DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2022/1286

tal-15 ta’ Lulju 2022

dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għall-għoti ta’ kuntratti biex tiġi segwita l-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass lil klijenti żgħar fin-Netherlands

(notifikata bid-dokument C(2022) 4872)

(It-test bl-Olandiż biss huwa awtentiku)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

Wara li kkunsidrat id-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist minn entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali u li tħassar id-Direttiva 2004/17/KE (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 35(3) tagħha,

Wara li kkonsultat lill-Kumitat Konsultattiv dwar l-Akkwist Pubbliku,

Billi:

1. FATTI

(1) Il-miżuri previsti f’din id-Deċiżjoni huma skont l-opinjoni tal-Kumitat Konsultattiv dwar l-Akkwist Pubbliku.

(2) Fit-30 ta’ Jannar 2017, Eneco B.V. (“Eneco”) u N.V. Nuon Energy (“Nuon”) issottomettew talba lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 35(1) tad-Direttiva 2014/25/UE (“it-talba”). It-talba tikkonforma mar-rekwiżiti formali stabbiliti fl-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/1804 (2) u fl-Anness I ta’ dik id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni.

(3) L-ishma f’Nuon huma miżmuma kollha kemm huma minn Vattenfall AB, kumpanija mhux elenkata proprjetà tal-Istat Żvediż. B’riżultat ta’ dan, Nuon titqies bħala entità kontraenti skont it-tifsira tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2014/25/UE. Wara bidla fis-sjieda f’Marzu 2020 (il-kumpanija, li qabel kienet proprjetà tal-gvernijiet lokali fin-Netherlands, inbiegħet lil impriża konġunta magħmula minn Mitsubishi Corporation u Chubu Electric Power), Eneco ma għadhiex titqies bħala entità kontraenti.

(4) It-talba tikkonċerna l-attivitajiet tal-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti żgħar (unitajiet domestiċi kif ukoll utenti industrijali u kummerċjali żgħar konnessi mal-grilja b’vultaġġ baxx b’konnessjoni b’kapaċità massima ta’ konnessjoni ta’ mhux aktar minn 3 * 80 A) u l-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar (unitajiet domestiċi u negozji żgħar konnessi man-network tal-gass b’kapaċità massima ta’ konnessjoni ta’ mhux aktar minn 40 m3).

(5) F’konformità mal-punt 1(a) tal-Anness IV tad-Direttiva 2014/25/UE, peress li l-aċċess liberu għas-suq jista’ jiġi preżunt abbażi tal-Artikolu 34(3), l-ewwel subparagrafu, ta’ dik id-Direttiva, il-Kummissjoni trid tadotta Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni dwar it-talba fi żmien 90 jum ta’ xogħol. Billi t-talba ma kinitx akkumpanjata minn pożizzjoni raġunata u sostanzjata minn awtorità nazzjonali indipendenti fis-sens tal-Artikolu 35(2) tad-Direttiva 2014/25/UE, il-Kummissjoni infurmat lill-awtoritajiet Netherlandiżi dwar it-talba u talbet informazzjoni addizzjonali fl-24 ta’ Marzu 2017. It-tweġiba għal din it-talba għall-informazzjoni ntbagħtet mill-awtoritajiet Netherlandiżi permezz ta’ email, fid-19 ta’ Ġunju 2017. It-tweġiba kienet meqjusa bħala mhux kompluta u wasslet lill-Kummissjoni biex titlob għal aktar kjarifiki fis-27 ta’ Lulju 2017, li l-awtoritajiet Netherlandiżi pprovdew fil-25 ta’ Settembru 2017.

(6) Peress li l-informazzjoni disponibbli kienet għadha insuffiċjenti biex il-Kummissjoni tifforma l-opinjoni tagħha dwar l-esponiment tal-attivitajiet għall-kompetizzjoni, intbagħtu aktar talbiet għal informazzjoni lill-awtoritajiet Netherlandiżi fil-21 ta’ Diċembru 2017 u fit-2 ta’ Marzu 2018. L-awtoritajiet Netherlandiżi bagħtu tweġiba fil-11 ta’ Ottubru 2021.

(7) Nuon issottomettiet talba sostanzjalment modifikata fl-24 ta’ Jannar 2022. Il-Kummissjoni u l-applikant qablu li jenħtieġ li l-Kummissjoni tadotta Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni sal-15 ta’ Lulju 2022.

2. QAFAS ĠURIDIKU

(8) Id-Direttiva 2014/25/UE tapplika għall-għoti ta’ kuntratti maħsuba biex jippermettu attivitajiet relatati mal-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass [kif imsemmi fl-Artikolu 9(1)(a) ta’ dik id-Direttiva], sakemm dawk l-attivitajiet ma jkunux eżentati skont l-Artikolu 34 ta’ dik id-Direttiva.

(9) L-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE jipprevedi li kuntratti intiżi sabiex jippermettu t-twettiq ta’ attività li għaliha tapplika d-Direttiva ma għandhomx ikunu soġġetti għal dik id-Direttiva jekk, fl-Istat Membru fejn titwettaq l-attività, l-attività tkun esposta direttament għall-kompetizzjoni fi swieq li għalihom l-aċċess ma huwiex ristrett. L-esponiment dirett għall-kompetizzjoni jrid jiġi vvalutat abbażi ta’ kriterji oġġettivi, filwaqt li jitqiesu l-karatteristiċi speċifiċi tas-settur ikkonċernat.

3. VALUTAZZJONI

3.1. Aċċess liberu għas-suq

(10) L-aċċess għas-suq jitqies mhux ristrett jekk l-Istat Membru kkonċernat ikun implimenta u applika l-atti legali rilevanti tal-Unjoni li jiftħu settur partikolari jew parti minnu. Dawk l-atti legali huma elenkati fid-Direttiva 2014/25/UE, Anness III. Id-Direttiva 2019/944/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3), li tħassar id-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), hija applikabbli għas-settur tal-elettriku, filwaqt li d-Direttiva 2009/73/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5) hija applikabbli għas-settur tal-gass.

(11) In-Netherlands ittrasponiet id-Direttivi 2019/944/UE u 2009/73/KE fil-liġi nazzjonali permezz tal-Att dwar l-Elettriku tan-Netherlands (6) (Elektriciteitswet) u l-Att dwar il-Gass tan-Netherlands (7) (Gaswet). Konsegwentement, u f’konformità mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 34(3) tad-Direttiva 2014/25/UE, l-aċċess għas-suq jitqies bħala mhux ristrett għat-territorju kollu tan-Netherlands.

3.2. Esponiment dirett għall-kompetizzjoni

(12) L-esponiment dirett għall-kompetizzjoni jrid jiġi evalwat abbażi ta’ bosta indikaturi, li l-ebda wieħed minnhom ma huwa deċiżiv per se. Fir-rigward tas-swieq ikkonċernati minn din id-deċiżjoni, is-sehem mis-suq tal-atturi prinċipali f’suq partikolari jikkostitwixxi kriterju wieħed, li jenħtieġ li jiġi kkunsidrat. Minħabba l-karatteristiċi tas-swieq ikkonċernati, jenħtieġ li jitqiesu wkoll kriterji ulterjuri, bħan-numru ta’ atturi tas-suq, il-likwidità tas-swieq bl-ingrossa, ir-rati ta’ qlib tal-klijenti jew l-eżistenza ta’ regolamentazzjoni tal-prezzijiet.

(13) Din id-Deċiżjoni hija mingħajr ħsara għall-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni dwar il-kompetizzjoni u d-dispożizzjonijiet f’oqsma oħra tad-dritt tal-Unjoni. B’mod partikolari, filwaqt li l-kriterji u l-metodoloġija użati għall-valutazzjoni tal-esponiment dirett għall-kompetizzjoni skont l-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE jridu jkunu konformi mad-dispożizzjonijiet dwar il-kompetizzjoni tat-Trattat, mhux neċessarjament għandhom ikunu identiċi għal dawk użati biex titwettaq valutazzjoni skont l-Artikolu 101 jew l-Artikolu 102 tat-Trattat jew skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 (8), kif ikkonfermat mill-Qorti Ġenerali (9).

(14) L-għan ta’ din id-Deċiżjoni huwa li tistabbilixxi jekk l-attivitajiet ikkonċernati mit-talba, fis-swieq li għalihom l-aċċess ma huwiex ristrett skont it-tifsira tal-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE, humiex esposti għal livell ta’ kompetizzjoni li jiżgura li, anke fin-nuqqas tad-dixxiplina tal-akkwist miġjuba mir-regoli dettaljati dwar l-akkwist stabbiliti fid-Direttiva 2014/25/UE, l-akkwist għall-insegwiment tal-attivitajiet ikkonċernati jitwettaq b’mod trasparenti u mhux diskriminatorju abbażi tal-kriterji li jippermettu lill-akkwirenti jidentifikaw is-soluzzjoni li b’mod ġenerali tkun l-aktar waħda ekonomikament vantaġġuża.

(15) F’dan il-kuntest, huwa importanti li wieħed iżomm f’moħħu li, fis-swieq ikkonċernati, mhux l-atturi kollha tas-suq huma soġġetti għar-regoli tal-akkwist pubbliku. F’dan il-każ, Nuon biss titqies bħala entità kontraenti skont it-tifsira tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2014/25/UE u għalhekk hija soġġetta għal regoli dwar l-akkwist pubbliku.

3.2.1. Swieq tal-prodotti relevanti

(16) Skont il-preċedenti tal-Kummissjoni (10), is-swieq tal-prodotti rilevanti li ġejjin jistgħu jiġu distinti fis-settur tal-elettriku: (i) il-ġenerazzjoni u l-provvista bl-ingrossa; (ii) it-trażmissjoni; (iii) id-distribuzzjoni u (iv) il-provvista bl-imnut lill-klijenti finali (11). Fis-settur tal-gass, tista’ ssir distinzjoni bejn is-swieq tal-prodotti li ġejjin: (i) is-suq upstream (esplorazzjoni għaż-żejt mhux maħdum u għall-gass naturali); (ii) is-swieq bl-ingrossa (upstream u downstream); (iii) is-suq bl-imnut, li jista’ jiġi definit bħala l-bejgħ, il-kummerċjalizzazzjoni u d-distribuzzjoni tal-gass lill-klijenti finali (12).

(17) Hemm tmien kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali jew Operaturi tas-Sistemi ta’ Distribuzzjoni (“DSOs”) fis-settur tal-elettriku u tal-gass fin-Netherlands: Cogas Infra & Beheer, Enduris, Enexis, Liander, Endinet, RENDO Netbeheer, Stedin Netbeheer u Westland Infra Netbeheer. Iż-żoni li fihom id-DSOs jittrasportaw l-elettriku jistgħu jvarjaw miż-żoni li fihom jittrasportaw il-gass. Sa mil-liberalizzazzjoni tas-swieq tal-enerġija, l-operat indipendenti tad-DSOs ġie żgurat b’serje ta’ regoli f’konformità mal-leġiżlazzjoni settorjali tal-Unjoni. Il-leġiżlatur Netherlandiż ta mandat għal separazzjoni sħiħa tas-sjieda fil-livell tad-DSO. L-awtoritajiet Netherlandiżi kkonfermaw (13) li, bħalissa, id-DSOs kollha huma separati legalment u għandhom sjieda separata mill-ġeneraturi u mill-fornituri.

Provvista bl-imnut tal-elettriku

(18) Fir-rigward tal-provvista tal-elettriku lill-klijenti finali, fid-deċiżjonijiet preċedenti tagħha, il-Kummissjoni għamlet distinzjoni bejn il-provvista lil klijenti żgħar (unitajiet domestiċi u negozji żgħar) konnessi ma’ grilji tad-distribuzzjoni b’vultaġġ baxx u l-provvista lil klijenti industrijali kbar tipikament konnessi mal-grilja b’vultaġġ għoli u medju (konsumaturi industrijali u kummerċjali kbar) (14). Din id-distinzjoni hija relatata mar-rekwiżiti u l-profili differenti fuq in-naħa tad-domanda u s-servizzi u t-teknoloġiji differenti fuq in-naħa tal-provvista (15).

(19) Fid-deċiżjonijiet preċedenti, l-Awtorità Netherlandiża għall-Konsumaturi u s-Swieq (Autoriteit Consument & Markt – “ACM”) għamlet ukoll distinzjoni bejn il-provvista lil klijenti fuq skala żgħira (16) u l-provvista lil klijenti fuq skala kbira (17). L-ACM osservat li d-differenzi fil-bejgħ u fil-kummerċjalizzazzjoni, fit-termini tal-ipprezzar u tal-konsenja, fix-xejriet differenti tal-qlib, fid-differenzi fuq in-naħa tad-domanda u fil-liċenzja separata meħtieġa għal kull tip ta’ klijent jiġġustifikaw tali distinzjoni.

(20) Din it-talba tikkonċerna lil klijenti żgħar, jiġifieri lill-unitajiet domestiċi kif ukoll lill-utenti industrijali u kummerċjali żgħar konnessi mal-grilja b’vultaġġ baxx b’kapaċità massima ta’ konnessjoni ta’ mhux aktar minn 3 * 80 A.

Provvista bl-imnut tal-gass

(21) Fid-Deċiżjonijiet preċedenti tagħha, il-Kummissjoni għamlet distinzjoni bejn is-swieq li ġejjin: provvista ta’ gass naturali lil: (i) impjanti tal-enerġija li jaħdmu bil-gass (18); (ii) klijenti industrijali kbar (19) u (iii) klijenti żgħar (20). L-aħħar kategorija, ibbażata fuq analiżi każ b’każ, tista’ tkompli tinqasam fil-provvista tal-gass naturali lil: (i) unitajiet domestiċi u (ii) klijenti kummerċjali (21).

(22) Fid-deċiżjonijiet preċedenti tagħha, l-ACM għamlet distinzjoni bejn il-provvista tal-gass naturali lil klijenti żgħar u l-provvista lil klijenti kbar u lil impjanti tal-enerġija (22). L-ACM sostniet li l-kundizzjonijiet kompetittivi kienu differenti fiż-żewġt iswieq fir-rigward tal-profil tax-xiri, tal-prezzijiet u tal-qlib. Bħal fil-każ tal-provvista bl-imnut tal-elettriku, kienet meħtieġa liċenzja speċifika għal kull tip ta’ konsumatur.

(23) L-ACM indikat ukoll li tista’ ssir suddiviżjoni ulterjuri possibbli tas-suq għall-provvista tal-gass naturali abbażi tal-kwalità tal-gass (23), bejn il-gass b’valur kalorifiku baxx (“gass L”) użat tipikament minn klijenti żgħar u gass b’valur kalorifiku għoli (“gass H”) użat kemm minn klijenti kbar kif ukoll minn dawk żgħar.

(24) Din it-talba tikkonċerna klijenti żgħar, jiġifieri unitajiet domestiċi u negozji żgħar b’kapaċità massima ta’ konnessjoni ta’ mhux aktar minn 40 m3.

Konklużjoni

(25) Fid-dawl tal-fatturi eżaminati fil-premessi 15 sa 23, għall-finijiet tal-valutazzjoni ta’ jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE humiex issodisfati, u mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ liġi oħra tal-Unjoni, il-Kummissjoni tqis li s-swieq tal-prodotti rilevanti huma s-swieq għall-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti żgħar u l-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar.

3.2.2. Swieq ġeografiċi rilevanti

Provvista bl-imnut tal-elettriku

(26) Il-Kummissjoni preċedentement sabet (24) li s-swieq għall-provvista bl-imnut tal-elettriku fin-Netherlands kienu nazzjonali fl-ambitu tagħhom.

(27) Mill-perspettiva ġeografika, fil-prattika preċedenti tagħha (25), l-ACM iddefiniet is-swieq tal-prodotti rilevanti fis-settur tal-provvista bl-imnut tal-elettriku bħala nazzjonali fl-ambitu tagħhom.

(28) Skont l-informazzjoni li waslet mill-awtoritajiet Netherlandiżi (26), hemm madwar 55 fornitur attiv tal-elettriku fin-Netherlands u dawn huma kollha attivi fil-livell nazzjonali.

(29) Għall-finijiet tal-valutazzjoni ta’ jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE humiex issodisfati, u mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ liġijiet oħra tal-Unjoni, il-Kummissjoni tqis li s-suq ġeografiku rilevanti għall-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti żgħar huwa nazzjonali fl-ambitu tiegħu.

Provvista bl-imnut tal-gass

(30) Il-Kummissjoni b’mod ġenerali ddefiniet is-swieq għall-provvista bl-imnut tal-gass, inklużi suddiviżjonijiet ulterjuri possibbli, bħala nazzjonali fl-ambitu, dment li dawn ikunu kompletament illiberalizzati (27).

(31) Mill-perspettiva ġeografika, fil-prattika preċedenti tagħha (28), l-ACM iddefiniet is-swieq tal-prodotti rilevanti fis-settur tal-provvista bl-imnut tal-gass bħala nazzjonali fl-ambitu.

(32) Skont l-informazzjoni li waslet mill-awtoritajiet Netherlandiżi (29), hemm 55 fornitur attiv tal-gass fin-Netherlands u kollha huma attivi fil-livell nazzjonali.

(33) Għall-finijiet tal-valutazzjoni ta’ jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE humiex issodisfati, u mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ liġijiet oħra tal-Unjoni, il-Kummissjoni tqis li s-suq ġeografiku rilevanti għall-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar huwa nazzjonali fl-ambitu tiegħu.

3.2.3. Analiżi tas-suq

(34) Il-Kummissjoni diġà adottat diversi deċiżjonijiet (30) li jeżentaw il-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass f’għadd ta’ Stati Membri mill-applikazzjoni tar-regoli dwar l-akkwist pubbliku. Il-Kummissjoni se tibbaża l-valutazzjoni tagħha b’mod partikolari fuq il-kriterji li ġejjin: l-għadd ta’ parteċipanti fis-suq, is-sehem mis-suq ikkombinat tal-akbar impriżi, ir-rata tal-qlib tal-konsumaturi finali, il-likwidità tas-swieq bl-ingrossa u r-regolamentazzjoni tal-prezzijiet.

3.2.3.1. Għadd ta’ atturi tas-suq u ishma tas-suq tal-akbar impriżi

(35) Skont l-awtoritajiet Netherlandiżi (31), hemm 55 fornitur attiv fil-livell nazzjonali kemm fis-suq tal-bejgħ bl-imnut tal-elettriku kif ukoll fis-suq tal-bejgħ bl-imnut tal-gass.

(36) Skont din it-talba (32), il-kost totali tad-dħul fis-suq għall-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass huwa baxx u ma jikkostitwix ostaklu għad-dħul.

(37) F’deċiżjonijiet preċedenti (33), il-Kummissjoni qieset li, fir-rigward tas-suq tal-provvista bl-imnut, is-sehem totali mis-suq tal-akbar tliet impriżi kien rilevanti. Jistgħu jitqiesu rilevanti wkoll miżuri ta’ konċentrazzjoni oħrajn. Karatteristika partikolari kienet li attur wieħed biss fis-suq kien soġġett għar-regoli dwar l-akkwist pubbliku.

Il-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti żgħar

(38) Nuon hija soġġetta għar-regoli dwar l-akkwist pubbliku, filwaqt li l-akbar żewġ kompetituri tagħha, Essent u Eneco ma humiex. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Netherlandiżi (34), l-ishma mis-suq tal-fornituri ewlenin baqgħu pjuttost stabbli matul il-perjodu ta’ bejn l-2017 u l-2020: Is-sehem mis-suq ta’ Nuon naqas minn 27 % għal 25 %, is-sehem mis-suq ta’ Eneco naqas minn 25 % għal 22 % u s-sehem mis-suq ta’ Essent naqas minn 27 % għal 26 %.

(39) B’mod ġenerali, is-sehem tas-suq konsolidat tal-akbar tliet bejjiegħa bl-imnut fis-suq Netherlandiż għall-provvista bl-imnut tal-elettriku naqas minn 79 % fl-2017 għal 73 % fl-2020.

Il-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar

(40) Skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Netherlandiżi (35), l-ishma mis-suq tal-fornituri ewlenin baqgħu pjuttost stabbli matul il-perjodu ta’ bejn l-2017 u l-2020: Is-sehem mis-suq ta’ Nuon naqas minn 27 % għal 25 %, is-sehem mis-suq ta’ Eneco naqas minn 25 % għal 22 % u s-sehem mis-suq ta’ Essent baqa’ l-istess, jiġifieri 27 %.

(41) B’mod ġenerali, is-sehem mis-suq konsolidat tal-akbar tliet bejjiegħa bl-imnut fis-suq Netherlandiż għall-provvista bl-imnut tal-gass naqas minn 79 % fl-2017 għal 74 % fl-2020.

3.2.3.2. Rati ta’ qlib tal-konsumaturi finali

(42) L-għadd ta’ klijenti li jaqilbu għal fornitur ieħor (bdil estern) jew għal tariffa jew kuntratt ieħor mal-istess fornitur (qlib intern) jitqies bħala indikatur rilevanti tal-effettività tal-kompetizzjoni. F’deċiżjoni preċedenti (36), il-Kummissjoni analizzat l-aktar il-qlib estern.

(43) Il-biċċa l-kbira tal-klijenti żgħar fin-Netherlands huma fornuti permezz ta’ kuntratti b’żewġ tipi ta’ fjuwil li jimplika li jirċievu kemm gass kif ukoll elettriku minn fornitur wieħed.

(44) Ir-rata tal-qlib estern għall-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass fin-Netherlands kienet dejjem aktar għolja, minn 17 % fl-2017 għal 21 % fl-2020 (37).

(45) Skont l-informazzjoni pubblika disponibbli (38), ir-rati interni tal-qlib għall-klijenti żgħar jammontaw għal 8 % għall-elettriku u għall-gass fl-2020.

(46) Dawk ir-rati ta’ qlib jindikaw li klijenti żgħar huma lesti li jaqilbu u li hemm alternattivi validi biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom relatati mal-provvista tal-elettriku u tal-gass.

3.2.3.3 . Likwidità tas-swieq tal-elettriku u tal-gass bl-ingrossa

(47) L-elettriku u l-gass jistgħu jiġu nnegozjati fuq tipi differenti ta’ swieq bl-ingrossa: fi swieq tal-kambju tal-enerġija jew pjattaformi multilaterali tan-negozjar u/jew f’negozjar bilaterali barra l-borża (OTC). Is-swieq tal-kambju tal-enerġija huma pjattaformi użati mill-atturi tas-suq biex jinnegozjaw ix-xiri u l-bejgħ tal-elettriku. Il-gass jiġi nnegozjat ukoll f’ċentri tal-gass likwidu. Dawn l-arranġamenti jipprovdu suq miftuħ, jorganizzaw il-kompetizzjoni u jistabbilixxu prezz ta’ referenza trasparenti għall-parteċipanti fis-suq.

(48) Is-suq bl-ingrossa huwa suq li huwa direttament upstream għas-suq bl-imnut. Filwaqt li xi bejjiegħa bl-imnut jappartjenu għal gruppi integrati vertikalment, ħafna bejjiegħa bl-imnut tal-elettriku ma għandhomx l-assi ta’ ġenerazzjoni tagħhom stess. Dawn il-bejjiegħa bl-imnut jiksbu l-elettriku fis-suq bl-ingrossa bil-għan li jerġgħu jbigħuh fis-suq bl-imnut f’kompetizzjoni mal-bejjiegħa bl-imnut integrati vertikalment. Swieq kompetittivi tal-bejgħ bl-ingrossa likwidi u li jiffunzjonaw tajjeb, fejn il-bejjiegħa bl-imnut mingħajr assi ta’ ġenerazzjoni jistgħu jakkwistaw faċilment l-elettriku bi prezzijiet kompetittivi, huma għaldaqstant kundizzjoni ewlenija għal swieq kompetittivi tal-bejgħ bl-imnut fejn il-bejjiegħa bl-imnut integrati vertikalment u mhux vertikalment jikkompetu b’kundizzjonijiet ekwi. Iċ-ċentri tal-gass likwidi jirfdu l-funzjonament tas-suq b’ħafna modi u jiżguraw li l-parteċipanti l-ġodda jkunu jistgħu jiżguraw aċċess għall-gass fil-livell tal-bejgħ bl-ingrossa.

(49) Fir-rapport tal-likwidità tagħha (39), l-ACM ikkonkludiet li l-likwidità tas-suq tal-elettriku bl-ingrossa tan-Netherlands (eż. volumi nnegozjati ogħla, volatilità aktar baxxa tal-prezzijiet u firxa iżgħar bejn it-talba u l-offerta) żdiedet matul il-perjodu ta’ bejn l-2009 u l-2013. Volumi ogħla u likwidità mtejba jgħinu lis-swieq bl-ingrossa jiffunzjonaw aħjar, u jippermettu lill-parteċipanti fis-suq jieħdu deċiżjonijiet effiċjenti meta jixtru jew ibigħu l-elettriku. Fl-2020, is-suq bl-ingrossa tal-elettriku Netherlandiż kien madwar 3 darbiet akbar mill-konsum nazzjonali, meta mqabbel ma’ darba u nofs fl-2015 (40).

(50) Il-Kummissjoni tqis li l-likwidità tas-suq tal-elettriku bl-ingrossa tan-Netherlands laħqet livell li huwa suffiċjenti sabiex ma jikkostitwix ostaklu għall-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti domestiċi li tkun soġġetta għal esponiment dirett għall-kompetizzjoni.

(51) Il-livell ta’ kompetizzjoni fis-suq tal-gass bl-ingrossa tan-Netherlands jintwera b’mod partikolari mill-funzjonament tal-Faċilità għat-Trasferiment tat-Titoli (TTF), iċ-ċentru tan-negozjar tal-gass bl-ingrossa tan-Netherlands. L-aħħar rapport annwali tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass (41) (“ir-rapport tal-ACER”) juri li t-TTF għandha likwidità għolja u li l-likwidità żdiedet f’dawn l-aħħar snin (42). Ir-rapport juri wkoll il-proċess effiċjenti u trasparenti għall-iffissar tal-prezzijiet fit-TTF, li jwassal għal firxiet baxxi bejn it-talba u l-offerta (43).

(52) Ir-Rapport tal-ACER jidentifika s-suq bl-ingrossa tal-gass Netherlandiż bħala eżempju tajjeb (44), fit-termini li ġejjin: “It-TTF fin-Netherlands u l-NBP fir-Renju Unit għadhom l-aktar żewġ ċentri kummerċjali likwidi u kompetittivi, li huma responsabbli għall-biċċa l-kbira tal-attività ta’ negozjar bil-quddiem tal-gass fl-UE.”

(53) Minħabba l-karatteristiċi ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li l-likwidità tas-suq tal-gass bl-ingrossa tan-Netherlands hija biżżejjed biex tippermetti lil fornituri ġodda jidħlu fis-suq u ma tikkostitwix ostaklu għall-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar li jkunu soġġetti għal esponiment dirett għall-kompetizzjoni.

3.2.3.4. Regolazzjoni tal-prezzijiet

Provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass lil klijenti żgħar

(54) Il-prezz tal-provvista tal-elettriku u tal-gass lill-klijenti finali huwa magħmul minn 1) taxxa fuq l-enerġija, 2) kost tan-network, 3) il-kiri tal-miter, 4) il-VAT u 5) l-kost tal-provvista (45). Filwaqt li l-ewwel erba’ elementi huma regolati, il-kost tal-provvista ma huwiex regolat.

3.2.3.5. Elementi oħrajn

(55) Nuon hija integrata vertikalment fis-settur tal-elettriku u hija attiva fis-suq Netherlandiż għall-produzzjoni u għall-bejgħ bl-ingrossa tal-elettriku (sehem mis-suq ta’ 16,8 %) u fis-suq Netherlandiż għall-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass.

(56) Fost l-operaturi li ma humiex soġġetti għar-regoli dwar l-akkwist pubbliku, Eneco u Essent huma integrati vertikalment ukoll, b’ishma mis-suq ta’ 4,6 % u 13 % f’termini ta’ kapaċità installata fis-suq għall-produzzjoni u l-bejgħ bl-ingrossa (46).

(57) Minkejja l-integrazzjoni vertikali fis-settur tal-elettriku, il-pożizzjoni tas-suq ta’ Nuon kemm fil-livell tal-produzzjoni kif ukoll fil-livell tal-bejgħ bl-ingrossa ma tikkostitwix ostaklu għall-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti żgħar biex ikunu esposti direttament għall-kompetizzjoni. Bl-istess mod, minħabba fis-swieq bl-ingrossa tal-gass likwidu, ma hemm l-ebda ostaklu sinifikanti għall-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar domestiċi biex ikunu esposti direttament għall-kompetizzjoni.

4. KONKLUŻJONIJIET

(58) Fir-rigward tal-provvista bl-imnut tal-elettriku lil klijenti żgħar fin-Netherlands, is-sitwazzjoni tista’ tinġabar fil-qosor kif ġej: is-sehem mis-suq tal-akbar tliet atturi tas-suq qiegħed jonqos; ir-rata tal-qlib hija għolja u qiegħda tiżdied; ma hemm l-ebda kontroll tal-prezzijiet għall-utenti finali u l-funzjonament tas-suq bl-ingrossa ma jikkostitwixxix ostaklu għas-suq bl-imnut sabiex il-klijenti żgħar ikunu esposti għall-kompetizzjoni.

(59) Fir-rigward tal-provvista bl-imnut tal-gass lil klijenti żgħar fin-Netherlands, is-sitwazzjoni tista’ b’hekk tinġabar fil-qosor kif ġej: is-sehem mis-suq tal-akbar tliet atturi tas-suq qiegħed jonqos; ir-rata tal-qlib hija għolja; ma hemm l-ebda kontroll tal-prezzijiet għall-utenti finali u l-likwidità fis-suq hija għolja.

(60) Fid-dawl tal-fatturi eżaminati fil-premessi 34 sa 57, il-kundizzjoni tal-esponiment dirett għall-kompetizzjoni stabbilita fl-Artikolu 34(1) tad-Direttiva 2014/25/UE jenħtieġ li titqies li ġiet issodisfata fir-rigward tal-provvista bl-imnut tal-elettriku u l-gass lil klijenti żgħar fin-Netherlands.

(61) Din id-Deċiżjoni hija bbażata fuq is-sitwazzjoni legali u fattwali minn Jannar 2017 sa Ottubru 2021 kif jidher mill-informazzjoni sottomessa minn Nuon u mill-Awtoritajiet Netherlandiżi. Din tista’ tiġi rieżaminata, bħala riżultat ta’ bidliet sinifikanti fis-sitwazzjoni ġuridika jew fattwali, il-kundizzjonijiet għall-applikabbiltà tal-Artikolu 34(1) tad-Direttiva 2014/25/UE ma jibqgħux issodisfati.

(62) Peress li wħud mis-servizzi relatati mal-provvista bl-imnut tal-elettriku u l-gass għadhom soġġetti għad-Direttiva 2014/25/UE, qiegħed jiġi mfakkar li l-kuntratti tal-akkwist li jkopru bosta attivitajiet jenħtieġ li jiġu trattati f’konformità mal-Artikolu 6 ta’ dik id-Direttiva. Dan ifisser li, meta entità kontraenti tkun involuta f’akkwist “imħallat”, jiġifieri akkwist użat biex jappoġġa l-prestazzjoni kemm ta’ attivitajiet eżentati mill-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/25/UE kif ukoll ta’ attivitajiet li ma humiex eżentati minnha, iridu jitqiesu l-attivitajiet li għalihom huwa intenzjonat prinċipalment il-kuntratt. F’każ ta’ tali akkwist imħallat, fejn l-għan ikun primarjament l-appoġġ tal-attivitajiet li ma humiex eżentati, għandhom jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/25/UE. Meta jkun oġġettivament impossibbli li wieħed jiddetermina għal liema attività jkun primarjament intiż il-kuntratt, il-kuntratt għandu jingħata f’konformità mar-regoli msemmija fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 2014/25/UE.

(63) Huwa mfakkar li l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2014/23/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (47) dwar l-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni jipprevedi eżenzjoni mill-applikazzjoni ta’ dik id-Direttiva għal konċessjonijiet mogħtija minn entitajiet kontraenti fejn, għall-Istat Membru li fih ikunu se jitwettqu l-konċessjonijiet, ikun ġie stabbilit skont l-Artikolu 35 tad-Direttiva 2014/25/UE li l-attività hija esposta direttament għall-kompetizzjoni f’konformità mal-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE. Billi ġie konkluż li l-attivitajiet tal-provvista bl-imnut tal-elettriku u tal-gass lil klijenti żgħar huma direttament soġġetti għall-kompetizzjoni, il-kuntratti ta’ konċessjoni maħsubin biex jippermettu t-twettiq ta’ dawk l-attivitajiet fin-Netherlands se jkunu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/23/UE,

ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1 Id-Direttiva 2014/25/UE ma għandhiex tapplika għall-kuntratti mogħtija minn entitajiet kontraenti u maħsubin biex jippermettu l-provvista bl-imnut tal-elettriku u l-gass lil klijenti żgħar fin-Netherlands.

Artikolu 2 Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Renju tan-Netherlands.

Magħmul fi Brussell, il-15 ta’ Lulju 2022. Għall-Kummissjoni Thierry BRETON Membru tal-Kummissjoni

(1) ĠU L 94, 28.3.2014, p. 243.

(2) Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/1804 tal-10 ta’ Ottubru 2016 dwar ir-regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikoli 34 u 35 tad-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-akkwist pubbliku minn entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali (ĠU L 275, 12.10.2016, p. 39).

(3) Id-Direttiva (UE) 2019/944 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ Ġunju 2019 dwar regoli komuni għas-suq intern għall-elettriku u li temenda d-Direttiva 2012/27/UE (ĠU L 158, 14.6.2019, p. 125).

(4) Id-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE (ĠU L 211, 14.8.2009, p. 55).

(5) Id-Direttiva 2009/73/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-gass naturali u li tħassar id-Direttiva 2003/55/KE (ĠU L 211, 14.8.2009, p. 94).

(6) Wet van 12-7-2012, Stb. 2012, 334 en Inwerkingtredingsbesluit van 12-7-2012, Stb. 2012, 336.

(7) Wet van 12-7-2012, Stb. 2012, 334 en Inwerkingtredingsbesluit van 12-7-2012, Stb. 2012, 336.

(8) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 tal-20 ta’ Jannar 2004 dwar il-kontroll ta’ konċentrazzjonijiet bejn impriżi (ir-Regolament tal-KE dwar l-Għaqdiet) (ĠU L 24, 29.1.2004, p. 1.).

(9) Is-Sentenza tas-27 ta’ April 2016, Österreichische Post AG vs il-Kummissjoni, T-463/14, ECLI:EU:T:2016:243, il-paragrafu 28.

(10) Il-kawża COMP M. 4110 E.ON – ENDESA, 25.4.2006, paragrafi 10 u 11; Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/1674 tal-15 ta’ Settembru 2016 li teżenta l-provvista bl-imnut ta’ elettriku u gass fil-Ġermanja mill-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 253, 17.9.2016, p. 6).

(11) M.3440 — EDP/ENI/GDP, 9.12.2004, paragrafu 56.

(12) M. 4180 Gaz de France/Suez, 14.11.2006, paragrafu 63; M.3868 — DONG/Elsam/Energi E2, 14.3.2006, paragrafu 193 et seq.; M. 3440 — EDP/ENI/GDP,9.12.2004, paragrafu 215 et seq.; M.5740 — Gazprom/A2 A/JOF,16.6.2010, paragrafu 17 et seq.

(13) Ittra tal-awtoritajiet Netherlandiżi lill-Kummissjoni tal-25 ta’ Settembru 2017.

(14) M.3440 — EDP/ENI/GDP tad-9.12.2004, paragrafu 73; M.2947 — Verbund/EnergieAllianz, tal-11.6.2003, paragrafu 35.

(15) M.5496 — VATTENFALL/NUON ENERGY, 22.6.2009, il-paragrafu 12.

(16) Klijenti fuq skala żgħira jinkludu kemm unitajiet domestiċi kif ukoll klijenti kummerċjali żgħar.

(17) Id-Deċiżjoni tal-ACM il-Kawża 6017 Nuon/Essent tal-21 ta’ Mejju 2007, il-paragrafu 53. F’din id-deċiżjoni (negattiva), l-ACM ikkonkludiet li jkun hemm konċentrazzjoni f’diversi swieq, inkluż il-provvista lill-konsumaturi bl-imnut.

(18) Il-Kawża COMP/M.4180 GDF/Suez, 14.11.2006, il-paragrafi 362-367.

(19) Il-Kawża COMP/M.4180 GDF/Suez, 14.11.2006, il-paragrafi 78-81.

(20) Il-Kawża COMP/M.3440 EDP/GDP/ENI, 9.12.2004.

(21) Il-Kawża COMP/M.4180 GDF/Suez, 14.11.2006, il-paragrafi 78-81, u l-kawża COMP/M.3696 E.ON/MOL21.12.2005, il-paragrafi 122-124.

(22) Id-Deċiżjoni tal-ACM Kawża 5975 Essent/Westland 13.3.2007, il-paragrafu 18 u d-Deċiżjoni tal-ACM il-Kawża 6017 Nuon/Essent, 21.5.2007, il-paragrafu 56.

(23) Id-Deċiżjoni tal-ACM, il-Kawża 5724/Electrabel – Rendo, il-paragrafi 25 en 26 u d-Deċiżjoni tal-ACM, il-Kawża 5975/Essent – Westland, 13.3.2007, il-paragrafu 19. Ara wkoll id-Deċiżjoni tal-ACM, Nuon/Essent, 21.5.2007, il-paragrafu 61.

(24) M. 5467 — RWE/Essent, 23.6.2009, il-paragrafu 61.

(25) Id-Deċiżjoni tal-ACM il-Kawża Nuon/Essent, 21.5.2007, il-paragrafu 107.

(26) L-ittra tal-awtoritajiet Netherlandiżi lill-Kummissjoni tad-19 ta’ Ġunju 2017.

(27) M.5224 – EDF/British Energy, 22.12.2008; COMP/M.4180 – Gaz de France/Suez, 14.11.2006 u COMP/M.3696 – E.ON/MOL, 21.12.2005.

(28) Id-Deċiżjoni tal-ACM il-Kawża 5975 Essent/Westland, tat-13.3.2007, il-paragrafu 26.

(29) L-ittra tal-awtoritajiet Netherlandiżi tad-19 ta’ Ġunju 2017.

(30) Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/1674 tal-15 ta’ Settembru 2016 li teżenta l-provvista bl-imnut ta’ elettriku u gass fil-Ġermanja mill-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/25/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 253, 17.9.2016, p. 6); id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2010/403/KE tal-14 ta’ Lulju 2010 li teżenta l-produzzjoni u l-bejgħ bl-ingrossa tal-elettriku fil-Makro Żona Tramuntana fl-Italja u l-bejgħ bl-imnut tal-elettriku lil klijenti finali mqabbdin mal-grid ta’ vultaġġ medju, għoli u għoli ħafna fl-Italja, mill-applikazzjoni tad-Direttiva 2004/17/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwisti ta’ entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali (ĠU L 186, 20.7.2010, p. 44).

(31) L-ittra tal-awtoritajiet Netherlandiżi tad-19 ta’ Ġunju 2017.

(32) It-Taqsima 5.3.3 tat-talba.

(33) L-ittra tal-awtoritajiet Netherlandiżi tad-19 ta’ Ġunju 2017.

(34) Ittra tal-awtoritajiet Netherlandiżi lill-Kummissjoni tal-11 ta’ Ottubru 2021.

(35) Ir-Rapport tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass tal-2020 https://documents.acer.europa.eu/en/Electricity/Market%20monitoring/Documents/MMR%202020%20Summary%20-%20Final.pdf

(36) Ir-Rapport tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass tal-2020 https://documents.acer.europa.eu/en/Electricity/Market%20monitoring/Documents/MMR%202020%20Summary%20-%20Final.pdf

(37) Ir-Rapport Annwali tal-ACER dwar ir-Riżultati tal-Monitoraġġ tas-Swieq Interni tal-Elettriku u tal-Gass fl-2020- Energy retail markets and consumer protection volume, p. 44.

(38) Ir-Rapport Annwali tal-ACER dwar ir-Riżultati tal-Monitoraġġ tas-Swieq Interni tal-Elettriku u tal-Gass fl-2020- Energy retail markets and consumer protection volume, p. 45.

(39) ACM, 2014 Liquidity Report, wholesale markets for natural gas and electricity, https://www.acm.nl/en/publications/publication/13483/2014-Liquidity-Report-wholesale-markets-for-natural-gas-and-electricity

(40) Il-volum totali nnegozjat fin-Netherlands fl-2015 kien jammonta għal 175 TWh. Din kienet is-somma ta’ 44 TWh (spot) + 61 TWh (futuri permezz tal-iskambju) + 70 TWh (ftehimiet OTC oħrajn). Il-konsum totali tal-elettriku kien ta’ 113 TWh. Għalhekk, il-proporzjon bejn il-volum totali nnegozjat u l-konsum totali kien ta’ madwar 1,5 (175 TWh/113 TWh). Id-data tal-2020 ġejja mir-rapport ta’ kull trimestru tal-Kummissjoni Ewropea dwar is-swieq tal-elettriku Ewropej, ir-raba’ trimestru tal-2020, p. 20 https://ec.europa.eu/energy/sites/default/files/quarterly_report_on_european_electricity_markets_q4_2020.pdf

(41) Ir-Rapport tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass tal-2020 https://documents.acer.europa.eu/en/Electricity/Market%20monitoring/Documents/MMR%202020%20Summary%20-%20Final.pdf

(42) Ir-Rapport tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass tal-2016, p. 24, il-paragrafu 83.

(43) Ir-Rapport tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass tal-2016, p. 30, il-paragrafu 94.

(44) Ir-Rapport tal-ACER dwar il-funzjonament tas-suq bl-ingrossa tal-gass tal-2016, p. 5, il-paragrafu 5.

(45) Ir-Rapporti tal-ACM dwar ix-xejriet tal-operat tas-suq u tal-fiduċja tal-konsumatur fis-suq tal-enerġija għat-tieni nofs tal-2015, p. 22.

(46) Dan is-suq ġie analizzat għall-finijiet tat-talba għal eżenzjoni għall-produzzjoni u l-bejgħ bl-ingrossa tal-elettriku fin-Netherlands imsemmija fin-nota f’qiegħ il-paġna 2.

(47) Id-Direttiva 2014/23/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni (ĠU L 94, 28.3.2014, p. 1).