DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2020/1412

tat-2 ta’ Marzu 2020

dwar il-miżuri SA.32014, SA.32015, SA.32016 (11/C) (ex 11/NN) implimentati mill-Italja għal Tirrenia di Navigazione u għall-akkwirent tagħha Compagnia Italiana di Navigazione

(notifikata bid-dokument C(2020) 1110)

(It-test bit-Taljan biss huwa awtentiku)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet imsemmija fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fil-5 ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward ta’ diversi miżuri adottati mill-Italja favur il-kumpaniji tal-ex Tirrenia Group (2) (“id-Deċiżjoni tal-2011”). L-investigazzjoni kienet tikkonċerna fost l-oħrajn il-kumpensi mogħtija lil Tirrenia di Navigazione (“Tirrenia”) għall-operat ta’ numru ta’ rotot marittimi mill-1 ta’ Jannar 2009, u l-proċess ta’ privatizzazzjoni (ara t-taqsima 2.3.3) li rriżulta fl-akkwiżizzjoni tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia (ara wkoll il-premessa 27) minn Compagnia Italiana di Navigazione (“CIN”).

(2) Id-Deċiżjoni tal-2011 ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (3). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri taħt investigazzjoni.

(3) Fir-rigward tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni, il-Kummissjoni rċiviet kummenti mingħand Tirrenia f’Amministrazzjoni Straordinarja (“Tirrenia f’EA”), Pan Med Lines (“Pan Med”), CIN u Grandi Navi Veloci (magħrufa wkoll bħala GNV) (ara t-Taqsima 5). Għaddiethom lill-Italja, li kellha l-opportunità li tirreaġixxi. L-Italja ma bagħtitx kummenti.

(4) Fl-10 ta’ Jannar 2012, l-awtoritajiet Taljani nnotifikaw formalment, allegatament għal raġunijiet ta’ ċertezza tad-dritt, l-abbozz ta’ kuntratti ta’ servizz pubbliku (“Konvenzjonijiet”) li kienu se jiġu konklużi mal-akkwirenti futuri rispettivi tal-fergħat kummerċjali ta’ Tirrenia u ta’ Siremar u fuq liema bażi se jingħata kumpens lil dawn l-akkwirenti. Fl-24 ta’ Jannar 2012, fl-4 ta’ Frar 2012 u fit-3 ta’ Lulju 2012, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Taljani dwar il-miżuri nnotifikati. Din l-informazzjoni ġiet ipprovduta mill-awtoritajiet Taljani b’ittri tad-9 ta’ Frar 2012, tal-11 ta’ Mejju 2012 u tad-19 ta’ Lulju 2012. Permezz tal-ittra tagħhom datata d-19 ta’ Lulju 2012, l-awtoritajiet Taljani informaw ukoll lill-Kummissjoni li l-Konvenzjoni l-ġdida bejn l-Istat Taljan u CIN kienet ġiet iffirmata ġurnata qabel.

(5) Fis-7 ta’ Novembru 2012, il-Kummissjoni estendiet il-proċedura ta’ investigazzjoni fost l-oħrajn (ara t-taqsima 2.2) fir-rigward ta’ (i) l-estensjoni illegali tal-għajnuna għas-salvataġġ mogħtija lil Tirrenia u (ii) il-kumpens għas-servizz pubbliku mogħti lil CIN skont il-Konvenzjoni l-ġdida konkluża mal-Istat Taljan. Verżjoni emendata (4) ta’ dik id-Deċiżjoni ġiet adottata mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Diċembru 2012 (“id-Deċiżjoni tal-2012”).

(6) Id-Deċiżjoni tal-2012 ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (5). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri taħt investigazzjoni.

(7) Fir-rigward tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni, il-Kummissjoni rċiviet kummenti mingħand CIN, Tirrenia f’EA u Pan Med (ara t-taqsima 5). Għaddiethom lill-Italja, li kellha l-opportunità li tirreaġixxi. L-Italja ma bagħtitx kummenti.

(8) Fil-5 ta’ Ottubru 2012, il-Kummissjoni kkuntrattat lil Ecorys Netherlands BV sabiex tipprovdilha stima tal-valur tas-suq tal-assi rilevanti ta’ Tirrenia offruti għall-bejgħ (ara t-taqsima 2.3.3.5) abbażi ta’ żewġ xenarji alternattivi. Ecorys bagħtet ir-rapport finali tagħha fl-4 ta’ Settembru 2013 (“ir-Rapport ta’ Ecorys”). Il-Kummissjoni għaddiet dan ir-rapport lill-Italja fis-27 ta’ Settembru 2013. L-Italja ssottomettiet il-kummenti tagħha dwar ir-Rapport ta’ Ecorys, inkluża kontrovalwazzjoni mill-espert indipendenti tagħha stess Banca Profilo, b’ittra datata s-17 ta’ Diċembru 2013.

(9) Bid-deċiżjoni tagħha tat-22 ta’ Jannar 2014 (“id-Deċiżjoni tal-2014”) (6), il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward ta’ diversi miżuri adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar. L-appell ippreżentat minn Saremar u mir-Reġjun kontra dik id-deċiżjoni ġie miċħud mill-Qorti Ġenerali fl-2017 (7).

(10) Fit-12 ta’ Frar 2016, fid-29 ta’ Mejju 2018, fit-18 ta’ Settembru 2018, fl-10 ta’ Ottubru 2018 u fit-22 ta’ Novembru 2018, Grimaldi Euromed S.p.A. (“Grimaldi”) għamlet sottomissjonijiet lill-Kummissjoni kif deskritt fit-taqsima 6. Fuq talba ta’ Grimaldi, fis-17 ta’ Lulju 2018 is-servizzi tal-Kummissjoni ltaqgħu wkoll mar-rappreżentant legali tal-kumpanija.

(11) Fil-25 ta’ Jannar 2018, fid-29 ta’ Marzu 2018, u fil-31 ta’ Awwissu 2018, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Taljani. L-awtoritajiet Taljani pprovdew din l-informazzjoni fis-26 ta’ April 2018, fil-31 ta’ Mejju 2018, fit-2 ta’ Novembru 2018 u fil-11 ta’ Diċembru 2018. Fit-23 u fl-24 ta’ Jannar 2019, is-servizzi tal-Kummissjoni ltaqgħu mal-awtoritajiet Taljani f’Ruma. Fix-xhur ta’ wara, l-awtoritajiet Taljani ppreżentaw l-informazzjoni addizzjonali mitluba mill-Kummissjoni matul din il-laqgħa.

(12) Din id-Deċiżjoni tikkonċerna biss il-miżuri ta’ għajnuna possibbli lil Tirrenia u lil CIN, kif speċifikat fil-premessa 31. Il-miżuri kollha li jifdal soġġetti għad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012 qed jiġu investigati separatament taħt il-każijiet SA.32014, SA.32015 u SA.32016 u għalhekk mhumiex koperti minn din id-Deċiżjoni. Għalhekk, dawk il-miżuri li jifdal jikkonċernaw kumpaniji oħra tal-ex Tirrenia Group.

2. L-ISFOND U D-DESKRIZZJONI TAL-MIŻURI SOĠĠETTI GĦALL-INVESTIGAZZJONI

2.1. Il-qafas ġenerali

2.1.1. Il-Konvenzjonijiet inizjali

(13) Tirrenia Group kien tradizzjonalment proprjetà tal-Istat Taljan permezz tal-kumpanija Fintecna (8) u għall-ewwel kien jinkludi sitt kumpaniji, jiġifieri Tirrenia, Adriatica, Caremar, Saremar, Siremar u Toremar. Dawn il-kumpaniji pprovdew servizzi tat-trasport marittimu taħt kuntratti pubbliċi separati ta’ servizz konklużi mal-Istat Taljan fl-1991, li baqgħu fis-seħħ għal għoxrin sena bejn Jannar 1989 u Diċembru 2008 (minn hawn ’il quddiem “il-Konvenzjonijiet inizjali”). Fintecna kellha 100% tal-kapital azzjonarju ta’ Tirrenia li min-naħa tagħha kienet kompletament proprjetà tal-kumpaniji reġjonali Adriatica, Caremar, Siremar, Saremar u Toremar. Adriatica, li kienet topera numru ta’ rotot bejn l-Italja u l-Albanija/il-Kroazja/il-Greċja/il-Montenegro, ġiet fuża ma’ Tirrenia fl-2004.

(14) L-iskop ta’ dawn il-kuntratti pubbliċi ta’ servizz kien li jiggarantixxu r-regolarità u l-affidabbiltà tas-servizzi tat-trasport marittimu, bil-maġġoranza tagħhom li kienet tgħaqqad lill-Italja kontinentali ma’ Sqallija, ma’ Sardinja u ma’ gżejjer Taljani iżgħar oħra. Għal dan l-għan, l-Istat Taljan ta appoġġ finanzjarju fil-forma ta’ sussidji mħallsa direttamnet lil kull waħda mill-kumpaniji ta’ Tirrenia Group.

(15) Tirrenia kienet qed tipprovdi servizzi tat-trasport marittimu fuq numru ta’ rotot imħallta (passiġġieri, karozzi u trakkijiet) kif ukoll fuq ċerti rotot tal-merkanzija, l-aktar bejn l-Italja kontinentali u Sardinja, Sqallija u l-Gżejjer Tremiti, rispettivament, u wkoll bejn Sardinja u Sqallija. Ir-rotot eżatti kkonċernati huma deskritti aktar ’il quddiem.

(16) Fis-6 ta’ Awwissu 1999, il-Kummissjoni bdiet il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) fir-rigward ta’ għajnuna mħallsa fuq il-bażi tal-Konvenzjonijiet inizjali lis-sitt kumpaniji li dak iż-żmien kienu jifformaw Tirrenia Group.

(17) Matul il-fażi tal-investigazzjoni, l-awtoritajiet Taljani talbu li l-każ ta’ Tirrenia Group jinqasam sabiex tingħata prijorità għall-ilħuq ta’ deċiżjoni finali dwar Tirrenia. Din it-talba kienet immotivata mill-pjan tal-awtoritajiet Taljani li jipprivatizzaw il-Grupp, billi jibdew b’Tirrenia, u l-intenzjoni tagħhom li jħaffu l-proċess fir-rigward ta’ dik il-kumpanija.

(18) Il-Kummissjoni aderixxiet mat-talba tal-awtoritajiet Taljani, u bid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2001/851/KE (9) hija għalqet il-proċedura mnedija fir-rigward tal-għajnuna mogħtija lil Tirrenia (“id-Deċiżjoni tal-2001”). L-għajnuna ġiet iddikjarata kompatibbli soġġetta għal ċerti impenji mill-awtoritajiet Taljani.

(19) Bid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/163/KE (10) (“id-Deċiżjoni tal-2004”), adottata fis-16 ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni ddikjarat il-kumpens mogħti mill-Italja lill-kumpaniji ta’ Tirrenia Group minbarra Tirrenia (11) bħala parzjalment kompatibbli mas-suq intern, parzjalment kompatibbli bil-patt li jiġu rrispettati diversi impenji mill-awtoritajiet Taljani, u parzjalment inkompatibbli mas-suq intern. Id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq data kontabilistika li kienet tkopri mill-1992 sal-2001 u kienet tinkludi ċerti kundizzjonijiet li kellhom l-għan li jiżguraw il-kompatibbiltà tal-kumpens matul id-durata tal-Konvenzjonijiet inizjali.

(20) Bis-Sentenza tal-4 ta’ Marzu 2009 fil-Kawżi T-265/04, T-292/04 u T-504/04 (12) (“is-Sentenza tal-2009”) il-Qorti Ġenerali ħassret id-Deċiżjoni tal-2004. Din id-Deċiżjoni hija mingħajr preġudizzju għall-proċedura li għaddejja wara s-Sentenza tal-2009.

2.1.2. L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali

(21) L-Artikolu 26 tad-Digriet Amministrattiv Nru 207 tat-30 ta’ Diċembru 2008, ikkonvertit fil-Liġi Nru 14 tas-27 ta’ Frar 2009, stabbilixxa l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Tirrenia), li inizjalment kellhom jiskadu fil-31 ta’ Diċembru 2008, għal sena, sal-31 ta’ Diċembru 2009.

(22) L-Artikolu 19-ter tad-Digriet Amministrattiv Nru 135 tal-25 ta’ Settembru 2009, ikkonvertit fil-Liġi Nru 166 tal-20 ta’ Novembru 2009 (“il-Liġi tal-2009”), stabbilixxa li, minħabba l-privatizzazzjoni tal-kumpaniji ta’ Tirrenia Group, il-parteċipazzjoni azzjonarja tal-kumpaniji reġjonali (ħlief għal Siremar) tiġi ttrasferita mill-kumpanija omm Tirrenia mingħajr ebda kumpens imħallas kif ġej. (1) Cararmar lir-Reġjun ta’ Campania. Sussegwentement, ir-Reġjun ta’ Campania jittrasferixxi lir-Reġjun ta’ Lazio n-negozju attiv (13) li jopera l-konnessjonijiet tat-trasport mal-arċipelagu ta’ Pontino fuq bażi awtonoma minn dak il-mument taħt l-isem Laziomar; (2) Saremar lir-Reġjun ta’ Sardinja; (3) Toremar lir-Reġjun tat-Toscana.

(23) Il-Liġi tal-2009 speċifikat ukoll li sal-31 ta’ Diċembru 2009 kellhom jiġu miftiehma “Konvenzjonijiet” ġodda bejn l-Istat Taljan u Tirrenia u Siremar. Bl-istess mod, is-servizzi reġjonali jiġu inklużi fl-abbozz ta’ “Kuntratti Pubbliċi ta’ Servizz”, li kellu jiġi miftiehem bejn Saremar, Toremar u Caremar mal-awtoritajiet reġjonali sal-31 ta’ Diċembru 2009 (ma’ Sardinja u mat-Toscana) u sat-28 ta’ Frar 2010 (ma’ Campania u ma’ Lazio) rispettivament. L-abbozz tal-Konvenzjonijiet il-ġodda / tal-Kuntratti Pubbliċi ta’ Servizz jiġu offruti f’sejħa għall-offerti mal-kumpaniji nfushom u mbagħad jiġu ffirmati max-xerrejja mal-finalizzazzjoni tal-privatizzazzjoni ta’ kull waħda minn dawk il-kumpaniji (14).

(24) Għal dak il-għan, il-Liġi tal-2009 estendiet ulterjorment il-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Tirrenia) mill-1 ta’ Jannar 2010 sat-30 ta’ Settembru 2010.

(25) Il-Liġi tal-2009 stabbiliet ukoll limiti massimi ta’ kumpens annwali fissi għall-operat tas-servizzi mill-2010 (taħt l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali kif ukoll taħt il-Konvenzjonijiet il-ġodda u l-Kuntratti Pubbliċi ta’ Servizz), għal ammont totali ta’ EUR 184 942 251, kif ġej: Tabella 1 Limiti massimi tal-kumpens mill-2010 Kumpanija Kumpens annwali massimu (EUR) Tirrenia 72 685 642 Siremar 55 694 895 Saremar 13 686 441 Toremar 13 005 441 Caremar 29 869 832 (15)

(26) Fl-aħħar nett, l-Artikolu 1 tal-Liġi Nru 163 tal-1 ta’ Ottubru 2010 li tbiddel id-Digriet Amministrattiv Nru 125 tal-5 ta’ Awwissu 2010 (“il-Liġi tal-2010”) stabbilixxa l-estensjoni ulterjuri tal-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Tirrenia) mill-1 ta’ Ottubru 2010 sat-tlestija tal-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar.

2.1.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u l-konklużjoni tal-Konvenzjoni l-ġdida

(27) F’Settembru 2010, tnediet proċedura tal-offerti (ara t-taqsima 2.3.3) sabiex jinstab xerrej għall-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia flimkien mal-Konvenzjoni l-ġdida għall-provvista ta’ servizzi marittimi fuq perjodu ta’ tmien snin bi skambju għall-kumpens tas-servizz pubbliku. F’dan il-kuntest, issir referenza għall-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia minflok għal Tirrenia peress li l-proċedura tal-offerti kienet tikkonċerna biss dawk l-assi u l-kuntratti neċessarji sabiex jitwettqu l-obbligi ta’ servizz pubbliku speċifikati f’Konvenzjoni ġdida li għandha tiġi konkluża mal-akkwirent. L-assi li jifdal ta’ Tirrenia, li hija kienet tuża għal skopijiet oħra (bħal bastimenti, proprjetà immobbli u opri tal-arti), kellhom jinbiegħu permezz ta’ proċeduri separati. Barra minn hekk, il-proċedura tal-offerti ma kinitx tikkonċerna l-obbligazzjonijiet ta’ Tirrenia u, għalhekk, l-ebda dejn dovut minn Tirrenia sad-data tal-bejgħ ma ġie ttrasferit lix-xerrej. Sal-lum, Tirrenia f’EA għadha teżisti bħala entità separata għad li bl-iskop primarju li tiġi llikwidata wara li tirrimborża lill-kredituri tagħha.

(28) Wara l-offerta ta’ suċċess tagħha fil-proċedura tal-offerti, fil-25 ta’ Lulju 2011 CIN iffirmat il-kuntratt għall-akkwist tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia. Il-Konvenzjoni l-ġdida bejn l-Istat Taljan u CIN ġiet iffirmata fit-18 ta’ Lulju 2012. Fuq din il-bażi, is-sjieda tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia ġiet ittrasferita mill-Istat lil CIN fid-19 ta’ Lulju 2012.

2.2. Il-miżuri fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012

(29) Il-miżuri li ġejjin kienu soġġetti għal valutazzjoni fil-proċedura ta’ investigazzjoni formali miftuħa bid-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012 (ara wkoll it-taqsima 3): (a) Kumpens għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“SGEI”) taħt l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali (miżura 1); (b) L-estensjoni illegali tal-għajnuna ta’ salvataġġ lil Tirrenia u lil Siremar (miżura 2); (c) Il-privatizzazzjoni tal-kumpaniji tal-ex Tirrenia Group (16) (miżura 3); (d) Kumpens imħallas għall-operat ta’ SGEI taħt il-Konvenzjonijiet / Kuntratti Pubbliċi ta’ Servizz (miżura 4); (e) Il-prijorità tal-irmiġġ (miżura 5); (f) Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 li tikkonverti d-Digriet Amministrattiv 125/2010 (miżura 6); (g) Miżuri addizzjonali adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar (miżura 7);

(30) Bid-Deċiżjoni tagħha tal-2014, il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-miżuri adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar imsemmija hawn fuq bħala l-Miżura 7 bl-eċċezzjoni ta’ miżura waħda (17).

2.3. Deskrizzjoni dettaljata tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni

(31) Din id-Deċiżjoni tittratta biss il-miżuri 1 sa 6 kif elenkati fil-premessa 29. Dawn il-miżuri huma deskritti f’aktar dettall fit-taqsimiet li ġejjin.

2.3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn l-Istat u Tirrenia

2.3.1.1. L-obbligi ta’ servizz pubbliku

(32) L-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni inizjali ma’ Tirrenia kien jipprovdi għal pjanijiet ta’ ħames snin sabiex jiġu deskritti l-portijiet li kellhom jiġu servuti, it-tip ta’ bastimenti li kellhom jintużaw u l-frekwenza meħtieġa tas-servizz inkarigat lil Tirrenia.

(33) L-Italja informat lill-Kummissjoni li, għal Tirrenia, l-aħħar pjan ta’ ħames snin adottat permezz tad-Digriet Ministerjali tal-20 ta’ Settembru 2001 ikopri l-perjodu 2000-2004. Dan il-pjan jirrifletti bis-sħiħ l-impenji (notevolment it-tnaqqis fil-kamp ta’ applikazzjoni tas-sistema tas-servizz pubbliku) li ħadet l-Italja fil-kuntest tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-2001. Tfassal pjan għall-perjodu 2005-2008 iżda dan qatt ma ġie approvat formalment mill-ministeri kompetenti. Minflok, ittieħdu deċiżjonijiet ad hoc mill-gvern bil-ħsieb li s-servizzi jinġiebu aktar mill-qrib f’konformità mal-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali, mingħajr madankollu ma saru tibdiliet sostantivi fis-sistema tas-servizz pubbliku. L-awtoritajiet Taljani argumentaw li l-ippjanar fit-tul ma kienx għadu possibbli minħabba n-nuqqas ta’ bbaġitjar tal-fondi meħtieġa. Għal din ir-raġuni, it-tibdiliet limitati li saru kienu jikkonċernaw l-aktar it-tnaqqis tas-servizz pubbliku.

(34) Fuq il-bażi tal-Konvenzjoni inizjali, kif ġiet estiża u mmodifikata (għal rotot partikolari), Tirrenia operat ir-rotot li ġejjin bejn l-1 ta’ Jannar 2009 u t-18 ta’ Lulju 2012: — Genova – Porto Torres: Tirrenia pprovdiet servizzi mħallta taħt is-sistema tas-servizz pubbliku matul l-istaġun kwiet (18) u fuq bażi kummerċjali matul l-eqqel staġun. Skont is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia pprovdiet servizzi ta’ kuljum bi tluq filgħaxija miż-żewġ portijiet, fuq il-bażi ta’ skedi stabbiliti minn qabel sabiex tipprovdi konnessjonijiet affidabbli għan-netwerk ferrovjarju f’Sardinja. L-uniku kompetitur li kien jopera din ir-rotta wkoll matul is-sena fil-perjodu ta’ żmien rilevanti, Grandi Navi Veloci, kien jiggarantixxi biss tliet vjaġġi fil-ġimgħa fl-istaġun kwiet. Filwaqt li fl-eqqel staġun Grandi Navi Veloci kienet toffri servizz ta’ kuljum, din ma kinitx tiżgura tluq filgħaxija miż-żewġ portijiet. — Civitavecchia – Olbia: Tirrenia pprovdiet servizzi mħallta taħt is-sistema tas-servizz pubbliku matul l-istaġun kwiet (19) u fuq bażi kummerċjali matul l-eqqel staġun. Skont is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia pprovdiet servizzi ta’ kuljum bi tluq filgħaxija miż-żewġ portijiet, fuq il-bażi ta’ skedi stabbiliti minn qabel. Matul tal-anqas parti mill-perjodu ta’ żmien li qed jiġi vvalutat, SNAV operat fuq din ir-rotta kemm matul l-istaġun kwiet kif ukoll l-eqqel staġun. Madankollu, fl-2008 SNAV kienet topera biss fuq din ir-rotta tliet darbiet fil-ġimgħa matul l-istaġun kwiet u kuljum matul l-eqqel staġun. Fl-2009 u l-2010, l-SNAV jidher li żiedet il-frekwenza tal-operat fl-istaġun kwiet għal kuljum. Madankollu, wara Mejju 2011, SNAV waqfet topera fuq din ir-rotta meta Grandi Navi Veloci ħadet f’idejha din ir-rotta. Imbagħad il-kumpanija msemmija l-aħħar iddeċidiet li topera din il-konnessjoni fl-eqqel staġun biss. Il-preżenza ta’ operaturi oħra (eż. Moby, Sardinia Ferries) fuq din ir-rotta matul parti minn dan il-perjodu kienet limitata għall-eqqqel staġun. — Napoli – Palermo: fl-2009, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta taħt is-sistema tas-servizz pubbliku matul is-sena kollha, filwaqt li mill-2010 ’il quddiem Tirrenia kienet tipprovdi dawn is-servizzi taħt is-sistema tas-servizz pubbliku matul l-istaġun kwiet u fuq bażi kummerċjali matul l-eqqel staġun. Skont is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia pprovdiet servizzi ta’ kuljum bi tluq filgħaxija miż-żewġ portijiet skont skeda stabbilita minn qabel. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu, l-uniku kompetitur li kien jopera wkoll din ir-rotta matul is-sena kollha, SNAV, filwaqt li kien joffri vjaġġi ta’ tluq ta’ kuljum, dan ma kienx jiggarantixxi l-istess regolarità u kontinwità bħal Tirrenia (20). Barra minn hekk, SNAV kienet tuża vapuri ħafna eqdem minn ta’ Tirrenia sabiex topera din ir-rotta u, għalhekk, ma kinitx toffri l-istess kwalità (21). Grandi Navi Veloci indikat li hija kienet topera fuq din ir-rotta fl-2011 minn Mejju sa Diċembru, u tul is-sena kollha fl-2012 (ara wkoll il-premessi 266 u 267). Grandi Navi Veloci kienet toffri servizzi fuq din ir-rotta f’kollaborazzjoni ma’ SNAV. — Genova – Olbia – Arbatax: taħt is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta tal-anqas tliet darbiet fil-ġimgħa matul is-sena kollha. Arbatax kien moqdi darbtejn fil-ġimgħa bħala waqfa żejda wara l-ewwel dħul f’Olbia. Matul il-perjodu vvalutat, l-operatur privat Moby kien jopera bejn Genova u Olbia matul parti biss mis-sena (f’ħafna mis-snin bejn nofs Marzu u nofs Ottubru). Bl-istess mod, GNV kienet qed topera biss bejn Genova u Olbia fl-eqqel staġun. Tirrenia kienet l-uniku operatur li kien jopera s-servizz lejn Olbia tul is-sena kollha. Barra minn hekk, matul il-perjodu sħiħ ivvalutat, Tirrenia kienet l-uniku operat li jipprovdi konnessjoni ma’ Arbatax. — Civitavecchia – Cagliari – Arbatax: taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta kuljum bi tluq filgħaxija miż-żewġ portijiet matul is-sena kollha. Arbatax kien moqdi darbtejn fil-ġimgħa bħala waqfa żejda. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun. — Napoli – Cagliari: taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta tal-anqas darba fil-ġimgħa minn kull port matul is-sena kollha. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur ta’ servizz imħallat fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun. — Palermo – Cagliari: taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta fuq bażi ta’ kull ġimgħa minn kull port matul is-sena kollha. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur ta’ servizz imħallat fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun. — Trapani – Cagliari: taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta fuq bażi ta’ kull ġimgħa minn kull port matul is-sena kollha. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur ta’ servizz imħallat fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun. — Termoli – il-Gżejjer ta’ Tremiti: taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi mħallta tal-anqas darba kuljum minn kull port matul is-sena kollha. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun. — Livorno – Cagliari (22): taħt is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi ta’ ġarr tal-merkanzija ħames darbiet fil-ġimgħa matul is-sena kollha. Matul il-perjodu rilevanti, il-kompetituri (eż. Moby) fuq din ir-rotta kienu joffru biss vjaġġ ta’ tluq wieħed fil-ġimgħa u ssospendew is-servizz matul l-eqqel staġun tas-sajf u l-festi tal-Milied. — Napoli – Cagliari: taħt is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi ta’ ġarr tal-merkanzija darbtejn sa tliet darbiet fil-ġimgħa matul is-sena kollha. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur ta’ ġarr tal-merkanzija fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun (minbarra s-servizz imħallat tagħha fuq l-istess rotta). — Ravenna – Catania: taħt is-sistema tas-servizz pubbliku, Tirrenia kienet tipprovdi servizzi ta’ ġarr tal-merkanzija tliet darbiet fil-ġimgħa minn kull port matul is-sena kollha. Matul il-perjodu ta’ estensjoni kollu kemm hu, Tirrenia kienet l-uniku operatur ta’ ġarr tal-merkanzija fuq din ir-rotta kemm fl-istaġun kwiet kif ukoll fl-eqqel staġun.

2.3.1.2. Il-baġit u d-durata

(35) It-tabella ta’ hawn taħt turi l-kumpens annwali mogħti lil Tirrenia għall-perjodu 2009 - Lulju 2012: Tabella 2 Kumpens mogħti għall-perjodu 2009 – Lulju 2012 Sena Kumpens (EUR) 2009 (Jannar – Diċembru) 80 010 000 2010 (Jannar – Diċembru) 72 685 642 2011 (Jannar – Diċembru) 72 685 642 2012 (Jannar – Lulju) 39 978 409,46 (23)

(36) Il-Konvenzjoni inizjali tipprovdi għall-kumpens annwali tas-servizz pubbliku li għandu jitħallas kif ġej: pagament inizjali bil-quddiem isir sat-30 ta’ Marzu ta’ kull sena, ekwivalenti għal 70 % tal-kumpens imħallas is-sena ta’ qabel. It-tieni pagament, li jsir sat-30 ta’ Ġunju, huwa ugwali għal 20 % tal-kumpens. Id-differenza bejn l-ammonti mħallsa u d-defiċit bejn il-kostijiet operatorji u d-dħul matul is-sena kurrenti tikkostitwixxi l-bilanċ, li jitħallas sat-30 ta’ Novembru. Jekk kien jirriżulta li Tirrenia tkun irċiviet somma akbar mill-kost nett tas-servizzi pprovduti (dħul nieqes it-telf), din kienet meħtieġa trodd lura d-differenza (24).

(37) Kif deskritt aktar ’il fuq (ara l-premessa 34), matul l-eqqel staġun Tirrenia topera r-rotot Genova – Porto Torres, Civitavecchia – Olbia u Napoli – Palermo (mill-2010 ’il quddiem) fuq bażi kummerċjali. Kwalunkwe profitt li tagħmel minn dawk ir-rotot matul l-eqqel staġun jitnaqqas mill-ammont ta’ kumpnes tas-servizz pubbliku pagabbli lil Tirrenia, filwaqt li kwalunkwe telf imġarrab matul dak il-perjodu kien ikollu jiġġarrab minn Tirrenia stess. Dan inaqqas l-ammont ta’ kumpens meħtieġ għall-operat ta’ dawn ir-rotot taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku li tapplika matul l-istaġun kwiet. — Kumpens mogħti fl-2009

(38) Id-Digriet Presidenzjali Nru 501 tal-1 ta’ Ġunju 1979 (“Digriet Nru 501/79”) jispeċifika l-elementi varji (dħul u kostijiet) li jidħlu fil-kalkolu tas-sussidju mħallas lill-operaturi tas-servizz pubbliku marittimu. Barra minn hekk, il-Liġi Nru 856 tal-5 ta’ Diċembru 1986 (“Liġi 856/86”) ipprovdiet għal ċerti tibdiliet fis-sistema tal-obbligi ta’ servizz pubbliku marittimu fl-Italja. Fir-rigward tal-konnessjonijiet ma’ gżejjer maġġuri u minuri, l-Artikolu 11 tagħha emenda l-kriterji għall-kalkolu tal-kumpens tas-servizz pubbliku. Tabilħaqq, is-sussidju kellu jiġi kkalkolat abbażi tad-differenza bejn id-dħul u l-kostijiet tas-servizz kif iddeterminati b’referenza għal parametri medji u oġġettivi, u kellu jinkludi redditu raġonevoli fuq il-kapital investit. L-istess artikolu jistabbilixxi wkoll li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku kellhom jinkludu l-lista tar-rotot issussidjati, il-frekwenza u t-tipi ta’ vapuri li kellhom jintużaw. Is-sussidji kellhom jiġu approvati mill-Ministri responsabbli. Il-prinċipji stabbiliti fid-Digriet Presidenzjali Nru 501/79 u fil-Liġi Nru 856/86 kienu riflessi fil-Konvenzjonijiet inizjali.

(39) Tabilħaqq, għall-2009, il-kumpens għar-rilaxx tal-SGEI kien ikkalkolat f’konformità mal-metodoloġija stabbilita mill-Konvenzjoni inizjali li ilha fis-seħħ mill-1991 u ġie estiż wara d-data ta’ skadenza inizjali tiegħu tal-31 ta’ Diċembru 2008. B’mod partikolari, il-kumpens kien jikkorrispondi għat-telf nett akkumulat fuq is-servizzi operati taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, li miegħu żdied ammont varjabbli li jikkorrispondi għar-redditu fuq il-kapital investit.

(40) Id-diversi elementi tal-kostijiet li ġew ikkunsidrati sabiex jiġi kkalkolat il-kumpens definit mill-awtoritajiet pubbliċi kienu dawn li ġejjin: il-kostijiet tal-akkwist, tar-reklamar u tal-akkomodazzjoni, il-kostijiet tat-tagħbija, tal-ħatt u tal-manuvrar, il-kost tal-persunal amministrattiv fuq l-art, il-kostijiet tal-manutenzjoni tal-vapuri, il-kostijiet amministrattivi, il-kostijiet tal-assigurazzjoni, il-kostijiet tal-kera u tal-lokazzjoni, il-kostijiet tal-fjuwil, tat-taxxi u tad-deprezzament. — Kumpens mogħti fl-2010, fl-2011 u fl-2012

(41) Mill-2010, il-kumpens għall-operat tal-SGEI ġie ddeterminat bl-applikazzjoni ta’ metodoloġija ġdida stabbilita fid-Direttiva CIPE (25) tad-9 ta’ Novembru 2007 intitolata “Kriterji għad-definizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku u d-dinamika tan-noll fis-settur tal-kabotaġġ marittimu ta’ interess pubbliku” (“id-Direttiva CIPE”) (26). Skont il-preambolu tagħha, id-Direttiva CIPE inħarġet fid-dawl tal-privatizzazzjoni tal-kumpaniji pubbliċi li joperaw servizzi marittimi taħt sistema ta’ servizz pubbliku (27). Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva CIPE ġew applikati fir-rigward tas-servizzi pprovduti mill-kumpaniji ta’ Tirrenia Group mill-2010, anki qabel id-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjonijiet il-ġodda u tal-Kuntratti Pubbliċi ta’ Servizz rispettivi wara l-privatizzazzjonijiet rispettivi.

(42) Il-metodu stabbilit fid-Direttiva CIPE jippermetti li l-kumpaniji li joperaw is-servizz pubbliku marittimu jkollhom redditu xieraq. Ir-rata tar-redditu fuq il-kapital tiġi kkalkolata fuq il-bażi tal-kost medju ponderat tal-kapital (WACC).

(43) Ir-redditu meħtieġ għall-ekwità (28) għandu jiġi kkalkolat permezz tal-Mudell tal-Ipprezzar tal-Assi Kapitali. Fuq il-bażi ta’ dan il-mudell, il-kost tal-ekwità hija dderivata bħala funzjoni ta’ (i) ir-rata mingħajr riskju, (ii) il-Beta (stima tal-profil tar-riskju tal-kumpanija meta mqabbla mas-suq tal-ekwità) u (iii) il-primjum tar-riskju ta’ ekwità assenjat lis-suq tal-ekwità.

(44) B’mod partikolari, il-kost tal-ekwità jiġi kkalkolata bl-applikazzjoni ta’ primjum għat-tiġrib ta’ riskju żejjed fuq ir-rata ta’ redditu fuq attivitajiet mingħajr riskju. Dan il-primjum għandu jiġi kkalkolat bħala l-primjum tar-riskju tas-suq immoltiplikat bil-Beta tiegħu, li jkejjel kemm attività speċifika hija riskjuża b’mod relattiv għas-suq.

(45) Skont id-Direttiva CIPE, ir-rata ta’ redditu fuq attivitajiet mingħajr riskju tikkorrispondi għar-rendiment gross medju fuq bonds normattivi ta’ għaxar snin b’referenza għat-tnax-il xahar preċedenti li għalihom hemm data disponibbli.

(46) Id-Direttiva CIPE tistabbilixxi primjum tar-riskju tas-suq ta’ 4%. Barra minn hekk, fil-każ ta’ servizz li jiġi operat fuq bażi mhux esklussiva, ir-riskju preżumibbilment akbar imġarrab mill-operatur jiġi remunerat biż-żieda ta’ 2,5 % żejjed għall-primjum tar-riskju tas-suq.

(47) Madankollu, fil-prattika, l-ammont ta’ kumpens imħallas lil Tirrenia ma jistax jaqbeż il-limitu massimu ta’ EUR 72 685 642 fis-sena kif stabbilit mil-Liġi tal-2009 (ara l-premessa 25). Għad li l-Liġi tal-2009 tistabbilixxi l-limiti massimi għall-kumpens annwali mħallas lill-kumpaniji kollha ta’ Tirrenia għall-operat tas-servizzi marittimi soġġetti għas-sistema ta’ servizz pubbliku, id-Direttiva CIPE fiha wkoll ċerti salvagwardji li jippermettu lil dawk l-operaturi jkopru b’mod suffiċjenti l-kostijiet operatorji tagħhom.

(48) B’mod partikolari, skont id-Direttiva CIPE, l-ambitu tas-servizzi, in-nollijiet massimi stabbiliti mill-Konvenzjoni l-ġdida u l-kumpens fil-fatt mogħti jridu jkunu ddefiniti b’tali mod li l-fornitur tas-servizz ikun kopert għall-kostijiet ammissibbli kollha. Hija applikabbli l-formula li ġejja: VA(RSP) + VA(AI(X)) = VA(CA) fejn: — VA(RSP) huwa l-valur skontat tal-kumpens għar-rilaxx tal-obbligi ta’ servizz pubbliku; — VA(AI(X)) huwa l-valur skontat ta’ dħul ieħor (rikavati min-nollijiet u oħrajn); — VA(CA) huwa l-valur skontat tal-kostijiet operatorji ammissibbli, ir-ripagament tad-dejn u r-redditu fuq il-kapital investit.

(49) Fil-każ li l-ekwazzjoni ta’ hawn fuq ma taħdimx, l-ambitu tal-attivitajiet issussidjati jista’ jitnaqqas (ara wkoll il-premessa 103), jew inkella l-organizzazzjoni tas-servizzi (eż. it-tip ta’ vapuri) tista’ tiġi rieżaminata, jew in-nollijiet massimi jistgħu jiġu mmodifikati.

(50) Barra minn hekk, il-limitu massimu tan-nollijiet applikabbli għal kull servizz, nett mit-taxxi u mid-dovuti tal-portijiet, jiġi aġġustat kull sena fuq il-bażi ta’ formula tal-limitu massimu fuq il-prezzijiet kif ġej: ΔT = ΔP – X fejn: — ΔT hija t-tibdil perċentwali annwali fil-limitu massimu tan-nollijiet; — ΔP hija r-rata tal-inflazzjoni għas-sena ta’ referenza; — X hija rata annwali reali ta’ aġġustament tal-limitu massimu tan-nollijiet, stabbilit fil-Konvenzjoni, li tibqa’ kostanti matul id-durata tal-Konvenzjoni.

(51) Id-Direttiva CIPE tispeċifika wkoll li l-limitu massimu tan-nollijiet jista’ jiġi aġġustat sabiex jirrifletti l-varjazzjonijiet fil-kostijiet tal-fjuwil, billi jittieħdu l-prezzijiet standard disponibbli pubblikament bħala referenza.

2.3.2. L-estensjoni illegali tal-għajnuna ta’ salvataġġ lil Tirrenia

(52) Fis-16 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni approvat għajnuna ta’ salvataġġ lil Tirrenia u lil Siremar (“id-Deċiżjoni tal-2010”) (29). L-għajnuna kienet tikkonsisti f’garanzija fuq linji ta’ kreditu pprovduti minn banek privati għal ammont sa EUR 95 000 000. L-Italja ħadet impenn li tikkomunika lill-Kummissjoni, mhux aktar tard minn sitt xhur wara l-awtorizzazzjoni tal-miżura ta’ għajnuna għas-salvataġġ, pjan ta’ ristrutturar jew prova li s-self tħallas lura kollu u/jew li l-garanzija kienet ġiet itterminata.

(53) Imbagħad, l-Italja informat lill-Kummissjoni li l-istituzzjonijiet finanzjarji magħżula, Banca Infrastrutture Innovazione e Sviluppo (“BIIS”) u Unicredit, kienu awtorizzaw linja ta’ kreditu ta’ EUR 40 000 000 lil Tirrenia u lil Siremar (jiġifieri EUR 25 000 000 għal Tirrenia u EUR 15 000 000 għal Siremar) bid-data ta’ maturità stabbilita għat-30 ta’ Ġunju 2011. L-Istat iggarantixxa l-linja ta’ kreditu fil-15 ta’ Frar 2011.

(54) Il-finanzjament ġie żborżat kif ġej: (a) l-ewwel pagament parzjali fit-28 ta’ Frar 2011 (EUR 20 000 000 għal Tirrenia u EUR 12 000 000 għal Siremar); (b) it-tieni pagament parzjali fit-23 ta’ Marzu 2011 (EUR 5 000 000 għal Tirrenia u EUR 3 000 000 għal Siremar).

(55) L-Italja għarrfet lill-Kummissjoni li, minħabba li l-ewwel pagament parzjali tas-self garantit kien tħallas lil Tirrenia u lil Siremar mhux qabel it-28 ta’ Frar 2011, il-perjodu ta’ sitt xhur għar-rimborż tal-kreditu fis-sens tal-paragrafu 25(a) tal-linji gwida tal-Komunità dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u għar-ristrutturar ta’ ditti f’diffikultà (“il-Linji Gwida tal-2004 għas-Salvataġġ u għar-Ristrutturar”) (30) u l-premessi 32 u 47 tad-Deċiżjoni tal-2010, jiskadi fit-28 ta’ Awwissu 2011.

(56) Madankollu, Tirrenia u Siremar kienu inadempjenti fil-ħlas tas-self tagħhom u, għaldaqstant, fil-11 ta’ Lulju 2011, il-garanzija mill-Istat ġiet eżerċitata minn BIIS. Għalhekk, f’din id-data, Tirrenia kellha dejn ta’ EUR 25 203 063.89 fir-rigward tal-Istat. Dan jinkludi kemm l-ammont prinċipali tas-self rispettiv kif ukoll l-imgħax pendenti dovut lill-bank.

(57) Il-Qorti tal-Fallimenti awtorizzat l-inklużjoni tal-Ministeru għall-Ekonomija u għall-Finanzi fost il-kredituri preferenzjali (“prededucibili”) ta’ Tirrenia. Skont l-awtoritajiet Taljani, il-Kummissarju Straordinarju inkarigat bl-immaniġġjar tal-kumpanija fil-proċedura ta’ insolvenza qies, f’dak iż-żmien, li Tirrenia setgħet tħallas lura l-finanzjament sat-28 ta’ Awwissu 2011, billi tieħu mir-rikavat tal-privatizzazzjoni ppjanata (ara t-taqsima 2.3.3).

(58) Fil-25 ta’ Lulju 2011 ġie ffirmat il-kuntratt għall-bejgħ tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia lil CIN. Madankollu, it-trasferiment tal-assi u, għalhekk, ukoll il-pagament, ittardjaw, l-aktar minħabba diffikultajiet sabiex jinkisbu l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa għall-fużjoni (31). L-awtorità Taljana tal-kompetizzjoni, Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato (“AGCM”), eventwalment approvat it-tranżazzjoni bejn Tirrenia u CIN fil-21 ta’ Ġunju 2012, u l-bejgħ ġie ffinalizzat fid-19 ta’ Lulju 2012.

(59) Fit-18 ta’ Settembru 2012, Tirrenia ħallset lura ammont ta’ EUR 25 852 548.93 lill-Istat. Fl-24 ta’ Ottubru 2012, l-Italja informat lill-Kummissjoni li l-ammonti dovuti minn Tirrenia sal-11 ta’ Lulju 2011, li jinkludu l-imgħax dovut lill-Istat għal ammont ta’ EUR 649 485.04, kienu tħallsu lura kompletament mill-kumpanija, u tat prova ta’ dan.

2.3.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u l-pagament differit tal-prezz tax-xiri minn CIN

(60) Fit-23 ta’ Diċembru 2009 Fintecna ppubblikat l-ewwel sejħa għall-offerti għall-bejgħ tal-kapital azzjonarju kollu ta’ Tirrenia, inkluża s-sussidjarja tagħha Siremar. Fid-19 ta’ Frar 2010, kienu waslu 16-il espressjoni ta’ interess minn 19-il entità. Fl-4 ta’ Awwissu 2010, wara li fallew in-negozjati mal-uniku offerent li ppreżenta offerta vinkolanti, Fintecna ddikjarat l-għeluq tal-proċedura. Skont l-Italja, in-negozjati fallew minħabba tħassib relatat mal-aspetti finanzjarji tal-offerta.

(61) Wara l-falliment tal-ewwel tentattiv ta’ privatizzazzjoni, Tirrenia u Siremar, li kienu qed jaffaċċjaw diffikultajiet finanzjarji severi, it-tnejn ġew ammessi fil-proċedura kollettiva ta’ insolvenza prevista skont il-liġi Taljana għal kumpaniji kbar, jiġifieri l-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja (“amministrazione straordinaria”) u ftit wara ġew iddikjarati insolventi. B’mod aktar speċifiku, Tirrenia ġiet ammessa għall-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja fil-5 ta’ Awwissu 2010. Fit-12 ta’ Awwissu 2010, il-Qorti ta’ Ruma qatgħet is-sentenza Nru 332/2010 li permezz tagħha ddikjarat li Tirrenia kienet insolventi.

2.3.3.1. Il-proċedura amministrattiva straordinarja

(62) Għall-kuntrarju tal-proċedura normali ta’ falliment, li l-għan ewlieni tagħha huwa li tillikwida l-kumpanija insolventi sabiex tissodisfa t-talbiet tal-kredituri, il-proċedura amministrattiva straordinarja, stabbilita bid-Digriet Amministrattiv Nru 270 tat-8 ta’ Lulju 1999, hija proċedura ta’ insolvenza speċifika għal kumpaniji kbar li għandha l-għan li tissalvagwardja l-assi u tiżgura l-kontinwazzjoni tan-negozju.

(63) Skont din il-proċedura, il-ġestjoni tal-kumpanija insolventi tiġi ttrasferita lil Kummissarju Straordinarju maħtur mill-Ministeru kompetenti. Il-Kummissarju Straordinarju jipproponi pjan ta’ rkupru tan-negozju inkwistjoni, jew permezz tar-ristrutturar jew permezz tal-bejgħ tal-assi tal-kumpanija insolventi. Dan il-pjan huwa soġġett għal awtorizzazzjoni preċedenti mill-Ministeru kompetenti, filwaqt li jikkunsidra l-opinjoni ta’ Bord Superviżorju (magħmul minn esperti maħtura mill-Ministeru).

(64) Id-Digriet Amministrattiv Nru 347 tat-23 ta’ Diċembru 2003 li jistabbilixxi miżuri urġenti għar-ristrutturar ta’ kumpaniji kbar insolventi, ikkonvertiti b’emendi fil-Liġi Nru 39 tat-18 ta’ Frar 2004 (“il-liġi Marzano”), jirregola l-proċedura amministrattiva straordinarja applikabbli għal kumpaniji insolventi, li biħsiebhom jgħaddu minn din il-proċedura ta’ ristrutturar. Dawn il-kumpaniji jridu jissodisfaw ukoll b’mod kumulattiv ċerti kriterji dwar l-għadd ta’ impjegati fis-sena preċedenti u l-livell ta’ dejn.

(65) Il-proċedura teħtieġ li l-kumpanija insolventi tippreżenta kemm applikazzjoni lill-Ministru Taljan għall-Iżvilupp Ekonomiku kif ukoll petizzjoni lill-Qorti kompetenti tal-fallimenti. Imbagħad il-Ministeru jiddeċiedi dwar l-ammissjoni tal-kumpanija insolventi għall-proċedura u jaħtar il-Kummissarju Straordinarju taħt is-superviżjoni tal-Bord Superviżorju, filwaqt li l-Qorti taċċerta l-istat ta’ insolvenza tal-kumpanija.

(66) Fi żmien 180 jum mill-ħatra tiegħu, il-Kummissarju Straordinarju jeħtieġlu jissottometti pjan ta’ ristrutturar lill-Ministeru. Il-proċedura ordinarja ta’ falliment titnieda biss fil-każ li l-Ministeru ma japprovax dan il-pjan ta’ ristrutturar u l-proċedura alternattiva ta’ bejgħ tal-assi ma tkunx vijabbli.

(67) Id-Digriet Amministrattiv 134/2008 (“id-Digriet 134/2008”) (32) introduċa diversi emendi għal-liġi Marzano. Dawn l-emendi huma applikabbli għal kumpaniji li jipprovdu servizzi pubbliċi essenzjali, U tikkonċerna fost l-oħrajn il-possibbiltà li l-Kummissarju Straordinarju jidentifika xerrej tal-assi tal-kumpanija insolventi permezz ta’ proċedura ta’ negozjar ma’ partijiet li tiggarantixxi l-kontinwità tas-servizz pubbliku fuq it-terminu medju u intervent rapidu. Id-Digriet 134/2008 jispeċifika li l-prezz tal-bejgħ ma jistax ikun inqas mill-valur tas-suq tal-assi kif stabbilit minn espert indipendenti maħtur minn Digriet Ministerjali.

(68) Id-Digriet 134/2008 introduċa wkoll il-possibbiltà li jiġi segwit – immedjatament – pjan ta’ ċessjoni tal-assi, meta mqabbel mas-sistema preċedenti, li kien jirrikjedi li l-ewwel jiġi ppreżentat pjan ta’ ristrutturar lill-Ministeru. Fl-aħħar nett, id-Digriet 134/2008 jistipula li, f’każ li la pjan ta’ ċessjoni tal-assi u lanqas pjan ta’ ristrutturar ma jkun jista’ jiġi implimentat jew approvat mill-Ministeru, tinbeda l-proċedura ordinarja ta’ falliment.

2.3.3.2. Il-proċedura tal-bejgħ

(69) Fil-15 ta’ Settembru 2010, ġiet ippubblikata s-sejħa għall-offerti għall-bejgħ tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia (33) raggruppata flimkien mal-Konvenzjoni l-ġdida ta’ tmien snin. L-għan ta’ din is-sejħa kien li tivverifika jekk kienx hemm xi entitajiet nazzjonali jew internazzjonali potenzjali interessati li jakkwistaw il-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia li kienu kapaċi jiggarantixxu l-kontinwità tas-servizzi tat-trasport.

(70) Din is-sejħa ġiet ippubblikata fuq is-sit web ta’ Tirrenia, f’diversi gazzetti (34) u wkoll fuq siti web speċjalizzati partikolari (35). L-iskadenza għal din is-sejħa għal espressjonijiet ta’ interess oriġinarjament ġiet stabbilita għad-29 ta’ Settembru 2010 iżda mbagħad ġiet estiża sal-20 ta’ Ottubru 2010 permezz ta’ avviż pubbliku ppubblikat fl-istess gazzetti u siti elettroniċi nazzjonali u internazzjonali msemmija qabel sabiex jingħata perjodu ta’ żmien raġonevoli għas-sottomissjoni tal-espressjonijiet ta’ interess.

(71) B’kollox saru 21 espressjoni ta’ interess fil-parteċipazzjoni f’din is-sejħa għall-offerti minn entitajiet nazzjonali, Ewropej u mhux Ewropej. Imbagħad, il-Kummissarju Straordinarju stieden lis-sittax-il entità li l-espressjonijiet ta’ interess tagħhom kienu wrew li setgħu jiggarantixxu l-kontinwità tas-servizz tat-trasport marittimu (36) sabiex iwettqu kontroll approfondit tad-diliġenza dovuta fuq il-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia. L-aċċess għad-dokumentazzjoni rilevanti ngħata bil-kundizzjoni li l-partijiet interessati jiffirmaw ftehimiet ta’ kunfidenzjalità.

(72) Il-ħdax-il parti (37) li eventwalment għażlu li jwettqu din id-diliġenza dovuta ngħataw aċċess għall-kmamar tad-data virtwali li fihom dawn li ġejjin: (a) l-informazzjoni teknika, legali u finanzjarja kollha, inklużi d-dettalji tal-fergħa kummerċjali offruta għall-bejgħ; (b) il-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia mħejji mill-Kummissarju Straordinarju; (c) ir-rapport tal-bejjiegħ dwar id-diliġenza dovuta u l-karta tal-bilanċ tal-kumpanija fid-data tal-ammissjoni għall-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja; (d) l-abbozz il-ġdid tal-Konvenzjoni ta’ tmien snin li għandu jiġi ffirmat bejn l-offerent rebbieħ u l-Istat; (e) l-informazzjoni l-oħra kollha meħtieġa sabiex ix-xerrejja potenzjali jkunu jistgħu jagħmlu stima korretta tal-oġġett tal-bejgħ.

(73) Permezz ta’ Digriet Ministerjali tal-4 ta’ Frar 2011, il-Ministru għall-Iżvilupp Ekonomiku ħatar lil Banca Profilo bħala l-espert indipendenti inkarigat li jwettaq valutazzjoni tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia skont l-Artikolu 4(4-quater) tad-Digriet Amministrattiv Nru 347/2003. Fit-8 ta’ Marzu 2011, Banca Profilo stmat li l-valur tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia (inkluża l-Konvenzjoni l-ġdida ta’ tmien snin) kien ta’ EUR 380 000 000. Din l-informazzjoni ttellgħet fil-kamra tad-data għall-offerenti potenzjali kollha qabel l-iskadenza għall-preżentazzjoni ta’ offerti vinkolanti.

(74) Fil-15 ta’ Marzu 2011, wara l-aħħar data ta’ skadenza għas-sottomissjoni ta’ offerti vinkolanti, il-Kummissarju Straordinarju nnota li CIN biss – kumpanija li tinkludi lil Onorato Partecipazioni S.r.l., Grimaldi Compagnia di Navigazione S.p.A. and Marinvest S.r.l. – kienet issottomettiet offerta vinkolanti skont it-termini tal-ittra ta’ proċedura tat-2 ta’ Frar 2011 (38).

(75) Fl-14 ta’ April 2011, wara talba għal kjarifiki mill-Kummissarju Straordinarju, CIN għamel offerta vinkolanti finali għall-akkwist tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia. B’mod speċifiku, din l-offerta, issupplimentata minn (i) pjan ta’ direzzjoni tan-negozju konsistenti mal-obbligi ta’ servizz pubbliku stabbiliti fil-Konvenzjoni u (ii) garanziji bankarji għal ammont totali ta’ EUR 20 000 000, ipprovdiet għal dan li ġej: (i) il-prezz offrut għax-xiri tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia inkluża l-Konvenzjoni l-ġdida ta’ tmien snin li tammonta għal EUR 380 100 000; (ii) il-ħlas tal-offerta billi jitħallsu EUR 200 100 000 wara t-trasferiment tal-fergħa kummerċjali u l-ammont li jifdal li għandu jitħallas maż-żmien kif ġej: (a) EUR 55 000 000 sal-15 ta’ Diċembru tat-tielet sena wara t-trasferiment tal-fergħa kummerċjali; (b) EUR 60 000 000 sal-15 ta’ Diċembru tas-sitt sena wara t-trasferiment tal-fergħa kummerċjali; (c) EUR 65 000 000 sal-15 ta’ Diċembru tat-tmien sena wara t-trasferiment tal-fergħa kummerċjali.

(76) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissarju Straordinarju daħħal l-offerta vinkolanti sottomessa minn CIN fil-kamra tad-data, u fit-2 ta’ Mejju 2011, bagħat lill-offerenti kollha kkunsidrati għall-fażi tad-diliġenza dovuta ittra li tistidinhom jissottomettu offerta aħjar minn dik sottomessa minn CIN fl-14 ta’ April 2011, sat-12 ta’ Mejju 2011. Imbagħad, wara talba minn wieħed mix-xerrejja potenzjali, l-iskadenza sabiex jiġu sottomessi offerti aħjar ġiet estiża mill-Kummissarju Straordinarju għad-19 ta’ Mejju 2011. Madankollu, il-Kummissarju Straordinarju ma rċieva l-ebda offerta oħra sa dik id-data.

(77) Fuq il-bażi tal-valutazzjoni mwettqa mill-Kummissarju Straordinarju u mill-konsulenti tiegħu, l-offerta ta’ xiri sottomessa minn CIN fl-14 ta’ April 2011 tqieset konsistenti mal-valur tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia kif iddeterminat minn Banca Profilo. Il-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju inkluż mal-offerta nstab li kien konformi ma’ dak li ntalab fl-ittra ta’ proċedura tat-2 ta’ Frar 2011 (ara l-premessa 74) u tqies bħala prova xierqa tal-kapaċità tal-offerent li jiggarantixxi l-kontinwazzjoni mingħajr xkiel tas-servizz pubbliku tal-konnessjoni marittima.

(78) Imbagħad, fit-23 ta’ Mejju 2011, il-Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku awtorizza lill-Kummissarju Straordinarju jbigħ il-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia lil CIN skont it-termini u l-kundizzjonijiet tal-offerta sottomessa fl-14 ta’ April 2011. Wara xi konsultazzjonijiet oħra, il-Kummissarju Straordinarju ffirma l-kuntratt ma’ CIN fil-25 ta’ Lulju 2011.

(79) Fil-21 ta’ Novembru 2011, it-tranżazzjoni li rriżultat ġiet innotifikata għall-approvazzjoni lill-Kummissjoni. Fit-18 ta’ Jannar 2012, il-Kummissjoni fetħet investigazzjoni fil-fond skont ir-Regolament tal-UE dwar il-Fużjonijiet (39).

(80) L-investigazzjoni inizjali tas-suq tal-Kummissjoni indikat tħassib serju dwar il-kompetizzjoni, b’mod partikolari minħabba li l-partijiet għall-fużjoni kellhom ishma tas-suq ikkombinati għoljin ħafna, jekk mhux monopolistiċi, fuq numru ta’ rotot marittimi fl-Italja, u b’mod partikolari fuq ċerti rotot lejn u minn Sardinja. Għall-ewwel, CIN kienet impriża konġunta bejn il-kompetituri ewlenin ta’ Tirrenia: Grimaldi, MarInvest (li pereżempju tikkontrolla Grandi Navi Veloci u SNAV) u Onorato Partecipazioni (li tikkontrolla Moby). Fid-dawl tat-tħassib tal-Kummissjoni, Grimaldi u Marinvest irtiraw minn CIN billi biegħu l-ishma tagħhom lil Onorato Partecipazioni. Din tal-aħħar imbagħad ġibdet azzjonisti ġodda sabiex eventwalment, 40% ta’ CIN kienet proprjetà ta’ Moby (li hija stess kienet ikkontrollata minn Onorato Partecipazioni), 30% ta’ Clessidra Società del Risparmio, 20% ta’ Gruppo Investimenti Portuali u 10% ta’ Shipping Investment S.r.l..

(81) Fis-27 ta’ April 2012, il-Kummissjoni għalqet l-investigazzjoni fil-fond tagħha wara li l-partijiet kienu abbandunaw it-tranżazzjoni notifikata. Fis-7 ta’ Mejju 2012, it-tranżazzjoni tal-fużjoni riveduta, li ma baqgħetx teħtieġ l-approvazzjoni fil-livell Ewropew, ġiet innotifikata lill-AGCM. Permezz tar-riżoluzzjoni tagħha nru 23670 tal-21 ta’ Ġunju 2012, l-AGCM awtorizzat it-tranżazzjoni soġġetta għal ċerti kundizzjonijiet (40). Is-sjieda tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia ġiet finalment ittrasferita lil CIN fid-19 ta’ Lulju 2012.

(82) Fis-6 ta’ Lulju 2015, Onorato Partecipazioni nnotifikat l-intenzjoni tagħha li takkwista kontroll sħiħ fuq Moby u CIN billi takkwista ishma mill-azzjonisti l-oħra taż-żewġ kumpaniji. L-AGCM approvat din l-operazzjoni – li effettivament kienet tfisser konċentrazzjoni bejn Moby u CIN – bir-riżoluzzjoni tagħha nru 25773 tal-10 ta’ Diċembru 2015, soġġetta wkoll għall-kundizzjonijiet għar-rotot Civitavecchia – Olbia u Genova – Olbia (41). B’riżultat ta’ din ir-riorganizzazzjoni, CIN bħalissa hija kompletament proprjetà ta’ Moby, u, għalhekk, iż-żewġ kumpaniji huma proprjetà sħiħa ta’ Onorato Partecipazioni.

(83) Fis-26 ta’ April 2018, il-Bord tad-Diretturi ta’ Moby approva l-pjan tal-fużjoni ma’ CIN. Dment li jinkisbu l-approvazzjonijiet meħtieġa, din il-fużjoni kienet ippjanata li titlesta sa tmiem l-2018 iżda kienet ittardjata wara intervent minn Tirrenia f’EA.

2.3.3.3. Il-kuntratt ta’ bejgħ

(84) Il-kuntratt ta’ bejgħ tal-25 ta’ Lulju 2011 jiddefinixxi l-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia bħala l-fergħa ta’ Tirrenia ddedikata għall-provvista ta’ servizzi tat-trasport skont l-obbligi ta’ servizz pubbliku kurrenti. B’mod partikolari, l-Artikolu 4 tal-kuntratt jispeċifika li l-assi tal-fergħa kummerċjali huma elenkati f’anness għall-kuntratt ta’ bejgħ, u jkopru l-assi intanġibbli (42) u tanġibbli (43) kollha użati mill-kumpanija fit-twettiq tal-obbligi tagħha ta’ servizz pubbliku.

(85) L-Artikolu 11(3) tal-kuntratt tal-bejgħ jistipula li l-bejgħ huwa kundizzjonali għall-iffirmar tal-Konvenzjoni l-ġdida bejn CIN u l-Ministeru tat-Trasport f’ċertu perjodu ta’ żmien iddefinit minn qabel. Fi kliem ieħor, l-iffirmar tal-Konvenzjoni l-ġdida huwa kundizzjoni meħtieġa għall-konklużjoni definittiva tal-bejgħ.

(86) L-Artikolu 7(9) tal-kuntratt tal-bejgħ ikompli jispjega li CIN se tagħmel offerti ta’ xogħol ġodda (fuq il-bażi ta’ kuntratti ta’ impjieg ġodda) lill-persunal amministrattiv u tal-ekwipaġġ kollu li huwa impjegat minn Tirrenia għall-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, filwaqt li jitqiesu l-kwalifiki miksuba u/jew l-ekwivalenza tad-deskrizzjonijiet tax-xogħol, kif ukoll il-ftehimiet possibbli mat-trade unions. Kif meħtieġ mill-Artikolu 63(2) tad-Digriet Amministrattiv 270/1999, CIN trid toqgħod lura minn kwalunkwe sensja mhux dixxiplinarja għal perjodu ta’ sentejn. Skont l-Artikoli 7(11) u 7(12) tal-kuntratt ta’ bejgħ, CIN hija obbligata li tinforma regolarment lill-bejjiegħ dwar l-osservanza ta’ dawn l-obbligi, b’ammonti ta’ penali sinifikanti li għandhom jitħallsu f’każ ta’ ksur.

(87) L-Artikolu 7(6)(d) tal-kuntratt tal-bejgħ jistipula li x-xerrej huwa kapaċi, f’konformità mal-Artikolu 4, il-paragrafu 4-quater tal-liġi Marzano, li jiggarantixxi l-kontinwità fuq terminu medju tas-servizz u l-osservanza tal-leġiżlazzjoni nazzjonali u internazzjonali applikabbli.

(88) Skont l-Artikolu 5 tal-kuntratt tal-bejgħ, il-prezz tal-bejgħ ta’ EUR 380 100 000 għandu jitħallas kif ġej: (a) EUR 200 100 000 (l-hekk imsejjaħ Prezz Fiss) fi żmien tlett ijiem ta’ xogħol mill-Ministeru għall-Iżvilupp Ekonomiku ta’ digriet li jneħħi kull entrata relatata mad-drittijiet preventivi u mar-reġistrazzjoni ta’ sekwestru u ta’ qbid fuq il-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia; (b) Il-EUR 180 000 000 li jifdal (l-hekk imsejjaħ Prezz Differit) kien differit kif ġej: EUR 55 000 000 fit-30 ta’ April tar-raba’ sena wara d-data inizjali tad-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni l-ġdida; EUR 60 000 000 fit-30 ta’ April tas-seba’ sena wara d-data inizjali tad-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni l-ġdida, EUR 65 000 000 fit-30 ta’ April tad-disa’ sena wara d-data inizjali tad-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni l-ġdida (44).

(89) L-Artikolu 8(23) tal-kuntratt tal-bejgħ jgħid li, f’konformità mal-Artikolu 63(5) tad-Digriet Amministrattiv 270/1999, is-sid il-ġdid mhux ser ikun responsabbli li jħallas lura kwalunkwe dejn imġarrab minn Tirrenia qabel it-trasferiment tal-fergħa kummerċjali.

(90) Fis-16 ta’ Lulju 2012 il-partijiet iffirmaw Addendum għall-kuntratt tal-bejgħ li fost affarijiet oħra jemenda l-mezz ta’ ħlas tal-Prezz Fiss ta’ EUR 200 100 000 (ara l-premessa 88(a)). B’mod partikolari, EUR 138 200 000 jibqgħu pagabbli fi żmien tlett ijiem mill-adozzjoni tad-digriet imsemmi fil-premessa 88(a), u l-EUR 61 900 000 li jifdal jitħallsu, bl-imgħax (45), fl-1 ta’ Marzu tat-tmien sena wara d-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni l-ġdida (jiġifieri, l-2020). Il-partijiet qablu li sentejn wara d-dħul fis-seħħ, huma jikkonsultaw lil xulxin sabiex jiddeterminaw jekk huwiex possibbli li jerġgħu jiġu nnegozjati t-termini u l-kundizzjonijiet tal-pagament tal-EUR 61 900 000 li jifdal. B’riżultat ta’ dan, l-aħħar ammont tħallas qabel dak previst fil-bidu (jiġifieri fi Frar 2016 minflok f’Marzu 2020). Ma jseħħ l-ebda tibdil fil-ħlas tal-Prezz Differit ta’ EUR 180 000 000.

2.3.3.4. L-istudju ta’ Banca Profilo

(91) Kif deskritt aktar ’il fuq (ara l-premessa 73), Banca Profilo nħatar mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku bħala l-espert indipendenti inkarigat li jwettaq valutazzjoni tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia skont l-Artikolu 4(4-quater) tad-Digriet Amministrattiv Nru 347/2003. Fit-8 ta’ Marzu 2011, Banca Profilo ħarġet rapport fejn iddeskriviet il-metodoloġiji ta’ valutazzjoni u d-data li kienet użat, li kien jinkludi l-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ta’ Tirrenia għall-perjodu 2011-2018. Dan ir-rapport inkluda medda stmata ta’ valuri għall-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia

(92) Il-valutazzjonijiet ta’ Banca Profilo huma bbażati fuq diversi suppożizzjonijiet li jinkludu, b’mod partikolari, li l-kuntratt il-ġdid ta’ servizz pubbliku jkun japplika sal-iskadenza tiegħu u li, bħala riżultat, il-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia tirċievi kumpens tas-servizz pubbliku għat-tħaddim tal-konnessjonijiet tat-trasport marittimu stabbiliti f’dak il-kuntratt. Fir-rapport ta’ valutazzjoni tagħha, Banca Profilo tirreferi għall-Fluss tal-Flus Skontat (“DCF”) u l-Valur Miżjud Ekonomiku (“EAV”) bħala l-metodoloġiji ewlenin tagħha u għall-Multipli tas-Suq u għall-Metodu tal-Ekwità bħala metodoloġiji sekondarji għall-fini ta’ kontroll.

(93) Skont il-metodoloġija DCF, Banca Profilo tqis: (i) il-flussi tal-flus iġġenerati sad-data ta’ skadenza tal-Konvenzjoni l-ġdida; (ii) il-valur tal-likwidazzjoni tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia fil-mument tal-iskadenza tal-Konvenzjoni l-ġdida, abbażi tas-suppożizzjoni li mhux ser ikun possibbli li jitkomplew l-operazzjonijiet wara dik id-data; u (iii) il-valur tal-ekwità ta’ wħud mill-parteċipazzjonijiet azzjonarji ta’ minoranza limitati tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia. Skont il-metodoloġija EAV, Banca Profilo tivvaluta: (i) il-valur kontabilistiku aġġustat; (ii) l-avvjament; (iii) il-valur tal-likwidazzjoni tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia fil-mument tal-iskadenza tal-Konvenzjoni l-ġdida (għall-istess raġuni bħal dik skont l-approċċ DCF). Din il-valutazzjoni tiddependi fuq data mill-pjan industrijali tal-kumpanija u fuq il-kalkoli tal-Banca Profilo bl-użu ta’ din id-data.

(94) Fir-rigward tal-metodoloġiji sekondarji, dawn kienu jinkludu dawn li ġejjin. L-analiżi tal-Multipli tas-Suq hija bbażata fuq il-kalkoli ta’ Banca Profilo bl-użu ta’ data ta’ Bloomberg għal disa’ kumpaniji tat-trasport marittimu komparabbli. Il-Metodu tal-Ekwità jikkonsisti f’valutazzjoni tal-valur nett tal-assi kif irreġistrat fil-karta tal-bilanċ iżda b’xi aġġustamenti fejn xieraq (eż. il-valur tal-flotta, il-kuntratt ta’ servizz pubbliku, eċċ.).

(95) Banca Profilo kkonkludiet, fuq il-bażi tal-metodoloġiji ta’ hawn fuq, li l-valur tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia kien ikun fil-medda ta’ bejn EUR 380 u 426 miljun. B’riżultat ta’ dan, il-prezz minimu għal din il-kumpanija jkollu jiġi stabbilit għal EUR 380 000 000.

2.3.3.5. Ir-Rapport ta’ Ecorys

(96) Matul il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, il-Kummissjoni inkarigat lil konsulent indipendenti (Ecorys) bil-kompitu li jistabbilixxi l-valur tas-suq tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia offruta għall-bejgħ (ara l-premessa 8). Il-konsulent intalab i) jikkonferma l-validità tal-valutazzjoni mwettqa minn Banca Profilo, u ii) jistabbilixxi l-valur tas-suq tal-unità tan-negozju mingħajr ebda kundizzjoni marbuta.

(97) Sabiex tiddetermina l-valur tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia raggruppata mal-Konvenzjoni l-ġdida, Ecorys applikat il-metodoloġiji ewlenin li ntużaw ukoll minn Banca Profilo. B’mod partikolari, Ecorys użat il-metodoloġiji tal-Fluss tal-Flus Skontat u tal-Valur Miżjud Ekonomiku iżda mmodifikat is-suppożizzjonijiet rilevanti meta qieset li dan kien xieraq (46). Ecorys tassumi li l-Konvenzjoni l-ġdida mhux se tiġi estiża (47) fid-data ta’ skadenza tagħha u li, għalhekk, ir-rotot ta’ servizz pubbliku mhux se jibqgħu jiġu operati wara dik id-data. Fuq din il-bażi, Ecorys stabbilixxiet li l-valur minimu tas-suq tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia mibjugħa kien jammonta għal EUR 409,5 miljun (jiġifieri, kważi 8% ogħla mill-valwazzjoni ta’ Banca Profilo).

(98) Ecorys ikkonkludiet ukoll li, kieku l-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia kellha tinbiegħ mingħajr l-ebda kundizzjoni marbuta magħha, u b’mod partikolari mingħajr il-kuntratt il-ġdid ta’ servizz pubbliku għall-operat tas-servizz pubbliku (u għalhekk anki mingħajr l-obbligu li tiġi żgurata l-kontinwità ta’ dan is-servizz pubbliku), il-kumpanija kienet tinbiegħ bil-valur ta’ likwidazzjoni tagħha (48), jiġifieri EUR 303,5 miljun. Ecorys ibbażat din il-konklużjoni fuq is-suppożizzjoni li l-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia ma setgħetx tkompli tagħmel il-profitt bl-operazzjonijiet tagħha mingħajr kumpens tas-servizz pubbliku. Ecorys ikkaraterizzat ir-rotot tas-servizz pubbliku operati kemm minn Tirrenia kif ukoll minn Siremar bħala “operazzjonijiet li jagħmlu telf kbir ikkaratterizzati minn volumi baxxi ta’ passiġġieri u kompletament dipendenti fuq il-finanzjament mill-Konvenzjonijiet”. Barra minn hekk, Ecorys qieset li “l-possibbiltà li tinbidel il-kwalità tas-servizzi u aktar libertà sabiex jiġu stabbiliti l-prezzijiet tal-biljetti mhumiex kundizzjonijiet biżżejjed sabiex dawn ir-rotot isiru ekonomikament vijabbli mil-lat kummerċjali”. Ecorys osservat li dan il-valur ta’ likwidazzjoni huwa anqas mill-valur li rriżulta mis-sejħa għall-offerti u indika li, għalhekk, il-likwidazzjoni immedjata (essenzjalment il-bejgħ tal-vapuri) ma kinitx alternattiva vijabbli għal operatur f’ekonomija tas-suq.

(99) Barra minn hekk, Ecorys qabblet il-persunal tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia ma’ dak ta’ diversi kumpaniji komparabbli tal-mezz ta’ trasport tul korp tal-ilma u kkonkludiet li n-numru tal-persunal u l-istruttura tal-kostijiet tal-persunal ta’ Tirrenia “huma simili għal dawn il-kumpaniji komparabbli, b’referenza għas-sehem tal-kostijiet lavorattivi tad-dħul totali (49) u l-proporzjon tal-kostijiet lavorattivi/persunal” (50). L-analiżi ma wriet l-ebda differenza sostantiva bejn il-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia u l-kumpaniji komparabbli li setgħu jissuġerixxu persunal eċċessiv jew kostijiet lavorattivi eċċessivi. Għalhekk, xerrej potenzjali kien ikollu marġni żgħir ta’ manuvra f’termini ta’ għoti ta’ sensji jew ta’ bdil ta’ parti mill-forza tax-xogħol. Fuq din il-bażi, Ecorys ikkonkludiet li ma hemm l-ebda element li juri li l-kundizzjoni tal-forza tax-xogħol kellha xi impatt sinifikanti fuq il-valur tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia.

2.3.4. Il-Konvenzjoni l-ġdida bejn l-Istat Taljan u CIN

2.3.4.1. Il-benefiċjarju

(100) CIN hija l-offerent rebbieħ tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia, inizjalment maħluqa għal dan l-għan minn Onorato Partecipazioni S.r.l., minn Grimaldi Compagnia di Navigazione S.p.A. u minn Marinvest S.r.l. għalkemm dawn iż-żewġ partijiet tal-aħħar kellhom jiġu ssostitwiti minn tliet investituri oħra sabiex jiksbu l-approvazzjoni tal-fużjoni (ara l-premessa 80). Kif spjegat aktar ’il fuq (ara l-premessa 82), CIN ilha minn Lulju 2015 ikkontrollata biss minn Onorato Partecipazioni S.r.l..

2.3.4.2. Ir-rotot

(101) Skont il-Konvenzjoni l-ġdida tat-18 ta’ Lulju 2012 bejn l-Italja u CIN, ir-rotot li ġejjin ikunu operati minn din tal-aħħar taħt is-sistema tas-servizz pubbliku: Tabella 3 Ir-rotot operati minn CIN skont il-Konvenzjoni l-ġdida Rotot ta’ servizzi mħallta Rotot ta’ servizzi tal-merkanzija Napoli – Palermo (staġun kwiet biss): Servizz ta’ kuljum (mal-lejl) miż-żewġ portijiet. Livorno – Cagliari (tul is-sena kollha): Ħames vjaġġi ta’ tluq kull ġimgħa minn kull port. Genova – Porto Torres (staġun kwiet biss): Servizz ta’ kuljum (mal-lejl) miż-żewġ portijiet. Genova – Olbia – Arbax (tul is-sena kollha): Lejn Sardinja: tliet (ħames) vjaġġi ta’ tluq fil-ġimgħa minn Genova lejn Olbia fl-istaġun kwiet (fl-eqqel staġun) b’żewġ estensjonijiet fil-ġimgħa minn Olbia għal Arbatax. Lejn l-Italja kontinentali: żewġ vjaġġi ta’ tluq fil-ġimgħa minn Arbatax lejn Genova b’waqfa f’Olbia. Vjaġġ ta’ tluq addizzjonali wieħed (tlieta) minn Olbia għal Genova fl-istaġun kwiet (fl-eqqel staġun). Napoli – Cagliari (tul is-sena kollha): Vjaġġ ta’ tluq wieħed sa tlieta kull ġimgħa minn kull port. Wieħed mit-tliet vjaġġi ta’ tluq jista’ jsir fuq ir-rotta Cagliari – Palermo skont ir-rekwiżiti tat-traffiku. Civitavecchia – Olbia (staġun kwiet biss): Servizz ta’ kuljum (mal-lejl) miż-żewġ portijiet. Ravenna – Catania (tul is-sena kollha): Tliet vjaġġi ta’ tluq kull ġimgħa minn kull port. Napoli – Cagliari (tul is-sena kollha): Vjaġġ ta’ tluq wieħed (tnejn) fil-ġimgħa minn kull port fl-istaġun kwiet (fl-eqqel staġun). Palermo – Cagliari (tul is-sena kollha): Vjaġġ ta’ tluq wieħed fil-ġimgħa minn kull port fl-istaġun kwiet u fl-eqqel staġun. Trapani – Cagliari (tul is-sena kollha): Vjaġġ ta’ tluq wieħed fil-ġimgħa minn kull port fl-istaġun kwiet u fl-eqqel staġun. Civitavecchia – Cagliari – Arbatax (tul is-sena kollha): Lejn Sardinja: servizz ta’ kuljum (billejl) minn Civitavecchia lejn Cagliari b’żewġ estensjonijiet fil-ġimgħa lejn Arbatax. Lejn l-Italja kontinentali: servizz ta’ kuljum (billejl) minn Cagliari lejn Civitavecchia b’żewġ estensjonijiet fil-ġimgħa lejn Arbatax. Termolini – Il-Gżejjer Tremiti (tul is-sena kollha): Servizz ta’ kuljum miż-żewġ portijiet flimkien ma’ żewġ konnessjonijiet addizzjonali kull ġimgħa miż-żewġ portijiet. Konnessjoni ta’ kull ġimgħa għat-trasport ta’ merkanzija perikoluża. Fl-eqqel staġun, konnessjoni addizzjonali waħda fil-ġimgħa.

(102) CIN se topera r-rotot Napoli – Palermo, Genova – Porto Torres, Civitavecchia – Olbia skont termini kummerċjali matul l-eqqel staġun. L-Anness A għall-Konvenzjoni l-ġdida jispjega kif għandha tiġi operata kull waħda mir-rotot fit-Tabella 3 (eż. it-tip ta’ vapuri, il-ħin tat-tluq għal uħud mir-rotot, eċċ.). Barra minn hekk, in-nollijiet imposti fuq l-utenti (rispettivament għar-residenti tal-gżejjer u għal passiġġieri oħra) ma jistgħux jaqbżu l-limiti stabbiliti mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni l-ġdida u speċifikati fl-istess Anness A.

(103) B’ittra tas-7 ta’ Novembru 2013, CIN applikat għal rieżami tal-kundizzjonijiet tal-bilanċ ekonomiku-finanzjarju, kif previst mill-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni l-ġdida (ara l-premessa 107). Fis-7 ta’ Awwissu 2014, il-Ministeru Taljan tal-Infrastruttura u tat-Trasport u CIN fuq din il-bażi qablu dwar għadd ta’ emendi għall-Konvenzjoni tat-18 ta’ Lulju 2012. Sabiex jerġa’ jġib il-bilanċ ekonomiku-finanzjarju tal-operazzjonijiet, il-ftehim ta’ emenda stabbilixxa li: — Titneħħa r-rotta mħallta Trapani – Cagliari; — Titneħħa r-rotta ta’ ġarr tal-merkanzija Napoli – Cagliari; — Ir-rotta ta’ ġarr tal-merkanzija Ravenna – Catania tiġi mmodifikata sabiex tippermetti vjaġġi ta’ tluq minn Ravenna, minn Venezja jew minn Monfalcone lejn Catania u tippermetti waqfa possibbli fi Brindisi u viċi versa; — Ir-rotot ta’ ġarr tal-merkanzija (kif emendati) ma jibqgħux jiġu operati matul perjodi speċifiċi tas-sena (51) (l-aktar fil-festi pubbliċi u fil-perjodi tal-vaganzi); — Jiġu mmodifikati l-frekwenza tas-servizz u l-frekwenzi minimi fuq xi rotot. L-aktar tibdiliet notevoli huma dawn li ġejjin: (a) fuq ir-rotta mħallta Genova – Olbia – Arbatax, il-konnessjoni ma’ Arbatax titneħħa fl-istaġun kwiet (iżda tinżamm fl-eqqel staġun); (b) fuq ir-rotta mħallta Civitavecchia – Cagliari – Arbatax, il-frekwenza fl-istaġun kwiet tnaqqset minn kuljum għal tliet vjaġġi ta’ tluq fil-ġimgħa b’żewġ konnessjonijiet fil-ġimgħa għal Arbatax mingħajr ebda tibdil fl-eqqel staġun; (c) fuq ir-rotta mħallta Napoli – Cagliari, il-frekwenza fl-istaġun kwiet żdiedet minn vjaġġ ta’ tluq wieħed għal tnejn kull ġimgħa mingħajr tibdil fl-eqqel staġun; (d) fuq ir-rotta mħallta Palermo – Cagliari, il-frekwenza fl-eqqel staġun żdiedet minn vjaġġ ta’ tluq wieħed għal tnejn fil-ġimgħa mingħajr ebda tibdil fl-istaġun kwiet; (e) fuq ir-rotta ta’ ġarr tal-merkanzija Livorno – Cagliari, il-frekwenza ġiet emendata minn ħames vjaġġi ta’ tluq kull ġimgħa għal erba’ sa sitt vjaġġi ta’ tluq kull ġimgħa; — L-ammont massimu ta’ kumpens annwali tas-servizz pubbliku jinżamm għal EUR 72 685 642 u fl-ebda każ ma jista’ jiżdied.

2.3.4.3. Id-durata

(104) Il-Konvenzjoni l-ġdida ffirmata bejn l-Istat Taljan u CIN fit-18 ta’ Lulju 2012 se tkun fis-seħħ għal tmien snin u, għalhekk, tiskadi fit-18 ta’ Lulju 2020.

2.3.4.4. L-obbligi ta’ servizz pubbliku

(105) L-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq CIN jikkonċernaw il-konnessjonijiet tat-trasport marittimu li għandhom jiġu operati (ara l-premessa 101), it-tip u l-kapaċità tal-bastimenti assenjati għar-rotot marittimi rispettivi operati, id-disponibbiltà ta’ vapur ta’ riżerva sabiex jiżgura l-kontinwità tas-servizz, il-frekwenza tas-servizz, u n-nollijiet massimi imposti fuq l-utenti tas-servizz fuq kull waħda mir-rotot rispettivi.

2.3.4.5. Il-kumpens

(106) Il-kumpens annwali li għandha tirċievi CIN skont il-Konvenzjoni l-ġdida huwa limitat għal EUR 72 685 642. L-ammont tal-kumpens għandu jiġi ddeterminat fuq il-bażi tal-metodoloġija stabbilita mid-Direttiva CIPE (ara l-premessi 41-51).

(107) L-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni l-ġdida jipprovdi għal rieżami regolari ta’ tliet snin tal-ambitu tal-attivitajiet sussidjati, sabiex jivverifika li ma jkun hemm l-ebda żbilanċ finanzjarju. Barra minn hekk, l-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni l-ġdida jistipula li, f’ċirkostanzi speċifiċi ħafna ta’ tibdiliet mhux mistennija u strutturali fid-dħul jew fil-kostijiet, u fi kwalunkwe każ, biss wara l-ewwel sena ta’ kull perjodu ta’ tliet snin, il-partijiet jistgħu jibdew rieżami bħal dan minn qabel (id-“dispożizzjoni ta’ salvagwardja”).

2.3.5. Il-prijorità tal-irmiġġ

(108) Il-paragrafu 21 tal-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009 stabbilixxa li, sabiex tiġi ggarantita l-kontinwità territorjali mal-gżejjer u fid-dawl tal-obbligi tagħhom ta’ servizz pubbliku, il-kumpaniji ta’ dak li kien Tirrenia Group, inkluża Tirrenia, iżommu l-irmiġġ li diġà ġie allokat u l-prijorità fl-allokazzjoni ta’ slots ġodda f’konformità mal-proċeduri stabbiliti mill-Awtoritajiet Marittimi kif stabbiliti bil-Liġi Nru 84 tat-28 ta’ Jannar 1994 u mill-Kodiċi Marittimu Taljan.

2.3.6. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(109) Il-Liġi tal-2010 stabbiliet il-possibbiltà li l-impriżi tal-ex Tirrenia Group jużaw, fuq bażi temporanja, ir-riżorsi finanzjarji diġà impenjati (52) għat-titjib u għall-modernizzazzjoni tal-flotta sabiex ikopru l-ħtiġijiet urġenti ta’ likwidità. Madankollu, l-impriżi ta’ dak li kien Tirrenia Group li għamlu użu minn din il-possibbiltà kienu meħtieġa jerġgħu jagħmlu disponibbli dawn il-fondi ddedikati, sabiex xorta waħda jkunu jistgħu jwettqu l-aġġornamenti neċessarji fil-vapuri tagħhom. Dawn l-aġġornamenti kienu meħtieġa sabiex jintlaħqu standards internazzjonali tas-sikurezza ġodda wara l-Ftehim ta’ Stokkolma tal-1996 (53).

(110) B’mod partikolari, minn żewġ faċilitajiet (54) twarrbu EUR 23 750 000 sabiex iħallsu għat-titjib f’Tirrenia Group kollu. Minn dan l-ammont, EUR 12 051 900 ġew iddepożitati f’kont bankarju dedikat f’Banca Carige speċifikament għal Tirrenia, dejjem bl-għan li dawn il-fondi jintużaw kif kien maħsub oriġinarjament, jiġifieri sabiex jitwettqu l-aġġornamenti meħtieġa sabiex jiġu rispettati l-istandards internazzjonali dwar is-sikurezza. Madankollu, fit-12 ta’ Awwissu 2010 Banca Carige paċiet b’dan id-depożitu żewġ djun dovuti lilha minn Tirrenia, għal ammont ta’ EUR 4 657 005,35. Għalhekk, Tirrenia effettivament sfruttat il-possibbiltà stabbilita fil-Liġi tal-2010 sabiex tuża l-fondi allokati għall-aġġornament tal-flotta sabiex tissodisfa d-domandi ta’ likwidità, anki jekk hija kienet għadha obbligata tħallas lura din l-għajnuna lill-Istat Taljan billi terġa’ tqiegħed għad-dispożizzjoni l-kont iddedikat għax-xogħlijiet ta’ aġġornament.

(111) Barra minn hekk, l-Artikolu 1 tal-Liġi tal-2010 stabbilixxa wkoll dan li ġej: (a) Il-Konvenzjonijiet inizjali huma estiżi mill-1 ta’ Ottubru 2010 sa tmiem il-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar (ara wkoll il-premessa 26); (b) L-Artikolu 19-ter tad-Digriet Amministrattiv 135/2009, ikkonvertit b’modifiki fil-Liġi tal-2009, huwa emendat bl-introduzzjoni tal-paragrafu 24 bis. Skont dak il-paragrafu, l-atti u l-operazzjonijiet uffiċjali kollha fl-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 1-15 tal-Liġi tal-2009 jibbenefikaw minn eżenzjoni fiskali. Dawn il-paragrafi huma relatati mal-liberalizzazzjoni tas-settur tal-kabotaġġ marittimu permezz tal-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia Group, inkluż il-pass preparatorju tagħha, jiġifieri t-trasferiment tal-kumpaniji reġjonali lir-reġjuni rispettivi; (c) Sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz pubbliku u sabiex jiġi appoġġjat il-proċess ta’ privatizzazzjoni tal-kumpaniji ta’ dak li kien Tirrenia Group, ir-reġjuni inkwistjoni jistgħu jużaw ir-riżorsi ta’ Fondo Aree Sottoutilizzate (“FAS”) (55) skont id-Direttiva CIPE nru 1/2009 tas-6 ta’ Marzu 2009 (56).

2.4. Il-proċedura ta’ ksur Nru 2007/4609

(112) Wara skambji preċedenti bejn is-servizzi tal-Kummissjoni u l-awtoritajiet Taljani, fid-19 ta’ Diċembru 2008 id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport bagħat talba għall-informazzjoni lill-Italja. Din it-talba kienet tikkonċerna fost affarijiet oħra, ħarsa ġenerali lejn ir-rotot tas-servizz pubbliku f’dak iż-żmien u l-mandat tas-servizz pubbliku li l-Italja kienet tipprevedi skont il-Konvenzjonijiet il-ġodda proposti. Barra minn hekk, l-Italja ntalbet tipprovdi aktar dettalji dwar il-pjanijiet ta’ privatizzazzjoni għal Tirrenia Group.

(113) Fl-ittra tagħhom tat-28 ta’ April 2009, l-awtoritajiet Taljani taw tweġiba dettaljata għat-talba tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Diċembru 2008. F’din l-ittra, l-Italja, fost affarijiet oħra: — Innotat li l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali sal-31 ta’ Diċembru 2009 kienet meħtieġa sabiex tinkiseb il-liberalizzazzjoni tas-settur tal-kabotaġġ marittimu fl-Italja permezz tal-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia Group; — Argumentat li l-kumpens tas-servizz pubbliku mogħti lil Tirrenia Group kien neċessarju sabiex tiġi żgurata l-kontinwità territorjali mal-gżejjer permezz tar-rabtiet marittimi li ma kinux ipprovduti b’mod sodisfaċenti mill-operaturi privati fis-suq; — Indikat li fl-10 ta’ Marzu 2009 kien ġie konkluż proċess ta’ razzjonalizzazzjoni dettaljat tar-rotot. Dan il-proċess qies l-aspetti soċjali, ekonomiċi u tal-impjiegi rilevanti, kif ukoll il-ħtieġa li jiġu salvagwardjati l-konnessjonijiet essenzjali għall-kontinwità territorjali u inkluda konsultazzjoni mas-sitt reġjuni kkonċernati. Din ir-razzjonalizzazzjoni tkun tirriżulta fit-tnaqqis ta’ madwar EUR 66 miljun fil-kost nett tas-servizz pubbliku u fl-għoti tas-sensja lil madwar 600 membru tal-ekwipaġġ għal Tirrenia Group kollu. L-Italja fakkret ukoll li r-razzjonalizzazzjoni tal-2009 ikkomplementat sforzi preċedenti (fl-2004, fl-2006 u fl-2008) sabiex jitnaqqsu s-servizzi operati minn Tirrenia Group; — Spjegat li l-objettivi tar-razzjonalizzazzjoni kienu li (i) jinżammu l-konnessjonijiet meħtieġa sabiex tiġi żgurata l-kontinwità territorjali ma’ u bejn il-gżejjer u l-Italja kontinentali, u d-dritt għas-saħħa, għall-istudju u għall-mobilità, (ii) jiġu rrazzjonalizzati l-konnessjonijiet fejn kien hemm operaturi privati li kienu jipprovdu l-istess konnessjonijiet matul l-istess perjodu ta’ żmien, b’garanziji simili ta’ kwalità u ta’ kontinwità, u (iii) jiġu rrazzjonalizzati l-konnessjonijiet tas-sajf u ta’ veloċità għolja li jittrasportaw biss persuni; — Tat ħarsa ġenerali lejn ir-rotot operati mill-kumpaniji ta’ Tirrenia Group matul l-2008 u n-numru mnaqqas ta’ rotot li l-kumpaniji ta’ Tirrenia Group kienu jkunu joperaw fl-2009. Skont l-awtoritajiet Taljani, dawn ir-rotot imsemmija l-aħħar ikunu jifformaw il-bażi għall-Konvenzjonijiet il-ġodda li kellhom jiġu konklużi mas-sidien il-ġodda tal-kumpaniji ta’ Tirrenia Group.

(114) Fil-21 ta’ Diċembru 2009, id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport bagħat ittra lill-awtoritajiet Taljani filwaqt li nnota fost l-oħrajn li: — Fid-dawl tar-rivoluzzjoni radikali fis-settur tal-kabotaġġ marittimu fl-Italja, u minħabba l-impatt soċjali konsiderevoli li kienet tkun tinvolvi l-privatizzazzjoni, skont l-awtoritajiet Taljani, li kieku l-offerti kellhom jitwettqu fuq bażi sempliċi ta’ kuntratt pubbliku ta’ servizz, l-għoti b’sejħiet għall-offerti għall-kumpaniji tat-tbaħħir li għandhom dawn il-kuntratti kien aċċettabbli - fil-prinċipju u bħala eċċezzjoni - għall-iskop li tiġi żgurata l-konformità mal-kriterju ta’ nondiskriminazzjoni fost is-sidien tal-bastimenti tal-Komunità stabbilit fir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92 (57) (“ir-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu”); — Il-kumpens tas-servizz pubbliku kellu jkun ristrett għal dawk il-linji li fihom il-preżenza kontinwa ta’ operaturi oħra matul is-sena kollha kienet limitata u, għalhekk, mhux sodisfaċenti sabiex twieġeb għall-ħtiġijiet tas-suq. F’dak ir-rigward, intalbu kjarifiki dwar il-falliment tas-suq fuq ir-rotot Genova – Porto Torres, Genova – Olbia – Arbatax u Civitavecchia – Olbia. Barra minn hekk, l-Italja ntalbet tispjega jekk Tirrenia rċivietx kumpens għall-operat ta’ dawn it-tliet rotot fl-eqqel staġun. Saru wkoll mistoqsijiet dwar il-linji operati minn Caremar. L-ittra indikat ukoll li hija biss l-inklużjoni ta’ linji domestiċi (u mhux linji internazzjonali) f’kuntratt pubbliku ta’ servizz li tista’ tkun iġġustifikata fuq il-bażi tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu; — Il-kuntratti pubbliċi ta’ servizz ta’ Tirrenia Group skadew fil-31 ta’ Diċembru 2008 u l-privatizzazzjoni ppjanata mill-Italja setgħet ħadet aktar żmien milli previst. Għalhekk, l-ittra indikat il-possibbiltà li tintbagħat ittra ta’ avviż formali għal implimentazzjoni ħażina tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu.

(115) Fit-22 ta’ Jannar 2010, l-awtoritajiet Taljani wieġbu għall-ittra tas-servizzi tal-Kummissjoni tal-21 ta’ Diċembru 2009. Fl-ittra tagħhom, l-awtoritajiet Taljani: — Ħadu nota li l-Kummissjoni qablet fil-prinċipju mal-approċċ propost għall-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia Group flimkien ma’ kuntratti pubbliċi ġodda ta’ servizz; — Ipprovdew spjegazzjonijiet dettaljati dwar ir-rotot Genova – Porto Torres, Genova – Olbia – Arbatax u Civitavecchia – Olbia li dwarhom il-Kummissjoni kienet qajmet diversi mistoqsijiet. L-Italja kkonfermat ukoll li r-rotot Genova – Porto Torres u Civitavecchia – Olbia huma operati biss taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku matul l-istaġun kwiet; — Semmiet li s-sejħa għall-espressjonijiet ta’ interess għall-bejgħ ta’ Tirrenia (inkluża Siremar) kienet ġiet ippubblikata fit-23 ta’ Diċembru 2009. L-Italja indikat li kellha l-ħsieb li tlesti l-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia Group kollu kemm hu sat-30 ta’ Settembru 2010; — Talbet lill-Kummissjoni sabiex tikkonferma espressament jekk l-argumenti pprovduti fir-rigward tal-falliment tas-suq kinux suffiċjenti.

(116) Fid-29 ta’ Jannar 2010 (58), il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ avviż formali rigward l-implimentazzjoni ħażina tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu. F’din l-ittra, il-Kummissjoni fakkret li dan ir-Regolament jirrikjedi li kull meta Stat Membru jikkonkludi kuntratti pubbliċi ta’ servizz jew jimponi obbligi ta’ servizz pubbliku, dan għandu jagħmel hekk fuq bażi nondiskriminatorja fir-rigward tas-sidien kollha tal-bastimenti tal-Komunità. Skont l-Artikolu 4(3) ta’ dak ir-Regolament, il-kuntratti pubbliċi eżistenti ta’ servizz jistgħu jibqgħu fis-seħħ sad-data ta’ skadenza tal-kuntratt rilevanti. Madankollu, il-Kummissjoni nnotat li l-kumpaniji ta’ Tirrenia Group komplew joperaw servizzi tat-trasport marittimu wara l-iskadenza tal-kuntratti pubbliċi rispettivi ta’ servizz (il-Konvenzjonijiet inizjali). B’mod partikolari, dawn il-Konvenzjonijiet kellhom jiskadu fl-aħħar tal-2008 iżda ġew estiżi b’mod ripetut mill-Italja. Għalhekk, il-Kummissjoni stiednet lill-awtoritajiet Taljani sabiex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom.

(117) Ukoll fid-29 ta’ Jannar 2010, id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport wieġeb għall-ittra tal-awtoritajiet Taljani tat-22 ta’ Jannar 2010. Id-Direttur Ġenerali enfasizza li t-tweġiba tiegħu kienet tikkonċerna biss il-konformità mar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu u mhux kwistjonijiet ta’ għajnuna mill-Istat. F’dan l-isfond, id-Direttur Ġenerali indika li l-ġustifikazzjonijiet ipprovduti rigward il-linji Genova – Porto Torres, Genova – Olbia – Arbatax u Civitavecchia – Olbia kienu suffiċjenti sabiex ineħħu d-dubji espressi qabel. Barra minn hekk, id-Direttur Ġenerali nnota b’mod pożittiv li, wara t-talba preċedenti tiegħu, l-Italja kienet neħħiet konnessjoni internazzjonali mill-abbozz il-ġdid tal-Konvenzjoni għal Tirrenia. Fir-rigward tal-mistoqsijiet imqajma dwar ir-rotot operati minn Caremar, il-ġustifikazzjonijiet għal uħud minn dawn ir-rotot biss tqiesu li kienu suffiċjenti. Għalhekk, l-Italja ntalbet tipprovdi aktar kjarifiki dwar uħud mir-rotot ta’ Caremar. Id-Direttur Ġenerali fakkar li l-kuntratti pubbliċi ta’ servizz jistgħu jkopru biss rotot li għalihom hemm falliment tas-suq.

(118) Fid-29 ta’ Marzu 2010, l-awtoritajiet Taljani wieġbu għall-ittra ta’ avviż formali tal-Kummissjoni tad-29 ta’ Jannar 2010. Fit-tweġiba tagħhom, l-awtoritajiet Taljani: — Fakkru li s-servizzi tal-Kummissjoni, permezz tal-ittra tagħhom tal-21 ta’ Diċembru 2009 (ara l-premessa 114), fil-prinċipju qablu dwar il-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia Group permezz tar-raggruppar tal-kumpaniji ma’ kuntratti pubbliċi ġodda ta’ servizz; — Innotaw li l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali kienet immotivata biss mill-ħtieġa li tiġi żgurata l-kontinwità fl-operat tas-servizz pubbliku marittimu sat-tlestija tal-proċessi rispettivi ta’ privatizzazzjoni; — Ikkonfermaw l-intenzjoni tagħhom li jwettqu l-proċess ta’ privatizzazzjoni sat-30 ta’ Settembru 2010 sabiex jilliberalizzaw is-settur tal-kabotaġġ marittimu sa dik id-data. — Ipprovdew ħarsa ġenerali lejn il-proċess ta’ privatizzazzjoni għal Tirrenia (li tinkludi lil Siremar). B’mod partikolari, l-Italja indikat li wara l-pubblikazzjoni tas-sejħa għall-espressjonijiet ta’ interess, fid-19 ta’ Frar 2010 kienu ġew sottomessi 16-il espressjoni ta’ interess minn 19-il entità. Bħala parti mill-fażi tad-diliġenza dovuta, fit-22 ta’ Marzu 2010 kienet infetħet kamra tad-data u din kienet se tibqa’ miftuħa sal-aħħar ta’ Mejju 2010. F’dak iż-żmien, l-Italja kienet qed tistenna li l-kuntratt tal-bejgħ seta’ jista’ jiġi ffirmat sa nofs Lulju 2010 u li s-sjieda tiġi ttrasferita sa Settembru 2010. — Iċċaraw li fil-proċedura tas-sejħa għall-offerti għal Toremar, 11-il parti interessata kienu se jieħdu sehem fil-fażijiet li kien imiss ta’ dik il-proċedura. — Irrimarkaw li l-inċertezza kontinwa li tirriżulta mit-tkomplija tal-proċedura ta’ ksur tista’ tipperikola l-proċessi ta’ privatizzazzjoni u taffettwa b’mod negattiv ukoll il-valur tal-kumpaniji offruti fis-sejħa għal offerti. — Offrew kooperazzjoni sħiħa lill-Kummissjoni sabiex jiċċaraw kwalunkwe dubju li kien fadal fir-rigward kemm tal-proċedura ta’ ksur kif ukoll ta’ kwistjonijiet possibbli ta’ għajnuna mill-Istat.

(119) Fl-10 ta’ Settembru 2010, l-awtoritajiet Taljani informaw lill-Kummissjoni waqt laqgħa ad hoc, li l-proċedura għall-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar kienet ġiet ikkanċellata fl-aħħar stadju u li, konsegwentement, l-iskadenza tat-30 ta’ Settembru ma kinitx se tintlaħaq. Barra minn hekk, l-awtoritajiet Taljani rrapportaw li l-proċeduri kompetittivi għall-kuntratti ta’ Caremar, ta’ Saremar, ta’ Siremar u ta’ Toremar kienu ġew ittardjati wkoll. Sussegwentement, il-Liġi Nru 163 tal-1 ta’ Ottubru 2010 estendiet ulterjorment il-Konvenzjonijiet inizjali sat-tlestija tal-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar (ara wkoll il-premessa 26).

(120) Fid-dawl ta’ dawn l-iżviluppi, fl-24 ta’ Novembru 2010 il-Kummissjoni adottat ittra ta’ avviż formali komplementari. F’din l-ittra, il-Kummissjoni: — Innotat li l-Konvenzjonijiet inizjali ta’ Tirrenia, ta’ Siremar, ta’ Caremar, ta’ Saremar u ta’ Toremar ġew estiżi b’mod awtomatiku u mingħajr ebda proċedura kompetittiva; — Indikat li filwaqt li l-kuntratti pubbliċi ta’ servizz inkwistjoni baqgħu jiġu applikati, ma kienet tlestiet l-ebda proċedura kompetittiva, la għal Tirrenia, u lanqas għal Siremar, għal Caremar, għal Saremar jew għal Toremar; — Indikat li hija kienet tirriżerva d-dritt tagħha li tagħti opinjoni motivata jekk tkun meħtieġa (b’kunsiderazzjoni ta’ kwalunkwe kumment li setgħet tagħmel l-Italja).

(121) Fil-21 ta’ Ġunju 2012, il-Kummissjoni adottat opinjoni motivata dwar id-dewmien tal-privatizzazzjoni ta’ tliet kumpaniji Tirrenia (Caremar, Laziomar u Saremar) ta’ dak li kien Tirrenia Group. Minħabba li l-proċeduri tal-offerti għat-tliet kumpaniji l-oħra (Tirrenia, Toremar u Siremar) kienu tlestew matul l-2011 (59), dawn il-kumpaniji ma kinux koperti mill-opinjoni motivata. Il-Kummissjoni nnotat li l-Italja ma kinitx implimentat proċeduri kompetittivi għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi ta’ servizz għall-kabotaġġ marittimu operati mill-kumpaniji Caremar, Laziomar u Saremar, aktar minn tliet snin wara l-iskadenza normali tal-Konvenzjonijiet inizjali rispettivi. Dawk il-Konvenzjonijiet kienu ġew estiżi awtomatikament u b’mod indefinit u b’hekk kienu qed iżommu lil sidien ta’ bastimenti oħra tal-Komunità milli jikkompetu għall-għoti ta’ dawn il-kuntratti.

(122) Fit-8 ta’ Awwissu 2012, l-awtoritajiet Taljani wieġbu għall-opinjoni motivata billi ddikjaraw li l-avviżi tas-sejħa għal offerti għall-għoti ta’ kumpaniji inkarigati b’kuntratti pubbliċi ġodda ta’ servizz kienu ppubblikati jew kienu se jiġu ppubblikati f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-UE. B’mod partikolari, għal Caremar, l-avviż ġie ppubblikat fl-20 ta’ Lulju 2012 u għal Laziomar, l-avviż intbagħat għall-pubblikazzjoni fl-1 ta’ Awwissu 2012. Finalment, għal Saremar, fit-2 ta’ Awwissu 2012 ġiet adottata Liġi li kienet teħtieġ il-pubblikazzjoni ta’ avviż bħal dan sat-2 ta’ Ottubru 2012.

(123) Fit-13 ta’ Jannar 2014, Compagnia Laziale di Navigazione saret is-sid il-ġdid ta’ Laziomar u ffirmat kuntratt pubbliku ta’ servizz ta’ għaxar snin għal konnessjonijiet mal-arċipelagu ta’ Pontine. Fis-16 ta’ Lulju 2015, ATI SNAV-Rifim saret is-sid ta’ Caremar u ġiet inkarigata b’kuntratt pubbliku ta’ servizz ta’ disa’ snin. Finalment, wara d-Deċiżjoni tal-2014, Saremar ġiet illikwidata u l-kuntratt pubbliku ta’ servizz għar-rotot bejn Sardinja u l-gżejjer iż-żgħar ingħata lil Delcomar f’Marzu 2016.

(124) Permezz ta’ ittra tal-15 ta’ Lulju 2016, l-awtoritajiet Taljani informaw lill-Kummissjoni li l-privatizzazzjoni tal-kumpaniji kollha ta’ dak li kien Tirrenia Group kienet tlestiet. Fit-8 ta’ Diċembru 2016, il-Kummissjoni ddeċidiet li tagħlaq il-proċedura ta’ ksur.

3. IR-RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU U GĦALL-ESTENSJONI TAL-PROĊEDURA

3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn l-Istat u Tirrenia

3.1.1. L-osservanza ta’ Altmark u l-eżistenza ta’ għajnuna

(125) Fid-Deċiżjoni tagħha tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li d-definizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku ma kinitx ċara biżżejjed u, għalhekk, ma kinitx tippermetti lill-Kummissjoni tikkonkludi b’mod definittiv jekk kienx fiha żball evidenti. B’mod partikolari, il-Kummissjoni ma kellhiex informazzjoni kompluta dwar l-obbligi propji imposti fuq Tirrenia għall-operat tar-rotot inkwistjoni meta mqabbla mas-servizzi offruti mill-kompetituri fuq uħud minn dawk ir-rotot. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kellha dubji dwar jekk ir-rotot ta’ ġarr tal-merkanzija operati minn Tirrenia setgħux jitqiesu li jissodisfaw l-interessi ekonomiċi ġenerali fis-sens tad-dritt tal-Unjoni.

(126) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li t-tieni kriterju tas-sentenza Altmark (60) kien issodisfat minħabba li l-parametri li huma l-bażi tal-kalkolu tal-kumpens kienu ġew stabbiliti minn qabel u r-rekwiżiti ta’ trasparenza kienu osservati. B’mod partikolari, il-Kummissjoni nnotat li dawn il-parametri huma deskritti fil-Konvenzjoni inizjali (għall-kumpens li jikkonċerna s-sena 2009) u fid-Direttiva CIPE (għall-kumpens mill-2010 ’il quddiem).

(127) Madankollu, il-Kummissjoni qieset li t-tielet kriterju ta’ Altmark ma kienx jidher li ġie ssodisfat u li l-operaturi setgħu kienu kkumpensati żżejjed għat-twettiq tal-kompiti ta’ servizz pubbliku. B’mod partikolari, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar jekk il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 %, li kien japplika mill-2010 ’il quddiem, jirriflettix livell xieraq ta’ riskju billi prima facie Tirrenia ma kinitx tidher li kienet qed tassumi r-riskji normalment imġarrba fl-operat ta’ dawn is-servizzi.

(128) Il-Kummissjoni kienet ukoll tal-fehma preliminari li r-raba’ kriterju ta’ Altmark ma ġiex issodisfat peress li l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ma kinitx soġġetta għal sejħa għall-offerti. Barra minn hekk, il-Kummissjoni nnotat ukoll li ma kienet irċiviet l-ebda evidenza li ssostni l-argument li Tirrenia fil-fatt kienet ipprovdiet is-servizzi inkwistjoni bl-anqas kost għall-komunità.

(129) Għalhekk, fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-kumpensi tas-servizz pubbliku mħallsa lil Tirrenia matul l-2009-2011 jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li din l-għajnuna jenħtieġ li titqies bħala għajnuna ġdida.

(130) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni qieset li, peress li l-kundizzjonijiet kollha kienu baqgħu l-istess fl-2012 u sad-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni l-ġdida, il-kumpens mogħti lil Tirrenia mill-1 ta’ Jannar 2012 taħt l-estensjoni ulterjuri tal-Konvenzjoni inizjali jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat ukoll.

3.1.2. Il-kompatibbiltà

(131) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens tas-servizz pubbliku għas-snin 2009-2011 ma kienx jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/842/KE (61) (Deċiżjoni SGEI tal-2005) u lanqas tal-Qafas SGEI tal-2005 (62). Għalhekk, il-Kummissjoni vvalutat din il-miżura direttament skont l-Artikolu 106(2) TFUE u sabet li kellha dubji dwar jekk kinux issodisfati l-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà applikabbli.

(132) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni nnotat li fil-31 ta’ Jannar 2012, kien daħal fis-seħħ pakkett SGEI ġdid li jikkonsisti fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/21/UE (63) (Deċiżjoni SGEI tal-2011) u fil-Qafas SGEI tal-2011 (64). Madankollu, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens tas-servizz pubbliku skont l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ma setax jitqies kompatibbli mas-suq intern u jiġi eżentat mir-rekwiżit ta’ notifika skont id-Deċiżjoni SGEI tal-2011.

(133) Il-Liġi tal-2010 kienet tipprevedi l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali mit-30 ta’ Settembru 2010 sa tmiem il-proċess ta’ privatizzazzjoni. Tirrenia kienet f’diffikultà fil-mument tal-adozzjoni tal-Liġi tal-2010 (ara l-premessa 61). B’riżultat ta’ dan, il-kumpens riċevut mill-kumpanija mill-1 ta’ Ottubru 2010 sal-privatizzazzjoni tagħha ma setax jiġi vvalutat fuq il-bażi tal-Qafas SGEI tal-2011. Minflok, skont il-paragrafu 9 (65) tal-Qafas SGEI tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li din l-għajnuna jenħtieġ li tiġi vvalutata fuq il-bażi tal-Linji Gwida tal-2004 dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar.

(134) Il-Kummissjoni nnotat li l-kriterji ta’ kompatibbiltà stabbiliti mil-Linji Gwida tal-2004 dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar ma kinux issodisfati f’dan il-każ u, għalhekk, kienet tal-fehma preliminari fid-Deċiżjoni tal-2012 li l-kumpens imħallas lil Tirrenia f’diffikultà kien isarraf f’għajnuna inkompatibbli għar-ristrutturar.

3.2. L-estensjoni illegali tal-għajnuna ta’ salvataġġ lil Tirrenia

(135) Fid-Deċiżjoni tal-2012, Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-għajnuna għas-salvataġġ kienet ġiet estiża b’mod illegali mit-28 ta’ Awwissu 2011 għat-18 ta’ Settembru 2012 u li l-estensjoni tal-għajnuna għas-salvataġġ matul dan il-perjodu kienet tikkostitwixxi għajnuna inkompatibbli lil Tirrenia u lil Siremar u possibbilment ukoll lix-xerrejja rispettivi tagħhom. B’mod partikolari, il-Kummissjoni nnotat li l-Italja ma kinitx issottomettiet pjan ta’ ristrutturar jew ta’ likwidazzjoni fi żmien sitt xhur wara l-ħlas tal-ewwel pagament parzjali tal-għajnuna għas-salvataġġ lil dawn il-kumpaniji kif meħtieġ mil-Linji Gwida tal-2004 dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar. Il-Kummissjoni kkunsidrat li lanqas il-kundizzjonijiet għal estensjoni tal-għajnuna għas-salvataġġ kif stabbiliti fil-Linji Gwida tal-2004 dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar ma kienu ssodisfati.

3.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u l-pagament differit tal-prezz tax-xiri minn CIN

(136) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni esprimiet id-dubji tagħha li l-proċedura tal-offerti għall-bejgħ tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia ma kinitx trasparenti biżżejjed u inkondizzjonata b’tali mod li jiżgura li l-bejgħ sar bil-prezz tas-suq.

(137) L-ewwel nett, il-Kummissjoni nnotat li għalkemm is-sejħa għall-espressjoni ta’ interess ġiet ippubblikata f’diversi gazzetti u fuq għadd ta’ siti web, dik is-sejħa ma kinitx tidher li tagħti dettalji dwar l-ambitu tal-bejgħ u ma tat l-ebda struzzjonijiet ċari lill-offerenti dwar il-fażijiet sussegwenti tal-proċedura. Is-sejħa lanqas ma kien jidher li fiha kriterji ta’ qabel il-kwalifika jew tal-għażla jew xi kundizzjoni oħra li kellha tiġi ssodisfata mill-offerenti minbarra l-kundizzjoni obbligatorja li jrid jibqa’ jiġi pprovdut is-servizz pubbliku. Barra minn hekk, l-informazzjoni rilevanti kollha fir-rigward tal-assi soġġetti għall-proċedura tal-bejgħ saret disponibbli għall-offerenti biss matul il-fażi tad-diliġenza dovuta.

(138) It-tieni, il-Kummissjoni kkunsidrat ukoll li ċerti rekwiżiti imposti fil-privatizzazzjoni setgħu rrestrinġew l-għadd ta’ offerenti u/jew influwenzaw il-prezz tal-bejgħ. Il-Kummissjoni ddikjarat mill-ġdid il-prattika stabbilita tagħha dwar il-bejgħ ta’ assi ta’ impriżi pubbliċi mill-Istat jew imputabbli lill-Istat: kunsiderazzjonijiet mhux ekonomiċi li bejjiegħ privat ma kienx jagħmel, bħal tħassib dwar il-politika pubblika, l-impjiegi jew l-iżvilupp reġjonali, jissuġġerixxu l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat jekk dawn jimponu obbligi onerużi fuq ix-xerrej potenzjali u, għalhekk, huma suxxettibbli li jnaqqsu l-prezz tal-bejgħ.

(139) Il-proċeduri tal-bejgħ tal-fergħat kummerċjali ta’ Tirrenia u ta’ Siremar kienu bbażati fuq il-proċedura stabbilita mil-liġi Marzano (ara l-premessa 64). Għalhekk, il-Kummissjoni vvalutat iż-żewġ proċeduri flimkien. Hija kkunsidrat li l-bejgħ tal-fergħat kummerċjali inkarigati b’Konvenzjonijiet ġodda rriżulta f’obbligu fuq ix-xerrejja li jipprovdu s-servizz pubbliku soġġetti għall-obbligi stabbiliti minn qabel dwar il-kwalità, il-frekwenza u n-nollijiet kif stabbiliti mill-Konvenzjonijiet il-ġodda. Billi impona obbligi bħal dawn, lill-Kummissjoni dehrilha li l-Istat ma fittixx li jikseb l-ogħla prezz, iżda pjuttost li jsegwi objettivi ta’ interess pubbliku. Il-Kummissjoni kkunsidrat li kien improbabbli ħafna li bejjiegħ privat kien jagħti l-istess importanza lill-operat mhux interrott tas-servizz pubbliku.

(140) Bl-istess mod, il-Kummissjoni kkunsidrat li bejjiegħ privat, li jopera taħt kundizzjonijiet normali tas-suq, ma kienx jimponi l-obbligu li jinżammu l-livelli ta’ impjieg għal sentejn.

(141) Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod preliminari li l-proċedura ta’ privatizzazzjoni tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia ma kinitx trasparenti u inkondizzjonata biżżejjed sabiex tiżgura waħedha li l-bejgħ sar bil-prezz tas-suq. Għalhekk, il-Kummissjoni ma setgħetx teskludi li ngħata vantaġġ ekonomiku la lill-attività ekonomika mibjugħa u lanqas lix-xerrej.

(142) Il-Kummissjoni kkunsidrat ukoll, abbażi tal-informazzjoni disponibbli, li kwalunkwe għajnuna li setgħet ingħatat matul il-proċess ta’ privatizzazzjoni kienet tkun inkompatibbli.

(143) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-pagament differit minn CIN tal-prezz tax-xiri għall-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia seta’ jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat lil CIN. B’mod partikolari, il-Kummissjoni nnotat li l-valur reali tal-prezz tax-xiri, miksub permezz ta’ tnaqqis tal-pagamenti differiti fil-valur tagħhom fil-mument tal-bejgħ, huwa anqas mill-valur tas-suq stabbilit mill-espert indipendenti maħtur mill-Italja. Għalhekk, il-Kummissjoni kkunsidrat li CIN setgħet ibbenefikat minn vantaġġ rappreżentat tal-anqas bid-differenza bejn il-prezz stabbilit mill-espert indipendenti u l-pagamenti futuri skontati bil-valur preżenti tagħhom. Fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli, il-Kummissjoni qieset li din il-miżura setgħet kienet tikkostitwixxi għajnuna operazzjonali, li fil-prinċipju hija inkompatibbli mas-suq intern.

3.4. Il-Konvenzjoni l-ġdida bejn l-Istat Taljan u CIN

(144) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens lix-xerrej tal-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia (jiġifieri, CIN) ma ssodisfax il-kriterji stabbiliti fis-Sentenza Altmark u, għalhekk, kien isarraf f’għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.

(145) Il-Kummissjoni waslet għal din il-konklużjoni minħabba li: — il-kompetituri li dehru li kienu qed joffru servizzi simili kienu preżenti tal-anqas fuq ċerti rotot operati minn CIN; — il-kalkolu tal-kumpens skont id-Direttiva CIPE deher li wassal sabiex l-operatur kien ikkumpensat iżżejjed għall-provvista tas-servizz pubbliku għall-istess raġunijiet kif espressi fid-Deċiżjoni tal-2011; u — ir-raba’ kriterju tas-Sentenza Altmark (66) deher li ma ġiex osservat, minħabba li l-fergħa kummerċjali ta’ Tirrenia inkarigata b’Konvenzjoni ġdida, aktar milli l-kuntratt pubbliku ta’ servizz fih innifsu, kienet offruta b’sejħa għall-offerti u ma kienx intwera li dan ippermetta l-għażla tal-offerent li kapaċi jipprovdi s-servizzi bl-anqas kost għall-komunità.

(146) Fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-kumpens għal CIN, il-Kummissjoni nnotat li, fuq il-bażi tal-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Taljani, deher li għall-konnessjonijiet operati minn CIN taħt is-sistema tas-servizz pubbliku, in-numru ta’ passiġġieri ttrasportati fis-sentejn preċedenti għal dik tal-inkarigu ma jaqbiżx il-limitu stabbilit mid-Deċiżjoni SGEI tal-2011, jiġifieri 300 000 passiġġier. Madankollu, fid-dawl tad-dubji tagħha dwar in-natura ġenwina tal-SGEI u dwar il-possibbiltà ta’ kumpens żejjed għal CIN, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpensi ma setgħux jiġu kkunsidrati kompatibbli fuq il-bażi tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011. Imbagħad, il-Kummissjoni evalwat l-għajnuna fuq il-bażi tal-Qafas SGEI tal-2011 iżda sabet li kellha dubji dwar jekk il-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà ta’ dak il-Qafas kinux issodisfati u stiednet lill-Italja biex turi li dan kien il-każ.

3.5. Il-prijorità tal-irmiġġ

(147) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li fejn il-prijorità tal-irmiġġ ma tkunx remunerata, il-miżura tkun vantaġġ regolatorju li ma jinvolvi l-ebda trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat u, għalhekk, ma tistax tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat. Jekk il-prijorità tal-irmiġġ tkun remunerata, il-Kummissjoni qieset li dment li Tirrenia tipprovdi SGEI ġenwin u li din il-prijorità tingħata biss b’rabta mal-konnessjonijiet koperti mill-SGEI, din ma tkunx tirriżulta f’vantaġġ ekonomiku addizzjonali peress li tkun intrinsika għall-provvista tal-SGEI. Minkejja dan, il-Kummissjoni stiednet lill-awtoritajiet Taljani u lil partijiet terzi sabiex jipprovdu aktar informazzjoni dwar din il-miżura.

(148) Peress li kienet qajmet dubji dwar il-leġittimità tal-missjoni tal-SGEI, il-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi dwar il-kompatibbiltà tal-miżura li kieku kellha tkun għajnuna.

3.6. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(149) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-miżuri kollha stabbiliti mil-Liġi tal-2010 kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat favur il-kumpaniji ta’ dak li kien Tirrenia Group, inkluża Tirrenia. Dawn kienu jinkludu (1) l-użu possibbli għal skopijiet ta’ likwidità tal-fondi allokati għall-aġġornament tal-vapuri; (2) l-eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni; (3) l-użu possibbli tar-riżorsi tal-FAS. Il-Kummissjoni stiednet lill-awtoritajiet Taljani jiċċaraw jekk u b’liema mod kull waħda minn dawn il-miżuri kinitx meħtieġa sabiex jiġi pprovdut is-servizz pubbliku.

(150) Il-Kummissjoni kienet ukoll tal-fehma preliminari li dawn il-miżuri x’aktarx kienu jikkostitwixxu għajnuna operazzjonali li tnaqqas il-kostijiet li Tirrenia, u l-kumpaniji l-oħra ta’ dak li kien Tirrenia Group, kien ikollhom iġarrbu huma stess u, għalhekk, dawn il-miżuri jenħtieġ li jitqiesu bħala inkompatibbli mas-suq intern.

4. KUMMENTI MILL-ITALJA

4.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv

(151) L-Italja pprovdiet lista ta’ rotot operati minn Tirrenia li huma soġġetti għal obbligi ta’ servizz pubbliku, inklużi l-frekwenza u l-iskedi staġjonali, l-ambjent kompetittiv u r-raġunijiet li wasslu għall-impożizzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku.

(152) Fir-rigward tal-eżistenza ta’ SGEI ġenwin, l-Italja nnotat li l-obbligi ta’ servizz pubbliku li imponiet fuq Tirrenia u, aktar tard, CIN, jiżguraw, f’termini ta’ regolarità, ta’ kontinwità u ta’ kwalità, servizz sodisfaċenti li jgħaqqad l-Italja kontinentali mal-portijiet tal-gżejjer. Dan is-servizz jikkontribwixxi għall-iżvilupp ekonomiku tal-gżejjer, filwaqt li fl-istess ħin jiggarantixxi l-ħtiġijiet essenzjali tal-mobbiltà tal-komunitajiet tal-gżejjer u jiżgura li jiġi rrispettat id-dritt garantit kostituzzjonalment għall-kontinwità territorjali. F’dan il-kuntest, l-Italja nnotat li l-obbligi ta’ servizz pubbliku huma kompletament konformi mal-objettivi tal-Artikoli 174 et seq. TFUE u tad-Dikjarazzjoni Nru 30 dwar ir-reġjuni ta’ gżejjer (mehmuża mal-Att Finali tat-Trattat ta’ Amsterdam). L-Italja rreferiet ukoll għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (il-“Qorti tal-Ġustizzja”) li tikkonferma li l-għan li jiġi żgurat li jkun hemm biżżejjed servizzi regolari tat-trasport marittimu lejn il-gżejjer, mill-gżejjer u bejn il-gżejjer, huwa kopert minn objettiv leġittimu ta’ interess pubbliku (67).

(153) L-Italja sostniet li s-servizzi operati minn kumpaniji soġġetti għal obbligi ta’ servizz pubbliku u dawk ġestiti minn kumpaniji li jwettqu attività kummerċjali b’mod ħieles mhumiex komparabbli kompletament. B’mod partikolari, ir-regolarità, il-kontinwità u l-kwalità tas-servizzi pprovduti minn tal-ewwel ikunu ggarantiti bis-sħiħ bis-saħħa tal-obbligi ċari stabbiliti fil-Konvenzjonijiet filwaqt li tal-aħħar ikunu jiddependu biss fuq il-kalkolu mill-operatur tar-redditu tiegħu fuq l-investiment. F’dan ir-rigward, l-Italja tat l-eżempju tar-rotta La Maddalena – Palau li għaliha Enermar, li topera din ir-rotta fuq termini kummerċjali, iddeċidiet li twaqqaf is-servizz mingħajr avviż minn qabel. Għall-kuntrarju, Saremar, li kienet topera din ir-rotta permezz ta’ kuntratt pubbliku ta’ servizz, kienet meħtieġa tkompli s-servizz tagħha u, għalhekk, effettivament żgurat kontinwità territorjali. L-Italja rreferiet ukoll għall-operatur privat Go f’Sardinja li minħabba diffikultajiet finanzjarji ssospenda bla ma kien mistenni s-servizzi tiegħu f’Awwissu 2014. Dan ikkawża tbatija għal eluf ta’ passiġġieri li kienu diġà ħallsu l-biljetti tagħhom u li ma kinux jilħqu d-destinazzjonijiet tagħhom mingħajr l-intervent ta’ Tirrenia.

4.2. Dwar l-estensjoni illegali potenzjali tal-għajnuna ta’ salvataġġ lil Tirrenia

(154) L-awtoritajiet Taljani fakkru li huma kienu informaw lill-Kummissjoni, b’ittra tas-16 ta’ Mejju 2011, li Tirrenia f’EA kienet se tħallas lura s