Id-Direttiva tal-Kummissjoni ta' l-10 ta' April 1995 li temenda d-Direttiva 77/535/KEE dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu mal-metodi ta' teħid ta' kampjuni u analiżi għal fertilizzanti (Metodi ta' analiżi għal mikro-elementi ta' konċentrazzjoni akbar minn 10 %)



Official Journal L 086 , 20/04/1995 P. 0041 - 0057

CS.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

ET.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

HU.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

LT.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

LV.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

MT.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

PL.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

SK.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256

SL.ES Chapter 03 Volume 17 P. 240 - 256



Id-Direttiva tal-Kummissjoni ta' l-10 ta' April 1995 li temenda d-Direttiva 77/535/KEE dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu mal-metodi ta' teħid ta' kampjuni u analiżi għal fertilizzanti (Metodi ta' analiżi għal mikro-elementi ta' konċentrazzjoni akbar minn 10 %) IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ, Wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, Wara li kkunsidrat id-Direttiva tal-Kunsill 76/116/KEE tat-18 ta' Diċembru 1975 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu mal-fertilizzanti [1], kif emendata l-aħħar bid-Direttiva tal-Kunsill 89/30/KEE [2], u b'mod partikolari l-Artikolu 9(2) ta' din id-Direttiva, Billi, l-Artikolu 8a tat-Trattat jistabbilixxi żona mingħajr fruntieri interni li fiha huwa żgurat il-moviment liberu ta' oġġetti, persuni, servizzi u kapital; Billi, d-Direttiva 89/530/KEE tissupplimenta u temenda d-Direttiva 76/116/KEE fir-rigward tal-mikro-elementi il-boron, il-kobalt, ir-ramm, il-ħadid, il-manganiż, il-molibdenu u ż-żingu fil-fertilizzanti; Billi, d-Direttiva tal-Kummissjoni 77/535/KEE [3], kif emendata l-aħħar bid-Direttiva 93/1/KEE [4], tipprovdi għal kontrolli uffiċjali għall-fertilizzanti tal-Komunità bil-għan li tiġi kkontrollata l-konformità mal-ħtiġiet imposti mid-dispożizzjonijiet tal-Komunità li jikkonċernaw il-kwalità u l-kompożizzjoni tal-fertilizzanti; billi, d-Direttiva 77/535/KEE għandha tiġi ssuplimentata sabiex il-fertilizzanti li għandha x'taqsam magħhom id-Direttiva tal-Kunsill 89/530/KEE, jkunu jistgħu jiġu kkontrollati wkoll; Billi, minħabba l-iskop u l-effetti ta' l-azzjoni proposta, il-miżuri tal-Komunità li hemm provdut għalihom f'din id-Direttiva mhumiex biss neċessarji iżda wkoll indispensabbli sabiex jintlaħqu l-għanijiet iddikjarati, billi dawn l-għanijiet ma jistgħux jintlaħqu mill-Istati Membri individwalment u billi hemm diġà pprovdut għall-ilħuq tagħhom fuq livell Komunitarju bid-Direttiva 76/116/KEE; Billi, l-miżuri li hemm provdut għalihom f'din id-Direttiva huma skond l-opinjoni tal-Kumitat dwar l-Addattament għall-Progress Tekniku tad-Direttivi għat-Tneħħija ta' Ostakoli Tekniċi għall-Kummerċ tal-Fertilizzanti, ADOTTAT DIN ID-DIRETTIVA: L-Artikolu 1 It-test stabbilit fl-Anness ta' din id-Direttiva huwa b' dan il-mezz miżjud ma' l-Anness II tad-Direttiva 77/535/KEE. Il-metodi huma applikabbli għall-fertilizzanti tal-Komunità għad-determinazzjoni ta' kull mikro-element, li l-kontenut iddikkjarat tiegħu huwa akbar minn 10 %. L-Artikolu 2 1. L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ id-dispożizzjonijiet neċessarji biex jikkonformaw ma' din id-Direttiva sal-31 ta' Diċembru 1995. Huma għandhom jinfurmaw b'dan lill-Kummissjoni minnufih. Meta l-Istati Membri jadottaw dawn id-dispożizzjonijiet, dawn għandhom ikollhom referenza għal din id-Direttiva jew għandhom jiġu akkumpanjati b'referenza bħal din fil-mument tal-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom. Il-proċedura għal referenza bħal din għandha tiġi adottata mill-Istati Membri. 2. L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw t-testi tad-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li huma jadottaw fil-qasam kopert bid-Direttiva lill-Kummissjoni. L-Artikolu 3 Din id-Direttiva għandha tidħol fis-seħħ fit-tielet jum wara l-pubblikazzjoni tagħha fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej. Magħmula fi Brussel, fl-10 ta' April 1995. Għall-Kummissjoni Martin Bangemann Membru tal-Kummissjoni [1] ĠU L 24, tat-30.1.1976, p. 21. [2] ĠU L 281, tat-30.9.1989, p. 116. [3] ĠU L 213, tat-22.8.1977, p. 1. [4] ĠU L 113, tas-7.5.1993, p. 17. -------------------------------------------------- L-ANNESS "Metodi 10: MIKRO-ELEMENTI TA’ KONĊENTRAZZJONI AKBAR MINN 10 % Metodi 10.1 ESTRAZZJONI TAL-MIKRO-ELEMENTI TOTALI 1. SKOP Dan il-metodu jiddefinixxi l-proċedura biex jiġu estratti l-mikro-elementi: il-boron totali, il-kobalt totali, ir-ram totali, il-ħadid totali, il-manganiż totali, il-molibdenu totali u ż-żingu totali. L-għan huwa li jsiru l-inqas numru ta’ estrazzjonijiet, fejn wieħed juża fejn ikun possibbli l-istess estratt biex jiġi ddeterminat il-livell totali ta’ kull wieħed mill-mikro-elementi elenkati fuq. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Il-proċedura tikkonċerna l-fertilizzanti tal-Komunità koperti bid-Direttiva 89/530/KEE li fihom wieħed jew aktar mill-mikro-elementi li ġejjin: boron, kobalt, ram, ħadid, manganiż, molibdenu u żingu. Hija applikabbli għal kull mikro-element, li l-kontenut iddikjarat tiegħu huwa aktar minn 10 %. 3. PRINĊIPJU Taħlit f’aċidu idrokloriku dilwit jagħli. Nota: L-estrazzjoni hija empirika u tista’ ma tkunx kwantitattiva skond il-prodott u l-kostitwenti l-oħra tal-fertilizzant. B’mod partikolari, fil-każ ta’ ossidi tal-manganiż, il-kwantità estratta tista’ tkun sostanzjalment iżgħar mill-kwantità totali ta’ manganiż li jkun fih il-prodott. Hija r-responsabbilità tal-fabbrikant tal-fertilizzanti li jiżgura li l-kontenut iddikjarat jikkorrispondi attwalment għall-kwantità estratta taħt il-kondizzjonijiet ta’ dan il-metodu. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit (HCI), madwar 6 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu idrokloriku (ρ = 1,18 g/ml) ma’ volum 1 ta’ ilma. 4.2. Soluzzjoni ta’ ammonja kkonċentrata (NH4OH, ρ = 0,9 g/ml) 5. APPARAT 5.1. Bażi li ssaħħan ta’ l-elettriku b’kontroll varjabbli tat-temperatura. 5.2. Meter tal-pH Nota: Fejn ikun irid jiġi determinat il-kontenut ta’ boron ta’ estratt, tużax oġġetti tal-ħġieġ tal-borosilkat. Minħabba li l-metodu jinvolvi t-togħlija, t-teflon jew is-silika huma preferibbli. Jekk l-oġġetti tal-ħġieġ ikunu ġew maħsula b’deterġenti li fihom il-borati laħlaħhom sewwa. 6. PREPARAZZJONI TAL-KAMPJUN Ara l-Metodu 1 (Direttiva 77/535/KEE). 7. PROĊEDURA 7.1. Kampjun tat-test Ħu kwantità ta’ fertilizzant li tiżen bejn 1 jew 2 g skond il-kontenut iddikjarat ta’ l-element fil-prodott. It-tabella li ġejja għandha tintuża biex tinkiseb soluzzjoni finali, li wara li tkun miżjuda bl-ilma kif xieraq, tkun fil-medda ta’ kejl għal kull metodu. Il-kampjuni għandhom jintiżnu sa 1 mg. Kontenut iddikjarat tal-mikro-element fil-fertilizzant (%) | > 10 < 25 | ≥ 25 | Piż tal-kampjun tat-test (g) | 2 | 1 | Piż ta’ l-element fil-kampjun (mg) | > 200 < 500 | ≥ 250 | Volum ta’ l-estratt V (ml) | 500 | 500 | Konċentrazzjoni ta’ l-element fl-estratt (mg/l) | > 400 < 1000 | ≥ 500 | Poġġi l-kampjun f’beaker ta’ 250 ml. 7.2. Preparazzjoni tas-soluzzjoni Jekk ikun hemm bżonn xarrab il-kampjun bi ftit ilma, żid 10 ml ta’ aċidu idrokloriku dilwit (4.1) għal kull gramma ta’ fertilizzant bil-mod, f’ammonti żgħar, imbagħad żid madwar 50 ml ta’ ilma. Agħtti l-flixkun bi ħġieġ tal-laboratorju u ħawwad. Ħalli jiftaħ jagħli fuq il-Hotplate u għalli għal 30 minuta. Ħalli jiksaħ, u ħawwad kultant. Ittrasferixxi b’mod kwantitattiv għal ġewwa flask volumetriku ta’ 500 ml. Żid il-volum bl-ilma u ħawwad sew. Iffiltra minn ġewwa filtru xott għal ġewwa reċipjent xott. Armi l-ewwel porzjon. L-estratt għandu jkun perfettament ċar. Huwa rrakkomandat li d-determinazzjonijiet isiru mingħajr dewmien fuq porzjonijiet alikwotti tal-filtrat ċar, jekk le, ir-reċipjenti għandhom jingħalqu b’tapp. Nota: Estratti li fihom għandu jiġi stabbilit il kontenut ta’ boron. Aġġusta l-pH għal bejn 4 u 6 bis-soluzzjoni ta’ ammonja kkonċentrata (4.2). 8. DETERMINAZZJONI Id-determinazzjoni għal kull mikro-element għandha ssir fuq porzjonijiet alikwotti indikati fil-metodu għal kull mikro-element individwali. Il-metodi 10.5, 10.6, 10.7, 10.9 u 10.10 ma jistgħux jintużaw biex jiġu ddeterminati l-elementi preżenti f’forom chelated jew complexed. F’każijiet bħal dawn, qabel id-determinazzjoni għandu jintuża l-Metodu 10.3. Fil-każ ta’ determinazzjonijiet b’AAS (il-Metodi 10.8 u 10.11) mhemmx bżonn li jsir dan it-trattament. Metodu 10.2 ESTRAZZJONI TA’ MIKRO-ELEMENTI LI JINĦALLU FL-ILMA 1. SKOP Dan il-metodu jiddefinixxi l-proċedura biex jiġu estratti forom li jinħallu fl-ilma tal-mikro-elementi li ġejjin: boron, kobalt, ram, ħadid, manganiż, molibdenu u żingu. L-għan huwa li jsiru l-inqas numru ta’ estrazzjonijiet, fejn wieħed juża fejn huwa possibbli l-istess estratt biex jiġi stabbilit il-livell ta’ kull wieħed mill-mikro-elementi elenkati hawn fuq. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Il-proċedura tikkonċerna l-fertilizzanti tal-Komunità koperti bid-Direttiva 89/530/KEE li fihom wieħed jew aktar mill-mikro-elementi li ġejjin: boron, kobalt, ram, ħadid, manganiż, molibdenu u żingu. Hija applikabbli għal kull mikro-element, li l-kontenut iddikjarat tiegħu huwa aktar minn 10 %. 3. PRINĊIPJU Il-mikro-elementi jiġu estratti billi wieħed iħawwad il-fertilizzant fl-ilma f’20 ± 2 oC. Nota: L estrazzjoni hija empirika u tista’ jew ma tistax tkun kwantitattiva. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit (HCI), madwar 6 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu idrokloriku (ρ = 1,18 g/ml) ma’ volum 1 ta’ ilma. 5. APPARAT 5.1. Xejker ċirkolari ssettjat għal madwar 35 sa 40 rpm. Nota: Meta jrid jiġi ddeterminat il-kontenut ta’ boron ta’ l-estratt, tużax oġġetti tal-ħġieġ tal-borosilkat. It-teflon u s-silika huma preferibbli għal din l-estrazzjoni. Jekk l-oġġetti tal-ħġieġ ikunu ġew maħsula b’deterġenti li fihom il-borati laħlaħhom sew. 6. PREPARAZZJONI TAL-KAMPJUN Ara l-Metodu 1 (Direttiva 77/535/KEE). 7. PROĊEDURA 7.1. Kampjun tat-test Ħu kwantità ta’ fertilizzant li tiżen bejn 1 jew 2 g skond il-kontenut iddikjarat fil-prodott. It-tabella li ġejja għandha tintuża biex tinkiseb soluzzjoni finali, li wara li tkun miżjuda bl-ilma kif xieraq, tkun fil-medda ta’ kejl għal kull metodu. Il-kampjuni għandhom jintiżnu sa 1 mg. Kontenut iddikjarat tal-mikro-element fil-fertilizzant (%) | > 10 < 25 | ≥ 25 | Piż tal-kampjun tat-test (g) | 2 | 1 | Piż ta’ l-element fil-kampjun (mg) | > 200 < 500 | ≥ 250 | Volum ta’ l-estratt V (ml) | 500 | 500 | Konċentrazzjoni ta’ l-element fl-estratt (mg/l) | > 400 < 1000 | ≥ 500 | Poġġi l-kampjun fi flask ta’ 500 ml. 7.2. Preparazzjoni tas-soluzzjoni Żid madwar 400 ml ta’ ilma. Agħlaq il-flixkun sew b’tapp. Ħawwad sew b’idejk biex tferrex il-kampjun, imbagħad poġġi l-flask fuq ix-shaker u ħawwad għal 30 minuta. Żid il-volum bl-ilma u ħawwad sew. 7.3. Preparazzjoni tas-soluzzjoni tal-kampjun Iffiltra immedjatament fi flask nadif u xott. Agħlaq il-flixkun b’tapp. Agħmel id-determinazzjoni immedjatament wara l-filtrazzjoni. Nota: Jekk il-filtrat jibda bil-mod il-mod isir imdardar, agħmel estrazzjoni oħra billi ssegwi 7.1 u 7.2 fi flask ta’ volum Ve. Iffiltra ġewwa flask ikkalibrat ta’ volum W li jkun tnixxef qabel u jkun fih 5 ml ta’ aċidu idrokloriku dilwit (4.1). Waqqaf il-filtrazzjoni fil-mument eżatt meta tintlaħaq il-marka ta’ kalibrar. Ħawwad sew. F’dawn il-kundizzjonijiet il-valur V fl-espressjoni tar-riżultati huwa: V = V × W/ W−5 Id-dilwizzjonijiet fl-espressjoni tar-riżultati jiddependu fuq dan il-valur ta’ V. 8. DETERMINAZZJONI Id-determinazzjoni għal kull mikro-element għandha ssir fuq porzjonijiet alikwotti indikati fil-metodu għal kull mikro-element individwali. Il-metodi 10.5, 10.6, 10.7, 10.9 u 10.10 ma jistgħux jintużaw biex jiġu ddeterminati s-sostanzi preżenti f’forom chelated jew kumplessi. F’każijiet bħal dawn, qabel id-determinazzjoni għandu jintuża l-Metodu 10.3. Fil-każ ta’ determinazzjonijiet b’AAS (il-Metodi 10.8 u 10.11) mhemmx bżonn li jsir dan it-trattament. Metodu 10.3 IT-TNEĦĦIJA TA’ TAĦLITIET ORGANIĊI MINN ESTRATTI TA’ FERTILIZZANTI 1. SKOP Dan il-metodu jiddefinixxi proċedura biex jitneħħew it-taħlitiet organiċi minn estratti ta’ fertilizzanti. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli biex jiġu analizzati kampjuni ta’ fertilizzanti estratti bil-Metodi 10.1 u 10.2 li għalihom hija meħtieġa dikjarazzjoni ta’ l-elementi totali u/jew li jinħallu bl-ilma, mid-Direttiva 89/530/KEE. Nota: Il-preżenza ta’ kwantitajiet żgħar ta’ materji organiċi ma taffettwax id-determinazzjonijiet permezz ta’ spettrometrija ta’ assorbiment atomiku. 3. PRINĊIPJU It-taħlitiet organiċi fi porzjon alikwot ta’ l-estratt huma ossidizzati bil-perossidu ta’ l-idroġenu. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit (HCI), madwar 0,5 M Ħawwad volum 1 ta’ aċidu idrokloriku (ρ = 1,18 g/ml) ma’ 20 volum ta’ ilma. 4.2. Soluzzjoni ta’ perossidu ta’ l-idroġenu (30 % H2O2, ρ = 1,11 g/ml), mingħajr mikro-elementi. 5. APPARAT Hotplate ta’ l-elettriku b’kontroll varjabbli tat-temperatura. 6. PROĊEDURA Ħu 25 ml tas-soluzzjoni ta’ l-estratt miksuba bil-Metodu 10.1 jew bil-Metodu 10.2 u poġġiha f’beaker ta’ 100 ml. Fil-każ tal-Metodu 10.2, żid 5 ml tas-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit (4.1). Imbagħad żid 5 ml tas-soluzzjoni ta’ perossidu ta’ l-idroġenu (4.2). Għatti bi ħġieġa tal-laboratorju. Ħalli l-ossidazzjoni ssir fit-temperatura tal-post għal madwar siegħa, imbagħad ħalliha tiftaħ tagħli bil-mod u għalli għal nofs siegħa. Jekk ikun hemm bżonn, żid 5 ml oħra ta’ perossidu ta’ l-idroġenu mas-soluzzjoni ladarba din tkun kesħet. Imbagħad għalli biex tneħħi l-eċċess ta’ perossidu ta’ l-idroġenu. Ħallih jiksaħ u ttrasferixxi b’mod kwantitattiv għal ġewwa flask volumetriku ta’ 50 ml u żid il-volum. Iffiltra fejn ikun hemm bżonn. Meta jittieħdu l-porzjonijiet alikwotti u jiġi kkalkulat il-perċentwali ta’ mikro-elementi fil-prodott, wieħed irid jagħti kas ta’ din is-soluzzjoni dilwita. Metodu 10.4 DETERMINAZZJONI TAL-MIKRO-ELEMENTI F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANTI BI SPETTROMETRIJA TA’ ASSORBIMENT ATOMIKU (PROĊEDURA ĠENERALI) 1. SKOP Dan id-dokument jiddefinixxi proċedura ġenerali biex jiġu ddeterminati l-livelli ta’ ħadid u ta’ żingu f’estratti ta’ fertilizzanti bi spettrometrija ta’ assorbiment atomiku. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli biex jiġu analizzati kampjuni ta’ fertilizzanti estratti bil-Metodi 10.1 u 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni ta’ ħadid u ta’ żingu totali u/jew li jinħallu bl-ilma, mid-Direttiva 89/530/KEE. L-addattamenti ta’ din il-proċedura għad-diversi mikro-elementi hija mogħtija fid-dettall fil-metodi ddefiniti speċifikament għal kull sustanza. Nota: F’ħafna każijiet, il-preżenza ta’ kwantitajiet żgħar ta’ materja organika normalment ma taffettwax id-determinazzjonijiet permezz ta’ spettrometrija ta’ assorbiment atomiku. 3. PRINĊIPJU Wara li l-estratti jiġu ttrattati fejn ikun hemm bżonn biex jiġu mnaqqsa jew eliminati speċi kimiċi li jinterferixxu, l-estratt jiġi dilwit sabiex il-konċentrazzjoni tiegħu tkun qiegħda fl-aħjar skala ta’ l-ispettrometru f’wavelength addattata għall-mikro-element li għad irid jiġi ddeterminata. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit (HCI), madwar 6 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu idrokloriku (ρ = 1,18 g/ml) ma’ volum 1 ta’ ilma. 4.2. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit (HCI), madwar 0,5 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu idrokloriku (ρ = 1,18 g/ml) ma’ 20 volum ta’ ilma. 4.3. Soluzzjonijiet ta’ melħ tal-lantanum (10g ta’ La għal kull litru) Dan ir-reaġent huwa wżat fid-determinazzjonijiet tal-ħadid u ż-żingu. Dan jista’ jiġi ppreparat: (a) bl-ossidu tal-lantanum mdewweb fl-aċidu idrokloriku (4.1). Poġġi 11,73 g ta’ ossidu tal-lantanum (La2O3) f’150 ml ta’ ilma fi flask volumetriku ta’ litru u żid 120 ml ta’ aċidu idrokloriku 6 M (4.1). Ħallih idub, imbagħad żid sa litru bl-ilma u ħawwad sew. Din is-soluzzjoni hija bejn wieħed u ieħor 0,5 M f’aċidu idroklroriku; jew (b) f’soluzzjonijiet ta’ klorur, sulfat jew nitrat tal-lantanum. Dewweb 26,7 g ta’ heptaidrat ta’ klorur tal-lantanum (LaCl37H2O) jew 31,2 g ta’ hexaidrat ta’ nitrat tal-lantanum (La (NO3)36H2O) jew 26,2 ta’ nonaidrat ta’ sulfat tal-lantanum (La2(SO4)39H2O) f’150 ml ta’ ilma, imbagħad żid 85 ml ta’ aċidu idrokloriku 6M (4.1). Ħallih idub, imbagħad żid sa litru bl-ilma. Ħawwad sew. Din is-soluzzjoni hija bejn wieħed u ieħor 0,5 M f’aċidu idroklroriku. 4.4. Soluzzjonijiet ta’ kalibrar Għall-preparazzjoni ta’ dawn, ara l-metodu ta’ determinazzjoni individwali għal kull mikro-element. 5. APPARAT Spettrometru ta’ assorbiment atomiku mgħammar b’sorsi li jarmu radjazzjoni karatteristika tal-mikro-elementi li jridu jiġu ddeterminati. L-analista għandu jsegwi l-istruzzjonijiet tal-fabbrikant u jkun familjari ma’ l-apparat. L-apparat irid jippermetti li jkun hemm korrezzjoni fl-isfond sabiex dan ikun jista’ jintuża meta jkun hemm bżonn (eż. Zn). Il-gassijiet li għandhom jintużaw huma l-arja u l-aċitilina. 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Preparazzjoni tas-soluzzjonijiet ta’ l-estratt li fihom l-elementi li jridu jiġu ddeterminati. Ara l-Metodu 10.1 u/jew 10.2, u jekk addattat 10.3. 6.2. Trattament tas-soluzzjoni tat-test Ħallat porzjon alikwot ta’ l-estratt miksub bil-Metodu 10.1, 10.2 jew 10.3 bl-ilma u/jew l-aċidu idrokloriku (4.1) jew (4.2) sabiex tikseb, fis-soluzzjoni finali għall-kejl, konċentrazzjoni ta’ l-element li jrid jiġi ddeterminat li hija addattata għall-medda ta’ kalibrar użata (7.2) u konċentrazzjoni ta’ aċidu idrokloriku ta’ l-anqas 0,5 M u ta’ mhux aktar minn 2,5 M. Din l-operazzjoni tista’ titlob dilwizzjoni waħda jew aktar minn dilwizzjoni waħda suċċessivi. Is-soluzzjoni finali għandha tiġi miksuba billi jitpoġġa porzjon alikwot ta’ l-estratt dilwit fi flask volumetriku ta’ 100 ml. Ħalli l-volum ta’ dan il-porzjon alikwot ikun (a) ml. Żid 10 ml tas-soluzzjonijiet ta’ melħ tal-lantanum (4.3). Żid sal-volum bis-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2) u ħawwad sew. Ħalli D jkun il-fattur ta’ dilwizzjoni. 7. PROĊEDURA 7.1. Preparazzjoni ta’ soluzzjoni blank Ipprepara soluzzjoni blank billi tirrepeti l-proċedura kollha mill-fażi ta’ l-estrazzjoni billi tħalli barra biss il-kampjun tat-test tal-fertilizzant. 7.2. Preparazzjoni tas-soluzzjonijiet ta’ kalibrar Mis-soluzzjoni ta’ kalibrar operattiva ppreparata bl-użu tal-metodu mogħti għal kull mikro-element, ipprepara fi flask volumetriku ta’ 100 ml serje ta’ mill-anqas ħames soluzzjonijiet ta’ kalibrar ta’ konċentrazzjoni li tiżdied fi ħdan l-aħjar medda ta’ kejl ta’ l-ispettrometru. Jekk ikun hemm bżonn, aġġusta l-konċentrazzjoni ta’ aċidu idrokloriku biex iġġibha l-aktar qrib possibli ta’ dik tas-soluzzjoni tat-test dilwita (6.2). Waqt id-determinazzjoni tal-ħadid jew taż-żingu, żid 10 ml ta’ l-istess soluzzjoni tal-melħ tal-lantanum (4.3) kif użata f’(6.2). Żid sal-volum bis-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2) u ħawwad sew. 7.3. Determinazzjoni Ipprepara l-ispettrometru (5) għad-determinazzjoni u aġġusta għall-wavelength mogħtija fil-metodu tas-mikro-element individwali kkonċernata. Raxxax għal tliet darbiet wara xulxin is-soluzzjonijiet ta’ kalibrar (7.2), is-soluzzjoni tat-test (6.2) u s-soluzzjoni blank (7.1), Billi tinnota kull riżultata u tlaħlaħ l-istrument b’ilma ddistillat bejn traxxix u ieħor individwali. Ibni kurva ta’ kalibrar billi tipplottja l-qari medju ta’ l-ispettrometru għal kull soluzzjoni ta’ kalibrar (7.2) matul l-ordinati u l-konċentrazzjoni korrispondenti ta’ l-element, espressa f’μg/ml, matul l-axxiża. Mill-kurva, ddetermina l-konċentrazzjonijiet tal-mikro-element rilevanti fis-soluzzjoni tat-test Xs (6.2) u s-soluzzjoni blank Xb (7.1), billi tesprimi dawn il-konċentrazzjonijiet f’μg għal kull ml. 8. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI Il-perċentwali ta’ mikro-element (E) fil-fertilizzant huwa mogħti bi: E = X − X / M × 104 Jekk intuża l-metodu 10.3: E = X − X / M × 104 fejn: E huwa l-ammont tal-mikro-element iddeterminat, espessa bħala perċentwali tal-fertilizzant; Xs hija l-konċentrazzjoni fis-soluzzjoni tat-test (6.2), f’μg/ml; Xb hija l-konċentrazzjoni fis-soluzzjoni blank (7.1), f’μg/ml; V huwa l-volum ta’ l-estratt miksub bil-Metodu 10.1 jew 10.2, f’ml; D huwa l-fattur li jikkorrispondi għad-dilwizzjoni mwettqa f’(6.2); M huwa l-piż tal-kampjun tat-test meħud skond il-Metodu 10.1 jew 10.2, fi grammi. Kalkolu tal-fattur ta’ dilwizzjoni D: Jekk (a1), (a2), (a3), …, (a1) u (a) huma porzjonijiet alikwot u (v1), (v2), (v3), …, (v1) u (100) huma l-volumi f’ml li jikkorrispondu għad-dilwizzjonijiet rispettivi tagħhom, il-fattur ta’ dilwizzjoni D għandu jkun ugwali għal: D = × × ×… × × 100/a Metodu 10.5 DETERMINAZZJONI TAL-BORON F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANTI PERMEZZ TA’ TITRAZZJONI AĊIDIMETRIKA 1. SKOP Dan id-dokument jiddefinixxi proċedura biex jiġi ddeterminat il-kontenut ta’ boron ta’ estratti ta’ fertilizzanti. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodi 10.1 u 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni tal-kontenut ta’ boron totali u/jew li jinħall bl-ilma mid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Jiġi ffurmat kumpless mannitoboriku bir-reazzjoni tal-borat mal-mannitol: +++++ TIFF +++++ Il-kumpless jiġi ttitrat b’soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju għal pH ta’ 6,3. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni indikatur ta’ metil aħmar Dewweb 0,1 g ta’ metil aħmar (C15H15N3O2) f’50 ml ta’ alkoħol (95 %) fi flask volumetriku ta’ 100 ml. Żid il-volum sa 100 ml bl-ilma. Ħawwad sew. 4.2. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwit, madwar 0,5 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu idrokloriku HCI, (p: 1,18 g/ml) ma 20 volum ta’ ilma. 4.3. Soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju, madwar 0,5 M Għandu jkun mingħajr diossidu karboniku. Dewweb 20 g ta’ idrossidu tas-sodju (NaOH) f’forma ta’ pritkuna fi flask volumetriku ta’ litru li jkun fih madwar 800 mm ta’ ilma mgħolli. Meta s-soluzzjoni tkun kesħet, żid sa 1000 ml b’ilma mgħolli u ħawwad sew. 4.4. Soluzzjoni standard ta’ idrossidu tas-sodju, madwar 0,025 M Għandha tkun mingħajr diossidu karboniku. Ħallat is-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju 0,5 M (4.3) 20 darba ma’ ilma mgħolli u ħawwad sew. Il-valur tas-soluzzjoni espress bħala boron (B) għandu jiġi ddeterminat (ara l-paragrafu 9). 4.5. Soluzzjoni ta’ kalibrar tal-boron (100 μg/ml B) Dewweb 0,5719 g ta’ aċidu boriku (H3BO3), miżun sa’ l-eqreb 0,1 mg, fl-ilma fi flask volumetriku ta’ 1000 ml. Żid il-volum bl-ilma u ħawwad sew. Ittrasferixxi fi flask tal-plastik biex sabiex dan jiġi maħżun fi friġġ. 4.6. Trab tad-D-mannitol (C6H14O6) 4.7. Klorur tas-sodju (NaC1) 5. APPARAT 5.1. Miter tal-pH bl-elettrodi tal-ħġieġ 5.2. Ħawwada manjetika 5.3. Beaker ta’ 400ml b’qasba tat-teflon 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni tal-boron Ara l-Metodi 10.1, 10.2 u, fejn addattat, 10.3. 7. PROĊEDURA 7.1. Test Poġġi alikwot (a) ta’ l-estratt (6.1) li fih minn 2 sa 4 mg B f’beaker ta’ 400 ml (5.3). Żid 150 ml ta’ ilma. Żid diversi qatriet tas-soluzzjoni indikatur ta’ metil aħmar (4.1). Fil-każ ta’ l-estrazzjoni bil-Metodu 10.2, agħmilha aċiduża billi żżid l-aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2) sal-punt ta’ bidla tas-soluzzjoni indikatur, imbagħad żid 0,5 ml oħra ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2). Wara li żżid 3 g ta’ klorur tas-sodju (4.7), ħalli jiftaħ jagħli biex tneħħi d-diossidu karboniku. Ħallih jiksaħ. Poġġi l-beaker fuq ħawwada manjetika (5.2) u daħħal l-elettrodi tal-miter tal-pH li jkunu ġew ikkalibrati minn qabel (5.1). Aġġusta l-pH sa eżattament 6,3, l-ewwel bis-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju 0,5 M (4.3), imbagħad bis-soluzzjoni 0,025 M (4.4). Żid 20 g ta’ D-mannitol (4.6) dewweb għal kollox u ħawwad sew. Ittitra bis-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju 0,025 M (4.4) sa pH 6,3 (stabbilità ta’ mill-anqas minuta). Ħalli x1, jkun il-volum mitlub. 8. SOLUZZJONI BLANK Ipprepara soluzzjoni blank billi tirrepeti l-proċedura mill-istadju tal-preparazzjoni tas-soluzzjoni, billi tħalli barra l-fertilizzant. Ħalli x0 jkun il-volum mitlub. 9. BORON (B) VALUR TAS-SOLUZZJONI TA’ IDROSSIDU TAS-SODJU (4.4) Bl-użu ta’ pipetta itfa’ 20 ml (2,0 mg B) tas-soluzzjoni ta’ kalibrar (4.5), f’beaker ta’ 400 ml u żid diversi qatriet tas-soluzzjoni indikatur tal-metil aħmar (4.1). Żid 3 ta’ klorur tas-sodju (4.7) u tas-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku (4.2) sal-punt ta’ bidla tas-soluzzjoni indikatur (4.1). Żid il-volum sa madwar 150 ml u bil-mod ħallih jiftaħ jagħli sabiex id-diossidu karboniku jiġi eliminat. Ħallih jiksaħ. Poġġi l-beaker fuq ħawwada manjetika (5.2) u daħħal l-elettrodi tal-miter tal-pH li jkunu ġew ikkalibrati minn qabel (5.1). Aġġusta l-pH sa eżattament 6,3, l-ewwel bis-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju 0,5 M (4.3), imbagħad bis-soluzzjoni 0,025 M (4.4). Żid 20 g ta’ D-mannitol (4.6), dewweb għal kollox u ħawwad sew. Iddoża bis-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju 0,025 M (4.4) sa pH 6,3 (stabbilità ta’ mill-anqas minuta). Ħalli V1 jkun il-volum mitlub. Ipprepara soluzzjoni blank bl-istess mod, billi tissostitwixxi 20 ml ta’ ilma għas-soluzzjoni ta’ kalibrar. Ħalli V0 jkun il-volum mitlub. Il-valur tal-boron (F) f’mg/ml tas-soluzzjoni standard NaOH (4.4) huwa kif ġej: F = 2/ V1 − V0 1 ml ta’ eżattament 0,025 M tas-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju tikkorrispondi għal 0,27025 mg B. 10. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI Il-perċentwali ta’ boron fil-fertilizzant huwa mogħti bi: B = X − X 0 × F × V10 × a × M fejn: B (%) huwa l-perċentwali ta’ boron fil-fertilizzant; X1 huwa l-volum, f’ml, tas-soluzzjoni ta’ l-idrossidu tas-sodju 0,025 M (4.4); X0 huwa l-volum, f’ml, tas-soluzzjoni ta’ l-idrossidu tas-sodju 0,025 M (4.4); F huwa l-valur tal-boron (B), f’mg/ml, tas-soluzzjoni ta’ l-idrossidu tas-sodju 0,025 M (4.4); V huwa l-volum, f’ml, ta’ l-estratt miksub skond il-Metodu 10.1 jew 10.2; a huwa l-volum, f’ml, ta’ l-alikwot (7.1) meħud mis-soluzzjoni ta’ l-estratt (6.1); M huwa l-piż, fi grammi, tal-kampjun tat-test meħud skond il-Metodu 10.1 jew 10.2. Metodu 10.6 DETERMINAZZJONI TAL-KOBALT F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANT BIL-METODU GRAVIMETRIKU BIL-1-NITROSO-2-NAPHTHOL 1. SKOP Dan id-dokument jiddefinixxi l-proċedura biex jiġi ddeterminat il-kobalt f’estratti ta’ fertilizzant. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodu 10.1 jew il-Metodu 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni tal-kontenut ta’ kobalt bid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Il-Kobalt III jingħaqad mal-1-nitroso-2-naphthol biex jagħti preċipitat aħmar Co (C10H6ONO)3, 2H2O. Wara li l-kobalt preżenti fl-estratt jinġieb fl-istat tal-kobalt III, il-kobalt jiġi sseparat f’mezz ta’ aċidu aċetiku b’soluzzjoni ta’ 1-nitroso-2-naphthol. Wara l-filtrazzjoni, il-preċipitat jiġi maħsul u mnixxef għal piż kostanti imbagħad jintiżen bħala Co (C10H6ONO)3, 2H2O. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ perossidu ta’ l-idroġenu (H2O2 p = 1,11 g/ml) 30 % 4.3. Soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju, madwar 2 M Dewweb 8 g ta’ idrossidu tas-sodju fil-forma ta’ pritkuna f’100 ml ta’ ilma. 4.3. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku dilwita, madwar 6 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu idrokloriku (p = 1,18 g/ml) ma’ volum 1 ta’ ilma. 4.4. Aċidu aċetiku (99,7 % CH3CO2H) (p = 1,05 g/ml) 4.5. Soluzzjoni ta’ aċidu aċetiku (1: 2), madwar 6 M Ħallat volum wieħed ta’ aċidu aċetiku (4.4) ma’ 2 volumi ta’ ilma. 4.6. Soluzzjoni ta’ 1-nitroso-2-naphthol f’100 ml ta’ aċidu aċetiku (4.4). Żid 100 ml ta’ ilma fietel. Ħawwad sew. Iffiltra mill-ewwel. Is-soluzzjoni miksuba għandha tintuża mill-ewwel. 5. APPARAT 5.1. Griġjol ta’ filtru P 16/ISO 4793, porożità 4, volum 30 sa 50 ml 5.2. Forn tat-tnixxif f’130 ± 2 °C 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni tal-kobalt Ara l-Metodi 10.1 jew 10.2. 6.2. Preparazzjoni tas-soluzzjoni li trid tiġi analizzata Poġġi alikwot ta’ l-estratt li ma fihx aktar minn 20 m Co f’beaker ta’ 400 ml. Jekk l-estratt jiġi miksub skond il-Metodu 10.2, agħmel aċiduż b’ħames qatriet ta’ aċidu idrokloriku (4.3). Żid madwar 10 ml tas-soluzzjoni ta’ perossidu ta’ l-idroġenu (4.1). Ħalli l-ossidant jaġixxi fl-istat kiesaħ għal 15-il minuta, imbagħad żid sa madwar 100 ml bl-ilma. Għatti l-beaker bi ħġieġa tal-laboratorju. Ħalli s-soluzzjoni tiftaħ tagħli u ħalliha tagħli għal madwar 10 minuti. Kessaħ. Agħmel alkalin bis-soluzzjoni ta’ idrossidu tas-sodju (4.21) qatra qatra sakemm jibda jifforma l-idrossidu tal-kobalt iswed. 7. PROĊEDURA Żid 10 ml ta’ aċidu aċetiku (4.4) u żid is-soluzzjoni bl-ilma sa madwar 200 ml. Saħħan sakemm tagħli. Bl-użu ta’ buretta, żid 20 ml tas-soluzzjoni ta’ 1-nitroso-2-naphthol; (4.6) qatra qatra, u ħawwad kontinwament. Temm billi tħawwad b’mod vigoruż sabiex il-preċipitat jagħqad. Iffiltra mill-griġjol tal-filtru li jkun intiżen minn qabel (5.1). Ħu ħsieb li l-griġjol ma jinstaddx. B’dan f’moħħok, kun żgur li l-likwidu jibqa’ l fuq mill-preċipitat matul il-proċess ta’ filtrazzjoni. Aħsel il-beaker bl-aċidu aċetiku dilwit (4.2) biex tneħħi l-preċipitat kollu, 7.1 aħsel il-materja fuq il-filtru bl-aċidu aċetiku dilwit (4.5) imbagħad tliet darbiet b’ilma jaħraq. Nixxef f’forn tat-tnixxif (5.2) f’130 ± 2 °C sakemm jinkiseb piż kostanti. 8. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI 1 mg ta’ materja Co (C10H6ONO)3, 2H2O tikkorrispondi għal 0,096381 mg Co. Il-perċentwali ta’ Kobalt (Co) fil-fertilizzant huwa mogħti bi: Co = X × 0,0096381 × V × Da × M fejn: X huwa l-piż f’mg tal-preċipitat; V huwa l-volum, f’ml, ta’ l-estratt miksub skond il-Metodu 10.1 jew il-Metodu 10.2; a huwa l-volum f’ml ta’ l-alikwot meħud mill-aħħar dilwizzjoni; D huwa l-fattur tad-dilwizzjoni ta’ dan l-alikwot; M huwa l-piż fi g tal-kampjun tat-test. Metodu 10.7 DETERMINAZZJONI TAR-RAM F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANT BIL-METODU TITRIMETRIKU 1. SKOP Dan id-dokument jiddefinixxi l-proċedura biex jiġi ddeterminat ir-ram f’estratti ta’ fertilizzant. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodu 10.1 jew il-Metodu 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni tal-kontenut ta’ ram bid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Il-jonji li fihom ir-ram huma mnaqqsa f’mezz aċiduż bil-jodur tal-potassju: +++++ TIFF +++++ Il-jodju meħlus b’dan il-mod jiġi ttitrat b’soluzzjoni standard ta’ tiosulfat tas-sodju fil-preżenza tal-lamtu bħala indikatur skond: +++++ TIFF +++++ 4. REAĠENTI 4.1. Aċidu nitriku (HNO3, p = 1,40 g/ml) 4.2. Urea [(NH2)2 C = 0] 4.3. Soluzzjoni ta’ bifluworidu ta’ l-ammonju (NH4HF2) 10 % w/v Żomm is-soluzzjoni f’reċipjent tal-plastik. 4.4. Soluzzjoni ta’ idrossidu ta’ l-ammonju (1 + 1) Ħallat volum 1 ta’ ammonja (NH4OH, p: 0,9 g/ml) ma volum 1 ta’ ilma. 4.5. Soluzzjoni standard ta’ tiosulfat tas-sodju Dewweb 7,812 g ta’ pentaidrat tat-tiosulfat tas-sodju (NA2S2O35H2O) ma’ l-ilma fi flask volumetriku ta’ litru. Din is-soluzzjoni trid tiġi ppreparata b’tali mod li 1 ml = 2 mg Cu. Għall-istabbilizzazzjoni, żid diversi qatriet ta’ kloroforma. Din is-soluzzjoni għandha tinżamm f’reċipjent tal-ħġieġ u għandha tkun protetta mid-dawl. 4.6. Jodur tal-potassju (KI) 4.7. Soluzzjoni ta’ thiocyanate tal-potassju (KSCN) (25 % w/v) Żomm din is-soluzzjoni f’reċipjent tal-plastik. 4.7. Soluzzjoni ta’ lamtu (madwar 0,5 %) Poġġi 2,5 g ta’ lamtu f’beaker ta’ 600 ml. Żid madwar 500 ml ta’ ilma. Għalli waqt li tħawwad. Kessaħ għat-temperatura tal-post. Is-soluzzjoni għandha perjodu qasir ta’ preservazzjoni. Il-preservazzjoni tagħha tista’ tiġi estiża billi wieħed iżid madwar 10 mg ta’ jodur tal-merkurju. 5. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA Preparazzjoni tas-soluzzjoni tar-ram Ara l-Metodi 10.1 u 10.2. 6. PROĊEDURA 6.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni għat-titrazzjoni Poġġi porzjon ta’ alikwot tas-soluzzjoni li jkun fiha mhux inqas minn 20-40 mg Cu fi flask Erlenmeyer ta’ 500 ml. Neħħi kull eċċess ta’ ossiġnu preżenti billi tgħalli għal perjodu qasir. Żid sa volum ta’ madwar 100 ml ilma. Żid 5 ml ta’ aċidu nitriku (4.1), ħalliha tiftaħ tagħli u ħalliha tagħli għal madwar nofs minuta. Neħħi l-flask Erlenmeyer mill-apparat tat-tisħin, żid madwar 3 g ta’ urea (4.2) u kompli għalli għal madwar nofs minuta. Neħħi mill-apparat tat-tisħin u żid 200 ml ta’ ilma kiesaħ. Fejn ikun hemm bżonn, kessaħ il-kontenut tal-flask Erlenmeyer għat-temperatura ambjentali. Bil-mod, żid is-soluzzjoni ta’ idrossidu ta’ l-ammonja (4.4) sakemm is-soluzzjoni ssir blu, imbagħad żid 1 ml żejda. Żid 50 ml tas-soluzzjoni ta’ bifluworidu ta’ l-ammonju (4.3) u ħawwad. Żid 10 g ta’ jodur tal-potassju (4.6) u dewweb. 6.2. Titrazzjoni tas-soluzzjoni Poġġi l-flask Erlenmeyer fuq ħawwada manjetika. Daħħal il-qasba fil-flask Erlenmeyer u l-ħawwada għall-veloċità mixtieqa. Bl-użu ta’ buretta, żid is-soluzzjoni standard ta’ tiosulfat tas-sodju (4.5) sakemm il-kulur kannella tal-jodju li joħroġ mis-soluzzjoni ma jibqax daqshekk intens. Żid 10 ml tas-soluzzjoni ta’ lamtu (4.8). Kompli ddoża bis-soluzzjoni tat-tiosulfat tas-sodju (4.5) sakemm il-kulur vjola jkun kważi telaq għal kollox. Żid 20 ml tas-soluzzjoni ta’ thiocyanate tal-potassju (4.7) u kompli t-titrazzjoni sakemm il-kulur blu fil-vjola jkun telaq għal kollox. Innota l-volum tas-soluzzjoni ta’ tiosulfat użata. 7. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI 1 ml ta’ soluzzjoni standard ta’ tiosulfat tas-sodju (4.5) tikkorrispondi għal 2 mg Cu. Il-perċentwali ta’ ram fil-fertilizzant huwa mogħti bi: Cu = X Va × M × 5 fejn: X huwa l-volum f’ml tas-soluzzjoni ta’ tiosulfat tas-sodju użata; V huwa l-volum f’ml tas-soluzzjoni ta’ l-estratt skond il-Metodi 10.1 u 10.2; a huwa l-volum f’ml tal-porzjon alikwot; M huwa l-piż fi grammi tal-kampjun tat-test ittrattat skond il-Metodi 10.1 u 10.2. Metodu 10.8 DETERMINAZZJONI TAL-ĦADID F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANT BL-ISPETTROMETRIJA TA’ ASSORBIMENT ATOMIKU 1. SKOP Dan id-dokument jiddeskrivi l-proċedura biex jiġi ddeterminat il-ħadid f’estratti ta’ fertilizzant. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodi 10.1 u 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni tal-ħadid totali u/jew li jinħall bl-ilma mid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Wara trattament u taħlit addattat ta’ l-estratt, jiġi ddeterminat il-kontenut ta’ ħadid bl-ispettrometrija ta’ assorbiment atomiku. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku, madwar 6 M Ara l-Metodu 10.4, (4.1). 4.2. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku, madwar 0,5 M Ara l-Metodu 10.4, (4.2). 4.3. Soluzzjoni ta’ perossidu ta’ l-idroġenu (30 % H2O2, d = 1,11 g/ml), mingħajr mikro-elementi 4.4. Soluzzjonijiet tal-melħ tal-lantanum (10g ta’ La għal kull litru) Ara l-Metodu 10.4, (4.3). 4.5. Soluzzjoni ta’ kalibrar tal-ħadid 4.5.1. Soluzzjoni ta’ stokk tal-ħadid (1000 μg/ml) F’beaker ta’ 500 ml, kejjel sa l-eqreb 0,1 mg, 1 g ta’ wajer tal-ħadid pur, żid 200 ml ta’ aċidu idrokloriku 6 M (4.1) u 15 ml tas-soluzzjoni ta’ perossidu ta’ l-idroġenu (4.3). Saħħan fuq hotplate sakemm il-ħadid ikun dab għal kollox. Meta jkun kesaħ, ittrasferixxi b’mod kwantitattiv għal ġewwa flask volumetriku ta’ 1000 ml. Żid il-volum bl-ilma u ħawwad sew. 4.5.2. Soluzzjoni tat-tħaddim tal-ħadid (100 μg/ml) Poġġi 20 ml tas-soluzzjoni stokk (4.5.1) fi flask volumetriku ta’ 200 ml. Żid sal-volum bis-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2) u ħawwad sew. 5. APPARAT Spettrometru ta’ assorbiment atomiku: ara l-Metodu 10.4 (5). L-istrument għandu jkun mgħammar b’sors ta’ raġġi karatteristiċi tal-ħadid (248,3 nm). 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Soluzzjoni ta’ l-estratt tal-ħadid Ara l-Metodi 10.1 u/jew 10.2 u, jekk addattat, 10.3. 6.2 Preparazzjoni tas-soluzzjoni tat-test Ara l-Metodu 10.4 (6.2). Is-soluzzjoni tat-test għandu jkollha 10 % (v/v) ta’ soluzzjoni tal-melħ tal-lantanum. 7. PROĊEDURA 7.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni blank. Ara l-Metodu 10.4 (7.1). Is-soluzzjoni blank għandu jkollha 10 % (v/v) tas-soluzzjoni tal-melħ tal-lantanum użata f’6.2. 7.2. Preparazzjoni tas-soluzzjonijiet ta’ kalibrar Ara l-Metodu 10.4 (7.2). Għall-aħjar skala ta’ determinazzjoni ta’ 0 sa 10 μg/ml ta’ ħadid, poġġi 0, 2, 4, 8, u 10 ml rispettivament ta’ soluzzjoni ta’ tħaddim (4.5.2) f’serje ta’ flasks volumetriċi ta’ 100 ml. Jekk ikun hemm bżonn aġġusta l-konċentrazzjoni ta’ aċidu idrokloriku kemm jista’ jkun l-eqreb ta’ dik tas-soluzzjoni tat-test. Żid 10 ml tas-soluzzjoni ta’ melħ tal-lantanum użata f’6.2. Żid sal-volum bis-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2) u ħawwad sew. Dawn is-soluzzjonijiet fihom 0, 2, 4, 6, 8 u 10 μg/ml ta’ ħadid, rispettivament. 7.3. Determinazzjoni Ara l-Metodu 10.4, (7.3). Ipprepara l-ispettrometru (5) għall-kejl f’wavelength ta’ 248,3 nm. 8. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI Ara l-Metodu 10.4, (8). Il-perċentwali ta’ ħadid fil-fertilizzant huwa mogħti bi: Fe = X − X / M × 104 Jekk jintuża l-Metodu 10.3: Fe = X − X / M × 104 fejn: Fe hija l-kwantità ta’ ħadid espressa bħala perċentwali tal-fertilizzant; Xs hija l-konċentrazzjoni f’μg/ml tas-soluzzjoni tat-test (6.2); Xb hija l-konċentrazzjoni f’μg/ml tas-soluzzjoni blank (7,1); V huwa l-volum f’ml ta’ l-estratt miksub skond skond il-Metodu 10.1 jew 10.2; D huwa l-fattur ta’ dilwizzjoni mwettqa f’6,2; M huwa l-piż fi grammi tal-kampjun tat-test meħud skond il-Metodu 10.1 jew 10.2. Kalkolu tal-fattur ta’ dilwizzjoni D: Jekk (a1), (a2), (a3),.… (ai) u (a) huma porzjonijiet alikwoti u (v1), (v2), (v3),…, (v1) u (100) huma l-volumi f’ml li jikkorrispondu għad-dilwizzjonijiet rispettivi tagħhom, il-fattur tad-dilwizzjoni D huwa mogħti bi: D = × × ×… × × 100/a Metodu 10.9 DETERMINAZZJONI TAL-MANGANIŻ F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANT BIT-TITRAZZJONI 1. SKOP Dan id-dokument jiddeskrivi l-proċedura biex jiġi ddeterminat il-manganiż f’estratti ta’ fertilizzant. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodu 10.1 u 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni tal-manganiż mid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Jekk il-jonji tal-klrorur huma preżenti fl-estratt, dawn jitneħħew bit-togħlija ta’ l-estratt bl-aċidu sulfuriku. Il-manganiż jiġi ossidizzat bil-bismutat tas-sodju f’mezz ta’ aċidu nitriku. Il-permanganat iffurmat huwa mnaqqas b’eċċess ta’ sulfat tal-ħadid. Dan l-eċċess jiġi ttitrat b’soluzzjoni ta’ permanganat tal-potassju. 4. REAĠENTI 4.1. Aċidu sulfuriku kkonċentrat (H2SO4, ρ = 1.84 g/ml) 4.2. Aċidu sulfuriku, madwar 9 M B’attenzjoni, ħallat volum 1 ta’ aċidu sulfuriku kkonċentrat (4.1) ma’ volum 1 ta’ ilma. 4.3. Aċidu nitriku, 6 M Ħallat 3 volumi ta’ aċidu nitriku (HNO3, ρ = 1,40 g/ml) ma’ erba’ volumi ta’ ilma. 4.4. Aċidu nitriku, 0,3 M Ħallat volum 1 ta’ aċidu nitriku 6 M ma’ 19-il volum ta’ ilma. 4.5. Bismutat tas-sodju (NaBiO3) (85 %) 4.6. Kieselguhr 4.7. Aċidu ortofosforiku, 15 M (H3PO4, ρ = 1,71 g/ml) 4.8. Soluzzjoni ta’ sulfat tal-ħadid, 0,15 M Dewweb 41,5 g ta’ ħeptaidrat ta’ sulfat tal-ħadid (FeSO4, 7H2O) fi flask volumetriku ta’ litru.Żid 25 ml ta’ aċidu sulfuriku kkonċentrat (4.1) u 25 ml ta’ aċidu fosforiku (4.7). Żid sa 1000 ml. Ħawwad. 4.9. Soluzzjoni ta’ permanganat tal-potassju, 0,020 M Iżen 3,160 g ta’ permanganat tal-potassju (KMnO4) sa 0,1 mg. Dewweb u żid sa 1000 ml bl-ilma. 4.10. Soluzzjoni ta’ nitrat tal-fidda, 0,1 M Dewweb 1,7 g ta’ nitrat tal-fidda (AgNO3) fl-ilma u żid sa 100 ml. 5. APPARAT 5.1. Griġjol ta’ filtru P16/ISO 4793, porożità 4, volum 50 ml, immunat fuq flask ta’ filtrazzjoni ta’ 500 ml. 5.2. Ħawwada manjetika. 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Soluzzjoni ta’ l-estratt tal-manganiż Ara l-Metodi 10.1 u 10.2. Jekk mhux magħruf jekk hemmx jonji tal-klorur, għamel test fuq soluzzjoni b’qatra waħda tas-soluzzjoni ta’ nitrat tal-fidda (4.10). 6.2. Fin-nuqqas ta’ jonji tal-klorur, poġġi alikwot ta’ l-estratt li jkun fih minn 10 sa 20 mg ta’ manganiż f’beaker tawwali ta’ 400 ml. Ġib għal volum ta’ madwar 25ml jew bl-evaporazzjoni jew biż-żieda ta’ ilma. Żid 2 ml ta’ aċidu sulfuriku kkonċentrat (4.1). 6.3. Jekk ikunu preżenti jonji tal-klorur, hemm bżonn li dawn jitneħħew kif ġej: Poġġi alikwot ta’ l-estratt li jkun fih minn 10 sa 20 mg ta’ manganiż f’beaker tawwali ta’ 400 ml. Żid 5 ml ta’ aċidu sulfuriku 9 M (4.2). Taħt għata tad-dħaħen, ħallih jiftaħ jagħli fuq bażi li ssaħħan u ħallih jagħli sakemm jibdew ħerġin ħafna dħaħen bojod. Kompli sakemm il-volum jonqos sa madwar 2 ml (rita rqiqa ta’ likwidu bħal xiropp fil-qiegħ tal-beaker). Ħallih jiksaħ għat-temperatura tal-post. B’attenzjoni, żid 25 ml ta’ ilma u għal darb’oħra vverifika l-preżenza ta’ kloruri b’qatra waħda tas-soluzzjoni ta’ nitrat tal-fidda (1.10). Jekk ikun għad fadal il-kloruri, rrepeti l-operazzjoni wara li żżid 5 ml ta’ aċidu sulfuriku 9 M (4.2). 7. PROĊEDURA Żid 25 ml ta’ aċidu nitriku 6 M (4.3) u 2,5 g ta’ bismutat tas-sodju (4.5) f’beaker ta’ 400 ml li jkun fih is-soluzzjoni tat-test. Ħawwad sew għal tliet minuti bil-ħawwada manjetika (5.2). Żid 50 ml ta’ aċidu nitriku 0,3 M (4.4) u erġa’ ħawwad. Iffiltra in vacuo minn ġewwa griġjol (5.1), li l-qiegħ tiegħu ikun miksi bil-Keiselguhr (4.6). Aħsel il-griġjol diversi drabi bl-aċidu nitriku 0,3 M (4.4) sakemm jinkiseb filtrat mingħajr kulur. Ittrasferixxi l-filtrat u s-soluzzjoni tal-ħasil f’beaker ta’ 500 ml. Ħawwad u żid 25 ml tas-soluzzjoni tas-sulfat tal-ħadid 0,15 M (4.8). Jekk il-filtrat isir isfar wara ż-żieda tas-sulfat tal-ħadid, żid 3 ml ta’ aċidu ortofosforiku 15 M (4.7). Bl-użu ta’ buretta, ttitra l-eċċess ta’ sulfat tal-ħadid b’soluzzjoni ta’ permanganat tal-potassju 0,02 M (4.9) sakemm it-taħlita ssir roża, fejn il-kulur jibqa’ stabbli għal minuta. Agħmel test blank bl-istess kundizzjonijiet, billi tħalli barra l-kampjun tat-test. Nota: Is-soluzzjoni ossidizzata m’għandhiex tiġi f’kuntatt mal-lastiku. 8. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI 1 ml ta’ soluzzjoni ta’ permanganat tal-potassju 0,02 M tikkorrispondi għal 1,099 mg ta’ manganiż (Mn) Il-perċentwali ta’ manganiż fil-fertilizzant huwa mogħti bi: Mn = × 0,1099 × Va × M fejn: Xb huwa l-volum f’ml ta’ permanganat użat għall-blank; Xs huwa l-volum f’ml tal-permanganat użat fil-kampjun tat-test; V huwa l-volum f’ml tas-soluzzjoni ta’ l-estratt skond il-Metodi 10.1 u 10.2; a huwa l-volum f’ml tal-porzjon alikwot meħud mill-estratt; M huwa l-piż fi g tal-kampjun tat-test. Metodu 10.10 DETERMINAZZJONI TAL-MOLIBDENU F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANT BIL-METODU GRAVIMETRIKU BIL-8-HYDROXYQUINOLINE 1. SKOP Dan id-dokument jiddeskrivi l-proċedura biex jiġi ddeterminat il-molibdenu f’estratti ta’ fertilizzant. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodu 10.1 u 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni tal-molibdenu bid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Il-livell ta’ molibdenu huwa ddeterminat bis-separazzjoni tal-molybdenyl oxinate f’kundizzjonijiet speċifiċi. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu sulfuriku, bejn wieħed u ieħor 1 M. B’attenzjoni ferra 55 ml ta’ aċidu sulfuriku (H2SO4, ρ = 1,84 g/ml) fi flask volumetriku ta’ litru li jkun fih 800 ml ta’ ilma. Ħawwad. Wara li jiksaħ, żid sa litru. Ħawwad. 4.2. Soluzzjoni ta’ ammonja dilwita (1: 3) Ħallat volum 1 ta’ soluzzjoni ta’ ammonja kkonċentrata (NH4OH, ρ = 0,9 g/ml) ma’ 3 volumi ta’ ilma. 4.3. Soluzzjoni ta’ aċidu aċetiku dilwit (1: 3) Ħallat volum 1 ta’ aċidu aċetiku kkonċentrat (99,7 % CH3COOH, ρ = 1,049 g/ml) ma’ 3 volumi ta’ ilma. 4.4. Soluzzjoni ta’ melħ tad-disodju ta’ l-aċidu ethylene diamine tetraacetic (EDTA) Dewweb 5 g ta’ Na2EDTA fl-ilma fi flask volumetriku ta’ 100 ml. Żid sal-marka ta’ kalibrar u ħawwad. 4.5. Soluzzjoni buffer Fi flask volumetriku ta’ 100 ml dewweb 15 ml ta’ aċidu aċetiku kkonċentrat u 30 g ta’ aċetat ta’ l-ammonja fl-ilma. Żid sa 100 ml. 4.6. Soluzzjoni 7-Hydroxyquinoline (oxine) Fi flask volumetriku ta’ 100 ml dewweb 3 g ta’ 8-hydroxyquinoline f’5 ml ta’ aċidu aċetiku kkonċentrat. Żid 80 ml ta’ ilma. Żid is-soluzzjoni ta’ ammonja (4.2) qatra qatra sakemm is-soluzzjoni tiddardar, imbagħad żid l-aċidu aċetiku (4.3) sakemm is-soluzzjoni terġa’ tiċċara. Żid sa 100 bl-ilma. 5. APPARAT 5.1. Griġjol filtru P16/ISO4793, porożità 4, volum 30 ml. 5.2. Meter tal-pH b’elettrodu tal-ħġieġ. 5.3. Forn tat-tnixxif bejn 130 sa 135 oC. 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni tal-molibdenu. Ara l-Metodu 10.1 u l-Metodu 10.2. 7. PROĊEDURA 7.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni tat-test Poġġi porzjon alikwot li fih minn 25 sa 100 mg Mo f’beaker ta’ 250 ml. Żid il-volum sa 50 ml bl-ilma. Aġġusta din is-soluzzjoni għal pH ta’ 5 billi żżid is-soluzzjoni ta’ aċidu sulfuriku (4.1) qatra qatra. Żid 15 ml tas-soluzzjoni EDTA (4.4), imbagħad 5 ml tas-soluzzjoni buffer (4.5). Żid sa madwar 80 ml bl-ilma. 7.2. Il-ksib u l-ħasil tal-preċipitat Il-ksib tal-preċipitat. Saħħan is-soluzzjoni kemm kemm. Waqt li tħawwad il-ħin kollu, żid is-soluzzjoni ta’ oxine (4.6). Kompli s-separazzjoni sakemm ma tibqax tiġi osservata formazzjoni ta’ depożitu. Żid aktar reaġent sakemm is-soluzzjoni li tgħum f’wiċċ il-likwidu ssir safra. Normalment, kwantità ta’ 20 ml għandha tkun biżżejjed. Kompli saħħan il-materja kemm kemm għal żewġ jew tliet minuti. Filtrazzjoni u ħasil Iffiltra minn ġewwa griġjol filtru (5.1). Laħlaħ għal diversi drabi b’20 ml ta’ ilma jaħraq. L-ilma tat-tlaħliħ għandu bil-mod il-mod isir mingħajr kulur, li juri li l-oxine ma għadux preżenti. 7.3. Il-kalkolu tal-preċipitat Nixxef il-preċipitat f’130 sa 135 oC għal piż kostanti (ta’ l-anqas għal siegħa) Ħalli jiksaħ f’dessikatur, imbagħad iżen. 8. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI 1 mg ta’ molybdenyl oxinate, MoO2(C9H6ON2), tikkorrispondi għal 0,2305 mg Mo. Il-perċentwali ta’ molibdenu fil-fertilizzant huwa mogħti bi: Mo = X × 0,02305 × V × Da × M fejn: X huwa l-piż f’mg tal-preċipitat ta’ molybdenyl oxinate; V huwa l-volum f’ml tas-soluzzjoni ta’ l-estratt skond il-Metodi 10.1 jew 10.2; a huwa l-volum f’ml ta’ l-alikwot meħud mill-aħħar dilwizzjoni; D huwa l-fattur tad-dilwizzjoni ta’ l-alikwot; M huwa l-piż fi g tal-kampjun tat-test. Metodu 10.11 DETERMINAZZJONI TAŻ-ŻINGU F’ESTRATTI TA’ FERTILIZZANT BL-ISPETTROMETRIJA TA’ ASSORBIMENT ATOMIKU 1. SKOP Dan id-dokument jiddeskrivi l-proċedura biex jiġi ddeterminat iż-żingu f’estratti tal-fertilizzant. 2. QASAM TA’ APPLIKAZZJONI Din il-proċedura hija applikabbli għal estratti minn kampjuni ta’ fertilizzanti miksuba bil-Metodu 10.1 jew 10.2 li għalihom hija mitluba dikjarazzjoni taż-żingu bid-Direttiva 89/530/KEE. 3. PRINĊIPJU Wara trattament u taħlit addattat ta’ l-estratt, il-livell ta’ żingu huwa ddeterminat bl-ispettrometrija ta’ assorbiment atomiku. 4. REAĠENTI 4.1. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku, madwar 6 M Ara l-Metodu 10.4, (4,1). 4.2. Soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku, madwar 0,5 M Ara l-Metodu 10.4, (4.2). 4.3. Soluzzjonijiet tal-melħ tal-lantanum (10 g ta’ La għal kull litru) Ara l-Metodu 10.4. (4.3). 4.4. Soluzzjoni ta’ kalibrar taż-żingu 4.4.1. Soluzzjoni stokk taż-żingu (1000 μg/ml) Fi flask volumetriku ta’ 1000 ml dewweb 1 g ta’ trab jew frak taż-żingu li jkun intiżen sa 0,1 mg f’25 ml ta’ aċidu idrokloriku 6 M (4.1). Meta jkun dab għal kollox, żid il-volum bl-ilma u ħawwad sew. 4.4.2. Soluzzjoni tat-tħaddim taż-żingu (100 μg/ml) Fi flask volumetriku ta’ 200 ml, ħallat 20 ml tas-soluzzjoni stokk (4.4.1) f’soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2). Żid sa volum bis-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M u ħawwad sew. 5. APPARAT Spettrometru ta’ assorbiment atomiku Ara l-Metodu 10.4, (5). L-apparat għandu jiġi mgħammar b’sors ta’ linji karatteristiċi taż-żingu (213,8 nm). L-ispettrometru għandu jippermetti li ssir korrezzjoni fl-isfond. 6. PREPARAZZJONI TAS-SOLUZZJONI LI TRID TIĠI ANALIZZATA 6.1. Soluzzjoni ta’ l-estratt taż-żingu Ara l-Metodi 10.1 u/jew 10.2. 6.2. Preparazzjoni tas-soluzzjoni tat-test Ara l-Metodu 10.4 (6.2). Is-soluzzjoni tat-test għandu jkollha 10 % bil-volum ta’ soluzzjoni tal-melħ tal-lantanum (4.3). 7. PROĊEDURA 7.1. Preparazzjoni tas-soluzzjoni blank Ara l-Metodu 10.4, (7.1). Is-soluzzjoni blank għandu jkollha 10 % bil-volum tas-soluzzjoni tal-melħ tal-lantanum użata f’6.2. 7.2. Preparazzjoni tas-soluzzjonijiet ta’ kalibrar Ara l-Metodu 10.4 (7.2). Għall-aħjar intervall ta’ 0 sa 5 μg/ml ta’ żingu, poġġi 0, 0,5, 1, 2, 3, 4 u 5 ml rispettivament tas-soluzzjoni ta’ tħaddim (4.4.2) f’serje ta’ flasks volumetriċi ta’ 100 ml. Fejn ikun hemm bżonn, aġġusta l-konċentrazzjoni ta’ aċidu idrokloriku biex iġġibha l-aktar qrib possibli ta’ dik tas-soluzzjoni tat-test. Żid 10 ml tas-soluzzjoni tal-melħ tal-lantanum użata f’(6.2) ma’ kull flixkun volumetriku. Żid sa 100 ml bis-soluzzjoni ta’ aċidu idrokloriku 0,5 M (4.2) u ħawwad sew. Dawn is-soluzzjonijiet jista’ jkun fihom, rispettivament: 0, 0,5, 1, 2, 3, 4 u 5 μg/ml ta’ żingu. 7.3. Determinazzjoni Ara l-Metodu 10.4, (7.3). Ipprepara l-ispettrometru (5) għall-kejl f’wavelength ta’ 213,8 nm. 8. ESPRESSJONI TAR-RIŻULTATI Ara l-Metodu 10.4 (8) Il-perċentwali ta’ żingu fil-fertilizzant huwa mogħti bi: Zn = X × X / M × 104 Jekk intuża l-metodu 10.3: Zn = X − X / M × 104 fejn: Zn hija l-kwantità ta’ żingu espressa bħala perċentwali tal-fertilizzant; Xs hija l-konċentrazzjoni f’μg/ml tas-soluzzjoni tat-test; Xb hija l-konċentrazzjoni f’μg/ml tas-soluzzjoni blank; V huwa l-volum f’ml tas-soluzzjoni ta’ l-estratt miksub skond il-Metodu 10.1 jew 10.2; D huwa l-fattur li jikkorrispondi għad-dilwizzjoni li saret f’(6.2); M huwa l-piż fi g tal-kampjun tat-twst meħud skond il-Metodu 10.1 jew 10.2. Kalkolu tal-fattur ta’ dilwizzjoni D: fejn (a1), (a2), (a3),…,. (ai) u (a) huma l-porzjonijiet alikwotti suċċessivi u (v1), (v2), (v3),…, (v1) u (100) huma l-volumi li jikkorrispondu għad-dilwizzjonijiet rispettivi tagħhom, il-fattur ta’ dilwizzjoni D għandu jkun: D = × × ×… × × 100/a" --------------------------------------------------