Official Journal C 272 , 23/09/2000 P. 0055 - 0066



Komunikazzjoni mill-Kummissjoni Aċċess mhux aggregat għas-sistema lokali: li jippermetti l-provvediment ta' medda sħiħa ta' servizzi ta' komunikazzjoni elettronika, inklużi multimedia ta' frekwenza wiesgħa u Internet b'veloċità għolja (2000/K 272/10) (Test b'relevanza għaż-ŻEE) 1. INTRODUZZJONI 1.1. Għanijiet L-għanijiet ewlenin tal-politika li jsostnu l-qafas regolatorju eżistenti, kif ippreżentat fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar ir-Reviżjoni ta' l-1999 [1] huma: - li jippromwovu suq Ewropew miftuħ u kompetittiv għas-servizzi tal-komunikazzjonijiet, - li jibbenefika ċ-ċittadin Ewropew, b'mod partikolari permezz tal-ħolqien ta' opportunitajiet ġodda ta' xogħol, - li jkun ikkonsolidat is-suq intern f'ambjent ta' konverġenza. Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-aċċess mhux aggregat għas-sistema lokali [2] taqa' taħt dan il-qafas u bil-konklużjonijiet tal-Laqgħat tal-Kapijiet ta' Lisbona, dwar l-aċċelerazzjoni tat-transizzjoni ta' l-Ewropa lejn is-soċjetà ta' l-informazzjoni ġdida, b'mod partikolari permezz tat-tħaddim ta' servizzi ta' l-internet bl-irħis. Hija tidentifika l-azzjonijiet li l-Istati Membri huma mistiedna li jieħdu biex jindirizzaw kompetizzjoni limitata fin-network ta' l-aċċess lokali fejn id-dmir ikompli jkun id-dominju ta' kemm il-provvediment tat-telefonija tal-vuċi u l-iżvilupp ta' servizzi ta' frekwenza wiesgħa ogħla. Il-provvediment ta' l-aċċess għas-sistema lokali għal dawk kollha li jidħlu ġodda jkabbar il-livell ta' kompetizzjoni u l-innovazzjoni teknoloġika fin-network ta' l-aċċess lokali, li min-naħa tagħhom jistimulaw il-provvediment kompetittiv tal-medda sħiħa tas-servizzi tat-telekomunikazzjoni minn sempliċiment telefonija tal-vuċi sa servizzi ta' frekwenza wiesgħa lill-klijent. It-tipi ta' teknoloġiji ta' frekwenza wiesgħa disponibbli issa (ara l-Anness I) huma tajbin biex jipprovdu ċirkwiti tal-kiri effiċjenti komparati man-nefqa u aċċess għal internet ta' veloċità għolja għal impriżi żgħar u ta' daqs medju, u sa l-ogħla livell tas-suq tal-konsumatur. Kif is-suq jikber u l-ekonomiji ta' l-iskala jkunu realizzati, prezzijiet orħos jagħmlu dawn is-servizzi ta' frekwenza wiesgħa aċċessibbli għal parti kbira tal-popolazzjoni. L-esperjenza turi kemm id-domanda tikber malajr meta l-prezz ikun tajjeb. Bosta Stati Membri diġà għamlu dati mandati jew formalment stabbilixxewhom għan-nuqqas ta' aggregazzjoni (l-Awstrija, id-Danimarka, il-Finlandja, il-Ġermanja, l-Italja, l-Olanda, ir-Renju Unit, are l-ħames rapport ta' l-implimentazzjoni [3]. 1.2. L-isfond Is-sistema lokali tirreferi għaċ-ċirkwit fisiku bejn il-fond tal-klijent u l-faċilità tal-local switch jew ekwivalenti ta' l-operatur tat-telekomunikazzjonijiet. Tradizzjonalment jieħu l-forma ta' pari ta' wires tar-ram (par wieħed għal linja normali tat-telefon), iżda cables tal-fibra ottika dejjem iżjed qed jintużaw biex iqabbdu klijenti kbar, u teknoloġiji oħra qegħdin ukoll jintużaw fin-network ta' l-aċċess lokali [4]. In-nuqqas ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali saret mandatarja f'ċerti Stati Membri u tintuża l-aktar għall-konnessjoni ta' dawk il-klijenti li l-użu tal-fibra ottika mhux alternattiva vijabbli ekonomikament, bħal impriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs) u klijenti residenzali. Fil-komunikazzjoni tagħha tar-reviżjoni ta' l-1999, il-Kummissjoni nnotat li d-disponibilità ta' l-aċċess mhux aggregat għas-sistema lokali żżid il-kompetizzjoni u tista' wkoll tħaffef l-introduzzjoni ta' servizzi ta' aċċess għal Internet b'veloċità għolja. Matul il-konsultazzjoni pubblika dwar ir-Reviżjoni, ħareġ kunsens wisgħa dwar il-bżonn ta' aċċess mhux aggregat għas-sistema lokali għall-ħruġ ta' servizzi avvanzati f'ambjent kompetittiv [5]. Dan irriżulta mill-fatt li l-operaturi ħarġu n-networks ta' l-aċċess lokali tagħhom tul perjodi sinifikanti ta' żmien protetti bi drittijiet esklussivi u kienu kapaċi jiffinanzjaw l-ispejjeż ta' l-investiment tagħhom permezz tal-kirjiet mill-monopolju. Barra minn hekk, l-ubikwità ta' l-infrastruttura tar-ram ta' l-aċċess għas-sistema lokali mill-operatur diġà stabbilit m'hijiex fiċ-ċirkostanzi kollha ekonomikament prattikabbli li tkun idduplikata, u infrastruttura alternattiva ta' aċċess lokali (cable TV, sistemi lokali wireless, satellita, eċċ) normalment ma jistgħux ikunu kostruwiti bl-istess ubikwità u kondizzjonijiet kompetittivi fi żmien raġonevoli. Fl-assenza ta' alternattivi tekniċi u kummerċjali vijabbli r-rifjut li jkun provdut aċċess minn kumpanija dominanti li żżomm tali infrastruttura tista' fiċ-ċirkostanzi tal-każ speċifiku u minħabba l-ġurisprudenza tal-qrati tal-Komunità, tikkostitwixxi ksur ta' l-Artikolu 82 tat-Trattat. 2. MEZZI TA' AĊĊESS GĦAS-SISTEMA LOKALI Biex tingħeleb il-kompetizzjoni limitata kurrenti fin-network ta' l-aċċess lokali riferuta hawn fuq, tliet mezzi ta' aċċess għas-sistema lokali huma kkunsidrati: 1. In-nuqqas sħiħ ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali (aċċess mhux aggregat għall-par cable tar-ram għall-provvediment kompetittiv ta' servizzi avvanzati minn partijiet terzi). Fil-każ tan-nuqqas sħiħ ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali, il-par cable tar-ram jinkera lil parti terza għall-użu esklussiv tagħha. Min jikri għandu kontroll sħiħ tar-relazzjoni mal-klijent tiegħu għall-provvediment sħiħ tas-servizzi tat-telekomunikazzjonijiet fuq is-sistema lokali, inkluż l-użu tas-sistemi diġitali tal-linji ta' l-abbonat (DSL) għall-applikazzjonijiet ta' informazzjoni b'veloċità qawwija. 2. Użu diviż tal-linja tar-ram (aċċess mhux aggregat għall-medda ta' frekwenza għolja tas-sistema lokali għall-provvediment kompetittiva tas-sistemi u s-servizzi tad-DSL minn partijiet terzi). F'din il-forma ta' aċċess, l-operatur diġà stabbilit ikompli jipprovdi s-servizz tat-telefonija, waqt li dawk li jidħlu ġodda jipprovdu servizzi ta' informazzjoni b'veloċità għolja fuq l-istess sistema lokali bl-użu tal-modems proprji tagħhom ta' ADSL b'veloċità għolja. It-traffiku tat-telefonija u t-traffika ta' l-informazzjoni huma mifrudin permezz ta' splitter qabel is-switch ta' l-operatur diġà stabbilit. Is-sistema lokali tibqa' konnessa ma', u tagħmel parti minn, is-sistema tat-telefon ikkommutata mill-pubbliku. 3. Aċċess għas-sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja (provvediment ta' servizzi ta' DSL mill-operatur diġà stabbilit) L-aċċess għas-sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja jirreferi għas-sitwazzjoni fejn l-operatur diġà stabbilit jinstalla konnessjoni ta' aċċess ta' veloċità għolja mal-fond tal-klijent (eż. billi jinstalla t-tagħmir ippreferut ta' l-ADSL tiegħu u konfigurazzjoni fin-network ta' l-aċċess lokali tiegħu) u mbagħad jagħmel din il-konnessjoni ta' aċċess disponibbli għal partijiet terzi, biex ikunu kapaċi jipprovdu servizzi ta' veloċità għolja lill-klijenti. L-operatur diġà stabbilit jista' wkoll jipprovdi servizzi ta' trasmissjoni lill-kompetituri tiegħu, biex itellgħu t-traffiku għal livell "ogħla" fil-ġerarkija tan-network fejn dawk li jidħlu ġodda diġà għandhom punt ta' presenza (eż. post ta' switch transitu). Dan it-tip ta' aċċess mhux attwalment fih xi nuqqas ta' aggregazzjoni tal-par cable tar-ram fis-sistema lokali (iżda jista' juża frekwenzi ogħla tas-sistema lokali tar-ram kif hemm f'(2) hawn fuq). Aktar dettalji tekniċi qegħdin fl-Anness. Il-Kummissjoni tikkunsidra li dawn it-tliet mezzi ta' aċċess għas-sistema lokali għandhom jittieħdu bħala kumplimentari. Id-disponibilità ta' uħud minn dawn il-mezzi ta' aċċess mhux biżżejjed. Flimkien iservu biex jirrafforzaw il-kompetizzjoni u jtejbu l-għażla għall-utenti kollha, billi jippermettu s-ssuq jiddeċiedi liema offerta taqdi l-aħjar il-ħtiġiet ta' l-utenti, wara li jikkunsidra d-domandi dejjem jevolvu ta' l-utenti u l-ħtiġiet tekniċi u ta' investiment tal-parteċipanti tas-suq. 3. IS-SITWAZZJONI KOMPETITTIVA TAS-SWIEQ Din it-taqsima teżamina s-sitwazzjoni kompetittiva preżenti fis-swieq li għandhom x'jaqsmu mas-sistemi lokali u r-raġunament ekonomiku wara n-nuqqas ta' aggregazzjoni ta-sistema lokali. Minkejja l-liberalizzazzjoni tat-telefonija tal-vuċi fl-1 ta' Jannar 1998 f'uħud mill-Istati Membri, il-poter fis-suq ta' l-operatur diġà stabbilit jibqa' mingħajr kompetizzjoni f'parti sinifikanti tas-swieqi tat-telekomunikazzjonijiet. Waħda mir-raġunijiet ewlenin għal din hija s-sitwazzjoni magħluqa tas-swieq li għandhom x'jaqsmu mas-sistema lokali, peress li s-sistema lokali ta' l-operatur diġà stabbilit hija l-infrastruttura ewlenija li tipprovdi lill-operaturi b'aċċess privileġġat lill-aħħar utenti għall-provvediment ta' servizzi tat-telekomunikazzjonijiet bl-imnut. 3.1. Effetti ta' inċentivi għan-nuqqas ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali fuq kompetizzjoni u effiċjenza ekonomika akbar Filwaqt li l-innegozjar kummerċjali huwa l-metodu ppreferut biex jintlaħaq ftehim fuq il-prezz ta' l-aċċess għas-sistema lokali, l-esperjenza turi li f'ħafna mill-każi intervent regolatorju huwa meħtieġ. In-nuqqas ta' kompetizzjoni f'dan il-qasam ifisser li mhux xieraq li l-awtorità regolatorja nazzjonali (NRA) li timponi obbligi biex il-prezzijiet ikunu jirriflettu l-ispejjeż, ibbażati fuq prinċipji u metodi speċifiċi sabiex tinkiseb kompetizzjoni sostenibbli fit-tul u effiċjenti, u jipprovdu tbassir minn qabel min-naħa tal-parteċipanti tas-suq. Sabiex jinkiseb l-għan ta' għażla akbar tal-konsumatur, l-inċentivi ekonomiċi li jinħolqu mill-qafas tal-politika, b'mod partikolari il-metodoloġija ta' kif ikunu stabbilit l-prezzijiet, iridu jinkoraġġixxu l-operaturi kollha biex jagħmlu l-investimenti xierqa. Għalhekk meta l-prezz ikun stabbilit fuq livell li ma jfixkilx id-deċiżjoni ta' "jagħmel jew jixtri" ta' min jidħol ġdid, in-nuqqas ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali jista' jinkoraġġixxi kompetizzjoni fit-tul ta' infrastruttura billi min jidħol ġdid jitħalla jipprova s-suq qabel jibni l-infrastruttura tiegħu, u jista' jinkoraġġixxi suq aktar kompetittiv u innovattiv għat-telefonija sempliċi tal-vuċi u l-provvediment ta' servizzi ta' frekwenza wiesgħa lokali (ta' veloċità għolja). Filwaqt li possibbli li l-operatur diġà stabbilit idaħħal dawn it-teknoloġiji biż-żmien, il-veloċità biex dan isir x'aktarx tiżdied jekk min jidħol ġdid ukoll ikun permess jaġġorna s-sistemi lokali ta' l-operatur diġà stabbilit u joffri servizz ta' frekwenza wiesgħa direttament lill-utenti. Din il-libertà għal min jidħol ġdid biex jipprovdi servizzi b'mod indipendenti mid-deċiżjonijiet ta' l-operaturi dominanti hija argument sod għan-nuqqas ta' l-aggregazzjoni tas-sistema lokali minflok il-bejgħ mill-ġdid peresss li, bil-bejgħ mill-ġdid, min jidħol ġdid huwa kostrett li joffri servizzi simili bħal dawk ipprovduti mill-fornitur dominanti. Huwa importanti li jkun stabbilit il-qafas għal kull aċċess mandat għas-sistemi lokali ta' l-operaturi diġà stabbiliti, u l-kontrolli tal-prezzijiet li jakkumpanjawh, kontra livell ta' promozzjoni ta' effiċjenza ekonomika, li jippermetti kompetizzjoni usa u jitkabbar l-istat tajjeb tal-konsumatur u ta' l-utent. 3.2. Analiżi tas-suq – il-poter fis-suq ta' l-operaturi diġà stabbiliti – l-irwol ewlieni tas-sistema lokali Fid-Direttiva tal-Kompetizzjoni Sħiħa [6], il-Kummissjoni għamlet distinzjoni bejn is-servizzi varji bl-imnut tat-telefonija fissa: il-konnessjoni tal-bidu, il-kera fix-xahar, sejħiet lokali, sejħiet reġjonali, u sejħiet għal barra. Filwaqt li l-kategoriji tas-servizzi għandhom ikunu sorveljati mill-viċin, b'mod partikolari minħabba l-veloċità tal-bidla teknoloġika, u regolarment eżaminata mill-ġdid fuq bażi ta' każ b'każ, dawn is-servizzi huma bħalissa normalment mhux sostituti ta' xulxin, u għalhekk jistgħu jkunu kkunsidrati li jiffurmaw swieq relevanti differenti. Is-sistema lokali hija primarjament infrastruttura li tippermetti l-provvediment ta' servizzi bl-imnut tat-telekomunikazzjonijiet. Żewġ kategoriji ewlenin ta' swieq tas-servizzi bl-imnut huma involuti: - l-ewwel huwa s-servizzi bl-imnut tat-telefonija fissa tradizzjonali offruti lill-utenti residenzali, lill-professjonijiet, u lil ditti żgħar, u lil negozji kbar. Dan is-suq huwa diġà żviluppat sew u matur, - it-tieni huwa suq li qed joħroġ ġdid u jikkonsisti minn servizzi ta' telekomunikazzjonijiet b'veloċità għolja li tista' titwassal fuq is-sistema lokali f'forma ta' servizzi tad-DSL. Barra minn hekk, is-sistema lokali hija prodott li jista' jingħata prezz u jinkera lill-kompetituri: dan ifisser li hekk kif jingħata l-aċċess għal din il-parti tan-network ta' l-operatur diġà stabbilit, jiżviluppa suq ġdid ta' aċċess li huwa wkoll suq relevanti li għandu jkun ikkunsidrat. Bħala riżultat tal-liberalizzazzjoni tas-servizzi tat-telefonija tal-vuċi mill-1 ta' Jannar 1998 f'uħud mill-Istati Membri, l-offerti tas-servizz minn dawk li jidħlu ġodda żviluppaw malajr b'mod partikolari fis-suq tas-sejħiet għal barra u, ftit anqas, is-suq tas-sejħiet reġjonali. Fl-istess ħin, minħabba l-ispiża ta' l-investiment fl-infrastruttura tan-network ta' l-aċċess lokali u/jew id-dipendenza tas-servizzi offruti mill-operatur diġà stabbilit, il-kompetizzjoni fil-provvediment tas-servizzi sħaħ tat-telefonija tal-vuċi (inklużi l-konnessjoni, il-kera fix-xahar u swieq tas-sejħiet lokali) hija kkonċentrata fuq il-klijenti tan-negozju fiż-żoni ta' l-ibliet. Bħal riżultat kull wieħed minn dawn is-swieq għandu sitwazzjoni kompetittiva differenti ħafna u, filwaqt li s-sehem tas-suq ta' l-operaturi diġà stabbiliti naqas fis-swieq tas-sejħiet għal barra u reġjonali, huma xorta waħda jipprovdu l-biċċa l-kbira tas-servizzi ta' l-aċċess lill-aħħar utenti – il-konnessjoni u l-kirja tal-linja – u jżommu sehem tas-suq tas-sejħiet lokali li, minbarra fir-Renju Unit, hija ‘l fuq sew minn 90 % u f'ħafna każijiet viċin il-100 %. In-network ta' l-aċċess lokali ta' l-operaturi diġà stabbiliti (jiġifieri l-pari tar-ram li jagħmlu konnessjoni bejn l-aħħar utenti u l-eqreb tagħmir ta' distribuzzjoni) mhux l-unika infrastruttura teknika li tippermetti l-provvediment ta' servizzi bl-imnut lill-aħħar utenti. Jeżistu alternattivi oħra bħal networks tal-fibra ottika, sistemi mingħajr wires jew networks aġġornati ta' cable TV. Madankollu, l-ebda waħda minn dawn l-alternattivi ma tista' titqies ekwivalenti. Networks tal-fibra ottika huma bħalissa kompetittivi biss fil-konnessjonijiet ta' trasmissjoni upstream u, dwar in-network tad-distribuzzjoni bl-imnut, f'niċeċ speċjali bħal networks li jagħmlu konnessjoni bejn bini ta' uffiċċji jew żona definita dejqa ġeografikament. Sistemi mingħajr wires fil-futur qarib u fuq żmien medju jidhru l-aħjar biex jindirizzaw il-ħtiġiet speċifiċi tal-klijenti professjonali u tad-ditti żgħar, jew l-aħħar utenti individwali bi bżonnijiet partikolari, iżda jibqgħu mhux ekonomiċi biex jaqdu l-maġġoranza l-kbira tal-klijentela residenzali. Cable networks li kienu ddisinjati għal TV ta' naħa waħda jeħtieġu aġġornamenti li jiswew ħafna għall-provvediment ta' servizzi tat-telekomunikazzjonijiet lejn żewġ naħat, u l-provvediment ta' servizzi b'veloċità għolja fuq cable tinvolvi klijenti li jaqsmu ma' xulxin il-kapaċità tal-kanal tal-cable, li tfisser li informazzjoni b'veloċità għolja permezz tal-cable modems ma toffrix l-istess kapaċità bħall-par cable tar-ram aġġornat għat-teknoloġiji tad-DSL, li huwa ddedikat għal kull utent uniku ta' l-aħħar. Barra minn hekk, minbarra forsi f'xi ftit pajjiżi fejn is-sitwazzjoni jkollha tkun analizzata fuq il-meriti proprji tagħha, cable networks normalment ma jkunux ikopru n-nazzjon kollu li kieku jippermetti li min jidħol ġdid li jaqdi l-istess swieq ġeografiċi bħala operaturi stabbiliti, kemm jekk għas-servizzi tradizzjonali bl-imnut tat-telefonija tal-vuċi jew għas-servizzi l-ġodda tad-DSL. Teknoloġiji innovattivi oħra bħall-użu tan-networks ta' l-elettriku għalissa ma jidhrux li huma soluzzjoni alternattiva teknikament jew ekonomikament vijabbli. Għalkemm dan jista' jinbidel biż-żmien, bħalissa l-ebda minn dawn in-networks alternattivi, u lanqas l-użu konġunt tagħhom, għall-iskopijiet ta' provvista ta' servizzi bl-imnut ta' frekwenzi dejqa u wiesgħa ma jistgħu jitqiesu bħala alternattiva nazzjonali għall-par cable tar-ram ta' l-operatur diġà stabbilit. In-networks tas-sistema lokali ta' l-operatur diġà stabbilit kienu żviluppati fuq skala nazzjonali f'kull wieħed mill-Istati Membri. Min jidħol ġdid ikollu l-liċenzi kkunsinnati mill-awtoritajiet nazzjonali u huma mistennija wkoll li jikkompetu fis-swieq nazzjonali. Għalhekk is-suq ġeografiku fejn fin-nuqqas ta' sitwazzjoni magħluqa l-kompetizzjoni normalment tiżviluppa huwa t-territorju nazzjonali ta' kull Stat Membru: dan hu dak li diġà jiġri għal sejħiet internazzjonali u ta' distanza twila li għalihom, minħabba l-aċċess permezz ta' interkonnessjoni, l-ebda sitwazzjoni magħluqa ma twaqqaf l-użu ta' offerti fuq skala nazzjonali minn dawk li jidħlu ġodda. Is-sitwazzjoni magħluqa esperjenzata s'issa għall-provvediment ta' aċċess u servizzi ta' sejħiet lokali u issa għall-provvediment ta' servizzi ta' veloċità għolja ma twaqqafx dawk li jidħlu ġodda milli jiżviluppaw networks lokali, fuq livell aktar limitat, bħal f'żoni ta' ibliet b'popolazzjoni numeruża, iżda b'dawn in-network huma normalment mhux kapaċi jikkompetu fuq skala nazzjonali fuq l-istess pass ma' operaturi diġà stabbiliti, li jipprovdu l-istess medda sħiħa ta' servizzi (ara hawn taħt). Skond il-ġurisprudenza eżistenti, it-territorju ta' l-Istati Membri huwa parti sostanzjali mis-suq komuni. Għalhekk, mingħajr access mhux aggregat għas-sistema lokali ta' l-operatur diġà stabbilit, u minkejja passi kbar riċenti bħall-introduzzjoni ta' carrier preselection għas-sejħiet tat-telefon, dawk li jidħlu ġodda mhux kapaċi jikkompetu fuq bosta swieq inkluż il-provvediment ta' servizzi ta' veloċità għolja lil ħafna mill-utenti ta' l-aħħar. Din is-sitwazzjoni tista' tinbidel fuq perjodu twil. Żvi luppi ġodda għandhom ikunu sorveljati mill-viċin. Operaturi diġà stabbiliti jgawdu posizzjoni ta' dominanza fis-suq tradizzjonali – frekwenza dejqa – tas-servizzi tat-telefonija. Dan joħroġ ċar minn eżami tas-sehem tas-suq ta' l-operaturi diġà stabbiliti – l-aktar mod tradizzjonali biex id-dominanza tkun stmata. Is-sehem tas-suq ta' l-operatur diġà stabbilit huwa fiċ-ċirkostanzi kollha ‘l fuq sew minn 50 %, anki fl-aktar swieq kompetittivi relevanti (is-sejħiet internazzjonali) fl-aktar suq miftuħ ġeografikament, ir-Renju Unit, fejn il-liberalizzazzjoni diġà bdiet fis-snin 80. Kif innotat hawn fuq fi swieq oħra, bħal sejħiet lokali, is-sehem tas-suq ta' l-operaturi diġà stabbiliti hija fil-maġġoranza tal-każijiet il fuq sew minn 90 %, u anki viċin il-100 %. Filwaqt li l-għażla ta' l-interkonnessjoni u tal-frekwenza tippermetti għal ftuħ tal-kompetizzjoni fis-swieq tas-sejħiet fuq distanza twila u sejħiet internazzjonali, is-sistema lokali hija l-infrastruttura ewlenija biex tipprovdi s-servizzi ta' aċċess lill-utenti ta' l-aħħar (jiġifieri l-konnessjoni u l-kirja tal-linja) u tibqa' taħt il-kontroll ta' l-operatur diġà stabbilit. Għalkemm f'xi pajjiżi l-carrier preselection ukoll tippermetti l-provvediment tas-servizzi tas-sejħiet lokali (oriġini tas-sejħa) minn operaturi alternattivi, fejn dan għadu mhux il-każ is-sistema lokali hija wkoll l-infrastruttura ewlenija biex tipprovdi s-servizzi tas-sejħiet lokali. Għalhekk, is-sistema lokali hija infrastruttura magħluqa għad-distribuzzjoni fuq skala nazzjonali ta' l-aċċess bl-imnut u wkoll, f'ħafna mill-każijiet, is-servizzi tas-sejħiet lokali, li jifformaw żewġ swieq relevanti għas-servizzi li mhux sostitwibbli. Is-sitwazzjoni fis-swieq il-ġodda għas-servizzi ta' veloċità għolja huma anqas ovvji. Fejn servizzi ġodda ta' veloċità għolja huma offruti l-presenza ta' l-operaturi diġà stabbiliti hija madankollu diġà b'saħħitha u taħt il-kondizzjonijiet preżenti jkunu jistgħu jikkonsolidaw il-posizzjoni dominanti tagħhom f'dan is-uq il-ġdid, minħabba l-aċċess privileġġat tagħhom lill-aħħar utenti permezz tan-networks eżistenti fuq skala nazzjonali tal-par cable tar-ram. B'hekk jidher li l-kontroll tas-sistema lokali fuq skala nazzjonali ta' l-operatur diġà stabbilit jagħtihom vantaġġ konsiderevoli biex iżommu l-posizzjonijiet dominanti tagħhom fis-swieq ta' l-imnut eżistenti tat-telefonija tal-vuċI, minkejja l-liberalizzazzjoni tagħhom, jew biex jistabbilixxu posizzjonijiet simili fuq swieq li qed joħorġu ġodda tas-servizzi ta' frekwenza għolja. Il-par cable tar-ram ta' l-operatur diġà stabbilit huwa l-infrastruttura ewlenija biex jipprovdi: (i) servizzi bl-imnut ta' aċċess għat-telefonija tal-vuċi, li tinkludi tmiem tas-sejħa; (ii) servizzi tas-sejħa lokali (oriġini) [7]; u (iii) servizzi ta' frekwenza għolja lill-aħħar utenti. Dawn is-servizzi jifformaw tlitt iswieq relevanti separati. Minħabba d-daqs ta' l-investiment meħtieġ, l-ispiża assoluta tad-duplikazzjoni fuq skala nazzjonali tan-network ta' l-operaturi diġà stabbiliti fuq kopertura simili ta' popolazzjoni x'aktarx tkun barriera għad-dħul ta' kull kompetitur. Din l-infrastruttura tidher li bit-teknoloġiji preżenti mhux prattika ekonomikament [8], jew diffiċli mhux bla raġuni li tkun idduplikata fuq livell ta' skala nazzjonali [9] f'perjodu raġonoveli ta' żmien, anki l-aktar kompetituri importanti ta' l-operaturi stabbiliti eżistenti, b'mod partikolari l-operaturi diġà stabbiliti minn Stati Membri oħra li jiżviluppaw l-attivitajiet tagħhom f'pajjiżi Ewropew ġirien, weħidhom jew bil-koperazzjoni ma' ħaddieħor. Rifużjoni minn operatur diġà stabbilit li jagħti aċċess lil kompetituri fuq is-sistema lokali tiegħu b'hekk x'aktarx li telimina l-possibiltà għal min jidħol ġdid li lanqas biss jikkompeti fuq is-suq ta' l-iskala nazzjonali [10] għat-tliet servizzi identifikati, u jkunu limitati għas-swieq reġjonali u lokali fejn jirnexxilhom jibnu networks alternattivi. Huwa tassew improbabbli li dawk in-networks alternattivi kollha mqegħda flimkien ikunu kapaċi fuq perjodu raġonevoli ta' żmien li jkunu ugwali man-network fuq skala nazzjonali tal-par cables tar-ram ta' l-operaturi diġà stabbiliti u li jindirizzaw l-istess popolazzjoni sħiħa ta' klijenti. Għalhekk huwa kkunsidrat li s-sistema lokali hija bħalissa essenzali u b'hekk l-aċċess huwa meħtieġ għall-kompetituri sabiex ikunu jistgħu jikkompetu fuq skala nazzjonali fuq l-istess livell daqs l-operaturi diġà stabbiliti fuq it-tlitt iswieq bl-imnut tas-servizzi identifikati u li jindirizzaw l-istess popolazzjoni ta' klijenti. Minħabba l-veloċità tal-bidla teknoloġika u l-iżviluppi tas-suq li jinfluenzaw l-istima teknika u ekonomika ta' l-alternattivi tal-par cable tar-ram, l-analiżi preżenti jista' jkollha bżonn reviżjoni u hija mingħajr preġudizzju għad-deiżjonijiet relatati ma' każijiet individwali. 4. APPLIKAZZJONI TAR-REGOLI TA' KOMPETIZZJONI 4.1. Id-dmir ta' l-operatur dominanti taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni biex jagħti aċċess għas-sistema lokali Ir-rifjut li jingħata aċċess għas-sistema lokali lill-kompetituri li jitolbu aċċess x'aktarx li tfisser forom varji ta' abbużi ta' posizzjoni dominanti taħt l-artikolu 82 tat-Trattat. - Rifjut ta' nnegozjar: fuq it-tlitt iswieq relevanti identifikati, fejn l-operatur diġà stabbilit huwa l-uniku wieħed li jipprovdi s-servizzi fuq is-sistema lokali, rifużjoni milli jħalli l-kompetituri jkollhom aċċess għas-sistema lokali ta' l-operatur stabbilit tista' taħt ċerti ċirkostanzi tkun kontra l-Artikolu 82, jekk ma tħalli l-ebda kompetizzjoni dwar is-swieq relevanti fuq skala nazzjonali u jekk hija indispensabbli għall-provvediment ta' servizzi fuq skala nazzjonali kif jidher li huwa l-każ bħalissa. L-operatur dominanti jkollu jipprovdi aċċess għas-sistema lokali lill-kompetituri kollha b'kondizzjonijiet xejn anqas favorevoli minn dawk għall-operazzjonijiet downstream proprji tiegħu. Taħt ċertu sett ta' kondizzjonijiet jista' jintalab aċċess għas-sistema lokali: - kapaċità biżżejjed trid tkun disponibbli fin-network ta' l-operatur diġà stabbilit biex tipprovdi aċċess, - rifjut ta' aċċess jillimita l-ħruġ ta' servizzi ġodda jew ma jħalli l-ebda kompetizzjoni fuq is-swieq relevanti kif definit hawn fuq, - il-parti li qed tagħmel it-talba lesta tħallas prezz mhux diskriminatorju għall-aċċess, - m'hemm l-ebda ġustifikazzjoni oġġettiva biex ikun irrifjutat l-aċċess. - Diskriminazzjoni: fuq it-tlitt iswieq relevanti identifikati, fejn l-operatur stabbilit diġà qed jipprovdi aċċess għas-sistema lokali lil mill-anqas operatur wieħed, anki jekk ikun wieħed mis-sussidjarji tiegħu stess, ir-rifjut ta' aċċess jista' taħt ċerti ċirkostanzi jammonta għal diskriminazzjoni u jikkostitwixxi abbuż mill-posizzjoni dominanti. - Limitazzjoni tal-produzzjoni, swieq, jew żvilupp tekniku bi ħsara għall-konsumaturi. Rifjut għall-aċċess f'forma ta' aċċess maqsum bejniethom jew nuqqas sħiħ ta' aggregazzjoni jista' f'ċerti ċirkostanzi jillimita l-iżvilupp ta' swieq li qed joħorġu bħal servizzi ta' telekomunikazzjonijiet u Internet b,veloċità għolja, jew iwaqqaf l-iżvilupp tal-kompetizzjoni fuq swieq eżistenti bħal servizzi tradizzjonali tat-telefonija tal-vuċi. Operatur diġà stabbilit, billi jagħmel l-aċċess maqsum bejniethom fuq servizzi ta' veloċità għolja (ara l-punt 2) fuq il-kondizzjoni ta' provvediment kontinwu tas-servizzi proprji tiegħu tat-telekomunikazzjoni fuq frekwenza dejqa lill-istess utenti ta' l-aħħar, u b'hekk jirrifjuta n-nuqqas sħiħ ta' l-aggregazzjoni tas-sistema lokali, jista' f'ċerti sitwazzjonijiet jaġixxi b'mod abbużiv. It-tali restrizzjoni kieku twassal għal distorzjoni fil-kompetizzjoni, billi tkun limitata l-possibbiltà tal-kompetituri milli jidħlu fis-suq jew li jiżviluppaw l-attivitajiet tagħhom, u, minħabba l-fatt li n-nuqqas sħiħ ta' aggregazzjoni ddaħħal b'suċċess f'numru ta' pajjiżi, ikollha tkun iġġustifikata b'mod oġġettiv. 4.2. Id-dmirijiet ta' l-operaturi dominanti dwar il-kondizzjonijiet ta' l-aċċess u tal-prezzijiet Fejn operaturi dominanti ma jirrifjutawx formalment mat-talba nuqqas parzjali jew sħiħa ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali, iżda jiddefinixxu sett ta' kondizzjonijiet għall-aċċess li jirrestrinġu l-kompetizzjoni, jistgħu jsiru forom oħra ta' abbuż li wkoll jikkostitwixxu ksur ta' l-Artikolu 82 tat-Trattat. - Dewmien. L-aċċess għandu normalment jingħata minnufih. Jekk l-għoti ta' l-aċċess jiddewwem, l-operaturi stabbiliti fil-prattika jkunu kapaċi jirriservaw għalihom is-swieq li qed joħorġu għas-servizzi ta' veloċità għolja bbażati fuq teknoloġiji tad-DSL, b'hekk jestendu l-posizzjonijiet dominanti tagħhom tan-network f'dan il-qasam ġdid ta' attività, jew jipposponu l-possibbiltà għal min jidħol ġdid li jikkompeti fuq l-istess livell fuq ħafna swieq relevanti tat-telefonija tal-vuċi. L-effetti tat-tali dewmien mingħajr raġunijiet oġġettivi jistgħu għalhekk ikunu l-istess, għall-anqas matul perjodu qasir, bħal rifjut totali ta' l-għoti ta' l-aċċess u jkun attakkat taħt l-Artikolu 82 fuq l-istess bażi bħala rifużjoni. - Diskriminazzjoni. Diskriminazzjoni abbużiva tista' tieħu ħafna forom differenti, bħal prezzijiet diskriminatorji, dewmien fl-għoti ta' l-aċċess jew dewmien biex jitranġaw problemi tekniċi relatati ma' l-aċċess, il-konfigurazzjoni teknika ta' l-aċċess u fil-każ speċifiku ta' l-aċċess għas-sistema lokali (eż. jekk l-aċċess ma jinkludix is-sistema ta' operazzjoni u s-servizzi ta' appoġġ jew funzjonijiet oħra wżati mill-operatur biex joffri servizzi permezz tas-sistema lokali), diskriminazzjoni fil-kondizzjonijiet li biha tkun offruta (jew ma tkunx offruta) il-kollokazzjoni. It-tali prattiċi jistgħu jikkostitwixxu mġiba diskriminatorja, kif jinqabdu mill-Artikolu 82(ċ). - Abbużi fil-prezzijiet. Il-prezzijiet jistgħu jkunu mod ieħor għall-operaturi diġà stabbiliti, filwaqt li formalment jagħtu aċċess għas-sistema lokali, biex jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Tliet kategoriji ewlenin ta' abbużi fil-prezzijiet jistgħu jiġru b'mod potenzali. Prezzijiet eċċessivi ta' aċċess għas-sistema, prezzijiet bil-ħtif fuq servizzi offruti lill-aħħar utenti jew għasir tal-marġini bejn dawn iż-żewġ prezzijiet ta' l-aħħar jistgħu kollha jikkostitwixxu ksur ta' l-Artikolu 82 tat-Trattat. L-iskop ta' l-għasir tal-marġini x'aktarx ikun akbar meta t-tariffi ta' l-operaturi diġà stabbiliti għadhom ma kienux kompletament ibbilanċati fuq bażi ta' rkuprar ta' l-ispejjeż. 5. APPLIKAZZJONI TAR-REGOLI SPEĊIFIĊI TAS-SETTUR (ONP) 5.1. Ġenerali Il-qafas tal-provvediment ta' network miftuħ (ONP) jikkonċerna l-armonizzazzjoni tal-kondizzjonijiet għal aċċess miftuħ u effiċjenti għal, u l-użu ta', networks pubbliċi tat-telekomunikazzjonijiet u, fejn applikabbli, is-servizzi pubbliċi tat-telekomunikazzjonijiet. Id-Diretturi ta' l-ONP jippreżentaw il-kondizzjonijiet għall-aċċess għal, u l-użu ta', it-tipi speċifiċi tan-networks u/jew is-servizzi; b'hekk id-Direttiva tal-Linji Mikrija [11] tittratta l-aċċess għal u l-użu tal-kapaċità tat-trasmissjoni tal-linji mikrija, id-Direttiva tat-Telefonija tal-Vuċi [12] titratta l-aċċess għal u l-użu tan-networks u s-servizzi pubbliċi tat-telefon, inkluż l-aċċess speċjali ta' innovazzjoni, u d-Direttiva ta' l-Interkonnessjoni [13] titratta l-interkonnessjoni ta' u l-aċċess għan-networks u servizzi pubbliċi tat-telekomunikazzjonijiet in ġenerali. "Aċċess għan-network" kif użata fid-Direttivi ta' l-ONP tfisser li xi parti jew partijiet ta' network eżistenti jsir aċċessibbli għall-użu minn parti oħra, iżda ma tinvolvix interferenza mal-possessjoni ta' l-element(i) tan-network. Obbligi f'Direttivi ta' settur speċifiku li jitrattaw jew jilqgħu talbiet għall-aċċess tan-network (li japplikaw għall-operaturi avżati li għandhom poter sinifikanti fis-suq) ma jobbligawx lill-operaturi stabbiliti biex jipprovdu aċċess sħiħ bla aggregazzjoni għas-sistemi lokali, għalkemm dan huwa mingħajr preġudizzju għall-obbligi biex jipprovdu "aċċess" li jistgħu jkunu imposti fuq operaturi dominanti taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni. Id-Direttiva tal-linja tal-kiri biss tagħti s-setgħa lill-operaturi avżati biex jikru l-kapaċità tat-trasmissjoni taħt il-kondizzjonijiet armonizzati lil persuni terzi għall-użu esklussiv tagħhom. 5.2. Aċċess għal network speċjali Aċċess maqsum bejniethom tal-firxa tal-frekwenza għolja tas-sistema lokali hija koperta mill-Artikolu 16 tad-Direttiva tat-telefonija tal-Vuċi u l-Artikolu 4 tad-Direttiva ta' l-Interkonnessjoni. Servizzi ta' aċċess għas-sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja huma koperti mill-Artikolu 16 tad-Direttiva tat-telefonija tal-Vuċi u l-provvediment tal-kapaċità tat-trasmissjoni assoċjata (sistema ta' ritorn) mill-Artikolu 10 tad-Direttiva tal-linji Mikrija. Aċċess sħiħ mhux aggregat għas-sistema lokali mhux kopert mid-Direttivi ta' l-ONP. Meta operatur avżat li għandu poter sinifikanti fis-suq taħt id-Direttiva tat-Telefonija tal-Vuċi jipprovdi aċċess maqsum ma' ħaddieħor għas-sistema lokali tas-servizzi proprji tiegħu, qed jagħti lilu nnifsu aċċess speċjali għan-network, għax qiegħed jagħmel użu min-network fiss pubbliku tat-telefon biex jipprovdi servizzi tat-telekomunikazzjonijiet li huma disponibbli pubblikament. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-operatur avżat irid japplika kondizzjonijiet simili għal organizzazzjonijiet oħra li jipprovdu servizzi simili, u jrid jipprovdi faċilitajiet ta' l-aċċess speċjali għan-network u informazzjoni lill-oħrajn taħt l-istess kondizzjonijiet u bl-istess kwalità li jipprovdu għas-servizzi tagħhom stess, jew dawk tas-sussidjarji jew soċi tagħhom (id-Direttiva 98/10/KE, l-Artikolu 16(7)). Fejn operatur avżat mhux diġà qed jipprovdi t-tali aċċess lilu nnifsu, għandu mill-anqas jieħu ħsieb [14] it-talbiet raġonevoli għall-aċċess speċjali tan-network. Minħabba li l-maġġoranza ta' l-operaturi ta' l-UE jagħtu lilhom innifishom aċċess maqsum bejniethom għas-sistema lokali għas-servizzi tagħhom stess, it-talba għat-tali aċċess minn min jidħol ġdid ma titax titqies bħala talba mhux raġonevoli. Għalhekk, l-obbligu tat-trattament tat-talbiet għall-aċċess jista' jkun rifjutat biss jekk iż-żewġ kondizzjonijiet li ġejjin jitħarsu t-tnejn (L-Artikolu 16(1)): - hemm alternattivi teknikament u kummerċjalment vijabbli għall-aċċess speċjali mitlub, u - l-aċċess mitlub mhux xieraq imqabbel mar-riżorsi disponibbli biex tintlaqa' t-talba. Peress li l-aċċess maqsum bejniethom japplika għas-sistemi lokali eżistenti, rari jkun il-każ li r-riżorsi ma jkunux disponibbli biex tintlaqa' t-talba, u għalhekk f'ħafna mill-każijiet iż-żewġ kondizzjonijiet għar-rifjut li jkun ipprovdut aċċess ma jitħarsux. Kull tali rifużjoni tkun teħtieġ li tkun iġġustifikata fuq bażi ta' linja b'linja. 5.3. Servizzi ta' sekwenza ta' bit b'veloċità għolja Il-provvediment ta' servizzi ta' sekwenza ta' bit b'veloċità għolja mhux ordnat taħt il-liġi tal-Komunità, iżda fejn operatur diġà stabbilit jipprovdi servizzi ta' sekwenza ta' bit tad-DSL għas-servizzi tiegħu stess, sussidjarja, jew parti terza, allura, skond il-liġi tal-Komunità, irid jipprovdi wkoll it-tali forom ta' aċċess taħt it-termini u l-kondizzjonijiet trasparenti u mhux diskriminatorji lil oħrajn (Direttiva 98/10/KE, l-Artikolu 16(7)). Aċċess ta' sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja ma jistax jitqies li huwa ekonomikament jew teknikament ekwivalenti biex jipprovdi aċċess għall-par cable tar-ram fis-sistema lokali, peress li servizz ta' sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja jeħtieġ li min jidħol ġdid juża l-modems ta' veloċità għolja u apparat ieħor ipprovdut mill-operatur diġà stabbilit, u dan min-naħa tiegħu jaffettwa l-ekonomiji tas-servizz u jqiegħed restrizzjonijiet fuq it-tipi ta' modems li l-klijent ta' min jidħol ġdid jista' jixtri jew jikri [15]. 5.4. Kapaċità tat-trasmissjoni bil-linja mikrija Dawk l-operaturi avżati li għandhom poter sinifikanti fis-suq għan-network fiss pubbliku tat-telefon ukoll kienu avżati li għandhom poter sinifikanti fis-suq taħt id-Direttiva tal-Linji Mikrija [16] 92/44/KEE. Għalhekk għandhom l-obbligi li jipprovdu l-kapaċità tat-trasmissjoni mikrija lil oħrajn taħt l-itess kondizzjonijiet u bl-istess kwalità li jipprovdu għas-servizzi tagħhom stess, jew dawk tas-sussidjarji jew tas-soċi tagħhom (id-Direttiva tal-Linji Mikrija 92/44/KE, l-Artikolu 8(2)). Meta operatur avżat jipprovdi servizz ta' sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja, tipikament iġorr it-traffiku ta' klijent għal punt wieħed jew aktar fejn dawk li jipprovdu s-servizz jistgħu jagħmlu interkonnessjoni, sabiex dawk li jipprovdu s-servizz m'għandhomx għalfejn jibnu n-network tagħhom għall-faċilitajiet ekwivalenti kollha taċ-ċentrali lokali. Meta l-kapaċità tat-trasmissjoni mikrija hija pprovduta internament għal dan, il-provvediment mingħajr diskriminazzjoni ta' l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 92/44/KEE għandu japplika. 5.5. Kollokazzjoni Biex tkun effettiva, meta jkunu pprovduti drittijiet għall-aċċess bla aggregazzjoni għas-sistema lokali jridu jkunu akkumpanjati mill-provvediment tad-drittijiet għall-kollokazzjoni. L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (NRAs) jeħtieġ li jieħdu l-passi biex jiżguraw li partijiet terzi li jingħataw aċċess mingħajr aggregazzjoni għas-sistemi lokali jkunu kapaċi wkoll jikkolokaw tagħmir fuq il-fond ta' l-operatur tas-sistema lokali. L-Artikolu 11 tad-Direttiva ta' l-Interkonnessjoni 97/33/KE jirrikonoxxi d-dritt ta' l-Istati Membri li jimponu arranġamenti ta' kollokazzjoni. Meta kollokazzjoni fisika mhux possibbli minħabba limitazzjonijiet ta' spazju, l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jistgħu jeħtieġu li provvediment isir għall-interkonnessjoni "ġewwa l-medda" (xi kultant tissejjaħ kollokazzjoni virtwali), li biha partijiet terzi kapaċi jagħmlu interkonnessjoni ta' tagħmir li kien installat f'lokalità viċina. Studju li sar għall-Kummissjoni pprovda sett ta' rakkomandazzjonijiet u linji gwida prattiċi għall-NRAs u l-operaturi dwar l-implimentazzjoni tal-kollokazzjoni [17]. Ir-regolatori jkollhom bżonn jindirizzaw kemm l-ispejjeż ta' darba ta' provvediment u l-ispejjeż għall-kollokazzjoni, peress li dawn huma parti mill-pakkett totali għal min jidħol ġdid li jfittex li jibbenefika mid-disponibilità tas-sistemi lokali mhux aggregati. L-aktar mod xieraq biex ikunu rkuprati t-tali spejjeż ta' darba huwa fuq il-bażi ta' spejjeż fissi bil-quddiem. B'mod alternattiv jekk l-ispejjeż imħallsa mill-operatur stabbilit huma rkuprati fuq perjodu, ikun normali li jiddaħħal fattur tar-riskju fl-ispejjeż maħduma. 6. DMIRIJIET TA' L-AWTORITAJIET NAZZJONALI REGOLATORJI U TAL-KOMPETIZZJONI L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali, li kienu stabbiliti fl-Istati Membru kollha ta' l-UE mil-leġislazzjoni nazzjonali adottata fit-trasposizzjoni tad-Direttivi tal-KE, huma fdati ma' l-applikazzjoni tar-regolament tat-telekomunikazzjonijiet speċifiċi għas-settur. Hija politika tal-Komunità li tinkoraġġixxi l-kompetizzjoni fl-infrastruttura u l-kompetizzjoni fis-servizzi, u l-NRAs jridu jikkunsidraw dan meta jaġixxu. L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jistgħu wkoll jikkunsidraw jintroduċu proċedura "b'kanali veloċi" ta' soluzzjoni tat-tilwim li tippermetti li t-tilwim dwar l-aċċess mhux aggregat ikunu solvuti mill-ewwel. L-NRAs għandhom rwol partikolari x'jilagħbu meta jkun definit is-sett tal-kondizzjonijiet u l-ħtiġiet li japplikaw għall-offerti ta' l-operaturi għall-aċċess mingħajr aggregazzjoni tas-sistema lokali. Dwar il-prezzijiet u l-ispejjeż, filwaqt li jimplimentaw il-prinċipju tat-trasparenza u l-orjentazzjoni ta' l-ispejjeż dwar l-aċċess għas-sistemi lokali ta' l-operaturi diġà stabbiliti, huma għandhom jirrispettaw il-prinċipji li ġejjin: - ir-regoli għall-ispejjeż u għall-prezzijiet għandhom ikunu trasparenti u bbażata fuq mod oġġettiv, - regoli għall-prezzijiet għandhom jiżguraw li l-operatur diġà stabbilit ikun kapaċi jkopri l-ispejjeż relevanti tiegħu bl-addizzjoni ta' rendimenti raġonevoli, - il-prezzijiet tas-sistema lokali għandhom ikunu kompatibbli ma' l-għan li tkun inkoraġġuta kompetizzjoni ġusta u sostenibbli, u li jkunu pprovduti inċentivi effiċjenti ta' investiment f'infrastruttura alternattiva ta' network għal aċċess lokali [18], - ir-regoli għall-prezzijiet għandhom jiżguraw li m'hemm l-ebda distorzjoni fis-suq, b'mod partikolari l-għafis tal-marġini bejn il-prezzijiet tas-servizzi bl-ingrossa u bl-imnut offruti mill-operatur diġà stabbilit. F'xi każijiet, dan il-prinċipji jistgħu jiġu f'konflitt ma' xulxin, b'mod partikolari f'sitwazzjonijiet fejn it-tariffi ta' l-imnut ta' l-operatur stabbilit jibqgħu jidhru mgħawġa bħala riżultat ta' l-iżbilanċi tat-tariffi li wiret u r-restrizzjonijiet kontinwi fuq l-ibbilanċjar mill-ġdid tat-tariffi. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-NRAs jistgħu jkollhom jikkunsidraw miżuri transitorji li jevitaw kompetizzjoni ta' distorzjoni fil-perjodu l-qasir waqt li tkun issalvagwardjata l-kompetizzjoni fil-perjodu t-twil. Ir-regoli tal-kompetizzjoni ta' l-UE jkomplu japplikaw flimkien mar-regolament speċifiku għas-settur u l-NRAs, bħal kull awtorità pubblika oħra, huma obbligati li jirrispettaw id-disposizzjonijiet tat-Trattat tal-KE [19]. Fl-Avviż ta' l-Aċċess [20], il-Kummissjoni qalet għalhekk li l-NRAs, meta jieħdu deċiżjonijiet dwar ftehim ta' aċċess individwali, għandhom jirrispettaw kemm ir-regoli ta' l-ONP speċifiċi għas-settur kif ukoll ir-regoli ġenerali tal-kompetizzjoni. Id-deċiżjonijiet li jittieħdu minn NRAs fl-applikazzjoni tal-leġislazzjoni speċifika għas-settur jistgħu jkunu suġġetti għal eżami minħabba regoli ta' kompetizzjoni ta' l-UE. L-istess prinċipju wkoll japplikaw dwar l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni. Dwar l-impriżi pubbliċi u l-impriżi li l-Istati Membri tawhom drittijiet speċjali jew esklussivi, l-Artikolu 86 tat-Trattat speċifikament jeħtieġ li l-Istati Membri la jdaħħlu, u lanqas iżommu fis-seħħ xi miżura kontra r-regoli tat-Trattat, b'mod partikolari regoli tal-kompetizzjoni. B'mod aktar wiesgħa, dwar l-impriżi kollha, l-Artikolu 10 tat-Trattat jeħtieġ l-Istati Membri jiżguraw li jitwettqu l-obbligi li joħorġu minn dan it-Trattat u li ma jieħdux xi miżura li tista' tiperikola li jintlaħqu dawn l-għanijiet. Il-Qorti b'mod partikolari rregolat [21] li dak l-Artikolu 10 (li qabel kien l-Artikolu 5) u l-Artikolu 86 (li qabel kien l-Artikolu 90) tat-Trattat tal-KEE iridu jkunu interpretati bħala: (i) li l-awtoritajiet nazzjonali jkunu pprojbiti milli jinkoraġġixxu t-tmiem ta' ftehim dwar it-tariffi li jmorru kontra l-Artikolu 81(1) jew l-Artikolu 82 tat-Trattat, skond xi jkun il-każ; (ii) li tkun ipprojbita l-approvazzjoni minn dawk l-awtoritajiet tat-tariffi li jirriżultaw mit-tali ftehim. Dan ikun japplika wkoll għal kull prattika li tmur kontra l-artikolu 82. Il-Kummissjoni se teżamina jekk l-Istati Membri, b'mod partikolari l-NRAs jew l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni, iżommux jew joħrġux miżuri kontra r-regoli tal-kompetizzjoni tal-Komunità u b'hekk jew jiksru l-Artikolu 86 tat-Trattat, li tinqara flimkien ma' l-Artikolu 82, jew l-Artikolu 10 tat-Trattat, li wkoll jinqara flimkien ma' l-Artikolu 82. Fit-tali każ, għandha tieħu l-azzjoni xierqa. 7. KONKLUŻJONI Il-provvediment ta' l-aċċess għas-sistema lokali għal dawk kollha li jidħlu ġodda jkabbar il-livell ta' kompetizzjoni u l-innovazzjoni teknoloġika fin-network ta' l-aċċess lokali, li min-naħa tagħhom jistimulaw il-provvediment kompetittiv tal-medda sħiħa tas-servizzi tat-telekomunikazzjoni minn sempliċiment telefonija tal-vuċi sa servizzi ta' frekwenza wiesgħa u servizzi ta' Internet ta' veloċità għolja lill-klijent. Dawn it-tliet mezzi ta' aċċess għas-sistema lokali identifikati fil-punt 2 jikkumplimentaw lil xulxin u kollha għandhom ikunu għad-disposizzjoni bħala offerti tas-suq. Flimkien iservu biex jirrafforzaw il-kompetizzjoni u jtejbu l-għażla għall-utenti kollha, billi jippermettu s-suq jiddeċiedi liema offerta taqdi l-aħjar il-ħtiġiet ta' l-utenti, wara li jikkunsidra d-domandi dejjem jevolvu ta' l-utenti u l-ħtiġiet tekniċi u ta' investiment tal-parteċipanti tas-suq. Dan jistimula l-provvediment ta' servizzi ta' aċċess għall-Internet ta' veloċità għolja għall-utenti ta' negozji żgħar u l-konsumaturi li jiffaċilitaw l-e-commerce u l-e-business. Fil-każijiet kollha, ir-regoli tal-kompetizzjoni japplikaw, u rifjuti minn operaturi dominanti li jiftħu s-sistema lokali lill-kompetituri li jitolbu aċċess jistgħu jfissru forom varji ta' abbużi tal-posizzjoni dominanti taħt l-Artikolu 82 tat-Trattat, bħar-rifjut li jittrattaw u l-limitazzjoni tal-produzzjoni, tas-swieq, jew ta' l-iżvilupp tekniku bi ħsara għall-konsumaturi. Meta jingħata l-aċċess, kondizzjonijiet ġusti u mhux diskriminatorji ta' l-aċċess huma kruċjali għall-ftuħ b'suċċess tas-sistema lokali fuq l-iżvilupp ta' servizzi kompetittivi tas-suq tat-telekomunikazzjonijiet, b'mod partikolari servizzi ta' veloċità għolja. Dan jeħtieġ sorveljanza mill-viċin tad-dewmien, tal-prezzijiet, u tal-ftehim kuntrattwali bejn l-operaturi diġà stabbiliti u min jidħol ġdid. Il-Kummissjoni hija konfidenti li n-nuqqas ta' aggregazzjoni rrakkomandat tas-sistema lokali jkun pass ewlieni ġdid lejn swieq aktar kompetittivi u effiċjenti tat-telekomunikazzjonijiet, u se jiffaċilita l-iżvilupp mgħaġġel tas-servizzi ta' l-internet. [1] KUM(1999) 539. http://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompolicy/review99/review99en.pdf [2] ĠU… (għad irid ikun ippubblikat). [3] KUM (1999) 537, 11 ta' Novembru 1999, Il-Ħames rapport dwar l-implimentazzjoni tal-pakkett regolatorju tat-telekomunikazzjonijiet, arahttp://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompolicy/5threport.html [4] Is-sistemi lokali mingħajr wires, networks tal-power line, eċċ, kif ukoll in-networks tal-cable TV. [5] Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar ir-riżultati tal-konsultazzjoni pubblika tar-reviżjoni tal-komunikazzjoni ta' l-1999 (KUM(2000)…). [6] Id-Direttiva 96/19/KE, paragrafu 20 (ĠU L 74, tat-22.3.1996, p. 13). [7] Fejn l-għażla u l-għażla minn qabel tal-frekwenza għadhom mhux disponibbli għas-servizzi tas-sistema lokali (oriġini). [8] Ara s-Sentenza ta' l-ECJ tas-26 ta' Novembru 1998. Oscar Bronner GmbH & Co. KG v Mediaprint Zeitungs-und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG, Mediaprint Zeitungsvertriebsgesellschaft mbH & Co. KG and Mediaprint Anzeigengesellschaft mbH & Co. KG. Każ C-7/97, paragrafu 44. [9] Għajr forsi l-iżgħar pajjiż ta' l-UE, il-Lussemburgu. [10] Ara s-Sentenza ta' Oscar Bronner, paragrafu 38. [11] Id-Direttiva tal-Kunsill 92/44/KEE tal-5 ta' Ġunju 1992 dwar l-applikazzjoni tal-provvediment ta' network miftuħ tal-linji mikrija (ĠUL 165, tad-19.6.1992, p. 27), kif emendat mid-Direttiva 97/51/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' Ottubru 1997 (ĠU L 295, tad-29.10.1997, p. 23), u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 98/80/KE tas-7 ta' Jannar 1998 (92/44/KEE, ĠU L 14, ta' l-20.1.1998, p. 27). [12] Id-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 98/10/KE tas-26 ta' Frar 1998 dwar l-applikazzjoni tal-provvediment ta' network miftuħ għat-telefonija tal-vuċi (ĠU L 101, ta' l-1.4.1998, p. 24). [13] Id-Direttiva 97/33/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta' Ġunju 1997 dwar l-interkonnessjoni fit-telekomunikazzjonijiet rigward li jkun żgurat is-servizz universali u l-interoperabilità permezz ta' l-applikazzjoni tal-prinċipji tal-provvediment ta' network miftuħ (ONP), (ĠU L 199, 26.7.97, p. 32), kif emendata mid-Direttiva 98/61/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta' l-24 ta' Settembru 1998 dwar in-numru tal-portabilità u l-għażla minn qabel tal-frekwenza ta' l-operatur (ĠU L 268, tat-3.10.1998, p. 37). [14] Id-Direttiva 98/10/KE timponi obbligu biex "ikunu ttrattati" it-talbiet. Id-Direttiva 97/33/KE timponi obbligu aktar qawwi biex "jintlaqgħu" t-talbiet. [15] L-Istandardizzazzjoni internazzjonali għadha ma laħqietx stadju fejn l-interoperabilità fost is-sistemi tad-DSL minn manifatturi differenti jistgħu jkunu ggarantiti mingħajr ma jkun involut telf sinifikanti fir-rendiment. [16] Ara ISPO http://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompolicy/en/comm-en.htm#mixxl-1 ta' Jannar 2000 – Informazzjoni riċevuta mingħand l-Istati Membri dwar l-organizzazzjonijiet b'poter sinifikanti. [17] Ara http://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompolicy/en/Study-en.htmJannar 1999 "Prattiċi rrakkomandati għall-kollokazzjoni u faċilitajiet oħra li jaqsmu bejniethom l-infrastruttura tat-telekomunikazzjonijiet" – studju minn Eutelis Consult/Horrocks Technology/Tera Consultants. [18] Bħala prinċipju dan jista' jkun ipprovdut minn sistema ta' prezzjiet ibbażati fuq l-ispejjeż kurrenti. L-ispejjeż kurrenti huma l-ispejjeż biex tinbena infrastruttura moderna u effiċjenti ekwivalenti u li tipprovdi tali servizz bil-prezzijiet ta' llum. [19] Ara l-Każ 66/86 (Ahmed Saeed). [20] Ara l-Avviż ta' l-Aċċess, paragrafu 19. [21] Ara l-Każ 66/86 hawn fuq imsemmi (Ahmed Saeed), paragrafu 58. -------------------------------------------------- ANNESS Analiżi teknika ta' l-aċċess għas-sistema lokali 1. MODALITAJIET L-AĊĊESS MINGĦAJR AGGREGAZZJONI GĦAS-SISTEMA LOKALI 1.1. Nuqqas sħiħ ta' aggregazzjoni għas-sistema lokali Fil-każ tan-nuqqas sħiħ ta' aggregazzjoni tas-sistema lokali, il-par cable tar-ram jinkera lil parti terza għall-użu esklussiv tagħha. Il-kerrej jitlef il-kontroll tar-relazzjoni mal-klijent tiegħu għall-provvediment tas-servizzi tal-komunikazzjonijiet, u kull obbligu tas-servizz universali tal-kerrej ma jibqax japplika għal dak il-klijent speċifiku. Eżempji ta' l-użu: +++++ TIFF +++++ Eżempju (i) : Il-klijent jixtieq jibdel it-telefon u/jew min jipprovdi s-servizz tal-linja mikrija, u dak li daħal ġdid juża sistema lokali mhux aggregata biex jieħu miegħu lill-abbonat mingħand l-operatur stabbilit u biex jipprovdi servizzi kompetittivi. (Kif innutat hawn fuq, ftit minn dawk li jidħlu ġodda issa jirrestrinġu lilhom nnifishom għall-provvediment ta' servizz sempliċi tat-telefon ta' dan it-tip; jippreferu li jipprovdu servizzi ta' informazzjoni fuq frekwenza wiesgħa jew provvediment ta' ħafna servizzi tal-vuċi u ta' l-informazzjoni.) +++++ TIFF +++++ Eżempju (ii) : Dak li daħal ġdid juża sistema lokali mhux aggregata biex jipprovdu servizz ta' veloċità għolja lil klijent fuq it-tieni linja, u juża kull tip ta' DSL modem. Il-klijent iżomm l-operatur diġà stabbilit bħala dak li qed jipprovdi s-servizzi tat-telefon fuq l-ewwel linja. L-aċċess mingħajr aggregazzjoni sħiħa għas-sistema lokali tippermetti l-kompetituri jipprovdu lill-klijenti tagħhom b'varjetà ta' servizzi versatili u effiċjenti ma' l-ispejjeż fuq frekweza wiesgħa, ibbażati fuq it-teknoloġiji innovattivi tad-DSL (eż. HDSL għal linji tal-kiri ta' 2 Mbit/s, VDSL għal ċirkwiti ta' kapaċità għolja sa 50 Mbit/s, ara t-Tabella). Dan ċertament jikkontribwixxi biex titjieb is-sitwazzjoni kompetittiva tal-linja tal-kiri u s-servizzi tal-frekwenza wiesgħa fl-Unjoni Ewropea. Tabella – Teknoloġiji disponibbli għall-provvediment tas-servizzi ta' frekwenza wiesgħa (1 par cable tar-ram) DSL, jew linja diġitali ta' l-abbonat, hija t-termini li taħtha tiġbor il-familja tat-teknoloġiji li jittrasformaw is-sistema lokali tar-ram f'linja ta' frekwenza wiegħa li kapaċi twassal kanali multipli tal-video għal ġod-djar. Hemm varjetà ta' teknoloġiji tas-DSL u dawn huma magħrufa b'mod ġeneriku bħala DSL. Kull tip ta' teknoloġija tad-DSL għandha sett uniku ta' karatteristiċi fuq termini ta' rendiment (l-ogħla kapaċità ta' frekwenza għolja), distanza li fuqha jinżamm l-għola rendiment (kif jitkejjel mis-switch), frekwenza tat-trasmissjoni, u l-ispiża. It-teknoloġiji tas-sistema diġitali ewlenija ta' l-abbonat (xDSL) fuq par wieħed ta' wire tar-ram u wħud mill-karatteristiċi tekniċi u l-applikazzjonijiet tagħhom huma: DSL Asimetriku (ADSL) – użat għall-aċċess veloċi ta' l-internet DSL Simetriku, (SDSL) u DSL simetriku ta' veloċità għolja (HDSL) – użat għal-linji tal-kiri ta' 2 Mbits DSL ta' veloċità għolja ħafna (VDSL) – użat għal-linja mikrija ta' kapaċità għolja u servizzi ta' frekwenza wiesgħa Aktar tagħrif dwar it-teknoloġiji tad-DSL tista' tinstab fi http://www.adsl.com/adsl_forum.html 1.2. Aċċess maqsum bejniethom għas-sistema lokali F'din il-forma ta' aċċess, l-operatur avżat ikompli jipprovdi s-servizz tat-telefonija, waqt li dawk li jidħlu ġodda jipprovdu servizzi ta' informazzjoni b'veloċità għolja fuq l-istess sistema lokali bl-użu tal-modems proprji tagħhom ta' ADSL b'veloċità għolja. It-traffiku tat-telefonija u t-traffika ta' l-informazzjoni huma mifrudin permezz ta' splitter qabel is-switch tal-persuna responsabbli. Is-sistema lokali tibqa' konnessa ma', u tagħmel parti minn, l-iswitched network avżata. L-istandardizzazzjoni tas-sistemi ta' l-ADSL laħqu livell ta' maturità li fih jeżisti qbil internazzjonali fuq l-użu żgur tiegħu fis-sistemi lokali ta' l-operaturi diġà stabbiliti [1]. Barra minn hekk, l-industrija wkoll ħadmet soluzzjonijiet kummerċjali għall-interoperabilità tas-sistemi ta' l-ADSL f'ambjent ta' ħafna bejjiegħa [2]. +++++ TIFF +++++ Eżempju : Dak li daħal ġdid jipprovdi lill-klijent b'modem ta' l-ADSL għall-konnessjoni fil-fond tiegħu/tagħha, u jinstalla multiplexer għall-aċċess tad-DSL jew DSLAM (li jikkombina modems ta' l-ADSL u network interface module) fuq il-fond ta' l-operatur stabbilit, taħt ftehim ta' kollokazzjoni. L-interface bejn is-sistema ta' l-operatur stabbilit u dak li daħal ġdid huwa f'punt Ċ fid-dijagramma (jiġifieri, f'dan il-każ, l-isplitter qed ikun istallat mill-operatur stabbilit). Dan it-tip ta' aċċess jista' jipprovdi l-aktar soluzzjoni effettiva bħala spiża għall-utent li jixtieq iżomm is-servizz tat-telefon li qed ikun ipprovdut mill-operatur diġà stabbilit, iżda qed ifittex servizz veloċi ta' l-internet mingħand min jipprovdi s-servizz ta' l-Internet (ISP) ta' l-għażla tiegħu jew tagħha. L-ISP għandu kontroll sħiħ tal-kondizzjonijiet kummerċjali u tekniċi tas-servizz ta' l-ADSL li jagħmel disponibbli lill-utenti tiegħu. 1.3. Aċċess għal sekwenza ta' bit b'veloċità għolja L-aċċess għas-sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja jirreferi għas-sitwazzjoni fejn l-operatur diġà stabbilit jinstalla konnessjoni ta' aċċess ta' veloċità għolja mal-fond tal-klijent (eż. billi jinstalla t-tagħmir ippreferut ta' l-ADSL tiegħu u konfigurazzjoni fin-network ta' l-aċċess lokali tiegħu) u mbagħad jagħmel din il-konnessjoni ta' aċċess disponibbli għal partijiet terzi, biex ikunu kapaċi jipprovdu servizzi ta' veloċità għolja lill-klijenti. L-operatur stabbilit jista' wkoll jipprovdi servizzi ta' trasmissjoni lill-kompetituri tiegħu, bl-użu tan-network ta' l-ATM jew ta' l-IP, biex itellgħu t-traffiku minn DSLAM għal livell "ogħla" fil-ġerarkija tan-network fejn dawk li jidħlu ġodda diġà għandhom punt ta' presenza (eż. post ta' switch transitu). Dan it-tip ta' aċċess mhux attwalment fih xi aċċess minn parti terza għall-par cable tar-ram fis-sistema lokali (iżda l-operatur stabbilit jista' juża biss frekwenzi ogħla tas-sistema lokali tar-ram fl-istess mod kif spjegat hawn fuq). Għal min jidħol ġdid, il-problema li jesplojta l-aċċess għal pari cables tar-ram mhux aggregati hija li tinvolvi l-bini tan-network ewlenija tiegħu maċ-ċentrali lokali ta' l-operatur stabbilit fejn jieqfu l-pari cables tar-ram; f'pajjiż tipiku Ewropew dan jista' jlaħħaq għal ħafna eluf ta' siti. Servizzi ta' aċċess b'veloċità għolja, meta kkombinat ma' servizz tat-trasmissjoni li jwassal it-traffiku mill-punt tal-presenza ta' dak li jidħol ġdid, jistgħu jkunu attraenti, b'mod partikolari fi stadju kmieni ta' l-użu tan-network ta' dak li jidħol ġdid, peress li jippermetti lil dak li jidħol ġdid li jipprovdi servizz fuq frekwenza wiesgħa lil klijenti qabel il-bini tan-network proprju tiegħu. Għall-operatur diġà stabbilit, il-provvediment ta' servizz ta' sekwenza ta' bit ta' veloċità għolja huwa attraenti peress li ma jinvolvix aċċess fisiku għall-par cables tar-ram, u għalhekk ma jfixkilx il-modernizzazzjoni progressiva tan-network ta' l-aċċess lokali (jiġifieri, il-bidla tar-ram bil-fibra). Ħafna operaturi stabbiliti diġà qed jipprovdu t-tali servizzi [3]. Madankollu, waħdu, servizz ta' dan it-tip jippermetti lill-operatur stabbilit li jżomm il-kontroll tar-rata ta' l-użu tas-servizzi ta' l-aċċess b'veloċità għolja, u r-reġjuni ġeografiċi li fihom huma pprovduti dawn is-servizzi. Il-prijoritajiet ta' l-operatur diġà stabbilit jistgħu ma jaqblux ma' dawk ta' min jidħol ġdid. It-tali servizzi għandhom għalhekk jittieħdu bħala komplimentari mal-forom l-oħra ta' l-aċċess mhux aggregat deskritti hawn fuq, iżda mhux li jissostitwixxuhom. 2. KWISTJONIJIET TEKNIĊI OĦRA DWAR L-AĊĊESS GĦAS-SISTEMA LOKALI 2.1. Trasparenza Id-direttivi kollha ta' l-ONP fihom obbligi ġeneriċi għall-operaturi avżati biex jippubblikaw il-prezzijiet, it-termini u l-kondizzjonijiet għall-offerti tan-network tagħhom sabiex jiżguraw it-trasparenza u n-nuqqas ta' diskriminazzjoni fis-suq. Ir-rakkomandazzjoni tipproponi pubblikazzjoni ta' offerta ta' riferenza għall-aċċess mhux aggregat għas-sistema lokali, u tkopri l-elementi tan-network li għaliha huwa offrut l-aċċess, is-servizzi ta' kollokazzjoni, is-sistema ta' l-appoġġ operazzjonali, il-kondizzjonijiet tal-provvista, u l-prezzijiet. Ir-riferenza ta' l-offerti ta' l-aċċess jeħtieġ titħejja u tkun ippubblikata b'mod fil-ħin u ddettaljat, taħt is-superviżjoni ta' l-awtorità regolatorja nazzjonali. Il-Kummissjoni bi ħsiebha, fuq bażi regolari, tippubblika l-prezzijiet fl-Istati Membri ta' l-aċċess mhux aggregat għas-sistemi lokali, fl-istess mod li bħalissa tippubblika l-prezzijiet ta' l-interkonnessjoni [4]. 2.2. Koperazzjoni u kordinazzjoni industrijali In-nuqqas ta' l-aggregazzjoni tas-sistema lokali tqajjem numru ta' kwistjonijiet tekniċi u operazzjonali li huma l-aħjar miftehma bejn il-partijiet involuti, iżda taħt is-superviżjoni ta' l-awtorità regolatorja nazzjonali sabiex tiżgura trattament ġust. Ir-rakkomandazzjoni tipproponi li l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jinkoraġġixxu l-istabbiliment ta' mekkaniżmi ta' koperazzjoni fuq livell nazzjonali li jinvolvi l-partijiet kollha interessati, taħt is-superviżjoni ġenerali ta' l-awtorità regolatorja nazzjonali, biex jindirizzaw kwistjonijiet bħal: - limitazzjonijiet tal-medda u kompatibilità elettromanjetika (EMC), sabiex tkun evitata l-interferenza bejn is-sistemi varji li qed jintużaw fis-sistemi lokali, u l-interferenza bejn is-sistemi lokali u s-sistemi tar-radju, - aspetti operazzjonali konnessi mal-provvediment tas-sistemi lokali mhux aggregati (il-proċeduri ta' l-ordni u tal-provvista, u l-iskali ta' ħin, kwalifiki tekniċi tas-sistemi, ftehim fuq livell ta' servizz, proċeduri ta' manteniment, proċeduri ta' żjieda ta' problemi, eċċ), - aċċess għas-sistemi ta' appoġġ operazzjonali ta' dak li jipprovdi s-sistema lokali, - kodiċi ta' prattika għall-kollokazzjoni, - il-kontenut ta' l-offerti ta' l-aċċess (jiġifieri, deskrizzjonijiet tekniċi tal-prodott, ċertifikazzjoni bil-line-coding, prezzijiet tas-sistemi, lista ta' siti ta' l-MDF, prezzijiet tal-kollokazzjoni, ordni ta' xiri minn post wieħed, u manteniment – kif indikat fl-Anness I tar-rakkomandazzjoni). 2.3. Kordinazzjoni internazzjonali Ħafna mill-problemi ffaċċjati fl-Istati Membri individwali huma simili fil-Komunità, u hemm skop ta' skambju intern ta' tagħrif sabiex ikun żgurat li l-esperjenza u l-prattika tajjeb titmexxa minn wieħed għall-ieħor. Il-manifest Ewropew tat-telekomunikazzjonijiet qed jindirizza dawn il-kwistjonijiet (ara http://www.etp-online.org/). Ir-rakkomandazzjoni tinkoraġġixxi t-tali interazzjoni, eż. billi tirrakkomanda li l-awtoritajiet regolatorju nazzjonali jirreklamaw l-attivitajiet nazzjonali f'dan il-qasam, u jinkoraġġixxu l-kordinazzjoni u l-iskambju intern ta' tagħrif ma' partijiet interessati fi Stati Membri oħra. [1] L-Unjoni Internazzjonali tat-Telekomunikazzjoni (ITU) ħadmet l-ispeċifikazzjoni tekniċi tar-rata sħiħa ta' l-ADSL – b'veloċitajiet sa 8 Mbit/s downstream u 1 Mbit/s upstream – fir-Rakkomandazzjoni G.992.1 tiegħu. Din tinkludi numru ta' varjanti speċifiċi għall-pajjiż sabiex jakkomodaw id-differenzi fl-infrastruttura reġjonali tas-sistema lokali. L-ADSL tista' tikseb l-ogħla veloċitajiet fuq distanza ta' 4 km jew anqas. Il-konnessjoni wkoll tippermetti l-provvediment tas-servizz tat-telefon tal-vuċi fuq il-medda bażika tal-frekwenza ta' l-istess linja.Barra minn hekk l-ITU ħadmet soluzzjoni varjanti ta' l-ADSL fir-Rakkomandazzjoni G.992.2 tagħha, magħrufa wkoll bħala G.Lite, li faċli ħafna li tintuża fil-fond tal-klijent għax hija "splitter-less" (għandha bżonn filtru serjali sempliċi ħafna li jifred il-vuċi mill-informazzjoni u m'għandux bżonn xi rewiring fuq il-fond tal-klijent). Il-veloċitajiet huma sa 1,5 Mbit/s downstream lill-utent u 385 kbit/s upstream. Xi fornituri tal-PC diġà qed jippromwovu apparat tal-PC b'modems integrati ta' G.Lite-ADSL sabiex soluzzjonijiet standard universali jistgħu jkunu pprovduti fuq skala kbira fis-suq residenzali. [2] Ara l-ħidma tal-Grupp tal-Ħidma Universali ta' l-ADSL (http://www.uawg.com). [3] Ara l-offerti indikattivi ta' l-ADSL minn operatur avżat fl-Istati Membri fuq http://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompolicy/en/comm-en.htm mixx [4] Ara http://www.ispo.cec.be/infosoc/telecompolicy/en/comm-en.htm mixx --------------------------------------------------