DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2022/795

tal-10 ta’ Settembru 2021

dwar l-għajnuna mill-Istat għall-benefiċċju ta’ Alitalia SA.48171 (2018/C) (ex 2018/NN, ex 2017/FC) implimentata mill-Italja

(notifikata bid-dokument C(2021) 6659)

(It-test bit-Taljan biss huwa awtentiku)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet ikkonċernati jressqu l-kummenti tagħhom skont dawk id-dispożizzjonijiet (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fil-5, fit-12 u fil-15 ta’ Mejju 2017, rispettivament, il-linji tal-ajru Ryanair Ltd (“Ryanair”), Adria Airways d.o.o. (“Adria”) u IAG International Airlines Group S.A. (“IAG”) (b’mod konġunt, “l-ilmentaturi”) issottomettew tlett ilmenti formali lill-Kummissjoni li allegaw li l-Italja kienet tat għajnuna mill-Istat illegali u inkompatibbli lil Alitalia — Società Aerea Italiana S.p.A. in amministrazione straordinaria (“Alitalia”). L-ilmentaturi indikaw li fit-2 ta’ Mejju 2017, l-awtoritajiet Taljani kienu taw appoġġ ta’ likwidità lil Alitalia fil-forma ta’ self ta’ EUR 600 miljun (“is-self inizjali”). L-ilmentaturi allegaw li s-self inizjali kien għajnuna mill-Istat illegali u inkompatibbli.

(2) Fl-14 ta’ Ġunju 2017, il-Kummissjoni għaddiet l-ilmenti lill-awtoritajiet Taljani, u talbithom jiċċaraw il-kwistjonijiet imressqin f’dawk l-ilmenti. L-awtoritajiet Taljani wieġbu għal dik it-talba fit-18 ta’ Lulju 2017, u l-Kummissjoni għaddiet dik it-tweġiba lill-ilmentaturi fit-30 ta’ Novembru 2017.

(3) Fl-20 ta’ Ġunju, fit-12 ta’ Settembru u fis-16 ta’ Ottubru 2017, IAG issottometteiet informazzjoni u aġġornamenti addizzjonali rigward l-espansjoni tan-network tar-rotot ta’ Alitalia wara l-għoti tas-self inizjali.

(4) Fit-30 ta’ Ottubru 2017, Adria ssottomettiet informazzjoni li tindika li l-Ordni Amministrattiv Nru 148 tas-16 ta’ Ottubru 2017 dwar “Dispożizzjonijiet urġenti dwar kwistjonijiet finanzjarji u għal ħtiġijiet mhux differibbli” (2) (“l-Ordni Amministrattiv 148/2017”) kien ipprovda għall-għoti ta’ self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun lil Alitalia (“is-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun”), li tella’ l-ammont totali tas-self għal EUR 900 miljun (is-self inizjali u s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun se jissejħu b’mod konġunt “iż-żewġ selfiet mill-Istat”).

(5) Fil-21 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni bagħtet talba għal informazzjoni lill-awtoritajiet Taljani, li wieġbu għal dik it-talba fl-24 ta’ Jannar 2018.

(6) Fit-23 ta’ Jannar 2018, l-Italja nnotifikat iż-żewġ selfiet mill-Istat bħala għajnuna għas-salvataġġ skont it-tifsira tal-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (3) (il-“Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar”).

(7) Permezz ta’ ittra datata t-23 ta’ April 2018, il-Kummissjoni informat lill-Italja li hija kienet iddeċidiet li tniedi l-proċedura stipulata fl-Artikolu 108(2) tat-TFUE fir-rigward taż-żewġ selfiet mill-Istat.

(8) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tibda l-proċedura (id-“Deċiżjoni tal-Ftuħ”) ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fl-20 ta’ Lulju 2018. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar id-Deċiżjoni tal-Ftuħ.

(9) Il-Kummissjoni rċiviet kummenti mill-Italja, permezz ta’ ittri datati l-25 ta’ Mejju 2018 u l-25 ta’ Settembru 2018, u minn tliet partijiet interessati: (i) Aegean Airlines S.A. (“Aegean”), (ii) parti interessata li talbet li l-identità tagħha tinżamm anonima skont l-Artikolu 6(2) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (4) (“il-parti interessata anonima”) u (iii) Ryanair. Fil-15 ta’ Novembru 2018 u fis-17 ta’ Jannar 2019, il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti tat-tliet partijiet interessati lill-awtoritajiet Taljani fejn stednithom jissottomettu l-osservazzjonijiet tagħhom, li huma għamlu permezz ta’ ittra datata l-20 ta’ Marzu 2019.

(10) Il-Kummissjoni talbet aktar kjarifiki mill-awtoritajiet Taljani fis-17 ta’ Settembru 2018, fit-23 ta’ Novembru 2018, fis-6 u fil-11 ta’ Diċembru 2018, fis-26 ta’ Frar 2019, fl-10 ta’ Mejju 2019 u fit-2 ta’ Lulju 2019. Fid-19 ta’ Settembru 2019 u fit-28 ta’ Ottubru 2019, il-Kummissjoni bagħtet tfakkiriet rigward it-tweġibiet niqsin għat-talba għal informazzjoni tat-2 ta’ Lulju 2019.

(11) L-awtoritajiet Taljani pprovdew lill-Kummissjoni b’aktar kummenti u informazzjoni fl-1 ta’ Ottubru 2018, fid-9 u fis-27 ta’ Novembru 2018, fis-17 ta’ Diċembru 2018, fil-25 ta’ Jannar 2019, fil-11 ta’ Frar 2019, fl-1 u fit-18 ta’ April 2019, fil-15 ta’ Mejju 2019, fit-3 u fit-12 ta’ Ġunju 2019, fid-9 ta’ Lulju 2019, fis-6 ta’ Awwissu 2019, fit-2 ta’ Ottubru 2019, fis-17 ta’ Ottubru 2019 u fid-19 ta’ Novembru 2019.

(12) Is-servizzi tal-Kummissjoni ltaqgħu mal-awtoritajiet Taljani f’diversi okkażjonijiet, inkluż fid-dati li ġejjin: fil-15 ta’ Ġunju 2017, fis-26 ta’ Lulju 2017, fid-9 ta’ Frar 2018, fit-13 ta’ April 2018, fis-27 ta’ Settembru 2018, fl-14 ta’ Novembru 2018, fl-14 ta’ Diċembru 2018, fis-16 ta’ Jannar 2019, fl-20 ta’ Frar 2019, fil-21 ta’ Frar 2019, fid-9 ta’ April 2019, fl-20 ta’ Ġunju 2019, fis-26 ta’ Lulju 2019 u fis-27 ta’ Settembru 2019.

(13) Il-Kummissjoni ltaqgħet ukoll ma’ Alitalia (fil-21 ta’ Frar 2019 u fid-9 ta’ April 2019), ma’ Aegean (fl-10 ta’ Jannar 2019) u mal-parti interessata anonima (fil-21 ta’ Marzu 2019).

(14) Fis-7 ta’ Marzu 2019, Adria (5) ssottomettiet ilment ġdid li allega li l-posponiment tad-dati tal-maturità taż-żewġ selfiet mill-Istat kien għajnuna illegali u inkompatibbli. Fit-22 ta’ Marzu 2019, il-Kummissjoni għaddiet dak l-ilment lill-awtoritajiet Taljani, u talbithom jiċċaraw il-kwistjonijiet imressqin f’dak l-ilment. L-Italja wieġbet għal dik it-talba fis-6 ta’ Awwissu 2019.

2. DESKRIZZJONI TAŻ-ŻEWĠ SELFIET MILL-ISTAT U TAL-FATTI PERTINENTI

2.1. Iż-żewġ selfiet mill-Istat mogħtijin mill-Istat Taljan

(15) Fit-23 ta’ April 2018, il-Kummissjoni fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward taż-żewġ selfiet mill-Istat (“il-miżura”).

(16) Is-self inizjali kien previst fl-Ordni Amministrattiv Nru 55 tat-2 ta’ Mejju 2017 dwar “Miżuri urġenti sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz ipprovdut minn Alitalia S.p.A.” (6) (“l-Ordni Amministrattiv 55/2017”). Fit-2 ta’ Mejju 2017, Alitalia S.p.A tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja (ara l-premessa 41).

(17) L-Artikolu 1 tal-Ordni Amministrattiv 55/2017 stabbilixxa li “sabiex tiġi evitata l-interruzzjoni tas-servizz ipprovdut minn Alitalia — Società Aerea Italiana — S.p.A. taħt amministrazzjoni straordinarja, għal konnessjonijiet ta’ titjiriet domestiċi u internazzjonali, inklużi dawk b’obbligi ta’ servizz pubbliku skont it-tifsira tal-leġiżlazzjoni Ewropea kurrenti, fid-dawl tad-diffikultajiet soċjali u tal-inkonvenjent serju għall-utenti li jkun ikkawżat minn interruzzjoni bħal din, il-finanzjament ta’ sitt mitt miljun euro li għandu jitħallas lura huwa b’dan previst għal perjodu ta’ sitt xhur (…) favur Alitalia — Società Aerea Italiana — S.p.A. taħt amministrazzjoni straordinarja, li għandu jintuża għall-ħtiġijiet immedjati ta’ ġestjoni tal-istess kumpanija u ta’ kumpaniji oħrajn tal-grupp soġġetti għall-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja (…)”. Għalkemm il-leġiżlazzjoni tal-għoti tirreferi għall-miżura bħala “finanzjament” u l-Italja u Alitalia ma daħlux fi ftehim ta’ self, il-Kummissjoni tuża t-terminu “self” sabiex tirreferi għall-miżura peress li l-finanzjament kellu jitħallas lura bl-imgħax.

(18) L-Istat ta s-self inizjali b’rata Euribor ta’ sitt xhur flimkien ma’ 1 000 punt bażi, u dan kellu jitħallas lura fi żmien sitt xhur mill-ewwel żborż tas-self, jiġifieri sal-5 ta’ Novembru 2017. Is-self inizjali kellu prijorità fuq ir-ripagament ta’ kwalunkwe dejn ieħor iġġenerat minn Alitalia matul il-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja.

(19) L-Italja inizjalment tawlet id-data ta’ maturità tas-self inizjali għal sitt xhur, sal-5 ta’ Mejju 2018, bl-Ordni Amministrattiv 148/2017; sussegwentement bil-Liġi Nru 172 tal-4 ta’ Diċembru 2017 (7) (“il-Liġi 172/2017”), hija estendiet id-data ta’ maturità sat-30 ta’ Settembru 2018. Estensjoni oħra tas-self inizjali sal-15 ta’ Diċembru 2018 ġiet stabbilita bl-Ordni Amministrattiv 38/2018 tas-27 ta’ April 2018. Dik id-data ta’ maturità ġiet sussegwentement immodifikata diversi drabi (ara t-taqsima 2.2.1).

(20) Is-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ingħata mill-Italja permezz tal-Ordni Amministrattiv 148/2017 bir-riżultat li l-finanzjament mill-Istat żdied sa EUR 900 miljun. L-Artikolu 12(2) tal-Ordni Amministrattiv 148/2017 stabbilixxa li “sabiex jiġi ggarantit it-twettiq tal-obbligi tat-trasport assunti mill-amministrazzjoni straordinarja sad-data tal-iżvestiment tan-negozju mingħajr ma tiġi interrotta l-kontinwità tas-servizz tat-trasport bl-ajru, sabiex jiġi żgurat il-forniment regolari ta’ konnessjonijiet tat-titjiriet domestiċi u internazzjonali mwettqin mill-impriżi msemmijin fil-paragrafu 1 sakemm titlesta l-proċedura ta’ żvestiment tan-negozju li għandha tiġi ddefinita u implimentata, l-ammont ta’ finanzjament …. għandu jiżdied bi EUR 300 miljun li għandhom jingħataw fl-2018”. Peress li s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ingħata bħala żieda fuq l-ammont tas-self inizjali, ġew applikati l-istess termini u kundizzjonijiet, inkluża r-rata tal-imgħax, fir-rigward tas-self inizjali, ħlief fir-rigward tal-maturità tas-self. Il-maturitajiet taż-żewġ selfiet ġew issinkronizzati aktar tard (ara t-taqsima 2.2.1).

(21) Skont l-Ordni Amministrattiv 148/2017, is-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun kellu jitħallas mill-Istat lil Alitalia fl-2018 u kellu jiġi rrimborżat sal-31 ta’ Diċembru 2018. Dak l-Ordni Amministrattiv estenda wkoll l-iskadenza għat-tlestija tal-proċedura ta’ offerti (ara t-taqsima 2.6) sat-30 ta’ April 2018 sabiex jippermetti d-disponiment tal-kumpless kummerċjali ta’ Alitalia.

2.2. Skeda ta’ żmien tal-iżborżi taż-żewġ selfiet mill-Istat

(22) Is-self inizjali u s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ingħataw permezz ta’ atti leġiżlattivi u kellhom jitħallsu wara l-adozzjoni ta’ Digriet tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku flimkien mal-Ministru tal-Ekonomija u tal-Finanzi. Skont dawk l-atti leġiżlattivi, iż-żewġ selfiet mill-Istat ġew iffinanzjati mill-baġit allokat lill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku.

(23) Skont l-Ordni Amministrattiv 55/2017, is-self inizjali ngħata sabiex tiġi evitata l-interruzzjoni kemm tat-titjiriet internazzjonali kif ukoll ta’ dawk domestiċi ta’ Alitalia filwaqt li kienet taħt amministrazzjoni straordinarja, inklużi t-titjiriet li jaqgħu taħt l-Obbligi ta’ Servizz Pubbliku (“OSP”) ta’ Alitalia, fid-dawl tad-diffikultajiet soċjali serji u tal-inkonvenjent serju għall-utenti li kienet tikkawża interruzzjoni tat-titjiriet ta’ Alitalia.

(24) Is-self inizjali kellu jingħata b’Digriet tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku flimkien mal-Ministru tal-Ekonomija u tal-Finanzi fi żmien ħamest ijiem minn meta Alitalia titqiegħed taħt amministrazzjoni straordinarja, u kellu jintuża għal ħtiġijiet operazzjonali urġenti tal-istess kumpanija u ta’ kumpaniji oħrajn tal-grupp soġġetti għall-proċedura amministrattiva straordinarja. Il-ħtiġijiet operazzjonali urġenti kienu jinkludu wkoll dawk relatati mas-sistemi internazzjonali użati sabiex jiġu solvuti r-relazzjonijiet ekonomiċi mat-trasportaturi.

(25) Fl-4 ta’ Mejju 2017, il-kummissarji straordinarji ta’ Alitalia talbu ġbid ta’ kreditu urġenti bil-quddiem ta’ EUR 240 miljun mis-self ta’ EUR 600 miljun. Skont l-awtoritajiet Taljani, dan sar primarjament sabiex (i) jiġi evitat l-eżawriment tal-flus meħtieġa sabiex jitwettqu l-attivitajiet tan-negozju ta’ Alitalia fil-jiem li jaħbtu eżatt wara l-bidu tal-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja, u (ii) sabiex Alitalia tkun tista’ tħallas il-kapparra mitluba mill-Assoċjazzjoni Internazzjonali tat-Trasport bl-Ajru (“IATA”). Mingħajr il-ħlas tal-kapparra, Alitalia kienet tirriskja li tiġi sospiża mis-sistemi (8) ġestiti mill-IATA, li huma essenzjali għall-kontinwità tal-operat. Dik il-kapparra tħallset f’Mejju 2017.

(26) F’Ottubru 2017, it-tieni ħlas parzjali tas-self inizjali li jammonta għal EUR 360 miljun ġie rrilaxxat lil Alitalia. Skont l-awtoritajiet Taljani, ġie pprovdut fuq talba tal-kummissarji straordinarji sabiex Alitalia tiġi pprovduta bil-finanzjament neċessarju sabiex iżżomm it-titjiriet regolari sakemm jitlesta l-iżvestiment tal-attivitajiet kummerċjali rilevanti.

(27) Skont l-Ordni Amministrattiv 148/2017, li ta s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, is-self ġie ppromulgat sabiex jiġi żgurat li Alitalia u kumpaniji oħrajn tal-grupp ikunu setgħu jissodisfaw l-obbligi tat-titjiriet tagħhom mingħajr interruzzjoni sad-disponiment tal-attivitajiet kummerċjali ta’ Alitalia.

(28) L-Ordni Amministrattiv 148/2017 ġie kkonvertit f’liġi bil-Liġi 172/2017. Dik il-liġi indikat li l-estensjoni tas-self kienet neċessarja sabiex jiġi żgurat it-twettiq tal-obbligi tat-trasport ta’ Alitalia.

(29) Is-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ġie żborżat lil Alitalia fil-15 ta’ Jannar 2018.

2.2.1. Sinkronizzazzjoni tal-maturità taż-żewġ selfiet mill-Istat

(30) Fis-27 ta’ April 2018, l-Ordni Amministrattiv 38/2018 ippreveda estensjoni oħra tas-self inizjali sal-15 ta’ Diċembru 2018. Dak l-Ordni Amministrattiv stabbilixxa wkoll l-istess data bħall-iskadenza l-ġdida għar-ripagament tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, u b’hekk issinkronizza l-maturità tas-self inizjali u tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun.

(31) Fl-14 ta’ Diċembru 2018, l-Ordni Amministrattiv 135/2018 stabbilixxa d-data ta’ maturità għar-rimborż taż-żewġ selfiet mill-Istat minn tletin jum mid-dħul fis-seħħ tal-bejgħ tal-assi ta’ Alitalia jew, fi kwalunkwe każ, mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2019.

2.2.2. Dispożizzjonijiet tal-Ordni Amministrattiv dwar it-Tkabbir

(32) Fit-30 ta’ April 2019, l-Italja adottat l-Ordni Amministrattiv Nru 34 dwar “Miżuri urġenti għat-tkabbir ekonomiku u għar-riżoluzzjoni ta’ sitwazzjonijiet speċifiċi ta’ kriżi” (9) (“l-Ordni Amministrattiv dwar it-Tkabbir”), li ppreveda: (a) l-eliminazzjoni tal-anzjanità taż-żewġ selfiet mill-Istat fuq kwalunkwe dejn ieħor imġarrab minn Alitalia taħt amministrazzjoni straordinarja; (b) l-estensjoni tar-ripagament taż-żewġ selfiet mill-Istat sa wara li l-assi ta’ Alitalia jkunu nbiegħu mill-amministrazzjoni straordinarja; (c) il-ħlas tal-imgħax dovut lill-Istat li jiddekorri mid-data tal-ħlas taż-żewġ selfiet mill-Istat lil Alitalia sa mhux aktar tard mill-31 ta’ Mejju 2019; (d) l-awtorizzazzjoni għall-Ministeru tal-Ekonomija u tal-Finanzi sabiex juża l-imgħax dovut fuq iż-żewġ selfiet mill-Istat sabiex jissottoskrivi għal ishma fil-kumpanija maħluqa ġdida li lilha għandhom jiġu ttrasferiti l-assi ta’ Alitalia.

(33) Bħala riżultat tal-Ordni Amministrattiv dwar it-Tkabbir, l-imgħax fuq iż-żewġ selfiet mill-Istat ma baqax jakkumula mill-31 ta’ Mejju 2019.

(34) Fit-2 ta’ Diċembru 2019, l-Ordni Amministrattiv dwar it-Tkabbir ġie emendat bl-Ordni Amministrattiv Nru 137 “Miżuri urġenti sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz offrut minn Alitalia — Società Aerea Italiana S.p.A. u Alitalia CityLiner S.p.A. taħt amministrazzjoni straordinarja” (10), li ssinkronizza l-maturità tal-imgħax dovut ma’ dik tal-kapital, hekk kif kien jipprevedi l-estensjoni tal-ħlas tal-kapital u tal-imgħax, sakemm l-assi ta’ Alitalia nbiegħu mill-amministrazzjoni straordinarja.

(35) Il-valutazzjoni taż-żewġ selfiet mill-Istat bħala miżura waħda hija stabbilita fit-taqsima 5.1.4.1.1.

2.3. Il-benefiċjarju

(36) Il-benefiċjarju tal-miżura huwa Alitalia –Società Aerea Italiana –S.p.A in amministrazione straordinaria (“Alitalia”) flimkien mas-sussidjarji li huma direttament u indirettament proprjetà tagħha.

(37) Kemm l-Ordni Amministrattiv 55/2017, il-bażi ġuridika għas-self inizjali, kif ukoll l-Ordni Amministrattiv 148/2017, il-bażi ġuridika tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, jipprevedu li ż-żewġ selfiet mill-Istat jingħataw favur Alitalia. L-Ordni Amministrattiv 55/2017 jagħti “finanzjament b’self ta’ EUR 600 miljun li għandu jitħallas lura … favur Alitalia — Società Aerea Italiana — S.p.A.” (ara l-premessa 17); l-Ordni Amministrattiv 148/2017 jirreferi għall-finanzjament mogħti mill-Ordni Amministrattiv 55/2017, li jipprevedi self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun favur Alitalia.

(38) Alitalia hija kumpanija bil-kwartieri ġenerali tagħha fi Fiumicino, Ruma, li topera fis-settur tat-trasport bl-ajru. In-numru totali ta’ membri tal-persunal ta’ Alitalia kien ta’ 11 377 fil-31 ta’ Diċembru 2017 (11). L-istruttura tal-parteċipazzjoni azzjonarja ta’ Alitalia u l-istruttura tal-Grupp Alitalia huma murijin fiċ-ċart 1 (12) u l-azzjonisti ta’ Compagnia Aerea Italiana S.p.A. (“CAI”) (13) f’Mejju 2019 fit-Tabella 1. Ċart 1 Struttura tas-sjieda ta’ Alitalia u struttura tal-Grupp Alitalia fit-23 ta’ Jannar 2018 L1412022MT4710120220516MT0008.0001491502ABBOZZRAKKOMANDAZZJONI Nru 1/2022 TAL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI BEJN L-UE U L-GEORGIAta’…dwar l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027IL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI BEJN L-UE U L-GEORGIA,Wara li kkunsidra l-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa l-waħda, u l-Georgia, min-naħa l-oħra,Billi:(1)Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa l-waħda, u l-Georgia, min-naħa l-oħraĠU L 261, 30.8.2014, p. 4. (il-Ftehim) ġie ffirmat fis-27 ta’ Ġunju 2014 u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2016.(2)Skont l-Artikolu 406(1) tal-Ftehim, il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni għandu s-setgħa li jadotta rakkomandazzjonijiet, bil-għan li jintlaħqu l-objettivi tal-Ftehim.(3)Skont l-Artikolu 420(1) tal-Ftehim, il-Partijiet għandhom jieħdu kull miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa biex jissodisfaw l-obbligi tagħhom skont il-Ftehim u għandhom jiżguraw li jintlaħqu l-objettivi stipulati fil-Ftehim.(4)L-Artikolu 11 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jippevedi l-possibbiltà li jittieħdu deċiżjonijiet u jsiru rakkomandazzjonijiet permezz ta’ proċedura bil-miktub jekk iż-żewġ Partijiet jaqblu li jsir dan.(5)L-Unjoni u l-Georgia qablu li jikkonsolidaw is-sħubija tagħhom billi qablu fuq sett ta’ prijoritajiet għall-perjodu bejn l-2021 u l-2027 (l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027) għall-ħidma konġunta lejn il-kisba tal-objettivi ta’ assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika kif stipulati fil-Ftehim.(6)Il-Partijiet għall-Ftehim qablu fuq it-test tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027, li se tappoġġa l-implimentazzjoni tal-Ftehim, b’enfasi fuq il-kooperazzjoni f’interessi identifikati b’mod komuni bejniethom,ADOTTA R-RAKKOMANDAZZJONI LI ĠEJJA:Artikolu 1Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jirrakkomanda li l-Partijiet jimplimentaw l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027, kif tinsab fl-AnnessAra d-dokument ST 8327/22 ADD 2 fuq https://register.consilium.europa.eu..Artikolu 2L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027, kif tinsab fl-Anness, għandha tissostitwixxi l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia li ġiet adottata fl-20 ta’ Novembru 2017.Artikolu 3Din ir-Rakkomandazzjoni għandha ssir effettiva fil-jum tal-adozzjoni tagħha.Magħmul fi Tbilisi, [jum xahar sena].Għall-Kunsill ta’ AssoċjazzjoniIl-President Tabella 1 Azzjonisti ta’ CAI f’Mejju 2019. (Sa fejn taf il-Kummissjoni, l-istruttura tal-azzjonisti baqgħet l-istess.) L1412022MT4710120220516MT0008.0001491502ABBOZZRAKKOMANDAZZJONI Nru 1/2022 TAL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI BEJN L-UE U L-GEORGIAta’…dwar l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027IL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI BEJN L-UE U L-GEORGIA,Wara li kkunsidra l-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa l-waħda, u l-Georgia, min-naħa l-oħra,Billi:(1)Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa l-waħda, u l-Georgia, min-naħa l-oħraĠU L 261, 30.8.2014, p. 4. (il-Ftehim) ġie ffirmat fis-27 ta’ Ġunju 2014 u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2016.(2)Skont l-Artikolu 406(1) tal-Ftehim, il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni għandu s-setgħa li jadotta rakkomandazzjonijiet, bil-għan li jintlaħqu l-objettivi tal-Ftehim.(3)Skont l-Artikolu 420(1) tal-Ftehim, il-Partijiet għandhom jieħdu kull miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa biex jissodisfaw l-obbligi tagħhom skont il-Ftehim u għandhom jiżguraw li jintlaħqu l-objettivi stipulati fil-Ftehim.(4)L-Artikolu 11 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jippevedi l-possibbiltà li jittieħdu deċiżjonijiet u jsiru rakkomandazzjonijiet permezz ta’ proċedura bil-miktub jekk iż-żewġ Partijiet jaqblu li jsir dan.(5)L-Unjoni u l-Georgia qablu li jikkonsolidaw is-sħubija tagħhom billi qablu fuq sett ta’ prijoritajiet għall-perjodu bejn l-2021 u l-2027 (l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027) għall-ħidma konġunta lejn il-kisba tal-objettivi ta’ assoċjazzjoni politika u integrazzjoni ekonomika kif stipulati fil-Ftehim.(6)Il-Partijiet għall-Ftehim qablu fuq it-test tal-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027, li se tappoġġa l-implimentazzjoni tal-Ftehim, b’enfasi fuq il-kooperazzjoni f’interessi identifikati b’mod komuni bejniethom,ADOTTA R-RAKKOMANDAZZJONI LI ĠEJJA:Artikolu 1Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jirrakkomanda li l-Partijiet jimplimentaw l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027, kif tinsab fl-AnnessAra d-dokument ST 8327/22 ADD 2 fuq https://register.consilium.europa.eu..Artikolu 2L-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia 2021-2027, kif tinsab fl-Anness, għandha tissostitwixxi l-Aġenda ta’ Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Georgia li ġiet adottata fl-20 ta’ Novembru 2017.Artikolu 3Din ir-Rakkomandazzjoni għandha ssir effettiva fil-jum tal-adozzjoni tagħha.Magħmul fi Tbilisi, [jum xahar sena].Għall-Kunsill ta’ AssoċjazzjoniIl-President

(39) Meta tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja, Alitalia kienet il-proprjetarju uniku tal-kapital tal-ishma ta’ Alitalia CityLiner S.p.A. (“Cityliner”) u ta’ Challey Ltd. Cityliner, linja tal-ajru reġjonali li kollha kemm hi hija proprjetà ta’ Alitalia (14), topera bħala l-fornitur tal-kapaċità tat-trasport ta’ Alitalia (15) li tkopri parti min-network ta’ rotot fuq distanza qasira. Challey Ltd hija subholding ibbażata l-Irlanda, li, hija stess, tikkontrolla kumpaniji oħrajn, ibbażati wkoll l-Irlanda (“sussidjarji Irlandiżi”), li huma s-sid tal-flotta kollha ta’ inġenji tal-ajru użati minn Alitalia u minn CityLiner u rreġistrati l-Irlanda, kif ukoll interessi minoritarji f’kumpaniji oħrajn bi sjieda parzjali. Challey Ltd u s-sussidjarji Irlandiżi ma humiex taħt amministrazzjoni straordinarja. Għaldaqstant, Alitalia flimkien mas-sussidjarji tagħha jifformaw il-Grupp Alitalia (16) (“il-Grupp Alitalia”). Peress li Alitalia hija responsabbli għall-maġġoranza l-kbira tal-attivitajiet tal-Grupp Alitalia u timpjega 97 % tal-għadd totali ta’ persunal tal-Grupp Alitalia (17), kwalunkwe evalwazzjoni li tappartjeni għall-grupp tkopri mutatis mutandis lil Alitalia.

(40) Alitalia hija 49 % proprjetà ta’ Etihad Investment Holding Company LLC u 51 % proprjetà ta’ MIDCO S.p.A., li, hija stess, hija 100 % proprjetà ta’ CAI S.p.A. Fil-perjodu sa mill-akkwiżizzjoni tagħha minn CAI S.p.A. fl-2008, Alitalia għamlet it-telf kontinwament. Hija ppruvat ittejjeb il-pożizzjoni tagħha fil-bidu tal-2017 bi pjan ambizzjuż għat-tnaqqis tal-kostijiet li jinvolvi aktar minn EUR 1 biljun fi tnaqqis tal-kostijiet, li kellu jwitti t-triq għal finanzjament addizzjonali (EUR 2 biljun inklużi EUR 900 miljun fi flus ġodda), prinċipalment mislufin mill-azzjonist tagħha Etihad (il-“Pjan ta’ Bidla”, ara t-taqsima 4.2.1.1). Il-Pjan ta’ Bidla kellu jiġi stabbilit permezz ta’ proċedura ta’ qabel l-insolvenza (18). Dik il-proċedura (19) kienet teħtieġ il-qbil tal-forza tax-xogħol (20) peress li miżuri kbar ta’ tnaqqis tal-kostijiet kienu jaffettwawha. Madankollu, il-ftehim ġie miċħud fir-referendum tal-ħaddiema li sar fl-24 ta’ April 2017 minħabba l-miżuri ppjanati għat-tnaqqis tal-kostijiet lavorattivi, li kienu jipprevedu, fost l-oħrajn, tnaqqis medju ta’ 33 % fil-pagi. Peress li l-Pjan ta’ Bidla ma setax jiġi implimentat, u l-azzjonisti ma pprovdewx finanzjament addizzjonali, Alitalia tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja.

2.4. Il-proċedura amministrattiva straordinarja

(41) Fuq it-talba tal-bord tad-diretturi ta’ Alitalia, Alitalia tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja (21) bl-Ordni tal-Ministeru Taljan tal-Iżvilupp Ekonomiku datat it-2 ta’ Mejju 2017. Dak l-Ordni ħatar ukoll tliet kummissarji straordinarji għall-ġestjoni ta’ Alitalia. Imbagħad, permezz tas-sentenza tal-Qorti ta’ Civitavecchia tal-11 ta’ Mejju 2017 Alitalia ġiet iddikjarata insolventi. Wara, fit-12 ta’ Mejju 2017, anki Cityliner (22) tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja permezz ta’ ordni tal-Ministeru Taljan tal-Iżvilupp Ekonomiku. Imbagħad, Cityliner ġiet iddikjarata insolventi permezz tas-sentenza tal-Qorti ta’ Civitavecchia tas-26 ta’ Mejju 2017.

(42) Fis-sottomissjoni tagħhom tal-20 ta’ Marzu 2019, l-awtoritajiet Taljani indikaw li, minħabba l-ammissjoni ta’ Alitalia għall-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja, l-azzjonisti privati kienu ġew imċaħħdin mis-setgħat kollha ta’ ġestjoni u ta’ superviżjoni ta’ Alitalia. Minflokhom, bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni li tirregola l-amministrazzjoni straordinarja, il-kummissarji straordinarji ġew inkarigati bil-ġestjoni tal-kumpanija sakemm ġie awtorizzat programm ta’ amministrazzjoni straordinarja (“il-programm ta’ EA”) mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku. Mal-adozzjoni tal-programm tal-EA, dawn ikunu awtorizzati jbigħu l-assi ta’ Alitalia taħt is-superviżjoni tal-Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku.

(43) Fis-26 ta’ Jannar 2018, il-kummissarji straordinarji ta’ Alitalia pprovdew lill-Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku programm bl-għan li jinbiegħu l-assi ta’ Alitalia li kienu qed joperaw (23) fi żmien sena, li kien awtorizzat b’ordni Ministerjali tat-23 ta’ Marzu 2018. Fis-7 ta’ Mejju 2019, id-data ta’ maturità inizjali tat-tlestija tal-programm tal-bejgħ ġiet posposta sat-23 ta’ Marzu 2020.

(44) Il-proċedura ta’ bejgħ stabbilita mill-programm tal-EA awtorizzat kopriet l-assi relatati man-negozju ta’ Alitalia u ta’ Cityliner, il-kumpaniji taħt amministrazzjoni straordinarja.

2.4.1. Amministrazzjoni straordinarja (Digriet Leġiżlattiv Nru 270/1999, il-Liġi Prodi-bis)

(45) L-amministrazzjoni straordinarja hija proċedura ta’ insolvenza stabbilita fid-Digriet Leġiżlattiv Nru 270 tat-8 ta’ Lulju 1999 (24) (“il-Liġi Prodi-bis”) għall-insolvenza ta’ kumpaniji kbar bl-għan li jiġu salvati, filwaqt li jiġi ppreservat il-valur tagħhom permezz tal-kontinwazzjoni tal-attivitajiet tagħhom sar-ristrutturar jew sal-bejgħ tal-assi. Il-kumpaniji jiġu ammessi għal amministrazzjoni straordinarja biss jekk ir-ritorn tagħhom għall-ekwilibriju ekonomiku jkun jidher possibbli.

(46) Taħt l-amministrazzjoni straordinarja, l-azzjonist preċedenti jiċċaħħad mis-setgħat tiegħu ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, filwaqt li l-kumpanija tkompli topera. Il-ġestjoni tan-negozju u l-amministrazzjoni tal-assi tal-kumpanija jittieħdu taħt ir-responsabbiltà tal-kummissarji straordinarji. Huma jinħatru mill-Qorti, li tiddikjara l-kumpanija insolventi. Il-kummissarji straordinarji jaġixxu f’konformità mal-programm tal-EA (ristrutturar jew bejgħ ta’ assi) awtorizzat mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku.

(47) Meta tidħol fis-seħħ il-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja, id-djun imġarrbin qabel il-proċedura jiġu ffriżati u jsiru subordinati għad-djun imġarrbin matul l-amministrazzjoni straordinarja bħala riżultat tal-kontinwazzjoni tal-operat tan-negozju. L-istatus ta’ dawk id-djun imġarrbin matul l-amministrazzjoni straordinarja bħala “super privileġġjati” huwa pprovdut minn dispożizzjoni espliċita tal-liġi.

2.4.2. Amministrazzjoni straordinarja għal kumpaniji kbar b’tal-anqas 500 ħaddiem u EUR 300 miljun f’dejn (l-Ordni Amministrattiv Nru 347/2003, il-Liġi Marzano)

(48) Għal kumpaniji kbar b’tal-anqas 500 ħaddiem u b’tal-anqas EUR 300 miljun f’dejn japplikaw regoli speċjali addizzjonali skont l-Ordni Amministrattiv Nru 347 tat-23 ta’ Diċembru 2003 (25) (“il-Liġi Marzano”). Alitalia taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-liġi Marzano peress li, kif stabbilit fis-sentenza li tiddikjara lil Alitalia insolventi, Alitalia għandha “aktar minn ħames mitt impjegat subordinat għal tal-anqas sena u djun li jammontaw għal aktar minn tliet mitt miljun euro” (26).

(49) Skont il-liġi Marzano, il-kumpaniji jistgħu jissottomettu t-talba tagħhom sabiex jitqiegħdu taħt amministrazzjoni straordinarja kif previst minn dik il-liġi direttament mal-Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku, anki qabel ma l-Qorti tiddeċiedi dwar is-solvenza tagħhom. Il-kummissarji straordinarji jinħatru mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku u mhux mill-Qorti. Joperaw taħt is-superviżjoni tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku. Id-durata inizjali tal-amministrazzjoni straordinarja hija ta’ 12-il xahar mill-awtorizzazzjoni tal-programm tal-EA mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, iżda tista’ tiġi estiża ulterjorment b’36 xahar (massimu) addizzjonali b’Ordni tal-Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku. Fil-każ ta’ grupp ta’ kumpaniji, il-proċedura tista’ tiġi estiża għall-kumpaniji l-oħrajn tal-grupp flimkien mal-kumpanija omm (kif ġara għal Cityliner).

(50) Barra minn hekk, għall-kumpaniji li joperaw servizzi pubbliċi essenzjali, il-Liġi Marzano tipprovdi dan li ġej: — il-kummissarji straordinarji għandhom is-setgħat li jbigħu l-assi tan-negozju permezz ta’ proċedura nnegozjata (dment li l-prezz tal-bejgħ miftiehem mill-kummissarji straordinarji max-xerrej ma jkunx anqas mill-valur tas-suq stabbilit minn rapport ta’ espert indipendenti).

2.5. Dikjarazzjonijiet pubbliċi minn membri tal-gvern Taljan

(51) Dak iż-żmien, fil-25 ta’ April 2017, wara r-rifjut tal-Pjan ta’ Bidla mill-ħaddiema, il-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, li l-portafoll tiegħu kien jinkludi d-dossier ta’ Alitalia, ġie intervistat mill-gazzetta Taljana Corriere della Sera. Il-Ministru eskluda n-nazzjonalizzazzjoni jew li l-Istat kien se jħallas id-djun ta’ Alitalia. Madankollu, bi tweġiba għal mistoqsija dwar selfa tranżizzjonali possibbli lil Alitalia, il-Ministru ddikjara li l-gvern kien se jipprovdi “l-minimu assolut sabiex jitlesta l-proċess [il-bejgħ tal-assi ta’ Alitalia mill-kummissarji straordinarji]. Iż-żamma tal-ajruplani l-art mhuwiex konċepibbli minħabba li l-konnessjonijiet ikunu kompromessi u jbatu l-vjaġġaturi, li jwassal f’riperkussjonijiet diretti u indiretti pjuttost sinifikanti” (27).

(52) Fit-30 ta’ April 2017, il-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku ġie mistoqsi f’intervista mal-media għaliex Alitalia ma setgħetx titħalla tfalli. Il-Ministru spjega li l-falliment ta’ Alitalia “jkun xokk għall-prodott domestiku gross, akbar mix-xenarju ta’ perjodu ta’ sitt xhur kopert mis-self mill-gvern sabiex jinstab xerrej … Ma nistgħux [inħalluha] tfalli mil-lum għall-għada minħabba li ma jifdlilniex konnessjonijiet minn naħa waħda tal-pajjiż għall-oħra. Ma jkunx hemm kumpaniji oħrajn li lesti joffru l-konnessjonijiet, għal perjodu dawn ma jibqgħux moqdijin” (28).

(53) Fit-2 ta’ Mejju 2017, gazzetta finanzjarja Taljana rrapportat li l-Prim Ministru dak iż-żmien iddikjara li l-Gvern “intervjena mhux biss fuq talba espliċita tal-laqgħa tal-azzjonisti, iżda min-naħa tagħna huwa att ta’ responsabbiltà minn dawk li jridu jiżguraw ċerti servizzi fundamentali” (29). Fl-istess artiklu, il-Ministru għall-Koeżjoni Territorjali u għan-Nofsinhar iddikjara li “bid-deċiżjonijiet [tal-Kunsill tal-Ministri] dwar Alitalia, l-amministrazzjoni straordinarja u s-selfa tranżizzjonali ta’ sitt xhur, salvajna r-rotot kollha. Għalhekk, il-konnessjonijiet bl-ajru man-Nofsinhar huma garantiti”.

(54) Skont artiklu fl-istampa Taljana fit-3 ta’ Mejju 2017, il-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku dak iż-żmien iddikjara li “l-istrateġija tal-gvern minn dejjem kienet li jimminimizza l-impatt fuq il-kontijiet pubbliċi” u li l-gvern “ipprova jevita” li jagħti s-selfa tranżizzjonali ta’ EUR 600 miljun, iżda kienet “neċessità u inevitabbli“minħabba li “ż-żamma tal-ajruplani l-art minn filgħodu sa filgħaxija tkun tiswa ħafna aktar lill-kontribwenti Taljani”. Skont dak l-artiklu, il-Ministru mbagħad fakkar li kien hemm “4,9 miljun prenotazzjoni ta’ biljetti mħallsin diġà ma’ Alitalia” u li l-waqfien ta’ kollox ikun jikkawża ħsara lill-“PDG [u lill-immaġni [tal-Italja], u mbagħad … jintilfu l-konnessjonijiet għall-pajjiż għal ċertu numru ta’ jiem jew ta’ ġimgħat, u dan huwa impossibbli”. Is-self inizjali, skont il-Ministru, “għalhekk iservi sabiex tiġi evitata sitwazzjoni agħar minn perspettiva ekonomika” (30).

(55) F’intervista ppubblikata fil-15 ta’ Ottubru 2017, il-Ministru tal-Infrastrutturi u tat-Trasport ta’ dak iż-żmien iddikjara li s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun kien qed jagħti lill-kummissarji straordinarji “serħan il-moħħ. “ma rridux inbigħu lil Alitalia bil-loqom, iżda nbigħuha. Naraw x’ġara lil Air Berlin, li nxtrat minn Lufthansa: naqqsu l-ajruplani u l-persunal bin-nofs. Iżda meta titkisser attività ċentrali, kulħadd jitlef”. Din hija r-raġuni għaliex għal Alitalia qegħdin pjuttost inħarsu lejn il-mudell ta’ Meridiana: is-sejba ta’ sieħeb xieraq li jista’ jtejjibha”. Meta ġie mistoqsi jekk kienx ikun f’idejn il-gvern li jmiss li jittratta l-kwistjoni ta’ Alitalia, il-Ministru wieġeb “Mhux bilfors. Il-kumpanija hemm qiegħda u hemm se tibqa’. Għada jagħlqu l-offerti, issa naraw x’se jgħidulna l-kummissarji. Bejn issa u l-Milied se jkollna ċarezza dwar il-futur ta’ Alitalia. Iżda dan il-gvern ma jridx jieħu deċiżjonijiet ta’ malajr” (31)

(56) Fuq l-istess nota, wara ċ-ċaħda mill-gvern tal-offerta ta’ Lufthansa (ara n-nota f’qiegħ il-paġna fil-premessa 61), il-Ministru tal-Infrastrutturi u tat-Trasport ta’ dak iż-żmien iddikjara, f’intervista ppubblikata fl-24 ta’ Novembru 2017, li l-offerta ta’ Lufthansa “ma kinitx xierqa għal pajjiż kbir bħall-Italja u għal kumpanija bħal Alitalia b’eluf ta’ ħaddiema u wħud mill-aktar konnessjonijiet importanti fil-pajjiż. Se nistennew sakemm jiġi ppreżentat lilna pjan ta’ żvilupp industrijali kif imiss, u mhux wieħed li sempliċiment jimponi tbatija fuq il-ħaddiema. Għandna sa tmiem il-mandat tal-gvern; qed nippruvaw niksbu l-aħjar kundizzjonijiet. Infakkar li l-kriżi ta’ Alitalia hija dovuta għal żbalji maniġerjali, mhux għas-suq, li fil-fatt qiegħed jespandi malajr” (32)

2.6. Il-proċess tal-bejgħ ta’ Alitalia u l-estensjonijiet tiegħu

(57) L-Artikolu 1 tal-Ordni Amministrattiv 55/2017, li ta s-self inizjali, stabbilixxa li, sabiex jitfassal il-programm tal-EA, il-kummissarji straordinarji kellhom jippubblikaw, sas-17 ta’ Mejju 2017, sejħa għal espressjonijiet ta’ interess għax-xiri jew għar-ristrutturar tal-kumpless kummerċjali ta’ Alitalia. Il-proċess wara dik is-sejħa għal interess, li għandu jitwettaq fi żmien sitt xhur mill-għoti tal-ewwel finanzjament, kien li jiġi żgurat li jiġu ssodisfati l-prinċipji tat-trasparenza, tat-trattament ugwali u tan-nondiskriminazzjoni.

(58) Fis-17 ta’ Mejju 2017, f’konformità mal-Artikolu 1 tal-Ordni Amministrattiv 55/2017, il-kummissarji straordinarji nedew sejħa għal espressjoni ta’ interess bl-għan li jiġi deċiż jekk Alitalia setgħetx tiġi rristrutturata jew jekk l-assi tagħha kellhomx jinbiegħu, jew bħala unitajiet operatorji jew bħala oġġetti u kuntratti operatorji.

(59) Il-perjodu li fih kellhom isiru l-espressjonijiet ta’ interess intemm fil-21 ta’ Lulju 2017. Fl-1 ta’ Awwissu 2017, il-kummissarji straordinarji, kif awtorizzati mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, organizzaw proċess ta’ sejħa għall-offerti sabiex ibigħu l-assi tal-kumpaniji taħt amministrazzjoni straordinarja (Alitalia u Cityliner) bħala unitajiet operatorji bi skadenza fis-16 ta’ Ottubru 2017 għall-preżentazzjoni tal-offerti, u bi skadenza tal-5 ta’ Novembru 2017 għall-finalizzazzjoni tal-proċess tal-bejgħ.

(60) Għas-sejħa għall-offerti, il-maġġoranza tal-assi tal-kumpaniji taħt amministrazzjoni straordinarja (Alitalia u Cityliner) inqasmu f’unitajiet operatorji separati, li jikkonsistu speċifikament f’dawn: (a) l-attivitajiet tan-negozju fis-sħuħija tagħhom (“Lott Sħiħ” jew “Lott Uniku”); jew inkella (b) l-attivitajiet tal-avjazzjoni (“Lott tal-Avjazzjoni”); u (c) l-attivitajiet ta’ mmaniġġjar (“Lott ta’ Mmaniġġjar”). Il-Lott tal-Avjazzjoni kien jinkludi l-assi u r-relazzjonijiet legali marbutin mal-attivitajiet tat-trasport bl-ajru mwettqin mill-kumpaniji taħt amministrazzjoni straordinarja, inklużi l-flotta, is-slots, il-marka, l-inġenji tal-ajru tas-sussidjarji Irlandiżi u l-kuntratti ta’ lokazzjoni u ta’ manutenzjoni. Il-Lott ta’ Mmaniġġjar kien jinkludi l-assi u r-relazzjonijiet legali tal-kumpaniji taħt amministrazzjoni straordinarja marbutin mas-servizzi mwettqa fl-ajruporti għall-assistenza fuq l-art favur partijiet terzi. Il-Lott Sħiħ kien jinkludi l-assi u r-relazzjonijiet legali tal-Lott tal-Avjazzjoni u tal-Lott ta’ Mmaniġġjar. L-offerent kien liberu li jiddefinixxi l-perimetru tal-offerta ta’ xiri.

(61) L-Ordni Amministrattiv 148/2017, li ta s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, estenda l-iskadenza inizjali tal-5 ta’ Novembru 2017 għat-tlestija tal-proċess tal-bejgħ sat-30 ta’ April 2018. Imbagħad, wara li s-sejħa għall-offerti ma rnexxietx (33) fit-22 ta’ Diċembru 2017, il-kummissarji straordinarji fetħu proċedura nnegozjata ġdida (34) għall-bejgħ tal-assi ta’ Alitalia.

(62) Il-proċedura nnegozjata kellha skadenza oriġinali fl-10 ta’ April 2018, li sussegwentement ġiet estiża għall-31 ta’ Ottubru 2018. Fi tmiem il-proċedura nnegozjata fis-31 ta’ Ottubru 2018, waslu erba’ proposti (35). Hija biss l-offerta tal-kumpanija ferrovjarja Taljana Ferrovie dello Stato (“FS”), li kienet appoġġata minn bond tal-offerta ta’ EUR 17,5 miljun, li tqies validu mill-kummissarji straordinarji. Peress li l-offerta ta’ FS kienet kundizzjonali, FS ingħatat skadenza ġdida sabiex tissottometti l-offerta vinkolanti tagħha. L-iskadenza sabiex tiġi sottomessa l-offerta vinkolanti ġiet posposta diversi drabi, l-aktar reċenti fil-21 ta’ Novembru 2019.

(63) FS naqset milli tissottometti offerta vinkolanti finali sa dik id-data. Minħabba dak in-nuqqas ta’ sottomissjoni ta’ offerta, il-Kummissjoni tifhem li l-proċess tal-bejgħ tqies li falla (36).

2.7. Id-Deċiżjoni tal-Ftuħ

(64) Fid-Deċiżjoni tal-Ftuħ, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod provviżorju li ż-żewġ selfiet mill-Istat kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(65) B’mod partikolari, il-Kummissjoni qieset li ż-żewġ selfiet mill-Istat taw vantaġġ ekonomiku lil Alitalia għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE. L-affermazzjoni li, meta tat lil Alitalia ż-żewġ selfiet mill-Istat, l-Italja kienet aġixxiet bħala operatur f’ekonomija tas-suq ma kinitx issostanzjata b’evidenza.

(66) Fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-għajnuna, il-Kummissjoni qieset li Alitalia kienet impriża f’diffikultà skont it-tifsira tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar u waslet għall-konklużjoni provviżorja li kien hemm dubji serji dwar il-kompatibbiltà taż-żewġ selfiet mill-Istat mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE.

(67) B’mod partikolari, l-Italja kienet argumentat li ż-żewġ selfiet mill-Istat kienu meħtieġa sabiex jiġu evitati ħruġ f’daqqa mis-suq, u l-konsegwenzi negattivi assoċjati, ta’ kumpanija li għandha rwol sistemiku importanti fir-rigward tas-settur kollu tat-trasport bl-ajru tal-Italja. Il-Kummissjoni qieset li ma kienx hemm biżżejjed informazzjoni sabiex tintlaħaq il-konklużjoni dwar l-eżistenza ta’ kontribuzzjoni għal objettiv ta’ interess komuni.

(68) Il-Kummissjoni kellha wkoll dubji dwar jekk kienx ġie ssodisfat il-kriterju ta’ adegwatezza taż-żewġ selfiet mill-Istat, peress li ż-żewġ selfiet mill-Istat ma ġewx irrimborżati fi żmien sitt xhur wara l-ewwel żborż tagħhom lil Alitalia. Barra minn hekk, ma kienx ċar meta sseħħ il-likwidazzjoni u jekk din kinitx se tiġi ffinalizzata fi ħdan perjodu ta’ żmien raġonevoli kif meħtieġ mil-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar. Għalhekk, l-għajnuna dehret li ppermettiet li jissoktaw l-operazzjonijiet ta’ Alitalia bejn Mejju 2017 u tal-inqas Ottubru 2019, hekk kif żammet negozju li, altrimenti, ma jkunx vijabbli fis-suq għal perjodu ferm itwal minn perjodu temporanju ta’ sitt xhur.

(69) Barra minn hekk, il-Kummissjoni kellha dubji dwar jekk kienx ġie ssodisfat il-kriterju ta’ proporzjonalità taż-żewġ selfiet mill-Istat. Il-pjan ta’ likwidità pprovdut mill-Italja kien jinkludi riżervi ta’ likwidità sostanzjali (EUR 796 miljun fi tmiem l-ewwel trimestru tal-2018, li gradwalment naqsu għal EUR 546 miljun fi tmiem l-2018). Madankollu, l-Italja ma spjegatx għaliex dik il-likwidità eċċessiva kienet strettament neċessarja sabiex Alitalia tibqa’ topera għal sitt xhur. Għalhekk, il-Kummissjoni kellha dubji dwar jekk l-ammont tal-għajnuna kienx limitat għall-minimu neċessarju.

(70) Fl-aħħar nett, fuq il-bażi tal-informazzjoni pprovduta mill-Italja, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod provviżorju li Alitalia ma kienet ibbenefikat mill-ebda għajnuna għas-salvataġġ, għajnuna għar-ristrutturar jew appoġġ għar-ristrutturar temporanju fl-aħħar 10 snin qabel l-għoti taż-żewġ selfiet mill-Istat u li l-prinċipju “tal-ewwel u tal-aħħar darba”, stabbilit fil-punti 70 u 71 tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar, kien ġie rrispettat. Il-Kummissjoni kienet diġà kkonkludiet li ma kien hemm l-ebda kontinwità ekonomika bejn CAI u Alitalia Linee Aeree SpA, li partijiet mill-assi tagħha ġew akkwistati minn CAI u ntużaw sabiex tinħoloq l-Alitalia preżenti (37). Fil-passat, Alitalia Linee Aeree SpA kienet irċiviet self ta’ EUR 300 miljun, li l-Kummissjoni kkonkludiet li kien għajnuna (38) skont il-verżjoni preċedenti tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar (39). Li kieku kien hemm kontinwità, Alitalia ma kinitx tkun eliġibbli għall-għajnuna skont il-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar.

3. KUMMENTI MINN PARTIJIET INTERESSATI

(71) Tliet partijiet interessati (jiġifieri Ryanair, il-parti anonima kkonċernata, Aegean) issottomettew il-kummenti tagħhom lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108(2) tat-TFUE.

3.1. Ryanair

(72) Dwar l-eżistenza ta’ għajnuna, Ryanair targumenta li l-Prinċipju tal-Operatur f’Ekonomija tas-Suq mhuwiex applikabbli la (i) għas-self inizjali, peress li l-Italja tatha bħala awtorità pubblika li ssegwi l-objettivi ta’ interess ġenerali relatati mal-utenti tas-servizz tat-trasport ta’ Alitalia u mal-ħaddiema tagħha u mal-kontinwità territorjali tar-Repubblika Taljana; u lanqas (ii) għall-finanzjament addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, li ma jistax jiġi ġġustifikat bix-xieraq mill-iskopertura preċedenti tal-Istat għal Alitalia.

(73) Fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-għajnuna, Ryanair targumenta li l-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà ma humiex issodisfati. Fir-rigward tal-kriterju ta’ interess komuni, li kieku l-flotta ta’ Alitalia nżammet l-art, il-linji tal-ajru kompetituri bi prezzijiet baxxi kienu jkunu jistgħu jissostitwixxu kwalunkwe servizz mitluf — inklużi l-OSP —, kif muri mir-rivitalizzazzjoni tat-traffiku tal-ajru fl-ajruporti ta’ Budapest u ta’ Barċellona wara l-kollass ta’ Malév u ta’ Spanair rispettivament. Minflok ma tgħin fl-effiċjenza tas-suq Taljan tat-trasport bl-ajru, l-għajnuna fil-fatt tfixklu u tagħmel ħsara lill-interess komuni. L-għajnuna tintuża għal kompetizzjoni inġusta fuq rotot profittabbli, anki fir-rigward ta’ servizzi u ta’ inizjattivi ġodda (jiġifieri l-lounge l-ġdida “Casa Italia” fl-ajruport ta’ Ruma (40)) miftuħa minn Alitalia. Fir-rigward tar-ritorn għall-kundizzjoni ta’ vijabbiltà fit-tul, Ryanair tinnota li, fin-nuqqas ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju, iż-żewġ selfiet mill-Istat joħolqu riżerva ta’ flus mhux ġustifikata għal Alitalia. Ryanair tissottometti wkoll li minbarra li l-assi ta’ Alitalia ma humiex biżżejjed sabiex jirrimborżaw is-self, hija għadha tagħmel it-telf, u titlef EUR 1,75 miljun kuljum b’EBIDTA negattiv ta’ EUR 0,7 miljun kuljum.

3.2. Il-parti interessata anonima

(74) Fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-għajnuna, il-parti interessata anonima targumenta li, għall-kuntrarju tar-rekwiżit li l-għajnuna għas-salvataġġ jenħtieġ li tkun ta’ natura urġenti u temporanja, peress li għandha l-għan li twieġeb għal kriżi akuta fil-likwidità, l-għajnuna tiffavorixxi lil Alitalia fuq linji tal-ajru oħrajn. Dan minħabba li l-għajnuna ttejjeb b’mod artifiċjali s-sitwazzjoni finanzjarja ta’ Alitalia, peress li l-problemi ta’ Alitalia ma humiex kwistjonijiet ġodda iżda pjuttost dejjiema, li ilhom jiżdiedu b’mod drammatiku u kontinwu matul l-aħħar snin.

(75) Il-parti interessata anonima targumenta wkoll li mezzi oħrajn, li joħolqu anqas distorsjoni għas-suq, kienu jkunu disponibbli għal Alitalia sabiex tiżgura operazzjonijiet kontinwi matul l-amministrazzjoni straordinarja ta’ Alitalia.

3.3. Aegean

(76) Aegean tindika li fuq il-bażi tal-għarfien tagħha dwar is-suq, it-termini tas-self inizjali u tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ma kinux konformi mal-kundizzjonijiet ta’ finanzjament li x’aktarx kienu disponibbli fis-suq għal linja tal-ajru f’diffikultà bħal Alitalia. Aegean tinnota wkoll li l-objettiv iddikjarat tas-self inizjali u tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun kien li jiġi żgurat li l-kumpanija tibqa’ negozju avvjat. Fid-dawl ta’ dan, huwa ċar li fl-ilħuq ta’ dak l-objettiv, l-Italja ma setgħetx tkun iggwidata minn prinċipji ekonomiċi iżda minn kunsiderazzjonijiet pjuttost politiċi bħaż-żamma tal-impjiegi u l-evitar tal-inkwiet soċjali.

(77) B’referenza għall-kompatibbiltà tal-għajnuna, Aegean targumenta b’mod partikolari li: (a) l-għajnuna ma kinitx limitata għall-minimu, peress li kienet manifestament sproporzjonata fir-rigward kemm tal-ammont kif ukoll tat-termini tagħha. L-għajnuna ppermettiet lil Alitalia mhux biss tibqa’ attiva fis-suq, iżda wkoll li tespandi l-operazzjonijiet tagħha billi tiftaħ rotot kompetituri ġodda b’fatturi ta’ tagħbija tal-ajruplani baxxi ħafna; (b) l-għajnuna kellha effett distorsiv fuq is-suq, li kien ġie ppreservat għal kull jum li baqgħet għad-dispożizzjoni ta’ Alitalia, bl-effett negattiv addizzjonali ta’ ingranaġġ minn Alitalia tal-vantaġġ li rċiviet miż-żewġ selfiet mill-Istat sabiex tikkummerċjalizza s-servizzi tagħha b’mod aggressiv u tikkompeti ma’ linji tal-ajru oħrajn; (c) għall-kuntrarju tal-punt 55(e) tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar, Alitalia daħħlet fis-seħħ miżuri strutturali, kif muri mill-ftuħ ta’ rotot ġodda, li, fil-kuntest tas-suq tas-servizzi tal-avjazzjoni, kienu jikkostitwixxu l-akkwiżizzjoni ta’ sehem mis-suq, u espansjoni mhux ġustifikata tal-operazzjonijiet tagħha; (d) l-effett distorsiv tal-għajnuna ntwera bil-ftuħ ta’ rotot ġodda, biż-żieda fil-frekwenza ta’ xi titjiriet, u bl-operat b’fatturi ta’ tagħbija baxxi fuq xi wħud minn dawk ir-rotot. Effett distorsiv bħal dan issogra li jsir permanenti minħabba t-tul ta’ żmien eċċessiv li matulu l-għajnuna kienet għad-dispożizzjoni ta’ Alitalia.

4. INFORMAZZJONI PPROVDUTA MILL-ITALJA

4.1. Kummenti mill-Italja

4.1.1. Kunsiderazzjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi

(78) Skont l-Italja, is-self inizjali kien maħsub sabiex jindirizza l-ħtiġijiet urġenti ta’ ġestjoni ta’ Alitalia u ta’ kumpaniji oħrajn tal-grupp imqegħdin taħt amministrazzjoni straordinarja, jiġifieri Cityliner (ara l-premessa 41). Dawk il-ħtiġijiet kienu jinkludu l-iżgurar li Alitalia setgħet tkompli tipparteċipa fis-sistemi regolatorji internazzjonali li jirregolaw il-linji tal-ajru, bħall-IATA, sakemm tittieħed id-deċiżjoni għar-ristrutturar ta’ Alitalia jew għall-bejgħ tal-assi tagħha (ara l-premessa 17).

(79) L-awtoritajiet Taljani żiedu wkoll li s-self inizjali ġie pprovdut minħabba l-ħtieġa li tiġi evitata l-interruzzjoni tas-servizz, filwaqt li titqies it-tbatija soċjali u l-inkonvenjent serju għall-utenti li tali interruzzjoni tkun tinvolvi, bi ksur, fost l-oħrajn, tad-dritt għall-kontinwità territorjali fi ħdan ir-Repubblika tal-Italja ggarantit mill-Kostituzzjoni Taljana.

(80) L-Italja ġġustifikat l-affermazzjoni tagħha li l-ħruġ ta’ Alitalia jkun iwassal għal tfixkil serju fis-settur tat-trasport tal-passiġġieri bl-ajru u fis-soċjetà billi pprovdiet id-data li ġejja: fl-1 ta’ Mejju 2017, in-numru totali ta’ passiġġieri li kienu pprenotaw għall-perjodu minn Mejju 2017 sa Marzu 2018 kien jammonta għal EUR 4 935 210 (jew b’biljett maħruġ diġà jew b’biljett li kien għadu jrid jinħareġ), li minnhom madwar EUR 1,3 miljun f’Mejju u aktar minn nofs miljun matul l-ewwel 15-il jum tax-xahar. Il-valur totali tal-biljetti maħruġin għall-perjodu minn Mejju 2017 sa Marzu 2018 kien ta’ EUR 429 miljun (li minnhom EUR 125 miljun kienu relatati max-xahar ta’ Mejju 2017 biss), filwaqt li l-kostijiet ta’ kumpens li kellhom jitħallsu lill-passiġġieri rreġistrati fl-ewwel 15-il jum ta’ Mejju 2017 skont ir-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (41) kienu jkunu ta’ madwar EUR 268,5 miljun.

(81) L-awtoritajiet Taljani spjegaw li ladarba Alitalia daħlet taħt l-amministrazzjoni straordinarja, il-finanzjament ingħata sakemm jitħejja u jiġi implimentat programm tal-EA.

(82) L-awtoritajiet Taljani affermaw li mingħajr iż-żewġ selfiet mill-Istat kien ikun diffiċli li jitwettaq il-proċess tas-sejħa għall-offerti għall-iżvestiment ta’ Alitalia f’konformità mal-ogħla standards ta’ trasparenza, ta’ nonkondizzjonalità u ta’ kompetittività. Dan kien jikkostitwixxi l-prekundizzjoni għall-kisba tal-aħjar valur possibbli mill-assi li kellhom jinbiegħu, jiġifieri l-iżvestiment tan-negozji ta’ Alitalia fl-aħjar kundizzjonijiet tas-suq li jistgħu jinkisbu permezz ta’ proċedura kompetittiva. Fil-kummenti supplimentari tagħha sottomessi fil-25 ta’ Settembru 2018, l-Italja enfasizzat li l-loġika ekonomika taż-żewġ selfiet mill-Istat kienet li tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul ta’ Alitalia billi tiġi ffaċilitata t-tlestija b’suċċess, f’perjodu ta’ żmien iddeterminat minn qabel, tal-proċedura ta’ offerti kompetittiva għall-bejgħ tal-assi ta’ Alitalia. Dik kellha l-għan, essenzjalment, li tippreserva l-valur massimu ta’ dawk l-assi sakemm jitlesta t-tali bejgħ.

4.1.2. Fir-rigward tal-valutazzjoni taż-żewġ selfiet mill-Istat qabel l-għoti

(83) L-Italja ma ssottomettiet l-ebda evidenza li kienet wettqet valutazzjoni ex ante tal-profittabilità taż-żewġ selfiet mill-Istat qabel ma tathom. Meta l-Kummissjoni talbitha tipprovdi kwalunkwe evidenza bħal din, l-Italja sempliċiment iddikjarat li l-kombinazzjoni tar-rata tal-imgħax li kienet tapplika għaż-żewġ selfiet mill-Istat flimkien mar-rekwiżiti vinkolanti stretti dwar ir-ripagament tagħhom tiżgura riżultat pożittiv għas-sellief. Għalhekk, skont l-Italja, il-bilanċ tal-intervent finanzjarju ċertament ikun pożittiv għall-mutwanti, peress li r-riskju meħud minn dan tal-aħħar ikun limitat u, fi kwalunkwe każ, remunerat skont it-termini tas-suq.

4.1.2.1. Fir-rigward tal-konformità tas-self inizjali mal-imġiba tas-suq

(84) L-awtoritajiet Taljani affermaw li s-self inizjali kien allinjat mal-kundizzjonijiet tas-suq u, għalhekk, kien jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, peress li ma kienx jikkostitwixxi għajnuna.

(85) Skont l-awtoritajiet Taljani, is-self inizjali huwa allinjat mal-imġiba tas-suq minħabba l-kundizzjonijiet speċifiċi marbutin miegħu, jiġifieri: (i) rata EURIBOR ta’ sitt xhur, flimkien ma’ 1 000 punt bażi f’konformità mal-Komunikazzjoni dwar ir-Rata ta’ Referenza (42); (ii) il-ħlas lura obbligatorju fi żmien sitt xhur mill-ħlas, b’(iii) ripagament ta’ prijorità fuq kwalunkwe dejn ieħor taħt l-amministrazzjoni straordinarja ta’ Alitalia. Il-kost tal-imgħax impost allegatament ġie kkalkolat fuq il-bażi tal-kundizzjonijiet u tal-parametri tas-suq, filwaqt li tqiesu bis-sħiħ iċ-ċirkostanzi speċifiċi ta’ Alitalia. Peress li ġew applikati l-kundizzjonijiet tas-suq, is-self ma ta l-ebda vantaġġ iffinanzjat mill-Istat lil Alitalia u, għalhekk, ma jistax jikkostitwixxi miżura ta’ għajnuna.

(86) L-awtoritajiet Taljani argumentaw li r-riskju meħud mill-Istat bħala sellief — remunerat bil-kundizzjonijiet tas-suq — prattikament ma jeżistix fid-dawl tal-benefiċċju rikonoxxut tar-ripagament prijoritarju fuq kwalunkwe dejn ieħor taħt l-amministrazzjoni straordinarja ta’ Alitalia. L-awtoritajiet Taljani jaffermaw li kien raġonevoli li wieħed jassumi li, fi kwalunkwe każ, l-assi ta’ Alitalia jistgħu jkopru d-djun li jirriżultaw mis-self inizjali, ikun xi jkun l-eżitu tal-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja.

(87) Skont l-awtoritajiet Taljani, il-kombinazzjoni tal-livell tal-imgħax mitlub u t-termini stretti ta’ ripagament tfisser li l-eżitu għas-sellief, jiġifieri l-bilanċ finali tal-intervent finanzjarju, ċertament se jkun pożittiv. Għalhekk, is-self kien kompletament konformi mal-prinċipju ta’ investitur privat f’ekonomija tas-suq u ma kien hemm l-ebda obbligu proċedurali li l-Kummissjoni tingħata notifika minn qabel skont l-Artikolu 108(2) tat-TFUE.

(88) L-awtoritajiet Taljani argumentaw ukoll li l-azzjonisti privati, inkluż, b’mod partikolari, Etihad, kienu wkoll lesti li jipprovdu finanzjament lil Alitalia fil-qafas tal-Pjan ta’ Bidla. B’mod aktar speċifiku, fit-22 ta’ Diċembru 2016, (i) Alitalia laħqet ftehim mal-kredituri finanzjarji tagħha stess għal moratorju, (ii) l-azzjonisti ta’ Alitalia ddiskutew il-ħruġ ta’ strumenti azzjonarji parteċipi li jiswew USD 231 miljun; (iii) [wieħed mill-azzjonisti ta’ Alitalia daħal fi ftehimiet dwar l-impenji ekonomiċi fir-relazzjoni bejn l-azzjonisti ta’ Alitalia]. Fis-27 ta’ Diċembru 2016, Etihad tat ukoll self subordinat mill-azzjonisti ta’ EUR 100 miljun lil Alitalia. F’nota datata l-25 ta’ Marzu 2019, l-awtoritajiet Taljani affermaw ukoll li ż-żewġ selfiet mill-Istat huma allinjati mal-ammont tal-finanzjament il-ġdid previst fil-Pjan ta’ Bidla ta’ Alitalia.

4.1.2.2. Fir-rigward tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun

(89) L-awtoritajiet Taljani jiddikjaraw li l-argumenti tagħhom fir-rigward tas-self inizjali japplikaw bl-istess mod għall-finanzjament addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, li ġie pprovdut taħt l-istess termini u kundizzjonijiet bħas-self inizjali, filwaqt li titqies bis-sħiħ is-sitwazzjoni speċifika ta’ Alitalia.

(90) L-awtoritajiet Taljani jargumentaw ukoll li s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun u l-estensjonijiet tar-ripagament tal-finanzjament ta’ EUR 600 miljun f’Ottubru 2017 kienu neċessarji sabiex tiġi organizzata s-sejħa għall-offerti u jiġi żgurat il-bejgħ ta’ Alitalia bl-aħjar kundizzjonijiet tas-suq li jistgħu jinkisbu. Il-falliment ta’ tali sejħa għall-offerti kien ikollu effetti punittivi fuq il-prospetti tan-negozju tal-kumpanija u kien jikkawża dannu serju lill-partijiet ikkonċernati kollha. Għalhekk, iż-żewġ selfiet mill-Istat kienu relatati mill-qrib mal-għan li tinkiseb il-vijabbiltà fit-tul tal-kumpanija.

4.1.3. Dwar id-Deċiżjoni tal-Ftuħ

(91) Fir-rigward tad-Deċiżjoni tal-Ftuħ, l-Italja tiddikjara li l-valutazzjoni tal-Kummissjoni (43) tal-valur tal-assi ta’ Alitalia saret qabel id-dħul tal-kumpanija taħt amministrazzjoni straordinarja, u għalhekk ma kinitx aġġornata fiż-żmien tar-rispons tal-Italja (il-25 ta’ Mejju 2018). L-Italja targumenta, f’dak ir-rigward, li l-bidliet implimentati mill-maniġment il-ġdid ta’ Alitalia wasslu għal azzjonijiet sabiex jiġi ssalvagwardjat id-dħul, sabiex jiġu limitati l-kostijiet u sabiex tiżdied l-effiċjenza. F’dak ir-rigward, l-Italja l-ewwel issostni li l-kummissarji straordinarji indirizzaw il-problemi finanzjarji u maniġerjali ta’ Alitalia, billi ssimplifikaw l-operazzjonijiet u nnegozjaw il-kuntratti mill-ġdid, eż. kisbu tnaqqis notevoli fil-kostijiet tal-lokazzjoni (kostijiet tal-lokazzjoni stmati ta’ EUR [210-250] miljun fl-2018 meta mqabblin ma’ EUR [260-340] miljun fl-2017). L-Italja tenfasizza li, meta wieħed iqis dak l-iffrankar u l-fatt li l-proċedura ta’ bejgħ kienet avvjata, l-assi ta’ Alitalia kienu sottovalutati.

(92) Barra minn hekk, bħala parti mis-setgħat speċjali mogħtijin lilhom bil-liġi, il-kummissarji straordinarji ngħataw is-setgħa, pereżempju, li jieħdu passi sabiex jirkupraw il-flus dovuti lil Alitalia u jinnegozjaw is-saldu tal-pretensjonijiet ma’ partijiet oħrajn. Għalhekk, il-valur tal-assi ta’ Alitalia jkollu jiġi rrivedut fid-dawl tad-dħul miksub u tat-tnaqqis fil-kostijiet magħmulin mill-kummissarji straordinarji. L-Italja tafferma wkoll li l-valwazzjoni fil-komunikazzjoni mhux vinkolanti sottomessa minn Lufthansa ma setgħetx tirrifletti l-valur tal-assi ta’ Alitalia peress li l-offerta kienet għal parti biss mill-assi offruti u tista’ tirrifletti ċerti interessi soġġettivi mill-parti offerenti. Għaldaqstant, il-valwazzjoni għal parti mill-assi ma setgħetx tintuża bħala indikatur għad-determinazzjoni tal-valur tal-assi kollha.

(93) L-Italja tikkontesta l-affermazzjoni tal-Kummissjoni li ftit li xejn kien hemm evidenza li turi li l-Italja kellha x’titlef l-aktar fix-xenarju kontrofattwali li fih ma jiġux ipprovduti ż-żewġ selfiet mill-Istat. L-Italja targumenta li, peress li Alitalia tinsab fi proċedura ta’ insolvenza ġestita minn kummissarji straordinarji maħturin mill-gvern, dawk il-kummissarji qegħdin jaġixxu bi skop pubbliku. L-Italja targumenta li, għalkemm Alitalia ma hijiex proprjetà tal-Istat iżda l-kummissarji straordinarji qegħdin jaġixxu bi skop pubbliku, l-Italja tista’, għaldaqstant, tqis it-telf li kien iġarrab l-Istat li kieku Alitalia ma baqgħetx topera u ġiet illikwidata meta ddeċieda jekk jintervjenix bħala sellief tas-suq.

(94) L-Italja lanqas ma taqbel mal-osservazzjoni tal-Kummissjoni fil-premessa 64 tad-Deċiżjoni tal-Ftuħ li, peress li l-Istat kien biss azzjonist minoritarju indirett, ma setax jibbenefika minn prezz tal-bejgħ aħjar bl-istess mod bħall-azzjonisti li kellhom maġġoranza. L-Italja tikkontesta li, peress li r-rikavat mill-bejgħ tal-assi huwa ddestinat għall-kredituri, l-interess ta’ numru usa’ ta’ partijiet ikkonċernati, bħal kredituri, klijenti, ħaddiema u fornituri, jeħtieġ li jitqies meta jiġi vvalutat jekk iż-żewġ selfiet mill-Istat sarux skont il-kundizzjonijiet tas-suq.

4.1.4. Fir-rigward tax-xenarju kontrofattwali għall-għoti tal-għajnuna

(95) Fil-kummenti supplimentari tagħha sottomessi fil-25 ta’ Settembru 2018, l-Italja stabbiliet, f’aktar dettall, il-konsegwenzi fix-xenarju kontrofattwali tal-likwidazzjoni ta’ Alitalia fil-31 ta’ Diċembru 2017 u ddikjarat dan li ġej: (a) l-Istat aġixxa bħala operatur f’ekonomija tas-suq, minħabba t-telf sinifikanti li kien ikollu jġarrab f’każ ta’ bejgħ/għeluq tal-kumpanija fil-31 ta’ Diċembru 2017, diġà previst fid-data tal-għoti tas-self inizjali. Dak it-telf kien jammonta għal EUR [aktar minn biljun], essenzjalment minħabba: (i) il-kostijiet marbutin mal-qgħad imġarrbin mill-Istat; (ii) it-taxxi mhux imħallsin; (iii) il-kostijiet ta’ kumpens minħabba l-passiġġieri; (iv) l-effetti konsegwenzjali fuq il-fornituri; (b) iż-żewġ selfiet mill-Istat kellhom jindirizzaw il-ħtiġijiet urġenti ta’ ġestjoni ta’ Alitalia u jevitaw interruzzjoni tas-servizz, li potenzjalment twassal għal problemi fis-soċjetà u għal tfixkil serji; (c) iż-żewġ selfiet mill-Istat kienu allinjati mar-rata għall-kumpaniji bi klassifikazzjoni ħażina b’kollateralizzazzjoni baxxa fil-Komunikazzjoni dwar ir-Rata ta’ Referenza. Barra minn hekk, is-self kellu prijorità fuq id-dejn l-ieħor kollu; u (d) id-data ta’ maturità oriġinali tal-proċess tal-bejgħ ipperikolat il-prospett li dak il-proċess jirriżulta f’eżitu pożittiv u, għalhekk, ġiet estiża. Konsegwentement, ġiet estiża wkoll id-data ta’ maturità oriġinali tas-self inizjali u l-ammont tiegħu żdied bl-għoti tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun.

(96) L-Italja affermat li r-raġunament tagħha kien kompletament konformi mal-punt 107 tal-Avviż tal-Kummissjoni dwar il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat (44), fejn huwa ddikjarat li “fil-każ ta’ intervent ta’ debitu jew ekwità i f’impriża pubblika f’diffikultà, ir-redditu mistenni fuq investiment bħal dan għandu jitqabbel mar-redditu mistenni fix-xenarju kontrafattwali tal-likwidazzjoni tal-kumpanija. Fil-każ li l-likwidazzjoni tipprovdi aktar qligħ jew anqas telf, operatur f’ekonomija tas-suq prudenti kieku jagħżel din l-opzjoni”.

(97) L-Italja affermat li, li kieku Alitalia għalqet fil-31 ta’ Diċembru 2017, l-impjegati ta’ Alitalia kienu jkunu eliġibbli jitolbu l-benefiċċji mill-fond ġenerali tal-qgħad (“NASpI”) u mill-fond speċifiku ta’ solidarjetà għall-impjegati tat-trasport bl-ajru (“FSTA”). L-Italja tafferma li l-kost stmat tal-pagamenti tal-qgħad li l-Istat kien ikun responsabbli jħallas lill-persunal tal-kumpanija f’każ ta’ għeluq/stralċ kien ikun jammonta għal EUR [350-800] miljun, inkluż l-FSTA, għall-perjodu sal-31 ta’ Diċembru 2018 u għal EUR [500-900] miljun fil-każ tal-estensjoni tal-FSTA sal-31 ta’ Diċembru 2019. L-Italja affermat li l-kostijiet tal-qgħad kienu jkunu simili li kieku Alitalia ngħalqet fl-1 ta’ Mejju 2017, jum qabel ma l-kumpanija ġiet ammessa għall-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja.

(98) L-Italja semmiet ukoll li l-fornituri ta’ Alitalia jkunu affettwati b’mod negattiv mil-likwidazzjoni ta’ Alitalia. Huma jipprovdu servizzi, bħall-immaniġġjar, iċ-ċentri tas-servizzi/tal-assistenza għall-klijenti, it-tindif, l-akkomodazzjoni f’lukandi, il-loġistika u l-catering, b’valur annwali medju totali ta’ EUR [100-300] miljun.

(99) Barra minn hekk, l-Italja targumenta li, peress li Alitalia tinsab taħt amministrazzjoni straordinarja, u b’hekk hija ġestita minn awtorità pubblika, li l-mandat tagħha huwa li tirrestawra, tbigħ jew tillikwida l-assi u tqassam ir-rikavati lill-kredituri, il-kummissarji straordinarji kienu qegħdin jaġixxu fl-interess pubbliku; l-eżekuzzjoni tal-mandat tagħhom tippermettilhom jipproteġu biss id-drittijiet tal-kredituri u mhux dawk tal-azzjonisti.

(100) Barra minn hekk, l-Italja tirrikonoxxi l-konstatazzjoni tal-Qorti fis-sentenza Land Burgenland. Fil-punt 52 ta’ dik is-sentenza, il-Qorti ddikjarat li “għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-kwistjoni ta’ jekk l-istess miżura tkunx ġiet adottata fil-kundizzjonijiet normali tas-suq minn bejjiegħ privat li jinsab f’sitwazzjoni li hija l-eqreb possibbli għal dik tal-Istat, huma biss il-benefiċċji u l-obbligi marbuta mas-sitwazzjoni ta’ dan tal-aħħar bħala azzjonist, bl-esklużjoni ta’ dawk marbuta mal-kwalità tiegħu ta’ awtorità pubblika, li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni” (45).

(101) Madankollu, l-Italja ssostni li r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ma jistgħux jiġu applikati b’mod li jipprekludi lill-Istati Membri milli jadottaw miżuri li huma anqas għaljin mill-alternattivi possibbli, sempliċiment minħabba li tali miżuri jistgħu jkunu inseparabbli mill-eżerċizzju mill-Istat tal-prerogattiva pubblika tiegħu. Dak l-approċċ jispiċċa jkun ekonomikament irrazzjonali.

4.1.5. Rigward il-kompatibbiltà tal-għajnuna

(102) Qabel id-Deċiżjoni tal-Ftuħ, l-awtoritajiet Taljani argumentaw li, li kieku ż-żewġ selfiet mill-Istat kellhom jitqiesu bħala għajnuna mill-Istat, dawn ikunu jissodisfaw ir-rekwiżiti kollha ta’ kompatibbiltà għall-għajnuna għas-salvataġġ. Alitalia hija ditta f’diffikultà fid-dawl tal-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja li għaddejja (li tikkorrispondi għal proċedimenti kollettivi ta’ insolvenza skont il-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar). Fid-Deċiżjoni tal-Ftuħ, il-Kummissjoni nnotat li, peress li s-self inizjali ma tħallasx lura sitt xhur wara li ngħata, is-self inizjali ma jistax jitqies kompatibbli bħala għajnuna għas-salvataġġ, iżda jista’ jitqies biss bħala għajnuna għar-ristrutturar. Madankollu, l-Italja ma ssottomettiet l-ebda argument sabiex tafferma li ż-żewġ selfiet mill-Istat ikunu għajnuna għar-ristrutturar kompatibbli.

(103) Wara d-Deċiżjoni tal-Ftuħ, l-Italja affermat li ż-żewġ selfiet mill-Istat kienu jissodisfaw ir-rekwiżiti kollha ta’ kompatibbiltà għall-għajnuna għas-salvataġġ. Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-kriterju ta’ adegwatezza (il-punt 55 tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar), l-Italja argumentat li n-nuqqas ta’ ħlas lura tas-self inizjali fi żmien sitt xhur ma jmurx kontra l-kundizzjoni ta’ adegwatezza tal-għajnuna għas-salvataġġ peress li dawk il-linji gwida jeżentaw l-għajnuna milli titħallas lura fi ħdan dak il-perjodu ta’ żmien jekk ikun hemm pjan ta’ likwidazzjoni jew pjan ta’ ristrutturar. Barra minn hekk, l-Italja argumentat li s-self inizjali u s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun iridu jiġu ttrattati bħala intervent wieħed, li jfisser li l-perjodu ta’ sitt xhur jibda jiddekorri biss mill-iżborż tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun.

(104) It-tieni, fir-rigward tal-proporzjonalità (il-punt 60 tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar), l-Italja argumentat li ż-żewġ selfiet mill-Istat kienu proporzjonali, peress li kellhom l-għan li jkopru l-ħtiġijiet finanzjarji ta’ Alitalia sal-għeluq tal-proċedura tal-bejgħ u li l-ammont meħtieġ kien jirrifletti l-approċċ kawt tal-kummissarji straordinarji sabiex jiġi żgurat li l-assi ta’ Alitalia jkunu jistgħu jiġu ttrasferiti u ma jxekklux il-kundizzjonijiet għar-ripagament taż-żewġ selfiet mill-Istat. L-Italja pprovdiet ukoll pjan ta’ likwidità aġġornat skont it-tifsira tal-punt 60 tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar, li fil-fehma tagħha, kien jirrifletti l-ħtiġijiet ta’ likwidità ta’ Alitalia, filwaqt li tqiesu diversi fatturi, inklużi l-fluss tal-flus ta’ Alitalia mill-operazzjonijiet, l-investimenti netti totali tagħha, il-karatteristiċi tan-negozju tagħha u r-riskji li jirriżultaw miċ-ċaqliq ekonomiku speċifiku għal Alitalia.

(105) Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kriterju dwar l-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni u fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri (skont it-Taqsima 3.6 tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar), l-Italja argumentat li minn meta tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja, Alitalia rreġistrat tnaqqis fin-numru ta’ passiġġieri u ta’ titjiriet, waqqfet l-operazzjonijiet fuq ċerti rotot fuq distanzi twal li kienu jagħmlu t-telf, żiedet il-fattur ta’ tagħbija tal-passiġġieri tal-flotta u kisbet iffrankar sinifikanti fil-kostijiet lavorattivi. L-Italja tagħmel referenza wkoll għall-fatt li, li kieku Alitalia twaqqaf l-operazzjonijiet f’daqqa waħda, dan ikun jirriżulta f’konsegwenzi negattivi minħabba r-rwol essenzjali li għandha Alitalia fis-settur tat-trasport bl-ajru fl-Italja. Iż-żewġ selfiet mill-Istat kienu limitati għall-minimu sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tal-operazzjonijiet u ma jippermettux l-espansjoni ta’ Alitalia lil hinn minn kif permess mil-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar.

4.2. Rapporti u studji pprovduti mill-Italja dwar Alitalia

(106) Għalkemm l-Italja ma ppreżentat l-ebda valutazzjoni ekonomika ex ante taż-żewġ selfiet mill-Istat imħejjija minnha qabel ma ngħataw, l-Italja pprovdiet diversi dokumenti mħejjijin minn esperti u minn entitajiet oħrajn dwar is-sitwazzjoni ekonomika u l-operat tan-negozju ta’ Alitalia. Din it-taqsima tiddeskrivi d-dokumenti ewlenin ipprovduti mill-Italja rigward Alitalia. Xi wħud mid-dokumenti tħejjew qabel ma Alitalia daħlet taħt amministrazzjoni straordinarja, u għalhekk qabel ma ngħataw (ex ante) iż-żewġ selfiet mill-Istat, filwaqt li oħrajn saru wara (ex post).

4.2.1. Studji/dokumenti ex ante

4.2.1.1. Il-Pjan ta’ Bidla

(107) Il-Pjan ta’ Bidla tħejja f’Diċembru 2016, f’konformità mar-rekwiżiti tat-taqsima 67 tal-Liġi Taljana dwar il-Falliment, meta kien ċar għal Etihad li Alitalia kienet waslet sabiex tfalli. Il-Pjan ta’ Bidla kien jinkludi pjan finanzjarju u industrijali li jkopri perjodu mill-2017 sal-2021 kif meħtieġ mil-Liġi Taljana dwar il-Falliment. Kellu l-għan li sal-2021 jerġa’ jistabbilixxi l-vijabbiltà ta’ Alitalia bħala riżultat ta’: (i) tfassil mill-ġdid tan-network u żieda fid-dħul b’madwar EUR 900 miljun fis-sena (46) (b’mod partikolari permezz ta’ titjib tal-fattur ta’ tagħbija, l-iżvilupp tad-dħul mit-traffiku fuq distanzi twal u tad-dħul anċillari); u (ii) tnaqqis tal-kostijiet ta’ Alitalia b’madwar EUR 400 miljun fis-sena (miżuri ta’ kosteffiċjenza u tnaqqis tan-numru ta’ membri tal-persunal ta’ Alitalia (47) b’[X XXX] u tas-salarji sa [20-40] %). Minbarra l-miżuri għat-tnaqqis tal-kostijiet, il-Pjan ta’ Bidla stima ħtieġa ta’ kontribuzzjoni ta’ ekwità ta’ madwar EUR 1,4 biljun, parzjalment minn oġġetti mhux flus bħal konverżjonijiet tad-dejn iżda wkoll parzjalment minn żieda ta’ kapital ġdid, sabiex Alitalia tiġi rristrutturata u jiġi implimentat pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ġdid. Skont il-Pjan ta’ bidla, li kieku ġie segwit dak il-perkors, Alitalia kienet tilħaq affidabbiltà kreditizja mill-2019 ’il quddiem.

(108) Il-pjan ikkalkola li r-riżultat nett ta’ Alitalia kien jiżdied minn EUR — 458 miljun fl-2016 (ċifri ta’ qabel l-għeluq) għal EUR + 168 miljun fl-2021, filwaqt li l-EBITDA ta’ Alitalia kien jiżdied minn EUR — 176 miljun fl-2016 għal EUR + 441 miljun fl-2021.

(109) L-implimentazzjoni tal-pjan kienet teħtieġ l-approvazzjoni tat-trade unions minħabba t-tnaqqis fil-kostijiet li kien jaffettwa l-forza tax-xogħol. Madankollu, il-Pjan ta’ Bidla ġie rrifjutat f’referendum mit-trade unions f’April 2017, li pprevjena l-implimentazzjoni ta’ tnaqqis sinifikanti fil-kostijiet lavorattivi. Kien ir-rifjut ta’ dak il-pjan li rriżulta fit-tqegħid ta’ Alitalia taħt amministrazzjoni straordinarja f’Mejju 2017.

4.2.1.2. Rieżami tal-Pjan ta’ Bidla minn Roland Berger u minn KPMG

(110) Fil-bidu tal-2017, qabel ir-referendum, il-Pjan ta’ Bidla ġie rrieżaminat minn żewġ esperti indipendenti tan-negozju, jiġifieri minn Roland Berger (fis-7 ta’ Frar 2017) u minn KPMG (fil-15 ta’ Marzu 2017) fuq il-bażi tan-negozjar storiku u ċ-ċifri mbassrin tal-2016. Dawn l-esperti ġew ikkummissjonati minn Alitalia speċifikament fuq il-bażi tal-ambitu miftiehem sabiex jiġi appoġġat it-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-azzjonisti u tal-maniġment ta’ Alitalia. Ronald Berger kienet responsabbli għar-rieżami tal-pjan industrijali inkluż fil-Pjan ta’ Bidla u KPMG għall-pjan finanzjarju.

(111) It-tnejn iddeskrivew il-Pjan ta’ Bidla bħala “ambizzjuż […] fid-dawl tal-istorja riċenti ta’ Alitalia” u indikaw li kien kruċjali li l-partijiet ikkonċernati kollha, b’mod partikolari t-trade unions, ikunu impenjati bis-sħiħ għal dak il-pjan.

(112) Ir-rieżami ta’ KPMG jenfasizza l-finanzjament sinifikanti meħtieġ sabiex jiġi sostnut il-pjan matul perjodu ta’ diversi snin, il-ħtieġa għal dipendenza sħiħa fuq ir-realizzazzjoni tas-suppożizzjonijiet dwar l-iffrankar tal-ispejjeż u l-ġenerazzjoni tad-dħul, u l-ħtieġa li l-partijiet ikkonċernati kollha (inklużi l-ħaddiema) ikunu impenjati favur il-pjan. Barra minn hekk, KPMG enfasizzat is-sensittività tal-pjan fir-rigward tas-suppożizzjoni finanzjarja relatata mal-evoluzzjoni tad-dħul/tal-fluss tal-flus permezz tal-bejgħ ta’ biljetti mħallsin minn qabel.

4.2.1.3. Rapport ta’ Ċertifikazzjoni tal-Pjan ta’ Bidla minn Dr Riccardo Ranalli

(113) Skont il-Liġi Taljana dwar il-Falliment, il-veraċità taċ-ċifri pprovduti minn Alitalia (affidabbiltà) u l-fattibbiltà tal-Pjan ta’ Bidla kellhom jiġu vverifikati u ċċertifikati minn espert indipendenti. L-iskop ta’ rieżami bħal dan huwa li jiġi żgurat li l-implimentazzjoni tal-pjan tnaqqas id-dejn ta’ Alitalia u ddawwar is-sitwazzjoni tal-finanzi tagħha bħala riżultat tal-miżuri finanzjarji proposti. Dik iċ-ċertifikazzjoni twettqet minn Dr Riccardo Ranalli, kontabilist kwalifikat (48).

(114) Ir-rapport ta’ ċertifikazzjoni ta’ Dr Ranalli (“ir-rapport ta’ ċertifikazzjoni”) jelenka l-kawżi tal-kriżi ta’ Alitalia msemmijin fil-Pjan ta’ Bidla (49): (a) l-indipendenza tal-kumpanija [Alitalia] fi sfond ta’ trasportaturi tan-network li, permezz tas-suċċessjoni tal-fużjonijiet, kisbu massa kritika sabiex jiżguraw livell adegwat ta’ kompetizzjoni; (b) il-penetrazzjoni fuq skala kbira tas-suq domestiku minn trasportaturi bi prezzijiet baxxi meta mqabbla ma’ pajjiżi Ewropej oħrajn (kawża esterna); (c) sehem żgħir mis-suq tar-rotot fuq distanzi twal, minkejja domanda mhux issodisfata; (d) l-istruttura ineffiċjenti tal-kostijiet, li ssarraf f’CASK (50) medju ta’ EUR [X,X] (li jirriżulta minn CASK ta’ distanzi qosra-medji ta’ EUR [XX,XX] u CASK ta’ distanzi twal ta’ EUR [X,XX]) meta mqabblin maċ-ċifri medji ta’ EUR 5,31 minn trasportaturi ta’ distanzi twal u ta’ EUR 8,2 minn trasportaturi tan-network (kawża interna); u (e) ir-restrizzjoni fuq l-iżvilupp tan-negozju tad-distanzi twal bħala riżultat tal-ftehimiet ta’ Impriżi Konġunti rigward ir-rotot tal-Amerika ta’ Fuq (kawża interna).

(115) Ir-rapport ta’ ċertifikazzjoni (datat it-28 ta’ April 2017) u ittra ta’ konfort (il-15 ta’ Marzu 2017) iċċertifika l-Pjan ta’ Bidla b’mod pożittiv.

4.2.1.4. Il-Ftehim ta’ Sospensjoni

(116) F’Jannar 2017, Alitalia, l-azzjonist ewlieni tagħha Etihad Investment Holding Company LLC u l-kredituri finanzjarji ta’ Alitalia qablu dwar Ftehim ta’ Sospensjoni kondizzjonali. Skont dak il-ftehim, “sakemm jiġu ffinalizzati l-pjan industrijali aġġornat u ċ-ċertifikazzjoni rilevanti minn espert indipendenti f’konformità mal-punt (d) tal-paragrafu 3 tal-Artikolu 76 tal-Liġi Taljana dwar il-Falliment (…), il-Kumpanija [Alitalia] teħtieġ iż-żmien sabiex tidentifika, fost l-oħrajn, l-attivitajiet dettaljati li għandhom jitwettqu skont il-Pjan industrijali għat-titjib tal-kundizzjoni tal-ekwità, finanzjarja u kummerċjali tagħha u għall-implimentazzjoni tat-termini ewlenin tal-Pjan Finanzjarju”. Il-Ftehim ta’ Sospensjoni, fost l-oħrajn, kien jeħtieġ l-għoti ta’ EUR 100 miljun f’self subordinat mill-azzjonisti ta’ Etihad, li tħallas fis-27 ta’ Diċembru 2016.

(117) Matul il-finalizzazzjoni tal-Pjan ta’ Bidla, Alitalia avviċinat lill-kredituri finanzjarji tagħha u talbet moratorju sabiex tissodisfa l-obbligi finanzjarji tagħha, skont it-termini u l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-Ftehim ta’ Sospensjoni. Il-Ftehim ta’ Sospensjoni dam sal-31 ta’ Marzu 2017 u kien jinkludi pjan ta’ likwidità ta’ kull ġimgħa sal-istess data, li juri li, b’riżultat tal-Ftehim ta’ Sospensjoni u tal-azzjonijiet inklużi fih, il-likwidità ta’ Alitalia ġiet żgurata sal-31 ta’ Marzu 2017.

4.2.2. Studji/dokumenti ex post

4.2.2.1. L-istudju ta’ Leonardo

(118) Il-kummissarji straordinarji qabbdu konsulent indipendenti, Leonardo & Co, sabiex jistma l-valur tal-bejgħ mistenni tal-unitajiet operatorji ta’ Alitalia kif deskritt fil-premessa 60. Huma fittxew li dik l-istima peress li l-kummissarji straordinarji huma marbutin bil-liġi li ma jbigħux lil Alitalia taħt parametru referenzjarju tas-suq. L-istudju ġie kkummissjonat fl-14 ta’ Settembru 2017. Fis-16 ta’ Ottubru 2017 Leonardo & Co bagħtet lit-tliet kummissarji straordinarji r-riżultati tal-istudju tagħha (l-“istudju ta’ Leonardo”).

(119) L-istudju ta’ Leonardo datat is-16 ta’ Ottubru 2017 kellu l-għan li jistma l-valur tal-bejgħ tal-unitajiet operattivi ta’ Alitalia fl-1 ta’ Mejju 2017, jiġifieri l-bidu tal-amministrazzjoni straordinarja. L-istudju eżamina l-valur ta’ tliet lottijiet possibbli: (i) il-bejgħ tan-negozju tal-avjazzjoni (“Lotto Aviation”); (ii) il-bejgħ tan-negozju tas-servizzi fuq l-art (“Lotto Handling”) u (iii) il-bejgħ taż-żewġ lottijiet flimkien (“Lotto Unico” jew “Lott Uniku”). L-istima tal-valur tal-bejgħ tal-istudju ta’ Leonardo hija netta mill-obbligazzjonijiet marbuta tal-assi għall-bejgħ u teskludi l-obbligazzjonijiet qabel l-amministrazzjoni straordinarja. Il-metodu ta’ valwazzjoni użat minn Leonardo & Co jistma l-valur ta’ Alitalia b’metodu mħallat li jgħaqqad metodu bbażat fuq l-assi ma’ metodu bbażat fuq il-profitt. Leonardo & Co jqis li dak il-metodu huwa l-aktar wieħed xieraq sabiex jiġi stmat il-valur ta’ kumpanija f’diffikultà ekonomika bħal Alitalia.

(120) Bħala punt tat-tluq, il-valur kontabilistiku tal-assi fl-istudju ta’ Leonardo jammonta għal madwar EUR 2,5 biljun, li jikkorrispondi għall-valur kontabilistiku tal-assi li għandhom jiġu ttrasferiti taħt il-Lott Uniku, jiġifieri EUR 2 552 miljun skont ir-rapport ta’ PriceWaterhouseCoopers (“PwC”). Imbagħad, il-valur ta’ dawk l-assi jiġi kkoreġut bl-obbligazzjonijiet marbutin mal-assi u mal-operat ta’ Alitalia (fil-parti l-kbira ammonti pagabbli lill-fornituri) u b’korrezzjoni tal-profitt. Dik il-korrezzjoni hija d-differenza bejn il-profittabilità mistennija tal-kumpanija matul l-ewwel sentejn tal-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju u l-profittabilità medja ta’ linji tal-ajru komparabbli. Peress li Alitalia hija mistennija tagħmel it-telf fl-ewwel sentejn tal-operat, il-korrezzjoni tal-profitt hija negattiva, u b’hekk tkompli tnaqqas il-valur tal-bejgħ stmat.

(121) Sabiex titqies l-inċertezza inerenti fl-eżekuzzjoni tal-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju, l-istudju ta’ Leonardo jikkunsidra żewġ xenarji sabiex jiġi stmat il-valur tal-bejgħ possibbli tal-unitajiet operatorji ta’ Alitalia. Ix-“xenarju tal-inerzja” huwa mfassal mil-lat ta’ inerzja, konsistenti mas-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja tal-2017 ta’ Alitalia, u għalhekk fin-nuqqas ta’ objettivi ta’ tkabbir u ta’ strateġiji industrijali tipiċi. Ix-“xenarju ta’ rinaxximent” huwa bbażat fuq pjan ta’ direzzjoni tan-negozju mfassal mill-perspettiva ta’ diskontinwità mis-sitwazzjoni tal-2017 ta’ Alitalia, u jipprovdi l-irkupru tal-ishma mis-suq u l-profittabilità fuq terminu qasir sa medju, bl-għan li l-kumpanija tkun tista’ terġa’ tikseb rwol ċentrali fis-suq ta’ referenza.

(122) L-istudju ta’ Leonardo jistma l-prezz tal-bejgħ tal-Lott Uniku fix-xenarju tal-inerzja fil-medda ta’ EUR 280 sa EUR 411-il miljun; u fix-xenarju ta’ rinaxximent fil-medda ta’ EUR 495 sa EUR 626 miljun. Il-medja tal-ogħla u tal-anqas valwazzjoni hija ugwali għal EUR 453 miljun.

4.2.2.2. Is-sitwazzjonijiet tal-finanzi tat-tliet lottijiet operatorji għall-bejgħ minn PwC

(123) Il-kummissarji straordinarji kkuntrattaw lil PwC sabiex tivverifika l-finanzi konsolidati tal-Grupp Alitalia u l-karti tal-bilanċ tal-konċessjoni tal-Lottijiet tal-Avjazzjoni, tas-Servizzi fuq l-Art u tal-Lott Uniku fl-1 ta’ Mejju 2017. Dawk il-karti tal-bilanċ tal-konċessjoni jiddeterminaw il-perimetri tal-assi li għandhom jiġu ttrasferiti fil-każ tal-bejgħ tal-assi ta’ Alitalia u ddeterminaw liema entrati tal-karta tal-bilanċ jibqgħu għand Alitalia wara l-bejgħ.

(124) Dawk il-finanzi vverifikati, kif esposti fl-abbozz tar-rapport ta’ verifika mfassal fil-21 ta’ Settembru 2017 minn PwC, imbagħad intużaw minn Leonardo & Co sabiex jiġi stmat il-prezz tal-bejgħ tal-lottijiet (51).

(125) PwC lestiet u ddatat ir-rapport ta’ verifika tagħha fil-31 ta’ Ottubru 2017.

4.2.2.3. Il-prezzijiet mehmużin fl-offerti minn Lufthansa, minn EasyJet u minn Airport Handling

(126) Fis-16 ta’ Ottubru 2017, numru ta’ kumpaniji ppreżentaw offerti għal parti min-negozju ta’ Alitalia bħala parti mill-proċess tas-sejħa għall-offerti (ara l-premessa 59), inklużi Airport Handling, EasyJet u Lufthansa. Din is-subtaqsima tiġbor fil-qosor il-karatteristiċi ewlenin tagħhom.

(127) Airport Handling għamlet offerta vinkolanti għan-negozju tas-servizzi fuq l-art ta’ Alitalia u offriet EUR [XX.X] miljun b’pagament supplimentari sa EUR 6,5 miljun bil-kundizzjoni li jintlaħqu xi miri.

(128) EasyJet għamlet offerta vinkolanti għal parti min-negozju tal-avjazzjoni ta’ Alitalia, esklużi s-servizzi ta’ manutenzjoni u ta’ tiswija. L-offerta tkopri biss l-attività tar-rotot fuq distanzi qosra f’EUR [XXX-XXX] miljun. Fl-offerta tagħha, EasyJet issottomettiet li hija stmat b’mod preliminari n-negozju tar-rotot fuq distanzi twal għal EUR [XXX] miljun, li l-akkwiżizzjoni tiegħu kienet tiddependi fuq sieħeb ta’ konsorzju mhux identifikat. Għalhekk, kien hemm valur massimu totali ta’ EUR [XXX] miljun minn EasyJet.

(129) L-offerta mhux vinkolanti magħmula minn Lufthansa qieset biss parti mill-Lott tal-Avjazzjoni (jiġifieri [XX] ajruplan minn [XXX] u […] biss mill-persunal) u ammontat għal EUR [XXX] miljun (netta minn lokazzjonijiet kapitalizzati).

4.2.3. Ir-rapporti finanzjarji ta’ Alitalia

(130) Il-kontijiet statutorji ppubblikati reċentement tal-Grupp Alitalia jkopru sal-31 ta’ Diċembru 2015. Ma tħejja l-ebda rapport finanzjarju statutorju għall-2016 peress li Alitalia tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja qabel l-aċċettazzjoni u l-pubblikazzjoni tal-kontijiet statutorji tal-2016. Madankollu, kienu disponibbli l-finanzi ta’ qabel l-għeluq u proforma għas-sena 2016, kif ukoll ir-rapporti tal-esperti ewlenin li kienu qed iħejju r-rapporti ex ante jew ex post dwar Alitalia, jiġifieri KPMG, Roland Berger, Dr. Ranalli u PwC. Dawk l-esperti lkoll ibbażaw fuq iċ-ċifri tal-2016 għall-analiżi tagħhom. Barra minn hekk, kif meħtieġ mil-liġi Taljana dwar il-falliment, Alitalia ħejjiet rapport finanzjarju sat-28 ta’ Frar 2017.

(131) Matul il-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja, ma ġie ppubblikat l-ebda rapport finanzjarju statutorju. Madankollu, is-sit web tal-amministrazzjoni straordinarja ta’ Alitalia ppubblika ċifri finanzjarji limitati, li jiffokaw l-aktar fuq l-EBITDA u fuq il-fluss tal-flus operatorji (l-ebda karta tal-bilanċ), b’intervalli irregolari (52).

(132) Għalkemm jidher li, ħlief għall-2015, l-ebda wieħed minn dawk ir-rapporti finanzjarji ma ġie awditjat, ma hemm l-ebda indikazzjoni li ċ-ċifri jirrappreżentaw materjalment ħażin is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ Alitalia. B’mod partikolari, iċ-ċifri tal-2016 ġew iċċertifikati minn Dr. Ranalli bħala parti mill-Pjan ta’ bidla.

5. VALUTAZZJONI TAL-GĦAJNUNA

5.1. Eżistenza ta’ għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE

(133) Skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE, “[ħ]lief għad-derogi previsti fit-Trattati, kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”.

(134) Minn dan isegwi li, sabiex miżura tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, iridu jkunu ssodisfati l-kriterji kumulattivi li ġejjin: (i) trid tingħata mill-Istat u permezz ta’ riżorsi tal-Istat; (ii) trid tagħti vantaġġ lil impriża; (iii) trid tkun selettiva, jiġifieri tiffavorixxi lil ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti; u (iv) trid thedded jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni u trid taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

5.1.1. Il-kunċett ta’ impriża

(135) Alitalia hija kumpanija privata li topera fis-settur tat-trasport bl-ajru stabbilita fl-Italja. Hija impriża għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE peress li twettaq attivitajiet ekonomiċi billi toffri servizzi f’suq (53).

5.1.2. Riżorsi tal-Istat u imputabbiltà lill-Istat

(136) Kif ġie ddikjarat mill-Qorti (54), sabiex il-miżuri jiġu kkwalifikati bħala għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat, (a) iridu jkunu derivati mir-riżorsi tal-Istat, indirettament jew direttament minn kwalunkwe korp intermedjarju li jaġixxi bis-saħħa tas-setgħat mogħtijin lilu u (b) iridu jkunu imputabbli lill-Istat (55).

(137) Peress li ż-żewġ selfiet mill-Istat jirriżultaw minn atti tal-Gvern Taljan u tal-Parlament, huma imputabbli b’mod ċar lill-Istat Taljan. Barra minn hekk, iż-żewġ selfiet mill-Istat ġew iffinanzjati mill-baġit tal-Istat u, għalhekk, ingħataw b’mod ċar permezz ta’ riżorsi tal-Istat.

5.1.3. Selettività

(138) Sabiex titqies bħala għajnuna mill-Istat, miżura trid tkun selettiva fis-sens li tiffavorixxi biss lil ċerti intrapriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti.

(139) Iż-żewġ selfiet mill-Istat ingħataw lil kumpanija waħda, Alitalia. Għalhekk, ingħataw fuq bażi ad hoc lil kumpanija waħda u ma kinux disponibbli għal kumpaniji oħrajn attivi fis-settur tat-trasport bl-ajru Taljan li jinsabu f’sitwazzjoni legali u fattwali komparabbli, jew f’setturi oħrajn. L-ebda kumpanija komparabbli ma kienet eliġibbli għal miżuri simili għal dawk mogħtijin lil Alitalia u, għalhekk, l-ebda kumpanija bħal din ma rċiviet finanzjament komparabbli. Għalhekk, iż-żewġ selfiet mill-Istat huma selettivi.

5.1.4. Vantaġġ

(140) Vantaġġ skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE huwa kwalunkwe benefiċċju ekonomiku li impriża ma setgħetx tikseb taħt kundizzjonijiet normali tas-suq, jiġifieri fin-nuqqas ta’ intervent mill-Istat (56).

(141) Skont il-ġurisprudenza tal-Qrati tal-Unjoni, it-tranżazzjonijiet ekonomiċi mwettqin minn korpi pubbliċi ma jagħtux vantaġġ lill-kontroparti tagħhom, u għalhekk ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, jekk jitwettqu f’konformità mal-kundizzjonijiet normali tas-suq (57). Sabiex tiddetermina jekk tranżazzjoni tkunx twettqet taħt dawk il-kundizzjonijiet, il-Kummissjoni tapplika t-test tal-Operatur f’Ekonomija tas-Suq (“it-test tal-MEO”). Dak it-test ġie żviluppat fir-rigward ta’ tranżazzjonijiet ekonomiċi differenti. Il-Kummissjoni l-ewwel teżamina jekk it-test tal-MEO huwiex applikabbli u, jekk iva, imbagħad tapplikah għaż-żewġ selfiet mill-Istat.

5.1.4.1. L-applikabbiltà tat-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq

(142) F’dan il-każ, il-Kummissjoni trid teżamina jekk it-test tal-MEO huwiex applikabbli. Jekk il-Kummissjoni tiddetermina li t-test tal-MEO mhuwiex applikabbli għaż-żewġ selfiet mill-Istat, hija ma jkollhiex għalfejn tapplika dak it-test. Imbagħad, il-Kummissjoni tkun tista’ sempliċiment tikkonkludi li Alitalia kisbet benefiċċju ekonomiku li ma setgħetx tikseb taħt il-kundizzjonijiet tas-suq u, b’hekk, vantaġġ skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(143) Madankollu, qabel ma tivvaluta l-applikabbiltà, peress li hemm żewġ selfiet mill-Istat (is-self inizjali u s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun), il-Kummissjoni trid tivvaluta jekk dak is-self huwiex separabbli għall-finijiet tal-valutazzjoni tal-applikabbiltà jew jekk jikkostitwixxix intervent wieħed. Jekk ikunu separabbli, kull self ikollu jiġi vvalutat separatament, b’mod partikolari fir-rigward tal-applikabbiltà tat-test tal-MEO. Jekk, għall-kuntrarju, jinstab li jikkostitwixxu miżura waħda, il-Kummissjoni teħtieġ li twettaq valutazzjoni waħda biss taż-żewġ selfiet mill-Istat f’dak ir-rigward.

5.1.4.1.1. Iż-żewġ selfiet mill-Istat bħala miżura waħda

(144) F’konformità mal-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni, serje ta’ interventi mill-Istat li jseħħu fir-rigward tal-istess impriża f’perjodu ta’ żmien relattivament qasir, li huma marbutin ma’ xulxin, jew li kienu lkoll ippjanati jew prevedibbli fiż-żmien tal-ewwel intervent, jistgħu jiġu vvalutati bħala intervent wieħed. Min-naħa l-oħra, meta l-intervent aktar tard kien riżultat ta’ avvenimenti mhux previsti fiż-żmien tal-intervent preċedenti, normalment jenħtieġ li ż-żewġ miżuri jiġu vvalutati separatament (58).

(145) Meta tivvaluta jekk iż-żewġ selfiet mill-Istat jikkostitwixxux intervent wieħed, il-Kummissjoni tqis (i) il-kronoloġija taż-żewġ selfiet mill-Istat inkwistjoni; (ii) l-iskop tagħhom; u (iii) is-sitwazzjoni (finanzjarja u ta’ riskju) tal-impriża fiż-żmien meta ttieħdet id-deċiżjoni li jingħata kull wieħed miż-żewġ selfiet mill-Istat (59).

(146) Fil-fehma tal-Kummissjoni, jenħtieġ li, għall-finijiet tal-valutazzjoni tal-applikabbiltà, is-self inizjali u s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun jitqiesu bħala miżura waħda.

(147) L-ewwel nett, dwar il-kronoloġija tas-selfiet inkwistjoni, it-tnejn ingħataw f’suċċessjoni rapida: is-self inizjali ngħata fit-2 ta’ Mejju 2017 u mbagħad, anqas minn sitt xhur wara, is-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ingħata fis-16 ta’ Ottubru 2017. Barra minn hekk, l-Italja biddlet id-dati tal-maturità ta’ dawk is-selfiet b’serje ta’ estensjonijiet qosra (ara l-premessi 19 u 30) qabel ma fl-aħħar issinkronizzathom u, de facto, għaqqdithom f’miżura waħda (ara l-premessi 31 u 32).

(148) It-tieni, kif jidher ċar mill-premessi 17 u 19, iż-żewġ selfiet mill-Istat ingħataw bi skop speċifiku, jiġifieri l-garanzija tal-kontinwità tas-servizzi tat-trasport bl-ajru minn Alitalia sakemm il-kummissarji straordinarji jkunu jistgħu jlestu l-programm li ġew inkarigati bih mill-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, jiġifieri r-ristrutturar ta’ Alitalia jew il-bejgħ tal-assi tagħha. Ingħataw mill-Istat Taljan u ma kien hemm l-ebda tentattiv li jinkiseb finanzjament minn sorsi oħrajn.

(149) L-Ordni Amministrattiv 148/2017 jiddikjara b’mod espliċitu li s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun kellu jingħata bħala żieda għas-self inizjali (ara l-premessa 19). Barra minn hekk, il-finanzjament ġie deskritt mill-awtoritajiet Taljani bħala miżura waħda fin-notifika lill-Kummissjoni, fejn huma spjegaw ukoll li l-għajnuna tħallset fi tliet ħlasijiet parzjali (60). Dik id-deskrizzjoni hija kkonfermata wkoll fis-sottomissjonijiet sussegwenti tal-awtoritajiet Taljani (61).

(150) It-termini u l-kundizzjonijiet taż-żewġ selfiet mill-Istat huma identiċi minbarra l-ammont u d-durata inizjali; barra minn hekk, id-digriet tal-għoti tas-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun jirreferi għad-digriet tal-għoti tas-self inizjali, li jiddikjara li l-“finanzjament żdied”. Iż-żewġ selfiet mill-Istat, fil-fatt, ingħaqdu f’miżura waħda bħala riżultat tas-sinkronizzazzjoni tad-dati tal-maturità tagħhom (ara l-premessi 30, 31 u 32).

(151) Fit-tielet post, fir-rigward tas-sitwazzjoni finanzjarja u tal-profil tar-riskju ta’ Alitalia fiż-żmien meta ttieħdet id-deċiżjoni li tingħata kull waħda miż-żewġ selfiet mill-Istat, dawn kienu, essenzjalment, l-istess. Tqabbil tas-sitwazzjoni finanzjarja u tal-profil tar-riskju huwa stabbilit fid-dettall fit-taqsima 5.1.4.2. Madankollu, għall-fini ta’ kompletezza, il-Kummissjoni tosserva li s-sitwazzjoni finanzjarja u l-profil tar-riskju ta’ Alitalia meta ngħataw iż-żewġ selfiet mill-Istat kienu kif ġej: (a) Alitalia kienet insolventi u taħt amministrazzjoni straordinarja. Għaldaqstant, xejn ma nbidel f’termini tar-reġim legali li kienet qed topera taħtu; (b) it-termini u l-kundizzjonijiet taż-żewġ selfiet mill-Istat kienu l-istess, minbarra l-ammont tas-self u d-dati tal-maturità. Dan juri li l-profil tar-riskju kien essenzjalment l-istess mill-perspettiva tal-Italja; (c) minkejja li Alitalia kellha EUR 545 miljun fi flus disponibbli meta ngħata s-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun, dan kien prinċipalment flus kontanti disponibbli permezz tas-self inizjali u ma rriżultax, fi kwalunkwe każ sinifikanti, minn iffrankar tal-kostijiet jew minn żieda fid-dħul. Alitalia ma setgħetx tiġġenera flussi tal-flus pożittivi sabiex tiffinanzja l-attivitajiet tagħha u kienet tiddependi fuq il-finanzjament estern sabiex tiffinanzja l-operazzjonijiet tagħha li kienu qed jagħmlu t-telf (ara l-premessa 228).

(152) Barra minn hekk, meta ngħata s-self inizjali, fid-dawl tal-ħtiġijiet ta’ likwidità mbassrin ta’ Alitalia meta din tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja, kien prevedibbli li jkun meħtieġ finanzjament ulterjuri jekk il-bejgħ jew ir-ristrutturar ma jseħħx fi żmien sitt xhur (ara l-premessi 246 sa 248).

(153) Fil-fatt, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-għan uniku tal-Italja kien li tipprovdi biżżejjed finanzjament sabiex iżżomm lil Alitalia miftuħa sakemm l-assi tagħha jkunu jistgħu jinbiegħu. Din il-fehma hija bbażata fuq l-elementi li ġejjin: (a) id-dikjarazzjonijiet minn diversi Ministri tal-gvern (ara l-premessi 51 et seq.); (b) l-argumenti tal-Italja li jikkonfermaw li Alitalia kienet sistemikament importanti għas-settur kollu tat-trasport bl-ajru tal-Italja b’tali mod li l-gvern qies li kienet kbira wisq sabiex tfalli; (c) il-kopertura kważi awtomatika tal-ħtiġijiet ta’ flus ta’ Alitalia u l-estensjoni awtomatika tad-dati ta’ maturità taż-żewġ selfiet mill-Istat u l-estensjoni tal-proċedimenti ta’ bejgħ; (d) il-fatt li, minn meta ngħata s-self inizjali, l-Italja qatt ma aġixxiet b’mod espliċitu b’tali mod li tirkupra l-investiment tagħha jew saħansitra kkunsidrat il-possibbiltà; (e) l-Italja ma fittxitx ripagament kmieni taż-żewġ selfiet mill-Istat. Lanqas ma tat bidu għal-likwidazzjoni jew fittxet, tal-anqas, li ma ttawwalx il-maturità taż-żewġ selfiet mill-Istat fin-nuqqas ta’ xi studju li jivvaluta l-bidla fil-probabbiltà ta’ ripagament taż-żewġ selfiet mill-Istat meta dak is-self kellu jitħallas lura; (f) l-imgħax dovut fuq iż-żewġ selfiet mill-Istat fid-data ta’ maturità tagħhom ma tħallasx bħala riżultat tal-posponiment sistematiku tal-maturità taż-żewġ selfiet mill-Istat u, tabilħaqq, ma baqax jakkumula mill-31 ta’ Mejju 2019.

(154) Għaldaqstant, il-Kummissjoni tqis li ż-żewġ selfiet mill-Istat jikkostitwixxu miżura waħda għall-finijiet ta’ din id-deċiżjoni.

(155) Il-Kummissjoni se teżamina l-applikabbiltà fuq żewġ bażijiet, billi tivvaluta (i) jekk l-Italja ssottomettietx biżżejjed evidenza ex ante li turi li aġixxiet bħala operatur ekonomiku u (ii) jekk l-Istat aġixxiex bħala awtorità pubblika aktar milli bħala operatur ekonomiku meta ta ż-żewġ selfiet mill-Istat.

(156) Minkejja l-konklużjoni msemmija hawn fuq li ż-żewġ selfiet mill-Istat ma jistgħux jiġu sseparati, anke jekk iż-żewġ selfiet mill-Istat jiġu ttrattati bħala żewġ miżuri separati, l-analiżi tal-Kummissjoni tal-applikabbiltà stabbilita hawn taħt tkun tapplika mutatis mutandis.

5.1.4.1.2. L-Italja aġixxiet bħala awtorità pubblika u mhux bħala operatur f’ekonomija tas-suq

(157) Il-Kummissjoni tqis li t-test tal-MEO mhuwiex applikabbli f’dan il-każ. Tabilħaqq, fuq il-bażi tal-evidenza kollha disponibbli, l-Italja aġixxiet b’mod kostanti fil-kapaċità tagħha bħala awtorità pubblika sabiex issalva lil Alitalia mill-falliment u sabiex iżżommha operazzjonali.

(158) Bħala marka preliminari, il-Kummissjoni tfakkar li l-Qorti qieset li l-applikabbiltà tat-test tal-MEO fl-aħħar mill-aħħar tiddependi fuq il-fatt li l-Istat ikun ikkonferixxa, fil-kapaċità tiegħu ta’ azzjonist u mhux fil-kapaċità tiegħu ta’ awtorità pubblika, vantaġġ ekonomiku lil impriża li tappartjeni lill-Istat (62). L-interventi mill-Istat li huma maħsubin sabiex jirrispetta l-obbligi tiegħu bħala awtorità pubblika ma jistgħux jitqabblu ma’ dawk ta’ investitur privat f’ekonomija tas-suq (63).

(159) Sabiex jiġi ddeterminat jekk iż-żewġ selfiet mill-Istat mogħtijin mill-Istat jirrappreżentawx l-eżerċizzju tal-awtorità tal-Istat jew jekk humiex il-konsegwenza tal-obbligi li l-Istat jrid jassumi bħala azzjonist, il-Kummissjoni se teżamina mhux biss il-forma ta’ dak is-self iżda wkoll (i) in-natura u s-suġġett tagħhom, (ii) il-kuntest li fih jittieħdu, (iii) l-objettiv segwit, u (iv) ir-regoli li għalihom huma soġġetti ż-żewġ selfiet mill-Istat.

(160) Jekk l-intervent tal-Istat, filwaqt li jqis in-natura u s-suġġett tiegħu u filwaqt li jitqies l-objettiv segwit, ma jkunx investiment li jista’ jsir minn investitur privat, ikun jikkostitwixxi intervent mill-Istat bħala awtorità pubblika, u b’hekk jipprekludi l-applikazzjoni tat-test tal-MEO (64).

In-natura u s-suġġett tal-miżura

(161) Kif deskritt fit-taqsima 2.1, il-miżura inkwistjoni kienet tikkonsisti fiż-żewġ selfiet mill-Istat mogħtijin mill-Italja lil Alitalia fit-2 ta’ Mejju 2017 u fis-16 ta’ Ottubru 2017, rispettivament.

Il-kuntest tal-miżura

(162) Mill-bidu nett, l-Istat aġixxa b’mod konsistenti u ċar fil-kapaċità tiegħu bħala awtorità pubblika sabiex isalva lil Alitalia milli tiġi llikwidata, fatt rikonoxxut ukoll f’dikjarazzjonijiet pubbliċi minn diversi Ministri tal-gvern (ara t-taqsima 2.5), u mhux bħala azzjonist li jinvesti f’kumpanija jew bħala kreditur.

(163) Fil-perjodu mill-akkwiżizzjoni minn CAI fl-2008, Alitalia kienet qed tagħmel it-telf b’mod kontinwu u qawwi. It-tentattivi tal-azzjonisti ta’ Alitalia sabiex jdawru l-perkors ta’ Alitalia permezz tal-Pjan ta’ Bidla fallew minħabba ċ-ċaħda tal-ħaddiema ta’ dak il-pjan fis-26 ta’ April 2017, li wasslet sabiex titqiegħed taħt amministrazzjoni straordinarja (ara l-premessa 41 et seq.). Alitalia kompliet titlef il-flus waqt li kienet taħt amministrazzjoni straordinarja.

(164) Wara ċ-ċaħda tal-Pjan ta’ Bidla iżda qabel ma tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja, ma hemm l-ebda evidenza li kwalunkwe investitur kien lest li jidħol u jakkwista lil Alitalia bħala negozju avvjat, anke għal prezz nominali. Lanqas ma hemm evidenza li l-istituzzjonijiet finanzjarji kienu lesti jipprovdu faċilitajiet ta’ self sinifikanti sabiex jippermettu biżżejjed likwidità sabiex tibqa’ topera.

(165) Meta ngħatat iż-żewġ selfiet mill-Istat, Alitalia kienet impriża f’diffikultà skont it-tifsira tal-Linji Gwida dwar is-Salvataġġ u r-Ristrutturar u ftit li xejn kellha prospetti li ssir profittabbli fuq terminu medju (ara l-premessi 41, 66 u 218 sa 229).

L-objettiv segwit

(166) L-għan espliċitu li Alitalia titqiegħed taħt amministrazzjoni straordinarja kien sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizzi tat-trasport ipprovduti minn Alitalia u jiġi ppreservat il-valur tal-assi tagħha.

(167) Bħala kumpanija insolventi, fil-prinċipju Alitalia kienet imwaħħla barra mis-swieq ta’ kreditu u, minħabba l-problemi ta’ likwidità immedjati u fit-tul tagħha, kienet tiddependi mill-Istat Taljan, li pprovda ż-żewġ selfiet mill-Istat.

(168) Kif deskritt fid-dettall fit-taqsima 2, is-self inizjali ngħata bl-għan ewlieni li tiġi evitata l-interruzzjoni tas-servizz ipprovdut minn Alitalia, sabiex b’hekk setgħet iżżomm konnessjonijiet tat-titjiriet domestiċi u internazzjonali, u b’hekk jiġu evitati kemm diffikultajiet soċjali kif ukoll inkonvenjent serju għall-utenti. L-Italja affermat ukoll li tali interruzzjoni tkun tinvolvi ksur, fost l-oħrajn, tad-dritt għall-kontinwità territorjali fl-Italja garantit mill-Kostituzzjoni Taljana. Is-self addizzjonali ta’ EUR 300 miljun ingħata għall-istess raġuni, kif ukoll sabiex jiġi ffaċilitat l-iżvestiment tal-assi tal-kumpanija. L-objettiv li Alitalia titqiegħed taħt amministrazzjoni straordinarja u l-objettiv taż-żewġ selfiet mill-Istat jidhru li ma humiex essenzjalment differenti.

(169) Din il-valutazzjoni hija appoġġata wkoll mid-dikjarazzjonijiet pubbliċi tal-Ministri tal-gvern li saru kemm qabel ma ngħata s-self inizjali kif ukoll qabel ma ngħata s-self ta’ EUR 300 miljun (ara t-taqsima 2.5), jiġifieri li t-tħassib ewlieni tal-gvern kien il-prevenzjoni tal-interruzzjoni f’daqqa tas-servizzi tat-trasport bl-ajru u r-riperkussjonijiet diretti u indiretti li jirriżultaw minn tali ħruġ. Jinkludu l-effett fuq l-ekonomija tal-Italja u l-għan allegat li jiġi evitat aktar telf għall-kontribwent. Skont dawk id-dikjarazzjonijiet, l-għan kien li l-kummissarji straordinarji jingħataw biżżejjed żmien sabiex isibu xerrej. Dak l-għan huwa rifless fil-leġiżlazzjoni rilevanti li tagħti ż-żewġ selfiet mill-Istat u fis-sottomissjonijiet proprji tal-Italja (ara l-premessa 78 et seq.), li skont dawn dawk is-selfiet kienu meħtieġa għall-ħtiġijiet ta’ ġestjoni ta’ Alitalia, sabiex jiġu evitati l-interruzzjoni tas-servizzi u t-tbatija soċjali u l-inkonvenjent konsegwenti.

(170) Id-dikjarazzjonijiet kontemporanji minn membri tal-gvern Taljan fiż-żmien materjali (ara t-taqsima 2.5) jappoġġaw il-fehma li r-raġunijiet li għalihom l-Italja tat iż-żewġ selfiet mill-Istat ma kinux dawk ta’ operatur f’ekonomija tas-suq. Minflok, l-objettiv sottostanti għad-deċiżjoni li jingħata ż-żewġ selfiet mill-Istat kien li “ż-żamma tal-ajruplani l-art ma tkunx konċepibbli minħabba li l-konnessjonijiet ikunu kompromessi u jbatu l-vjaġġaturi” (65), li “Ma nistgħux [inħalluha] tfalli mil-lejl għan-nhar minħabba li ma jifdlilniex konnessjonijiet minn naħa waħda tal-pajjiż għall-oħra” (66) u “ż-żamma tal-ajruplani l-art minn filgħodu sa filgħaxija tkun tiswa ħafna aktar lill-kontribwenti Taljani” (67).

(171) Kif stabbilit fit-taqsima 4.1, l-Italja spjegat fid-dettall it-tfixkil li jirriżul