Official Journal C 039 , 06/02/1998 P. 0002 - 0018



Avviż mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni ta' regoli tal-kompetizzjoni lis-settur postali u dwar l-istima ta' ċerti miżuri statali dwar is-servizzi postali (98/K 39/02) (Test b'relevanza għaż-ŻEE) DAĦLA Wara li l-Kummissjoni ssottomettiet Green Paper dwar l-iżvilupp ta' suq komuni għas-servizzi postali [1] u ta' komunikazzjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, wara li ġew ippreżentati r-riżultati tal-konsultazzjonijet dwar il-Green Paper u l-miżuri li l-Kummissjoni tat parir dwarhom [2], kien hemm diskussjoni sostanzjali dwar l-ambjent futur regolatorju għas-settur postali fil-Komunità. B'Risoluzzjoni tas-7 ta' Frar 1994 dwar l-iżvilupp tas-servizzi postali tal-Komunità [3], il-Kunsill stieden lill-Kummissjoni sabiex tipproponi miżuri li jiddefinixxu servizz universali armonizzat u s-servizzi postali li jistgħu jiġu riservati. F'Lulju 1995, il-Kummissjoni pproponiet pakkett ta' miżuri li jikkonċernaw s-servizzi postali li kienu jikkonsistu f'proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill dwar regoli komuni għall-iżvilupp tas-servizzi postali Komunitarji u t-titjib tal-kwalità tas-servizz [4] u abbozz tal-Avviż preżenti dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni [5]. Dan l-avviż, li jikkumplimenta l-miżuri ta' armonizazzjoni proposti mill-Kummissjoni, jibni fuq ir-Risultati ta' dawk id-diskussjonijiet skond il-prinċipji stabbiliti bir-Risoluzzjoni tas-7 ta' Frar 1994. Jieħu in konsiderazzjoni l-kummenti magħmula waqt il-konsultazzjoni pubblika dwar l-abbozz ta' dan l-avviż ppublikat f'Diċembru 1995, tar-risoluzzjoni tal-Parlament Ewropew [6] dwar dan l-abbozz adottat fit-12 ta' Diċembru 1996, kif ukoll tad-diskussjonijiet dwar d-Direttiva proposta fil-Parlament u l-Kunsill. Il-Kummissjoni tikkunsidra s-servizzi postali bħala essenzali għall-attivitajiet ekonomiċi u soċjali kollha, peress illi huma mezz essenzali ta' komunikazzjoni u kummerċ. Qed jidhru servizzi postali ġodda u hemm bżonn ta' ċertezza fis-suq sabiex jiġi ffavorit l-investiment u l-ħolqien ta' impiegi ġodda fis-settur. Kif ġie rikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, il-liġi Komunitarja, u b'mod partikolari r-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat tal-KE, japplikaw għas-settur tal-posta [7]. Il-Qorti qalet illi "f'każ ta' impriżi pubbliċi li jiġu mogħtija drittijiet speċjali jew eżklusivi, m' għandhomx jagħmlu jew iżommu fis-seħħ kwalunkwe miżura li tmur kontra r-regoli fit-Trattat dwar il-kompetizzjoni" u illi dawk ir-regoli "għandhom jinqraw flimkien mal-Artikolu 90(2) li jgħid illi l-impriżi fdati bit-tħaddim ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali għandhom ikunu soġġetti għar-regoli dwar il-kompetizzjoni sakemm l-applikazzjoni ta' dawn ir-regoli ma jfixklux ir-rendiment, bil-liġi jew bil-fatti, ta' kompiti partikolari mogħtija lilhom". Għalhekk, il-Kummissjoni ta' spiss tiġi mistoqsija dwar l-attitudni li beħsieba tieħu, għall-iskopijiet ta' l-implimentazzjoni tar-regoli ta' kompetizzjoni li jinsabu fit-Trattat dwar l-imġieba ta' l-operaturi postali u dwar l-miżuri Statali dwar impriżi pubbliċi u impriżi li jingħataw drittijiet speċjali jew eżklusivi mill-Istat Membri fis-settur postali. Dan l-avviż iniżżel l-interpretazzjoni tal-Qorti tad-disposizzjonijet rilevanti tat-Trattat u l-prinċipji li jiggwidaw li skond liema l-Kummissjoni tkun beħsieba tapplika r-regoli ta' kompetizzjoni tat-Trattat lis-settur postali f'każijiet individwali, filwaqt li żżomm s-salvagwardji meħtieġa għal provvista ta' servizz universali, u tagħti lill-intrapriżi u lill-Istati Membri linji ta' gwida ċari sabiex jevitaw illi jmorru kontra t-Trattat. Dan l-Avviż huwa mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej. Barra minn hekk, dan l-Avviż iniżżel l-approċċ illi l-Kummissjoni beħsieba tieħu meta tapplika r-regoli ta' kompetizzjoni lill-imġieba ta' l-operaturi postali u meta tagħmel stima tal-kompatibiltà tal-miżuri Statali li jirristrinġu l-libertà li jiġu pprovduti servizzi u/jew jikkompetu fis-swieq postali mar-regoli ta' kompetizzjoni u regoli oħrajn tat-Trattat. Barra minn hekk, tindirizza il-kwistjoni d-dħul non-diskriminatorju fil-qafas postali u s-salvagwardji meħtieġa sabiex tiġi żgurata kompetizzjoni ġusta fis-settur. Presess illi qed jiġu żviluppati servizzi postali ġodda minn operaturi privati u pubbliċi, xi Stati Membri irrevedew, jew qiegħdin jirrevedu, l-liġijiet postali tagħhom sabiex jirrestrinġu l-monopolju ta' l-organizzazzjonijet postali tagħhom għal dak illi huwa kkunsidrat meħtieġ għar-realizzazzjoni ta' l-għan ta' l-interess pubbliku. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni għandha quddiemha numru dejjem jiżdied ta' ilmenti u każijiet taħt il-liġi tal-kompetizzjoni li trid tieħu posizzjoni fuqhom. F'dan l-istadju, l-istrument xieraq huwa l-avviż sabiex jipprovdi gwida għall-Istati Membri u operaturi postali, inkluż dawk illi jgawdu min drittijiet speċjali jew esklużivi, sabiex jiżguraw l-implimentazzjoni korretta tar-regoli ta' kompetizzjoni. Dan l-Avviż, għalkemm ma jistax ikun eżawrijenti għandu l-għan illi jipprovdi l-gwida meħtieġa għall-interpretazzjoni korretta, b'mod partikolari tal-Artikoli 59, 85, 86, 90 u 92 tat-Trattat f'każijiet individwali. Bil-ħruġ ta' dan l-avviż preżenti, il-Kummissjoni qiegħda tieħu passi sabiex ġġib trasparenza u tiffaċilita' deċiżjonijiet ta' investiment lill-operaturi postali kollha, fl-interess ta' l-utenti tas-servizzi postali fl-Unjoni Ewropea. Kif spjegat il-Kummissjoni fil-komunikazzjoni tagħha tal-11 ta' Settembru 1996 dwar "Servizzi ta' interess ġenerali fl-Ewropa" [8], is-solidarjetà u trattament indaqs f'ekonomija tas-suq huma għanijiet fundamentali tal-Komunità.. Dawk l-għanijiet huma miġjuba ‘l quddiem minn servizzi ta' interess ġenerali. L-Ewropej qed jippretendu servizzi ta' kwalità għolja bi prezzijiet li jistgħu jilħquhom, u ħafna minnhom saħansitra jaraw is-servizzi ta' interess ġenerali bħala drittijiet soċjali. B'mod partikolari, dak li jirrigwarda s-settur postali, il-konsumaturi qiegħdin jeżerċitaw id-drittijiet u xewqat tagħhom b'mod dejjem aktar b'saħħtu. Kompetizzjoni mad-dinja kollha qiegħda ġġiegħel lill-kumpanniji li jużaw dawn is-servizzi li jfittxu price deals aħjar imqabbla ma' dawk illi jgawdu l-kompetituri tagħhom. Teknoloġiji ġodda, bħal fax jew posta elettronika, qed jitfgħu pressjoni enormi fuq is-servizzi postali tradizzjonali. Dawk l-iżviluppi qed jqajmu tħassib dwar ik-futur ta' dawk is-servizzi akkompanjati minn kwistjonijiet ta' impieg u koeżjoni ekonomika u soċjali. L-importanza ekonomika ta' dawk is-servizzi hija konsiderevoli. Għalhekk l-importanza ta' l-immodernizzar u l-iżvilupp ta' servizzi ta' interess ġenerali, peress illi jikkontribwixxu b'mod qawwi għall-kompetitivà, solidarjetà' soċjali u kwalità ta' ħajja Ewropea. Il-għan tal-Komunità huwa illi jappoġġa l-kompetitività ta' l-ekonomija Ewropea f'dinja dejjem aktar kompetitiva u illi jagħti lill-konsumaturi aktar għażla, aktar kwalità, u prezzijiet aktar baxxi, waqt li fl-istess ħin jgħin, permezz tal-politika tiegħu, li jsaħħah koeżjoni ekonomika u soċjali bejn l-Istat Membri u li jnaqqas ċerti inegwaljanzi. Hawnhekk is-servizzi postali għandhom rwol importanti ħafna. Il-Komunità hija impenjata li ġġib ‘il quddiem il-funzjonijet tagħhom ta' interess ekonomiku ġenerali, kif solennement ikkonfermat fl-Artikolu ġdid 7d, introdott mit-Trattat ta' Amsterdam, waqt illi ittejjeb l-effiċjenza tagħhom. Il-forzi tas-suq jipproduċu allokazzjoni aħjar tar-riżorsi u effettività akbar fil-provvista tas-servizzi, il-konsumatur huwa l-benefiċċarju prinċipali, li jottjeni kwalità aħjar bi prezz aktar baxx. Madankollu, dawk il-mekkaniżmi xi kultant għandhom il-limiti tagħhom; b'riżultat illi l-benefiċċji potenzali jistgħu ma jestendux għall-popolazzjoni kollha u l-għan li tiġi promossa l-koeżjoni soċjali u territorjali fl-Unjoni ma jintlaħaqx. L-awtorità pubblika għandha għalhekk tiżgura illi jittieħed in konsiderazzjoni l-interess ġenerali. L-istrutturi tradizzjonali ta' xi servizzi ta' interess ġenerali ekonomiku, organizzati a bażi ta' monopolji nazzjonali, jikkostitwixxu sfida għall-integrazzjoni ekonomika Ewropea. Dan jinkudi monopolji postali, anke fejn huma ġustifikati, li jistgħu jxekklu l-funzjonament bla xkiel tas-suq, b'mod partikolari billi jaqta' ‘l barra settur partikolari tas-suq. Il-veru sfida hija li tiżgura l-ħtiġijiet tas-suq komuni f'termini ta' movement liberu, rendiment ekonomiku u dinamiżmu. Kompetizzjoni ħielsa, u l-għanijiet ġenerali ta' interess jaħdmu b'mod sew bejniethom. Din il-ħidma bejniethom għandha tkun ta' ġid għaċ-ċittadini individwali u lis-soċjetà kollha kemm hi. Dan huwa att maħsub biex jibbilanċja diffiċli minħabba li l-miri qegħdin jiċċaqalqa kostantement: is-suq komuni qiegħed kontinwament jespandi u s-servizzi pubbliċi, mhux talli mhumiex iffissati, talli iridu jadattaw għal ħtiġijiet ġodda. Il-kunċett bażiku ta' servizz universali, mibdi mill-Kummissjoni [9], huwa ili tiġi żgurata l-provvista ta' servizz ta' kwalità għolja għall-prezzijiet li kulħadd ikun jista' jilħaq. Servizz universali huwa definit skond dawn il-prinċipji: l-ugwaljanza, universalità, kontinwità u adattabilità; u skond prattiċi tajba: ftuħ fl-amministrazzjoni, price-setting u iffinanzjar u eżami bir-reqqa minn korpi independenti ta' dawk li jħaddmu s-servizzi. Dawk il-kriterji ma jintlaħqux dejjem fuq livell nazzjonali, iżda fejn ġew introdotti u ġie użat il-kunċett ta' servizz ġenerali Ewropew, kien hemm effetti posittivi għall-iżvilupp ta' servizzi ġenerali ta' interess. Servizz universali huwa l-espressjoni fl-Ewropa tal-ħtiġijiet u l-karatteristiċi speċjali tal-mudell Ewropew ta' soċjetà f'politika li tgħaqqad flimkien suq dinamiku, koeżjoni u solidarjetà. Servizzi postali universali ta' kwalità għolja huma ta' importanza kbira għall-konsumaturi privati kif ukoll kummerċjali. L-importanza tagħhom tiżdied fil-futur qrib ħafna peress illi l-kummerċ elettroniku qiegħed jiżviluppa. Hawnhekk is-servizzi postali għandhom rwol importanti ħafna. Għal dak li għandu x'jaqsam mas-settur postali, id-Direttiva 97/67/KE ġiet addottata mill-Parlament Ewropew u l-Kunsill (minn hawn ‘il quddiem imsemmija bħala "id-Direttiva Postali"). Għandha l-iskop li tintroduċi regoli komuni għall-iżvilupp tas-settur postali u jtejjeb il-kwalità tas-servizz, kif ukoll li jinfetħu s-swieq gradwalment b'mod kontrollat. L-għan tad-Direttiva Postali huwa li tissalvagwardja s-servizz postali bħala servizz universali għal tul ta' żmien. Timponi fuq l-Istati Membri standard minimu armonizzat ta' servizzi universali inkluż servizz ta' kwalità għolja mal-pajjiż kollu b'kunsinni regolari garantiti bi prezzijiet li kulħadd jista' jlaħħaq magħhom. Dan jinvolvi l-ġbir, trasport, issortjar u kunsinna ta' ittri kif ukoll ta' katalogi u pakketti sa ċertu prezz u limitu ta' piż. Tkopri ukoll oġġetti reġistrati u inxurjati (valuer déclarée) u tapplika kemm għal kunsinni domestiċi kif ukoll minn fruntiera għall-oħra. Jiġu meqjusa wkoll konsiderazzjonijiet ta' kontiwità, kunfidenzajlità, imparzjalità u trattament indaqs kif ukoll adattabilià. Sabiex jiġi garantit l-iffanzjar universali, xi settur jista' jiġi riżervat għall-operaturi ta' dan is-servizz universali. L-għan ta-settur risevat ġie armonizzat fid-Direttiva Postali. Skond id-Direttiva Postali, l-Istati Membri jistgħu biss jagħtu drittijiet esklussivi għad-disposizzjonijiet għall-provvista ta'vizzi postali sakemm dan huwa meħtieġ sabiex jiggarantixxu l-manteniment tas-servizz postali. Barra minn hekk, id-Direttiva Postali tistabbilixxi l-iskop massimu li jistgħu jirriservaw l-Istati Membri sabiex jilħqu dan il-għan. Kwalunkwe għotja ta' fondi addizzjonali li tista' tkun meħtieġa għas-servizz universali tista' tinstab billi jinkitbu ċerti obbligi fi drittijiet ta' rappreżentanza ta' operatur kummerċjali; per eżempju, jistgħu jiġu mitluba illi jagħmlu kontribuzzjonijiet għal fond kompensatorju amministrat għal dan l-iskop minn korp indipendenti tal-benefiċjarju jew benefiċjarji, kif previst fl-Artikolu 9 tad-Direttiva Postali. Id-Direttiva Postali tistabbilixxi standard minimu komuni ta' servizzi universali u tistabbilixxi regoli komuni li għandhom x' jaqsmu maż-żona riżervata. Għalhekk iżżid iċ-ċertezza legali li għandha x' taqsam mal-legalità ta' xi drittijiet esklusivi u speċjali fis-settur postali. Madankollu hemm miżuri Statali li ma jiġux ittrattati fiha u li jistgħu jmorru kontra r-regoli tat-Trattat indirizzati lill-Istati Membri. L-imġieba awtonoma ta' l-operaturi postali tibqa' ukoll soġġetta għar-regoli ta' kompetizzjoni fit-Trattat. L-Artikolu 90(2) tat-Trattat jipprovdi illi min jissupplixxi s-servizzi ta' interess ġenerali jista' jkun eżentat mir-regoli fit-Trattat, sakemm l-applikazzjoni ta' dawk ir-regoli tkun ta' xkiel għar-rendiment tal-ħidmiet ta' interess ġenerali li huma responsabbli għalihom. Dik l-eżenzjoni mir-regoli tat-Trattat hija madankollu soġġetta għall-prinċipju ta' proporzjonalità. Dak il-prinċipju huwa maħsub sabiex jiżgura l-aħjar tqabbil bejn id-dmir li jipprovdi servizzi ta' interess ġenerali u l-mod illi bih s-servizzi huma pprovduti attwalment, b'mod illi l-metodi użati huma proporzjonali għall-iskopijiet imfittxija. Il-prinċipju huwa fformulat sabiex jippermetti bilanċ flessibbli u context-sensitive illi jieħu in konsiderazzjoni l-limiti tekniċi u budgetary li jistgħu jvarjaw minn settur għall-ieħor. Iġġib ukoll l-aħjar interazzjoni possibbli bejn l-effiċjenza tas-suq u l-ħtiġijiet ta' interess ġenerali, billi tiżgura illi l-metodi użati sabiex jiġu sodisfatti l-bżonnijiet ma jindaħlux eżaġeratament fit-tmexxija bla xkiel ta-suq komuni Ewropew u ma jeffettwawx il-kummerċ b'tali mod illi jmur kontra l-interess tal-Komunità [10]. L-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat, inkluż l-applikazzjoni possibbli ta' l-eżenzjoni fl-Artikolu 90(2), dwar kemm l-imġieba ta' impriżi kif ukoll il-miżuri Statali tista' biss issir fuq bażi ta' każ b'każ. Madankollu, jidher illi huwa ferm mixtieq, sabiex tiżdied iċ-ċertezza legali dwar miżuri mhux koperti mid-Direttiva Postali, illi tiġi spjegata l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni tat-Trattat u l-approċċ illi beħsiebha issegwi fl-applikazzjoni futura ta' dawk ir-regoli. B'mod partikolari, il-Kummissjoni tikkunsidra illi, bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-Artikolu 90(2) in relazzjoni mad-disposizzjoni ta' servizz universali, l-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat jippromwovu l-kompetitività ta' l-impriżi attivi fis-settur postali, tibbenefika l-konsumaturi u tikkontribwixxi b'mod posittivi għall-għanijiet ta' interess ġenerali. Is-settur postali fl-Unjoni Ewropea huwa karatterizzat b'żoni li l-Istat Membri jkunu irriservaw sabiex jiggarantixxu servizz universali u li issa qiegħdin jiġu armonizzati mid-Direttiva Postali sabiex jitnaqqsu l-effetti li joħolqu distorsjoni bejn l-Istati Membri. Il-Kummissjoni, skond it-Trattat, trid tiżgura illi l-monopolji postali jkunu skond ir-regoli tat-Trattat, u b'mod partikolari r-regoli tal-kompetizzjoni, sabiex jiżguraw benefiċċju massimu u jillimitaw effetti li joħolqu distorsjoni għall-konsumaturi. Permezz ta' l-insegwiment ta' dan il-għan billi jiġu applikati r-regoli tal-kompetizzjoni għas-settur fuq bażi ta' każ b'każ, il-Kummissjoni tiżgura illi l-poter monopolju ma jiġix użat sabiex tiġi estiża posizzjoni dominanti mħarsa f'servizzi liberalizzati jew għal diskriminazzjoni mhix ġustifikata favur il-kontijiet kbar a spejjeż ta' l-utenti ż-żgħar. Il-Kummissjoni wkoll tiżgura illi l-monopolji postali mogħtija fiż-żona tas-sevizzi minn fruniera għall-oħra ma jiġux użati għall-ħolqien jew manteniment ta' price cartels illegali li jagħmlu ħsara lill-interessi tal-kumpanniji u l-konsumaturi tal-Unjoni Ewropea. Dan l-avviż jispjega lill-players fis-suq il-konsegwenzi prattiċi ta' l-pplikabilità tar-regoli tal-kompetizzjoni għas-settur postali, u d-derogi possibbli mill-prinċipji. Tistabbilixxi l-posizzjoni li l-Kummissjoni tista' tieħu, fil-kuntest ta' l-eżistenza kontinwa ta' drittijiet speċjali u esklusivi kif armonizzati mid-Direttiva Postali, meta jiġu stimati każijiet individwali jew quddiem il-Qorti ta' Ġustizzja f'każijiet mgħoddija lill-Qorti mill-qrati nazzjonali taħt l-Artikolu 177 tat-Trattat. 1. DEFINIZZJONIJIET Fil-kuntest ta' dan l-avviż, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin [11]: "servizzi postali": servizzi li jinvolvu l-approvazzjoni, l-issortjar, it-trasport u t-tqassim ta' oġġetti postali; "network postali pubbliku": is-sistema ta' organizazzjoni u riżorsi ta' kull tip użati mill-fornitur(i) ta' servizzi universali b'mod partikolari bl-iskop ta': - l-approvazzjoni ta' oġġetti postali koperti minn obbligu ta' servizz universali minn punti ta' aċċess matul it-territorju, - ir-routing u l-immaniġġjar ta' dawk l-oġġetti minn punt ta' aċċess tan-network postali liċ-ċentru ta' tqassim, - tqassim lill-indirizzi murija, "punti ta' adeżjoni": faċilitajiet fiżiċi, inkluż fuq oġġetti; kaxxi ta' l-ittri pprovduti lill-pubbliku kemm fit-triq pubblika kif ukoll fil-postijiet tal-fornitur tas-servizz universali, fejn oġġetti postali jistgħu jiġu depożitati man-network pubbliku postali mill-klijenti; "approvazzjoni": l-operazzjoni ta' ġbir ta' oġġetti postali ddepożitati f'punti ta' aċċess; "distribuzzjoni": il-proċess mit-tqassim fiċ-ċentru tad-distribuzzjoni għat-twassil ta' oġġetti postali fl-indirizzi tagħhom; "oġġetti postali": oġġett indirizzat fil-forma finali li fiha ser jinġarr mill-fornitur tas-servizz universali. Flimkien ma' oġġetti ta' korrispondenza, dawn l-oġġetti jinkludu wkoll per eżempju kotba, katalogi, gazzetti, periodiċi u pakketti postali li jkun fihom merkanzija ta' valur kummerċjali jew le; "oġġett ta' korrispondenza" komunikazzjoni bil-miktub fuq kwalunkwe mezz fiżiku sabiex tiġi imwassla u mqassma fl-indirizz indikat minn min qed jibgħat fuq l-oġġett innifsu jew fuq barra. Kotba, katalogi, gażżetti u perjodiċi ma jiġux meqjusa bħala oġġetti ta' korrispondenza; "posta diretta": komunikazzjoni li tikkonsisti biss minn reklamar, marketing, jew materjal ta' reklamar u li jkun fiha l-istess messaġġ, ħlief għall-isem ta' min hija indirizzat għalih, l-indirizz u n-numru li jidentifika kif ukoll modifiki oħra li ma jibdlux n-natura tal-messaġġ, li tiġi mibgħuta lil numru sinjifikanti ta' indirizzi, sabiex tkun imwassla u mqassma lill-indirizz indikat minn min qed jibgħat fuq l-oġġett innifsu jew fuq barra. L-Awtorità Nazzjonali Regolatorja għandha tinterpreta t-terminu "numru kbir ta' indirizzi" f'kull Stat membru u tippubblika definizzjoni xierqa. Kontijiet, fatturi, rendikonti finanzjarji u messaġġi mhux identiċi oħrajn ma għandhomx jiġu meqjusa bħala posta diretta. Komunikazzjoni illi tgħaqqad posta diretta ma' oġġetti fl-istess tgeżwir ma għandhiex tiġi meqjusa bħala posta diretta. Posta diretta tinkludi posta minn fruntiera għall-oħra kif ukoll posta diretta domestika; "skambju ta' dokumenti": il-proviżjon tal-mezzi, inkluż il-fornitura ta' bini ad hoc kif ukoll trasport minn terza persuna, li tippermetti self-delivery bi skambju bejniethom ta' oġġetti postali bejn l-utenti li jabbonnaw għal dan is-servizz; "servizz ta' posta express": servizz illi jkun fih, barra milli jkun aktar mgħaġġel u ta' min joqgħod fuqu fil-ġbir, distribuzzjoni u tqassim ta' l-oġġetti, dawn il-faċilitajiet supplimentarji li ġejjin jew x'uħud minnhom: garanzija ta' tqassim sa ċertu data fissa; ġbir minn punt ta' oriġini; tqassim personali lil min tkun indirizzata; il-possibbilità li tinbidel id-destinazzjoni u l-indirizz in transitu; konferma lil min qed jibgħat ta' l-irċevuta ta' l-oġġett mibgħut; monitoraġġ u insegwiment ta' l-oġġetti mibgħuta; servizz personalizzat lill-klijenti u proviżjon ta' servizz à la carte, kif u meta meħtieġ. il-klijenti bħala prinċipju huma mħejjija jħallsu aktar għal dan is-servizz; "proviżjon ta' servizz universali"': l-entità pubblika jew privata li tipprovdi servizz postali universali jew parti minnhom fi Stat Membru, li l-identità tagħha ġiet notifikata lill-Kummissjoni; "drittijiet eżklusivi": drittijiet mogħtija minn Stat Membru li jirriserva l-proviżjon ta' servizzi postali lill-impriża waħda permezz ta' kwalunkwe strument leġislattiv, regolatorju jew amministrattiv u jirriserva d-dritt illi jipprovdi servizz postali, jew li jidħol għal attività, f'xi żona ġeografika; "drittijiet speċjali": drittijiet mogħtija minn Stat Membru lil numru limitat ta' impriżi permezz ta' kwalunkwe strument leġislattiv, regolatorju jew amministrattiv illi, f'xi żona ġeografika: - fuq bażi ta' diskrezzjoni, tillimita n-numru ta' impriżi bħal dawn awtorizzati li jipprovdu servizz jew li jidħlu għal attività, għal tnejn jew aktar, u mhux skond kriterji oġġettivi, proporzjonali jew non-diskriminiatorji, - tinnomina xi impriżi li qed jikkompetu bħala impriżi awtorizzati li jipprovdu servizz jew jidħlu għal attività, mhux skond dawk il-kriterji, jew - tagħti lil kwalunkwe impriża jew impriżi, mhux skond dawn il-kriterji, vantaġġi legali jew regolatorji li jeffettwaw sostanzjalment l-abilità ta' kwalunkwe impriża oħra illi tipprovdi l-istess servizz jew tidħol għall-istess attività fl-itsess żona ġeografika taħt kondizzjonijet sostanzjalment l-istess; "piżijiet ta' l-aħħar": il-kumpens tal-fornituri ta' servizz universali għad-distribuzzjoni tal-posta minn fruntiera għall-oħra li tkun dieħla li jkun fiha oġġetti postali minn Stat Membru ieħor jew minn pajjiż terz; "intermedjarju:" kwalunkwe operatur ekonomiku illi jaġixxi bejn minn min jibgħat u l-fornitur tas-servizz universali, billi japprova, routing, u/jew jissortja minn qabel oġġetti postali, qabel ma' jittrassmettihom f'network pubbliku postali ta' l-istess pajjiż jew pajjiż ieħor; "awtorità nazzjonali regolatorja": il-korp jew korpi, f'kull Stat Membru, li lilu l-Istat Membru jafda, inter alia, il-funzjonijiet regolatorji li jaqgħu taħt l-iskop tad-Direttiva Postali; "ħtiġijiet essenzali": raġunijiet non-ekonomiċi ġenerali li jistgħu jġegħlu Stat Membru li jimponi kondizzjonijiet fuq il-provvista (jew fornitura) ta' servizzi postali [12]. Ir-raġunijiet huma: il-konfidenzalità tal-korrispondenza, sigurtà tan-network għal dak li għandu x' jaqsam ma' oġġetti perikolużi u, fejn ġustifikat, ħarsien tad-data, ħarsien ambjentali u ippjanar reġjonali. Ħarsien ta' data jista' jinkludi ħarsien ta' data personali, il-konfidenzalità ta' informazzjoni mibgħuta jew maħżuna u l-ħarsien tal-privatezza. 2. DEFINIZZJONI IMMARKATA U POSIZZJONI DWAR IS-SUQ POSTALI (a) definizzjoni ġeografika u tas-suq tal-prodotti 2.1. L-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat jipprojbixxu bħala inkompatibbli mas-suq komuni kwalunkwe imġieba minn xi impriża jew aktar illi jistgħu jeffettwaw negattivament l-kummerċ bejn l-Istati Membri illi jinvolvi l-prevenzjoni, restrizzjoni, jew distorsjoni tal-kompetizzjoni u/jew l-abbuż ta' posizzjoni dominanti fis-suq komuni jew parti sostanzjali minnu. It-territorji tal-Istati Membri jikkostitwixxu swieq ġeografiċi separati għal dak li għandu x' jaqsam mat-tqassim ta' posta domestika kif ukoll għat-tqassim domestiku ta' posta minn fruntiera għall-oħra, u dan primarjament minħabba d-drittijiet eżklusivi ta' l-operaturi msemmija f'punti 4.2 u għar-restrizzjonijiet imposti fuq il-provvista ta' servizzi postali. Kull wieħed mis-swieq ġeografiċi jikkostitwixxi parti sostanzjali mis-suq komuni. Sabiex jkun iddeterminat "suq rilevanti", il-pajjiż ta' l-oriġini tal-posta dieħla minn fruntiera għall-oħra huwa immaterjali. 2.2. Rigward is-swieq tal-prodotti, id-differenza fil-prattika bejn l-Istati Membri turi illi huwa meħtieġ f'ċerti każijiet illi jiġi rikonoxxut aktar minn suq distint wieħed. Is-separazzjoni ta' swieq tal-prodotti differenti hija rilevanti, fost affarjiet oħra, għal drittijiet speċjali jew eżklusivi mogħtija. Fl-istima tagħha ta' każijiet individwali a bażi ta' sitwazzjonijiet ta' suq u regolatorji differenti fl-Istat Membri u a bażi ta' qafas armonizzat ipprovdut mid-Direttiva Postali, il-Kummissjoni in prinċipju tista' tikkunsidra illi jeżistu numru ta' swieq tal-prodotti distinti, bħal approvazzjoni, issortjar, transport u tqassim tal-posta, u per eżempju, posta diretta, u posta minn fruntiera għall-oħra. Il-Kummissjoni tieħu in konsiderazzjoni il-fatt illi dawn is-swieq huma kollha jew parti minnhom liberalizzati f'numru ta' Stati Membri. Il-Kummissjoni tikkunsidra s-swieq li ġejjin meta tagħmel stima ta' każijiet individwali. 2.3. L-ittra ġenerali tas-servizz tikkonċerna t-tqassim ta' oġġetti ta' korrispondenza lill-indirizzi murija fuq l-oġġetti. Ma tinkludix self-provision, jiġifieri l-fornitura ta' servizzi postali minn persuni naturali jew ġuridiċi (inkluż sister-organisation jew sussidjarja) illi tkun l-oriġinatur tal-posta. Esklużi wkoll, skond il-prattika f'ħafna Stati Membri, huma oġġetti postali illi ma humiex ikkunsidrati bħala oġġetti ta' korrispondenza, peress illi jikkonsistu minn kopji identiċi ta' l-istess komunikazzjoni bil-miktub u ma ġewx mibdula minn żjidiet, tħassir jew indikazzjonijet għajr l-isem ta' l-indirizzat u l-indirizz tiegħu. Dawn l-oġġetti huma revisti, gazzetti, katalogi perjodiċi stampati, kif ukoll oġġetti jew dokumenti akkompanjati u relatati ma' affarjiet bħal dawn. Posta diretta taqa' taħt id-definizzjoni ta' oġġetti ta' korrispondenza. Madankollu, oġġetti ta' posta diretta ma jkunx fihom messaġġi personalizzati. Posta diretta tindirizza l-bżonnijiet ta' operaturi speċifiċi għal servizzi ta' komunikazzjonijiet kummerċjali bħala żieda mar-reklamar fil-medja. Barra minn hekk, min jibgħat posta diretta mhux bilfors illi jkunu jirrikjedu l-istess ħinijiet qosra ta' tqassim, ipprezzati b'tariffi ta' prima klassi, mitluba minn klijenti li jirrikjedu servizzi fis-suq kif imsemmija hawn fuq. Il-fatt illi iż-żewġ servizzi mhumiex dejjem interkambjabbli jindika l-possibilità ta' swieq distinti. 2.4. Swieq oħrajn distinti jinkludu, per eżempju, is-suq tal-posta express, is-suq ta' l-iskambju ta' dokumenti, kif ukoll is-suq għal servizzi ġodda (servizzi pjuttost distinti minn servizzi konvenzjonali). Attivitajiet illi jgħaqqdu t-tekonoloġiji ta' telekommunikazzjonijiet ġodda u xi elementi tas-servizzi postali jistgħu jkunu, iżda mhux bilfors, servizzi ġodda fid-definizzjoni tad-Direttiva Postali. Mhux talli hekk, talli jistgħu jirriflettu l-adattabilità tas-servizzi tradizzjonali. Skambju ta' dokumenti huwa differenti mis-suq imsemmi f'punt 2.3 peress illi ma jinkludix l-kollezzjoni u t-tqassim lil indirizzat ta' l-oġġetti postali trasportati. Jinvolvi biss mezzi, inkluż il-fornitment ta' bini ad hoc kif ukoll it-trasport minn terza persuna, li jippermetti self delivery bi skambju komuni ta' oġġetti postali minn utenti li jabbonaw għal dan is-servizz. L-utenti ta' skambju ta' dokumenti huma membri ta' grupp ta' utenti riżervat. Is-servizz ta' posta express huwa differenti wkoll mis-suq imsemmi f'punt 2.3 minħabba l-valur miżjud imqabbel mas-servizz postali bażiku [13]. Barra milli l-kollezzjoni, trasport u tqassim isiru b'mod aktar mgħaġġel u ta' min jafdah, servizz ta' posta express huwa kkaratterizzat mill-provvista ta' x' uħud minn dawn is-servizzi supplimentari jew kollha kemm huma: garanzija ta' tqassim sa ċertu data; kollezzjoni mill-indirizz ta' min qiegħed jibgħat; twassil sal-indirizzat innifsu; il-possibilità ta' bdil fid-destinazzjoni u l-indirizzat in transitu; konferma lil min qiegħed jibgħat tat-twassil; tracking u tracing; trattament personalizzat għall-klijenti u l-offerta ta' firxa ta' servizzi skond il-rewkiżti. Bħala prinċipju, l-klijenti huma lesti li jħallsu prezz aktar għoli għal dan is-servizz. Is-servizzi li jistgħu jiġu riservati kif definiti mid-Direttiva Postali jistgħu jinkludu tqassim aktar mgħaġġel ta' oġġetti ta' korrispondenza domestika li jaqgħu taħt il-prezz u l-limiti ta' piż preskritti. 2.5. Mingħajr preġudizzju għad-definizzjoni ta' servizzi li jistgħu jiġu riservati mogħtija fid-Direttiva Postali, jistgħu jiġu rikonoxxuti attivitajiet differenti, fis-servizz ta' ittra ġenerali, li jilħqu ħtiġijiet distinti u bħala prinċipju jiġu kkunsidrati bħala swieq differenti; is-swieq għall-approvazzjoni u l-issortjar tal-posta, is-suq għat-trasport tal-posta, u fl-aħħar, it-tqassim ta' posta (domestika jew minn fruntiera għall-oħra dieħla). Iridu jiġu distinti kategoriji differenti ta' klijenti f'dan ir-rigward. Klijenti privati jitolbu s-servizzi jew prodotti distinti bħala servizz wieħed integrat. Madankollu, klijenti kummerċjali, li jirrappreżentaw ħafna mill-qliegħ ta' l-operaturi imsemmija f'punt 4.2, jfittxu b'mod attiv l-possibilitajiet li jissostitwixxu għal komponenti distinti tas-servizz finali soluzzjonijiet alternattivi (fir-rigward tal-kwalità ta' livelli ta' servizz u/jew l-ispejjeż magħmula) li f'ċerti każijiet huma pprovduti minn, jew sub-kontrattati lil, operaturi differenti. Klijenti kummerċjali jridu jibbillanċjaw il-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta' self provision contra l-provvista minn operatur postali. Il-monopolji eżistenti jillimtaw il-provvista esterna ta' dawk is-servizzi individwali, iżda kieku jistgħu jillimitaw il-provvista esterna ta' dawk is-servizzi individwali skond il-kondizzjonijet tas-suq. Dik ir-realtà tas-suq tappoġġja l-opinjoni illi l-approvazzjoni, issortjar, trasport u tqassim ta' oġġetti postali jikkostitwixxu swieq differenti [14]. Minn punt di vista tal-kompetizzjoni, id-distinzjoni bejn l-erba' swieq tista' tkun rilevanti. Dak huwa l-każ għall-posta minn fruntiera għall-oħra fejn l-approvazzjoni u t-trasport jsiru minn operatur postali li mhux dak illi jipprovdi d-distribuzzjoni. Dan huwa wkoll il-każ għall-posta domestika, peress illi ħafna mill-operaturi postali jippermettu li l-klijenti kbar jagħmlu l-issortjar sabiex jieħdu tnaqqis fil-prezz, ibbażati fuq tariffi pubbliċi. Id-depożitu u l-kollezzjoni tal-posta u l-metodu ta' ħlas jvarjaw ukoll f'dawn iċ-ċikostanzi. Mail rooms tal-kumpanniji akbar issa qed jiġi mħaddma minn intermedjarji, li jlestu u jissortjaw il-posta minn qabel qabel ma jgħadduha lill-operaturi postali għad-distribuzzjoni finali. Barra minn hekk, l-operaturi postali kollha jippermettu tip ta' aċċess downstream għad-distribuzzjoni. Barra minn hekk, l-operaturi postali kollha jippermettu xi tip ta' aċċess downstream għan-network postali tagħhom, per eżempju billi jippermettu jew anke jitolbu illi l-posta (issortjata) tiġi depożitat f'ċentru li jibgħat jew jissortja. F'ħafna każijiet, dan jippermetti servizz ta' min jafdah aktar u ta' kwalità aktar ogħlja peress illi jaħrab kwalunkwe għajn ta' falliment fin-network postali upstream. (b) Posizzjoni dominanti 2.6. Peress illi f'ħafna mill-Istati Membri l-operatur imsemmi f'punt 4.2 huwa, permezz tad-drittijiet eżklusivi mogħtija lilu, l-uniku operatur li jikkontrolla network pubbliku postali li jkopri it-territorju kollu tal-Istat membru, dan l-operatur għandu posizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 86 tat-Trattat fis-suq nazzjonali għad-distribuzzjoni ta' l-oġġetti ta' korrispondenza. Id-distribuzzjoni huwa s-servizz li jippermetti l-ekonomiji ta' skala, u l-operatur li jipprovdi dan is-servizz huwa f'ħafna każijiet dominanti ukoll fis-swieq ta' l-pprovazzjoni, issortjar u transport tal-posta. Barra minn hekk, l-intrapriża li tipprovdi d-distribuzzjoni, b'mod partikolari jekk tkun topera wkoll uffiċċji tal-posta, għandha l-vantaġġ importanti li tkun meqjusa mill-utenti bħala l-intrapriża postali prinċipali, peress illi tkun l-aktar waħda li tidher, u hija għaldaqstant l-ewwel għażla naturali. Barra minn hekk, din il-posizzjoni dominati tinkludi wkoll, f'ħafna Stati Membri, servizzi bħal posta reġistrata jew servizzi ta' tqassim speċjali, u/jew xi setturi tas-suq tal-pakketti. (ċ) Dmirijiet ta' l-operaturi postali dominanti 2.7. Skond il-punt (b) tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 86 tat-Trattat, abbuż jista' jsir peress illi jiġi limitat r-rendiment tas-servizz rilevanti għall-preġudizzju tal-konsumaturi tiegħu. Fejn Stat Membru jagħti drittijiet eżklusivi lil operatur imsemmi f'punt 4.2 għal servizzi li ma joffrix, jew joffri b'kondizzjonijiet li ma jissodisfawx il-bżonnijiet tal-konsumaturi fl-istess mod illi kien jiġu offruti mill-operaturi ekonomiċi kompetitivi, l-Istat Membru jġiegħel lil dawk l-operaturi, permezz tad-dritt eżklusiv li jkun tahom, illi jillimitaw l-provvista tas-servizz rilevanti, peress illi l-eżerċizzju effettiv ta' dawk l-attivitajiet minn kumpanniji privati, huwa f'dan il-każ, impossibbli. Dan huwa l-każ b'mod partikolari fejn miżuri adottati sabiex jħarsu s-servizz postali jirristrinġu l-provvista ta' servizzi postali distinti oħra fi swieq distini jew ġirien bħas-suq tal-posta express. Il-Kummissjoni talbet numru ta' Stati Membri illi jneħħu r-restrizzjonijet mid-drittijiet eżklusivi li jirrigwardaw l-provvista tas-servizz tal-posta express minn couriers internazzjonali [15]. Tip ieħor possibbli ta' abbuż huwa illi jiġi pprovdut servizz serjament ineffiċjenti u li ma jitteħidx vantaġġ minn żviluppi tekniċi. Dan jolqot ħażin lill-klijenti li ma jitħallewx jagħżlu bejn fornituri alternattivi. Per eżempju, rapprt imħejji għall-Kummissjoni [16] fl-1994 wera illi, fejn ma kienux soġġetti għall-kompetizzjoni, l-operaturi postali pubbliċi fl-Istati Membri m' għamlux progress sinjifikanti sa mill-1990 fl-istandardizazzjoni tal-qisien u piżijiet. Ir-rapport wera wkoll illi xi operaturi postali pprattikaw cross-subsidies bil-moħbi bejn servizzi riservati u mhumiex (ara punti 3.1 u 3.4), u skond dan l-istudju, dan jispjega ħafna mid-diverġenza tal-prezzijiet bejn l-Istati Membru fl-1994, speċjalment jippenalizzaw utenti residenzali li ma jikkwalifikwx għal skemi ta' roħs, peress illi jagħmlu użu minn servizzi riservati li jkunu pprezzati f'livell aktar ogħli milli hemm bżonn. L-eżempji mogħtija juru l-possibilità illi, fejn jiġu mogħtija drittijiet speċjali jew eżklussivi, l-operaturi postali jistgħu jħallu l-kwalità tas-servizz taqa' [17] u ma jieħdux il-passi meħtieġa sabiex itejbu l-kwalità tas-servizz. F'dawn il-każijiet, il-Kummissjoni tista' tiġi mġiegħla taġixxi waqt li tieħu in konsiderazzjoni l-kondizzjonijiet spjegati f'punt 8.3. Għal dak li għandu x' jaqsam ma' servizzi minn fruntiera għall-oħra, l-istudju imsemmi aktar ‘il fuq wera illi kellha titjieb mhux ħażin il-kwalità ta' dawk is-servizzi sabiex tlaħħaq mal-ħtiġijiet tal-klijenti, u b'mod partikolari ta' klijenti residenzali li ma jistgħux jaffordjaw illi jużaw minflok is-servizzi ta' kumpanniji ta' couriers jew trasmissjoni bil-fax. Miżuri indipendenti magħmula fl-1995 u 1996 juru titjieb fil-kwalità ta' servizz sa mill-1994. madankollu, dawn il-miżuri jgħoddu biss għal posta ta' prima klassi, u l-miżuri l-aktar riċenti juru illi l-kwalità reġgħet niżlet ftit. Il-maġġoranza ta' operaturi pubbliċi postali Kommunitarji nnotifikaw ftehim fuq piżijiet ta' tmien lill-Kummissjoni għal stima taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat. Il-partijiet għal ftehim spjegaw illi l-għan tagħhom huwa illi jistabilixxu kompens ġust għat-tqassim ta' posta minn fruntiera għall-oħra li jirrifletti aktar mill-qrib l-ispejjeż li attwalment ikunu saru u sabiex jtejbu l-kwalità ta' servizzi ta' posta minn fruntiera għall-oħra. 2.8. Rifjut mhux ġustifikat għal fornitment huwa wkoll abbuż ipprojbit mill-Artikolu 86 tat-Trattat. Din l-imġieba twassal għal-limitazzjoni ta' servizzi fit-tifsira tal-Artikolu 86, tieni paragrafu (b), u jekk tkun applikata biss lil xi utenti, twassal għal diskriminazzjoni li tmur kontra l-Artikolu 86, tieni paragrafu, (c), li jitlob illi ma jistgħux jgħoddu kondizzjonijet mhux simili għal operazzjonijet ekwivalenti. F'ħafna mill-Istati Membri, l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 jipprovdu aċċess f'punti ta' aċċess varji tan-networks postali tagħhom lill-intermedjarji. Kondizzjonijiet ta' aċċess, u b'mod partikolari l-piżijiet applikati, huma, madankollu, ta' spiss ta' natura konfidenzali u jistgħu jiffaċilitaw l-applikazzjoni ta' kondizzjpnijiet diskriminatorji, l-Istati Membri għandhom jiżguraw illi l-legislazzjoni postali tagħhom ma tinkoraġġix lill-operaturi postali sabiex jiddeferenzaw b'mod inġustifikat għal dawk li huma kondizzjonijet applikati jew li jeskludu ċerti kumpanniji. 2.9. Filwaqt illi ditta dominanti hija intitolata li tiddifendi l-posizzjoni tagħha billi tikkompeti ma' rivali, għandha responsabbilità speċjali li ma tkomplix tnaqqas il-grad ta' kompetizzjoni li jkun għad baqa' fis-suq. Prezzijiet li jeskludu jistgħu jkunu diretti kontra l-kompetituri eżistenti fis-suq jew maħsuba sabiex jwaqqfu d-dħul fis-suq ta' konkorrenti ġodda. Eżempji ta' din l-imġieba illegali jinkludu: ditta li tirrifjuta li tieħu sehem bħala mezz sabiex telimina kompetitur u din id-ditta tkun l-uniku għajn jew l-għajn dominanti ta' forniment tal-prodott jew tikkontrolla id-dħul lill-teknoloġija essenzali jew infrattruttura; ipprezzar predatorjali u qtugħ ta' prezzijiet selettiv, (ara taqsima 3); exclusionary dealing agreements; diskriminazzjoni bħala parti minn disinn aktar wiesgħa ta' imġieba monopolizzanti maħsub sabiex jeskludi l-kompetituri; u skemi ta' exclusionary rebate. 3. CROSS-SUBSIDISATION (a) Prinċipji bażiċi 3.1. Cross-subsidisation tfisser illi impriża tieħu fuqha jew talloka l-ispejjeż ta' l-attivitajiet tagħha kollha jew parti minnhom, f'suq geoġrafiku jew ta' prodotti wieħed għall-attivitajiet tagħha f'suq geografiku jew ta' prodotti ieħor. F'ċerti ċirkostanzi, cross-subsidisation fis-settur postali, fejn kważi l-operaturi kollha jipprovdu servizzi riservati u mhumiex, jistgħu jirriżultaw f'distorsjoni tal-kompetizzjoni u jikkawżaw illi l-kompetituri jiġu megħluba minn offerti li jsiru possibbli mhux minħabba l-effiċjenza (inkluż economies of scope) u rendiment iżda permezz ta' cross-subsidies. Li tiġi evitata l-cross-subsidisation li twassal għal kompetizzjoni inġusta huwa kruċjali għall-iżvilupp tas-settur postali. 3.2. Il-cross-subsidisation ma twassalx għad-distorsjoni tal-kompetizzjoni meta l-ispejjeż ta' l-ttivitajiet riservati huma sussidjati minn dħul iġġenerat minn servizzi riservati oħra peress illi ma tkunx possibbli l-kompetizzjoni għal dawn is-servizzi. Din il-forma ta' sussidju xi kultant tkun meħtieġa, sabiex tħalli l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 li jaqdu l-obbligu tagħhom li jipprovdu servizz universalment, u bl-istess kondizzjonijiet għal kulħadd. [18] Per eżempju, tqassim ta' posta mhux bi qliegħ f'żoni rurali huwa issusidjat minn dħul minn tqassim ta' posta bi qliegħ minn żoni urbani. L-istess jingħad għall-issussidjar l-provvista ta' servizzi riservati permezz ta' dħul iġġenerati minn attivitajiet miftuħa għall-kompetizzjoni. Barra minn hekk, cross-subsidisation bejn attivitajiet mhux riservati mhix abusiva fiha innifisha. 3.3. Bil-kuntrarju, l-issussidjar ta' attivitajiet miftuħa għall-kompetizzjoni billi talloka l-ispejjeż tagħhom lil servizzi riservati probabilment iwassal għad-distorsjoni tal-kompetizzjoni kontra l-Artikolu 86. Tista' tammonta għall-abbuż minn impriża li jkollha posizzjoni dominanti fil-Komunità. Barra minn hekk, l-utenti ta' l-attivitajiet koperti minn monopolju ikollhom jbatu l-ispejjeż li ma jkollhomx x' jaqsmu mal-provvista ta' dawk l-attivitajiet. Mhux ta' l-inqas, kumpanniji dominanti jistgħu wkoll jikkompetu fuq il-prezz, jew itejbu il-cash flow tagħhom u jottjenu biss kontribuzzjoni parzjali għall-ispjejjeż iffissati (overhead), sakemm il-prezzijiet ma jkunux predatorji jew imorru kontra r-regolamenti rilevanti nazzjonali jew Komunitarji. (b) Konsegwenzi 3.4. Referenza għal cross-subsidisation ġiet magħmula f'punt 2.7; dmirijiet ta' operaturi postali dominanti. L-operaturi imsemmija f'punt 4.2 m' għandhomx jużaw id-dħul miż-żona riservata sabiex jagħmlu cross-subsidy ta' l-attivitajiet f'żoni miftuħa għall-kompetizzjoni. Prattika bħal din tista' iżżomm, tirristrinġi jew twassal għad-distorsjoni tal-kompetizzjoni fiż-żona mhix riservata. Madankollu, f'ċerti każijiet ġustifikati, bla ħsara għad-disposizzjonijet tal-Artikolu 90(2), il-cross-subsidisation tista' tkun meqjusa bħala legali, per eżempju għal posta kulturali [19], sakemm tiġi applikata b'mod mhux diskrimintorju, jew għal servizzi partikolari għal dawk li huma soċjalment, medikament, u ekonomikament żvantaġġati. Meta meħtieġ, il-Kummissjoni tindika x' eżenzjonijet oħrajn jiġu mħollija isiru mit-Trattat. Fil-każijiet l-oħrajn kollha, tieħu in konisderazzjoni l-indikazzjonijiet mogħtija f'punt 3.3, il-prezz ta' servizzi kompetitivi offruti mill-operatur imsemmi f'pount 4.2 għandu, minħabba d-diffikultà li jalloka l-ispejjeż komuni, bi prinċipju ta' l-inqas ikun daqs l-ispejjeż medji totali tal-provvista. Dan ifisser illi jkopri l-ispejjeż diretti kif ukoll proporzjon xieraq ta' l-ispejjeż komuni u overhead ta' l-operatur. Kriterji oġġettivi, bħal volumi, użu ta' ħinijiet, jew intensità ta' użu, għandhom jintużaw sabiex jiddeterminaw il-proporzjon xieraq. Meta jintuża l-valur tal-bejgħ ġġenerat mis-servizzi involuti bħala kriterju f'każ ta' cross-subsidisation, għandha titħalla allowance għall-fatt illi f'dan il-każ il-valur tal-bejgħ ta' l-attività rilevanti qiegħda tinżamm baxxa b'mod artifiċjali. Fatturi influwenzati mid-domanda, bħall-introjtu jew qligħ, huma stess influwenzati minn predazzjoni. Kieku s-servizzi ġew offruti sistematikament jew selettivament bi prezz anqas mill-ispiża medja totali, il-Kummissjoni tinvestiga, każ b'każ, l-kwistjoni taħt l-Artikolu 86, jew taħt l-Artikolu 86 u l-Artikolu 90(1) jew taħt l-Artikolu 92. 4. IMPRIŻI PUBBLIĊI U DRITTIJIET SPEĊJALI JEW ESKLUSSIVI 4.1. It-Trattat jobbliga lill-Istat Membri, fir-rigward ta' impriżi pubbliċi u impriżi li jagħtuhom drittijiet speċjali jew esklussivi, li ma jistgħux jagħmlu liġijiet jew iżommu in vigore kwalunkwe miżuri kontra r-regoli tat-Trattat (L-Artikolu 90(1)). L-espressjoni "impriża" tinkludi kull persuni jew entità legali li teserċita attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus legali ta' l-entità u l-mod li bih tiġi iffinanzjata. L-approvazzjoni, l-issortjar, it-trasport u t-tqassim ta' l-oġġetti postali jikkostitwixxu attivitajiet ekonomiċi, u dawn is-servizzi huma normalment forniti għal kumpens. It-terminu "impriża pubbblika" tinkludi kull impriża li l-awtoritajiet pubbliċi jeżerċitaw direttament jew indirettament influwenza dominati minħabba s-sid tagħha, il-parteċipazzjoni finanzjarja fiha jew ir-regoli li taqa' taħthom [20]. Influwenza dominanti mill-awtoritajiet pubbliċi tista' b'mod partikolari tiġi preżunta meta l-awtorjiatjiet pubbliċi direttament jew indirettament iżommu l-maġġoranza tal-kapital abbonat ta' l-impriża, kontroll tal-maġġoranza tad-drittijiet ta' votazzjoni imwaħħla max-shares maħruġa mill-impriża jew jistgħu jinnominaw aktar minn nofs tal-membri tal-korp amministrattiv, ta' ġestjoni jew li jissorvelja. Korpi li jagħmlu parti mill-amministrazzjoni tal-Istat Membru u li jipprovdu b'mod organizzat servizzi postali għal terzi persuni b'kumpens għandhom jiġu meqjusa bħala impriżi. Impriżi li ġew mogħtija drittijiet speċjali jew esklussivi, skond l-Artikolu 90(1), jistgħu jkunu pubbliċi kif ukoll privati. 4.2. Regolamenti nazzjonali dwar operaturi postali li lilhom l-Istati Membri jkunu taw drittijiet speċjali jew esklussivi sabiex jipprovdu xi servizzi pstali huma "miżuri" fis-sens tal-Artikolu 90(1) tat-Trattat u jridu jiġu stimati taħt id-disposizzjonijiet tat-Trattat li jirreferi għalihom dak l-Artikolu. Barra mid-obbligi tal-Istati Membri taħt l-Artikolu 90(1), impriżi pubbliċi u impriżi li jkunu ingħataw drittijiet speċjali jew esklussivi huma soġġetti għall-Artikoli 85 u 86. 4.3. F'ħafna Stati Membri, drittijiet speċjali jew esklussivi japplikaw għal servizzi bħal approvazzjoni, trasport u tqassim ta' xi oġġetti postali, kif ukoll il-mod li bih dawk is-servizzi huma pprovduti, bħad-dritt esklussiv li tqiegħed kaxxi ta' l-ittri matul triq ewlenija pubblika jew li toħroġ bolol bl-isem tal-pajjiż in kwistjoni. 5. LIBERTÀ LI TIPPROVDI SERVIZZI (a) Prinċipji bażiċi 5.1. L-għotja ta' drittijiet speċjali jew esklussivi lil operator wieħed jew aktar imsemmija f'punt 4.2 li jagħmlu l-approvazzjoni, inkluż l-kollezzjoni pubblika, trasport u tqassim ta' ċerti kategorji ta' oġġetti postali inevitabbiliment tirristrinġi l-provvista ta' dan is-servizzi, kemm minn kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra u minn impriżi stabbiliti fl-Istat Membru kkonċernat. Din ir-restrizzjoni għandha karattru minn fruntiera għall-oħra meta l-indirizzi jew min qiegħed jibgħat l-oġġetti postali immaniġġjati minn dawk l-impriżii huma stabbiliti fi Stati Membri oħrajn. Fil-prattika, ir-restrizzjonijet fuq il-provvista ta' servizzi postali, fis-sens tal-Artikolu 59 tat-Trattat [21], fihom ukoll t-twassil ta' ċerti kategoriji ta' oġġetti postali għal Stati Membri oħrajn inkluż minn intermedjarji, kif ukoll l-projbizzjoni tad-distribuzzjoni ta' posta minn fruntiera għall-oħra. Id-Direttiva Postali tniżżel r-restrizzjonijiet ġustifikati dwar il-provvista tas-servizzi postali. 5.2. L-Artikolu 66, meħud flimkien mal-Artikolu 55 u 56 tat-Trattat, jniżżel l-eċċezzjonijiet mill-Artikolu 59. Peress illi huma eċċezzjonijiet minn prinċipju fundamentali, iridu jiġu interpretati b'mod ristrett. Dwar is-servizzi postali, l-eċċezzjoni taħt l-Artikolu 55 tapplika biss għat-twassil u t-tqassim ta' tip ta'posta speċjali, jiġifieri posta ġġenerata matul proċeduri ġudizzjarji jew amministrattivi, konnessi anke okkażjonalment ma' l-eżerċizzju ta' l-awtorità uffiċjali, b'mod partikolari notifiki skond proċeduri ġudizzjarji jew amministrattivi. It-twassil u t-tqassim ta' oġġetti bħal dawn fit-territorju ta' Stat Membru jistagħu għalhekk ikunu soġġetti f'rekwiżit ta' liċenzar (ara punt 5.5) għall-ħarsien ta' l-interess pubbliku.. Il-kondizzjonijiet tad-derogi mit-Trattat l-oħra imniżżla f'dawk id-disposizzjonijiet normalment ma jiġux sodisfatti fir-rigward ta' servizzi postali. Servizzi bħal dawn ma jistgħux fihom infushom, jheddu l-politika pubblika u ma jistgħux jeffettwaw is-saħħa pubblika. 5.3. Il-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja tħalli, bi prinċipju, aktar derogi abbażi ta' rekwiżiti mandatorji, basta illi jissodisfaw ir-rekwiżiti non-ekonomiċi essenzali fl-interess ġenerali, huma applikati mingħajr diskriminazzjoni, u jkunu xierqa u proporzjoanli mal-għan li għandu jintlaħaq. Għal dak li għandu x' jaqsam mas-servizzi postali, ir-rekwiżiti essenzali l-skond il-Kummissjoni jiġġustifkaw ir-restrizzjonijet fuq il-libertà li jiġu provduti servizzi huma ħarsien ta' data soġġetta għal miżuri ta' approssimazzjoni meħuda f'dan il-qasam, il-konfidenzalità tal-korrisponednza, sigurtà tan-network dwar it-trasport ta' l-oġġetti perikolużi, kif ukoll, fejn ġusitifkati taħt id-disposizzjonijiet tat-Trattat, ħarsien ta' l-ambjent u ippjanar reġjonali. Mill-banda l-oħra, il-Kummissjoni ma tikkunsidrax ġustifkata illi jiġu imposti restrizzjonijet fuq il-libertà li jiġu pprovduti servizzi għal raġunijiet ta' ħarsien tal-konsumatur peress illi dan ir-rekwiżit ta' interess ġenerali jista' jintlaħaq minn leġislazzjoni ġenerali fuq prezzijiet ta' kummerċ ġust u ħarsien ta- konsumatur. Il-benefiċċji għall-klijenti jittejbu bil-libertà li jiġu provduti servizzi postali, basta illi l-obbligi ta' servizz universali huma definiti sew a bażi tad-direttiva postali u li jistgħu jiġu sodisfatti. 5.4. Il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra illi l-manetiment ta' kwalunkwe dritt speċjali jew esklussiv li jillimita l-provvista minn fruntiera għall-oħra ta' servizzi postali għandha tiġi ġustifkata fid-dawl tal-Artikoli 90 u 59 tat-Trattat. Fil-preżent, id-drittijiet speċjali jew esklussivi li l-iskop tagħhom ma jmurx ‘l hemm mis-servizzi riservati kif definiti fid-Direttiva Postali huma prima facie ġustifkati taħt l-Artikolu 90(2). Posta ‘l barra minn fruntiera għall-oħra hija de jure jew de facto liberalizzata f'xi Stati Membri, bħad-Danimarka, l-Olanda, il-Finlandja, l-Isvezja, u r-Renju Unit. (b) Konsegwenzi 5.5. L-adozzjoni tal-miżuri li jinsabu fid-Direttiva Postali tirrikjedi illi l-Istati Membri jirregolaw is-servizzi postali. Fejn l-Istati Membri jirrestrinġu is-servizzi postali sabiex jiżguraw li jirnexxi servizz universali u rekwiżiti essenzali, il-kontenut ta' regolament bħal dan għandu jikkorrespondi mal-għan mixtieq. Bħala regola, l-obbligi għandhom jiġu enforzati fil-qafas ta' liċenzi ta' klassi u proċeduri ta' dikjarazzjoni li bihom l-operaturi postali jissupplixxu isimhom, forma legali, titlu u indirizz kif ukoll deskrizzjoni qasira tas-servizzi li joffru lill-pubbliku. Liċenzar individwali għandu jiġi applikat biss għal servizzi postali speċifiċi, fejn huwa muri illi proċeduri anqas restrittivi ma jistgħux jiżguraw dawk l-għanijiet. L-Istati Membri jistgħu jiġu mistiedna, a bażi ta' każ b'każ, li jinnotifikaw il-miżuri li jadottaw lill-Kummissjoni sabiex jħalluha tagħmel stima tal-proporzjonalità tagħhom. 6. MIŻURI ADOTTATI MILL-ISTATI MEMBRI (a) Prinċipji bażiċi 6.1. L-Istati Membri għandhom il-libertà li jiddefinixxu x'inhuma s-servizzi ta' interess ġenerali, sabiex jagħtu drittijiet speċjali jew esklussivi li jkunu meħtieġa li jipprovduhom, sabiex jirregolaw l-amministrazzjoni tagħhom, u fejn xieraq, sabiex jiffinanzjawhom. Madankollu, taħt l-Artikolu 90(1) tat-Trattat, f'każ ta' impriżi pubbliċi u impriżi li jkunu tawhom drittijiet speċjali jew esklussivi, l-Istat Membru m' għandux la jagħmel liġijiet u lanqas iżomm in vigore kwalunkwe miżura kontra r-regoli tat-Trattat, b'mod partikolari ir-regoli tal-kompetizzjoni. (b) Konsegwenzi 6.2. It-tħaddim ta' network ta' approvazzjoni u tqassim universali jagħti vantaġġi sinjifikant lill-operatur imsemmi f'ount 4.2 peress illi joffri mhux biss servizzi riservati jew liberalizzati li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta' servizz universali, iżda wkoll servizzi oħra (mhux universali postali). Il-projbizzjoni taħt l-Artikolu 90(1), meħuda flimkien mal-Artikolu 86(b), tapplika għall-użu, mingħajr ġustifikazzjoni oġġettiva, ta' posizzjoni dominanti f'suq wieħed sabiex tottjeni poter tas-suq fuq swieq relatati jew ġirien li huma distinti minn ta' qabel, bir-riskju li telimina l-kompetizzjoni f'dawk is-swieq. F'pajjiżi fejn it-tqassim lokali ta' oġġetti ta' korrispondenza huwa liberalizzat, bħal fi Spanja, u l-monopolju juwa limitat għat-trasport u l-kunsinna fil-belt, l-użu ta' posizzjoni dominanti li testendi l-monopolju mis-suq ta' l-aħħar għall-ewwel wieħed jkun għalhekk inkompatibbli mad-disposizzjonijiet tat-Trattat, fin-nuqqas ta' ġustifikazzjoni speċjali, jekk il-funzjonament tas-servizzi fl-interess ekonomiku ġenerali ma kienx ipperikolat minn qabel. Il-Kummissjoni tikkunsidra li jkun xieraq li l-Istati Membri jinfurmaw lill-Kummissjoni bi kwalunkwe estenzjoni ta' drittijiet speċjali jew esklussiviu l-ġustifikazzjoni tagħhom. 6.3. Hemm effett potenzali fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri mir-restrizzjonijiet fuq il-provvista ta' servizzi postali, peress illi s-servizzi postali offruti mill-operaturi li mhumiex l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 jistgħu jkopru mailings minn jew għal Stati Membri oħrajn, u restrizzjonijiet jistgħu jimpedixxu attivitajiet minn fruntiera għall-oħra ta' operaturi fi Stati Membri oħra. 6.4. Kif spjegat f'punt 8(b)(vii), l-Istati Membri jridu jimmonitarjaw il-kondizzjonijiet ta' aċċess u l-eżerċizzju ta' drittijiet speċjali jew esklussivi. Ma hemmx għalfejn jtellgħu korpi ġodda sabiex jagħmlu hekk iżda ma għandhomx jagħtu lill-operatur [22] imsemmi f'punt 4.2, jew lill-korp li huwa relatat (legalment, amministrativament jew strutturalment) għal dak l-operatur, il-poter ta' superviżjoni tad- drittijiet esklussivi mogħtija u ta' l-attivitajiet ta' operaturi postali in ġenerali. Impriża f'posizzjoni dominanti ma għandhiex titħalla jkollha poter fuq il-kompetituri tagħha. L-independenza, kemm fit-teorija kif ukoll fil-prattika, ta' l-awtorità superviżorja mill-intrapriża sorveljata hija essenzali. Is-sistema ta' kompetizzjoni mhix distorta rikjesta mit-Trattat tista' tkun żgurata biss jekk ikunu garantiti opportunitajiet indaqs għall-operaturi ekonomiċi differenti, inkluż il-konfidenzalità ta' informazzjoni kummerċjali sensittiva. Li operatur jitħalla jiċċekkja d-dikjarazzjonijet tal-kompetituri tiegħu jew li tagħti lill-impriża l-poter li jissorvelja l-attivitajiet tal-kompetituri tiegħu jew li jkun assoċjat fil-ogħti tal-liċenzi jfisser illi din l-impriża tkun mogħtija informazzjoni kummerċjali dwar il-kompetituri tagħha u għalhekk ikollha l-opportunità li tinfuwenza l-attività ta' dawk il-kompetituri. 7. OPERATURI POSTALI U GĦAJNUNA TAL-ISTAT (a) Prinċipji Għalkemm ftit operaturi imsemmija f'punt 4.2 jagħmlu qliegħ kbir, il-maġġoranza jidher illi qed joperaw jew f'deficit finanzjarju jew kważi f'operazzjonijiet postali, għalkemm informazzjoni dwar rendiment underlying finanzajarju huwa limitat, peress illi relattivament ftit operaturi jippubblikaw informazzjoni rilevanti ta' auditable standard fuq bazi regolari. Madankollu, appoġġ dirett finanzjarju f'forma ta' sussidji jew appoġġ indirett bħal eżenzjonijiet ta' taxxi qiegħed jingħata sabiex jiffinanzja xi servizzi postali, anke jekk l-ammonti attwali ma jkunux dejjem trasparenti. It-Trattat jagħmel lill-Kummissjoni responsabbli għall-enfurzar tal-Artikolu 92, li jiddikjara illi l-għajnuna tal-Istat li teffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri tal-Komunità huwa inkompatibbli mas-suq komuni ħlief f'ċerti ċirkostanzi fejn tiġi mogħtija jew tista' tingħata eżenzjoni. Mingħajr preġudizzju għal l-Artikolu 90(2), l-Artikolu 92 u 93 japplikaw għas-servizzi postali [23]. Skond l-Artikolu 93(3), l-Istati Membri huma meħtieġa jinnotifkaw lill-Kummissjoni għall-approvazzjoni kwalunkwe pjanijiet sabiex tingħata għajununa jew li jitbiddlu arranġamenti eżistenti għall-għajnuna. Barra minn hekk, il-Kummissjoni hija meħtieġa li timmonitorja l-għajnuna li tkun awtorizzat minn qabel jew li tkun għada minn qabel id-dħul in vigore tat-Trattat jew minn qabel l-adeżjoni tal-Istat Membru kkonċernat. Il-fornituri tas-servizzi universali kollha jaqgħu taħt l-iskop tad-Direttiva tal-Kummissjoni 80/723/KEE tat-25 ta' Ġunju 1980 dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-Istati Membri u l-impriżi pubbliċI [24], kif l-aħħar emendati mid-Direttiva 93/84/KEE [25]. Barra r-rekwiżit ta' trasparenza ġenerali għall-kontijiet ta' l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 kif diskussi f'punt 8(b)(vi), l-Istati Membri għandhom għalhekk jiżguraw illi r-relazzjonijiet finanzjarji bejniethom u l-operaturi huma trasparenti kif mitlub mid-Direttiva, għalhekk li ġejjin jkunu jidhru b'mod ċar: (a) fondi pubbliċi li jkunu direttament disponibbli, inkluż eżenzjonijiet mit-taxxi jew tnaqqis; (b) fondi pubbliċi magħmula disponibbli permezz ta' impriżi pubbliċi oħrajn jew istituzzjonijiet finanzjarji; (ċ) l-użu attwali tal-fondi pubbliċi. Il-Kummissjoni tqis dawn li ġejjin bħala li jagħmlu disponibbli fondi pubbliċi: (a) it-tnaqqis ta' telf ta' tħaddim; (b) il-provvista tal-kapital; (ċ) għotjiet u self mhux rifondibbli fuq termini privileġġjati; (d) l-ogħtja ta' vantaġġi finanzjarji billi ma jittieħidx qliegħ jew li jiġu rkuprati s-sommom dovuti; (e) ma jitteħidx return normali fuq fondi pubbliċi wżati; (f) kumpens għal piżijiet finanzjarji imposti mil-awtoritajiet pubbliċi. (b) Applikazzjoni ta' l-Artikolu 90 u 92 Il-Kummissjoni ġiet imsejħa teżamina numru ta' vantaġġi ta' taxxi mogħtija lil operatur postali a bażi tal-Artikolu 92 in konnessjoni mal-Artikolu 90 tat-Trattat. Il-Kummissjoni fittxet illi tiċċekkja jekk it-trattament ta' taxxa privileġġjat jistax jintuża sabiex ikun hemm cross-subsidisation il-ħidmiet ta' dak l-operatur f'setturi miftuħa għall-kompetizzjoni. Dak iż-żmien, l-operatur postali ma kellux sistema ta' cost-accounting analtika li sservi sabiex l-Kummissjoni tkun tista' tiddistingwi bejn l-attivitajiet riżervati u dawk kompetitivi. Għaldaqshekk, il-Kummissjoni, a bażi tat-tiftix ta' studji magħmula f'dik iż-żona, għamlet stima ta' l-ispejjeż żejda minħabba obbligi ta' servizzi universali magħmula minn dak l-operatur postali u mqabbel mal-ispejjeż b'vantaġġi ta' taxxi. Il-Kummissjoni kkonkludiet illi l-ispejjeż kienu akbar minn dawk il-vantaġġi u għalhekk iddeċidiet illi s-sistema ta' taxxi li qed tiġi eżaminata ma tistax twassal għal cross-subsidisation tal-ħidmiet ta' l-operatur fiż-żoni kompetitivi [26]. Ta' min jinnota illi fid-deċiżjoni tagħha l-Kummissjoni stiednet lill-Istat Membru kkonċernat sabiex tiżgura illi l-operatur postali adotta sistema ta' cost-accounting analitika u talab rapport annwali li jippermetti l-monitoraġġ ta' qbil mal-liġi Komunitarja. Il-Qorti ta' Prim' Istanza approva d-deċiżjoni tal-Kumissjoni u qal illi l-vantaġġi ta' taxxi lil dak l-operatur postali huma għajnuna tal-Istat li jibbenefikaw minn eżenzjoni mill-projbizzjoni fl-Artikolu 92(1) a bażi tal-Artikolu 90(2) [27]. 8. SERVIZZ TA' INTERESS EKONOMIKU ĠENERALI (a) Principji bażiċi 8.1. L-Artikolu 90(2) tat-Trattat jippermetti eċċezzjoni mill-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat fejn l-applikazzjoni ta' dak ir-regoli tfixkel, de jure jew de facto, ir-rendiment ta' ħidma partikolari mogħtija lill-operaturi msemmija f'punt 4.2 għall-provvista ta' servizz ta' interess ekonomiku ġenerali. Mingħajr ħsara għad-drittijiet tal-Istati Membri li jiddefinixxu rekwiżiti partikolari ta' servizzi ta' interess ġenerali, dik il-ħidma tikkonsisti primarjament fil-provvista u l-manteniment ta' servizz postali universali pubbliku, u b'hekk ikun garantit, b'tariffi li jistgħu jintlaħqu, cost-effective u trasparenti, aċċess għan-network pubbliku postali f'distanza raġonevoli u waqt ħinijiet ta' ftuħ xierqa, inkluż l-approvazzjoni ta' oġġetti postali minn kaxxi postali li jistgħu jintlaħqu jew punti ta' ġbir matul it-territorju u t-tqassim fil-ħin ta' dawn l-oġġetti fl-indirizz indikat, kif ukoll is-servizzi konnessi fdati minn miżuri ta' natura regolatorja lil dawk l-operaturi għat-tqassim universali bi kwalità speċifika. Is-servizz universali għandu jevolvi b'risposta għall-ambjent soċjali, ekonomiku u tekniku u għat-talbiet ta' l-utenti. L-interess ġenerali involut jitlob illi fil-Komunità jkun hemm disponibbli network pubbliku postali ġenwinament integrat, li jippermetti cirkolazzjoni effiċjenti ta' informazzjoni u b'hekk minn naħa tkabbar il-kompetitività ta' l-industrija Ewropea u l-iżvilupp ta' kummerċ u koeżjoni akbar bejn ir-reġjuni u l-Istati Membri, u minn naħa l-oħra, it-titjib tal-kuntatti soċjali bejn iċ-ċittadini tal-Unjoni. It-tifsira taż-żona riżervata għandha tqis ir-riżorsi finanzjarji meħtieġa għall-provvista tas-servizz ta' interess ekonomiku ġenerali. 8.2. Ir-riżorsi finanzjarji għall-manteniment u t-titjieb ta' dik in-network pubblika xorta jiġu l-aktar mill-attivitajiet imsemmija f'punt 2.3, F'dan il-mument, u fl-assenza ta' l-armonizzazzjoni fl-livell Komunitarju, ħafna Stati Membri iffissaw l-limiti tal-monopolju b'referenza għall-piż ta' l-oġġett. Xi Stati Membri japplikaw limitu wieħed ta' piż u prezz waqt illi Stat Membru wieħed japplika limitu ta' prezz biss. Informazzjoni miġbura mill-Kummissjoni dwar l-introjtu miksub minn posta dieħla fl-Istat Membri tidher li tindika illi l-manteniment ta' drittijiet speċjali jew esklussivi fir-rigward ta' dan is-suq jista', fin-nuqqas ta' ċirkostanzi eċċezzjonali, ikun biżżejjed sabiex jiggarantixxi t-titjib tal-manteniment tan-network postali pubblika. Is-servizzi li għalih l-Istati Membri jista' jirriserva drittijiet speċjali jew eżklussivi, sakemm ikun meħtieġ sabiex tiżgura l-manteniment tas-servizz universali, huwa armonizzat fid-Direttiva Postali. Sakemm Stat Membru jista' jagħti drittijiet speċjali jew esklussivi għal dan is-servizz, is-servizz għandu jiġi kkunsidrat bħala suq ta' prodott separat fl-istima ta' każijiet individwali b'mod partikolari fir-rigward ta' posta diretta, it-tqassim ta' posta li tkun dieħla minn fruntiera għall-oħra, posta li tkun ħierġa minn fruntiera għall-oħra, kif ukoll fir-rigward tal-ġbir, issortjar u trasport tal-posta. Il-Kummissjoni tikkunsidra l-fatt illi dawk is-swieq huma liberalizzati kollha jew parti minnhom f'numru ta' Stati Membri. 8.3. Meta tapplika r-regoli tal-kompetizzjoni u regoli rilevanti oħra tat-Trattat lis-settur postali, il-Kummissjoni, taġixxi fuq talba magħmula jew fuq inizjattiva tagħa, tieħu in konsiderazzjoni t-tifsira armoniżżata fid-Direttiva Postali waqt illi tagħmel stima jekk l-iskop taż-żona riżervata jistax ikun ġġustifikat taħt l-Artikolu 90(2). Il-punt ta' tluq ikun s-supposizzjoni illi, sakemm jaqgħu taħt il-limiti taż-żona riżervata kif definita fid-Direttiva Postali, id-drittijiet speċjali jew esklussivi jkunu prima facie ġġustifikati taħt l-Artikolu 90(2). Dik is-supposizzjoni tista', madankollu, tkun iddiżapprovata jekk il-fatti f'każ juru illi r-restrizzjoni ma tissodisfax l-kondizzjonijet tal-Artikolu 90(2) [28]. 8.4. Is-suq tal-posta diretta għadu jiżviluppa b'pass differenti minn Stat Memberu għall-ieħor, u dan jagħmilha diffiċli għall-Kummissjioni, f'dan l-istadju, li tispeċifika b'mod ġenerali l-obbligi tal-Istat Membri dwar dak is-servizz. Iż-żewġ kwistjonijiet prinċipali għal posta diretta huma abbuż potenzali mill-klijenti tat-tarifikazzjoni tagħha u tal-liberalizzazzjoni tagħha (oġġetti riżervati mqassma minn operaturi alternattivi daqs li kieku kienu oġġetti ta' posta diretta mhux riżervati) u b'hekk jiġu evitati s-servizzi riżervati imsemmija f'punt 8.2. Xiehda mill-Istati Membri li ma tirrestrinġix servizzi ta' posta diretta, bħal Spanja, l-Italja, l-Olanda, l-Awstrija, l-Isvezja u l-Finlandja, għadha mhix konklużiva u għada ma tippermettix stima definittiva ġenerali. Minħabba din l-inċertezza, huwa kkunsidrat xieraq li tipproċedi każ b'każ. Jekk ikun meħtieġ minn ċirkostanzi partikolari, u mingħajr ħsara għal punt 8.3, l-Istat Membri jistgħu iżommu xi restrizzjonijiet eżistenti u fuq servizzi ta' posta diretta jew jintroduċu illiċenzar sabiex jevitaw distorsjonijet artifiċjali ta' traffiku u d-distabbilizzazzjoni sostanzjali ta' introjtu. 8.5. Dwar it-tqassim ta' posta minn fruntiera għall-oħra li dieħla, is-sistema ta' piżijiet fl-aħħar riċevuti lill-operatur postali tal-Istat Membru tat-tqassim tal-posta minn fruntiera għall-oħra li dieħla mill-operatur ta' l-Istat Membru ta' l-oriġini qiegħda tiġi riveduta f'dan il-mument sabiex il-piżijiet fl-aħħar jiġu adattai għall-ispejjeż attwali tat-tqassim, peress illi f'ħafna każijiet huma baxxi ħafna. Mingħajr preġudizzju għal punt 8.3, l-Istati Membri jistgħu jżommu ċerti restrizzjonijet eżistenti dwar it-tqassim ta' posta minn fruntiera għall-oħra li dieħla [29], sabiex jevitaw id-diverżjoni artifiċjali tat-traffiku, li ttella' is-sehem tal-posta minn fruntiera għall-oħra fit-traffiku tal-Komunità. Restrizzjonijiet bħal dawn jikkonċernaw biss oġġetti li jaqgħu żona riservabbli ta' servizzi. Meta tagħmel stima tal-qafas tal-każijiet individwali, il-Kumissjoni tieħu in konsiderazzjoni iċ-ċirkostanzi rilevanti, speċifiċi tal-Istati Membri. 8.6. L-approvazzjoni, l-issortjar u it-trasport ta' l-oġġetti postali ġew jew qed jiġu miftuħa dejjem aktar iżjed għal terzi persuni f'numru ta' Stati Membri. Peress illi l-effett fuq l-introjtu ta' dan il-ftuħ jista' jvarja skond is-sitwazzjoni fl-Istati Membri differenti, xi Stati Membri jistgħu, jekk ikun mitlub minn ċerti ċirkostanzi, u mingħajr preġudizzju għal punt 8.3, jżommu xi restrizzjonijet eżistenti fuq l-approvazzjoni, l-issortjar u t-trasport ta' l-oġġetti postali minn intermedjarji [30], sabiex jippermettu aktar ristrutturar ta' l-operatur imsemmi fil-punt 4.2. Madankollu, dawn ir-restrizzjonijiet in prinċipju għandom japplikaw biss għal oġġetti postali koperti minn monopolji eżistenti, ma għandhomx jillimtaw dak li huwa diġa aċċettat fl-Istat Membri kkonċernat u għandhom jkunu kompatibbli mal-prinċipju ta' l-aċċess non-disrkiminatorju għan-network postali kif imniżżel f'punt 8 (b) (vii). (b) Kondizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 90(2) lis-servizz postali Il-kondizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw għall-eċċezzjoni taħt l-Artikolu 90(2): (i) Liberalizzazzjoni ta' servizzi postali oħrajn Ħlief għal dawk is-servizzi li huwa meħtieġ li jiġu riservati, u li d-Direttiva Postali tippermetti li jiġu riservati, l-Istati Membri għandom jreġġghu lura d-drittijiet speċjali jew eżklussivi kolha għall-provvista ta' servizzi postali sakemm ir-rendiment tal-ħidma partikolari mogħtija lill-operaturi imsemmija f'punt 4.2 għal provvista tas-servizz ta' interess ekonomiku ġenerali mhux imfixkel de jure jew de facto, bl-eċċezzjoni ta' posta konnessa ma' l-eżerċizzju ta' l-awtorità uffiċjali, u għandom kollha jieħdu miżuri meħtieġa sabiex jiggarantixxu d-dritt ta' kull operatur ekonomiku li jissupplixxi servizzi postali. Dan ma jwaqqafx lill-Istati Membri milli jagħmlu, fejn meħtieġ, il-provvista ta' servizzi bħal dawn soġġetti għal proċeduri ta' dikjarazzjoni jew liċenzi ta' klassi u fejn meħtieġ, ta' proċeduri ta' liċenzar individwali immirati għall-infurzar tar-rekwiżiti essenzali u għas-salvagwardja tas-servizz universali. L-Istati Membri għandhom, f'dak il-każ, jiżguraw illi l-kondizzjonijiet imniżżla f'dawk il-proċeduri huma trasparenti, oġġettivi, u mingħajr effett diskriminatorju, u illi jkun hemm proċedura effiċjenti ta' appell lill-qrati kontra kwalunkwe rifjut. (ii) Nuqqas ta' mezzi anqas restrittivi sabiex jiżguraw is-servizzi fl-interess ekonomiku ġenerali. Jistgħu jingħataw jew jinżammu drittijiet esklusivi biss fejn huma indispensabbli sabiex jiżguraw il-funzjonament tal-kompiti ta' interess ekonomiku ġenerali. F'ħafna żoni, id-dħul ta' kumpanniji ġodda fis-suq jista', fuq bażi ta' snajja u expertise speċifiċi, jikkontribwixxi għar-realizzazzjoni tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali. Jekk l-operatur imsemmi f'4.2 jonqos milli jipprovdi b'mod sodisfaċenti l-elementi kollha tas-servizz universali meħtieġa mid-Direttiva Postali (bħall-possibilità ta' kull ċittadin fl-Istat Membru kkonċernat, u b'mod partikolari dawk li jgħixu f'żoni remoti, li jkollhom aċċess għall-gazzetti, rivisti u kotba), anke bil-benefiċċju tan-network universali postali u ta' drittijiet speċjali u esklussivi, l-Istat Membru kkonċernat irid jieħu azzjoni [31]. Minflok ma jestendu d-drittijiet diġa mogħtija, l-Istati Membri għandhom joħolqu l-possibilità illi s-servizzi pprovduti minn kompetituri u għal dan l-iskop jistgħu jimponu obbligi fuq dawk il-kompetituri bħala żieda ma' l-esiġenzi essenzali. Dawn l-obbligi kollha għandhom ikunu oġġettivi, mhux diskriminatorji u trasparenti. (iii) Proporzjonalità L-Istati Membri għandhom barra minn hekk jiżguraw illi l-iskop ta' kwalunkwe drittijiet speċjali u esklussivi mogħtija jkunu proporzjonali mal-interess ekonomiku ġenerali mfittex permezz ta' dawk id-drittijiet. L-impediment tas-self-delivery, jiġifieri l-proviżjon ta' servizzi postali mill-persuna naturali jew ġuridika (inkluż sister organisation jew sussidjarja) li tkun l-oriġinatur tal-posta, jew ġbir u transport ta' oġġetti bħal dawn minn terza persuna li jkun qed jaġixxi biss għalih, tkun per eżempju mhix proporzjonali mal-għan li jiggarantixxi risorsi xierqa tan-network pubbliku postali. L-Istati Membri jridu wkoll jadattaw il-għan ta' dawk id-drittijiet speċjali jew esklussivi, skond it-tibdil fl-esiġenzi u l-kondizzjonijiet li taħthom jiġu pprovduti s-servizzi postali u jieħdu in konsiderazzjoni ta' kwalunkwe għajnuna tal-Istat mogħtija lill-operatur imsemmi f'punt 4.2. (iv) Monitoraġġ minn korp regolatorju indipendenti Il-monitoraġġ tar-rendiment tal-kompiti ta' servizz pubbliku ta' l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 u ta' aċċess miftuħ tan-network pubbliku postali u, fejn applikabbli, l-għotja ta' liċenzi u l-kontroll ta' dikjarazzjonijiet kif ukoll ta' l-osservanza minn operaturi ekonomiċi tad-drittijiet speċjali jew esklusivi ta' l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 għandhom jiġu żgurati minn korp jew korpi indipendenti ta' dan ta' l-aħħar [32]. Dak il-korp għandu b'mod partikolari jiżgura: illi kuntratti għall-provviżjoni ta' servizzi riservati jkunu totalment magħmula trasparenti, jkollhom kontijiet separati u distini minn servizzi mhux riservati, bħal stampar, twaħħil ta' tikketti u tqegħid fl-envelopes; illi t-termini u l-kondizzjonijiet ta' servizzi li huma parti riservati u parti liberalizzati huma separati; u illi l-element riservat huwa miftuħ għall-utenti postali kollha, irrispettivament ta' jekk il-komponent mhux riservat jinxtarax jew le. (v) Monitoraġġ effettiv tas-servizzi riservati Il-kompiti esklusi mill-iskop tal-kompetizzjoni għandhom jiġu monitorjati effettivament minn Stat Membru skond miri ta' servizzi ppubblikati u livelli ta' rendiment u għandu jkun hemm reporting regolari u pubbliku dwar it-twettiq tagħhom. (vi) Transparenza tal-kontijiet Kull operatur imsemmi f'punt 4.2 juża network wieħed postali sabiex jikkompeti f'varjetà ta' swieq. Diskrimiazzjoni ta' prezz u servizz bejn jew fil-klassijiet ta' klijenti tista' faċilment tiġi pprattikata minn operaturi li jmexxu network postali universali, peress illi l-overheads sinjifikanti li ma jistgħux jiġu mogħtija totalment jew preċizament lil servizz wieħed in partikolari. Huwa għalhekk diffiċli ħafna li jiġi ddeterminati cross-subsidies fihom, kemm bejn l-istadju different ital-handling ta' l-oġġetti postali fin-network pubbliku postali kif ukoll bejn is-servizzi riservati u s-servizzi pprovduti taħt kondizzjonijiet ta' kompetizzjoni. Barra minn hekk, numru ta' operaturi joffru tariffi preferenzali għall-oġġetti kulturali li b'mod ċar ma jkoprux l-ispejjeż medji totali. L-Istati Membri huma obbligati minn l-Artikoli 5 u 90 li jiżguraw illi l-liġi tal-Komunità tiġi mħarsa kollha kemm hi. Il-Kummissjoni tikkunsidra illi l-mod l-aktar xieraq li dak l-obbligu jiġi sodisfatt huwa illi l-Istat Membru jitlob illi l-operaturi imsemmija f'punt 4.2 jżommu records finanzjarji separati, li jidentifkaw separatament, inter alia, spejjeż u introjti assoċjati mal-provvista tas-servizzi pprovduti taħt id-drittijiet speċjali u esklussivi tagħhom, u dawk ipprovduti taħt kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni, u li jagħmlu possibbli li jidħlu totalment l-kondizzjonijiet applikati fil-punti varji ta' aċċess tan-network pubbliku postali. Servizzi magħmula minn elementi li jaqgħu fis-servizzi riservati u kompetitivi għandhom wkoll jiddistingwu bejn l-ispejjeż ta' kull element. Sistemi ta' kontijiet interni għandhom joperaw fuq il-bażi ta' prinċipji ta' cost-accounting applikati konsistentement u oġġetivament ġġustifkati. Il-kontijiet finanzjarji għandhom isiru, eżaminati min awditur indipendenti, li jista' jiġi innominat mill-Awtorità Regolatorja Nazzjonali, u ippublikati skond il-legislazzjoni Kommunitarja u nazzjonali rilevanti li tapplika għall-organizzazzjonijiet kummerċjali. (vii) Aċċess non-diskriminatorju għan-network postali L-operaturi għandhom jipprovdu servizz postali universali billi jagħtu aċċess mhux diskriminatorju lill-klijenti jew intermedjarji f'punti xierqa pubbliċi ta' aċċess, skond il-ħtiġijiet ta' dawk l-utenti. Kondizzjonijiet ta' aċċess inkluż kuntratti (meta jiġu offruti) mhux diskriminatorju għandu jkun trasparenti, ippublikat b'mod xieraq u offrut fuq bażi mhux diskriminatorju. Tariffi preferenzali jidhru li jiġu offruti minn xi operaturi lill-gruppi partikolari ta' klijenti b'mod mhux trasparenti. L-Istati Membri għandhom jimmonitorjaw il-kondizzjonijiet ta' aċċess lin-network sabiex jiġi żgurat illi ma jkunx hemm diskriminazzjoni kemm fil-kondizzjonijiet ta' użu kif ukoll fil-piżijiet li jitħallsu. B'mod partikolari għandu jiġi żgurat illi l-intermedjarji, inkluż l-operaturi minn Stati Membri oħra, jistgħu jagħżlu minn fost punti ta' aċċess disponibbli lin-network pubbliku postali u jottjeni aċċess fi żmien raġonevoli b'kondizzjonijiet ta' prezz ibbażati fuq spejjeż, li jieħu in kunsiderazzjoni is-servizzi attwali meħtieġa. L-obbligu illi jiġi pprovdut aċċess mhux diskriminatorju lin-network pubbliku postali ma jfissirx illi l-Istati Membri huma mitlub li jiżguraw aċċess għall-oġġetti ta' korrispendenza minn territorju tiegħu, li kienu mibgħuta minn kumpanniji kummerċjali lil Stat ieħor, kontra monopolju tal-posta, li jkunu introdotti fin-network pubbliku postali permezz ta' operator postali ta' dak l-Istat l-ieħor, għall-uniku skop illi jieħu vantaġġ minn tariffi postali aktar baxxi. Raġunijiet ekonomiċi oħrajn, bħal spejjeż ta' produzzjoni u faċilitajiet, valur miżjud jew il-livell ta' servizz offrtut fi Stati Membri oħrajn ma humiex meqjusa bħala mhux xierqa. IL-frodi jista' jsir soġġett għall-penali minn korp regolatorju indipendenti. Fil-preżent, aċċess minn fruntiera għall-oħra lil-networks postali jiġi xi kultant rifjutat, jew mħolli biss skond ċerti kondizzjonijiet, għall-oġġetti postali li l-proċess ta' produzzjoni tagħhom jinkludi trasmissjoni ta' data minn fruntiera għall-oħra, qabel ma dawk l-oġġetti postali jingħataw forma fiżika. Dawn il-każijiet ġeneralment jiġu msejħa non-physical remail. Fiċ-ċirkostanzi preżenti, jista' jkun hemm problema ekonomika għall-operatur postali li jqassam il-posta, minħabba l-livell ta' piżijiet ta' l-aħħar applikati bejn l-operaturi postali. L-operaturi jfittxu illi jsolvu din il-problema bl-introduzzjoni ta' sistema ta' piżijiet ta' l-aħħar xierqa. IL-Kummissjoni tista' titlob lill-Istati Membri, skond l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 5 tat-Trattat, li tinforma l-Kummissjoni bil-kondizzjonijiet ta' aċċess applikati u r-raġunijiet għalhom. Il-Kummissjoni ma għandhix tiżvela kwalunkwe informazzjoni miġjuba b'riżultat ta' dawn it-talbiet sakemm hija koperta mill-obbligu tas-sigriet professjonali. 9. REVIŻJONI Dan l-avviż ġie adottat fil-livell tal-Komunità sabiex jiffaċilita l-istima ta' ċertu imġieba ta' impriżi u ċerti miżuri tal-Istat relatati mas-servizzi postali. Huwa xieraq illi wara ċertu żmien ta' żvilupp, possibilment sas-sena 2000, il-Kummissjoni għandha tagħmel stima tas-settur postali skond ir-regoli tal-Komunità, sabiex tistabbilixxi jekk il-modifiki tal-veduti f'dan l-avviż humiex meħtieġa a bażi ta' konsiderazzjonijiet soċjali, ekonomiċi u teknoloġiċi u a bażi ta' l-esperjenza f'każijiet fis-settur postali. Fiż-żmien dovut, il-Kummissjoni tagħmel evalwazzjoni globali tas-sitwazzjoni fis-settur postali fid-dawl ta' l-iskopijiet ta' dan l-avviż. [1] KUMM(91) 476 finali. [2] "Linji ta' gwida għall-iżvilupp tas-servizzi postali tal-Komunità" (KOM(93) 247 tat-2 ta' Gunju 1993). [3] ĠU C 48, 16.02.94, p. 3. [4] ĠU C 322, 02.12.95, p. 22. [5] ĠU C 322, 02.12.95, p. 3. [6] ĠU C 20, 20.01.97, p. 159. [7] B'mod partikolari fil-Każijiet Konġunti C-48/90 u C-66/90, l-Olanda u Koninklijke PTT Nederland u PTT Post BV v. il-Kummissjoni (1992) ECR I-565 u l-Każ C-320/91 Procureur du Roi v. Paul Corbeau (1993) ECR I-2533. [8] KUMM(96) 443 finali. [9] Ara n-nota f'qiegħ paġna 8. [10] Ara sentenza tat-23 ta' Ottubru 1997 fil-Każijiet C-157/94 sa C-160/94 "L-obbligi tal-Istati Membri - Electricity Commission v. l-Olanda (157/94), l-Italja (158/94). Franza (154/94), Spanja (160/94)." [11] Id-definizzjonijiet jiġu interpretati fid-dawl tad-Direttiva Postali u kwalunkwe tibdil li jirriżulta mill-eżami ta' dik id-Direttiva. [12] It-tifsira ta' din il-frażi importanti fil-kuntest tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Komunità hija spjegata fil-paragrafu 5.3. [13] Deċiżjoni tal-Kummissjoni 90/16/KEE: (ĠU L 10, tat-12.1.1990, p. 47) u 90/456/KEE: (ĠU L 233, tat-28.8.1990, p. 19). [14] Ara Avviż tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq rilevant għall-iskop ta' l-applikazzjoni tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Komunità (ĠU C 372, tad-9.12.1997, p. 5). [15] Ara n-nota f'qiegħ paġna 13. [16] UFC - Que Choisir, Servizzi Postali fl-Unjoni Ewropea, April 1994. [17] F'ħafna Stati Membri l-utenti setgħu, xi għaxar ilu, għadhom jistgħu joqogħdu fuq dan is-servizz li jirċievu wara nofs-in-nhar, ittri standard impustati filgħodu. Minn dak iż-żmien, ġie osservat deklin kontinwu fil-kwalità tas-servizz, u b'mod partikolari, fin-numru ta' ħruġ ta' kuljum tal-pustiera, li ġew imnaqssa minn ħamsa għal wieħed (jew tnejn f'xi bliet tal-Unjoni Ewropea). Id-drittijiet esklussivi ta' l-organizzazzjonijiet postali iffavorixxu tnaqqis fil-kwalità, peress illi fixklu kumpanniji oħrajn milli jidħlu fis-suq. B'konsegwenza, l-organizzazzjonijiet postali ma pattewx għal żjidiet fil-pagi u t-tnaqqis fil-ħinijiet tax-xogħol billi introduċew tekonolġija moderna, kif ġara minn intrapriżi f'industriji miftuħa għall-kompetizzjoni. [18] Ara Direttiva Postali, premessi 16 u 28, u Kapitolu 5. [19] Imsemmija mill-UPU bħala "xogħol tal" — moħħ, inkluż kotba, gażżetti, rivisti u ġurnali. [20] Direttiva tal-Kummissjoni 80/723/KEE: dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-Istati Membri u impriżi pubbliċi, ĠU L 195, tad-29.7.1980, p. 35. [21] Għal spjegazzjoni ġenerali tal-prinċipji li joħorġu mill-Artikolu 59, ara l-komunikazzjoni interpretattiva tal-Kummissjoni dwar il-moviment liberu tas-servizzi minn fruntiera għall-oħra (ĠU C 334, tad-9.12.1993, p. 3). [22] Ara b'mod partikolari, Każ K-18/88 RTT v GB-Inno-BM (1991) ECR I-5981, paragrafi 25 sa 28. [23] Każ C-387/92 Banco de Credito Industrial v. Ayuntamiento Valencia (1994) ECR I-877. [24] ĠU L 195, 29.07.80, p. 35. [25] ĠU L 254, 12.10.93, p. 16. [26] Każ NN 135/92, ĠU C 262, tas-7.10.1995, p. 11. [27] Każ T-106/95 FFSA v. il-Kummissjoni (1997) ECR II-229. [28] Dwar il-limiti ta' l-applikazzjoni ta' l-eċċezzjoni fl-Artikolu 90(2), ara l-posizzjoni meħuda mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-każijiet li ġejjin: Każ C-179/90 Merci convenzionali Porto di Genova v. Siderurgica Gabrielli (1991) ECR I-1979; Każ C-41/90 Klaus Höfner u Fritz Elser v. Macroton (1991) ECR I-5889. [29] Dan jista' b'mod partikolari jikkonċerna posta minn Stat wieħed li ġiet mibgħuta minn kumpanniji kummerċjali lil Stat ieħor saiex tiġi introdotta fin-network pubbliku postali permezz ta' operatur postali ta' dak l-Istat l-ieħor [30] Anke f'sitwazzjoni ta' monopolju, dawk li jibgħatu jkollom il-libertà li jagħmlu użu mis-servizzi partikolari provduti minn intermedjarju, bħal issortjar minn qabel, qabel id-depożitu ma' operator postali. [31] Skond l-Artikolu 3 tad-Direttiva Postali, l-Istati Membri għandhom jiżguraw illi l-utenti igawdu d-dritt ta' servizz universali. [32] Ara b'mod partikolari l-Artikoli 9 u 22 tad-Direttiva Postali. --------------------------------------------------