DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2021/2034

tal-10 ta’ Ġunju 2021

dwar l-Għajnuna mill-Istat SA.28599 (C 23/2010) (ex NN 36/2010, ex CP 163/2009)) implimentata minn Spanja għat-tnedija tat-televiżjoni diġitali terrestri f’żoni remoti u inqas urbanizzati (barra minn Castilla-La Mancha)

(notifikata bid-dokument C(2021) 4048)

(Il-verżjoni Spanjola biss hija awtentika)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet imsemmija fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fit-18 ta’ Mejju 2009, il-Kummissjoni rċeviet ilment mingħand il-kumpanija SES Astra S.A. (“Astra”). Is-suġġett tal-ilment kien skema allegata ta’ għajnuna mill-Istat li l-awtoritajiet Spanjoli kienu adottaw fir-rigward tal-bidla mit-televiżjoni analoga għat-televiżjoni diġitali f’żoni remoti u inqas urbanizzati ta’ Spanja. Astra argumentat li l-iskema kienet tikkostitwixxi għajnuna mhux notifikata u, għalhekk, illegali, li tirriżulta fi tfixkil tal-kompetizzjoni bejn il-pjattaformi tax-xandir satellitari u terrestri.

(2) L-iskema kkontestata għandha l-oriġini tagħha fil-Liġi 10/2005, tal-14 ta’ Ġunju 2005 dwar Miżuri Urġenti għall-Promozzjoni tat-Televiżjoni Diġitali Terrestri, għal-Liberalizzazzjoni tat-Televiżjoni bil-Kejbil u għall-Appoġġ tal-Pluraliżmu (2). Aktar leġiżlazzjoni adottata fir-rigward tal-proċess ta’ tranżizzjoni diġitali terrestri tinkludi, fost l-oħrajn, l-Ordni Amministrattiv 944/2005 tad-29 ta’ Lulju 2005 dwar l-approvazzjoni tal-Pjan Tekniku Nazzjonali għat-Televiżjoni Diġitali Terrestri (3) (“NTP”); l-Ordni Amministrattiv 945/2005 tad-29 ta’ Lulju 2005 li japprova r-Regolamenti Ġenerali għall-konsenja tas-servizz tat-televiżjoni diġitali terrestri (4); l-Ordni ITC 2476/2005, tad-29 ta’ Lulju 2005 li tapprova r-Regolamenti Ġenerali u r-regolamenti relatati mal-konsenja tas-servizz diġitali terrestri (5), u l-Ordni Amministrattiv 920/2006 tat-28 ta’ Lulju 2006 li japprova r-Regolamenti Ġenerali għall-konsenja tax-xandir tar-radju u tat-televiżjoni bil-kejbil (6).

(3) Permezz ta’ ittra datata d-29 ta’ Settembru 2010, il-Kummissjoni informat lir-Renju ta’ Spanja li kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) fir-rigward tal-għajnuna inkwistjoni għat-territorju kollu ta’ Spanja bl-eċċezzjoni ta’ Castilla-La Mancha, li għaliha nfetħet investigazzjoni separata (7). Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tiftaħ il-proċedura (“id-deċiżjoni tal-ftuħ”) ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fl-14 ta’ Diċembru 2010 (8). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom dwar il-miżuri.

(4) Wara l-estensjoni tal-iskadenza, Spanja wieġbet b’ittra datata t-30 ta’ Novembru 2011 għat-talba għal kummenti magħmula fid-deċiżjoni tal-ftuħ. Minbarra l-gvern ċentrali, l-awtoritajiet ta’ Asturias, ta’ Aragon, tal-Pajjiż Bask, ta’ Castilla y Leon, ta’ Castilla-La Mancha (9), ta’ Extremadura, ta’ Galicia, ta’ la Rioja, ta’ Madrid u ta’ Murcia ppreżentaw il-kummenti u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet li saru fid-deċiżjoni tal-ftuħ.

(5) Il-Kummissjoni rċiviet ukoll kummenti mingħand Radiodifusión Digital SL (Radiodifusión) permezz ta’ ittra datata l-11 ta’ Jannar 2011, mingħand Grupo Antena 3 u UTECA (Union de Televisiones Comerciales Asociadas) permezz ta’ ittri datati t-28 ta’ Jannar 2011, mingħand Gestora La Sexta permezz ta’ ittra datata l-31 ta’ Jannar 2011, mingħand Abertis Telecom SA (mill-1 ta’ April 2015 imsejħa Cellnex Telecom S.A., minn hawn ’il quddiem imsejħa: “Abertis” jew “Cellnex”) permezz ta’ ittra datata t-2 ta’ Frar 2011, mingħand Astra u mingħand Telecinco permezz ta’ ittri datati l-4 ta’ Frar 2011. Permezz ta’ ittri datati d-19 ta’ Jannar 2011 u d-9 ta’ Frar, il-Kummissjoni għaddiet dawk l-osservazzjonijiet lil Spanja, li ngħatat l-opportunità li tirreaġixxi. Spanja pprovdiet kummenti permezz ta’ ittri datati t-22 ta’ Frar 2011 u l-14 ta’ Marzu 2011.

(6) Matul l-investigazzjoni, saru diversi laqgħat: bejn il-Kummissjoni u Spanja fil-11 u fit-12 ta’ April 2011, bejn il-Kummissjoni u Astra fl-14 ta’ April 2011, bejn il-Kummissjoni u Abertis fil-5 ta’ Mejju 2011 u bejn il-Kummissjoni u UTECA fil-5 ta’ Lulju 2011. Wara diversi sottomissjonijiet ta’ informazzjoni minn Spanja fuq inizjattiva tagħha stess, inklużi osservazzjonijiet mill-Pajjiż Bask datati l-24 ta’ Frar 2011, ġiet indirizzata talba formali għal informazzjoni lil Spanja permezz ta’ ittra datata l-14 ta’ Frar 2012. Wara l-estensjoni tal-iskadenza, Spanja pprovdiet tweġiba f’ittra datata s-16 ta’ April, li ġiet segwita b’ittri datati l-15, id-19 u l-25 ta’ Ġunju 2012. Peress li parti mill-informazzjoni kienet għadha nieqsa, fid-9 ta’ Awwissu 2012 il-Kummissjoni indirizzat talba għal informazzjoni addizzjonali. Wara l-estensjoni tal-iskadenza, Spanja pprovdiet tweġibiet f’ittra datata l-10 ta’ Ottubru 2012, segwita minn ittra datata t-30 ta’ Ottubru 2012.

(7) Barra minn hekk, Abertis ipprovdiet sottomissjonijiet addizzjonali fuq inizjattiva tagħha stess fit-22 ta’ Ġunju 2011 u fil-25 ta’ Lulju 2012. Astra pprovdiet informazzjoni addizzjonali f’ittri datati l-21 ta’ Lulju 2011, is-16 ta’ Mejju 2011, it-8 ta’ Settembru 2011 u l-11 ta’ Novembru 2011, li lkoll intbagħtu lil Spanja għall-kummenti.

(8) Fid-19 ta’ Ġunju 2013, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni 2014/489/UE (10) (“id-Deċiżjoni tal-2013”), skont l-Artikolu 7 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 (11) (“ir-Regolament Proċedurali tal-1999”). L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-2013 iddikjara li l-għajnuna mill-Istat mogħtija lill-operaturi tal-pjattaforma tat-televiżjoni terrestri għat-tnedija, għall-manutenzjoni u għall-operat tan-network tat-televiżjoni diġitali terrestri (“DTT”) fiż-Żona II ġiet implimentata bi ksur tal-Artikolu 108(3) tat-TFUE, u li kienet inkompatibbli mas-suq intern, ħlief għall-għajnuna li ngħatat f’konformità mal-kriterju tan-newtralità teknoloġika. L-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni tal-2013 ordna l-irkupru ta’ dik l-għajnuna inkompatibbli mingħand l-operaturi tad-DTT, kemm jekk dawn irċevew l-għajnuna direttament kif ukoll indirettament.

(9) Wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni tal-2013, is-servizzi tal-Kummissjoni assistew lil Spanja fl-iżvilupp ta' formola mudell għal offerti teknoloġikament newtrali. Il-formola ġiet iffinalizzata fl-14 ta’ Ottubru 2014. Is-servizzi tal-Kummissjoni taw lil Spanja sal-31 ta’ Ottubru 2014 għar-reġjuni u għall-bliet Awtonomi Spanjoli kollha kkonċernati sabiex iniedu offerti teknoloġikament newtrali ġodda bbażati fuq dik il-formola. Din il-kundizzjoni ma ġietx issodisfata, kif deskritt fit-taqsima 2.3.

(10) Spanja u xi wħud mill-benefiċjarji ppreżentaw diversi rikorsi għall-annullament kontra d-Deċiżjoni tal-2013 quddiem il-Qorti Ġenerali. Fis-26 ta’ Novembru 2015, il-Qorti Ġenerali ċaħdet dawk ir-rikorsi kollha, filwaqt li kkonfermat id-Deċiżjoni tal-2013 (12). Sussegwentement, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali ġew appellati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. L-appelli mnedija minn Spanja, mill-Pajjiż Bask u minn Itelazpi, minn Cataluña u minn CTTI, minn Navarra de Servicios y Tecnologías, u minn Cellnex Telecom u minn Retevisión ġew miċħudin mill-Qorti tal-Ġustizzja (13). Madankollu, fl-20 ta’ Diċembru 2017, wara l-appell ippreżentat mill-Komunità Awtonoma ta’ Galicia u ta’ Retegal, il-Qorti tal-Ġustizzja annullat is-sentenza rispettiva (14) tal-Qorti Ġenerali u annullat id-Deċiżjoni tal-2013 (15), minħabba n-nuqqas min-naħa tal-Kummissjoni li tiddikjara r-raġunijiet dwar is-selettività tal-miżura inkwistjoni.

(11) Wara l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013, Astra pprovdiet diversi sottomissjonijiet fuq inizjattiva tagħha stess (fit-22 u fit-30 ta’ Jannar 2018, fid-29 ta’ Mejju 2018, fil-15 ta’ Ġunju 2018, u fil-11 ta’ Jannar 2019), u esprimew il-fehmiet tagħhom dwar il-konsegwenzi tal-annullament. Matul l-investigazzjoni, saru diversi laqgħat fuq l-inizjattiva tal-partijiet: fit-28 ta’ Ġunju 2018 bejn il-Kummissjoni u Cellnex, fid-19 ta’ Settembru 2018 bejn il-Kummissjoni u Astra, fis-16 ta’ Ottubru 2018 bejn il-Kummissjoni u Spanja. Fil-31 ta’ Ottubru 2018, Spanja pprovdiet ħarsa ġenerali lejn il-proċeduri tas-sejħa għall-offerti u miżuri oħrajn imwettqin mill-Komunitajiet Awtonomi wara d-Deċiżjoni tal-2013. Permezz tal-ittra tagħha tal-14 ta’ Diċembru 2018, il-Kummissjoni talbet aktar informazzjoni mingħand Spanja. Spanja ssottomettiet aktar informazzjoni fid-19 ta’ Frar 2019. Fid-19 ta’ Marzu 2019, Spanja għaddiet lill-Kummissjoni sottomissjoni mill-Pajjiż Bask, datata l-4 ta’ Frar 2019. Fl-4 ta’ April 2019, il-Kummissjoni bagħtet talba għal informazzjoni lil Spanja li għaliha Spanja wieġbet fl-10 ta’ Mejju 2019. Fis-26 ta’ April 2019, il-Kummissjoni bagħtet aktar talbiet għal informazzjoni, filwaqt li stiednet lil Spanja, lil Itelazpi, lil Cellnex, lil Retevisión, lil CTTI, lil Navarra de Servicios y Tecnologias, lil SA, lil Retegal u lil Astra jesprimu l-fehmiet tagħhom dwar is-selettività tal-miżuri, fid-dawl tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża C-70/16 P. Astra ssottomettiet it-tweġiba tagħha għat-talba għal informazzjoni fis-27 ta’ Mejju 2019, filwaqt li Cellnex u Itelazpi ssottomettew it-tweġiba tagħhom fit-13 ta’ Ġunju 2019. Spanja pprovdiet it-tweġiba tagħha għal dik it-talba għal informazzjoni fl-14 ta’ Ġunju 2019. Fit-1 ta’ Ottubru 2020, il-Kummissjoni bagħtet talba għal informazzjoni lill-awtoritajiet Spanjoli, fejn talbet aġġornament dwar il-miżuri implimentati wara d-Deċiżjoni tal-2013. Spanja pprovdiet it-tweġiba tagħha għal dik l-aħħar talba għal informazzjoni fid-19 ta’ Ottubru 2020 u fil-5 ta’ Frar 2021.

2. DESKRIZZJONI DETTALJATA TAL-GĦAJNUNA

2.1. Sfond

2.1.1. L-ilment

(12) L-ilmentatur huwa operatur ta’ pjattaforma satellitari. Stabbilita fl-1985 bħala Société Européenne des Satellites (SES), SES ASTRA (“Astra”) kienet l-ewwel operatur satellitari privat fl-Ewropa. Astra topera s-Sistema Satellitari Astra, li toffri portafoll komprensiv ta’ soluzzjonijiet tax-xandir u tal-broadband għall-klijenti fl-Ewropa u barra minnha. Ixxandar programmi tar-radju u tat-televiżjoni direttament lil miljuni ta’ djar, u tipprovdi aċċess għall-internet u servizzi tan-network lil awtoritajiet pubbliċi, lil korporazzjonijiet kbar, lil SMEs u lil unitajiet domestiċi individwali.

(13) Fl-ilment tagħha, Astra targumenta li l-miżuri stabbiliti mill-Gvern u mill-Komunitajiet Awtonomi f’żoni remoti u inqas urbanizzati ta’ Spanja jiksru l-prinċipju tan-newtralità teknoloġika peress li jipprevedu t-trażmissjoni terrestri bħala l-unika rotta lejn id-diġitalizzazzjoni. B’mod partikolari, Astra tirreferi għall-każ ta’ Cantabria. Fuq il-bażi ta’ sejħa għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura tat-televiżjoni diġitali għat-territorju kollu ta’ Cantabria mnedija f’Jannar 2008, il-gvern reġjonali ta’ Cantabria kien għażel lil Astra sabiex tipprovdi stazzjonijiet mingħajr ħlas mill-pjattaforma tagħha. Madankollu, f’Novembru 2008, dak il-kuntratt ġie tterminat mill-gvern reġjonali. Skont Astra, l-awtoritajiet itterminaw il-kuntratt biss ladarba ġew informati li l-gvern ċentrali kien se jiffinanzja l-aġġornament tan-network terrestri analogu. Fil-fatt, ittra mill-awtoritajiet ta’ Cantabria datata s-7 ta’ Novembru 2008 spjegat li r-raġuni għat-terminazzjoni tal-kuntratt kienet li sadanittant il-gvern ċentrali kien ħa deċiżjonijiet relatati mal-estensjoni tal-kopertura tat-televiżjoni diġitali għal Spanja kollha (16). Għalhekk, il-każ ta’ Cantabria jidher li juri li, l-ewwel nett, Astra setgħet tikkompeti f’dak is-suq u, it-tieni, li d-deċiżjonijiet tal-gvern ċentrali għamlu din il-kompetizzjoni impossibbli.

2.1.2. Is-settur

(14) Il-każ jikkonċerna s-settur tax-xandir, li fih ħafna atturi huma attivi f’livelli differenti tal-katina tal-prodotti tas-servizzi tax-xandir.

(15) Ix-“xandara” huma l-edituri tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni li jixtru jew jipproduċu kontenuti tat-televiżjoni internament u jirragruppawhom fi stazzjonijiet. Imbagħad, l-istazzjonijiet jiġu pprovduti lill-pubbliku permezz ta’ diversi pjattaformi (pereżempju satellita, DTT, kejbil, IPTV). Fi Spanja, is-servizzi tax-xandir tqiesu bħala servizz pubbliku mil-leġiżlatur u, għalhekk, huma pprovduti kemm mix-xandara tal-Istat (Radiotelevisión Española, RTVE) kif ukoll minn xandara privati mogħtijin konċessjonijiet mill-Istat (17). Dawn l-hekk imsejħa stazzjonijiet “free-to-air” (FTA) huma pprovduti mingħajr ħlas lit-telespettaturi. Sabiex jiġi żgurat li l-popolazzjoni tkun tista’ tibbenefika b’mod effettiv minn dan is-servizz pubbliku, il-liġi torbot obbligi ta’ kopertura minima għat-trażmissjonijiet fdati kemm lix-xandar pubbliku kif ukoll lill-operaturi privati li jkollhom il-konċessjonijiet. Konsegwentement, ix-xandara pubbliċi għandhom l-obbligu li jkopru tal-inqas 98 % tal-popolazzjoni Spanjola, filwaqt li x-xandara privati jeħtiġilhom ikopru tal-inqas 96 % tal-popolazzjoni. Fi Spanja, ix-xandara nazzjonali ma għandhomx network nazzjonali tax-xandir. Għalhekk, jidħlu fi ftehimiet mal-operaturi tal-pjattaformi sabiex jiġi trażmess il-kontenut tagħhom u sabiex jissodisfaw l-obbligi ta’ kopertura tagħhom.

(16) L-“operaturi tal-pjattaformi” (jew l-operaturi tan-network) (18) huma entitajiet privati jew ikkontrollati pubblikament li joperaw l-infrastruttura neċessarja (pereżempju jittrasportaw u jxandru s-sinjal) sabiex jipprovdu lill-pubbliku l-istazzjonijiet prodotti mix-xandara. L-operaturi tal-pjattaformi jistgħu jistabbilixxu wkoll l-infrastruttura neċessarja u jipprovdu l-hardware. Fl-ewwel snin tal-industrija tat-televiżjoni, l-unika pjattaforma disponibbli kienet il-pjattaforma analoga terrestri. Hekk kif it-teknoloġija tjiebet, saru disponibbli aktar pjattaformi fis-suq, jiġifieri: il-pjattaforma satellitari, il-pjattaforma tal-kejbil u, l-aktar reċentement, l-IPTV (19), li jisfrutta l-konnessjoni tal-broadband sabiex jittrażmetti s-sinjal tat-televiżjoni.

(17) Il-“fornituri tal-hardware” huma manifatturi jew installaturi tal-partijiet neċessarji tal-infrastrutturi u tal-apparati meħtieġa sabiex jinbnew id-diversi pjattaformi.

(18) Fix-xandir terrestri, is-sinjal tat-televiżjoni jintbagħat minn studjow tat-televiżjoni lil ċentru ta’ trażmissjoni (“head-end”), li normalment ikun jappartjeni għal operatur tan-network u jitħaddem minnu. Imbagħad is-sinjal jiġi ttrasportat u ddistribwit minn ċentru tat-trażmissjoni (head-end) għaċ-ċentri tax-xandir immexxijin minn operatur tan-network (pereżempju torri); xi drabi s-sinjal jiġi ttrasportat permezz tas-satellita. Fl-aħħar nett, is-sinjal jixxandar miċ-ċentri tax-xandir lid-djar. Sabiex jiġi ddiġitalizzat in-network terrestri analogu, huwa neċessarju li t-trażmettituri jiġu ssostitwiti fuq l-art. Madankollu, peress li s-sinjal diġitali għandu medda aktar baxxa mill-analogu u, għalhekk, it-teknoloġija l-ġdida teħtieġ network aktar kapillari, filwaqt li ż-żamma tal-istess kopertura jew l-estensjoni tagħha f’xi każijiet teħtieġ ukoll il-bini ta’ ċentri ta’ trażmissjoni ġodda.

(19) Fix-xandir satellitari, is-sinjal jintbagħat lil ċentru ta’ trażmissjoni (head-end) u mbagħad jiġi ttrasportat lejn is-satellita, li xxandar lid-djar. Inkella, is-sinjal jista’ l-ewwel jintbagħat minn studjow tat-televiżjoni direttament lejn is-satellita, jekk l-istudjow tat-televiżjoni jkollu l-apparat xieraq. It-telespettatur irid ikollu dixx satellitari u dekowder. Sabiex tiżdied il-kopertura satellitari f’reġjun, it-tagħmir fuq l-art jeħtieġ li jiġi installat fid-dar tal-klijent.

(20) F’termini ta’ kopertura ġeografika, il-pjattaforma satellitari tista’ tilħaq kważi 100 % tat-territorju Spanjol, filwaqt li l-pjattaforma terrestri tkopri madwar 98 %.

2.1.3. Sfond

(21) Il-miżura investigata trid tiġi eżaminata fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni tax-xandir li l-pjattaformi terrestri, satellitari u tal-kejbil għaddew minnhom jew bħalissa għaddejjin minnhom. Meta mqabbel max-xandir analogu, ix-xandir diġitalizzat għandu l-benefiċċju taż-żieda fil-kapaċità tat-trażmissjoni bħala riżultat tal-użu aktar effiċjenti tal-ispettru tal-frekwenza tar-radju. Il-bidla għat-teknoloġija diġitali hija partikolarment sinifikanti għax-xandir terrestri, fejn l-ispettru tal-frekwenza disponibbli huwa limitat. Min-naħa l-oħra, it-trażmissjoni satellitari għandha l-vantaġġ li topera f’banda ta’ frekwenzi kompletament differenti fejn ma hemm l-ebda skarsezza ta’ frekwenzi.

(22) Il-bidla mit-televiżjoni analogu għal dik diġitali tirrilaxxa ammont sinifikanti ta’ spettru tar-radju ta’ kwalità għolja f’dak li huwa magħruf bħala “d-dividend diġitali”, li jkun liberu għall-użu ta’ servizzi tal-komunikazzjoni elettronika. Dan id-dividend diġitali, u b’mod speċjali l-frekwenza ta’ 790-862MHz (“il-banda ta’ 800 MHz”), jista’ jagħti spinta lill-industrija tal-komunikazzjonijiet elettroniċi, ikollu impatt kbir fuq il-kompetittività u fuq it-tkabbir u jipprovdi firxa wiesgħa ta’ benefiċċji soċjali u kulturali (20).

(23) Id-“dividend diġitali” jista’ jiġi sfruttat jew billi ssir bidla minn pjattaforma terrestri għal pjattaforma differenti jew billi ssir tranżizzjoni minn xandir analogu terrestri għal xandir diġitali terrestri. Barra minn hekk, tista’ tiġi prevista soluzzjoni mħallta li tgħaqqad pjattaformi differenti (21).

(24) Madankollu, fil-każ tax-xandir terrestri, l-iskarsezza tal-frekwenzi tibqa’ problema anki wara d-diġitalizzazzjoni. Dan huwa muri mill-fatt li ftit wara t-terminazzjoni tal-bidla mit-televiżjoni analoga għat-televiżjoni diġitali f’April 2010, il-gvern Spanjol kellu jirriloka x-xandara mill-banda ta’ 800 MHz għal banda oħra ta’ frekwenzi. Ir-rilokazzjoni tal-multiplessi tad-DTT assenjati lix-xandara wasslet għal kostijiet addizzjonali u għal għajnuna mill-Istat addizzjonali li nstabet li kienet għajnuna inkompatibbli mill-Kummissjoni (22). Barra minn hekk, Spanja tappoġġa l-liberazzjoni tal-banda ta’ 700 MHz mis-servizzi tat-televiżjoni terrestri billi tikkumpensa lill-unitajiet domestiċi u lill-fornituri tas-servizzi tat-televiżjoni. Minn naħa waħda, il-miżura tipprovdi kumpens lil sidien ta’ bini b’diversi unitajiet domestiċi għall-kostijiet imġarrbin mill-adattament tat-tagħmir għar-riċevuta tat-televiżjoni. Il-baġit globali jammonta għal EUR 150 miljun. Min-naħa l-oħra, il-miżura tipprovdi kumpens lill-fornituri privati tas-servizzi tat-televiżjoni għall-kostijiet imġarrbin mill-adattament tas-sistemi ta’ trażmissjoni tax-xandir. Il-baġit globali jammonta għal EUR 10 miljun (23).

(25) Fir-rigward tax-xandir televiżiv, it-trażmissjoni diġitali terrestri tista’ tiġi ssostitwita fil-futur bit-teknoloġija tal-broadband, peress li n-networks tal-ġenerazzjoni li jmiss (NGA) x’aktarx li jsiru t-teknoloġija ewlenija tat-trażmissjoni. Madankollu, għalissa, fi Spanja, il-kopertura ġeografika ta’ tali networks NGA ma hijiex universali.

(26) Fi Spanja llum il-ġurnata hemm erba’ pjattaformi tax-xandir: DTT - teknoloġija diġitali terrestri (DVB-T), is-satellita (DVB-S), il-kejbil (DVB-C) u l-IPTV. Id-DTT hija l-pjattaforma ewlenija għall-istazzjonijiet pubbliċi u privati Spanjoli “free-to-air” (24). L-operatur ewlieni tan-network terrestri huwa Abertis, li jikkontrolla wkoll l-operatur satellitari Hispasat. Hemm ukoll numru ta’ operaturi tat-telekomunikazzjoni lokali li jġorru sinjali tad-DTT, li normalment ikunu interkonnessi man-network nazzjonali ta’ Cellnex. Fir-rigward ta’ stazzjonijiet tat-televiżjoni bi ħlas, dawn jixxandru prinċipalment permezz tas-satellita, permezz tal-kejbil u permezz tal-IPTV. Astra u Hispasat huma l-operaturi satellitari ewlenin.

(27) Sabiex jiġi indirizzat il-proċess ta’ diġitalizzazzjoni, sabiex taqleb mit-televiżjoni analoga għal dik diġitali, matul il-perjodu 2005-2009 Spanja adottat sensiela ta’ miżuri regolatorji li kienu jikkonċernaw in-network terrestri, kif deskritt fit-taqsima 2.2. L-awtoritajiet ċentrali Spanjoli qasmu t-territorju ta’ Spanja fi tliet żoni distinti: — Iż-Żona I – li tinkludi l-maġġoranza l-kbira tal-popolazzjoni Spanjola, fejn il-kostijiet tal-bdil iġġarrbu mix-xandara – 96 % tal-popolazzjoni għax-xandara privati, u 98 % tal-popolazzjoni għax-xandara pubbliċi. Peress li x-xandara ġarrbu l-kostijiet, ma kienx hemm bżonn ta’ għajnuna mill-Istat. Il-bidla minn televiżjoni analoga terrestri għal diġitali tinvolvi kostijiet għall-konsumaturi, peress li jridu jew jixtru televiżjoni diġitali integrata jew kellhom jixtru kaxxa tad-dekowder DTT (25). — Iż-Żona II – żoni inqas urbanizzati u remoti li jkopru 2,5 % tal-popolazzjoni li fil-passat kienu jirċievu stazzjonijiet pubbliċi u privati permezz tat-televiżjoni analoga terrestri. Madankollu, peress li l-bidla għat-teknoloġija diġitali teħtieġ aġġornament taċ-ċentri ta’ trażmissjoni eżistenti u l-bini ta’ oħrajn ġodda, kienu neċessarji investimenti sinifikanti fin-network terrestri. Ix-xandara ma kellhomx interess kummerċjali suffiċjenti fil-forniment tas-servizz fiż-Żona II u rrifjutaw li jġarrbu l-kostijiet tad-diġitalizzazzjoni. Għalhekk, l-awtoritajiet Spanjoli stabbilixxew l-iskema ta’ għajnuna mill-Istat li qed tiġi investigata għat-titjib taċ-ċentri ta’ trażmissjoni eżistenti u għall-bini ta’ oħrajn ġodda, sabiex jiżguraw li r-residenti, li sa dak iż-żmien kienu jirċievu stazzjonijiet privati u pubbliċi permezz tat-televiżjoni analoga terrestri, ikomplu jirċievu l-istazzjonijiet permezz tad-DTT. Dan il-proċess kien komunement imsejjaħ “estensjoni tal-kopertura tad-DTT” (jiġifieri estensjoni tal-kopertura tad-DTT aktar minn dak li kien obbligatorju għax-xandara kummerċjali). B’mod simili għaż-Żona I, il-bidla għat-televiżjoni diġitali terrestri fiż-Żona II tinvolvi kostijiet għall-konsumaturi, peress li jridu jew jixtru televiżjoni diġitali integrata jew kellhom jixtru kaxxa tad-dekowder DTT. — Iż-Żona III – fejn minħabba t-topografija ma huwiex possibbli li jiġi pprovdut servizz tat-televiżjoni permezz tal-pjattaforma terrestri u, għalhekk, jiġi pprovdut permezz tas-satellita. It-trażmissjoni ta’ sinjali tat-televiżjoni mingħajr ħlas fiż-Żona III hija pprovduta minn Hispasat. Il-fatt li s-servizz tat-televiżjoni jiġi pprovdut permezz tas-satellita jinvolvi kostijiet għall-konsumaturi li jridu jixtru dixxijiet tas-satellita u kaxxi tad-dekowder.

2.2. Deskrizzjoni tal-għajnuna

(28) L-iskema li qed tiġi investigata hija bbażata fuq sistema kumplessa ta’ dispożizzjonijiet legali stabbiliti mill-awtoritajiet ċentrali Spanjoli mill-2005. Fuq il-bażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-għajnuna mill-Istat għat-tnedija tad-diġitalizzazzjoni fiż-Żona II ingħatat fis-snin 2008-2009 mill-Komunitajiet Awtonomi u mill-kunsilli tal-bliet, li allokaw lill-benefiċjarji l-fondi mill-baġit ċentrali u mill-baġits rispettivi tagħhom. Barra minn hekk, mill-2009 ingħatat għajnuna kontinwa mill-Komunitajiet Awtonomi għall-manutenzjoni u għall-operat tan-networks fiż-Żona II.

(29) Ir-regolamentazzjoni tat-tranżizzjoni għat-teknoloġija tat-televiżjoni diġitali bdiet meta ġiet adottata l-Liġi 10/2005 tal-14 ta’ Ġunju 2005 (26). Hija ssemmi l-ħtieġa li tiġi promossa tranżizzjoni minn teknoloġija analoga terrestri għal teknoloġija diġitali terrestri u kienet teħtieġ li l-gvern jieħu l-miżuri xierqa sabiex jiżgura din it-tranżizzjoni.

(30) Wara dan il-mandat, bl-Ordni Amministrattiv 944/2005, il-Kunsill tal-Ministri approva l-Pjan Tekniku Nazzjonali, li stabbilixxa d-data tat-tifi tax-xandir analogu fi Spanja għat-3 ta’ April 2010.

(31) Il-Pjan Tekniku Nazzjonali stabbilixxa l-obbligu tax-xandara privati li jilħqu sa dik id-data 96 % (27) tal-popolazzjoni fiż-żoni ta’ kopertura rispettivi tagħhom, filwaqt li x-xandara pubbliċi kienu meħtieġa jilħqu, sal-istess data, 98 % tal-popolazzjoni fiż-żoni ta’ kopertura rispettivi tagħhom.

(32) Fiż-Żona I, ix-xandara kellhom l-obbligu li jkopru dawn il-perċentwali tal-popolazzjoni bit-televiżjoni diġitali terrestri, u kellhom iġarrbu l-kostijiet tad-diġitalizzazzjoni huma stess. Għalhekk, ma kienet neċessarja l-ebda għajnuna mill-Istat f’dik iż-Żona.

(33) Fir-rigward taż-Żoni II u III, it-Tnax-il Dispożizzjoni Addizzjonali tal-Pjan Tekniku Nazzjonali pprovdiet għall-possibbiltà li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jestendu l-kopertura fil-medda ta’ bejn 96 % u 100 % tal-popolazzjoni. F’dan ir-rigward, il-Pjan Tekniku Nazzjonali jirreferi b’mod espliċitu għat-televiżjoni diġitali terrestri (id-DTT) u jistabbilixxi sitt kundizzjonijiet li fihom l-awtoritajiet lokali jistgħu jwettqu tali estensjoni. Il-kundizzjoni (e) tirrikjedi li l-installazzjoni lokali tkun konformi mal-Pjan Tekniku Nazzjonali għat-televiżjoni diġitali terrestri.

(34) Sussegwentement, fis-7 ta’ Settembru 2007, il-Kunsill tal-Ministri approva l-Pjan Nazzjonali għat-Tranżizzjoni għat-Televiżjoni Diġitali Terrestri (“Pjan ta’ Tranżizzjoni”) (28), li jimplimenta l-Pjan Tekniku Nazzjonali. Il-Pjan ta’ Tranżizzjoni qasam it-territorju Spanjol f’disgħin proġett ta’ tranżizzjoni teknika (29) u stabbilixxa skadenza għall-bidla tax-xandir analogu għal kull wieħed minn dawn il-proġetti.

(35) Fid-29 ta’ Frar 2008, il-Ministeru tal-Industrija, tat-Turiżmu u tal-Kummerċ (“MITyC”) adotta deċiżjoni mmirata lejn it-titjib tal-infrastrutturi tat-telekomunikazzjoni u l-istabbiliment tal-kriterji u d-distribuzzjoni tal-finanzjament tal-azzjonijiet immirati lejn l-iżvilupp tas-Soċjetà tal-Informazzjoni skont il-Plan Avanza għall-2008 (30). Il-baġit approvat b’din id-deċiżjoni kien jammonta għal EUR 558 miljun u ġie parzjalment allokat għall-iżvilupp tal-broadband, u parzjalment għad-diġitalizzazzjoni tat-televiżjoni f’żoni remoti u inqas urbanizzati ta’ Spanja li jaqgħu barra mill-obbligi statutorji tax-xandara kummerċjali (31). Id-diġitalizzazzjoni f’dik iż-Żona kienet komunement imsejħa “estensjoni tal-kopertura”. Sussegwentement, ġiet implimentata permezz ta’ serje ta’ addenda għall-ftehimiet qafas eżistenti tal-2006 (32) iffirmati mill-MITyC u mill-Komunitajiet Awtonomi bejn Lulju u Novembru 2008 (“l-Addenda għall-Ftehimiet Qafas tal-2006”), ippubblikati fil-Gazzetta Uffiċjali Spanjola separatament għal kull Komunità Awtonoma. L-Addenda għall-Ftehimiet Qafas tal-2006 isegwu l-istess mudell għall-Komunitajiet Awtonomi kollha, b’xi differenzi żgħar. L-Addenda għall-Ftehimiet Qafas tal-2006 jirreferu għall-Plan Avanza, għall-Pjan ta’ tranżizzjoni u għall-Ordni Amministrattiv 944/2005 dwar il-Pjan ta’ Tranżizzjoni Nazzjonali għat-Televiżjoni Diġitali Terrestri. Il-formulazzjoni ta’ dawn il-ftehimiet fil-maġġoranza tal-każijiet tindika t-teknoloġija diġitali terrestri bħala l-unika teknoloġija li għandha tiġi ffinanzjata. Bħala riżultat tal-ftehimiet, l-MITyC ittrasferixxa fondi lill-Komunitajiet Awtonomi kollha, li ħadu impenn li jkopru l-kostijiet li kien jifdal tal-operazzjoni mill-baġits tagħhom. Dawn l-addenda inkludew ukoll l-obbligu tal-awtoritajiet lokali li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tat-Tnax-il Dispożizzjoni Addizzjonali tal-Pjan Tekniku Nazzjonali.

(36) B’mod parallel, fis-17 ta’ Ottubru 2008, il-Kunsill tal-Ministri qabel li jalloka EUR 8,72 miljun oħrajn sabiex tiġi estiża u titlesta l-kopertura tad-DTT fi ħdan il-proġetti ta’ tranżizzjoni li għandhom jitlestew matul l-ewwel nofs tal-2009, il-Fażi I tal-Pjan ta’ Tranżizzjoni. Il-finanzjament ingħata wara l-iffirmar ta’ ftehimiet qafas ġodda bejn l-MITyC u l-Komunitajiet Awtonomi f’Diċembru 2008 (“il-Ftehimiet Qafas tal-2008”). Dawn il-ftehimiet jirreferu għall-finanzjament imsemmi hawn fuq ta’ EUR 8.72 miljun u kienu intitolati “Ftehim Qafas ta’ Kollaborazzjoni bejn il-Ministeru tal-Industrija, tat-Turiżmu u tal-Kummerċ u l-Komunità Awtonoma ta’ [...] għall-Iżvilupp tal-Pjan Nazzjonali għat-Tranżizzjoni lejn id-DTT”. Huma jistabbilixxu lista ta’ attivitajiet li jiġu ffinanzjati mill-awtoritajiet ċentrali u reġjonali sabiex tinkiseb kopertura tat-televiżjoni diġitali ugwali għall-kopertura analoga eżistenti. Dawn l-attivitajiet huma relatati mal-użu tat-televiżjoni diġitali terrestri.

(37) Fit-23 ta’ Frar 2009, ġie adottat l-Ordni Amministrattiv 1/2009 dwar miżuri urġenti fis-suġġett tat-telekomunikazzjoni (33). L-Ordni Amministrattiv 1/2009 jikkonferma li l-estensjoni tal-kopertura fiż-Żona II ġiet prevista esklussivament permezz tat-teknoloġija diġitali terrestri: L-Artikolu 2 ta’ dan l-Ordni Amministrattiv iżid dispożizzjoni ġdida għal-Liġi 10/2005, li tiddikjara li “L-aċċess għal dawn l-istazzjonijiet disseminati mis-sistema/i ta’ trażmissjoni satellitari għandu jkun limitat għaċ-ċittadini li jirrisjedu f’żoni fejn, wara l-bidla għat-televiżjoni diġitali terrestri, ma huwiex se jkun hemm kopertura tas-servizz tat-televiżjoni diġitali terrestri fil-livell tal-Istat.” Barra minn hekk, il-preambolu tal-imsemmi Ordni jiddikjara li l-estensjoni tal-kopertura fiż-Żona II, iffinanzjata mill-awtoritajiet, titwettaq esklussivament permezz tat-teknoloġija terrestri. Fi kliem ieħor, l-Ordni Amministrattiv jassumi li t-teknoloġija terrestri biss tintuża fiż-Żoni I u II. (34)

(38) Fid-29 ta’ Mejju 2009, il-Kunsill tal-Ministri approva l-kriterji għad-distribuzzjoni ta’ EUR 52 miljun għall-finanzjament ta’ azzjonijiet ta’ tranżizzjoni tad-DTT, immirati lejn il-finanzjament tal-estensjoni tal-kopertura tal-proġetti taħt il-Fażijiet II u III tal-Pjan ta’ Tranżizzjoni (35). Il-ftehim tal-Kunsill tal-Ministri stabbilixxa rabta diretta mal-Pjan ta’ Tranżizzjoni minħabba li ddikjara li “sabiex tintlaħaq il-mira stabbilita fil-Pjan Nazzjonali għat-tranżizzjoni lejn id-DTT, kopertura simili tad-DTT għal dik tal-kopertura terrestri attwali b’teknoloġija analoga, huwa meħtieġ l-appoġġ finanzjarju tal-awtoritajiet pubbliċi” u mbagħad li “l-implimentazzjoni ta’ din il-kooperazzjoni se tiġi fformalizzata fi ħdan il-qafas stabbilit mill-Pjan Nazzjonali għat-Tranżizzjoni lejn id-DTT”.

(39) Fl-aħħar nett, bejn Ottubru u Diċembru 2009, l-addenda għall-Ftehimiet Qafas tal-2008 (imsemmijin fil-premessa (36)) ġew ippubblikati fil-Gazzetta Uffiċjali Spanjola, inkluż il-finanzjament għall-estensjoni tal-kopertura tal-Fażijiet II u III tal-Pjan ta’ Tranżizzjoni. Dawn l-addenda jiddefinixxu x’għandu jinftiehem minn “azzjoni sabiex tiġi estiża l-kopertura”, billi jagħmlu referenza espliċita biss għat-teknoloġija terrestri (għalkemm ma jiġux esklużi formalment teknoloġiji oħrajn) (36).

(40) Wara l-pubblikazzjoni tal-Ftehimiet qafas tal-2008 u tal-addenda deskritti hawn fuq (37), il-gvernijiet tal-Komunitajiet Awtonomi bdew jimplimentaw l-estensjoni. Huma organizzaw sejħiet għal offerti pubbliċi huma stess jew inkella talbu lil impriża pubblika bil-kompitu ta’ estensjoni u/jew bit-twettiq tas-sejħa għal offerti biex tagħmel dan. Is-sussidji ġew miftiehma b’mod parzjali mal-MITyC u, għalhekk, iffinanzjati mill-baġit ċentrali (ara l-premessi (35) sa (38) hawn fuq) u parzjalment iffinanzjati mill-Komunitajiet Awtonomi nfushom. F’ċerti każijiet, il-Komunitajiet Awtonomi taw mandat lill-kunsilli tal-muniċipalità sabiex iwettqu l-estensjoni.

(41) Is-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura kienu jfissru li l-kumpanija rebbieħa ġiet inkarigata bil-missjoni li tipprovdi (ta’ spiss tibni) network operattiv tad-DTT. Il-kompiti li għandhom jitwettqu kienu jinkludu d-disinn u l-inġinerija tan-network, it-trasport tas-sinjal, l-użu tan-network u l-provvista tat-tagħmir meħtieġ. Is-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura – minbarra l-kuntratt għall-forniment ta’ network operattiv tad-DTT – normalment kienu jinkludu wkoll il-provvista tat-tagħmir neċessarju (u f’ċerti każijiet, il-forniment ta’ tagħmir mingħajr ebda kost għall-operatur tan-network). Barra minn hekk, is-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura spiss kienu jinkludu kuntratti anċillari relatati mad-diġitalizzazzjoni taċ-ċentri ta’ trażmissjoni jew mal-bini ta’ ċentri ġodda ta’ trażmissjoni (bħal pereżempju xogħlijiet ta’ adattament għad-djar, il-provvista tal-enerġija, “manutenzjoni stretta”, kuntratti ta’ lokazzjoni, studji dwar is-sikurezza u s-saħħa.) It-tipi l-oħrajn ta’ sejħiet għall-offerti kienu sejħiet għall-offerti għall-provvista ta’ hardware, organizzati fil-każ ta’ networks diġà eżistenti. Ir-rebbieħ tas-sejħa għall-offerti kien mistenni jaġġornah bit-tagħmir meħtieġ, jiġifieri jforni, jinstalla u jattiva t-tagħmir.

(42) Fil-biċċa l-kbira tas-sejħiet għall-offerti, l-awtoritajiet organizzaturi jirreferu b’mod espliċitu, permezz tad-definizzjoni tal-oġġett tas-sejħa għall-offerti (38) u b’mod impliċitu, fid-deskrizzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jew tat-tagħmir li għandu jiġi ffinanzjat (39), għat-teknoloġija terrestri u għad-DTT. Fil-ftit każijiet fejn it-teknoloġija satellitari tissemma b’mod espliċitu, dawn ir-referenzi huma għal dixxijiet satellitari għar-riċevuta tas-sinjal satellitari fuq torrijiet terrestri (40) jew tagħmir għall-aċċess tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona III (41). Ftit ħafna mis-sejħiet għall-offerti setgħu jitqiesu teknoloġikament newtrali. Dawn l-offerti teknoloġikament newtrali ġew ifformulati b’mod li – minkejja l-pjanijiet tal-Gvern Spanjol li juża d-DTT esklussivament għall-estensjoni tal-kopertura ––ma kinux jeskludu teknoloġiji oħrajn għajr id-DTT (42). Minflok ma ppubblikaw stediniet għas-sejħiet għall-offerti, xi wħud mill-awtoritajiet għażlu mod differenti kif jestendu l-kopertura tad-DTT. Pereżempju, il-Pajjiż Bask ta appoġġ finanzjarju dirett lill-operatur tan-network reġjonali Itelazpi. Barra minn hekk, f’Navarra ntgħażlet soluzzjoni simili.

(43) B’kollox, fis-snin 2008-2009 kważi EUR 163 miljun mill-baġit ċentrali (self parzjalment artab mogħti mill-MITyC lill-Komunitajiet Awtonomi (43)), u EUR 60 miljun mill-baġits tas-16-il Komunità Awtonoma investigati (kollha minbarra Castilla-La Mancha) ġew investiti fl-estensjoni għaż-Żona II. Barra minn hekk, il-kunsilli muniċipali ffinanzjaw l-estensjoni b’madwar EUR 3.5 miljun f’fondi proprji.

(44) Bħala t-tieni pass wara l-estensjoni tad-DTT għaż-Żona II, mis-sena 2009, xi wħud mill-Komunitajiet Awtonomi kienu qed jorganizzaw sejħiet għall-offerti addizzjonali, jew ikkonkludew kuntratti rilevanti mingħajr sejħiet għall-offerti, għat-tħaddim u għall-manutenzjoni tat-tagħmir diġitalizzat u użat matul l-estensjoni. Għall-kuntrarju tal-għajnuna għall-bdil, dawn il-miżuri tal-aħħar jikkostitwixxu għajnuna kontinwa. Peress li huma għall-operat u għall-manutenzjoni tan-network terrestri kif installat fiż-Żona II, dawn il-kuntratti lanqas ma huma teknoloġikament newtrali. L-ammont totali ta’ fondi mogħtijin permezz ta’ sejħiet għall-offerti għall-operat u għall-manutenzjoni (għajnuna kontinwa) fis-snin 2009-2011 kien ta’ mill-inqas EUR 32.7 miljun.

2.3. Żviluppi wara l-2013

(45) Wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni tal-2013, xi Komunitajiet Awtonomi introduċew ċerti tibdiliet fil-miżuri relatati mal-operat u mal-manutenzjoni tal-infrastruttura. Jiġifieri (premessi 46 sa 60):

(46) Fl-Andalusija, l-Awtorità Kontraenti ppubblikat sejħa għall-offerti fit-12 ta’ Novembru 2014 għas-servizzi tat-telekomunikazzjoni sabiex tippermetti li jiġu riċevuti stazzjonijiet tat-televiżjoni diġitali nazzjonali mingħajr ħlas f’ċerti żoni ġeografiċi tal-Komunità Awtonoma tal-Andalusija. Is-sejħa għall-offerti ġiet aġġudikata fil-11 ta’ April 2017 lil U.T.E Andalucía Televisión Digital (Retevisión u Axión Infraestructuras de Telecomunicaciones, S.A.). Il-kuntratt ġie ffirmat fid-9 ta’ Ġunju 2017.

(47) F’Aragona, is-sejħa għall-offerti għall-provvista ta’ servizz tat-televiżjoni diġitali f’żoni remoti u inqas urbanizzati ġiet ippubblikata fil-25 ta’ Novembru 2016. Is-sejħa għall-offerti ġiet aġġudikata fid-19 ta’ Mejju 2017 lil Retevisión u ġiet iffirmata fis-26 ta’ Ġunju 2017.

(48) Fil-Gżejjer Baleariċi, tnediet sejħa għall-offerti fl-14 ta’ Lulju 2014. Il-kuntratt ingħata lil Tradia Telecom, S.A. fil-5 ta’ Novembru 2014.

(49) Fil-Gżejjer Kanarji, is-sejħa għall-offerti għas-servizzi ta’ trażmissjoni tax-xandir għal stazzjonijiet tat-televiżjoni diġitali nazzjonali u reġjonali f’żoni remoti u inqas urbanizzati tal-Komunità Awtonoma tal-Gżejjer Kanarji (djalogu kompetittiv) ġiet ippubblikata fit-28 ta’ Jannar 2015. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Spanjoli fil-5 ta’ Frar 2021, il-kuntratt ġie ffirmat f’Jannar 2020 u s-servizz huwa operazzjonali mit-3 ta’ Lulju 2020.

(50) F’Cantabria, is-sejħa għall-offerti għas-servizz ta’ trażmissjoni tax-xandir għall-istazzjonijiet tat-televiżjoni diġitali f’żoni remoti u inqas popolati tal-Komunità Awtonoma ġiet ippubblikata fit-13 ta’ Mejju 2015. Is-sejħa għall-offerta ġiet aġġudikata fit-2 ta’ Diċembru 2015 lil Retevisión u l-kuntratt ġie ffirmat fl-14 ta’ Marzu 2016.

(51) F’Extremadura, is-sejħa għall-offerti għas-servizzi tat-telekomunikazzjoni li tippermetti t-tixrid u r-riċevuta ta’ stazzjonijiet tat-televiżjoni diġitali f’ċerti oqsma tal-Komunità Awtonoma ta’ Extremadura ġiet ippubblikata fit-3 ta’ April 2015. Is-sejħa għal offerta ġiet aġġudikata lil Retevisión fit-30 ta’ Diċembru 2015 u l-kuntratt ġie ffirmat fil-15 ta’ Marzu 2016.

(52) F’Navarra, fil-11 ta’ Novembru 2014 ġiet ippubblikata sejħa għall-offerti għall-estensjoni tat-televiżjoni diġitali f’żoni remoti u inqas urbanizzati. Fit-28 ta’ Mejju 2019, l-awtoritajiet ta’ Navarra ddeċidew li ma jagħtux il-kuntratt u li abbandunaw il-proċedura.

(53) F’La Rioja, il-proċedura ta’ djalogu kompetittiv ġiet ippubblikata fit-13 ta’ Novembru 2014. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Spanjoli fil-5 ta’ Frar 2021, il-proċedura għadha għaddejja.

(54) Il-Komunità Awtonoma ta’ Asturias nediet sejħa għall-offerti għall-kolokazzjoni tat-tagħmir (44) fit-28 ta’ Diċembru 2018. Dik is-sejħa għall-offerti ngħatat lil Retevisión fl-10 ta’ Jannar 2019. Fid-19 ta’ Diċembru 2018 tnediet sejħa għall-offerti għal kuntratt ta’ servizz għall-manutenzjoni. Barra minn hekk, fl-10 ta’ Diċembru 2018 tnediet sejħa għall-offerti għas-servizzi ta’ trażmissjoni tax-xandir f’Asturias bit-tagħmir li huwa proprjetà ta’ Asturias. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Spanjoli fis-16 ta’ Jannar 2019, dawn l-aħħar żewġ proċeduri ta’ offerti għadhom għaddejjin.

(55) Fir-rigward ta’ Galicia, l-awtoritajiet Spanjoli informaw lill-Kummissjoni li Galicia ma tixtieqx tiffinanzja l-operazzjonijiet u t-tħaddim għall-operaturi fiż-Żona II u, għalhekk, mhux se torganizza l-ebda sejħa ġdida għal offerti teknoloġikament newtrali. L-operazzjonijiet u l-manutenzjoni għall-operaturi fiż-Żona II tan-network tax-xandir ma jkunux ir-responsabbiltà tal-Komunità Awtonoma, iżda pjuttost jaqgħu taħt il-kunsilli muniċipali.

(56) L-awtoritajiet Spanjoli informaw lill-Kummissjoni li Madrid nediet proċedura ta’ sejħa għall-offerti għall-manutenzjoni tat-tagħmir tat-televiżjoni diġitali. Is-sejħa għall-offerti ġiet aġġudikata favur Retevisión fit-8 ta’ Lulju 2019 u l-kuntratt ġie ffirmat fis-7 ta’ Awwissu 2019. B’rabta ma’ Melilla u ma’ Murcia, l-Awtoritajiet Spanjoli informaw lill-Kummissjoni li ma kienet se ssir l-ebda proċedura ta’ sejħa għall-offerti u li l-kunsilli muniċipali kienu se jkunu responsabbli għall-manutenzjoni.

(57) Skont l-informazzjoni li waslet mingħand Spanja, il-Pajjiż Bask ma organizza l-ebda proċedura ta’ sejħa għall-offerti wara d-Deċiżjoni tal-2013, u lanqas ma għandu l-ħsieb li jagħmel dan. Minflok, il-Pajjiż Bask għamel dikjarazzjoni ta’ Servizz ta’ Interess Ekonomiku Ġenerali (SGEI). Il-ftehim dwar is-servizz għall-estensjoni tal-kopertura tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni fil-Komunità Awtonoma tal-Pajjiż Bask ġie approvat mill-Kunsill Governattiv fit-2 ta’ Diċembru 2014.

(58) Fir-rigward ta’ Ceuta, l-Aawtoritajiet Spanjoli informaw lill-Kummissjoni li ma hi se tiġi organizzata l-ebda proċedura ta’ sejħa għall-offerti u affermaw li kwalunkwe ħlas għall-manutenzjoni jaqa’ taħt ir-regoli de minimis .

(59) Fil-Komunità ta’ Valencia, saret sejħa għall-offerti f’Jannar 2017 għall-manutenzjoni tat-tagħmir. Is-sejħa għall-offerti ġiet aġġudikata favur Retevisión f’Diċembru 2017 u l-kuntratt ġie ffirmat fit-18 ta’ Mejju 2018. Il-kuntratt huwa limitat għall-manutenzjoni tat-tagħmir u ma jinkludix il-forniment ta’ servizzi ta’ manutenzjoni preventiva u korrettiva.

(60) F’Cataluña, fit-3 ta’ Awwissu 2018 ġiet ippubblikata sejħa għall-offerti f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (45) għat-trażmissjoni u għad-distribuzzjoni ta’ sinjali awdjoviżivi sabiex ikopru l-popolazzjoni ta’ Cataluña fiż-Żona II. Fl-2019 ġie konkluż kuntratt b’durata ta’ sena, li seta’ jiġġedded għal sena addizzjonali.

(61) Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, f’xi wħud mill-Komunitajiet Awtonomi, il-miżuri oriġinali relatati mal-għajnuna għall-operat u għall-manutenzjoni ma tkomplewx mid-data tat-terminazzjoni tal-kuntratti inizjali bħala konsegwenza tad-dħul fis-seħħ tal-kuntratti li jikkonċernaw il-miżuri modifikati l-ġodda jew tal-introduzzjoni ta’ bażi ġuridika ġdida għall-għajnuna kurrenti għall-operat u għall-manutenzjoni (li – skont il-fehmiet ta’ Spanja – taqa’ taħt l-SGEI jew de minimis).

(62) Il-valutazzjoni legali tal-miżuri l-ġodda u modifikati ma hijiex soġġetta għal din id-deċiżjoni. Din id-deċiżjoni bl-ebda mod ma tippreġudika l-evalwazzjoni tal-miżuri modifikati skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

2.4. Raġunijiet sabiex jingħata bidu għall-proċedura

(63) Fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tal-proċedura, il-Kummissjoni l-ewwel nett innotat li l-miżura deskritta kienet tidher li tissodisfa l-kriterji kollha tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE u, għalhekk, setgħet titqies bħala għajnuna mill-Istat.

(64) Peress li hemm livelli differenti fis-suq tax-xandir, fid-deċiżjoni tal-ftuħ ġew identifikati tliet kategoriji ta’ benefiċjarji tal-għajnuna mill-Istat: (i) l-operaturi tan-network, (ii) il-fornituri tal-hardware li jipparteċipaw fis-sejħiet għall-offerti għall-provvista tat-tagħmir neċessarju għall-estensjoni u (iii) ix-xandara tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni.

(65) Il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li billi ffinanzjat il-kostijiet assoċjati mal-estensjoni tal-pjattaforma tad-DTT, l-iskema setgħet ħolqot tfixkil potenzjali jew attwali tal-kompetizzjoni bejn il-fornituri tal-hardware attivi f’teknoloġiji differenti u bejn l-operaturi tal-pjattaforma terrestri u satellitari. B’mod partikolari, skont il-fehmiet preliminari tal-Kummissjoni (premessi 66 sa 68):

(66) It-tfixkil tal-kompetizzjoni tista’ tinħoloq bejn pjattaformi differenti (terrestri u satellitari), peress li l-miżura kkontestata għandha l-għan li tiddiġitalizza u tinstalla ex novo ċentri ta’ emissjoni terrestri, mingħajr ma titqies it-teknoloġija satellitari;

(67) Il-miżura kkontestata tista’ wkoll tfixkel il-kompetizzjoni bejn ix-xandara. Fil-passat, il-pjattaforma terrestri tradizzjonalment ospitat lix-xandara tal-FTA u l-pjattaforma satellitari prinċipalment lix-xandara tat-televiżjoni bi ħlas jew tal-ħlas skont id-domanda. Madankollu, fiż-żmien tad-deċiżjoni tal-ftuħ, ix-xandara tal-FTA kienu qed iniedu inizjattivi tat-televiżjoni bi ħlas fuq il-pjattaforma terrestri u x-xandara satellitari kienu qed ifittxu aċċess għall-istazzjonijiet tal-FTA sabiex ilestu l-offerta tagħhom u jikkompetu b’mod aktar attiv max-xandara tal-FTA.

(68) Fir-rigward tal-fornituri tal-hardware, il-miżura kkontestata dehret li tinvolvi vantaġġ kompetittiv (fil-forma ta’ domanda akbar) għall-benefiċċju tal-fornituri tal-hardware.

(69) Fil-valutazzjoni preliminari tagħha, il-Kummissjoni, qieset li l-miżura kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE u ma rat l-ebda raġuni li għaliha setgħet tkun kompatibbli mas-suq intern, peress li deher li l-ebda deroga ma kienet applikabbli.

(70) Għal dettalji fattwali addizzjonali, din id-deċiżjoni tirreferi għad-deċiżjoni tal-ftuħ.

3. KUMMENTI TAL-PARTIJIET INTERESSATI

3.1. Kummenti ta’ Astra

3.1.1. Rimarki ġenerali

(71) Astra ttenni l-pożizzjoni preċedenti tagħha li l-miżuri li wasslu għall-bidla għat-televiżjoni diġitali terrestri kienu pjan koordinat imfassal fil-livell tal-gvern ċentrali u implimentat mill-awtoritajiet reġjonali. Madankollu, anke jekk wieħed jassumi li l-għajnuna mill-Istat għall-estensjoni tal-kopertura kienet imfassla, organizzata u implimentata fil-livell reġjonali, Astra temmen li kienet tikkostitwixxi għajnuna illegali u inkompatibbli.

(72) Fir-rigward tas-sejħa għall-offerti f’Cantabria, Astra tinsisti li għall-kuntrarju ta’ dak li qed issostni Spanja, kien l-obbligu tal-awtoritajiet ta’ Cantabria li jirċievu l-awtorizzazzjonijiet mix-xandara sabiex jagħmlu l-istazzjonijiet tagħhom disponibbli għall-pjattaforma satellitari. Barra minn hekk, minkejja li l-ittri ntbagħtu mix-xandara f’Marzu 2008, l-awtoritajiet ta’ Cantabria rrakkomandaw lil Komunitajiet Awtonomi oħrajn l-alternattiva satellitari li kienu għażlu f’Lulju 2008. Jekk – kif issostni Spanja – in-nuqqas ta’ rieda tax-xandara li jużaw il-pjattaforma satellitari kienet ir-raġuni għat-terminazzjoni tal-kuntratt ma’ Astra, l-awtoritajiet ta’ Cantabria ma kinux jirrakkomandaw is-soluzzjoni satellitari lil Komunitajiet Awtonomi oħrajn.

3.1.2. Preżenza ta’ għajnuna mill-Istat

(73) Fir-rigward tal-vantaġġ li rċevew l-operaturi tan-network u speċjalment Abertis, Astra tinnota li madwar 45 % tas-sejħiet għall-offerti kienu ġew aġġudikati favur Abertis għad-diġitalizzazzjoni tas-siti terrestri li jinsabu fl-estensjoni taż-żoni ta’ kopertura. Peress li l-kumpanija Abertis hija operatur ta’ pjattaforma, id-diġitalizzazzjoni tan-network tiffavorixxi l-offerta kummerċjali tagħha lix-xandara peress li n-network tad-DTT issa jkun jilħaq kważi 100 % tal-popolazzjoni mingħajr ebda kost addizzjonali meta mqabbel mas-96 % - 98 % li kienu jkunu diġitalizzati b’mod terrestri fin-nuqqas tal-miżura kkontestata. Barra minn hekk, Abertis tkun tibbenefika mill-fatt li Astra, bħala l-operatur alternattiv kompetitur ewlieni ta’ pjattaforma, ma titħalliex tikseb sehem mis-suq Spanjol billi tidħol fiż-Żona II.

(74) Barra minn hekk, skont Astra, Abertis irċiviet vantaġġi oħrajn bħala riżultat tal-miżuri. L-ewwel nett, numru sinifikanti ta’ siti terrestri ta’ Abertis ibbenefikaw mill-fondi pprovduti mill-awtoritajiet Spanjoli fl-ambitu tal-miżuri investigati u huma tabilħaqq operati minn Abertis. Dan huwa b’mod partikolari l-każ ta’ siti li jinsabu fiż-żona fejn il-kumpanija RTVE (ix-xandar pubbliku) hija obbligata tipprovdi s-sinjal tagħha, iżda fejn ma hemm l-ebda obbligu bħal dan għax-xandara privati (madwar 2.5 % tal-popolazzjoni). It-tieni, Astra ssostni li Abertis ibbenefikat indirettament mill-għajnuna mill-Istat fi swieq kontigwi bħas-suq tat-trasport. Barra minn hekk, l-ilmentatur jinnota li l-miżura investigata twassal għal tfixkil tal-kompetizzjoni fiż-Żona III (46).

(75) Astra temmen li l-pjattaformi satellitari u terrestri jappartjenu għall-istess suq. Id-distinzjoni bejn il-ħlas skont id-domanda u t-televiżjoni mingħajr ħlas ma tkunx rilevanti, f’dak li għandu x’jaqsam mal-kompetizzjoni tal-pjattaformi. Sa mil-lum, il-pjattaformi terrestri u satellitari jikkompetu għat-trażmissjoni tat-televiżjoni bi ħlas, peress li diġà hemm mill-inqas żewġ stazzjonijiet bi ħlas skont id-domanda li joffru s-sinjal tagħhom permezz tal-pjattaforma tad-DTT u wieħed minnhom huwa disponibbli biss fuq id-DTT. Barra minn hekk, skont Astra, ix-xandara kollha li bħalissa huma awtorizzati diġà talbu liċenzja mill-Gvern sabiex ixandru l-kontenut tagħhom bil-modalità ta’ ħlas.

(76) Fis-sottomissjoni tagħha tas-27 ta’ Mejju 2019, Astra esprimiet il-fehma li l-miżuri inkwistjoni huma selettivi u ma jippromwovux l-iżvilupp ta’ attivitajiet tax-xandir b’mod ġenerali iżda pjuttost jiddiskriminaw favur l-operaturi tan-network terrestri. Astra tispjega li, għall-finijiet li tiġi pprovduta l-estensjoni tal-kopertura f’żoni remoti u rurali, l-operaturi tan-network li jużaw teknoloġiji oħrajn – inkluża Astra – jenħtieġ li jitqiesu bħala li jinsabu f’sitwazzjoni komparabbli ma’ dik tal-operaturi li jużaw it-teknoloġija terrestri. B’mod partikolari, Astra tindika li l-proċeduri ta’ sejħa għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura f’xi każijiet (pereżempju Cantabria, Navarra) ġew organizzati fir-rigward tan-newtralità teknoloġika u l-pjattaformi satellitari kkompetew ma’ operaturi terrestri u rebħu s-sejħa għall-offerti. Fi Stati Membri oħrajn (pereżempju Franza, il-Portugall u r-Renju Unit) pjattaformi alternattivi jikkompetu ma’ pjattaforma terrestri. Barra minn hekk, is-servizzi ta’ operatur satellitari, Hispasat, jintużaw esklussivament fiż-Żona III fi Spanja. Astra tiddikjara li s-satellita ma hijiex fi żvantaġġ ta’ kost kompetittiv meta mqabbla mat-teknoloġija terrestri. Fil-fehma ta’ Astra, dawn l-elementi kollha juru li l-operaturi terrestri u l-operaturi li jużaw teknoloġiji differenti jinsabu f’sitwazzjoni komparabbli, fid-dawl tal-objettivi segwiti mill-miżuri inkwistjoni.

(77) Astra tqis li l-miżuri investigati ma kinux proporzjonali. Tindika li l-bidla għad-DTT kienet teħtieġ adattamenti sinifikanti f’binjiet ta’ appartamenti u investiment f’kejbils. Barra minn hekk, sabiex tappoġġa l-argument tagħha li l-estensjoni tal-kopertura permezz tas-satellita ma kinitx tkun aktar għalja milli permezz tal-pjattaforma terrestri, Astra rreferiet għall-istudju tal-kostijiet intern tagħha sottomess flimkien mal-ilment, imwettaq f’Novembru 2008 (“Studju ta’ Astra”). L-istudju qabbel il-kostijiet tal-estensjoni tal-kopertura bl-użu taż-żewġ teknoloġiji – terrestri u satellitari. Is-suppożizzjonijiet tal-istudju jvarjaw minn dawk imwettqin minn Spanja u Abertis f’diversi aspetti, fost l-oħrajn dwar il-kostijiet ta’ dixxijiet satellitari u l-ħtieġa li jinxtraw kaxxi tad-dekowder għar-riċevuta tat-televiżjoni diġitali terrestri. Is-sejbiet tal-istudju jwasslu għall-konklużjoni li l-estensjoni tal-kopertura permezz tas-satellita ma kinitx neċessarjament aktar għalja mill-użu tat-teknoloġija terrestri. Astra ppreżentat ukoll dokumenti addizzjonali mmirati sabiex juru li l-kostijiet tal-installazzjoni u tat-tħaddim taż-żewġ teknoloġiji ma jvarjawx b’mod sinifikanti.

(78) Astra ssostni wkoll li l-iżgurar tal-kundizzjonalità tal-aċċess għax-xandir bis-satellita ma huwiex ostaklu għax-xandir ta’ kanali mingħajr ħlas. Is-sistemi ta’ aċċess kondizzjonali huma preżenti madwar id-dinja kollha u ma humiex diffiċli sabiex jintużaw (47). Barra minn hekk, is-soluzzjoni proposta f’Cantabria għall-aċċess kondizzjonali ġiet aċċettata mill-awtoritajiet ta’ Cantabria, li jkunu jistgħu jiddeċiedu liema utenti għandhom jiġu attivati sabiex jirċievu s-servizz. Għalhekk, il-limitazzjoni territorjali tas-servizz kienet ikkontrollata mill-gvern ta’ Cantabria. Ma kienx hemm bżonn ta’ adattament speċifiku għal dan l-għan.

(79) Fir-rigward tal-adegwatezza tal-miżura, Astra ssostni li bis-saħħa tal-ekonomiji ta’ skala, aktar ma tkun kbira l-kopertura ġeografika, aktar issir ekonomikament attraenti t-teknoloġija satellitari. Bil-qsim tal-miżura fiż-Żona II f’aktar minn 600 sejħa għall-offerti lokali u reġjonali, it-teknoloġija satellitari diġà kienet imqiegħda fi żvantaġġ kompetittiv sinifikanti. Madankollu, anke jekk il-gvern Spanjol ma setax jimponi jew jissuġġerixxi l-ħtieġa li jitqiesu s-sinerġiji bejn ir-reġjuni bħala kundizzjoni għall-għoti tal-fondi, ir-reġjuni setgħu qiesu din il-possibbiltà sabiex jiżguraw li kienu qed jagħżlu l-aktar soluzzjoni kosteffiċjenti għall-kontribwenti tagħhom. Fil-fatt, Astra targumenta li ppruvat tagħmel dan qabel l-intervent tal-gvern ċentrali Spanjol favur it-teknoloġija terrestri. Tabilħaqq, wara li għażlu lil Astra fis-sejħa għall-offerti pubblika, l-awtoritajiet ta’ Cantabria inizjalment ippruvaw jikkonvinċu reġjuni oħrajn sabiex huma wkoll jagħżlu l-pjattaforma satellitari, peress li din kienet tkompli tnaqqas il-kostijiet tagħhom.

3.1.3. Għajnuna mill-Istat għall-operat u għall-manutenzjoni

(80) Astra targumenta li parti mill-miżuri kkontestati tammonta għal għajnuna mill-Istat kontinwa, peress li l-gvernijiet tal-Komunità Awtonoma jiffinanzjaw il-kostijiet tal-operat u tal-manutenzjoni tan-networks lokali fiż-Żona II fuq bażi kontinwa. Fir-rigward tal-kostijiet annwali tal-operat u tal-manutenzjoni għas-soluzzjoni satellitari, Astra tistma li dawn ikunu jammontaw għal EUR 100 000 għal kull stazzjon fis-sena, għalkemm seta’ jinkiseb tnaqqis li kieku aktar minn reġjun wieħed għażel is-soluzzjoni satellitari.

3.2. Kummenti minn Abertis / minn Cellnex

(81) Il-kumpanija Abertis hija operatur tal-infrastruttura tat-telekomunikazzjoni u fornitur tat-tagħmir tan-networks. Fost kumpaniji oħrajn, hija s-sid ta’ Retevisión S.A. u ta’ Tradia S.A. li jimmaniġġjaw u joperaw networks u infrastrutturi tat-telekomunikazzjoni.

3.2.1. Preżenza ta’ għajnuna mill-Istat

(82) Qabel kollox, Abertis tinnota li l-miżuri investigati ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE. L-awtoritajiet reġjonali sempliċiment kisbu oġġetti u servizzi skont it-termini tas-suq permezz ta’ sejħiet għall-offerti miftuħin u jibqgħu s-sidien tat-tagħmir installat fiċ-ċentri ta’ trażmissjoni fiż-Żona II. Għal din ir-raġuni, la l-fondi u lanqas kwalunkwe tagħmir diġitali miksub b’dawk il-fondi qatt ma ġew ittrasferiti lil xi riċevitur estern.

(83) Barra minn hekk, Abertis tqis li l-miżuri kkontestati ma taw l-ebda vantaġġ ekonomiku apprezzabbli lill-operaturi tan-network. Abertis issostni li ma topera l-ebda wieħed min-networks lokali li jinsabu fiż-Żona II (anki fejn hija s-sid taċ-ċentri ta’ trażmissjoni rispettivi) u li, għalhekk, ma tista’ tikseb l-ebda vantaġġ dirett. It-tieni, fiż-Żona II, Abertis aġixxiet biss bħala fornitur tal-hardware. It-tielet, anke fis-sitwazzjoni fejn it-tagħmir diġitali użat għall-aġġornar ta’ ċentru ta’ trażmissjoni nbiegħ minn Abertis, u dak it-tagħmir ġie installat aktar tard f’ċentru ta’ trażmissjoni li jappartjeni għal Abertis, ma kien hemm l-ebda benefiċċju. Dan minħabba li Abertis sempliċiment tikri dawk iċ-ċentri ta’ trażmissjoni lill-operaturi tan-network lokali skont it-termini tas-suq u l-ammont tal-kera mħallsa lil Abertis ma kienx affettwat mill-proċess ta’ diġitalizzazzjoni. Ir-raba’, id-diġitalizzazzjoni tinsisti li ż-żieda inkrementali ta’ 1-2 % fil-kopertura ta’ network tad-DTT ma ssarraf f’ebda benefiċċju ekonomiku għal Abertis bħala operatur ta’ pjattaforma fiż-Żona I. Fl-aħħar nett, id-diġitalizzazzjoni taż-Żona II ma taffettwax il-prezz li Abertis tista’ titlob lix-xandara għas-servizzi ta’ trażmissjoni tagħha, speċjalment minħabba li l-ipprezzar ta’ Abertis għall-operaturi huwa rregolat mill-Comisión del Mercado de Telecomunicaciones, l-awtorità regolatorja Spanjola (“CMT”) (48).

(84) Fir-rigward tal-operaturi tan-network lokali fiż-Żona II (jiġifieri, il-kunsilli muniċipali), Abertis tqis li ma jista’ jkun hemm l-ebda vantaġġ ekonomiku peress li ma jikkwalifikawx bħala impriżi skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE u, fi kwalunkwe każ, iwettqu servizz pubbliku.

(85) Abertis esprimiet ukoll il-fehma li l-miżura investigata ma kienet tinvolvi l-ebda vantaġġ ekonomiku għax-xandara. Il-bidla diġitali fiż-Żona II ma żiditx in-numru ta’ telespettaturi meta mqabblin man-numru ta’ telespettaturi li kellhom aċċess għat-televiżjoni analoga qabel ma beda l-proċess ta’ tranżizzjoni għax-xandir diġitali fl-2005.

(86) Barra minn hekk, Abertis tqis li l-miżuri kkontestati ma kellhom l-ebda effett apprezzabbli fuq il-kompetizzjoni bejn l-operaturi tan-network. Il-fatt li la x-xandara u lanqas kwalunkwe operatur privat ieħor ma wrew interess li jipprovdu servizzi ta’ trażmissjoni fiż-Żona II għal dawn l-aħħar 20 sena, jikkonferma li ma kien hemm l-ebda suq u li kien meħtieġ intervent mill-Istat sabiex jiġi ffaċilitat il-forniment ta’ servizzi. B’mod partikolari, ma hemm l-ebda tfixkil tal-kompetizzjoni bejn is-satellita u d-DTT, peress li dawn huma żewġ swieq separati. Barra minn hekk, id-diġitalizzazzjoni tan-networks terrestri fiż-Żona II ma biddlet bl-ebda mod l-istruttura kompetittiva tas-swieq rilevanti iżda sempliċiment irrappreżentat aġġornament tekniku neċessarju tal-pjattaforma analoga eżistenti.

(87) Abertis issostni li s-servizzi tax-xandir ipprovduti fuq in-networks fiż-Żona II huma limitati għaż-żoni lokali iżolati u, għalhekk, ma għandhomx effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(88) F’każ li l-Kummissjoni tqis li l-awtoritajiet pubbliċi rilevanti jew l-affiljati tagħhom huma impriżi skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, Abertis tqis li l-fondi sabiex ikopru l-bidla diġitali fiż-Żona II kienu kumpens għall-forniment ta’ servizz pubbliku. F’dan ir-rigward, Abertis temmen li l-miżuri kkontestati jirrispettaw il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-ġurisprudenza ta’ Altmark (49)u li ma hemm l-ebda għajnuna mill-Istat involuta.

(89) Fis-sottomissjoni tagħha tat-13 ta’ Ġunju 2019, Cellnex tispjega li l-miżuri inkwistjoni ma humiex selettivi u, għalhekk, ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat. Fil-fehma tagħha, it-teknoloġiji tad-DTT u satellitari ma humiex f’sitwazzjoni fattwali u legali komparabbli fid-dawl tal-objettiv segwit mir-reġim legali inkwistjoni. B’mod partikolari, id-DTT u s-satellita huma soġġetti għal leġiżlazzjoni differenti u, għall-kuntrarju tas-satellita, id-DTT għandha karattru ta’ servizz pubbliku. It-teknoloġija terrestri għandha infrastruttura preeżistenti u d-DTT ibbenefikat mis-sinerġiji maħluqin mid-diġitalizzazzjoni taż-Żona I. Barra minn hekk, Cellnex tindika li x-xandara spiss ma jkollhomx id-dritt li jxandru fuq is-satellita u jkollhom jinnegozjaw mill-ġdid id-drittijiet tal-kontenut meħtieġa għall-programmazzjoni tagħhom. Dan ikun iżid il-kost tal-kontenut u l-awturi tal-kontenut jaf ma jkunux lesti jbigħu d-drittijiet. Barra minn hekk, il-kostijiet relatati mas-satellita jkunu ogħla b’mod sinifikanti mill-kost relatat mad-DTT, kif muri minn diversi studji fil-fajl. Cellnex tispjega li l-Istudju ta’ Astra għandu diversi nuqqasijiet u, għalhekk, il-Kummissjoni ma tistax tibbaża fuq dan l-istudju.

(90) Cellnex isostni li l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013 jinkludi l-annullament tad-deċiżjoni tal-ftuħ. Fl-opinjoni ta’ Cellnex, il-Kummissjoni missha adottat deċiżjoni tal-ftuħ ġdida wara l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013, li tistabbilixxi r-raġunijiet għaliex il-miżuri investigati huma selettivi. Cellnex issostni li fin-nuqqas ta’ tali deċiżjoni, ma tistax jeżerċita d-dritt tad-difiża tagħha.

3.2.2. Għajnuna eżistenti

(91) Skont Abertis, il-varar tan-networks tax-xandir fiż-Żona II beda f’settur tax-xandir mhux liberalizzat fl-1982. F’dak iż-żmien, Spanja kellha monopolju legali fis-suq tax-xandir terrestri. Il-fondi pubbliċi jintużaw sabiex jiffinanzjaw l-installazzjoni, il-manutenzjoni u l-operat tan-networks lokali fiż-Żona II stabbiliti qabel il-liberalizzazzjoni ta’ dan is-settur. Għalhekk, il-miżura investigata hija għajnuna eżistenti li għadha għaddejja.

3.2.3. Kompatibbiltà

(92) Abertis targumenta li kwalunkwe għajnuna potenzjali mill-Istat tkun kompatibbli fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 106 tat-TFUE, peress li tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/842/KE (50) (“id-Deċiżjoni 86(2)”).

(93) Jekk dan ma jkunx il-każ, kwalunkwe għajnuna potenzjali fi kwalunkwe każ tkun kompatibbli mal-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE. L-ewwel nett, l-għan tal-miżuri adottati mill-awtoritajiet Spanjoli huwa li jħaffu l-proċess ta’ bdil diġitali fi Spanja, li ġie rrikonoxxut fil-prattika tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat bħala objettiv ta’ interess komuni. It-tieni nett, l-għajnuna kienet strument xieraq peress li d-DTT hija teknoloġija aktar adattata sabiex tiġi pprovduta l-estensjoni tal-kopertura (51). Minbarra r-raġunijiet ekonomiċi, Abertis tinnota wkoll li x-xandara jsibuha bi tqila li jużaw pjattaformi satellitari, minħabba r-restrizzjonijiet li jiffaċċjaw ix-xandara meta jakkwistaw drittijiet tal-kontenut għall-programmi mingħajr ħlas tagħhom. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, huma jiksbu biss id-dritt li jxandru l-kontenut fuq pjattaforma speċifika, jiġifieri d-DTT, peress li din it-teknoloġija tippermetti limitazzjonijiet ta’ trażmissjoni u ġeografiċi mmirati. Barra minn hekk, il-miżuri huma proporzjonati peress li jkopru biss il-kostijiet strettament neċessarji għall-bidla minn servizzi tat-televiżjoni analoga għal diġitali fiż-Żona II. L-uniċi kostijiet appoġġati mill-miżuri kkontestati huma dawk relatati mad-diġitalizzazzjoni taċ-ċentri ta’ trażmissjoni fiż-Żona II, li titwettaq permezz tal-akkwist u tal-installazzjoni ta’ tagħmir diġitali.

(94) Fir-rigward tan-newtralità teknoloġika tal-miżura, Abertis tinnota li t-teknoloġija terrestri ma kinitx l-unika soluzzjoni li ġiet ikkunsidrata mill-gvern Spanjol. Barra minn hekk, fiż-Żona III, il-pjattaforma satellitari finalment tqieset bħala l-aktar għażla teknoloġika adegwata sabiex jiġu pprovduti servizzi tat-televiżjoni diġitali. Aktar importanti minn hekk, Abertis issostni li d-DTT hija meqjusa bħala l-aktar pjattaforma xierqa u l-inqas għalja sabiex jiġu pprovduti servizzi tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II bl-għan li tinkiseb l-istess kopertura li kienet teżisti qabel il-qlib għall-analogu, kif juru l-istudji sottomessi dwar il-kostijiet (52).

3.3. Kummenti minn Itelazpi

(95) Itelazpi S.A (“Itelazpi”) hija kumpanija pubblika tal-Gvern Bask li tipprovdi servizzi tat-trasport u kopertura tax-xandir għar-radju u għat-televiżjoni. Fis-sottomissjoni tagħha tat-13 ta’ Ġunju 2019, Itelazpi tispjega li l-miżuri inkwistjoni ma humiex selettivi u, għalhekk, ma jikkwalifikawx bħala għajnuna mill-Istat. Tispjega li t-teknoloġiji tad-DTT u satellitari ma humiex f’sitwazzjoni fattwali u legali komparabbli fid-dawl tal-objettiv segwit mir-reġim legali inkwistjoni. B’mod partikolari, id-DTT u s-satellita huma soġġetti għal regoli differenti (inklużi regoli dwar l-obbligi ta’ kopertura territorjali, id-drittijiet tal-awtur). Għall-kuntrarju tas-satellita, id-DTT għandha karattru ta’ servizz pubbliku. Id-DTT għandha infrastruttura preeżistenti li hija sors ta’ sinerġiji u tiġġustifika l-għażla għat-teknoloġija tad-DTT. Barra minn hekk, ix-xandara spiss ma jkollhomx id-dritt li jxandru fuq is-satellita u f’każ li jkunu meħtieġa jużaw il-pjattaforma satellitari, ikollhom jinnegozjaw mill-ġdid id-drittijiet tal-kontenut meħtieġa għall-programmazzjoni tagħhom. Dan ikun iżid il-kost tal-kontenuti u l-awturi tal-kontenuti jaf ma jkunux lesti jbigħu d-drittijiet. Barra minn hekk, il-kostijiet relatati mas-satellita jkunu ogħla b’mod sinifikanti mill-kost relatat mad-DTT, kif muri minn diversi studji fil-fajl. Itelazpi tissottometti żewġ studji ulterjuri dwar il-kostijiet, imħejjin minn FTI Consulting fl-2015 u fl-2019 (53) (“l-Istudju ta’ Itelazpi tal-2015” u “l-Istudju ta’ Itelazpi tal-2019”).

(96) Barra minn hekk, fil-fehma ta’ Itelazpi, id-deċiżjoni tal-ftuħ ma tispjegax il-qafas ta’ analiżi relatat mal-kriterju ta’ selettività. Itelazpi ssostni li l-Kummissjoni missha adottat deċiżjoni tal-ftuħ ġdida wara l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013, liema deċiżjoni ġdida jenħtieġ li tistabbilixxi r-raġunijiet għaliex il-miżuri inkwistjoni huma selettivi.

3.4. Kummenti minn Radiodifusión

(97) Il-kumpanija Radiodifusión hija fornitur fis-suq tas-servizzi ta’ trażmissjoni ta’ sinjali awdjoviżivi rreġistrat mar-Reġistru ta’ Operaturi tas-CMT f’Novembru 2005.

(98) Radiodifusión taqbel b’mod ġenerali mad-deċiżjoni tal-ftuħ u tappoġġa lill-Kummissjoni fil-fehmiet tagħha, filwaqt li tipprovdi xi osservazzjonijiet addizzjonali. Hija taqbel li l-għajnuna mill-Istat ma tissodisfax ir-rekwiżiti ta’ Altmark u tinvolvi trasferiment sostanzjali ta’ riżorsi tal-Istat.

(99) L-iskema ta’ għajnuna mill-Istat investigata kienet ta’ benefiċċju għall-operaturi tan-network li diġà joperaw f’żoni rurali. Fil-fatt, fis-suq inkwistjoni, li huwa kkaratterizzat minn ostakoli kbar għad-dħul, ta' benefiċċju għall-operatur diġà dominanti, il-miżura wasslet sabiex jiġu rreplikati l-istess xejriet storiċi ta’ monopolju. B’mod partikolari, Abertis setgħet issaħħaħ il-pożizzjoni ta’ monopolju tagħha u fil-fatt tuża l-finanzjament pubbliku sabiex tiżviluppa network ġdid u aktar dens li jippermettilha tikkompeti fi swieq ġodda.

(100) Radiodifusión issostni li l-għajnuna mill-Istat investigata ma hijiex proporzjonali. Sabiex tkun konformi mar-rekwiżit tal-proporzjonalità, jenħtieġ li l-għajnuna tkun limitata għal dak li huwa neċessarju, jiġifieri tapplika biss għal żoni rurali remoti, u jenħtieġ li tkun ta’ benefiċċju għall-operaturi kollha bl-istess mod billi teħtieġ obbligi effettivi ta’ aċċess.

3.5. Kummenti mix-xandara

(101) Ix-xandara jissottomettu li l-miżura ma tistax titqies bħala għajnuna mill-Istat minħabba li ma tat l-ebda vantaġġ finanzjarju lil xi kumpanija, b’mod partikolari lix-xandara. Il-miżuri ma żidux l-udjenzi tax-xandara meta mqabblin ma’ meta kienu qed ixandru b’mod analogu. Barra minn hekk, ir-residenti fiż-żoni ta’ kopertura estiża, jiġifieri żoni rurali, remoti u skarsament popolati, ma għandhom l-ebda impatt fuq is-suq tar-reklamar u ma humiex parti mill-udjenza fil-mira tax-xandara. F’dawn iċ-ċirkostanzi, l-operaturi privati ma żidux it-tariffi tar-reklamar bħala riżultat tal-estensjoni.

(102) Ix-xandara esprimew ukoll il-fehma li ma kellhomx interess li jemigraw lejn pjattaforma satellitari, fejn il-programmi tagħhom ikunu jiffaċċjaw kompetizzjoni minn mijiet ta’ stazzjonijiet oħrajn. Il-pjattaforma terrestri għandha l-vantaġġ ta’ kapaċità limitata, li għax-xandara kummerċjali ta’ stazzjonijiet mingħajr ħlas tfisser inqas kompetizzjoni. Barra minn hekk, huma enfasizzaw il-fatt li normalment jixtru l-kontenuti biss għall-pjattaforma terrestri. Dan għaliex ix-xandir terrestri jiggarantixxi d-delimitazzjoni ġeografika tax-xandiriet, li ma huwiex il-każ għas-satellita.

(103) Ix-xandara saħqu wkoll li wara l-assenjazzjoni tal-offerta ta’ Cantabria lil Astra, huma informaw lill-awtoritajiet ta’ Cantabria li jkunu kontra x-xandir bis-satellita, peress li kienu kisbu drittijiet sabiex ixandru l-kontenuti biss permezz tal-pjattaforma terrestri.

4. KUMMENTI MINN SPANJA

4.1. Rimarki ġenerali

(104) Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ, Spanja u l-Komunitajiet Awtonomi ppreżentaw diversi argumenti (54). B’mod ġenerali, dawn jaqgħu taħt żewġ kategoriji. L-ewwel nett, l-awtoritajiet Spanjoli ppreżentaw li ma hemm l-ebda għajnuna mill-Istat involuta, minħabba li s-servizz huwa SGEI, il-miżura ma tikkostitwixxix għajnuna, peress li taqa’ taħt il-missjoni ta’ servizz pubbliku tax-xandir pubbliku. Barra minn hekk, ma tiġġenera l-ebda vantaġġ. It-tieni, jekk kien hemm xi għajnuna mill-Istat, fi kwalunkwe każ tkun kompatibbli skont l-Artikolu 106(2) jew l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE minħabba li (a) in-network analogu diġà kien jeżisti u, minn perspettiva ta’ effiċjenza, sempliċi aġġornar tal-infrastruttura eżistenti jkun jiswa inqas mill-qlib għal pjattaforma ġdida; (b) it-teknoloġija tad-DTT biss tkun tissodisfa l-kriterji ta’ kwalità neċessarji u (c) is-sejħiet għall-offerti kienu teknoloġikament newtrali u l-operaturi ta’ pjattaformi oħrajn setgħu pparteċipaw fl-offerti. Dawn l-argumenti huma miġburin fil-qosor hawn taħt.

(105) Fis-sottomissjoni tagħha tal-14 ta’ Ġunju 2019, Spanja targumenta li l-appoġġ finanzjarju mogħti għall-estensjoni tal-kopertura tat-televiżjoni diġitali f’żoni remoti u inqas urbanizzati ma huwiex selettiv u, għalhekk, ma jistax jiġi kkwalifikat bħala għajnuna mill-Istat (ara t-Taqsima 4.2.3 hawn taħt). Barra minn hekk, Spanja tiddikjara li l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013 kien jinvolvi l-annullament tad-deċiżjoni tal-ftuħ (55) u, għalhekk, jenħtieġ li l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni tal-ftuħ ġdida. Fil-fehma ta’ Spanja, jenħtieġ li deċiżjoni tal-ftuħ ġdida bħal din tistabbilixxi l-fehma tal-Kummissjoni rigward is-selettività tal-miżuri inkwistjoni.

4.2. Assenza ta’ għajnuna

4.2.1. Servizzi ta’ Interess Ekonomiku Ġenerali (SGEI)

(106) Fir-rigward tal-operaturi tan-network, skont l-awtoritajiet Spanjoli, huma jipprovdu servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali skont it-tifsira tas-sentenza Altmark (56). Madankollu, peress li l-Komunitajiet Awtonomi huma responsabbli għal azzjonijiet sabiex jestendu l-kopertura, l-applikabbiltà tas-sentenza Altmark trid tiġi eżaminata fuq bażi ta’ każ b’każ u huwa f’idejn il-Komunitajiet Awtonomi li jagħtu prova li l-kundizzjonijiet ta’ Altmark ġew issodisfati. L-aktar argumentazzjoni dettaljata ġiet sottomessa mill-Pajjiż Bask, li wettaq id-diġitalizzazzjoni permezz ta’ kumpanija pubblika, Itelazpi S.A. (“Itelazpi”).

4.2.2. L-ebda vantaġġ

(107) Fir-rigward tal-fornituri tal-hardware, Spanja esprimiet il-fehma li l-fatt li huma rebħu s-sejħiet għall-offerti għall-provvista ta’ regoli dwar it-tagħmir jeskludi l-eżistenza ta’ vantaġġ selettiv.

(108) Fir-rigward tal-operaturi tan-network, għalkemm Abertis hija l-operatur ewlieni fiż-Żona I u għandha 29 % tas-siti fiż-Żona II li ġew aġġornati, hija ma toperax in-network fiż-Żona II. Għalhekk, Abertis ma tkunx tibbenefika mill-miżura bħala operatur tan-network.

(109) Minflok, l-operat tan-network jitwettaq minn xi operaturi reġjonali, mill-Komunitajiet Awtonomi jew mill-kunsilli lokali, li sempliċiment jikru l-bini u l-installazzjonijiet ta’ Abertis. Il-Komunitajiet Awtonomi u l-kunsilli lokali ma jikkompetux ma’ operaturi oħrajn tan-network, u għalhekk ma jibbenefikawx minn vantaġġ kompetittiv. Barra minn hekk, ma jaqilgħu l-ebda dħul, peress li x-xandara ma jħallsux għall-forniment ta’ servizzi ta’ trażmissjoni fiż-Żona II.

(110) Fir-rigward tax-xandara tad-DTT, Spanja targumenta li l-impatt tal-miżuri investigati fuq ix-xandara huwa kważi ineżistenti. Il-miżuri ma żidux l-udjenzi tax-xandara meta mqabblin ma’ meta l-programmi ġew trażmessi b’mod analogu, peress li t-2,5 % tal-popolazzjoni fil-mira tal-kopertura estiża diġà rċiviet televiżjoni analoga terrestri. B’riżultat ta’ dan, il-miżuri ma għandhom l-ebda impatt fuq il-finanzi ta’ dawn in-negozji.

4.2.3. L-ebda selettività

(111) Fis-sottomissjoni tagħhom tal-14 ta’ Ġunju 2019, l-awtoritajiet Spanjoli jargumentaw li l-miżuri inkwistjoni ma humiex selettivi. Huma jispjegaw li r-regoli applikabbli għat-televiżjoni terrestri u għas-satellita huma differenti ħafna. Fiż-żmien meta ttieħdu l-miżuri, teknoloġiji differenti ġew irregolati minn liġijiet differenti (57). Spanja tispjega li għalkemm bħalissa s-servizzi awdjoviżivi kollha huma rregolati bil-Liġi Ġenerali 7/2010 tal-31 ta’ Marzu 2010 dwar il-Komunikazzjoni Awdjoviżiva, il-qafas legali għat-teknoloġija tad-DDT u teknoloġiji oħrajn huwa differenti ħafna. B’mod partikolari, ir-rekwiżiti għall-kisba ta’ liċenzja sabiex jiġi pprovdut servizz tad-DTT huma aktar stretti, komprensivi u dettaljati meta mqabblin ma’ teknoloġiji oħrajn. Barra minn hekk, it-teknoloġija tad-DTT – għall-kuntrarju ta’ teknoloġiji oħrajn – tikkwalifika bħala servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali u għandha obbligi ta’ kopertura stretti.

(112) Spanja targumenta li s-sitwazzjoni fattwali tat-teknoloġiji terrestri u ta’ oħrajn hija differenti ħafna. Teknoloġiji terrestri u teknoloġiji oħrajn ma humiex teknikament, kummerċjalment jew ekonomikament komparabbli. Fit-twettiq tal-bidla diġitali, Spanja qagħdet fuq l-infrastruttura eżistenti tan-network terrestri. Il-migrazzjoni diġitali permezz tat-teknoloġija satellitari kienet tkun teħtieġ l-varar sħiħ ta’ infrastruttura ġdida għall-emissjoni u għar-reception. Dan kien jagħmel il-bidla aktar diffiċli u aktar għalja. Spanja tindika li l-istudji dwar il-kostijiet sottomessi qabel juru li d-DTT kienet l-aktar soluzzjoni kosteffettiva. Barra minn hekk, f’aktar minn 30 sena, it-teknoloġija satellitari qatt ma ġiet offruta minn xi operatur jew użata fi Spanja għax-xandir ta’ televiżjoni mingħajr ħlas, li tixxandar esklussivament permezz tad-DTT. Fil-fehma ta’ Spanja, dan jindika wkoll il-fatt li d-DTT u teknoloġiji oħrajn jinsabu f’sitwazzjoni fattwali differenti.

(113) Fis-sottomissjoni tiegħu tal-4 ta’ Frar 2019, il-Pajjiż Bask argumenta li t-teknoloġiji satellitari u tad-DTT ma humiex f’sitwazzjoni legali u fattwali komparabbli u, għalhekk, il-miżura ma hijiex selettiva. Il-Pajjiż Bask indika li hemm numru ta’ studji sottomessi minn Spanja u minn Abertis li juru differenzi legali u fattwali sinifikanti bejn it-teknoloġiji satellitari u tad-DTT. Dawn ir-rapporti jindikaw li l-użu ta’ teknoloġiji għajr id-DTT kien ikun jimplika kostijiet ferm ogħla u kien jikkawża dewmien serju fid-diġitalizzazzjoni taż-Żona II.

(114) Il-Gvern ta’ Cataluña, fl-ittra tiegħu datata l-14 ta’ Jannar 2019, li ntbagħtet lill-Kummissjoni mill-Awtoritajiet Spanjoli fid-19 ta’ Frar 2019, issottometta studju minn Settembru 2017. L-istudju ġie kkummissjonat minn Centre de Telecomunicacions i Tecnologies de la Informació (“CTTI”) u tħejja mill-Federación Catalana de Empresas Integradas e Integradoras de Telecomunicaciones (FEDECOMINTE), mill-Assoċjazzjoni Katalana tal-Inġiniera (Telco.cat) u mill-Assoċjazzjoni tal-Inġinerija Teknika tat-Telekomunikazzjoni ta’ Cataluña (Graus TIC) (“l-Istudju ta’ Cataluña”). L-istudju vvaluta t-teknoloġiji differenti previsti għall-forniment tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II u kkonkluda li l-aktar teknoloġiji vijabbli kienu terrestri u satellitari u li bejn dawn iż-żewġ teknoloġiji t-teknoloġija tad-DTT kienet l-inqas għalja għaċ-ċittadini. Fuq il-bażi tal-istudju, il-Gvern ta’ Cataluña jargumenta li l-għażla tat-teknoloġija tad-DTT għat-twassil tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II hija ġġustifikata b’mod oġġettiv u li l-miżura ma tistax titqies bħala diskriminatorja u selettiva minn perspettiva ta’ għajnuna mill-Istat.

4.3. Kompatibbiltà skont l-Artikolu 106(2) u l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE

(115) L-awtoritajiet tal-Pajjiż Bask iddikjaraw li l-għajnuna mill-Istat mogħtija lil Itelazpi hija kompatibbli mas-suq intern fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 106 tat-TFUE. F’dan ir-rigward, huma jemmnu li l-miżura tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha tad-Deċiżjoni tat-28 ta’ Novembru 2005 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 86(2) tat-Trattat tal-KE għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta’ kumpens għal servizz pubbliku mogħti lil ċerti impriżi fdati bl-operat ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“id-Deċiżjoni 86(2)”) (58).

(116) Fil-każ li l-Kummissjoni tiddeċiedi li l-miżuri meħudin mill-awtoritajiet Spanjoli fir-rigward tal-varar tat-televiżjoni diġitali terrestri fiż-Żona II jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat, u li ma humiex kompatibbli mas-suq intern b’applikazzjoni tal-Artikolu 106 tat-TFUE, Spanja ssostni li dawn ċertament ikunu kompatibbli mas-suq intern peress li l-għan tagħhom huwa li jiżguraw li jintlaħaq objettiv li huwa ta’ interess għall-Unjoni (il-konverżjoni għax-xandir diġitali), u għalhekk ikunu jibbenefikaw mill-eżenzjoni tal-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE.

4.3.1. Argumenti dwar l-effiċjenza

(117) Skont Spanja, fil-livell nazzjonali, il-Pjan Tekniku Nazzjonali u l-Pjan ta’ Tranżizzjoni ma humiex pjanijiet ta’ estensjoni tal-kopertura peress li jirreferu biss għall-bidla fiż-Żona I. Bħala tali, il-pjanijiet ma jirrestrinġux l-għażliet teknoloġiċi disponibbli għall-estensjoni tal-kopertura. Fir-rigward tal-ftehimiet qafas, dawn ma għandhomx l-istess status regolatorju bħal dawn iż-żewġ Pjanijiet u huma bbażati fuq ftehimiet bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali. Barra minn hekk, skont Spanja, dawn ma kinux jeskludu l-użu tas-satellita u ta’ teknoloġiji oħrajn. Fi kwalunkwe każ, l-estensjoni tal-kopertura u l-għażla tat-teknoloġija saru mill-Komunitajiet Awtonomi, normalment permezz ta’ proċedura ta’ sejħa għall-offerti. Spanja targumenta li sejħa għall-offerta bħal din – imwettqa f’Castilla y Leon – kienet teknoloġikament newtrali u s-sempliċi fatt li saret sejħa għall-offerti bħal din juri li l-awtoritajiet ċentrali ma imponietx it-teknoloġija terrestri fuq il-Komunitajiet Awtonomi.

(118) Anke jekk xi sejħiet għall-offerti mwettqin xi mkien ieħor jirreferu għal ċerti elementi tekniċi tat-teknoloġija terrestri, dan huwa spjegat mill-fatt li x-xandir terrestri jeħtieġ ċerti elementi li x-xandir satellitari ma jagħmilx, u t-tidħil tagħhom kien neċessarju sabiex ma jiġux esklużi soluzzjonijiet terrestri mis-sejħiet għall-offerti.

(119) L-awtoritajiet Spanjoli jirreferu wkoll għal studju dwar il-fattibbiltà tal-forniment ta’ servizz universali tat-televiżjoni diġitali permezz ta’ teknoloġiji differenti (DTT u satellita) imwettaq mill-MITyC f’Lulju 2007, jiġifieri qabel il-finanzjament propost sabiex tiġi estiża l-kopertura tad-DTT (“l-Istudju ta’ Spanja tal-2007”). Għalkemm l-awtoritajiet jammettu li l-istudju kien biss dokument intern li aktar tard ma ġiex ikkunsidrat, huma xorta waħda jenfasizzaw li huwa kien qies il-kostijiet realistiċi tal-użu tat-trażmissjoni bid-DTT jew satellitari. Il-konklużjonijiet tal-istudju kienu li ma huwiex possibbli li jiġi stabbilit minn qabel liema teknoloġija hija aktar effiċjenti jew orħos sabiex tiġi estiża l-kopertura tas-sinjal tat-televiżjoni. Minflok, jenħtieġ li ssir għażla fuq bażi ta’ reġjun b’reġjun, preferibbilment permezz ta’ studji mwettqin mill-Komunitajiet Awtonomi partikolari, li janalizzaw fatturi bħat-topografija, id-distribuzzjoni territorjali tal-popolazzjoni u l-istat tal-infrastruttura eżistenti.

4.3.2. Rekwiżiti kwalitattivi

(120) Tressqu żewġ argumenti kwalitattivi. L-ewwel nett, sal-lum, l-istazzjonijiet mingħajr ħlas tad-DTT ma kinux disponibbli permezz tax-xandir bis-satellita f’din iż-Żona. Għalhekk, il-qlib għall-pjattaforma satellitari jkun ifisser li l-klijenti jridu jħallsu għas-servizz.

(121) It-tieni, minbarra l-istazzjonijiet nazzjonali, jeħtieġ li jixxandru wkoll l-istazzjonijiet reġjonali. It-teknoloġija tad-DTT tippermetti lil kull żona ġeografika tirċievi l-istazzjonijiet għal dik iż-żona. Fuq il-bażi tal-istazzjonijiet reġjonali u lokali, total ta’ 1 380 frekwenza huma allokati għat-televiżjoni terrestri fi Spanja kollha, mingħajr il-ħtieġa ta’ xi restrizzjonijiet tekniċi u mingħajr ma x-xandir jiġi estiż lil hinn miż-żona fil-mira ta’ kull stazzjon. Skont Spanja, dan ikun impossibbli għan-networks satellitari peress li ma jipprovdux il-possibbiltà ta’ delimitazzjoni ġeografika u, għalhekk, ikollha tintuża sistema kumplessa ta’ aċċess kondizzjonali. Din tkun tkompli żżid il-kostijiet tax-xandir bis-satellita, u x-xandara ma jkunux lesti li jagħtu aċċess għall-istazzjonijiet tagħhom mingħajr ma jkunu ċerti li d-delimitazzjoni tkun possibbli.

4.3.3. Newtralità teknoloġika

(122) Skont Spanja, il-ftehimiet bilaterali bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali ma imponewx teknoloġija partikolari tad-diġitalizzazzjoni. Huma sempliċiment stabbilew trasferimenti lejn il-Komunitajiet Awtonomi f’konformità mal-kostijiet tad-diġitalizzazzjoni, ikkalkolati fuq il-bażi ta’ dak li kien meqjus bħala teknoloġija ta’ referenza effiċjenti, jiġifieri d-DTT. F’dan ir-rigward, jenħtieġ li jitqies, skont Spanja, li fiż-żmien tal-estensjoni, it-televiżjoni analoga terrestri kienet tilħaq lil 98,5 % tad-djar Spanjoli.

(123) Fir-rigward tas-sejħa għall-offerti f’Cantabria msemmija fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-awtoritajiet Spanjoli jenfasizzaw li s-sejħa għall-offerti mirbuħa minn Astra kienet tikkonċerna ż-Żoni kemm II kif ukoll III, jiġifieri kienet immirata lejn il-forniment universali tat-televiżjoni diġitali f’Cantabria. Dan ikollu impatt doppju fuq il-valutazzjoni tal-każ.

(124) L-ewwel nett, il-proġett ta’ Cantabria falla meta, wara l-għoti tal-kuntratt lil Astra, xi wħud mix-xandara ewlenin informaw lil Astra u lill-gvern ta’ Cantabria li ma jippermettux li l-kontenut tagħhom jixxandar permezz tas-satellita. B’riżultat ta’ dan, l-objettiv tal-pjan ma baqax jista’ jinkiseb faċilment. It-tieni, ir-raġuni ewlenija għat-terminazzjoni tal-kuntratt kienet id-deċiżjoni tal-gvern ċentrali li jipprovdi kopertura satellitari fiż-Żona III kollha fi Spanja, u mhux id-deċiżjoni li jipprovdi finanzjament mill-gvern ċentrali sabiex jestendi l-kopertura fiż-Żona II. Barra minn hekk, il-kuntratt ġie tterminat f’Novembru 2008 minħabba li f’dan iż-żmien kien ovvju li Astra ma kinitx se tkun tista’ tikkonforma mal-obbligi tagħha. B’mod partikolari, Astra ma wettqitx ix-xogħlijiet neċessarji fil-ħin u ma rċivietx awtorizzazzjonijiet minn xandara ta’ stazzjonijiet mingħajr ħlas sabiex ixxandar l-istazzjonijiet tagħhom.

(125) Fil-kuntest ta’ din id-deċiżjoni, il-proġett ta’ Cantabria huwa rilevanti biss sa fejn il-pjattaforma satellitari tista’ titqies bħala alternattiva valida għall-pjattaforma terrestri. F’dan ir-rigward, l-argumenti ta’ hawn fuq ma humiex pertinenti. Meta għażlu l-pjattaforma satellitari għaż-Żona III, l-awtoritajiet Spanjoli adottaw pjan nazzjonali u ppromulgaw regolament speċjali li jirrikjedi li x-xandara jikkoordinaw bejniethom u jagħżlu fornitur komuni wieħed ta’ pjattaforma satellitari. Spanja tinnota li skont id-deċiżjoni tal-ftuħ, seta’ jiġi applikat ukoll mekkaniżmu simili għaż-Żona II. Madankollu, skont Spanja, l-impożizzjoni ta’ tali obbligu fuq ix-xandara fiż-Żona II kienet tmur kontra l-prinċipju ta’ intervent minimu. Barra minn hekk, fi Spanja x-xandara ma humiex lesti li jużaw il-pjattaforma satellitari. Għall-kuntrarju ta’ Stati Membri oħrajn, fi Spanja ma hemm l-ebda pjattaforma satellitari mingħajr ħlas. Skont Spanja, ir-raġunijiet mogħtijin għat-terminazzjoni tal-kuntratt ma jitfgħu l-ebda dubju dwar il-fatt li t-teknoloġija satellitari ma tistax tkunx pjattaforma valida għat-trażmissjoni ta’ sinjali tat-televiżjoni fiż-Żona II.

4.3.4. Ebda distorsjoni tal-kompetizzjoni u tal-kummerċ

(126) Fir-rigward tal-kompetizzjoni bejn l-operaturi tan-network, Spanja esprimiet il-fehma li t-televiżjoni terrestri u satellitari huma żewġ swieq kompletament differenti u li, għalhekk, il-miżuri investigati ma joħolqux distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-swieq affettwati. Spanja ssostni li l-miżuri investigati ma għandhom l-ebda effett fuq is-suq intra-Unjoni peress li l-miżuri huma mmirati lejn ir-residenti ta’ żona ġeografika ristretta. Peress li huma servizzi lokali, il-miżura x’aktarx ma taffettwax il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

4.4. L-applikabbiltà tar-regola de minimis

(127) L-awtoritajiet Spanjoli esprimew ukoll il-fehma li r-regola de minimis introdotta mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1998/2006 (59) dwar l-għajnuna de minimis ċertament tapplika għal proporzjon sinifikanti tal-finanzjament. Il-hardware nxtara b’mod indipendenti f’kull Komunità Awtonoma jew kunsill lokali, u, għalhekk, jenħtieġ li d-dispożizzjonijiet de minimis jiġu analizzati f’dak il-livell. Peress li f’dawn il-każijiet, l-ammont imħallas huwa magħruf, u hekk ukoll l-oġġetti u s-servizzi mixtrijin, l-għajnuna kienet trasparenti biżżejjed sabiex ikunu japplikaw il-limiti de minimis .

4.5. Għajnuna mill-Istat għall-operat u għall-manutenzjoni

(128) Fir-rigward tal-operat u tal-manutenzjoni taċ-ċentri ta’ trażmissjoni, l-awtoritajiet ċentrali Spanjoli jemmnu li dawn jaqgħu barra mill-ħidma ta’ estensjoni tal-kopertura parzjalment iffinanzjata mill-MITyC. Il-ministeru ma għandu l-ebda ġurisdizzjoni li jirrikjedi li l-kunsilli jew il-Komunitajiet Awtonomi jkomplu l-operat u l-manutenzjoni lil hinn mill-perjodu inkluż fis-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura. Għalhekk, ma jistax jiġi eskluż kompletament li l-operat u l-manutenzjoni ta’ xi ċentri jistgħu jiġu interrotti minħabba tnaqqis fil-baġits tal-kunsill lokali. Il-kostijiet annwali tal-operat u tal-manutenzjoni ġew ivvalutati b’mod proviżorju mill-awtoritajiet ċentrali li jammontaw għal 10 % tal-investiment inizjali. Matul l-investigazzjoni, diversi Komunitajiet Awtonomi pprovdew data aktar dettaljata dwar il-fondi minfuqin għall-operat u għall-manutenzjoni tan-network tad-DTT fiż-Żona II.

5. VALUTAZZJONI TAL-ARGUMENTI PROĊEDURALI MQAJMIN MILL-PARTIJIET

(129) Fl-osservazzjonijiet tagħhom tat-13 u tal-14 ta’ Ġunju 2019, Itelazpi, Cellnex u Spanja argumentaw li l-Kummissjoni missha adottat deċiżjoni tal-ftuħ ġdida wara l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013, li jenħtieġ li tistabbilixxi l-fehma tal-Kummissjoni dwar is-selettività tal-miżuri involuti. Fil-fehmiet ta’ Spanja u tal-partijiet interessati, in-nuqqas ta’ deċiżjoni tal-ftuħ ġdida ma ppermettiex lill-partijiet jeżerċitaw id-dritt tad-difiża tagħhom.

(130) Spanja u Cellnex argumentaw ukoll li d-deċiżjoni tal-ftuħ f’dan il-każ ġiet annullata meta l-Qorti annullat id-Deċiżjoni tal-2013. Il-premessa 41 tad-Deċiżjoni tal-2013 iddikjara dan li ġej: “[g]ħal aktar dettalji fattwali, jekk jogħġbok irreferi għad-Deċiżjoni tal-ftuħ, li għandha titqies bħala parti integrali minn din id-Deċiżjoni”. Fil-fehma ta’ Spanja, dan ifisser li l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013 jinkludi l-annullament tad-deċiżjoni tal-ftuħ. Din il-fehma hija żbaljata għar-raġunijiet li ġejjin.

(131) L-ewwel nett, id-deċiżjoni tal-ftuħ u d-deċiżjoni finali huma atti legali separati, b’effetti legali separati. Id-deċiżjoni tal-ftuħ ġiet adottata abbażi tal-Artikolu 4(4) tar-Regolament Proċedurali tal-1999. Id-deċiżjoni tal-ftuħ tistipula d-dubji tal-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà tal-miżuri investigati mas-suq intern. Id-deċiżjoni finali (jiġifieri d-Deċiżjoni tal-2013) ġiet adottata fuq il-bażi tal-Artikolu 7(5) tar-Regolament Proċedurali tal-1999. Fid-Deċiżjoni tal-2013, il-Kummissjoni sabet li l-għajnuna ma kinitx kompatibbli mas-suq intern u ordnat l-irkupru tal-għajnuna. Peress li d-deċiżjoni tal-ftuħ u d-deċiżjoni finali huma żewġ atti legali differenti, il-qari korrett tal-premessa 41 tad-Deċiżjoni tal-2013 huwa li d-dettalji fattwali stabbiliti fid-deċiżjoni tal-ftuħ huma parti mid-Deċiżjoni tal-2013. Barra minn hekk, l-annullament tad-deċiżjoni finali ma huwiex marbut ma’ dawn id-dettalji fattwali.

(132) It-tieni, l-ebda waħda mid-diversi azzjonijiet tal-qorti ppreżentati minn Spanja u mill-partijiet interessati wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni tal-2013 ma talbet l-annullament tad-deċiżjoni tal-ftuħ: huma fittxew l-annullament tad-deċiżjoni finali. Skont il-ġurisprudenza stabbilita, l-ambitu tal-annullament iddikjarat mill-Qorti ma jistax imur lil hinn minn dak mitlub mir-rikorrent (60). Peress li l-ebda waħda mill-azzjonijiet ma talbet l-annullament tad-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Qorti ma setgħetx tannulla d-deċiżjoni tal-ftuħ fis-sentenza Retegal (61).

(133) It-tielet, skont il-ġurisprudenza stabbilita, l-annullament ta’ miżura tal-Unjoni mhux neċessarjament jaffettwa l-atti preparatorji (62). L-annullament ta’ att li jikkonkludi proċediment amministrattiv, li jinkludi diversi stadji mhux neċessarjament jinvolvi l-annullament tal-proċedura kollha qabel l-adozzjoni tal-att ikkontestat, irrispettivament mir-raġunijiet, proċedurali jew sostantivi, tas-sentenza li tiddikjara l-annullament.

(134) Fir-rigward tal-allegat obbligu ta’ ftuħ mill-ġdid tal-proċedimenti wara l-annullament tad-Deċiżjoni tal-2013, il-Kummissjoni tinnota li xejn fil-leġiżlazzjoni jew fil-ġurisprudenza ma jissuġġerixxi li l-annullament ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni neċessarjament jinvolvi l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali bl-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida (ara b’mod partikolari l-Kawża T-1/15 SNCM vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:T:2017:470, il-punt 69). Kif spjegat hawn fuq, skont il-ġurisprudenza, l-annullament ta’ miżura Komunitarja mhux neċessarjament jaffettwa l-atti preparatorji. F’SNCM, wara l-annullament tad-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni, il-Kummissjoni ma fetħitx il-proċedimenti mill-ġdid iżda sempliċiment stiednet lill-partijiet jissottomettu osservazzjonijiet. Il-Qorti ddikjarat li peress li l-Kummissjoni tat il-possibbiltà lill-Istat Membru u lill-partijiet jagħmlu osservazzjonijiet wara l-annullament tad-deċiżjoni, id-drittijiet proċedurali tal-Istat Membru u tal-partijiet interessati ġew irrispettati. Barra minn hekk, ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (63) ma jispeċifikax meta l-Kummissjoni hija obbligata tiftaħ proċedura mill-ġdid. Għalhekk, mir-Regolament ta’ hawn fuq, lanqas ma jista’ jirriżulta allegat obbligu li jerġgħu jinfetħu l-proċedimenti billi tiġi adottata deċiżjoni ġdida.

(135) Spanja, Itelazpi u Cellnex isostnu li l-Kummissjoni missha adottat deċiżjoni ġdida ta’ ftuħ, li tistabbilixxi analiżi dettaljata tas-selettività sabiex il-partijiet ikunu jistgħu jesprimu l-fehmiet tagħhom dwar is-selettività tal-miżura. Il-Kummissjoni tinnota li l-awtoritajiet Spanjoli diġà ddikjaraw il-fehmiet tagħhom dwar in-nuqqas ta’ selettività fil-fażi investigattiva preliminari (kif iddikjarat fil-premessa 22 tad-deċiżjoni tal-ftuħ (64)). Id-deċiżjoni tal-ftuħ stabbiliet il-fehma preliminari tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat (inkluża s-selettività) u dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna. Id-deċiżjoni tal-ftuħ iddikjarat li l-miżuri kkontestati jfixklu l-kompetizzjoni billi jiffavorixxu t-teknoloġija tad-DTT u argumentat ukoll li d-DTT u s-satellita jikkompetu (pereżempju hija rreferiet għall-każ ta’ Cantabria fejn inizjalment l-operatur ta’ satellita rebaħ sejħa għall-offerti). Id-deċiżjoni tal-ftuħ spjegat għaliex xi pjattaformi kienu ffavoriti meta mqabblin ma’ oħrajn. Ippermettiet lil Spanja u lill-partijiet interessati jiżviluppaw il-fehmiet tagħhom dwar is-selettività tal-miżuri. Fil-kummenti tagħha tat-30 ta’ Novembru 2010 dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ, Spanja spjegat li l-operaturi tan-network li jużaw it-teknoloġija tad-DTT ma rċivewx vantaġġ selettiv meta mqabblin ma’ operaturi oħrajn tan-network. Spanja argumentat ukoll li l-miżuri inkwistjoni ma kinux jiddiskriminaw kontra teknoloġiji oħrajn minbarra d-DTT, xi ħaġa li tispjega d-differenzi bejn id-DTT u s-satellita, f’termini ta’ kost u ta’ kundizzjonijiet tas-suq. Spanja enfasizzat li s-satellita u d-DTT ma humiex parti mill-istess suq. Dan juri li Spanja kellha l-opportunità li tesprimi l-fehmiet tagħha dwar il-kwistjoni tas-selettività diġà sa minn wara d-deċiżjoni tal-ftuħ.

(136) Barra minn hekk, la l-miżura li qed tiġi investigata, la l-fatti tal-każ u lanqas il-valutazzjoni legali tagħha ma nbidlu.

(137) Barra minn hekk, fis-26 ta’ April 2019, il-Kummissjoni bagħtet talba għal informazzjoni lil Spanja, lil Itelazpi, lil Cellnex, lil Retevisión, lil CTTI, lil Navarra de Servicios y Tecnologias, lil SA, lil Retegal u lil Astra, li biha stiednet lill-partijiet jikkummentaw dwar is-sentenza Retegal u dwar is-selettività tal-miżuri inkwistjoni (65). Cellnex, Itelazpi, Spanja u Astra pprovdew kummenti dettaljati fit-tweġibiet tagħhom għat-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni, u pprovdew il-fehma tagħhom dwar il-kriterju tas-selettività. Il-partijiet issottomettew osservazzjonijiet dettaljati u l-Kummissjoni analizzat l-elementi ġodda, rilevanti u kontemporanji kollha mressqin minn Spanja u mill-partijiet terzi kkonċernati. Fuq il-bażi ta’ dan ta’ hawn fuq, Spanja u l-partijiet interessati l-oħrajn kellhom ħafna opportunitajiet sabiex iressqu l-fehmiet tagħhom dwar il-kwistjoni tas-selettività, u, għalhekk, id-drittijiet proċedurali tal-partijiet ġew irrispettati bis-sħiħ.

6. VALUTAZZJONI TAL-GĦAJNUNA

6.1. Bażi ġuridika tal-għajnuna

(138) Kif deskritt fid-dettall hawn fuq fit-taqsima 2.2, il-premessi (28) sa (39), il-qafas legali għall-bidla diġitali fi Spanja huwa xibka kumplessa ta’ diversi atti maħruġin kemm mill-gvern ċentrali kif ukoll mill-awtoritajiet reġjonali u lokali matul perjodu ta’ erba’ snin. Il-Pjan Tekniku Nazzjonali tal-2005 u l-Pjan ta’ Tranżizzjoni tal-2007 jirregolaw l-aktar it-tranżizzjoni lejn id-DTT fiż-Żona I iżda jistabbilixxu wkoll il-bażi għal aktar miżuri ta’ estensjoni fiż-Żona II. Dawn il-miżuri ta’ estensjoni ġew implimentati mill-awtoritajiet reġjonali, wara l-konklużjoni ta’ diversi ftehimiet qafas mal-gvern ċentrali (il-Ftehimiet Qafas tal-2008) u l-addenda fl-2008 għall-Ftehimiet Qafas preċedenti tal-2006 u fl-2009 għall-Ftehimiet Qafas tal-2008.

(139) Bħala riżultat tal-konklużjoni ta’ dawn il-ftehimiet u l-addenda, l-awtoritajiet reġjonali u lokali wettqu firxa wiesgħa ta’ miżuri li kellhom l-għan li jestendu l-kopertura tad-DTT fiż-Żona II, primarjament permezz ta’ sejħiet għall-offerti pubbliċi, kif deskritti aktar ’il fuq fil-premessi (40) sa (43). Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li d-diversi atti adottati fil-livell ċentrali u l-ftehimiet konklużi u emendati bejn l-MITyC u l-Komunitajiet Awtonomi jikkostitwixxu l-bażi tal-iskema ta’ għajnuna għall-estensjoni tal-kopertura fiż-Żona II u jinkludu l-karatteristiċi essenzjali tagħha, jiġifieri l-inċentiv għall-bidla għat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II u l-limitazzjoni ta’ dan l-inċentiv għat-teknoloġija terrestri. Dawn l-atti u l-ftehimiet kellhom l-objettiv li jwasslu lill-Komunitajiet Awtonomi sabiex jadottaw miżuri li ma kinux teknoloġikament newtrali (66). Filwaqt li l-Pjan Tekniku Nazzjonali jirregola l-bidla għad-DTT fiż-Żona I, jagħti wkoll mandat lill-awtoritajiet lokali sabiex jistabbilixxu, f’kooperazzjoni mal-Komunitajiet Awtonomi, ċentri ta’ trażmissjoni addizzjonali neċessarji sabiex jiżguraw ir-riċevuta tad-DTT fiż-Żona II. Għalhekk, f’dak il-mument, il-gvern ċentrali diġà kien ippreveda l-estensjoni tal-kopertura tad-DTT. Il-mandat li jinsab fl-att legali ewlieni li jirregola l-bidla għat-televiżjoni diġitali jirreferi biss għall-pjattaforma terrestri. Barra minn hekk, l-Ordni Amministrattiv 1/2009 juri li l-użu tat-teknoloġija satellitari kien previst biss għaż-Żona III. Għalhekk, fil-prattika, il-Komunitajiet Awtonomi eżegwew il-linji gwida tal-gvern ċentrali dwar l-estensjoni tad-DTT (67). Il-Komunitajiet Awtonomi implimentaw il-pjan tal-gvern ċentrali fuq il-bażi tal-Ftehimiet Qafas rispettivi tagħhom, liema Ftehimiet segwew l-istess mudell.

(140) Għalhekk, mill-atti msemmijin adottati fil-livell ċentrali, jirriżulta li l-ftehimiet u l-addenda huma l-bażi għal skema mmirata lejn l-estensjoni tal-kopertura tad-DTT fiż-Żona II billi jintuża esklussivament ix-xandir terrestri. Barra minn hekk, f’ċirkostanzi bħal dawn, l-awtoritajiet ċentrali jew lokali ma kellhom l-ebda marġni fl-implimentazzjoni teknika tal-iskema sabiex jikkonformaw mal-prinċipju tan-newtralità teknoloġika. Il-miżuri meħudin mill-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali jew lokali segwew l-istess objettiv u, fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib tagħhom, jenħtieġ li jiġu analizzati flimkien bħala parti mill-istess skema. Dan kien ikkorroborat ukoll mill-Qorti Ġenerali li, fil-Kawża T-541/13, ikkonfermat dan li ġej fir-rigward tar-rikors għal annullament tad-Deċiżjoni tal-2013. Din il-konklużjoni tibqa’ valida wkoll għall-miżuri eżaminati f’din id-Deċiżjoni (li huma l-istess miżuri bħal dawk eżaminati fid-Deċiżjoni tal-2013): “52 Il résulte de différents actes législatifs et administratifs des autorités espagnoles que le plan de transition vers la télévision numérique dans l’ensemble du territoire du Royaume d’Espagne par un recours prédominant à la technologie terrestre obéissait à une initiative lancée et coordonnée par l’administration centrale. Il est constant, ainsi qu’il ressort du considérant 24 de la décision attaquée, que la loi 10/2005, qui marquait le début de la réglementation du passage à la TNT, a précisé la nécessité d’encourager la transition de la technologie analogique vers la TNT. Ainsi qu’il ressort du considérant 26 de ladite décision, les autorités espagnoles prévoyaient, dans une disposition additionnelle du programme technique national en faveur de la TNT, la possibilité d’une extension de couverture au moyen de la technologie terrestre dans les zones à faible densité de population à la condition que l’installation locale soit conforme à ce programme. Les considérants 28 à 32 de cette décision, dont le contenu n’est pas contesté par les requérantes, décrivent la collaboration entre le MITC et les communautés autonomes au moyen de conventions-cadres et d’addenda à des conventions-cadres afin de procéder à la numérisation dans ladite zone. Ces actes avaient notamment trait au cofinancement par le gouvernement espagnol de l’extension de la couverture de la TNT dans cette zone. 53 Au vu des éléments qui précèdent, il ne saurait être reproché à la Commission d’avoir analysé les mesures espagnoles en faveur du déploiement de la TNT dans la zone II dans un seul et même contexte. En effet, les différentes interventions étatiques aux niveaux national, régional et communal devant être analysées en fonction de leurs effets, elles présentaient, en l’espèce, des liens tellement étroits entre elles qu’elles pouvaient être considérées par la Commission comme un seul régime d’aides accordé par les autorités publiques en Espagne. Tel est le cas notamment parce que les interventions consécutives en Espagne présentaient, au regard notamment de leur chronologie, de leur finalité et de la situation dans ladite zone, des liens tellement étroits entre elles qu’il ne saurait être reproché à la Commission de ne pas les avoir dissociées (voir, en ce sens, arrêt du 19 mars 2013, Bouygues et Bouygues Télécom/Commission, C-399/10 P et C-401/10 P, Rec, EU:C:2013:175, points 103 et 104).»

(141) Sabiex tkompli tikkorrobora din is-sejba, il-Kummissjoni investigat ukoll kampjun sinifikanti tas-sejħiet għall-offerti individwali mwettqin mill-Komunitajiet Awtonomi nfushom. Il-kampjun tas-sejħiet għall-offerti jkopri t-territorju kollu ta’ Spanja, ħlief Melilla (għal dak ir-reġjun, l-awtoritajiet Spanjoli ma pprovdew l-ebda sejħa għall-offerti, filwaqt li affermaw li ma kien hemm l-ebda dokument rilevanti). Il-kampjun jinkludi kemm sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura kif ukoll sejħiet għall-offerti għall-provvista ta’ tagħmir. Barra minn hekk, il-kampjun jinkludi sejħiet għall-offerti b’daqsijiet ta’ baġits differenti: sejħiet għall-offerti b’baġits relattivament żgħar u sejħiet għall-offerti b’baġits akbar (baġits ta’ aktar minn EUR 10 miljun). L-għażla u l-kopertura tal-kampjun, kif deskritti, jiżguraw ir-rappreżentattività tiegħu. Dawn l-offerti huma r-riżultat tal-implimentazzjoni tal-programm nazzjonali deskritt fil-premessi ta’ hawn fuq, li kien definit minn qabel fuq il-bażi ta’ liġijiet u ta’ ftehimiet mal-Komunitajiet Awtonomi. Il-verifika tal-kampjun tikkonferma l-konklużjoni ta’ hawn fuq, peress li l-maġġoranza l-kbira tas-sejħiet għall-offerti eżaminati ma kinux teknoloġikament newtrali. Fuq il-bażi ta’ dak il-kampjun rappreżentattiv, il-Kummissjoni kkonfermat li s-sejħiet għall-offerti li saru f’ċerti Komunitajiet Awtonomi ġeneralment obdew il-loġika li jkunu mmirati esklussivament lejn it-teknoloġija terrestri biss.

(142) Anki meta jikkwalifikaw bħala sejħiet għall-offerti individwali teknoloġikament newtrali li ma kinux formalment diskriminatorji, il-Kummissjoni setgħet tidentifika biss tassew ftit. L-ispeċifikazzjonijiet ta’ dawn is-sejħiet għall-offerti ġew ifformulati b’tali mod li – minkejja l-pjanijiet tal-awtoritajiet Spanjoli ċentrali – jistgħu jipparteċipaw operaturi li jużaw teknoloġiji għajr dawk terrestri. Fi kwalunkwe każ, is-sempliċi fatt li minoranza tal-offerti tkun teknoloġikament newtrali jindika biss infurzar mhux komplut tal-iskema, iżda ma jiskwalifiheex bħala skema.

(143) Il-Qorti Ġenerali ċċarat ukoll, fir-rigward tad-Deċiżjoni tal-2013, li: “l-Kummissjoni ma wettqitx estrapolazzjoni meta qieset li l-irregolaritajiet ikkonstatati permezz tal-kampjun kienu jirriproduċu ruħhom fi Spanja kollha. Il-Kummissjoni llimitat ruħha li tistudja l-karatteristiċi tal-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni u ġustament ma ddeċidietx li, fid-dawl tal-fatt li s-sejħiet għal offerti analizzati ma kinux jirrispettaw il-prinċipju ta’ newtralità teknoloġika, is-sejħiet għal offerti kollha relatati mat-tħaddim tan-netwerk tat-TNT ma kinux josservaw dan il-prinċipju, u dan huwa b’mod partikolari rifless fid-dispożittiv tad-deċiżjoni kkontestata.” (68) Din il-konklużjoni tibqa’ valida wkoll għall-miżuri eżaminati f’din id-Deċiżjoni (li huma l-i