Id-Direttiva 97/68/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 1997 dwar l-approssimazzjoni tal-ligijiet ta’ l-Istati Membri fir-rigward tal-miżuri kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti ta’ gass u partikolati minn magni tal-kombustjoni interna li għandhom jigu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq



Official Journal L 059 , 27/02/1998 P. 0001 - 0086

CS.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

ET.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

HU.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

LT.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

LV.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

MT.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

PL.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

SK.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102

SL.ES Chapter 13 Volume 020 P. 17 - 102



Id-Direttiva 97/68/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 1997 dwar l-approssimazzjoni tal-ligijiet ta’ l-Istati Membri fir-rigward tal-miżuri kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti ta’ gass u partikolati minn magni tal-kombustjoni interna li għandhom jigu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TA’ L-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u partikolarment l-Artikolu 100a tiegħu, Wara li kkunsidraw il-proposta mil-Kummissjoni [1], Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kunsill Ekonomiku u Soċjali [2], Filwaqt li jaġixxu skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 189b tat-Trattat [3], fid-dawl tat-test konġunt approvat fil-11 ta’ Novembru 1997 mill-Kumitat ta’ Konċiljazzjoni, (1) Billi il-programm tal-Komunità ta’ l-istrateġija u azzjoni relatat ma’ l-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli [4] jirrikonoxxi bħala prinċipju fondamentali li l-persuni kollha għandhom ikunu protetti b’mod effettiv kontra riskji tas-saħħa magħrufa mit-tniġġiż ta’ l-arja u li dan jagħmlu meħtieġ fil-kontroll partikolari ta’ l-emissjonijiet ta’ diossidu tan-nitroġenu (NO2), partikolati (PT) - duħħan iswed, u pollutanti oħrajn li jniġġsu bħal ma hu l-monossidu tal-karbonju (CO); fejn b’rigward tal-prevenzjoni ta’ formazzjoni ta’ l-ożonu troposferiku (O3) u l-impatt ta’ l-istess fuq is-saħħa u l-ambjent, l-emissjonijiet tal-prekursuri ta’ l-ossidi tan-nitroġenu (NOx) u l-idrokarburi (HC) għandhom jitnaqqsu; fejn il-ħsara ambjentali kawżata mill-aċidifikazzjoni jkollha bżonn ukoll tnaqqis inter alia fuq l-emissjoni ta’ NOx u HC; (2) Billi il-Komunità iffirmat il-Protokoll tal-UN/ECE fuq it-tnaqqis ta’ taħlit organiku volatili (VOC) f’April ta’ l-1992 u aderiet il-Protokoll fuq it-tnaqqis ta’ NOx f’Diċembru ta’ l-1993, it-tnejn li huma huma relatati mal-Konvenzjoni dwar it-Tniġġiż fl-Arja fuq Medda Twila Trans-Fruntieri u ta’ l-1979 li ġiet approvat f’Lulju ta’ l-1982; (3) Billi l-għan tat-tnaqqis tal-livell ta’ l-emissjonijiet tat-tniġġiż minn magni ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq u l-istabbiliment u l-operat tas-suq intern ta’ magni u makkinarju ma jistax jintlaħaq b’mod sodisfaċenti bi Stat Membru individwali, u b’hekk jista’ jintlaħaq b’mod aħjar permezz ta’ l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li huma relatati ma’ miżuri kontra t-tniġġiż ta’ l-arja permezz ta’ magni li għandhom ikunu installati f’ makkinarju mobbli mhux tat-triq; (4) Billi investigazzjonijiet riċenti li saru mill-Kummissjoni juru li l-emissjonijiet minn magni ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq jikkonsistu fi proporzjoni serju tat-tniġġiż magħmul mill-bniedem ta’ ċerti tniġġiż atmosferiku li jagħmlu l-ħsara; billi l-kategorija ta’ magni compression-ignition li huma relatati ma’ din id-Direttiva huma responsabbli ta’ sehem konsiderevoli tat-tniġġiż ta’ l-arja permezz ta’ NOx u PT, b’mod partikolari meta mqabbel ma’ dak li ġej mis-settur tat-trasport tat-triq; (5) Billi l-emissjonijiet minn makkinarju mhux tat-triq li joperaw mill-art armati b’magni compression-ignition, u b’mod partikolari l-emissjonijiet ta’ NOx u PT, jikkostitwixxu kawża primarja ta’ inkwinament f’dan il-qasam; billi dawn is-sorsi għandhom ikunu regolati mill-ewwel; billi, però, għandu jkun xieraq ukoll biex sussegwentiment jiġi estiż l-iskop ta’ din id-Direttiva biex jinkludi l-kontoll ta’ l-Emissjonijiet minn magni ta’ makkinarju ieħor mhux tat-triq, inklużi settijiet ta’ ġenerazzjoni trasportabbli, bażat fuq ċikli ta’ testijiet xierqa, u b’mod partikolari minn magni tal-gażolina; billi tnaqqis konsiderevoli ta’ l-emissjonijiet tal-CO u HC jista’ jintlaħaq bit-tkabbir maħsub ta’ l-iskop ta’ din id-Direttiva biex jinkludi magni tal-gażolina; (6) Billi l-leġislazzjoni tal-kontroll ta’ l-emissjonijiet fuq magni ta’ tratturi għall-agrikoltura jew għall-forestrija, biex jassiguraw livell ta’ protezzjoni ambjentali ekwivalenti għal-livell stabbilit skond din id-Direttiva, bl-istandards u ħtiġiet li huma kompletament konsistenti magħha, għandhom ikunu introdotti mill-aktar fis possibbli; (7) Billi, fir-rigward tal-proċeduri taċ-ċertifikazzjoni, dik l-approvazzjoni tat-tip li ttieħed, bħala metodu Ewropew, għadda t-test taż-żmien għall-approvazzjonijiet ta’ vetturi tat-triq u l-komponenti tagħhom; billi, bħala element ġdid, l-approvazzjoni ta’ magna prinċipali li tirrappreżenta grupp ta’ magni mibnija bl-użu ta’ komponenti simili skond prinċipji tal-kostruzzjoni simili, ġie introdott; (8) Billi l-magni manifatturati skond il-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva għandhom ikunu mmarkati b’mod xieraq u notifikati lill-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni; billi sabiex iżommu l-piż ta’ l-amministrazzjoni baxxa, l-ebda dati ta’ kontroll tal-magni mill-awtorità tal-manifattura tal-magni relatati ma’ ħtiġiet aktar iebsa ma hija maħsuba; billi din il-libertà għall-manifatturi tirrekjedi minn għandhom li jagħmluha eħfef għall-preparazzjoni tal-kontrolli fuq il-post mill-awtorità u jagħmlu disponibbli l-informazzjoni dwar l-ippjanar tal-produzzjoni f’intervalli regolari; billi l-ħarsien assolut tan-notifika magħmula skond din il-proċedura mhix obligatorja iżda l-livell għoli ta’ ħarsien għandu jiffaċilita l-approvazzjoni tal-pjanti ta’ l-estimi ta’ l-awtoritajiet u jikkontribwixxu għal relazzjoni ta’ fiduċja miżjuda bejn il-manifatturi u l-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni tat-tip; (9) Billi l-approvazzjonijiet mogħtija skond id-Direttiva 88/77/KEE [5] u bir-Regolament UN/EC 49 ta’ Serje 02, kif hu elenkat fl-Anness IV, Appendiċi II tad-Direttiva 92/53/KEE [6] huma magħrufa bħala ekwivalenti ta’ dawk meħtieġa minn din id-Direttiva fl-ewwel stadju; (10) Billi magni li jilħqu il-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva u koperti bl-iskop tagħha għandhom jitħallew li jitqiegħdu fis-swieq ta’ l-Istati Membri; billi dawn il-magni ma għandhomx ikunu soġġetti għall-ħtiġiet nazzjonali oħrajn dwar l-emissjonijiet; billi l-Istat Membru li qed jagħti l-approvazzjoni għandu jieħu l-miżuri tal-kontroll meħtieġa; (11) Billi, fit-tfassil tal-proċeduri ġodda tat-testijiet u l-valuri tal-limiti, huwa meħtieġ li jittieħed kont tad-drawwiet speċifiċi ta’ l-użu ta’ dawn il-magni; (12) Billi huwa xieraq li jkunu introdotti dawn l-istandards ġodda skond il-prinċipju ppruvat ta’ approċċ f’żewġ stadji; (13) Billi, għall-magni ta’ saħħa prodotta għola, jidher li jintlaħaq tnaqqis sostanzjali ta’ l-emissjonijiet, għax teknoloġija eżistenti li ġiet żviluppata għal vetturi tat-toroq tista’ tintuża; billi, jittieħed kont ta’ din l-implimentazzjoni mqassma tal-ħtiġiet kien mistenni, li jibda minn l-ogħla ta’ tliet gruppi ta’ saħħa għal stadju I; billi dan il-prinċipju nżamm għal stadju II bl-eċċezzjoni tar-raba’ grupp ta’ saħħa mhux kopert bl-istadju I; (14) Billi għal dan is-settur ta’ makkinarju għal applikazzjonijiet mhux tat-triq, li huwa regolat bħalissa u li huwa l-aktar wieħed importanti apparti minn tratturi għall-agrikoltura jekk huma mqabbla ma’ l-emissjonijiet li ġejjin mit-trasport tat-toroq, tnaqqis konsiderevoli ta’ l-emissjonijiet jistgħu jkunu mistennija bl-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva; billi minħabba, b’mod ġenerali, l-għemil tajjeb ħafna tal-magni li jaħdmu bid-diesel fir-rigward ta’ l-emissjonijiet ta’ CO u HC, il-marġini tat-titjib fir-rigward ta’ l-ammont totali li jinħareġ huwa żgħir ħafna; (15) Billi, sabiex issir disposizzjoni għall-każ ta’ ċirkustanzi tekniċi jew ekonomiċi eċċezzjonali, proċeduri kienu integrati sabiex ikun possibbli li manifatturi jistgħu jkunu eżentati mill-obbligazzjonijiet li joriġinaw minn din id-Direttiva; (16) Billi, sabiex tkun assigurata "l-konformità mal-produzzjoni" (COP) la darba tingħata l-approvazzjoni għal magna, manifatturi għandhom ikunu meħtieġa li jipprovdu arranġamenti korrispondenti; billi saru disposizzjonijiet fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità skoperta li tistabbilixxi l-proċeduri ta’ l-informazzjoni, l-azzjonijiet korrettivi u l-proċedura ta’ koperazzjoni li għandhom jippermettu r-riżoluzjoni ta’ tilwim possibbli ta’ l-opinjonijiet bejn l-Istati Membri fir-rigward tal-konformità ta’ magni ċertifikati; (17) Billi l-intitolament ta’ l-Istati Membri li jistabbilixxu ħtiġiet li jassiguraw li l-ħaddiema huma prottetti meta jkun jintuża l-makkinarju mobbli mhux tat-triq, din ma għandhiex tkun affettwata b’din id-Direttiva; (18) Billi id-disposizzjonijiet tekniċi f’ċerti Annessi ta’ din id-Direttiva għandhom ikunu supplimentati u, meta ikun meħtieġ, addattati għall-progress tekniku skond proċedura ta’ kumitat; (19) Billi d-disposizzjonijiet għandhom ikunu stabbiliti sabiex jassiguraw li t-testijiet ta’ magni jkun skond ir-regoli ta’ prattika laboratorja tajba; (20) Billi hemm bżonn li ssir promozzjoni tal-kummerċ globali hemm il-ħtieġa bl-armonizzar f’dan is-settur, sa kemm ikun possibbli, ta’ l-istandards ta’ l-emissjonijiet fil-Komunità ma’ dawk applikati jew ippjanati f’pajjiżi terzi; (21) Billi huwa b’hekk meħtieġ li jkun maħsub għall-possibbiltà ta’ rikonsiderazzjoni tas-sitwazzjoni fuq il-bażi tad-disponibbiltà u l-possibbiltà ekonomika ta’ teknoloġiji ġodda u jittieħed kont tal-progress li jintlaħaq fl-implimentazzjoni tat-tieni stadju; (22) Billi l-ftehim fuq modusvivendi bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni li jikkonċernaw il-miżuri implimentati għal atti adottati skond il-proċeduri elenkata fl-Artikolu 189b tat-Trattat intlaħaq fl-20 ta’ Diċembru 1994 [7]; ADOTTAW DIN ID-DIRETTIVA: Artikolu 1 Objettivi Din id-Direttiva għandha l-għan ta’ l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mal-istandards ta’ l-emissjoni u l-proċeduri ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal magni li se jkunu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq. Għandha tikkontribwixxi għal funzjoni tas-suq intern mingħajr xkiel, waqt li tipproteġi s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent. Artikolu 2 Definizzjonijiet Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva: - makkinarju mobbli mhux tat-triq għandu jfisser kwalunkwe makkinarju mobbli, mhux maħsub għall-użu tat-trasportazzjoni ta’ passiġġieri - jew ta’ merkanzija - fit-triq, li fih magna ta’ kombustjoni interna hija installata kif speċifikat fl-Anness I tas-Sezzjoni 1, - l-approvazzjoni tat-tip għandha tfisser il-proċedura li permezz tagħha Stat Membru jiċċertifika li magna ta’ kombustjoni interna tat-tip jew familja ta’ magni b’rigward il-livell ta’ l-emissjoni tat-tniġġiż tal-gass u tal-partikolati mill-magna(i), jissodisfa l-ħtiġiet tekniċi meħtieġa ta’ din id-Direttiva, - it-tip tal-magna għandu jfisser il-kategorija ta’ magni li ma humiex differenti f’tali karatteristiċi essenzjali tal-magna kif hemm speċifikat fl-Anness II, Appendiċi 1, - familja ta’ magni għandha tfisser l-ġbir flimkien fi grupp ta’ magni tal-manifatturi, permezz tad-disinn tagħhom, huma mistennija li jkollhom karatteristiċi simili ta’ l-emissjonijiet u li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva, - magna prinċipali għandha tfisser magna magħżula minn familja ta’ magni b’tali mod li tilħaq il-ħtiġiet elenkati fis-sezzjonijiet 6 u 7 ta’ l-Anness I, - is-saħħa prodotta tal-magna għandha tfisser is-saħħa netta kif hu speċifikat fis-sezzjoni 2.4 ta’ l-Anness I, - id-data tal-produzzjoni ta’ magna għandha tfisser il-jum meta l-magna tgħaddi l-aħħar verifika wara li tkun telqet mil-linja tal-produzzjoni. F’dan l-istadju l-magna hija lesta li titwassal jew li titqiegħed fil-ħażna, - tqegħid fis-suq għandu jfisser l-azzjoni li jagħmel disponibbli fis-suq tal-Komunità, għall-ħlas jew b’xejn, prodott kopert b’din id-Direttiva, bl-għan tad-distribuzzjoni u/jew l-użu fil-Komunità, - manifattur għandu jfisser il-persuna jew l-entità li hija responsabbli lejn l-awtorità ta’ l-approvazzjoni għall-aspetti kollha tal-proċess ta’ l-approvazzjoni tat-tip u għall-assigurazzjoni tal-konformità tal-produzzjoni. Ma huwiex essenzjali li l-persuna jew l-entità jkunu nvoluti direttament fl-istadji kollha tal-kostruzzjoni tal-magna, - l-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha tfisser l-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru jew l-awtoritajiet responabbli għall-aspetti kollha ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ magna jew ta’ familja ta’ magni, għall-ħruġ jew ir-revoka ta’ ċertifikati ta’ l-approvazzjoni li jservu bħala l-punt tal-kuntatt ma’ l-awtoriatjiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħra, u għall-verifika tal-konformità ta’ l-arranġamenti tal-produzzjoni tal-manifattur, - servizzi tekniku għandu jfisser l-organizazzjoni(jiet) jew entità(jiet) li kien(u) maħtura bħala laboratorju tat-testijiet biex iwettqu t-testijiet jew ispezzjonijiet f’isem l-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru. Din il-funzjoni tista’ ssir ukoll mill-awtorità ta’ l-approvazzjoni nnifisha, - dokument ta’ l-informazzjoni għandu jfisser id-dokument kif muri fl-Anness II li jippreskrivi l-informazzjoni li għandha tingħata mill-applikant, - folder ta’ l-informazzjoni għandu jfisser il-folder totali jew file tad-dettalji, tpinġijiet, ritratti, eċċ. provduti mill-applikant lis-servizz tekniku jew lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni kif hu preskritt fid-dokument ta’ l-informazzjoni, - pakkett ta’ l-informazzjoni għandu jfisser folder ta’ l-informazzjoni u kull rapport tat-testijiet jew dokumenti oħra li s-servizz tekniku jew l-awtorità ta’ l-approvazzjoni żied mal-folder ta’ l-informazzjoni fil-kors ta’ l-eżekuzzjoni tal-funzjonijiet tagħha, - indiċi tal-pakkett ta’ l-informazzjoni għandha tfisser id-dokument li fih il-kontenuti tal-pakkett ta’ l-informazzjoni, innumerati b’mod xieraq jew immarkat b’mod ieħor biex ikun possibbli li kull paġna tkun identifikata b’mod ċar, huma elenkati. Artikolu 3 Applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip 1. Applikazzjoni għall-approvazzjoni tal-magna jew tal-familja tal-magni għandha tkun ippreżentata mill-manifattur lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru. Applikazzjoni għandha tkun akkumpanjata b’folder ta’ l-informazzjoni, li l-kontenut tagħha huwa mogħti fid-dokument ta’ l-informazzjoni fl-Anness II. Magna li tkun konformi mal-karatteristiċi tat-tip tal-magna deskritta fl-Anness II, Appendiċi 1, għandha tkun preżentata lis-servizz tekniku responsabbli sabiex iwettaq it-testijiet. 2. Fil-każ ta’ l-applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip ta’ familja tal-magni, jekk l-awtorità ta’ l-approvazzjoni tiddetermina li, rigward il-magna prinċipali magħżula, l-applikazzjoni preżentata ma tirrappreżentax kompletament il-familja tal-magni deskritta fl-Anness II, Appendiċi 2, magna prinċipali alternattiva u, jekk ikun meħtieġ, magna prinċipali addizzjonali li tkun determinata mill-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha tkun provduta għall-approvazzjoni skond il-paragrafu 1. 3. L-ebda applikazzjoni fir-rigward ta’ tip wieħed tal-magni jew familja ta’ magni ma tista’ tkun ippreżentata lil aktar minn Stat Membru wieħed. Applikazzjoni separata għandha tkun preżentata għal kull tip ta’ magna jew familja ta’ magna biex tkun approvata. Artikolu 4 Proċedura ta’ l-approvazzjoni tat-tip 1. L-Istat Membru li jirċievi l-applikazzjoni għandu jagħti l-approvazzjoni tat-tip lit-tipi kollha ta’ magni jew familji ta’ magni li huma konformi mal-partikolaritajiet fil-folder ta’ l-informazzjoni u li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. 2. L-Istat Membru għandu jimla t-taqsimiet kollha applikabbli taċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip, il-mudell li hemm mogħti fl-Anness VI, għal kull tip ta’ magna jew familja ta’ magni li jkun approva u għandu jiġbor jew jivverifika l-kontenut ta’ l-indiċi tal-pakkett ta’ l-informazzjoni. Ċertifikati ta’ l-approvazzjoni tat-tip għandhom inkunu numerati skond il-metodu deskritt fl-Anness VII. Iċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip mimli u dawk mhemuża miegħu għandhom ikunu mibgħuta lill-applikant. 3. Meta l-magna biex tkun approvata tilħaq il-funzjoni jew toffri fattur speċifiku biss flimkien ma’ partijiet oħra ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq, u għal din ir-raġuni l-konformità ta’ wieħed jew aktar mill-ħtiġiet jista’ jkun ivverifikat biss meta l-magna għall-approvazzjoni topera flimkien mal-partijiet l-oħrajn tal-makkinarju, sew jekk humiex reali jew simulattivi, l-iskop ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-magna(i) għandu jkun ristrett kif xieraq. Iċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal tip ta’ magna jew familja ta’ magni għandu għalhekk jinkludi xi restrizzjonijiet dwar l-użu tieġħu u għandu jindika l-kondizzjoniiet għall-immuntar tagħha. 4. L-approvazzjoni ta’ l-awtorità għall-kull Stat Membru għandha: (a) tibgħat lill-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri kull xahar lista (li jkun fiha l-partikolaritajiet li jidhru fl-Anness VIII) ta’ l-approvazzjonijiet tat-tip tal-magna u tal-familja ta’ magni li tkun tat, irrifjutat li tagħti jew li rrevokat matul dak ix-xaħar; (b) malli tirċievi talba minn awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru ieħor, tibgħat minnufih: - kopja taċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-magna jew tal-familja ta’ magni bi/mingħajr il-pakkett ta’ l-informazzjoni għal kull tip ta’ magna jew fmailja ta’ magni li kienu approvati jew irrifjutat li tapprova jew li rrevokat l-apporvazzjoni, jew/u - il-lista ta’ magni manifatturati skond l-approvazzjonijiet tat-tip mogħtija, kif hemm deskritt fl-Artikolu 6(3), li fih il-partikolaritajiet murija fl-Anness IX, u/jew - kopja tad-dikjarazzjoni deskritta fl-Artikolu 6(4). 5. L-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ kull Stat Membru għandha ta’ kull sena, jew ukoll malli tirċievi applikazzjoni korrispondenti, tibgħat lill-Kummissjoni kopja tal-folja tad-dettalji kif hemm muri fl-Anness X relatat mal-magni approvati sa minn meta saret l-aħħar notifika. Artikolu 5 Emendi għall-approvazzjonijiet 1. L-Istat Membru li jkun ta l-approvazzjoni tat-tip għandu jieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex jassigura li jkun informat b’kull tibdil fil-partikolaritajiet li jidhru fil-pakkett ta’ l-informazzjoni. 2. L-applikazzjoni għall-emendi jew l-estensjoni ta’ l-approvazzjoni tat-tip għandha tkun preżentata esklussivament lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru li jkun ta l-approvazzjoni tat-tip oriġinali. 3. Jekk partikolaritajiet li jidhru fil-pakkett ta’ l-informazzjoni inbidlu, l-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru f’dak il-każ għandha: - toħroġ paġna(i) riveduta/i tal-pakkett ta’ l-informazzjoni kif ikun meħtieġ, timmarka kull paġna riveduta biex turi, b’mod ċar in-natura tal-bidla u d-data tal-ħruġ mill-ġdid. Kull meta paġni riveduti jkunu maħruġa l-indiċi tal-pakkett ta’ l-informazzjoni (li hu mwaħħal maċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip) għandu jkun emendat biex juri l-aħħar dati tal-paġni riveduti, u - joħroġ ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip rivedut (denotat b’numru ta’ l-estensjoni) jekk xi informazzjoni fuqha (esklużi dawk imwaħħla magħha) tinbidel jew l-istandards ta’ din id-Direttiva jinbidlu mid-data kurrenti li jkun hemm fuq l-approvazzjoni. Iċ-ċertifikat rivedut għandu juri b’mod ċar r-raġuni tar-reviżjoni u d-data tal-ħruġ mill-ġdid. Jekk l-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru f’dak il-każ issib li emenda lill-pakkett ta’ l-informazzjoni jistħoqilha testijiet jew verifiki mill-ġdid, għandha tinfomra lill-manifattur b’dan u toħroġ id-dokumenti msemmija hawn biss wara li twettaq b’suċċess testijiet jew verifiki mill-ġdid. Artikolu 6 Konformità 1. Il-manifattur għandu jwaħħal ma’ kull unità manifatturata b’konformità mat-tip approvat il-marki kif hemm definit fis-Sezzjoni 3 ta’ l-Anness I, inkluż in-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip. 2. Meta ċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip, skond l-Artikolu 4(3), jinkludi restrizzjonijet dwar l-użu, il-manifattur għandu jipproduċi ma’ kull unità manifatturata, informazzjoni dettaljata dwar dawn ir-restrizzjonijiet u għandu jindika l-kondizzjonijiet kollha għat-twaħħil tagħha. Meta serje ta’ tipi ta’ magni hu mogħti lill-manifattur wieħed ta’ makkinarju, huwa suffiċjenti li hu jkun provdut b’dokument wieħed biss minn dawn, mhux aktar tard mid-data tal-forniment ta’ l-ewwel magna, li addizzjonalment telenka n-numri ta’ l-identifikazzjoni relevanti tal-magni. 3. Il-manifattur għandu mat-talba ta’ l-awtorità ta’ l-approvazzjoni li tkun tat l-approvazzjoni tat-tip, fi żmien 45 ġurnata wara l-aħħar ta’ kull sena kalendarja, u mingħajr dewmien wara kull data ta’ l-applikazzjoni meta l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva jinbidlu, u immedjatament wara kull data addizzjonali li tista’ tistipula l-awtorità, lista li fih is-selezzjoni ta’ numri ta’ l-identifikazzjoni ta’ kull magna tat-tip manifatturata skond il-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva minn meta sar l-aħħar rapport, jew minn meta l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva kienu applikabbli għall-ewwel darba. Meta ma jkunx ikkjarifikat mis-sistema tal-kodiċi tal-magni, din il-lista għandha tispeċifika l-korrelazzjonijiet tan-numri ta’ l-identifikazzjoni li jikkorripondu mat-tipi tal-magni jew tal-familji ta’ magni u man-numri ta’ l-approvazzjoni tat-tip. B’żieda ma’ dan, din il-lista għandu jkollha informazzjoni partikolari jekk il-manifattur jieqaf jipproduċi l-magna tat-tip jew il-familja ta’ magni approvati. Meta din il-lista mhijiex meħtieġa li tintbagħat b’mod regolari lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni, il-manifattur għandu jżomm dawn id-dettalji għal perjodu ta’ mill-anqas 20 sena. 4. Il-manifattur għandu jibgħat lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni li tkun tat l-approvazzjoni tat-tip, fi żmien 45 ġurnata wara l-aħħar ta’ kull sena kalendarja u f’kull data ta’ l-applikazzjoni li hemm referut dwarha fl-Artikolu 9, dikjarazzjoni li tispeċifika t-tipi tal-magni u l-familji ta’ magni flimkien tal-kodiċi relevanti ta’ l-identifikazzjoni għal dawk il-magni li bi ħsiebu jipproduċi minn dik il-ġurnata ’l quddiem. Artikolu 7 Aċċettazzjoni ta’ l-approvazzjonijiet ekwivalenti 1. Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, li jaġixxu fuq proposta mill-Kummissjoni, jistgħu jirrikonoxxu l-ekwivalenza bejn il-kondizzjonijiet u d-disposizzjonijiet għall-approvazzjoni tat-tip ta’ magni stabbilit f’din id-Direttiva u l-proċeduri stabbiliti bir-regolamenti internazzjonali jew bir-regolamenti ta’ pajjiżi terzi, f’dan il-qafas ta’ ftehim multilaterali jew bilaterali bejn il-Komunità u pajjiżi terzi. 2. L-approvazzjonijiet tat-tip skond id-Direttiva 88/77/KEE li huma konformi ma’ l-istadji A jew B, kif hemm provvediment dwarhom fl-Artikolu 2 u fis-Sezzjoni 6.2.1 ta’ l-Anness I tad-Direttiva 91/542/KEE [8], u, meta applikabbli, il-marki ta’ l-approvazzjoni ta’ l-istess għandhom ikunu aċċettati għal stadju I li hemm provvediment dwaru fl-Artikolu 9(2) ta’ din id-Direttiva. Din il-validità għandha tintemm b’effett mill-implimentazzjoni mandatorja ta’ l-istadju II li hemm provediment dwaru fl-Artikolu 9(3) ta’ din id-Direttiva. Artikolu 8 Reġistrazzjoni u tqegħid fis-suq 1. L-Istati Membri ma jistgħux jirrifjutaw reġistrazzjoni, meta applikabbli, jew it-tqegħid fis-suq ta’ magni ġodda, sew jekk humiex diġà installati f’makkinarju jew le, li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. 2. L-Istati Membri jistgħu biss jippermettu r-reġistrazzjoni, meta applikabbli, jew it-tqegħid fis-suq ta’ magni ġodda, sew jekk humiex diġà installati f’makkinarju jew le, li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. 3. L-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru li jagħti approvazzjoni tat-tip għandha tieħu l-miżuri meħtieġa relatati ma’ dik l-approvazzjoni biex tirreġistra u tikkontrolla, jekk hemm bżonn bil-koperazzjoni ma’ l-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħrajn, in-numri ta’ l-identifikazzjoni ta’ dawk il-magni manifatturati b’konformità mal-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. 4. Kontroll addizzjonali tan-numri ta’ l-identifikazzjoni jistgħu jsiru flimkien mal-kontroll tal-konformità tal-produzzjoni kif hemm deskritt fl-Artikolu 11. 5. F’dak li jikkonċerna l-kontroll tan-numri ta’ l-identifikazzjoni, il-manifattur jew l-aġenti tiegħu stabbiliti fil-Komunità, għandu jagħti mingħajr dewmien, mat-talba, lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni responsabbli, l-informazzjoni kollha meħtieġa relatata max-xerrejja tiegħu/tagħhom flimkien man-numri ta’ l-identifikazzjoni tal-magni rapportati li kienu prodotti skond l-Artikolu 6(3). Meta magni jinbigħu lill-manifattur tal-makkinarju, mhix meħtieġa aktar informazzjoni. 6. Jekk, mat-talba ta’ l-awtorità ta’ l-approvazzjoni, il-manifattur ma huwiex kapaċi li jivverifika li l-ħtiġiet kif speċifikati fl-Artikolu 6 partikolarment b’rabta mal-paragrafu 5 ta’ dan l-Artikolu, l-approvazzjoni mogħtija fir-rigward tal-magna tat-tip jew tal-familja ta’ magni korrispondenti ma’ din id-Direttiva tista’ tkun revokata. Il-proċedura ta’ l-informazzjoni għandha ssir kif hemm deskritt fl-Artikolu 12(4). Artikolu 9 Orarju 1. L-GĦOTI TA’ APPROVAZZJONIJIET TAT-TIP 2. APPROVAZZJONIJIET TAT-TIP STADJU I (KATEGORIJI TA’ MAGNI A/B/Ċ) L-Istati Membri għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip għal tip ta’ magna jew familja ta’ magni u li joħorġu d-dokument kif deskritt fl-Anness VI, u għandhom jirrifjutaw l-għoti ta’ kull tip ieħor ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal makkinarju mobbli mhux tat-triq li fih hemm magna installata: wara t-30 ta’ Ġunju 1998 għal magni li għandhom saħħa prodotta ta’ potenza: —A: | 130kW ≤ P ≤ 560kW, | —B | 75 kW ≤ P < 130kW, | —Ċ: | 37 kW ≤ P < 75 kW, | Jekk il-magna tonqos milli tilħaq il-ħtiġiet speċifikati f’din id-Direttiva u meta l-emmissjonijiet tal-gass u tal-partikulati ta’ tniġġiż mill-magna ma jilħqux il-valuri tal-limiti stabbiliti fit-tabella fis-Sezzjoni 4.2.1 ta’ l-Anness I. 3. APPROVAZZJONIJIET TAT-TIP STADJU II (KATEGORIJI TAL-MAGNI: D, E, F, G) L-Istati Membri għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip għal tip ta’ magna jew familja ta’ magni u li joħorġu d-dokument kif deskritt fl-Anness VI, u għandhom jirrifjutaw l-għoti ta’ kull tip ieħor ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal makkinarju mobbli mhux tat-triq li fiha hemm magna installata: —D: | wara l-31 ta’ Diċembru 1999 għal magni li għandhom output ta’ potenza ta’: 18 kW ≤ P < 37 kW, | —E: | wara l-31 ta’ Diċembru 2000 għal magni li għandhom output ta’ potenza ta’: 130 kW ≤ P < 560 kW, | —F: | wara l-31 ta’ Diċembru 2001 għal magni li għandhom output ta’ potenza ta’: 75 kW ≤ P < 130 kW, | —G: | wara t-31 ta’ Diċembru 2002 għal magni li għandhom output ta’ potenza ta’: 37 kW ≤ P < 75 kW, | Jekk il-magna ma jirnexxilhiex tilħaq il-ħtiġiet speċifikati f’din id-Direttiva u meta l-emmissjjonijiet tal-gass u tal-partikulati tat-tniġġiż mill-magna ma jilħqux il-valuri tal-limiti stabbiliti fit-tabella fis-Sezzjoni 4.2.3 ta’ l-Anness I. 4. REĠISTRAZZJONI U TQEGĦID FIS-SUQ: DATI TAL-PRODUZZJONI TAL-MAGNI Stadju 1 - kategorija A: 31 ta’ Diċembru 1998 - kategorija B: 31 ta’ Diċembru 1998 - kategorija Ċ: 31 ta’ Marzu 1999 Stadju II - kategorija D: 31 ta’ Diċembru 2000 - kategorija E: 31 ta’ Diċembru 2001 - kategorija F: 31 ta’ Diċembru 2002 - kategorija Ġ: 31 ta’ Diċembru 2003 Artikolu 10 Eżenzjonijiet u proċeduri alternattivi 1. Il-ħtiġiet ta’ l-Artikolu 8(1) u (2) u ta’ l-Artikolu 9(4) ma japplikkawx għal: - magni għall-użu mis-servizzi armati, - magni eżentati skond il-paragrafu 2. 2. Kull Stat Membru jista’, mat-talba tal-manifattur, jeżenta magni ta’ l-aħħar tas-serje li għadhom fl-imħażen, jew ħażniet ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq fir-rigward tal-magni tagħhom, mil-limitu(i) taż-żmien għat-tqegħid tagħhom fis-suq kif stabbilit fl-Artikolu 9(4) skond il-kondizzjonijiet li ġejjin: - il-manifattur għandu jippreżenta l-applikazzjoni lill-awtoritajiet ta’ l-apporvazzjoni ta’ dak l-Istat Membru li jkun approva t-tip(i) tal-magna jew tal-familja(i) ta’ magni korrispondenti qabel id-dħul fis-seħħ tal-limitu(i) taż-żmien, - l-applikazzjoni tal-manifattur għandha tinkludi lista kif hemm definit fl-Artikolu 6(3) ta’ dawk il-magni ġodda li ma humiex imdaħħla fis-suq sal-limitu(i) taż-żmien; f’każ ta’ magni koperti b’din id-Direttiva għall-ewwel darba, għandu jissottometti l-applikazzjoni lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ dak l-Istat Membru ta’ fejn huma maħżuna l-magni, - it-talba għandha tispeċifika r-raġunijiet tekniċi u/jew ekonomiċi fuq hiex huma bbażati, - il-magni għandhom ikunu konformi mat-tip jew familja li għaliha l-approvazzjoni tat-tip ma għadhiex valida, jew li ma kellhiex bżonn ta’ l-approvazzjoni tat-tip qabel, iżda li ġew prodotti skond il-limitu(i) taż-żmien, - il-magni għandhom ikunu maħżuna fiżikament fil-Komunità fil-limitu(i) taż-żmien, - in-numru massimu ta’ magni ġodda ta’ tip wieħed jew iżjed imdaħħla fis-suq f’kull Stat Membru bl-applikazzjoni ta’ din l-eżenzjoni ma jistaz jeċċedi l-10 % tal-magni ġodda tat-tipi kollha konċernati mdaħħla fis-suq ta’ dak l-Istat Membru fis-sena ta’ qabel, - jekk it-talba tiġi aċċettata mill-Istat Membru, dan ta’ l-aħħar għandu, f’temp ta’ xahar, jibgħat lill-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħrajn partikolaritajiet ta’, u r-raġunijiet għalfejn l-eżenzjonijiet ingħataw lill-manifattur, - l-Istat Membru li jagħti l-eżenzjonijiet skond dan l-Artikolu għandu jkun responsabbli biex jassigura li l-manifattur iħares l-obbligazzjonijiet kollha korrispondenti tiegħu, - l-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha toħroġ għal kull magna bħal dawn ċertifikat tal-konformità li fuq liema tkun saret id-daħla speċjali. Jekk applikabbli, dokument konsolidat jista’ jintuża li jkun fih in-numri ta’ l-identifikazzjoni kollha tal-magna, - L-Istati Membri għandhom jibagħtu lill-Kummissjoni kull sena lista ta’ l-eżenzjonijet mogħtija li tispeċifika r-raġunijiet. Din l-għażla għandha tkun limitata għal perjodu ta’ 12-il xahar mid-data minn meta l-magni kienu soġġetti għal dawn il-limitu(i) għall-ewwel darba mad-dħul fis-suq. Artikolu 11 Konformità ta’ arranġamenti tal-produzzjoni 1. L-Istat Membru li jagħti l-approvazzjoni tat-tip għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jivverifika, fir-rigward ta’ l-ispeċifikazzjonijiet stabbiliti fis-Sezzjoni 5 ta’ l-Anness I, jekk ikun meħtieġ bil-koperazzjoni ma’ l-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħrajn, li arranġamenti adekwati jkunu saru biex jassiguraw kontroll effettiv tal-konformità tal-produzzjoni qabel ma jagħti l-approvazzjoni tat-tip. 2. L-Istat Membru li jkun ta l-approvazzjoni tat-tip għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jivverifika, fir-rigward ta’ l-ispeċifikazzjonijiet stabbiliti fis-Sezzjoni 5 ta’ l-Anness I, jekk ikun meħtieġ bil-koperazzjoni ta’ l-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħrajn, li l-arranġamenti msemmija fil-paragrafu 1 jibqgħu li jkunu adekwati u li kull magna tal-produzzjoni li turi n-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip skond din id-Direttiva tkompli tibqa’ konformi mad-deskrizzjoni kif hemm mogħtija fiċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni u fl-Annessi tagħha għat-tip ta’ magna jew tal-familja approvata. Artikolu 12 Nuqqas ta’ konformità mat-tip jew mal-familja approvata 1. Għandu jkun hemm nuqqas ta’ konformità mat-tip jew familja approvata meta devjazzjonijet mill-partikolaritajiet fiċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip u/jew il-pakkett ta’ l-informazzjoni jinstabu li jeżistu u meta dawn id-devjazzjonijiet mhumiex awtorrizzati, skond l-Artikolu 5(3), mill-Istat Membru li jkun ħareġ l-approvazzjoni tat-tip. 2. Jekk Stat Membru li jkun ħareġ l-approvazzjoni tat-tip isib li magni akkompanjati b’ċertifikat ta’ konformità jew li juru marka ta’ l-approvazzjoni ma humiex konformi mat-tip jew mal-familja li approvat, għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jassigura li l-magni fil-produzzjoni jerġgħu jkunu konformi mat-tip jew mal-familja ta’ l-approvazzjoni. L-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ dak l-Istat Membru għandhom javżaw lill-Istati Membri l-oħrajn bil-miżuri meħuda li jistgħu, meta jkunu meħtieġa, jaslu sa l-irtirar ta’ l-approvazzjoni tat-tip. 3. Jekk Stat Membru juri li magna li ġġib in-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip ma tkunx konformi mat-tip jew mal-familja approvata jista’ titlob lill-Istat Membru li jkun ħareġ din l-approvazzjoni biex jivverifika li l-magni fil-produzzjoni jkunu konfromi mat-tip jew mal-familja approvata. Din l-azzjoni għandha tittieħed sa fi żmien sitt xhur mid-data tat-talba. 4. L-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri għandhom jinfomraw lil xulxin f’temp ta’ xahar bi kwalunkwe rtirar ta’ l-approvazzjoni tat-tip u bir-raġunijiet ta’ din il-miżura. 5. Jekk l-Istat Membru li jkun ħareġ l-approvazzjoni tat-tip jikkontesta n-nuqqas tal-konformità notifikata lilu, l-Istati Membri kkonċernati għandhom jaħdmu sabiex isolvu l-kwisjoni. Il-Kummissjoni għandha tkun informata u għandha, meta jkun meħtieġ, iżżomm konsultazzjonijiet xierqa għall-iskop sabiex tintlaħaq soluzzjoni. Artikolu 13 Ħtiġiet tal-protezzjoni tal-ħaddiem Id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva m’għandhomx jaffettwaw l-intitolament ta’ l-Istati Membri biex jistabbilixxu, skond l-osservanza xierqa tat-Trattat, dawk il-ħtiġiet li huma jħossu bħala meħtieġa sabiex jassigguraw li l-ħaddiema jkunu protetti waqt li jkunu jużaw il-makkinarju riferit f’din id-Direttiva, basta li dan ma jaffettwax it-tqegħid fis-suq tal-magni f’dan il-każ. Artikolu 14 Addattament għal progress tekniku Xi emendi li huma meħtieġa sabiex ikunu addattati l-Annessi ta’ din id-Direttiva, bl-eżenzjoni tal-ħtiġiet kif speċifikati fis-sezzjoni 1, is-sezzjonjijiet 2.1 sa 2.8 u s-sezzjoni 4 ta’ l-Anness I, biex jieħdu kont tal-progress tekniku, għandhom ikunu adottati mill-Kummissjoni bl-assistenza tal-Kumitat stabbiliti skond l-Artikolu 13 tad-Direttiva 92/53/KEE u skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 15 ta’ din id-Direttiva. Artikolu 15 Proċedura tal-kumitat 1. Ir-rappreżentant tal-Kummissjoni għandu jippreżenta lill-kumitat, abbozz tal-miżuri li għandhom jittieħdu. Il-kumitat għandu jagħti l-opinjoni tiegħu dwar l-abbozz fil-limitu taż-żmien li l-president tiegħu jippreskrivi skond l-urġenza tal-każ. L-opinjoni għandha tingħata bil-maġġoranza kif stabbilita fl-Artikolu 148(2) tat-Trattat fil-każ tad-deċiżjonijiet li l-Kunsill ikun meħtieġ li jadotta fuq proposta mill-Kummissjoni. Il-voti tar-rappreżentanti ta’ l-Istati Membri fil-Kumitat għandhom ikollhom is-saħħa skond il-manjiera kif provduta f’dak l-Artikolu. Il-president m’għandux jivvota. 2. (a) Il-Kummissjoni għandha tadotta l-miżuri li għandhom japplikaw minnufih. (b) B’dankollu, jekk il-miżuri intiżi ma jkunux skond l-opinjoni tal-kumitat, dawn għandhom jiġu komunikati minnufih mill-Kummissjoni lill-Kunsill. F’dak il-każ: - il-Kummissjoni għandha tiddiferixxi li jiġu applikati l-miżuri li tkun iddeċidiet dwarhom għal perjodu li ma jeċċedix it-tliet xhur mid-data tal-komunikazzjoni, - il-Kunsill, li jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata, jista’ jieħu deċiżjoni differenti fil-limitu taż-żmien imsemmi fl-ewwel inċiż. Artikolu 16 Awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni u servizzi tekniċi L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħrajn bl-ismijiet u l-indirizzi ta’ l-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni u s-servizzi tekniċi li huma responsabbli għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva. Is-servizzi notifikati għandhom jissodisfaw il-ħtiġiet stabbiliti fl-Artikolu 14 tad-Direttiva 92/53/KEE. Artikolu 17 Trasposizzjoni fil-liġi nazzjonali 1. L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-disposizzjonijiet administrattivi meħtieġa biez ikunu konformi ma’ din id-Direttiva mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 1998. Għandhom jinfurmaw il-Kummissjoni b’dan minnufih. Meta l-Istati Membri jadottaw dawn il-miżuri, dawn għandhom ikollhom riferenza għal din id-Direttiva jew għandhom ikunu akkumpanjati b’din ir-riferenza fl-okkażjoni tal-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom. Il-metodi dwar kif issir din ir-riferenza għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri. 2. L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw lill-Kummissjoni t-test tad-disposizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li huma jadottaw fil-qasam regolat b’din id-Direttiva. Artikolu 18 Dħul fis-seħħ Din id-Direttiva għandha tidħol fis-seħħ fl-20 jum ta’ wara l-pubblikazzjoni tagħha fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej. Artikolu 19 Iktar tnaqqis fil-valuri ta’ l-emissjonijiet Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill għandhom jiddeċiedu, sa l-aħħar tas-sena 2000 fuq proposta li l-Kummissjoni għandha tippreżenta qabel l-aħħar ta’ l-1999, dwar aktar tnaqqis fil-limiti tal-valuri ta’ l-emissjonijiet, waqt li jieħdu kont tat-teknikalitajiet globali għall-kontroll ta’ l-emissjonijiet tat-tniġġiż ta’ l-arja mill-magni li huma mkebbsa bil-kumpressjoni u s-sitwazzjoni tal-kwalità ta’ l-arja. Artikolu 20 L-indirizzati Din id-Direttiva hija indirizzata lill-Istati Membri. Magħmula fi Brussel, fis-16 ta’ Diċembru 1997. Għall-Parlament Ewropew Il-President J. M. Gil-robles Għall-Kunsill Il-President J. Lahure [1] ĠU C 328, tas-7.12.1995, pġ. 1. [2] ĠU C 153, tat-28.3.1996, pġ. 2. [3] L-Opinjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta’ Ottubru 1995 (ĠU C 308, ta’ l-20.11.1995, pġ. 29), il-posizzjoni komuni tal-Kunsill tal-20 ta’ Jannar 1997 (ĠU C 123, tal-21.4.1997, pġ. 1) u d-Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew tat-13 ta’ Mejju 1997, (ĠU C 167, tat-2.7.1997, pġ. 22). Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 1997 u d-Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew tas-16 ta’ Diċembru 1997. [4] Ir-Resoluzzjoni tal-Kunsill u tar-rapreżentattivi tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, li ltaqgħu fi ħdan il-Kunsill tal-1 ta’ Frar 1993 (ĠU C 138, tas-17.5.1993, pġ. 1). [5] Id-Direttiva tal-Kunsill 88/77/KEE tat-3 ta’ Diċembru 1987 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li jirrigwardjaw il-miżuri meħudha kontra l-emissjoni tal-gass tat-tniġġiż minn magni diesel għall-użu f’vetturi (ĠU L 36, tas-9.2.1988, pġ. 33). Id-Direttiva kif l-aħħar emendata bid-Direttiva 96/1/KE (ĠU L 40, tas-17.2.1996, pġ. 1). [6] Id-Direttiva tal-Kunsill 92/53/KEE tat-18 ta’ Ġunju 1992 li temenda Direttiva 70/156/KEE dwar l-approssimazzjonijiet tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li jirrigwardjaw l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom (ĠU L 225, ta’ l-10.8.1992, pġ. 1). [7] ĠU C 102, ta’ l-4.4.1996, pġ. 1. [8] ĠU L 295, tal-25.10.1991, pġ. 1. -------------------------------------------------- ANNESS I KAMP TA’ APPLIKAZZJONI, DEFINIZZJONIJIET, SIMBOLI U ABBREVJAZZJONIJIET, MARKI TAL-MAGNI, SPEĊIFIKAZZJONIJIET U TESTIJIET, KONFORMITÀ TA’ L-ISPEĊIFIKAZZJONIJIET TA’ L-ISTUDJI TAL-PRODUZZJONI, PARAMETRI LI JIDDEFINIXXU L-FAMILJA TAL-MAGNI, L-GĦAŻLA TAL-MAGNA PRINĊIPALI 1. KAMP TA’ APPLIKAZZJONI Din id-Direttiva tapplika għall-magni li għandhom ikunu nstallati f’makkinarju mhux tat-triq. Din id-Direttiva ma tapplikax dwar il-magni tal-propulsjoni ta’: - vetturi kif hemm definit fid-Direttiva 70/156/KEE [1], u fid-Direttiva 92/61/KEE [2], - tratturi għall-agrikoltura kif hemm definit fid-Direttiva 74/150/KEE [3]. B’żieda ma dan, sabiex ikunu koperti b’din id-Direttiva, il-magni għandhom ikunu installati f’makkinarju li jilħaq il-ħtiġiet speċifiċi li ġejjin: A. Intiżi u addattati, biex jimxu, jew li jiċċaqilu fuq l-art, bil-, jew mingħajr triq, u b’magna (C.I.) li għandha potenza netta skond is-sezzjoni 2.4 li hija għola minn 18 kW iżda mhux iżjed minn 560 kW [4] u li hija operata b’veloċità intermittenti minflok veloċità waħda konstanti. Makkinarju, li l-magni tiegħu huma koperti b’din id-definizzjoni, jinkludu iżda mhux limitati għal: - riggijiet industrijali tat-tħaffir, kompressuri eċċ., - apparat tal-kostruzzjoni inkluż apparat ta’ tagħbija bir-roti, bulldozers, apparat ta’ tagħbija tat-tip tat-tratturi (crawler tractors), apparat ta’ tagħbija tat-tip tat-trakkijiet, trakkijiet mhux tat-toroq (off-highway trucks), skavaturi idrawliċi, eċċ, - apparat agrikolu, magni rotanti tal-ħart, - tagħmir tal-forestrija, - vetturi agrikoli bil-magna tagħhom (apparti milli tratturi kif definiti hawn fuq), - tagħmir ta’ tqandil tal-materjali, - trakkijiet fork-lifters - tagħmir għall-manteniment tat-toroq (graders bil-magna, rombli tat-toroq, apparat għat-tlestija ta’ l-asfalt), - tagħmir li jintuża biex jiknes il-borra, - tagħmir għas-sostenn mill-art fl-ajruporti, - liftijiet tal-muntanji, - krejnijiet mobbli. Din id-Direttiva mhix applikabbli għall-applikazzjonijiet li ġejjin: B. vapuri Ċ. Lokomottivi tal-ferroviji D. Ajruplani E. Settijiet tal-ġenerazzjoni elettrika 2. DEFINIZZJONIJIET, SIMBOLI U ABBREVJAZZJONIJIET Għall-għan ta’ din id-Direttiva, 2.1. magni compression-ignition (C.I.) għandha tfisser magna li taħdem fuq il-prinċipju ta’ compression-ignition (e.g. magna diesel); 2.2. tniġġiż gassuż għandu jfisser il-monossidu tal-karbonju, l-idrokarburi (bl-ipoteżi tar-rata ta’ C1: H1.85) u ossidi tan-nitroġenu, dak l-aħħar imsemmi għandu jkun espress fl-ekwivalenti tad-diossidu tan-nitroġenu (NO2); 2.3. partikolati tat-tniġġiż għandhom ifissru kull materjal miġbur fuq medja speċifika wara li l-gass ta’ l-exhaust tal-magna C.I. jkun ġie mnaddaf b’arja iffiltrata sabiex it-temperatura ma teċċedix 325 K (52 °C); 2.4. il-potenza netta għandha tfisser il-potenza ‘KEE kW’ miksuba fuq il-bank tat-test fit-tarf tal-crankshaft, jew l-ekwivalenti tiegħu, imkejla skond il-metodu tal-KEE jew il-kejl tal-potenza ta’ magni tal-kombustjoni interni għal vetturi tat-triq kif elenkati fid-Direttiva 80/1269/KEE [5], apparti li l-potenza tal-fann li jkessaħ il-magna tkun eskluża [6] u l-kondizzjonijiet tat-test u l-karburant tar-referenza speċifikat fid-Direttiva jkunu osservati; 2.5. veloċità ratata għandha tfisser il-veloċità massima b’tagħbija sħiħa kif permissibbli mill-gvernatur kif speċifikat mill-manifattur; 2.6. tagħbija perċentwali għandha tfisser il-frazzjoni torque massima disponibbli fil-veloċità ta’ magna speċifika; 2.7. it-torque tal-veloċità massima għandu jfisser il-veloċità li fiha t-torque massimu jkun milħuq mill-magna, kif hu speċifikat mill-manifattur; 2.8. veloċità intermedja għandha tfisser l-veloċità tal-magna li tilħaq waħda mil-ħtiġiet li ġejjin: - għal magni li huma disinjati biex joperaw fuq skala ta’ veloċitajiet fuq kurva tat-torque għal tagħbija sħiħa, il-veloċità intermedja għandha tkun il-veloċità massima tat-torque dikjarata jekk iseħħ bejn is-60 % u s-70 % tal-veloċità ratata, - jekk it-torque tal-veloċià massima hija anqas minn 60 % tal-veloċità ratata, il-veloċità intermedja għandha tkun ta’ 60 % tal-veloċità ratata, - jekk it-torque tal-veloċità massima ikun aktar minn 75 % tal-veloċità ratata, il-veloċità intermedja għandha tkun ta’ 75 % tal-veloċità ratata. 2.9. Simboli u abbrevjazzjonijiet 2.9.1. Simboli għall-parametri tat-test Simbolu | Unità | Terminu | Ap | m2 | Il-medda transversjali ta’ l-isokinetiċi sonda tal-kampjun | AT | m2 | Il-medda transversjali tat-tubu ta’ l-exhaust | aver | | Il-valuri mgħobbija medji ta’: | m3/siegħa | —il-volum tat-tnixxiegħa | kg/siegħa | —it-tnixxiegħa tal-massa | C1 | — | Karbonju 1 ekwivalenti idrokarbonju | conc | ppm Vol % | Konċentrazzjoni (bis-suffiss tal-komponent nominattiv) | concc | ppm Vol % | Konċentrazzjoni korretta ta’ l-isfond | concd | ppm Vol % | Konċentrazzjoni ta’ l-arja mdewba | DF | — | Fattur tat-tidwib | fa | — | Fattur atmosferiku tal-laboratorju | FFH | — | Fattur speċifiku tal-karburant użat għall-kalkolazzjonijiet ta’ konċentrazzjonijiet imxarrba minn konċentrazzjonijiet xotta ta’ l-idroġenu għal relattività tal-karbonju | GAIRW | kg/siegħa | Id-dħul tal-massa tan-nixxiegħa ta’ l-arja fuq il-bażi mxarrba | GAIRD | kg/siegħa | Id-dħul tan-nixxiegħa tal-massa ta’ l-arja fuq il-bażi xotta | GDILW | kg/siegħa | It-taħlil tal-massa tan-nixxiegħa ta’ l-arja fuq bażi niedja | GEDFW | kg/siegħa | l-ekwivalenti l-massa tal-gass dilwit ta’ l-exhaust b’rata ta’ nixxiegħa fuq bażi niedja | GEXHW | kg/siegħa | Ir-rata tal-massa tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust fuq bażi niedja | GFUEL | kg/siegħa | Ir-rata tal-massa tan-nixxiegħa tal-karburanti | GTOTW | kg/siegħa | Ir-rata tal-massa dilwita tal-gass ta’ l-exhaust fuq bażi niedja | HREF | g/kg | Referenza tal-valur ta’ l-umdità assoluta ta’ 10,71 g/kg għall-kalukazzjoni ta’ NOx u tal-fatturi tal-korrezzjoni ta’ l-umdità tal-partikolati | Ha | g/kg | L-umdità assoluta ta’ l-arja dieħla | Hd | g/kg | L-umdità assoluta ta’ l-arja dilwita | i | — | Is-subskritt li juri mezz individwali | KH | — | Fattur tal-korrezzjoni ta’ l-umdità għal NOx | Kp | — | Fattura tal-korrezzjoni ta’ l-umdità tal-partikolati | KW,a | — | Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi ta’ l-arja dieħla | KW,d | — | Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi ta’ l-arja dilwita | KW,e | — | Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi tal- gass maħlil ta’ l-exhaust | KW,r | — | Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi tal-gass mhux proċessat ta’ l-exhaust | L | % | Perċentaġġ tat-torque relatat mat-torque massima għall-velocità tat-test | Massa | g/siegħa | Is-subskritt li juri r-rata tan-nixxiegħa tal-massa ta’ l-emissjonijiet | MDIL | kg | Il-Massa tal-kampjun dilwit ta’ l-arja li għadda mill-filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati | Md | mg | Il-massa tal-partikolati mill-kampjun dilwit ta’ l-arja | Mf | mg | Il-massa miġbura tal-kampjun tal-partikolat | MSAM | kg | Massa tal-kampjun iddilwit ta’ l-exhaust li għadda mill-filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati | Pa | kPa | Il-pressjoni tas-saturazzjoni tal-fwar ta’ l-arja dieħla fil-magna (ISO 3046: Psy = PSY test ambjentali) | PB | kPa | Pressjoni barometrika totali (ISO 3046): Px = PX Pressjoni totaliambjentali tas-sit Py = PY Pressjoni totali ambjentali) | DT | kPa | Il-pressjoni tas-saturazzjoni tal-fwar ta’ l-arja dilwita | Ps | kPa | Pressjoni atmosferika xotta | P | kW | Potenza, brejk mhux ikkoreġut | PAE | kW | Il-potenza dikjarata totali assorbita minn awżiljarji mwaħħla għat-test li ma humiex meħtieġa mill-paragrafu 2.4 ta’ dan l-Anness | PM | kW | Is-saħħa massima mkejla fil-veloċità tat-test taħt il-kondizzjonijiet tat-test (ara l-Anness VI, l-Appendiċi 1) | Pm | kW | Saħħa mkejla f’diversi metodi tat-testijiet | q | — | Skala tad-dilwizzjoni | r | — | Skala ta’ arja transversjali ta’ sonda isokinetika u t-tubu ta’ l-exhaust | Ra | % | Umdità relattiva ta’ l-arja dieħla | Rd | % | Umdità relattiva ta’ l-arja dilwita | Rf | — | Fattur tar-rispons ta’ l-FID | S | kW | Settjar tad-Dinamometru | Ta | K | Temperatrua assoluta ta’ l-arja li dieħla | TD | K | Temperatura assoluta tal-livell tan-nida | Tref | K | Tempertatura ta’ referenza (tal-kombustjoni ta’ l-arja:298 K) | VAIRD | m3/siegħa | Il-volum tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja dieħla fuq bażi xotta | VAIRW | m3/siegħa | Il-volum tar-rata tal-mixi ta’ l-arja dieħla fuq bażi niedja | VDIL | m3 | Il-volum tal-kampjun ta’ arja dilwita għaddejja minn filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati | VDILW | m3/siegħa | Il-volum tar-rata tal-mixi ta’ arja dilwita fuq bażi niedja | VEDFW | m3/siegħa | Il-volum ekwivalenti tar-rata tan-nixxiegħa tal-gass dilwit ta’ exhaust fuq bażi niedja | VEXHD | m3/siegħa | Il-volum tar-rata tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust fuq bażi xotta | VEXHW | m3/siegħa | Il-volum tar-rata tan-nixxiegħa tal-gas ta’ l-exhaust fuq bażi niedja | VSAM | m3 | Il-volum tal-kampjun għaddej minn filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati | VTOTW | m3/siegħa | Ir-rata tal-volum tan-nixxiegħa ta’ exhaust tal-gass dilwit fuq bażi niedja | WF | — | Fattur tal-piż | WFE | — | Fattur effettiv tal-piż | 2.9.2 Simboli għal komponenti kimiċi CO | Monossidu tal-Karbonju | CO2 | Dijossidu tal-karbonju | HC | Idrokarburi | NOx | Ossidi tan-nitroġenu | NO | Nitroġenu ossidat | NO2 | Dijossidu tan-nitroġenu | O2 | Ossiġenu | C2H6 | Etanju | PT | Partikolat | DOP | Dio-otilftalat | CH4 | Metanju | C3H8 | Propina | H2O | Ilma | PTFE | Politetrafloroetilina | 2.9.3. Abbrevjazzjonijiet FID | Ditettur tal-jonizzazzjoni tal-fjamma | HFID | Ditettur tal-jonizzazzjoni tal-fjamma msaħħna | NDIR | Analizzatur infra-ħamrani mhux dispersiv | CKD | Ditettur tal-Kemiluminixxenti | HCLD | Ditettur tal-Kemiluminixxenti imsaħħan | PDP | Pompa tal-dispostament pożittiv | CFV | Venturi tan-nixxiegħa kritika | 3. MARKI TAL-MAGNI 3.1. Il-magna approvata bħala unità teknika għandha turi: 3.1.1. il-marka tal-kummerċ jew l-isem id-ditta tal-manifattur tal-magna; 3.1.2. it-tip tal-magna, il-familja tal-magna (jekk applikabbli), u numru uniku ta’ l-identifikazzjoni tal-magna. 3.1.3. in-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip KE kif hemm deskritt fl-Anness VII. 3.2. Dawn il-marki għandhom ikunu ta’ tip dewwiemi għall-ħajja utenti tal-magna u għandhom ikunu leġibbli kjarament u ma jitħassrux. Jekk jintużaw tikketti jew pjanċi, għandhom ikunu mwaħħla b’tali mod li b’żieda mat-twaħħil li jkun dewwiemi għall-ħajja utenti tal-magna, u t-tikketti/pjanċi ma jistgħux jitneħħew mingħajr ma jkunu distrutti jew sfreġjati. 3.3. Dawn il-marki għandhom ikunu mwaħħla b’mod sigur ma’ parti neċessarja għall-operazzjoni normali tal-magna u li ma tkunx normalment mibdula matul il-ħajja tal-magna. 3.3.1. Dawn il-marki għandhom jinstabu f’post biex ikunu viżibbli faċilment għall-persuna ordinarja wara li l-magna tkun kompletata bl-awżiljarji kollha tagħha meħtieġa għall-operazzjoni tal-magna. 3.3.2. Kull magna għandha tkun ipprovduta bi pjanċa supplimentari mobbli ta’ materjali dewwiemi, li għandu juri l-informazzjoni kollha indikata taħt is-Sezzjoni 3.1, li tkun f’posizzjoni, jekk neċessarja, sabiex tagħmel il-marka msemmija fis-Sezzjoni 3.1 viżibbli faċilment għall-persuna ordinarja u b’aċċess faċli meta l-magna tkun installata fil-makkinarju. 3.4. Il-mod ta’ kif ikunu kkodifikati l-magni fil-kuntest man-numri ta’ l-identifikazzjoni għandhom ikunu tali li jippermettu għad-determinazzjoni tas-sekwenza tal-produzzjoni. 3.5. Qabel ma jitilqu mil-linja tal-produzzjoni l-magni għandhom juru l-marki kollha. 3.6. Il-lokazzjoni eżatta tal-marki tal-magna għandhom ikunu dikjarati fl-Anness VI, Is-Sezzjoni 1. 4. SPEĊFIKAZZJONIJET U TESTIJIET 4.1. Ġenerali Il-komponenti li kapaċi jaffettwaw l-emissjonijiet ta’ tniġġiż tal-gass tal-partikolati għandhom ikunu disinjati, kostrutti u armati b’tali mod sabiex jagħmluha possibbli li l-magna, fl-użu normali, minkejja l-vibrazzjonijiet li tkun soġġetta għalihom, tkun konformi mad-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva. Il-miżuri tekniċi meħudha mill-manifattur għandhom ikunu tali sabiex jassiguraw li l-emissjonijiet imsemmija huma effetivament limitati, skond din id-Direttiva, matul il-ħajja normali tal-magna u f’kondizzjonijiet ta’ l-użu normali. Dawn id-disposizzjonijiet għandhom jitqiesu li jkunu intlaħqu jekk id-disposizzjonijiet tas-sezzjonjiet 4.2.1, 4.2.3 u 5.3.2.1 huma rispettivament imħarsa. Jekk konvertitur katalitiku u/jew nassa għall-partikolati li jintużaw mill-manifattur juru li permezz ta’ testijiet tad-durabbiltà, li hu stess jista’ jagħmel jew skond prattika ta’ l-inġinerija tajba, u permezz ta’ reġistri korrispondenti, li dan l-apparat ta’ trattament posterjuri jista’ jkun mistenni li jiffunzjona kif suppost għall-ħajja tal-magna. Ir-reġistru għandu jkun magħmul b’konformità mas-Sezzjoni 5.2 u b’mod partikolari mas-Sezzjoni 5.2.3. Garanzija korrispondenti għandha tingħata lill-konsumatur. Sostituzzjoni sistematika ta’ l-apparat, wara ċertu żmien tat-tħaddim tal-magna, hija permissibbli. Kull aġġustament, tiswija, żarmar, tindif, jew sostituzzjoni tal-komponenti tal-magna jew tas-sistemi li jsiru fuq bażi perjodika sabiex ma jippermettux malfunzjoni tal-magna fil-kuntest ta’ wara l-apparat tat-trattament posterjuri, għandu jsir sal-punt li hu teknoloġikament meħtieġ sabiex jassiguraw funzjonament kif suppost tas-sitema tal-kontroll ta’ l-emissjonijiet. Għalhekk il-ħtiġiet ta’ manteniment skedat għandu jkun inkluż fil-manwal tal-konsumatur, u għandu jkun kopert bid-disposizzjonijiet tal-garanzija msemmija hawn fuq, u approvat qabel ma tingħata l-approvazzjoni. L-estratt korrispondenti mill-manwal fir-rigward tal-manteniment/sostituzzjonijiet ta’ l-apparat tat-trattament, u għall-kondizzjonijiet tal-garanzija, għandhom ikunu inklużi fl-informazzjoni tad-dokument kif hemm elenkat fl-Anness II ta’ din id-Direttiva. 4.2. Speċifikazzjonijiet li jikkonċernaw l-emissjonijiet tat-tniġġiż Il-komponenti tal-gass u l-partikolati li jintefgħu mill-magna preżentata għat-test għandhom jitkejlu bil-metodi deskritti fl-Anness V. Sistemi oħrajn ta’ l-analizzar jistgħu jkunu aċċettati jekk iwasslu għal riżultati ekwivalenti għas-sistemi ta’ referenza li ġejjin: - għall-emissjonijiet tal-gass imkejla fl-exhaust mhux proċessat, is-sistema li tidher fil-Figura 2 ta’ l-Anness V, - għall-emissjonijiet tal-gass imkejla fl-exhaust dilwit ta’ sistema tan-nixxiegħa kompletament dilwita, is-sistema li tidher fil-Figura 3 ta’ l-Anness V, - għall-emissjonijiet partikolati, is-sistema tan-nixxiegħa kompletament dilwita, li topera jew b’filtru separat għal kull mod jew b’metodu tal-filtru singolu kif jidher fil-Figura 13 ta’ l-Anness V. Is-sistema tad-determinazzjoni ta’ l-ekwavalenza għandha tkun ibbażata fuq ċiklu ta’ seba’ testijiet (jew iżjed) korrelazzjoni bejn is-sistema fil-konsiderazzjoni u wieħed jew iktar mis-sistemi ta’ referenza msemmija hawn fuq. Il-kriterja ta’ l-ekwivalenza hija definita bħala qbil ta’ ± 5 % tal-medji tal-valuri ta’ l-emissjonijiet taċ-ċiklu mkejla. Iċ-ċiklu li għandu jintuża għandu jkun dak mogħti fl-Anness III, is-Sezzjoni 3.6.1. Għall-introduzzjoni ta’ sistema ġdida fid-Direttiva id-determinazzjoni ta’ l-ekwivalenza għandha tkun ibbażata fuq il-kalkulazzjoni tal-possibbiltà ta’ ripetibbiltà u riproduċibbiltà, kif hemm deskritt fil-ISO 5725. 4.2.1. L-emissjonijiet tal-monossidu tal-karbonju, l-emissjonijiet ta’ idrokarburi, l-emissjonijiet ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u l-emissjonijiet ta’ partikolati miksuba ma għandux jeċċedi l-ammont muri fit-tabella t’hawn taħt: Potenza netta (P) (kW) | Monossidu tal-karbonju (CO) (g/kWh) | Idrokarburi (HC) (g/kWh) | Ossidi tan-nitroġenu (NO?) (g/kWh) | Partikolati (PT) (g/kWh) | 130 ≤ P ≤ 560 | 5,0 | 1,3 | 9,2 | 0,54 | 75 ≤ P < 130 | 5,0 | 1,3 | 9,2 | 0,70 | 37 ≤ P < 75 | 6,5 | 1,3 | 9,2 | 0,85 | 4.2.2. Il-limiti ta’ l-emissjoni mogħtija fil-punt 4.2.1 huma l-limiti ta’ barra mill-magni li għandhom jintlaħqu qabel kwalunkwe apparat tat-trattament ta’ l-exhaust posterjuri. 4.2.3. L-emissjonijiet tal-monossidu tal-karbonju, l-emissjonijiet ta’ idrokarburi, l-emissjonijiet ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u l-emissjonijiet ta’ partikolati miksuba għandhom għall-istadju II ma jeċċedux l-ammonti murija fit-tabella ta’ hawn taħt: Potenza netta (P) (kW) | Monossidu tal-karbonju (CO) (g/kWh) | Idrokarburi (HC) (g/kWh) | Ossidi tan-nitroġenu (NOx) (g/kWh) | Partikolati (PT) (g/kWh) | 130 ≤ P ≤ 560 | 5,0 | 1,0 | 6,0 | 0,2 | 75 ≤ P < 130 | 5,0 | 1,0 | 6,0 | 0,3 | 37 ≤ P < 75 | 5,0 | 1,3 | 7,0 | 0,4 | 18 ≤ P < 37 | 5,5 | 1,5 | 8,0 | 0,8 | 4.2.4. Meta, kif definit skond is-Sezzjoni 6 flimkien ma’ l-Anness II, Appendiċi 2, familja waħda ta’ magni tkopri aktar minn grupp ta’ saħħa waħda, il-valuri ta’ l-emissjonijiet tal-magna prinċipali (l-approvazzjoni tat-tip) u tat-tipi kollha fl-istess familja (COP) għandhom jilħqu l-ħtiġiet aktar iebsa ta’ l-għola grupp tas-saħħa. L-applikant għandu l-għażla sabiex jirrestrinġi d-definizzjoni ta’ familji ta’ magni għal gruppi ta’ saħħa singoli u biex b’mod korrispondenti japplika għaċ-ċertifikazzjoni. 4.3. Installazzjoni fuq makkinarju mobbli L-installazzjoni tal-magna fuq makkinarju mobbli għandha tkun konformi mar-restrizzjonijiet elenkati fl-iskop ta’ l-approvazzjoni tat-tip. B’żieda ma’ dawn il-karatteristiċi li ġejjin fir-rigward ta’ l-approvazzjoni tal-magna għandhom jintlaħqu dejjem: 4.3.1. id-dipressjoni tad-dħul ma għandhiex teċċedi dak speċifikat għall-magna approvata fl-Anness II, Appendiċi 1 jew 3 rispettivament; 4.3.2. il-pressjoni posterjuri ta’ l-exhaust ma għandhiex teċċedi dak speċifikat għall-magna approvata fl-Anness II, Appendiċi 1 jew 3 rispettivament. 5. SPEĊIFIKAZZJONI TAL-KONFORMITÀ TA’ L-ISTUDJI TAL-MANIFATTURA 5.1. F’dak li jirrigwardja l-verifika ta’ l-eżistenta ta’ l-arranġamenti u l-proċeduri biex jassiguraw kontroll effettiv tal-konformità tal-manifattura qabel ma tingħata l-approvazzjoni tat-tip, l-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha taċċetta wkoll ir-reġistrazzjoni tal-manifattur ma’ l-istandard armonizzat EN 29002 (li l-iskop tagħha jkopri l-magni konċernati) jew l-istandard ta’ l-akkreditazzjoni ekwivalenti li jissodisfa l-ħtiġiet. Il-manifattur għandu jipprovdi dettalji tar-reġistrazzjoni u jintrabat sabiex jinforma lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni b’kull reviżjoni tal-validità jew l-iskop tagħha. Sabiex jivverifika li l-ħtiġiet tas-Sezzjoni 4.2 huma imħarsa kontinwament, kontrolli adekwati tal-produzzjoni għandhom jsiru. 5.2. Id-detentur ta’ l-approvazzjoni għandu b’mod partikolari: 5.2.1. jassigura l-eżistenza ta’ proċeduri għal kontroll effettiv tal-kwalità tal-prodott; 5.2.2. ikollu aċċess għall-apparat ta’ kontroll meħtieġ għall-verifika tal-konformità ma’ kull tip approvat; 5.2.3. jassigura li d-dettalji tar-riżultati tat-testijiet huma rreġistrati u li d-dokumenti annessi għandhom jibqgħu disponnibbli għal perjodu li għandu jkun determinat bi ftehim ma’ l-awtorità ta’ l-approvazzjoni; 5.2.4. janalizza r-riżultati ta’ kull tip ta’ test, sabiex jivverifika u jassigura l-istabbiltà tal-karatteristiċi tal-magna, waqt li jippermettu għal varjazzjonijiet fil-proċess tal-produzzjoni industrijali; 5.2.5. jassigura li kull kampjunar tal-magni jew tal-komponenti li jagħtu evidenza ta’ nuqqas ta’ konformità mat-tip tat-test ikkonsidrat għandu jagħti lok għal kampjunar ieħor u test ieħor. Il-passi kollha meħtieġa għandhom jittieħdu sabiex jerġa’ jistabbilixxi l-konformità tal-produzzjoni korrispondenti. 5.3. L-awtorità kompetenti li tkun tat l-approvazzjoni tista’ fi kwalunkwe ħin tivverifika l-mezzi ta’ kontrolli tal-konformità applikabbli għal kull unità tal-produzzjoni. 5.3.1. F’kull inspezzjoni, il-kotba tat-testijiet u r-reġistri ta’ l-istudju tal-produzzjoni għandhom ikunu preżentati lill-ispettur waqt iż-żjara tiegħu. 5.3.2. Meta l-livell tal-kwalità jidher li ma huwiex sodisfaċenti jew meta jidher meħtieġ li għandha tkun ivverifikata l-validità tad-dettalji ppreżentati ma’ l-applikazzjoni tas-Sezzjoni 4.2, il-proċedura li ġejja hija adottata: 5.3.2.1. tittieħed magna mis-serje u tkun soġġetta għat-test li hemm deskritt fl-Anness III. L-emissjonijiet tal-monossidu tal-karbonju, l-emissjonijiet ta’ l-idrokarburi, l-emissjonijiet ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u l-emissjonijiet ta’ partikolati miksuba ma għandux jeċċedi l-ammonti li jidhru fit-tabella fis-Sezzjoni 4.2.1, soġġetta għal-ħtiġiet tas-Sezzjoni 4.2.2, jew dawk murija fit-tabella fis-Sezzjoni 4.2.2 rispettivament; 5.3.2.2. x - tar-riżultati miksuba bl-istess kampjun għandha imbagħad tkun iddeterminata għal kull tinġġis. Il-produzzjoni tas-serje għandha imbagħad tkun iddeterminata jekk tkun konformi mal-kondizzjoni li ġejja: [7] meta: L hu l-valur tal-limitu kif stabbilit fis-Sezzjoni 4.2.1/4.2.3 għal kull tniġġiż kkunsidrat, k hu l-fattur statistiku li jiddependi fuq n u mogħti fit-tabella li ġejja: n | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | k | 0,973 | 0,613 | 0,489 | 0,421 | 0,376 | 0,342 | 0,317 | 0,296 | 0,279 | n | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | k | 0,265 | 0,253 | 0,242 | 0,233 | 0,224 | 0,216 | 0,210 | 0,203 | 0,198 | k = 0,8602n 5.3.3. L-awtorità ta’ l-approvazzjoni jew is-servizz tekniku resonsabbli għall-verifika tal-konformità tal-produzzjoni għandu jagħmel it-testijiet fuq magni li kellhom ir-run-in parzjalment jew kompletament lest, skond l-ispeċifikazzjonijet tal-manifattur. 5.3.4. Il-frekwenza normali ta’ l-ispezzjonijiet awtorizzati mill-awtorità kompetenti għandha tkun darba fis-sena. Jekk il-ħtiġiet tas-Sezzjoni 5.3.2 ma jintlaħqux, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jassiguraw li jittieħdu l-passi kollha meħtieġa biex jerġa’ jkun stabbilit il-konformità tal-manifattura malajr kemm jista’ jkun. 6. PARAMETRI LI JIDDEFINIXXU L-FAMILJA TA’ MAGNI Il-familja ta’ magni tista’ tkun definita b’parametri ta’ disin bażiku li għandu jkun komuni fil-familja. F’ċerti każi jista’ jkun hemm interazzjoni tal-parametri. Dawn l-effetti għandhom jittieħdu ukoll fil-konsiderazzjoni sabiex jassiguraw li l-magni b’karatteristiċi simili ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust huma inklużi fil-familja tal-magni. Sabiex magni jkunu jistgħu jitqiesu li huma ta’ l-istess familja ta’ magni, il-lista tal-parametri li ġejjin għandhom ikunu komuni: 6.1. Ċiklu tal-kombustjoni: - 2 ċikli - 4 ċikli 6.2. Medjum li jkessaħ: - arja - ilma - żejt 6.3. Spostament individwali taċ-ċilindri: - magni li jkunu fi ħdan firxa totali ta’ 15 % - n-numru ta’ ċilindri għal magni b’apparat tat-trattrament posterjuri 6.4. Il-metodu ta’ l-aspirazzjoni ta’ l-arja: - aspirat b’mod naturali - ikkargat bil-pressjoni 6.5. It-tip/disinn kabinett tal-kombustjoni: - il-post ta’ qabel il-kabinett - il-kabinett tad-tidwir - kabinett miftuħ 6.6. Valvola u porting - konfigurazzjoni, daqs u numru: - cylinder head - il-ħajt taċ-ċilindru 6.7. Sisema tal-karburanti: - injettatur fil-linja tal-pompa - pompa fil-linja - il-pompa tad-distrubuzzjoni - element singolu - injettatur ta’ l-unità 6.8. Fatturi mixxellanji: - riċirkulazzjoni tal-gass ta’ l-exhaust - injezzjoni/emulżjoni ta’ l-ilma - injezzjoni ta’ l-arja - sistema li tkessaħ b’ċarġ 6.9. Trattament posterjuri ta’ l-exhaust - katalista ta’ l-ossidazzjoni - katalista tat-tnaqqis - reattur termali - nassa tal-partikolati 7. L-GĦAŻLA TAL-MAGNA PRINĊIPALI 7.1. Il-magna prinċipali tal-familja għandha tingħażel bl-użu tal-kriterji primarji ta’ l-għola forniment tal-karburant kull dawra fit-torque massimu dikjarat. F’każ li tnejn jew aktar magni għandhom din il-kriterja primarja komuni, il-magna prinċipali għandha tingħażel skond il-kriterja sekondarja ta’ l-għola forniment tal-karburant kull dawra fil-veloċità ratata. Taħt ċerti ċirkostanzi, l-awtorità ta’ l-approvazzjoni tista’ tikkonkludi li l-għar każ tar-rata ta’ l-emissjonijiet ta’ familja tista’ tkun karatterizzata b’test fuq it-tieni magna. B’hekk, l-awtorità ta’ l-approvazzjoni tista’ tagħżel magna addizzjonali għal test ibbażat fuq il-fatturi li jindikaw li jista’ jkollhom l-għola livelli ta’ l-emissjonijiet tal-magni fi ħdan dik il-familja. 7.2. Jekk magni fl-istess familja jinkorporaw fatturi varjabbli oħrajn li jistgħu jkunu meqjusa li jaffettwa l-emissjonijiet ta’ l-exhaust, dawn il-fatturi għandhom ikunu identifikati u jittieħdu b’kont fis-selezzjoni tal-magna prinċipali. [1] ĠU L 42, tat-23.2.1970, pġ. 1. Id-Direttiva kif l-aħħar emandata bid-Direttiva 93/81/KEE (ĠU L 264, tat-23.10.1993, pġ. 49). [2] ĠU L 225, ta’ l-10.8.1992, pġ. 72. [3] ĠU L 84, tat-28.3.1974, pġ. 10. Id-Direttiva kif l-aħħar emendata bid-Direttiva 88/297/KEE (ĠU L 126, ta’ l-20.5.1988, pġ. 52). [4] L-Approvazzjoni mogħtija skond ir-Regolament 49 tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa, serje ta’ emendi 02, corriġenda 1/2 għandha titqies ekwivalenti ta’ l-approvazzjoni mogħtija skond id-Direttiva 88/77/KEE (ara d-Direttiva 92/53/KEE, l-Anness IV, Sezzjoni II). [5] ĠU L 375, tal-31.12.1980, pġ. 46. Id-Direttiva kif l-aħħar emendata bid-Direttiva 89/491/KEE (ĠU C 238, tal-15.8.1989, pġ. 43). [6] Dan ifisser li, kontrarju tal-ħtiġiet tas-Sezzjoni 5.1.1.1 ta’ l-Anness I tad-Direttiva 80/1269/KEE, il-fan li jkessaħ il-magna m’għandux ikun installat waqt it-test sabiex tkun ittestjata s-saħħa netta tal-magna; jekk għall-kuntrarju l-manifattur jagħmel it-test bil-fan installat fuq il-magna, is-saħħa assorbita mill-fan stess għandha tkun miżjuda mas-saħħa totali hekk imkejla. [7] St2 = ∑ x − x-2n − 1 meta x hija waħda mir-riżultati individwali akwistati b’kampjun ta’ n. -------------------------------------------------- ANNESS II DOKUMENT TA’ L-INFORMAZZJONI Nru… relatat ma’ l-approvazzjoni tat-tip u jirreferi għall-miżuri kontra l-emissjoni tat-tniġġiż tal-gass u l-partikolati minn magni b’combustion ignition li għandhom ikunu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq (Id-Direttiva 97/68/KE kif l-aħħar emendata bid-Direttiva../…KE) +++++ TIFF +++++ -------------------------------------------------- ANNESS III IL-PROĊEDURA TAT-TEST 1. INTRODUZZJONI 1.1. Dan l-Anness jiddiskrivi l-metodu biex ikunu determinati l-emissjonijiet tal-gass u tal-partikolati tat-tniġġiż minn magni li għandhom ikunu ttestjati. 1.2. It-test għandu jitwettaq bil-magna mtella’ fuq il-bank tat-test u konnessa mad-dinamometru. 2. KONDIZZJONIJIET TAT-TESTIJIET 2.1. Ħtiġiet ġenerali Il-volumi kollha u rati volumetrċi tan-nixxiegħa għandhom ikunu relatati ma’ 273 K (0 °Ċ) u 101,3 kPa. 2.2. Il-kondizzjonijiet tat-test tal-magna 2.2.1. It-temperatura assoluta Ta ta’ l-arja dieħla fil-magna espressa fi Kelvin, u l-pressjoni atmosferika xotta, espressa fi kPa, għandha titkejjel, u l-parametru fa għandu jkun determinat skond id-disposizzjonijiet li ġejjin: Magni b’aspirazzjoni naturali u mekkanikament supercharged: f = p sT2980,7 Magna bi jew mingħajr it-tkessiħ tad-dħul ta’ l-arja: f = p × T2981,5 2.2.2. Il-validità tat-test Biex test ikun rikonoxxut bħala wieħed validu, il-parametru fa għandu jkun tali li: 0,98 ≤ f ≤ 1,02 2.2.3. Magni b’charge tat-tkessiħ ta’ l-arja It-temperatura tal-medja tat-tkessieħ u t-temperatura taċ-charge ta’ l-arja għandhom ikunu reġistrati. 2.3. Is-sistema tad-dħul ta’ l-arja fil-magna Il-magna tat-test għandha tkun armata b’sistema tad-dħul ta’ l-arja li tippreżenta daħla tar-restrizzjoni ta’ l-arja fil-limitu massimu speċifikat mill-manifattur għall-apparat li jnaddaf l-arja nadifa fil-kondizzjonijiet operattivi tal-magna speċifikati mill-manifattur li jirriżulta fi tnixxiegħa massima ta’ l-arja. Sistema tal-laboratorju tat-test tista’ tkun użata, basta li l-kondizzjonijiet attwali ta’ l-operazzjoni tal-magna huma duplikati. 2.4. Sistema ta’ l-exhausttal-magna Il-magna tat-test għandha tkun armata b’sistema ta’ l-exhaust li tirrappreżenta pressjoni posterjuri ta’ l-exhaust fin-naħa l-għolja tal-limitu speċifikat mill-manifattur għall-kondizzjonijet operattivi tal-magna b’riżultat tas-saħħa massima dikjarata. 2.5. Is-sistema li tkessaħ Sistema li tkessaħ ta’ magna b’kapaċità suffiċjenti li żżomm il-magna f’temperaturi operattivi normali preskritti mill-manifattur. 2.6. Żejt lubrikanti L-ispeċifikazzjonijiet għaż-żejt tal-lubrikazzjoni użat għat-test għandu jkun reġistrat u preżentat mar-riżultati tat-test. 2.7. Il-karburanti tat-test Il-karburant għandu jkun il-karburant ta’ referenza speċifikat fl-Anness IV. In-numru tal-kontenut tas-cetane u tal-kubrit tal-karburant tar-referenza għandu jkun reġistrat fis-sezzjonijiet 1.1.1 u 1.1.2 rispettivament ta’ l-Anness VI, Appendiċi 1. It-temperatura tal-karburant fid-daħla tal-pompa ta’ l-injezzjoni għandha tkun 306-316 K (33-43 °Ċ). 2.8. Determinazzjoni tas-settingtad-dinamometru Is-settings tar-restrizzjoni tad-daħla u l-pressjoni posterjuri ta’ l-exhaust għandhom ikunu aġġustati skond il-limiti l-għolja tal-manifattur, bi qbil mas-sezzjonijiet 2.3 u 2.4. Il-valuri massimi tat-torque fil-veloċitajiet speċifikati tat-test għandhom ikunu determinati bl-esperimentazzjoni sabiex ikunu kalkolati l-valuri tat-torque għal-metodi speċifikati tat-testijiet. Għal magni li mhumiex disinjati biex joperaw fuq skala ta’ veloċità fuq kurva sħiħa tat-torque, it-torque massimu fil-veloċitajiet tat-test għandhom ikunu dikjarati mill-manifattur. Is-setting tal-magna għal kull metodu tat-testijiet għandu jkun kalkulat skond il-formula: S = P + P L 100 − P AE jekk ir-rata P P ≥ 0,03 il-valur tal-PAE jista’ jkun verifikat mill-awtorità teknika li tagħti l-approvazzjoni tat-tip. 3. ĠIRJA TA’ PROVA 3.1. Preparazzjoni tal-filtri li jiġbru l-kampjuni Mill-anqas siegħa qabel it-test, kull filtru (par) għandu jitqiegħed fuq dixx petri magħluq iżda mhux issiġillat u mqiegħed f’kabinett li jkejjel il-piż għall-istabbilizzazzjoni. Fl-aħħar tal-perjodu ta’ l-istabbilizzazzjoni, kull filtru (par) għandu jittieħed il-piż tiegħu u għandu jkun reġistrat il-piż mogħti mnaqqas minnu l-piż tad-dixx petri. Il-filtru (par) għandu mbagħad ikun maħżun fid-dixx petri magħluq jew taż-żamma tal-filtri sakemm ikun meħtieġ għat-test. Jekk il-filtru (par) ma jintużax f’temp ta’ tmien sigħat tat-tneħħija tiegħu mill-kabinett li fih jitkejjel il-piż, għandu jerġa’ jintiżen qabel ma jintuża. 3.2. L-installazzjoni ta’ l-apparat tal-kejl L-istrumentazzjoni u s-sondi biex jittieħdu l-kampjuni għandhom ikunu installati kif jinħtieġ. Waqt l-użu tas-sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa kollha għad-dilwizzjoni ta’ l-exhaust, it-tubu ta’ wara għandu jkun imqabbad mas-sistema. 3.3. Il-bidu tas-sitema tad-dilwizzjoni u tal-magna Is-sistema tad-dilwizzjoni u tal-magna għandhom jinxtegħlu u msaħħna sakemm it-temperaturi u l-pressjoni kollha jkunu stabbilizzati fit-tagħbija sħiħa u l-veloċità kalkolata (is-Sezzjoni 3.6.2). 3.4. Aġġustament tar-ratio tad-dilwizzjoni Is-sistema ta’ l-ikkampjunar tal-partikolati għandha tibda u taħdem fuq bypass għall-metodu tal-filtru singolu (mhux obligatorju għall-metodu tal-filtri multipli). Il-livell tal-partikolati fl-isfond ta’ l-arja dilwita jista’ jkun determinat billi tgħaddi arja mill-filtri tad-dilwizzjoni. Jekk l-arja filtrata tad-dilwizzjoni tkun użata, kejl wieħed jista’ jsir f’kull ħin qabel ma, waqt, jew wara t-test. Jekk l-arja ratba ma tkunx iffiltrata, kejl ta’ mill-anqas ta’ tliet punti, wara l-bidu, qabel il-waqfien, u f’punt qrib in-nofs taċ-ċiklu, huma meħtieġa u l-valuri kalkolati fuq medja. L-arja dilwita għandha tkun issettjata biex tintlaħaq temperatura massima tal-wiċċ tal-filtru ta’ 325 K (52 °Ċ) jew anqas f’kull metodu. Ir-rata totali tad-dilwizzjoni ma għandhiex tkun anqas minn erbgħa. Għall-metodu ta’ filtru singolu, in-nixxiegħa tal-massa tal-kampjun mill-filtru għandha tinżamm fi proporzjoni kostanti tar-rata tan-nixxiegħa tal-massa ta’ l-exhaust iddilwit għal sistemi ta’ nixxiegħa sħiħa għall-metodi kollha. Din ir-rata tal-massa għandha tkun fi ± 5 %, apparti milli għall-ewwel 10 sekondi ta’ kull metodu għal sistemi mingħajr il-kapaċità tal-bypass. Għal sistemi ta’ dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali bil-metodu tal-filtru singolu, ir-rata tan-nixxiegħa tal-massa mill-filtru għandha tkun konstanti fi skala ta’ ± 5 % waqt kull metodu, apparti milli għall-ewwel 10 sekondi ta’ kull metodu għal sistemi mingħajr il-kapaċità tal-bypass. Għal sistemi ta’ konċentrazzjoni kontrollata ta’ CO2 u NOx, il-kontenut tas-CO2 jew NOx ta’ l-ilma mħallat għandu jitkejjel fil-bidu u fl-aħħar ta’ kull test. It-test tas-CO2 u ta’ l-NOx tal-konċentrazzjoni mkejla ta’ qabel u wara ta’ l-isfond ta’ l-arja dilwita għandu jkun fi 100 ppm jew 5 ppm ta’ xulxin, rispettivament. Meta tituża sistema ta’ l-analiżi ta’ l-exhaust dilwit, il-konċentrazzjonijiet fl-isfond relevanti għandhom ikunu determinati permezz ta’ kampjunar ta’ l-arja dilwita f’borża tal-kampjunar waqt is-sekwenza kompleta tat-test. Jistgħu jittieħdu kampjuni tal-konċentrazzjoni fl-isfond kontinwu (bla borża) minn-tliet punti, fil-bidu, fl-aħħar u l-punt qrib in-nofs taċ-ċiklu u tittieħed il-medja. Mat-talba tal-manifattura il-kejl ta’ l-isfond jista’ jkun imħolli barra. 3.5. Iċċekkjar ta’ l-analizzatturi L-analizatturi ta’ l-emissjonijiet għandhom ikunu issettjati f’żero u jkunu mqassma matul it-test. 3.6. Iċ-ċiklu tat-test 3.6.1. Speċifikazzjoni A ta’ makkinarju skond is-Sezzjoni 1 ta’ l-Anness I: 3.6.1.1. Iċ-ċiklu ta’ 8-metodi li ġej [1] għandu jkun segwit fl-operazzjoni tad-dinamometru fuq il-magna tat-test: Numru tal-metodu | Veloċità tal-magna | Tagħbija (%) | Fattur tal-kejl tal-piż | 1 | Veloċità ratata | 100 | 0,15 | 2 | Veloċità ratata | 75 | 0,15 | 3 | Veloċità ratata | 50 | 0,15 | 4 | Veloċità ratata | 10 | 0,1 | 5 | Intermedja | 100 | 0,1 | 6 | Intermedja | 75 | 0,1 | 7 | Intermedja | 50 | 0,1 | 8 | Taħdem bil-mod | — | 0,15 | 3.6.2. Il-kondizzjoni tal-magna L-operazzjoni fil-bidu tal-magna sabiex tisħon il-magna u s-sistema għandha issir f’veloċità u torque massima sabiex tistabbilizza l-parametri tal-magna skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-manifattur. Nota: Il-perjodu ta’ kondizzjonament għandu jipprevjeni ukoll l-influenza ta’ depożiti minn test ta’ qabel fis-sistema ta’ l-exhaust. Hemm ukoll perjodu meħtieġ ta’ l-istabbilizzazzjoni bejn il-punti tat-test li kienu nklużi sabiex jitnaqqsu kemm jista’ jkun l-influwenzi minn punt għal ieħor. 3.6.3. Is-sekwenza tat-test Is-sekwenza tat-test għandha tkun mibdija. It-test għandu jsir fl-ordni tal-mod tan-numri kif hemm provdut hawn fuq fiċ-ċiklu tat-test. Waqt kull metodu taċ-ċiklu tat-test wara l-perjodu inizjali tat-transizzjoni, il-veloċità speċifikata għandha tinżamm fi ± 1 % tal-veloċità kalkulata jew ± 3 min-1 skond liema huwa l-akbar apparti milli għal tidwir bil-mod li għandu jkun fit-toleranzi dikjarati mill-manifattur. It-torque speċifikata għandha tinżamm sabiex il-medja matul perjodu waqt liema l-kejl li jittieħed hu fi ± 2 % tat-torque massima fil-veloċità tat-test. Għal kull punt ta’ kejl ħin minimu ta’ 10 minuti huwa meħtieġ. Jekk għat-test ta’ magna, ħinijiet ta’ kampjunar huma meħtieġa għal raġunijiet biex tinkiseb massa partikolata suffiċjenti fuq il-filtru tal-kejl, il-perjodu tal-metodu tat-test jista’ jkun estiż kif ikun meħtieġ. It-tul tal-metodu għandu jkun irreġistrat u rapportat. Il-valuri tal-konċentrazzjonijiet ta’ l-emissjonijiet tal-gass ta’ l-exhaust għandhom jitkejlu u jkunu reġistrati waqt l-aħħar tliet minuti tal-metodu. L-ikkampjunar tal-partikolati u l-kejl ta’ l-emissjonijiet tal-gass ma għandux jibda qabel l-istabbilizzazzjoni tal-magna, kif definit mill-manifattur, ikun intlaħaq u t-tkomplija tagħhom għandha tkun koinċidenti. It-temperatura tal-karburant għandha titkejjel fid-daħla tal-pompa ta’ l-injezzjoni tal-karburant jew kif speċifikat mill-manifattur, u l-lokazzjoni tkun reġistrata. 3.6.4. Ir-rispons ta’ l-analizzatur Il-prodott ta’ l-analizzaturi għandu jkun irreġistrat fuq apparat li jirrekordja fuq strixxa grafika jew imkejjel b’sistema ekwivalenti ta’ l-akkwist tad-dettalji bl-exhaust għaddej mill-analizzaturi waqt mill-anqas l-aħħar tliet minuti ta’ kull metodu. Jekk borża ta’ l-ikkampjunar hija applikata għall-kejl tas-CO u CO2 idilwita (ara Appendiċi 1, is-Sezzjoni 1.4.4), il-kampjun għandu jkun imdaħħlal fil-borża waqt l-aħħar tliet minuti ta’ kull metodu, u l-kampjun tal-borża jkun analizzata u rreġistrat. 3.6.5. Kampjunar tal-partikolati Il-kampjunar tal-partikolati jista’ jsir jew bil-metodu tal-filtru singolu jew bil-metodu ta’ filtri multipli (Appendiċi 1, Sezzjoni 1.5). Peress li r-riżultati tal-metodi jista’ jkunu kemm xejn differenti, il-metodu użat għandu jkun dikjarat mir-riżultati. Għall-metodu tal-filtru singolu l-fatturi tal-kejl modali ta’ kull metodu speċifikat fil-proċedura taċ-ċiklu tat-test għandu jittieħed fl-kont waqt l-ikkampjunar bl-addattament tar-rata tan-nixxiegħa u/jew il-ħin tal-kampjunar, kif xieraq. Il-kampjunar għandu jseħħ tard kemm jista’ jkun possibbli f’kull metodu. Il-ħin tal-kampjunar għal kull metodu jrid jkun mill-anqas 20 sekonda għal filtru singolu u mill-anqas 60 sekonda għal-metodu ta’ filtri multipli. Għal sistemi mingħajr il-kapaċità tal-bypass, il-ħin tal-kampjunar għandu jkun mill-anqas 60 sekonda għall-metodi ta’ filtri singoli u multipli. 3.6.6. Il-kondizzjonijiet tal-magna Il-veloċità u t-tagħbija tal-magna, it-temperatura ta’ l-arja dieħla, in-nixxiegħa tal-karburant jew nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust għandu jitkejjel għal kull metodu la darba l-magna tkun ġiet stabbilita. Jekk il-kejl tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust jew il-kejl ta’ l-arja tal-kumbustjoni u l-konsum tal-karburant ma jkunx possibbli, jista’ jkun ikkalkulat bl-użu tal-metodu tal-bilanċ tal-karbonju u l-ossiġenu (ara Appendiċi 1 is-Sezzjoni 1.2.3). Kull dettall addizzjonali meħtieġ għall-kalkulazzjoni għandu jkun irreġistrat (ara Appendiċi 3, sezzjonijiet 1.1 u 1.2). 3.7. Il-verifikar mill-ġdid ta’ l-analizzaturi Wara t-test ta’ l-emissjonijiet, gass ta’ żero u l-istess firxa ta’ gass għandha tintuża għall-ivverifikar mill-ġdid. It-test għandu jkun ikkonsidrat aċċettabbli jekk id-differenza bejn iż-żewġ riżultati tal-kejl ivarjaw inqass minn 2 %. [1] Identiku maċ-ċiklu C1 ta’ l-abbozz tal-istandard ISO 8178-4 -------------------------------------------------- ANNESS IV KARATTERISTIĊI TEKNIĊI TAL-KARBURANTI TAR-REFERENZA PRESKRITTI GĦAT-TESTIJIET TA’ L-APPROVAZZJONI U BIEX TKUN IVVERIFIKATA L-KONFORMITÀ TAL-PRODUZZJONI KARBURANTI TA’ REFERENZA GĦAL MAKKINARJU MOBBLI MHUX TAT-TRIQ (1) Nota: Proprjetajiet prinċipali għal kapaċitajiet ta’ l-inġenji/emissjonijiet ta’ l-ispurgar huma emfasizzati. Nota 1: Jekk ikun meħtieġ li tiġi kalkolata l-effiċjenza termali ta’ l-inġenji jew tal-vettura, il-valur kalorifiku tal-karburanti jista’ jkun ikkalkolat minn: Enerġija speċifika MJ/kg = × + 9,42 · s − 2,499 · x meta: d = hija d-densità fi 288 K (15ºC) x = hu l-proporzjon skond il-massa ta’ l-ilma (%/100) y = huwa l-proporzjon skond il-massa ta’ l-irmied (%/100) s = huwa l-proporzjon skond il-massa tal-kubrit (%/100) Nota 2: Il-valuri kwotati fl-ispeċifikazzjoni huma ‘valuri reali’. Fl-istabbiliment tal-valuri limitanti tagħhom il-kondizzjonijiet ta’ ASTM D 3244 ‘Id-Definizzjoni ta’ bażi għal disputazzjonijiet dwar il-kwalità tal-prodott tal-petroleum’ ġew applikati u fl-iffissar ta’ valur minimu, ġie meħud kont tad-differenza minima ta’ 2R ’il fuq miż-żero; fl-iffissar ta’ valur massimu u minimu, id-differenza minima hi 4R (R = riproduċibbiltà). Minkejja din il-miżura, li hi neċessarja għal raġunijiet statistiċi, il-manifattur tal-karburant għandu b’danakollu jimmira għal valur żero meta l-valur massimu stipulat ikun 2R u l-valur medju fil-każ ta’ kwotazzjonijiet ta’ limiti massimi u minimi. Fil-każ li jkun neċessarju li tiġi kjarifikata l-kwistjoni dwar jekk karburant jilħaqx il-ħtiġiet ta’ l-ispeċifikazzjonijiet, il-kondizzjonijiet ta’ ASTM D 3244 għandhom jiġu applikati Nota 3: Il-figuri kwotati juru l-kwantitajiet evaporati (perċentwali rkuprata + it-telf tal-perċentwali). Nota 4: Il-firxa taċ-ċetan mhijiex skond il-ħtieġa ta’ firxa minima ta’ 4R. B’danakollu, f’każi ta’ disputazzjoni bejn il-fornitur tal-karburant u l-utent tal-karburant, il-kondizzjonijiet fi ASTM D 3244 jistgħu jintużaw biex jirrisolvu dawn il-kwistjonijiet sakemm miżuri ta’ replika, ta’ numru suffiċjenti biex jilħqu il-preċiżjoni neċessarja, jsiru bi preferenza għal determinazzjonijiet singoli. Nota 5: Għalkemm l-istabbiltà ta’ l-ossidazzjoni hija kontrollata, x’aktarx li d-durabbiltà fil-ħażna tkun limitata. Għandha titfittex konsultazzjoni mill-fornitur dwar il-kondizzjonijiet tal-ħażna u d-durabbiltà. Nota 6: Dan il-karburant għandu jkun bażat biss fuq komponenti distillati straight run u cracked ta’ idrokarburi; id-desulfurizzazzjoni hi permissibbli. M’għandux ikun fih xi adittivi metallici jew adittivi ta’ titjib taċ-ċetan. Nota 7: Huma permissibbli valuri aktar baxxi, f’liema każ in-numru ċetan tal-karburant ta’ referenza użat għandu jiġi rappurtat. Nota 8: Huma permissibbli valuri ogħla, f’liema każ il-kontenut tal-kubrit tal-karburant ta’ referenza użat għandu jiġi rappurtat. Nota 9: Għandu jinżamm taħt reviżjoni kontinwa fid-dawl ta’ drawwiet fis-suq. Għall-iskop ta’ l-approvazzjoni inizjali ta’ l-inġenji b’ebda gass ta’ l-ispurgar wara trattament fuq talba ta’ l-applikant, massa minima tal-kubrit ta’ 0,050 % hi permissibli, f’liema każ il-livell imkejjel tal-partikolati għandu jkun korrett ’il fuq sal-valur medju li hu speċifikat nominalment għall-kontenut tal-kubrit fil-karburant (0,150 % massa) għall-formula t’hawn taħt: PT = PT + SFC × 0,0917 × NSLF − FSF Meta: PTadj = il-valur PT aġġustat (g/kWh) PT = il-valur imkejjel peżat u speċifiku ta’ l-emissjoni għal emissjoni ta’ partikolati (g/kWh) SFC = il-konsum peżat speċifiku tal-karburant (g/kWh) kalkolat skond il-formula t’hawn taħt: NSLF = il-medja ta’ l-ispeċifikazzjoni nominali tal-frazzjoni tal-massa tal-kontenut tal-kubrit (i.e. 0,15 %/100) FSF = il-frazzjoni tal-massa tal-kontenut ta’ kubrit fil-karburant (%/100) SFC = ∑ G × WF ∑ P × WF i Meta: Pi = Pm,i+ PAE,i Għall-iskop tal-konformità ta’ l-estimi tal-produzzjoni skond Sezzjoni 5.3.2 ta’ l-Anness I, il-ħtiġiet għandhom jintlaħqu bl-użu tal-karburant ta’ referenza b’kontenut tal-kubrit li jkun konformi mal-livell minimu/massimu ta’ 0,1/0,2 % massa. Nota 10: Huma permissibbli valuri ogħla sa 855 kg/m3, f’liema każ id-densità tal-karburant ta’ referenza użat għandha tkun irrappurtata. Bl-iskop tal-konformità ta’ l-estimi tal-produzzjoni skond is-Sezzjoni 5.3.2 ta’ l-Anness I, il-ħtiġiet għandhom jiġu sodisfatti bl-użu ta’ karburant ta’ referenza li jkun konformi mal-livell minimu/massimu ta’ 835/845 kg/m3. Nota 11: Il-karatteristiċi kollha tal-karburant u l-limiti tal-valuri għandhom jinżammu taħt reviżjoni fid-dawl tad-drawwiet fis-swieq. Nota 12: Għandha tkun mibdula bi EN/ISO 6245 b’effett mid-data ta’ l-implimentazzjoni. | Limiti u unitajiet (2) | Metodu tat-test | Numru taċ-Ċetan (4) | Minimu 45 (7) Massimu 50 | ISO 5165 | Densità f’ 15ºC | Minimu 835 kg/m3 Massimu 845 kg/m3 (10) | ISO 3675, ASTM D 4052 | Distillazzjoni (3) - 95 % punt | Massimu 370 °C | ISO 3405 | Viskosità fi 40ºC | Minimu 2,5 mm2/s Massimu 3,5 mm2/s | ISO 3104 | Kontenut tal-kubrit | Minimu 0,1 % massa (9) Massimu 0,2 % mass (8) | ISO 8754, EN 24260 | Flash point | Minimu 55ºC | ISO 2719 | CFPP | Minimu – Massimu + 5ºC | EN 116 | Korrużjoni tar-ram | Massimu 1 | ISO 2160 | Residwu Conradson tal-karbonju (10 % GRD) | Massimu 0,3 % massa | ISO 10370 | Kontenut ta’ l-irmied | Massimu 0,01 % massa | ASTM D 482 (12) | Kontenut ta’ l-ilma | Massimu 0,05 % massa | ASTM D 95, D 1744 | Numru ta’ newtralizzazzjoni (aċidu qawwi) | Minimu 0,20 mg KOH/g | | Stabbilità ta’ l-ossidazzjoni | Massimu 2,5mg/100 ml | ASTM D 2274 | Adittivi (6) | | | -------------------------------------------------- ANNESS V 1. SISTEMA ANALITIKA U TAT-TEĦID TAL-KAMPJUNI SISTEMI TAT-TEĦID TAL-KAMPJUNI TAL-GASS U TAL-PARTIKOLATI In-numru tal-Figura | Deskrizzjoni | 2 | Sistema ta’ l-analizzar tal-gass ta’ l-exhaust għal exhaust mhux trattat | 3 | Sistema ta’ l-analizzar tal-gass ta’ l-exhaust għal exhaust dilwit | 4 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, tan-nixxiegħa parzjali, kurrent isokinetiku, il-kontroll tal-blower li jiġbed | 5 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, tan-nixxiegħa parzjali, kurrent isokinetiku, il-kontroll tal-blower tal-pressjoni | 6 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, tan-nixxiegħa parzjali, kontroll tal-CO2 jew NOx | 7 | Teħid tal-kampjuni tat-total, nixxiegħa parzjali, bilanċ tal-CO2 u karbonju | 8 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, kejl tal-konċentrazzjoni u venturi singoli | 9 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, kejl tal-konċentrazzjoni u venturi tewmin | 10 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, kejl tal-konċentrazzjoni u tubi multipli li jaqsmu n-nixxiegħa | 11 | Teħid tal-kampjuni tat-total, nixxiegħa parzjali, il-kontroll tan-nixxiegħa | 12 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, il-kontroll tan-nixxiegħa | 13 | Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa sħiħa, pompa ta’ l-ispostament pożittiv jew venturi tan-nixxiegħa kritika | 14 | Sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati | 15 | Sistema tad-dilwizzjoni għal sistema tan-nixxiegħa sħiħa | 1.1. Determinazzjoni ta’ l-emissjonijiet tal-gass Sezzjoni 1.1.1 u Figuri 2 u 3 fihom deskrizzjonijet dettaljati tas-sistemi tat-teħid tal-kampjuni rakkomandati u ta’ l-analizzar. Peress li konfigurazzjonijiet varji jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, konformità eżatta ma’ dawn il-figuri mhix meħtieġa. Komponenti addizzjonali bħal ma huma strumenti valvoli, solenojdi, pompi u swiċċijiet jistgħu jintużaw biex jipprovdu informazzjoni addizzjonali u jikkordinaw il-funzjonijiet tal-komponenti tas-sistema. Komponenti oħrajn li mhumiex meħtieġa biex tinżam il-preċiżjoni fuq xi sistemi, jistgħu jkunu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom hija bażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l-inġenerija. 1.1.1. Komponenti tal-gass ta’ l-exhaust CO, CO2, HC, NOx Sistema analitika għad-determinazzjoni ta’ l-emissjonijiet tal-gass fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jew dilwit hija deskritta bil-bażi fuq l-użu ta’: - analizzatur għall-kejl ta’ l-idrokarburi, - NDIR analizzaturi għall-kejl tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju, - MCDL jew analizzaturi ekwivalenti għall-kejl ta’ l-ossidu tan-nitroġenu. Għall-gass mhux trattat (ara Figura 2), il-kampjun għall-komponenti kollha jista’ jittieħed b’wieħed mis-sondi tat-teħid tal-kampjuni jew b’żewġ sondi tat-teħid tal-kampjuni lokalizzati fi prossimità viċina u maqsuma internament għall-analizzaturi differenti. Għandha tittieħed kura li l-ebda kondensazzjoni tal-komponenti ta’ l-exhaust (inkluż l-ilma u aċidu sulforiku) iseħħ fi kwalunkwe punt tas-sistema analitika. Għall-gass ta’ l-exhaust dilwit (ara Figura 3), il-kampjun għall-idrokarburi għandu jittieħed b’sonda oħra tat-teħid tal-kampjuni milli bil-kampjun għall-komponenti l-oħrajn. Għandha titieħed kura li l-ebda kondensazzjoni tal-komponenti ta’ l-exhaust (inkluż ilma u aċidu sulforiku) ma sseħħ fi kwalunkwe punt tas-sistema analitika. +++++ TIFF +++++ Figura 2Disinn tan-nixxiegħa tas-sistema ta’ l-analiżi tal-gass ta’ l-exhaustgħal CO, NOx u HC +++++ TIFF +++++ Figura 3Disinn tan-nixxiegħa ta’ sistema ta’ l-analiżi tal-gass ta’ l-exhaustiddilwit għal CO, CO2, NOx u HC Deskrizzjonijiet - Figuri 2 u 3 Stqarrija ġenerali: Il-komponenti kollha fil-passaġġ tal-gass tat-teħid tal-kampjuni għandhom jinżammu f’temperatura kif speċifikata għas-sistemi rispettivi: - SPI sonda tat-teħid tal-kampjuni ta’ gass mhux trattat (il-Figura 2 biss) Sonda ta’ l-azzar li ma ssaddadx magħluqa dritta u b’ħafna toqob hija rakkomandata. Id-diametru ta’ ġewwa m’għandhux ikun iżjed mid-diametru tal-linja tat-teħid tal-kampjun. Il-ħxuna tal-ħajt tas-sonda m’għandux tkun aktar minn 1 mm. Għandu jkun hemm minimu ta’ tliet toqbiet, fi tliet pjanijiet radjali differenti, imdaqqsa sabiex jieħdu kampjun bejn wieħed u ieħor ta’ l-istess nixxiegħa. Is-sonda għandha testendi matul mill-anqas 80 % tad-diametru tal-pajp ta’ l-exhaust. - SP2 sonda tat-teħid tal-kapjuni ta’ HC mill-gass ta’ l-exhaust (il-Figura 3 biss) Is-sonda għandha: - tkun definita bħala l-ewwel 254 mm sa 762 mm tal-linja tat-teħid tal-kampjuni tal-idrokarburi (HSL3), - ikollha diametru minimu intern ta’ 5 mm, - tkun installata fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT (is-Sezzjoni 1.2.1.2) f’punt meta l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l-exhaust huma mħallta tajjeb (i.e. bejn wieħed u ieħor 10 diametri tal-passaġġ ’l isfel mill-punt meta l-exhaust jidħol fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, - ikun ’il bogħod biżżejjed (radjali) mis-sondi l-oħrajn u l-ħajt tal-passaġġ sabiex ikun meħlus mill-influenza taċ-ċaqlieq fil-kurrent jew fil-belliegħa, - ikun imsaħħan sabiex jżid it-temperatura tan-nixxiegħa tal-gass għal 463 K (190 °Ċ) ± 10 K fil-ħruġ tas-sonda. - SP3 sonda tat-teħid tal-kampjuni ta’ CO, CO2, NOx mill-gass ta’ l-exhaust dilwit (il-Figura 3 biss) Is-sonda għandha: - tkun fuq l-stess pjan ta’ SP2, - tkun ’il bogħod biżżejjed (radjali) mis-sondi l-oħrajn u l-ħajt tal-passaġġ sabiex tkun meħlusa mill-influenza ta’ ċaqlieq fil-kurrent jew fil-belliegħa, - tkun imsaħħna u insulata mat-tul kollu tagħha għal temperatura minima ta’ 328 K (55 °Ċ) biex tipprevjeni l-kondensazzjoni ta’ l-ilma. - HSL1 linja msaħħna tat-teħid tal-kampjuni Il-linja tat-teħid tal-kampjuni tipprovdi teħid tal-kampjuni tal-gass minn sonda singola għal punt(i) maqsuma u l-analizzatur ta’ HC. Il-linja tat-teħid tal-kampjuni għandha: - ikollha diametru minimu intern ta’ 5 mm u massimu ta’ 13,5 mm, - tkun magħmula minn azzar li ma jsaddadx jew PTFE, - iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 463 (190 °Ċ) ± 10 K kif hu mkejjel f’kull sezzjoni msaħħna separatament, jekk it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust fis-sonda tat-teħid tal-kampjuni hija ugwali ta’ jew anqas minn 463 K (190 °Ċ), - iżżomm temperatura tal-ħajt ogħla minn 453 K (180 °Ċ) jekk it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust fis-sonda tat-teħid tal-kampjuni hija ogħla minn 463 K (190 °Ċ), - iżżomm temperatura tal-gass ta’ 463 K (190 °Ċ) ± 10 K immedjatament qabel il-filtru msaħħan (F2) u l-HFID. - HSL2 linja msaħħna tat-teħid tal-kampjuni ta’ NOx Il-linja tat-teħid tal-kampjuni għandha: - iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 328 sa 473 K (55 sa 200 °Ċ) sal-konvertitur waqt l-użu ta’ banju tat-tkessiħ, u sa’ l-analizzatur meta banju tat-tkessiħ ma jkunx użat, - tkun magħmula minn azzar li ma jsaddadx jew PTFE. Peress li l-linja tat-teħid tal-kampjuni tista’ tkun imsaħħna biss sabiex ma jkunx hemm kondensazzjoni ta’ l-ilma u ta’ l-aċidu sulfuriku, it-temperatura tal-linja tat-teħid tal-kampjuni tiddependi fuq il-kontenut tal-kubrit tal-karburanti. - SL linja tat-teħid tal-kampjuni għal CO (CO2) Il-linja għandha tkun magħmula minn PTFE jew azzar li ma jsaddadx. Tista’ tkun imsaħħna jew mhux imsaħħna. - BK borża ta’ l-isfond (voluntarja; il-Figura 3 biss) Għall-kejl tal-konċentrazzjonijiet fl-isfond. - BG borża tal-kampjun (voluntarja; il-Figura 3 CO u CO2 biss) Għall-kejl tal-konċentrazzjonijiet tal-kampjun. - F1 imsaħħan qabel il-filtru (voluntarja) It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1. - F2 filtru msaħħan Il-filtru għandu jestratta kull partikoli solidi mill-gass tal-kampjun qabel l-analizzatur. It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1. Il-filtru għandu jinbidel kif ikun meħtieġ. - P il-pompa tat-teħid tal-kampjuni msaħħna Il-pompa għandha tkun imsaħħna għat-temperatura tal-HSL1. - HC Sejjiebi msaħħan tal-jonizazzjoni tal-fjama (HFID) għad-determinazzjoni ta’ idrokarburi. It-temperatura għandha tinżamm fi 453 sa 473 K (180 sa 200 °Ċ). - CO, CO2 NDIR analizzaturi għad-determinazzjoni tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju. - NO2 Analizzatur (H)CLD għad-determinazzjoni ta’ l-ossidu tan-nitroġenu. Jekk jintuża HCLD dan għandu jinżamm f’temperatura ta’ 328 sa 473 K (55 sa 200 °Ċ). - C konvertitur Konvertitur għandu jintuża għat-tnaqqis katalitiku ta’ NO2 sa NO qabel l-analiżi fid-CDL jew HCDL. - B banju tat-tkessiħ Biex ikessaħ u jikkondensa l-ilma mill-kampjun ta’ l-exhaust. Il-banju għandu jinżamm f’temperatura ta’ 273 K sa 277 K (0 sa 4 °Ċ) permezz tas-silġ jew tar-refriġerazzjoni. Huwa voluntarju jekk l-analizzatur ikun ħieles minn interferenza tal-fwar ta’ l-ilma kif hemm stabbilit fl-Anness III, Appendiċi 3, Sezzjonijiet 1.9.1 u 1.9.2. Apparat li jnixxef bil-kimiċi m’huwiex permissibbli għat-tneħħija ta’ l-ilma mill-kampjun. - T1, T2, T3 sensuri tat-temperatura Għall-monitraġġ tat-temperatura tal-fwar tal-gass. - T4 sensur tat-temperatura temperatura tal-konvertitur ta’ NO2-NO. - T5 sensur tat-temperatura Għall-monitraġġ tat-temperatura tal-banju tat-tkessiħ. - G1, G2, G3 arloġġ tal-kejl tal-pressjoni Biex titkejjel il-pressjoni fil-linji tat-teħid tal-kampjuni. - R1, R2 regolatur tal-pressjoni Biex jikkontrola l-pressjoni ta’ l-arja u tal-karburant, rispettivament għal-HFID. - R3, R4, R5 regolatur tal-pressjoni Biex jikkontrolla l-pressjoni fil-linji tat-teħid tal-kampjuni u n-nixxiegħa lejn l-analizzaturi. - MK1, MK2, MK3 arloġġ tal-kejl tan-nixxiegħa Biex isir monitraġġ tan-nixxiegħa tal-bypass tal-kampjun. - FL4 sa FL7 arloġġ tal-kejl tan-nixxiegħa (voluntarju) Biex isir monitraġġ tar-rata tan-nixxiegħa matul l-analizzaturi. - V1 sa V6 valvola biex issir l-għażla Valvoli addattati biex jintagħżel il-kampjun, in-nixxiegħa tal-gass tal-firxa jew gass taż-żero lejn l-analizzatur. - V7, V8 valvoli tas-solenojdi Biex isir bypass tal-konvertitur ta’ NO2-NO. - V9 valvola bil-labra Biex tibbilanċja n-nixxiegħa mill-konvertitur ta’ NO2-NO u l-bypass. - V10, V11 valvola bil-labra biex tirregola n-nixxiegħa lejn l-analizzaturi. - V12, V13 valvola tat-tip ta’ toggle Biex tneħħi l-kondensat mill-banju B. - V14 valvola biex issir l-għażla Biex issir selezzjoni tal-kampjun jew tal-borża ta’ l-isfond. 1.2. Determinazzjoni tal-partikolati Is-sezzjonijiet 1.2.1 u 1.2.2 u Figuri 4 sa 15 li fihom deskrizzjonijiet dettaljati tas-sistemi rakkomandati tad-dilwizzjoni u tat-teħid tal-kampjuni. Peress li l-konfigurazzjonijiet varji jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, konformazzjoni eżatta ma’ dawn il-figuri mhix meħtieġa. Komponenti addizzjonali bħal ma huma strumenti, valvoli, solenojdi, pompi u swiċċijiet jistgħu jintużaw biex jipprovdu informazzjoni addizzjonali u jikkordinaw il-funzjonijiet tal-komponenti tas-sistema. Komponenti oħrajn li ma humiex meħtieġa biex tinżamm il-preċiżjoni fuq xi sistemi, jistgħu jkunu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom hija bażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l-inġenerija. 1.2.1. Sistema tad-dilwizzjoni 1.2.1.1. Sistema tad-dilwizzjoni parzjali tan-nixxiegħa (il-Figuri 4 sa 12) Sistema tad-dilwizzjoni hija deskritta bbażata fuq id-dilwizzjoni ta’ parti tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust. Il-qsim tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust u l-proċess sussegwenti tad-dilwizzjoni tista’ issir minn tipi differenti ta’ sistemi tad-dilwizzjoni. Għall-kollezzjoni sussegwenti tal-partikolati, il-gass ta’ l-exhaust imrattab, kollu jew porzjon biss tal-gass dilwit, jista’ jkun mgħoddi mis-sitema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (Sezzjoni 1.2.2, Figura 14). L-ewwel metodu huwa riferut bħala t-tip tat-teħid tal-kampjun totali, it-tieni metodu bħala t-tip tat-teħid tal-kampjuni frazzjonali. Il-kalkolazzjoni tar-rata tad-dilwizzjoni tiddependi mit-tip tas-sistema użata. It-tipi li ġejjin huma rakkomandati: - sistemi isokinetiċi (il-Figuri 4 u 5) B’dawn is-sistemi, il-kurrent fit-tubu tat-trasferiment huwa mqabbel mal-biċċa l-kbira tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust f’termini ta’ veloċità u/jew pressjoni, b’hekk jeħtieġ kurrent ta’ l-exhaust mhux distrubat u uniformi fis-sonda tat-teħid tal-kampjun. Dan jintlaħaq normalment permezz ta’ reżonatur u tubu tat-trattament dirett ’il fuq mill-punt tat-teħid tal-kampjun. Ir-rata maqsuma hija mbagħad ikkalkolata minn valuri li huma faċilment imkejla bħal ma hu d-diametru tat-tubi. Għandu jkun notat li isokinesisi jintuża biss biex ikunu mqabbla l-kondizzjonijiet tan-nixxiegħa u mhux għat-tqabbil tad-daqs tad-distribuzzjoni. Dan ta’ l-aħħar huwa tipikament mhux meħtieġ, peress li l-partikoli huma żgħar suffiċjentement biex isegwu l-linji tan-nixxiegħa tal-likwidi, - sistemi ta’ nixxiegħa kkontrollata bil-kejl tal-konċentrazzjoni (il-Figuri 6 sa 10) B’dawn is-sistemi, għandu jittieħed kampjun min-nixxiegħa tal-maġġoranza ta’ l-exhaust billi tkun aġġustata n-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u n-nixxiegħa totali tad-dilwizzjoni ta’ l-exhaust. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija determinata mill-konċentrazzjonjiet ta’ gassijiet traċċi, bħal ma huma CO2 jew NOx, li jseħħu b’modula naturali fl-exhaust tal-magna. Il-konċentrazzjonijiet fid-dilwizzjoni tal-gass ta’ l-exhaust u fid-dilwizzjoni ta’ l-arja huma mkejla, mentri l-konċentrazzjoni fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat tista’ tkun jew imkejla direttament jew iddeterminata min-nixxiegħa tal-karburant u l-ekwazzjoni tal-bilanċ tal-karbonju, jekk tkun magħrufa l-kompożizzjoni tal-karburant. Is-sistemi jistgħu jkunu kontrollati mir-rata kalkolata tad-dilwizzjoni (Figuri 6 u 7) jew min-nixxiegħa fit-tubu tat-trasferiment (Figuri 8,9 u 10), - sistemi ta’ kontroll tan-nixxiegħa bil-kejl tan-nixxiegħa (il-Figuri 11 u 12) B’dawn is-sistemi, għandu jittieħed kampjun min-nixxiegħa ta’ l-exhaust billi tkun stabbilita n-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u tan-nixxiegħa totali ta’ l-exhaust. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija determinat mid-differenza taż-żewġ rati tan-nixxiegħa. Kalibrazzjoni preċiża ta’ l-arloġġi tal-kejl tan-nixxiegħa relattivi ma’ xulxin huma meħtieġa, peress li l-importanza kbira relattiva taż-żewġ rati tan-nixxiegħa tista’ twassal għal żbalji sinifikanti fir-relattivitajiet għola tad-dilwizzjoni (Figuri 9 u ’l fuq). Il-kontroll tan-nixxiegħa huwa sempliċi ħafna billi tinżamm ir-rata konstanti tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust dilwit u bil-varjazzjoni tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, jekk ikun meħtieġ. Sabiex ikunu miksuba l-vantaġġi potenzjali tas-sistemi tad-dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali, għandha tingħata attenzjoni biex ikunu evitati problemi potenzjali ta’ telf ta’ partikolati fit-tubu tat-trasferiment, bl-assigurazzjoni li l-kampjun rapreżentattiv jittieħed mill-exhaust tal-magna, u d-determinazzjoni tar-rata tal-qsim. Is-sistemi deskritti jagħtu attenzjoni għall-dawn l-oqsma kritiċi. +++++ TIFF +++++ Figura 4Sistema tan-nixxiegħa parzjali b’sonda isokinetika u teħid tal-kampjuni frazzjonali (il-kontroll SB) Gass ta’ l-exhaust mhux trattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP għall-passaġġ tad-dilwizzjoni DT mit-tubu tat-trasferiment TT permezz tas-sonda tat-teħid tal-kampjunu isokinetika ISP. Il-pressjoni differenzjali tal-gass ta’ l-exhaust bejn il-pajp ta’ l-exhaust u d-daħla tas-sonda hija mkejla permezz tat-tranducer tal-pressjoni DPT. Dan is-sinjal huwa trasmess lejn il-kontrollatur tan-nixxiegħa FM1 li jikkontrolla l-blower li jiġbed SB sabiex iżomm il-pressjoni ta’ żero fil-ponta tas-sonda. Taħt dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fil-EP u ISP huma identiċi, u n-nixxiegħa mill-ISP u t-TT hija frazzjoni kostanti (qsim) tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust. Ir-rata tal-qsim hija determinat miż-żona transversjali tal-EP u l-ISP. Ir-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni hija mkejla b’apparat tal-kejl tan-nixxiegħa FM1. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kkalkolat bir-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u r-rata tal-qsim. +++++ TIFF +++++ Figura 5Sistema tan-nixxiegħa parzjali b’sonda isokinetika u teħid tal-kampjuni frazzjonali (il-kontroll PB) Gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT mit-tubu tat-trasferiment TT permezz tas-sonda tat-teħid tal-kampjunu isokinetika ISP. Il-pressjoni differenzjali tal-gass ta’ l-exhaust bejn il-pajp ta’ l-exhaust u d-daħla tas-sonda hija mkejla permezz tat-tranducer tal-pressjoni DPT. Dan is-sinjal huwa trasmess lejn il-kontrollatur tan-nixxiegħa FM1 li jikkontrolla l-blower tal-pressjoni PB biex iżomm pressjoni differenzjali ta’ żero fil-ponta tas-sonda. Dan isir billi tittieħed frazzjoni żgħira ta’ l-arja tad-dilwizzjoni li r-rata tan-nixxiegħa tagħha tkun diġà tkejlet b’apparat tal-kejl tan-nixxiegħa FM1, u billi din tkun mgħotija lit-TT permezz ta’ orifiċju pnewmatiku. Permezz ta’ dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fil-EP u ISP huma identiċi, u n-nixxiegħa mill-ISP u it-TT hija frazzjoni kostanti (qsim) tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust. Ir-rata tal-qsim hija determinata miż-żona transversjali tal-EP u l-ISP. L-arja tad-dilwizzjoni hija miġbuda minn ġol DT bil-blower li jiġbed SB, u r-rata tan-nixxiegħa hija mkejla permezz tal-FM1 fid-daħla tal-DT. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata mir-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u r-rata tal-qsim. +++++ TIFF +++++ Figura 6Sistema tan-nixxiegħa parzjali bil-kejl tal-konċnetrazzjoni ta’ CO2 jew NOx u t-teħid tal-kampjuni frazzjonali Gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT minn ġos-sonda tat-teħid tal-kampjuni SP u t-tubu tat-trasferiment TT. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass ta’ l-ittraċċjar (CO2 jew Nox) huma mkejla fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat u dilwit kif ukoll fl-arja tad-dilwizzjoni bl-analizzatur(i) tal-gass EGA. Dawn is-sinjali huma trasmessi lill-kontrollatur tan-nixxiegħa FC2 li jikkontrolla jekk il-blower tal-pressjoni PB jew il-blower li jiġbed SB li jżomm il-qsim ta’ l-exhaust mixtieq u r-rata tad-dilwizzjoni fil-DT. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kkalkolata mill-konċentrazzjonijiet tal-gass ta’ l-ittraċċjar fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat, u l-arja tad-dilwizzjoni. +++++ TIFF +++++ Figura 7Sistema tad-dilwiz