L 400/86 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL 
tad-19 ta’ Di ċembru 2006 
dwar il-Programm Spe ċifiku "Kooperazzjoni" 
li jimplimenta s-Seba’ Programm Kwadru  
tal-Komunità Ewropea dwar ir-ri ċerka, 
l-iżvilupp teknolo ġiku u attivitajiet ta’ di mostrazzjoni (2007-2013) 
(Test b'rilevanza g ħaż-ŻEE) 
(2006/971/KE) 
IL-KUNSILL TA' L-UNJONI EWROPEA, 
Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Ko munità Ewropea, u b'm od partikolari l-Artikolu 
166(4) tieg ħu, 
Wara li kkunsidra l-pr oposta tal-Kummissjoni, 
Wara li kkunsidra l-opinj oni tal-Parlament Ewropew1
, 
Wara li kkunsidraw l-opinjoni  tal-Kumitat Ekonomiku u So ċjali Ewropew2, 
                                                 
1 Opinjoni tat-30 ta' Novembru 2006 (g ħada mhux pubblikata fil- ĠU) 
2 ĠU C 185, 8.8.2006, p. 10. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/87 
 Billi: 
(1) Skond l-Artikolu 166(3) tat-Trattat, id-De ċiżjoni Nru 1982/2006/KE tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill ta’ l-20 ta’ Di ċembru 2006 dwar is-Seba’ Programm Kwadru tal-
Komunità Ewropea g ħar-riċerka, l-iżvilupp teknolo ġiku u l-attivitajiet ta’ dimostrazzjoni 
(2007-2013)1(minn hawn 'il quddiem imsejja ħ ‘il-Programm Kwadru’) g ħandha tiġi 
implimentata permezz ta’ programmi spe ċifiċi li jiddefinixxu regoli dettaljati g ħall-
implimentazzjoni tag ħhom, jiffissaw it-tul ta' żmien tagħhom u jipprovdu g ħall-mezzi 
meqjusa me ħtieġa. 
(2) Il-Programm Kwadru huwa strutturat f'erba' tipi ta' attivitajiet: kooperazzjoni 
transnazzjonali fuq temi definiti b ħala politika (''Kooperazzjoni''), ri ċerka mmexxija minn 
investigaturi msejsa fuq inizjattivi tal-komunità tar-ri ċerka (''Ideat''), appo ġġ għat-taħriġ u 
l-iżvilupp tal-karriera tar-ri ċerkaturi (''Nies''), u appo ġġ għall-kapaċitajiet ta' ri ċerka 
(''Kapaċitajiet''). Attivitajiet ta ħt “Kooperazzjoni” fir-rigward ta’ azzjonijiet indiretti, 
għandhom ji ġu implimentati minn dan il-Programm Spe ċifiku. 
(3) Ir-regoli g ħall-parteċipazzjoni ta' l-intrapri żi, ċentri ta' ri ċerka u universitajiet u g ħat-tixrid 
tar-riżultati tar-ri ċerka, għall-Programm Kwadru (minn hawn 'il quddiem imsej ħa 'r-regoli 
għall-parteċipazzjoni u t-tixrid') g ħandhom japplikaw g ħal dan il-Programm Spe ċifiku. 
                                                 
1 ĠU L 412, 30.12.2006. p. 1. 
L 400/88 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 (4) Il-Programm Kwadru g ħandu jikkumplimenta l-attivitajiet imwettqin fl-Istati Membri kif 
ukoll azzjonijiet komunitarji o ħra li huma me ħtieġa għall-isforz strate ġiku ġenerali għall-
implimentazzjoni ta’ l-objettivi ta’ Lisbona, b’ mod partikolari flimkien ma’ dawk dwar il-
fondi strutturali, l-agriko ltura, l-edukazzjoni, it-ta ħriġ, il-kultura, il-kompetittività u l-
innovazzjoni, l-industrija, is-sa ħħa, il-ħarsien tal-konsumatur, ix-xog ħol, l-enerġija, it-
trasport u l-ambjent. 
(5) L-attivitajiet relatati ma ’ l-innovazzjoni u l-SMEs appo ġġati taħt dan il-Programm Kwadru 
għandhom ikunu komplimentari g ħal dawk imwettqin ta ħt il-Programm Kwadru g ħall-
Kompetittività u l-Innovazzjoni li ser jikkontribwixxu biex jing ħalaq id-distakk bejn ir-
riċerka u l-innovazzjoni, u jippromwovu l-forom kollha ta' l-innovazzjoni. 
(6) L-implimentazzjoni tal-Program m Kwadru tista' twassal g ħall-programmi supplimentari li 
jinvolvu l-parte ċipazzjoni ta' ċertu Stati Membri biss, il-parte ċipazzjoni tal-Komunità fi 
programmi mwettqa minn dive rsi Stati Membri, jew il- ħolqien ta' impenji kon ġunti jew 
arranġamenti oħra skond it-tifsira ta' l-Arti koli 168, 169 u 171 tat-Trattat. 
(7) Dan il-Programm Spe ċifiku għandu jipprovdi kontribut lill-Bank Ewropew g ħall-
Investiment sabiex ti ġi kkostitwita “Fa ċilità Finanzjarja g ħall-Qsim tar-Riskju” sabiex 
jitjieb l-aċċess għas-self mill-BEI. 
(8) L-involviment xieraq ta' l-SMEs permezz ta' mi żuri konkreti u azzjonijiet spe ċifiċi għall-
benefiċċju tagħhom għandu jiġi appoġġat taħt dan il-Programm Spe ċifiku, b'mod 
kumplimentari ma' programmi Komunitarji o ħrajn. 
(9) Kif previst ta ħt l-Artikolu 170 tat-Trattat, il-Kom unità kkonkludiet numru ta' ftehim 
internazzjonali fil-qasam tar-ri ċerka u għandhom isiru sforzi sabiex tissa ħħaħ 
il-kooperazzjoni inte rnazzjonali fir-ri ċerka bl-għan li jkun hemm aktar integrazzjoni tal-
Komunità fil-komunità internazzjonali tar-ri ċerka. Għalhekk, dan il-Programm Spe ċifiku 
huwa miftu ħ għall-parteċipazzjoni minn pajji żi li kkonkludew il-ftehim me ħtieġ għal dan 
il-għan u huwa wkoll miftu ħ fuq livell ta’ pro ġett, u fuq il-ba żi ta’ benefi ċċju reċiproku, 
għall-parteċipazzjoni ta' entitajiet minn pajji żi terzi u organizzazzjon ijiet internazzjonali 
għal kooperazzjoni xjentifika. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/89 
 (10) L-attivitajiet ta' ri ċerka mwettqa fi ħdan dan il-programm g ħandhom jirrispettaw il-
prinċipji ta' l-etika fundamentali, inklu żi dawk li huma riflessi fil-Karta tad-Drittijiet 
Fundamentali ta' l-Unjoni Ewropea. 
(11) L-implimentazzjoni tal-Programm Kwadru g ħandha tikkontribwixxi g ħall-promozzjoni ta' 
l-iżvilupp sostenibbli. 
L 400/90 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 (12) Għandha tiġi żgurata tmexxija finanzjarja soda tal-Programm Kwadru u l-
implimentazzjoni tieg ħu bl-aktar mod effettiv u a ċċessibbli possibbli, filwaqt li ti ġi żgurata 
ċ-ċertezza legali u l-a ċċessibbiltà tal-programm g ħall-parteċipanti kollha, f'konformità 
mar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal-25 ta' Ġunju 2002 tar-
Regolament Finanzjarju applikabbli g ħall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej1 u r-
Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 2342/20022 li jistabbilixxu regoli 
dettaljati g ħall-implimentazzjoni tar-Regolament Finanzjarju u kull emenda futura. 
(13) Għandhom jittie ħdu miżuri xierqa - b'mod proporzjonali g ħall-interessi finanzjarji tal-
Komunitajiet Ewropej - sabiex ji ġu monitorati kemm l-effika ċja ta' l-appo ġġ finanzjarju 
mogħti kif ukoll l-effika ċja ta' l-użu ta' dawn il-fondi sabiex ji ġu evitati rregolaritajiet u 
frodi, u għandhom jittie ħdu l-passi me ħtieġa biex jiġu rkuprati fondi mitlufa, im ħallsa 
indebitament jew u żati skorrettament skond ir-Regolamen t tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 
2988/95 tat-18 ta' Di ċembru 1995 dwar il-protezzjoni ta ' l-interessi finanzjarji tal-
Komunitajiet Ewropej3, Regolament tal-Kunsill (Euratom, KE) Nru 2185/96 tal-11 ta' 
Novembru 1996 dwar il-kontrolli u l-ispezzjonijiet fuq il-post imwettqa mill-Kummissjoni 
sabiex tħares l-interessi fina nzjarji tal-Komunitajiet Ewropej kontra l-frodi u irregolaritajiet 
oħra4 u r-Regolament (KE) Nru 1073/1999 tal-Parl ament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' 
Mejju 1999 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffi ċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi 
(OLAF)5. 
                                                 
1 ĠU L 248, 16.9.2002, p.1. 
2 ĠU L 357, 31.12.2002, p. 1, Regolament kif emenda t mir-Regolament tal-Kummissjoni 
(KE, Euratom) Nru 1261/2005 ( ĠU L 201, 2.8.2005, p. 3). 
3 ĠU L 312, 23.12.1995, p. 1. 
4 ĠU L 292, 15.11.1996, p. 2. 
5 ĠU L 136, 31.5.1999, p. 1. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/91 
 (14) Peress li l-mi żuri meħtieġa għall-implimentazzjoni ta' din id-De ċiżjoni huma essenzjalment 
miżuri ta' ġestjoni, dawn g ħandhom g ħalhekk jiġu adottati mill-pro ċedura ta' ġestjoni 
prevista fl-Artikolu 4 tad-De ċiżjoni tal-Kunsill 1999/468/KE tat-28 ta' Ġunju 1999, li 
tipprovdi l-pro ċeduri għall-eżerċizzju tas-setg ħat ta' l-implimentazzjoni konferiti fuq il-
Kummissjoni1. Min-naħa l-oħra, ir-riċerka li tinvolvi l-u żu ta' embrijuni umani u ċelluli 
staminali embrijoni ċi umani tag ħti lok għal kwistjonijiet eti ċi speċifiċi, kif deskritt fl-
Artikolu 4 ta' din id-De ċiżjoni. Barra minn hekk, l-azzjonijiet ta' ri ċerka, taħriġ u żvilupp 
(RTŻ) li jinvolvu ri ċerka taħt it-tema "Sigurtà" jirrappre żentaw qasam ġdid u sensittiv 
ferm, partikolarment fir-rigward ta' in ċidenti ta' theddid u sigurtà. G ħalhekk, mi żuri għall-
finanzjament ta' pro ġetti bħal dawn g ħandhom ji ġu adottati bil-pro ċedura regolatorja 
prevista fl-Artikolu 5 tad-De ċiżjoni 1999/468/KE. 
(15) Kull qasam tematiku g ħandu jkollu sezzjoni tal-ba ġit għalih fil-Ba ġit Ġenerali 
tal-Komunitajiet Ewropej. 
(16) Fl-implimentazzjoni ta ’ dan il-programm g ħandha ting ħata attenzjoni xierqa 
għall-integrazzjoni tas-se ssi, kif ukoll, fost o ħrajn, għall-kundizzjonijiet tax-xog ħol, 
it-trasparenza tal-pro ċess tar-rekluta ġġ, u l-iżvilupp tal-karriera fir-rigward tar-ri ċerkaturi 
ingaġġati fuq pro ġetti u programmi ffinanzjati ta ħt l-azzjonijiet ta’ dan il-programm, li 
għalihom ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissj oni tal-11 ta’ Marz u 2005 dwar il-Karta 
Ewropea g ħar-Riċerkaturi u dwar Kodi ċi ta’ Kondotta g ħar-Rekluta ġġ tar-Riċerkaturi toffri 
qafas ta’ referenza, b'rispett g ħan-natura volontarja tag ħha, 
ADOTTA DIN ID-DECIZJONI: 
                                                 
1 ĠU L 184, 17.7.1999 p. 23, De ċiżjoni emendata bid-De ċiżjoni 2006/512/KE tas-17 ta' Lulju 
2006 ĠU L 200, 22.7.2006 p.11. 
L 400/92 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Artikolu 1 
Il-Programm Spe ċifiku "Kooperazzjoni" g ħall-attivitajiet Komunitarji fil-qasam tar-ri ċerka u l-
iżvilupp teknolo ġiku, inklu żi l-attivitajiet ta’ dimostrazzjoni , minn hawn ‘il quddiem "Il-Programm 
Speċifiku" huwa b’dan adotatt g ħall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2007 sal-31 ta’ Di ċembru 2013. 
Artikolu 2 
Il-Programm Spe ċifiku għandu jappo ġġ l-attivitajiet ta’ "Kooperazzjoni" li jappo ġġaw il-firxa 
kollha ta’ azzjonijiet ta’ ri ċerka mwettqa b’kooperazzjoni transnazzjonali fl-oqsma temati ċi li 
ġejjin: 
(a) Is-Sa ħħa; 
(b) L-Ikel, l-Agrikoltura  u s-Sajd, il-Bijoteknolo ġija; 
(ċ) It-Teknolo ġiji ta’ l-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni; 
(d) In-Nanoxjenzi, in-Nanoteknolo ġiji, il-Materjali u t-Teknolo ġiji ġodda tal-Produzzjoni; 
(e) L-Ener ġija; 
(f) L-Ambjent (inklu ż il-Bidla fil-Klima); 
(g) It-Trasport (inklu ża l-Aeronawtika); 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/93 
 (h) Ix-Xjenzi So ċjo-ekonomi ċi u l-Umanistika; 
(i) L-Ispazju; (j) Is-Sigurtà. L-implimentazzjoni ta' dan il-Programm Spe ċifiku tista' jwassal g ħal programmi supplimentari li 
jinvolvu l-parte ċipazzjoni ta' ċerti Stati Membri biss, il-parte ċipazzjoni tal-Komunità fi programmi 
mwettqa minn diversi Stati Membri, jew il- ħolqien ta' inizjattivi kon ġunti jew arran ġamenti oħra 
skond it-tifsira ta' l-Artiko li 168, 169 u 171 tat-Trattat. 
L-għanijiet u d-deskrizzjoni ġenerali ta’ dawn l-attivitajiet jing ħataw fl-Anness I. 
Artikolu 3 
Skond l-Anness II tal-Programm Kw adru, l-ammont meqjus ne ċessarju għat-twettiq tal-Programm 
Speċifiku għandu jkun ta' EUR 32 413 miljun, li minnhom anqas minn 6% g ħandhom ikunu g ħan-
nefqa amministrattiva tal-Kummi ssjoni. Tqassim indikattiv ta' da n l-ammont jidher fl-Anness II. 
Artikolu 4 
1. L-attivitajiet kollha ta' ri ċerka mwettqa ta ħt il-Programm Spe ċifiku għandhom jitwettqu 
b'konformità ma' prin ċipji etiċi fundamentali. 
L 400/94 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 2. L-oqsma ta' ri ċerka li ġejjin m' għandhomx ji ġu ffinanzjati ta ħt dan il-programm: 
– attività ta' ri ċerka mmirata lejn il-klonazzjoni umana g ħal skopijiet riproduttivi, 
– attività ta' ri ċerka maħsuba għall-modifika tal-wirt ġenetiku tal-bnedmin li tista' 
tagħmel tali bidliet jintirtu1, 
– attivitajiet ta' ri ċerka maħsuba biex jo ħolqu embrijuni umani g ħall-għan waħdieni 
tar-riċerka jew g ħall-produzzjoni ta' ċelloli staminali, inklu ż permezz tat-trasferiment 
tan-nukleu ta' ċelloli somati ċi. 
3. Ir-ri ċerka fuq i ċ-ċelloli staminali tal-bniedem, kemm adulti kif ukoll embrijoni ċi, tista' tiġi 
ffinanzjata skond il-kontenut tal- proposta xjentifika u l-qafas legali ta' l-Istat jew Stati 
Membri involuti. 
Kwalunkwe applikazzjoni g ħall-finanzjament ta' ri ċerka fuq i ċ-ċelluli staminali tal-
embrijoni tal-bniedem g ħandha tinkludi, skond il-ka ż, id-dettalji tal-li ċenzja u tal-mi żuri ta' 
kontroll li jkunu ser jittie ħdu mill-awtoritajiet kompetenti ta ' l-Istati Membri kif ukoll id-
dettalji ta' l-approvazzjoni (jiet) eti ċi li jkunu ser ji ġu provduti. 
Fir-rigward tad-derivazzjoni ta ċ-ċelloli staminali embrijoni ċi tal-bniedem, l-istituzzjonijiet, 
l-organizzazzjonijiet u r-ri ċerkaturi g ħandhom ikunu so ġġetti għal liċenzjar u kontroll 
stretti skond il-qafas legali ta' l-Istat(i) Membri involuti. 
                                                 
1 Riċerka dwar it-trattament tal-gonadi g ħall-kanċer tista' tkun iffinanzjata. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/95 
 4. L-oqsma tar-ri ċerka mniżżlin hawn fuq g ħandhom ikunu riveduti g ħat-tieni fa żi ta' dan il-
programm (2010-2013) fid-dawl  ta' l-avvanzi xjentifi ċi. 
Artikolu 5 
1. Il-Programm Spe ċifiku għandu jiġi implimentat permezz ta' l-iskemi ta' finanzjament 
stabbiliti fl-Anness III g ħall-Programm Kwadru. 
2. L-Anness III g ħal dan il-Programm Spe ċifiku jistabbilixxi l-arran ġamenti għal għotja lill-
BEI għall-istabbiliment ta' Fa ċilità Finanzjarja g ħall-Qsim tar- Riskju. 
3. L-Anness IV jistabbilix xi lista indikattiva ta ' Inizjattivi ta' Teknolo ġija Konġunti possibbli 
li jistgħu jkunu s-su ġġett ta' deċiżjonijiet separati u lista indikattiva ta' inizjattivi g ħall-
implimentazzjoni kon ġunta possibbli ta' programmi ta' ri ċerka nazzjonali li jistg ħu jkunu s-
suġġett ta' deċiżjoni separata abba żi ta' l-Artikolu 169 tat-Trattat. 
4. Ir-regoli g ħall-parteċipazzjoni u t-tixrid g ħandhom japplikaw g ħal dan il-Programm 
Speċifiku. 
Artikolu 6 
1. Il-Kummissjoni g ħandha tfassal programm ta’ ħidma għall-implimentazzjoni tal-
Programm Spe ċifiku, li jistabbilixxi f’ aktar dettall l-objettivi u l-prijoritajiet xjentifi ċi u 
teknoloġiċi stabbiliti fl-Anness I, l-iskema ta’ finanzjament li g ħandha tintu ża għas-suġġett 
li dwaru hemm stedina g ħal proposti u l-iskadenzi g ħall-implimentazzjoni. 
L 400/96 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 2. Il-programm ta’ ħidma għandu jqis l-attivitajiet ta’ ri ċerka rilevanti li jitwettqu mill-Istati 
Membri, mill-pajji żi assoċjati u mill-organizzazzjonijiet Ewropej u internazzjonali, u l-
kisba tal-valur mi żjud Ewropew kif ukoll l-impatt fuq il-kompetittività industrijali u r-
rilevanza g ħal-linji politi ċi Komunitarji o ħrajn. Huwa g ħandu jkun a ġġornat fejn xieraq. 
3. Il-proposti g ħal azzjonijiet indiretti ta ħt l-iskemi ta' finanzjament g ħandhom ji ġu evalwati u 
l-proġetti għandhom ji ġu magħżulin billi ji ġu kkunsidrati l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 
15(1a) tar-regoli g ħall-parteċipazzjoni u t-tixrid. 
4. Il-programm ta' ħidma jista' jidentifika: 
(a) organizzazzjonijiet li jir ċievu sottoskrizzjonijiet fil-forma ta' ħlas għal sħubija; 
(b) azzjonijiet ta' appo ġġ għall-attivitajiet ta' entitajiet legali spe ċifiċi. 
Artikolu 7 
1. Il-Kummissjoni g ħandha tkun responsabbli g ħall-implimentazzjoni tal-Programm 
Speċifiku. 
2. Il-pro ċedura ta' ġestjoni stabbilita fl-Artikolu 8(2) g ħandha tapplika g ħall-adozzjoni tal-
miżuri li ġejjin: 
(a) il-programm ta' ħidma msemmi fl-Artikolu 6 jinkl udi skemi ta' finanzjament li 
għandhom jintu żaw, il-kontenut tas-sej ħiet għal proposti kif ukoll l-evalwazzjoni u l-
kriterji ta' l-g ħażla li għandhom ji ġu applikati; 
(b) kwalunkwe a ġġustament fit-tqassim indikattiv ta' l-ammont kif jidher fl-Anness II. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/97 
 (ċ) l-approvazzjoni tal-finanzjament ta' azzjonijiet ta ħt l-oqsma temati ċi (a) - (g) u (i) 
imsemmijin fl-Artikolu 2, fejn l-ammont  stmat tal-kontribuzzjoni Komunitarja ta ħt 
dan il-programm huwa ugwali g ħal jew aktar minn EUR 1,5 miljun; 
(d) l-approvazzjoni tal-finanz jament ta' l-azzjonijiet, ħlief dawk imsemmijin fil-punt ( ċ) 
ta' dan il-paragrafu u l-qasam tematiku (j ) imsemmi fl-Artikolu 2, fejn l-ammont 
stmat tal-kontribuzzjoni Komunitarja ta ħt dan il-programm huwa ugwali g ħal jew 
aktar minn EUR 0,6 miljun; 
(e) it-tfassil tat-termini ta' referenza g ħall-evalwazzjonijiet previsti  fl-Artikoli 7(2) u 7(3) 
tal-Programm Kwadru. 
3. Il-pro ċedura regolatorja stabbili ta fl-Artikolu 8(3) g ħandha tapplika g ħall-adozzjoni tal-
miżuri li ġejjin: 
(a) il-programm ta' ħidma dwar il-qasam tematiku msemmi  fil-punt (j) ta' l-Artikolu 2, u 
l-approvazzjoni tal-finanzjament ta' azzjonijiet ta ħt dak il-qasam tematiku; 
(b) l-approvazzjoni tal-finanzjament ta' l-azzjonijiet li jinvolvu l-u żu ta' embrijuni umani 
u ċelluli staminali embrijoni ċi umani. 
Artikolu 8 
1. Il-Kummissjoni g ħandha tkun assistita minn Kumitat. 
L 400/98 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 2. Fejn qed issir referenza g ħal dan il-paragrafu, g ħandhom japplikaw l-Artikoli 4 u 7 tad-
Deċiżjoni 1999/468/KE. 
Il-perijodu previst fl-A rtikolu 4(3) tad-De ċiżjoni 1999/468/KE g ħandu jkun ta' xahrejn. 
3. Fejn qed issir referenza g ħal dan il-paragrafu, g ħandhom japplikaw l-Artikoli 5 u 7 tad-
Deċiżjoni 1999/468/KE. 
 Il-perijodu previst fl -Artikolu 5(6) tad-De ċiżjoni 1999/468/KE g ħandu jkun ta' xahrejn. 
4. Il-Kummissjoni g ħandha tinforma regolarment lill-Kumitat dwar il-progress ġenerali ta' l-
implimentazzjoni tal-Programm Spe ċifiku, u għandha tipprovdilu l-informazzjoni f'waqtha 
dwar l-azzjonijiet ta' ri ċerka, taħriġ u żvilupp (RTD) proposti jew iffinanzjati ta ħt dan il-
programm kif spe ċifikat fl-Anness V. 
5. Il-Kumitat g ħandu jadotta r-regoli ta' pro ċedura tieg ħu. 
Artikolu 9 
Il-Kummissjoni g ħandha tag ħmel arran ġamenti għall-kontroll, il-valu tazzjoni u r-revi żjoni 
indipendenti kif previst fl-Art ikolu 7 tal-Programm Kwadru li g ħandhom isiru fir-rigward ta' l-
attivitajiet imwettqa fl-oqs ma koperti mill-Programm Spe ċifiku. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/99 
 Artikolu 10 
Din id-De ċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fit-tielet jum wara  l-pubblikazzjoni tag ħha fil -Ġurnal 
Uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea . 
Din id-De ċiżjoni hija indirizzata lill-Istati Membri. 
Magħmul fi Brussell, nhar id-19 ta’ Di ċembru 2006. 
 G ħall-Kunsill 
 Il-President  J. KORKEAOJA 
 
L 400/100 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 ANNESS I  
OBJETTIVI XJENTIFI ĊI U TEKNOLO ĠIĊI, 
DESKRIZZJONI ĠENERALI TAT-TEMI U L-ATTIVITAJIET 
F’dan il-Programm Spe ċifiku, ser jing ħata appoġġ għall-kooperazzjoni transnazzjonali fuq kull 
skala fl-Unjoni Ewropea u lil hinn minnha, f’numru ta’ oqsma temati ċi li jikkorrispondu ma’ sferi 
ewlenin fil-progress ta' l-g ħarfien u t-teknolo ġija, fejn ir-ri ċerka trid ti ġi appoġġata u msa ħħa sabiex 
tindirizza l-isfidi so ċjali, ekonomi ċi, ta' saħħa pubblika, ambjentali u industrijali Ewropej. 
L-għan kumplessiv huwa li jing ħata kontribut g ħall-iżvilupp sostenibbli fil-kun test tal-promozzjoni 
tar-riċerka, li l-g ħan prinċipali tagħha hu li ji żdied l-għarfien, fl-og ħla livell ta’ e ċċellenza. 
L-għaxar temi determinati g ħal azzjoni Komunitarja huma dawn li ġejjin: 
1) Is-Sa ħħa; 
2) L-Ikel, l-Agrikoltura  u s-Sajd, il-Bijoteknolo ġija; 
3) It-Teknolo ġiji ta’ l-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni; 
4) In-Nanoxjenzi, in-Nanoteknolo ġiji, il-Materjali u t-Teknolo ġiji ġodda tal-Produzzjoni; 
5) L-Ener ġija; 
6) L-Ambjent (inklu ż il-Bidla fil-Klima); 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/101 
 7) It-Trasport (inklu ża l-Aeronawtika); 
8) Ix-Xjenzi So ċjo-ekonomi ċi u l-Umanistika; 
9) L-Ispazju; 10) Is-Sigurtà. Kull tema hija deskritta f’termini ta’ l-objettiv, l-appro ċċ għall-implimentazzjoni u l-attivitajiet 
inklużi dawk li jinvolvu inizjattiv i fuq skala kbira (kif imni żżel b'mod indikattiv fl-Anness IV), il-
kooperazzjoni internazzjonali, ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politik a mhux previsti. 
Għandu jittie ħed kont xieraq tal-prin ċipju ta' żvilupp sostenibbli. Skond il-politika Ewropea ta' 
opportunitajiet ugwali bejn in-nisa u l-ir ġiel, imniżżla fl-Artikoli 2 u 3 tat-Tr attat, l-attivitajiet tal-
Programm Spe ċifiku jiżguraw l-implimentazzjoni ta' mi żuri xierqa g ħall-promozzjoni ta' 
ugwaljanza bejn is-sessi u g ħall-partiċepazzjoni ta' ri ċekaturi nisa. Barra minn hekk, 
konsiderazzjonijiet ta' l-aspetti eti ċi, soċjali, legali u kulturali usa' tar-ri ċerka li għandha ssir u l-
applikazzjonjiet potenzjali tag ħha, kif ukoll impatti so ċjo-ekonomi ċi ta' żvilupp u tbassir xjentifiku 
u teknolo ġiku, fejn rilevanti g ħandhom jag ħmlu parti mill-attivitajiet ta ħt dan il-Programm 
Speċifiku. 
L 400/102 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Riċerka pluridixxiplinari u ri ċerka trans-tematika, inklu żi sejħiet konġunti 
Ser tingħata attenzjoni partikolari lil oqsma xjentifi ċi u teknolo ġiċi ta' prijorità li j ħaddnu għadd ta' 
temi, bħax-xjenzi u t-teknolo ġiji tal-baħar. Il-pluridixxip linarjetà ser ti ġi inkuraġġuta permezz ta' 
approċċi trans-temati ċi għal suġġetti ta' riċerka u ta' teknolo ġija li jkollhom rilevanza g ħal aktar 
minn tema wa ħda. Appro ċċi trans-temati ċi bħal dawn ser ji ġu implimentati, fost l-o ħrajn, permezz 
ta’: 
– l-użu ta’ sejħiet konġunti bejn it-temi fejn su ġġett ta’ riċerka jidher ċar li huwa rilevanti 
għall-attivitajiet ta ħt kull waħda mit-temi rispettivi; 
– l-enfasi spe ċjali fi ħdan l-attività " ħtiġijiet emer ġenti" għar-riċerka trans-dixxiplinari; 
– l-użu ta’ pariri esterni, inklu ż minn riċerkaturi, minn firxa wiesg ħa ta’ dixxiplini u sfondi 
fl-istabbiliment tal-programm ta’ ħidma; 
– rappurtar regolari dwar oqsma ta' ri ċerka trans-temati ċi bħala parti mill-kontroll, stima u 
reviżjoni ġenerali tal-programm; 
– għal riċerka rilevanti g ħall-politika, billi ti ġi żgurata l-koerenza mal-linji politi ċi 
Komunitarji. 
Il-koordinazzjoni bejn it-temi f’dan il-Programm Spe ċifiku u l-azzjonijiet ta ħt Programmi Spe ċifiċi 
oħrajn tas-Seba’ Programm Kwadru, b ħal dawk dwar l-infrastruttura tar-ri ċerka fil-Programm Spe ċifiku 
"Kapaċitajiet", ser ji ġu żgurati mill-Kummissjoni Ewropea.1 
                                                 
1 Bil- ħsieb li tiġi faċilitata l-implimentazzj oni tal-programm, g ħal kull laqg ħa tal-kumitat tal-
programm kif definit fl-a ġenda, il-Kummissjoni ser tirrimbor ża, skond il-linji gwida 
stabbiliti tag ħha, l-ispejje ż ta' rappre żentant wie ħed għal kull Stat Membru, kif ukoll 
espert/konsulent wie ħed għal kull Stat Membru g ħal dawk il-punti ta' l-a ġenda fejn Stat 
Membru jkun je ħtieġ kompetenza spe ċifika. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/103 
 Adattament g ħall-ħtiġijiet u l-opportunitajiet li qeg ħdin jevolvu 
Ir-rilevanza industrijali kontinwa tat-temi, u l-parte ċipazzjoni kontinwa ta' l-industrija fihom, ser ji ġu 
żgurati billi wie ħed jibbaża, fost sorsi o ħrajn, fuq il- ħidma tal-"Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej" 
varji. Dan il-Programm Spe ċifiku, flimkien mal-kontributi mill-industrija, ser b’hekk jikkontribwixxi 
għall-implimentazzjoni ta’ l-A ġendi Strate ġiċi għar-Riċerka rilevanti b ħal dawk stabbiliti u żviluppati 
mill-Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej fejn dawn jirrappre żentaw valur mi żjud ġenwin Ewropew. Il-
ħtiġijiet wesg ħin tar-riċerka identifikati fl-A ġendi Strate ġiċi għar-Riċerka disponibbli huma di ġà riflessi 
sew fl-għaxar temi. Il-Pjattaformi Teknolo ġiċi Ewropej, bil-parte ċipazzjoni possibbli ta' raggruppamenti 
reġjonali mmexxija mir-ri ċerka, jista' jkollhom rwol li jiffa ċilitaw u jorganizzaw il-parte ċipazzjoni ta' l-
industrija, inklu żi l-SMEs, fi pro ġetti ta' riċerka relatati mal-qasam spe ċifiku tagħhom, inklu żi proġetti 
eliġibbli għal finanzjament ta ħt il-Programm Kwadru. L-inkorporazzjoni aktar dettaljata tal-kontenut 
tekniku tag ħhom ser tkun riflessa sussegwentament waqt il-formulazzjoni tal-programm ta’ ħidma 
dettaljat g ħal sejħiet speċifiċi għal proposti. 
Ser tiġi żgurata wkoll ir-rilevanza kontinwa tat-temi mal-formulazzjoni, l-implimentazzjoni u l-
valutazzjoni tal-linji politi ċi u r-regolamenti Komunitarji. Dan jirrigwarda oqsma ta’ politika b ħas-
saħħa, is-sigurtà, il- ħarsien tal-konsumatur, l-ener ġija, l-ambjent, l-g ħajnuna għall-iżvilupp, is-sajd, l-
affarijiet marittimi, l-agrikoltura, is-sa ħħa u l-benesseri ta’ l-annimali, it-trasport, l-edukazzjoni u t-
taħriġ, is-soċjetà ta' l-informazzjoni u l-medja, l-impjiega, l-affarijiet so ċjali, il-koe żjoni, u l-
istabbiliment ta' żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, flimkien mar-ri ċerka pre-normattiva u ko-
normattiva rilevanti g ħat-titjib ta' l-interoperabbiltà u tal-kwalità ta’ l-istandards u l-implimentazzjoni 
tagħhom. F’dan il-kuntest, il-pjattaformi li ji ġbru flimkien lill-partijiet interessatiress mal-komunità tar-
riċerka sabiex jikkunsidraw a ġendi ta’ ri ċerka rilevanti g ħall-oqsma ta’ politika so ċjali, ambjentali jew 
oqsma oħrajn jista' jkollhom rwol. 
L 400/104 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Taħt kull tema, minbarra l-attivi tajiet definiti, ser ikunu implimentati assjonijiet spe ċifiċi biex 
iwieġbu għall-"ħtiġijiet emer ġenti" u "ħtiġijiet ta’ politika mhux prev isti". L-implimentazzjoni ta’ 
dawn l-azzjonijiet ti żgura appro ċċ sempliċi, koerenti u kkoordin at fil-Programm Spe ċifiku kollu u l-
finanzjament ta’ ri ċerka trans-dixxiplinari li tkopri aktar minn dixxiplina wa ħda jew li tkun 'il barra 
mit-temi. 
• Teknoloġiji Futuri u Emer ġenti: permezz ta' appo ġġ speċifiku għal proposti ta' ri ċerka li 
jimmiraw biex jidentifikaw jew jesplo raw iktar opportunitajiet xjentifi ċi u teknolo ġiċi ġodda 
f'qasam spe ċifiku u/jew il-kombinazzjoni tag ħhom ma' oqsma u dixxi plini rilevanti o ħrajn 
permezz ta' appo ġġ speċifiku għal proposti ta' ri ċerka spontanji, inklu żi b'sejħiet konġunti; biex 
jitrawmu ideat ġodda u użi radikali ġodda u jiġu esplorati g ħażliet ġodda fir-roadmaps ta' ri ċerka 
b'mod partikolari marbuta ma' potenzjal g ħal sejbiet sinifikanti; kooperazzjoni adegwata ma' l-
attivitajiet imwettqa ta ħt il-programm "Ideat" ser tkun garantita sabiex ti ġi evitata d-
duplikazzjoni u ji ġi żgurat l-aqwa u żu tal-finanzjament. Dan ser ji ġi implimentat permezz ta’: 
– Riċerka miftu ħa "minn isfel g ħal fuq" dwar materji identifikati mir-ri ċerkaturi 
innifishom sabiex ji żviluppaw opportun itajiet xjentifi ċi u teknolo ġiċi ġodda 
(azzjonijiet "Avventura") je w sabiex jivvalutaw skoperti ġodda jew fenomeni li 
jkunu għadhom kif ġew osservati li jistg ħu jindikaw riskji jew problemi g ħas-soċjetà 
(azzjonijiet "Insight"); 
– Inizjattivi ffokati fuq objettivi spe ċifiċi, ta’ sfida kbira  f’oqsma xjentifi ċi u 
teknoloġiċi emerġenti u li jwieg ħdu avvanzi kbar u impatt potenzjali kbir fuq l-
iżviluppi ekonomi ċi u soċjali, u li jistg ħu jinvolvu gruppi ta’ pro ġetti komplementari 
(azzjonijiet "Pathfinder"). 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/105 
 • Ħtiġijiet tal-politika mhux previsti: li jwieġbu b’mod flessibbli g ħal ħtiġijiet ta’ politika ġodda 
li jinħolqu matul il-Programm Kwadru, b ħal żviluppi mhux previsti jew avvenimenti li jitolbu 
reazzjoni mg ħaġġla bħal epidemiji ġodda, tħassib emer ġenti fis-sikurezza ta’ l-ikel, reazzjoni 
għal diżastri naturali jew inizjattivi ta’ solidarjetà. Dan ser ikun implimentat b’relazzjoni mill-
qrib mal-linji politi ċi Komunitarji rilevan ti. Il-programm ta’ ħidma annwali jista’ ji ġi alterat 
f’każ ta’ ħtiġijiet ta’ riċerka urġenti. 
• Disseminazzjoni, trasferiment ta’ l-g ħarfien u impenn usa' 
Id-disseminazzjoni u t-trasferiment ta’ l-g ħarfien huwa valur mi żjud ewlieni ta’ l-azzjonijiet ta’ 
riċerka Ewropej u ser jittie ħdu miżuri biex ji żdied l-użu u l-impatt tar-ri żultati mill-industrija, minn 
dawk li jfasslu l-politika u mis-so ċjetà. Id-disseminazzjoni se ti ġi kkunsidrata b ħala kompitu 
integrali ta ħt l-oqsma temati ċi kollha b'restrizzjonijiet xierqa g ħat-tema tas-sigurtà min ħabba l-
aspetti ta' kunfidenzjalità ta' l-attivitajiet, inklu ż permezz tal-finanzjament ta' inizjattivi ta' 
netwerking/senserija, seminars u avvenimenti, assistenza minn esperti esterni u servizzi ta' 
informazzjoni elettroni ċi. Dan ser ikun implimentat f’kull qasam tematiku permezz ta’: 
– l-intergrazzjoni ta’ azzjo nijiet ta’ disseminazzjoni u trasferiment ta’ l-g ħarfien fi ħdan 
proġetti u konsorzji, permezz ta’ dispo żizzjonijiet adatti fl-iskemi ta’ finanzjament u l-
ħtiġiet ta' rappurtar; 
– l-offerta ta’ assistenza immirata lil pro ġetti u konsorzji sabiex ikunu pprovduti b’a ċċess 
għall-ħiliet meħtieġa sabiex ju żaw ir-riżultati bl-a ħjar mod; 
L 400/106 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – l-azzjonijiet spe ċifiċi ta’ disseminazzjoni li jie ħdu strateġija proattiva fir-rigward tad-
disseminazzjoni tar-ri żultati minn firxa ta’ pro ġetti, inklu żi dawk minn Programmi Kwadru 
preċedenti u programmi o ħrajn ta’ riċerka, li huma mmirati lejn setturi spe ċifiċi jew gruppi 
ta’ partijiet interessati, b'enfasi spe ċjali fuq utenti potenzjali; 
– disseminazzjoni lil dawk li jfasslu l-politika, inklu żi l-korpi ta’ standardizzazzjoni, sabiex 
jiġi ffaċilitat l-użu ta’ riżultati rilevanti g ħall-politika mill-korpi adatti f'livelli 
internazzjonali, Ewr opej, nazzjonali jew re ġjonali; 
– servizzi CORDIS sabiex ikattru d-disseminazzjoni ta' l-g ħarfien faċli biex jintu żaw u l-
esplojtazzjoni tar-ri żultati tar-ri ċerka; 
– inizjattivi li jkat tru d-djalogu u d-dibattitu dw ar kwistjonijiet xjentifi ċi u riżultati tar-
riċerka ma’ pubbliku aktar wiesa' lilhinn mill-komunità tar-ri ċerka, inklu ż l-
organizzazzjoni tas-so ċjetà ċivili. 
Ser ikunu żgurati l-koordinazzjoni tad-dissemi nazzjoni u t-trasferiment ta' l-g ħarfien fil-Programm 
Kwadru. Il-komplementarjetà u s-siner ġiji bejn dan il-programm u programmi o ħrajn Komunitarji 
ser ikunu żgurati, partikolarment fil-qasam ta' l-edukazzjoni bil-g ħan li jiġu promossi l-karrieri fir-
riċerka. Azzjonijiet ta' appo ġġ għall-innovazzjoni ser ikunu imp limentati mill-Programm ta’ 
Kompetittività u Innovazzjoni. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/107 
 Partiċipazzjoni mill-SMEs 
L-aħjar parteċipazzjoni ta’ l-Intrapri żi Żgħar u ta’ Daqs Medju (SMEs) ser tkun iffa ċilitata fl-oqsma 
tematiċi kollha, b’mod partikolari permezz ta’ pro ċeduri finanzjarji u amministrattivi a ħjar, u aktar 
flessibbiltà fl-g ħażla ta’ l-iskema finanzjarja adatta. Barra minn hekk, il- ħtiġijiet ta’ riċerka u l-
potenzjal ta’ l-SMEs jitqiesu kif jixraq fl-i żvilupp tal-kontenut ta’ l-oqsma temati ċi ta’ dan il-
Programm Spe ċifiku u oqsma li huma ta’ interess partikolari g ħall-SMEs ser ji ġu identifikati fil-
programm ta' ħidma. Miżuri konkreti, inklu żi azzjonijiet ta' appo ġġ li jiffaċilitaw il-parte ċipazzjoni 
ta' SMEs, ser jittie ħdu matul il-programm kollu fil-qafas ta' strate ġija li għandha tiġi żviluppata ta ħt 
kull tema. Dawn l-istrate ġiji ser jiġu akkumpanjati minn monitora ġġ kwantitattiv u kwalitattiv 
imqabbel ma' l-objettivi stabbiliti. L-g ħan hu li jkun possibbli li ta' l- inqas 15% tal-finanzjament 
disponibbli ta ħt dan il-programm imur g ħall-SMEs. 
Azzjonijiet spe ċifiċi ta’ appo ġġ għar-riċerka għall-benefi ċċju ta’ l-SMEs jew asso ċjazzjonijiet ta’ l-
SMEs huma inklu żi fil-Programm Spe ċifiku "Kapa ċitajiet", u azzjonijiet li jippromwovu l-
parteċipazzjoni ta’ l-SMEs f il-Programm Kwadru kollu ser ikunu ffinanzjati ta ħt il-Programm 
għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni. 
L 400/108 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Aspetti eti ċi 
Matul l-implimentazzjoni ta' dan il-Programm Spe ċifiku u fl-attivitajiet ta' ri ċerka li jirri żultaw 
minnu, għandhom ji ġu rispettati l-prin ċipji etiċi fundamentali. Dawn jinkludu, inter alia, il-prin ċipji 
riflessi fil-Karta tad-Drittijie t Fundamentali ta' l-UE, inklu żi dawn li ġejjin: il-protezz joni tad-dinjità 
tal-bniedem u l- ħajja tal-bniedem, il-protezzjoni tad- data personali u l-privatezza, kif ukoll ta’ l-
annimali u l-ambjent skond il-li ġi Komunitarja u l-a ħħar verżjonijiet tal-konvenzjonijiet, il-linji 
gwida u l-kodi ċi ta’ kondotta internaz zjonali rilevanti, e ż. id-Dikjarazzjoni ta’ Ħelsinki, il-
Konvenzjoni tal-Kunsill ta’ l-Ewropa dwar id-Drittijie t tal-Bniedem u l-Bijomedi ċina ffirmata 
f’Oviedo fl-4 ta’ April 1997 u l-Protokolli Addizzjonali tag ħha, il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-
Drittijiet tat-Tfal, id-Dikjarazzjoni Universali dwar il- ġenoma tal-bniedem u d-drittijiet tal-bniedem 
adottata mill-UNESCO, il-Konvenz joni tan-NU dwar l-Armi Bijolo ġiċi u Tossini ċi (BTWC), it-
Trattat Internazzjonali dwar ir-Ri żorsi Ġenetiċi tal-Pjanti g ħall-Ikel u l-Agrikoltura, u r-
riżoluzzjonijiet rilevanti ta’ l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Sa ħħa (WHO). 
Ser jittieħed ukoll kont ta' l-Opinjonijiet  tal-Grupp Ewropew ta' Konsul enti dwar l-Implikazzjonijiet 
Etiċi tal-Bijoteknolo ġija (1991-1997) u l-Opinjoniji et tal-Grupp Ewropew dwar  l-Etika fix-Xjenza u 
t-Teknolo ġiji Ġodda (mill-1998). 
B'mod konformi mal-prin ċipju ta' sussidjarjetà u d-diversità ta' appro ċċi eżistenti fl-Ewropa, il-
parteċipanti fi pro ġetti ta' riċerka għandhom ikunu konformi mal-le ġislazzjoni, ir-regolamenti u r-
regolamenti eti ċi attwali fil-pajji żi fejn titwettaq ir-ri ċerka. Fi kwalunkwe ka ż, japplikaw id-
disposizzjonijiet na zzjonali u l-ebda ri ċerka pprojbita fi kwalunkwe Stat Membru jew pajji ż ieħor 
partikolari ma ti ġi appoġġata mill-finanzjament Komunitarju sabiex titwettaq f'dak l-Istat Membru 
jew pajjiż. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/109 
 Fejn xieraq, dawk li jwettqu pro ġetti ta' riċerka għandhom ifittxu l-approvazzjoni tal-kumitati eti ċi 
nazzjonali jew lokali rilevanti qabe l ma jinbdew l-attivitajiet ta' ri ċerka u żvilupp teknolo ġiku. 
Reviżjoni etika ser ti ġi wkoll implimentata sistematikament mill-Kummissjoni g ħal proposti li 
jittrattaw ma' kwistjonijiet etikamen t sensittivi jew fejn aspetti eti ċi ma jkunux ġew indirizzati 
b'mod adegwat. F'ka żijiet speċifiċi reviżjoni etika tista' sse ħħ matul l-implimentazzjoni ta' pro ġett. 
L-ebda iffinanzjar mhu se jing ħata għal attivitajiet ta' ri ċerka li huma pprojbiti fl-Istati Membri 
kollha. 
Il-Protokoll dwar il-protezzjoni u l-benesseri ta' l-annimali anness g ħat-Trattat je ħtieġ li l-Komunità 
tagħti kull rigward lill- ħtiġiet tal-benesseri ta' l-annimali meta tifformula u timplimenta linji politi ċi 
Komunitarji inklu ża r-riċerka. Id-Direttiva tal-Kunsill 86/609 /KEE ta' l-24 ta' Novembru 1986 dwar 
l-approssimazzjoni tal-li ġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet am ministrattivi ta' l-Istati Membri 
dwar il-protezzjoni ta' l-annimali u żati għal għanijiet sperimentali u g ħanijiet oħrajn xjentifi ċi1 
teħtieġ li l-esperimenti kollha;  
– jkunu maħsuba b'tali mod li jevitaw dieqa u u ġigħ u tbatija mhux me ħtieġa għall-annimali 
sperimentali;  
– jużaw numru minimu ta' annimali ;  
– jinvolvu annimali bl-aktar grad ba xx ta' sensittività newropsikolo ġika u;  
– jikkawżaw l-inqas u ġigħ, tbatija, dieqa jew ħsara dejjiema.  
                                                 
1 ĠU L 358, 18.12.1986, p. 1. Direttiva kif emendata bid-Direttiva 2003/65/KE tal-Parlament 
Ewropew u tal-Kunsill ( ĠU L 230, 16.9.2003, p. 32).  
L 400/110 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-alterazzjoni tal-wirt ġenetiku ta' l-annimali u l-klonazzjoni ta' l-annimali jistg ħu jiġu kkunsidrati 
biss jekk l-g ħanijiet jistg ħu jiġi ġġustifikati etikament u l-kondizzjonij iet huma tali li l-benesseru ta' 
l-annimali ji ġi ggarantit u ji ġu rispettati l-prin ċipji ta' bijodiversità. 
Matul l-implimentazzjoni ta' dan il -programm, ser ikun hemm monitora ġġ regolari mill-
Kummissjoni tal-progress xjenti fiku u d-disposizzjonijiet nazzj onali u internazzjonali sabiex 
jittieħed kont ta' kwalunkwe żvilupp. 
Ir-riċerka dwar etika relatata ma’ l-i żviluppi xjentifi ċi u teknolo ġiċi ser titwettaq fil-parti "Xjenza 
fis-Soċjetà" tal-Programm Spe ċifiku "Kapa ċitajiet". 
Riċerka kollaborattiva 
Ir-riċerka kollaborattiva ser- tikkostitwixxi l-parti l- kbira u l-qofol tal-finanzjament Komunitarju 
għar-riċerka. L-objettiv huwa li ji ġu stabbiliti, fl-oqsma ewle nin ta’ l-avvanz ta' l-g ħarfien, pro ġetti 
ta’ riċerka u netwerks e ċċellenti li kapa ċi jattiraw ri ċerkaturi u investiment mill-Ewropa u mid-dinja 
kollha, li ti ġi msaħħa l-bażi industrijali u teknolo ġika Ewropea u ji ġu appoġġati l-linji politi ċi 
Komunitarji. 
Dan ser jintla ħaq billi tiġi appoġġata r-riċerka kollettiva, li ser tinkludi l-parte ċipazzjoni attiva ta’ l-
industrija, permezz tal-firxa ta ’ skemi ta’ finanzjament: pro ġetti kollaborattivi, netwerks ta’ 
eċċellenza, u azzjonijiet  ta’ koordinament/appo ġġ. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/111 
 Inizjattivi Teknolo ġiċi Konġunti 
F'għadd limitat ħafna ta' ka żijiet, il-firxa ta' l-ambitu ta' pro ġett fl-RTŻ u l-iskala tar-ri żorsi involuti 
jkunu jiġġustifikaw it-twaqqif ta' s ħubija pubblika/privata g ħall-perijodu fit-tul fis- sura ta' Inizjattivi 
Teknoloġiċi Konġunti. Dawn l-inizjattivi, li jo ħorġu l-iktar mill- ħidma tal-Pjattaformi Teknolo ġiċi 
Ewropej u li jkunu jkopru aspett partikolari jew g ħadd żgħir ta' aspetti tar-ri ċerka fil-qasam 
tagħhom, se jg ħaqqdu flimkien l-investiment mis-settu r privat mal-finanzjament pubbliku 
nazzjonali u Ewropew, inklu żi l-għotjiet finanzjarji mill-Programm Kwadru ta' Ri ċerka u s-self 
mill-Bank Ewropew g ħall-Investiment. Kull Inizjattiva Kon ġunta ta' Teknolo ġija ser tiġi deċiża 
individwalment, jew abba żi ta' l-Artikolu 171 tat-Trat tat (dan jista' jinkludi l- ħolqien ta' pro ġett 
konġunt) jew abba żi ta' modifika ta' dan il-Programm Spe ċifiku skond l-Artikolu 16 6 (3) tat-Trattat. 
L-Inizjattivi Kon ġunti ta' Teknolo ġija huma identifikati b'mod miftu ħ u trasparenti abba żi ta' serje 
ta’ kriterji li jinkludu: 
– in-nuqqas ta' kapa ċità ta' l-istrumenti e żistenti sabiex jiksbu l-objettiv; 
– l-iskala ta' l-impatt fuq il-kompetittività u t-tkabbir industrijali; 
– il-valur mi żjud ta' intervent f'livell Ewropew; 
– il-grad u ċ-ċarezza tad-definizzjoni ta' l-objettiv u r-ri żultati li għandhom jitwettqu; 
– is-saħħa ta’ l-impenn finanzjarju u f’ri żorsi mill-industrija; 
L 400/112 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – l-importanza tal-kontribut lill-obj ettivi usa' ta' politika inklu ż il-benefiċċju għas-soċjetà; 
– il-kapaċità biex ji ġi mħajjar appo ġġ nazzjonali addizzjonali u biex jitqawwa l-finanzjament 
attwali jew futur ta' l-industrija. 
In-natura ta’ l-Inizjattivi Teknolo ġiċi Konġunti trid tkun definita b’mod ċar, partikolarment fir-
rigward ta' kwistjonijiet li jikkon ċernaw: 
– l-impenji finanzjarji; 
– it-tul ta' żmien ta' l-impenn tal-parte ċipanti; 
– ir-regoli sabiex jinbe da u jintemm il-kuntratt; 
– id-drittijiet ta' proprjetà intellettwali. 
B'kont me ħud tal-kamp ta' applikazzjoni u l-kumplessi tà partikolari ta' Inizjattivi ta' Teknolo ġija 
Konġunti, għandhom isiru sforzi kbar biex ji ġi żgurat it-tħaddim trasparenti tag ħhom u li 
kwalunkwe allokazzjoni ta' finanzjament Komunitarju mill-Iniz jattivi ta' Teknolo ġija Konġunta 
jsiru abba żi tal-prinċipji ta' eċċellenza u kompetizzjoni tal-Programm Kwadru. 
Għandha ting ħata attenzjoni partikolari li ll-koerenza u l-koordinazzjoni ġenerali bejn l-Inizjattivi ta' 
Teknoloġiċi Konġunti u programmi u pro ġetti nazzjonali fl-istess oqsma1, filwaqt li ji ġu rispettati l-
proċeduri ta' implimentazzjoni e żistenti tag ħhom, kif ukoll biex ji ġi żgurat li l-parte ċipazzjoni fil-
proġetti tagħhom hija miftu ħa għal firxa wiesg ħa ta' parte ċipanti fl-Ewropa kollha, u b'mod 
partikolari l-SMEs. 
                                                 
1 B'mod partikolari ma' l-atti vitajiet imwettqa mill-istruttu ra intergovernattiva EUREKA. 
Barra dan, l-esperjenza miksuba mir-raggr uppamenti EUREKA tista’ tkun rilevanti g ħall-
Inizjattivi Teknolo ġiċi Konġunti f’oqsma relatati. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/113 
 Lista indikattiva ta' Inizjattivi Teknolo ġiċi Konġunti hija identifikata fl-Anness IV. Aktar Inizjattivi 
Konġunti Teknolo ġiċi jistgħu jiġu identifikati abba żi tal-kriterji ta’ hawn fuq u jkunu proposti matul 
l-implimentazzjoni tas-Seba’ Programm Kwadru. 
Koordinazzjoni ta’ programmi ta' ri ċerka mhux Komunitarji 
L-azzjoni me ħuda f’dan il-qasam ser tu ża żewġ strumenti ewlenin: l-iskema ERA-NET u l-
parteċipazzjoni tal-Komunità fi programmi nazzjonali ta’ ri ċerka li jiġu implimentati b’mod kon ġunt (l-
Artikolu 169 tat-Trattat). L-azzjoni ser tintu ża wkoll sabiex titjieb il-komplimentarjetà u s-siner ġija bejn 
il-Programm Kwadru u l-attivitajiet imwettqa fil-qafas ta’ l-istrutturi intergovernattivi b ħall-EUREKA, 
EIROforum u COST. L-appo ġġ finanzjarju g ħall-attivitajiet ta’ amministrazzjoni u ta' koordinazzjoni 
tal-COST ser ji ġu pprovduti sabiex il-COST tkun tista’ tkompli tg ħin fil-koordinazzjoni u l-iskambji 
bejn il-gruppi ta’ ri ċerka ffinanzjati fuq ba żi nazzjonali. 
Fejn l-azzjonijiet jaqg ħu taħt l-ambitu ta’ wa ħda minn dawn it-temi, huma ser ikunu appo ġġati bħala 
parti integrali ta’ l-attivitajiet li jaqg ħu taħt dik it-tema. Fejn l-azzjonijiet huma ta’ natura orizzontali jew 
mhumiex marbutin direttament ma' l-g ħaxar temi, huma ser ji ġu appoġġati b’mod kon ġunt fuq it-temi 
rilevanti kollha.1 
Fejn l-azzjonijiet ikunu fl-ambitu ta’ Programm Spe ċifiku ieħor li jimplimenta s-Seba’ Programm 
Kwadru, huma ser ji ġu appoġġati taħt dak il-Programm Spe ċifiku. 
                                                 
1 Dan jista' jinkludi l-implimentazzjoni possibbli kon ġunta ta' programmi fil-qasam tal-
Metroloġija. 
L 400/114 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-iskema ERA-NET ser ti żviluppa u ssa ħħaħ il-koordinazzjoni ta' attivitajiet nazzjonali u re ġjonali ta' 
riċerka billi: 
– Tipprovdi qafas biex dawk li jkunu qed jimplimentaw programmi pubbli ċi ta' riċerka jkunu 
jistgħu jsaħħu l-koordinazzjoni ta' l-attivitajiet tag ħhom. Dan ser jinkludi l-appo ġġ għal 
ERA-NETs ġodda, kif ukoll g ħat-twessig ħ u l-approfondiment tal-kamp ta' applikazzjoni 
ta' l-ERA-NETs e żistenti, per e ż. billi jestendu s-s ħubija tagħhom, kif ukoll bil-ftu ħ 
reċiproku tal-programmi tag ħhom. Fejn ikun opportun, l-ERA-NETs jistg ħu jiġu applikati 
għall-koordinazzjoni ta' programmi bejn ir-re ġjuni Ewropej u bejn l -Istati Membri sabiex 
tkun possibbli l-kooperazzjoni tag ħhom f'inizjattivi fuq skala kbira. 
– F'numru limitat ta' ka żi, l-provvediment ta' appo ġġ finanzjarju Komunitarju addizzjonali lil 
dawk il-parte ċipanti li jaqsmu r-ri żorsi għall-fini ta' sej ħiet konġunti għal proposti bejn il-
programmi nazzjonali u re ġjonali rispettivi tag ħhom ("ERA-NET PLUS"). 
Il-parteċipazzjoni tal-Komunità f il-programmi nazzjonali ta' ri ċerka li jitwettqu b'mod kon ġunt fuq 
il-bażi ta' l-Artikolu 169 hija ta' rilevanza spe ċjali għall-kooperazzjoni Ewr opea fuq skala kbira 
f'"ġeometrija varjabbli" bejn l-Ista ti Membri li jkollhom l-istess ħtiġijiet u/jew interessi. F'ka żijiet 
identifikati tajjeb, tali inizjat tivi skond l-Artikolu 169 se jkunu  mnedija f’oqsma identifikati 
b’konsultazzjoni mill-qrib ma ’ l-Istati Membri, inklu ża l-possibilità ta’ kooperazzjoni ma’ 
programmi intergovernattivi, fuq il-ba żi tal-kriterji mfissra fid-de ċiżjoni dwar is-Seba’ Programm 
ta' Qafas. 
Lista indikattiva ta’ inizjattivi g ħall-implimentazzjoni kon ġunta tal-programmi ta’ ri ċerka 
nazzjonali hija identifikata fid-deskri zzjoni ta’ l-Anness IV u tista' tkun s-su ġġett ta’ deċizjoni 
separata skond l-Artikolu 169 tat- Trattat. Aktar inizjattivi jistg ħu jiġu identifikati u proposti waqt l-
implimentazzjoni tas- Seba' Programm Kwadru. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/115 
 Kooperazzjoni internazzjonali 
Azzjonijiet internazzjonali ta' kooperazzjoni, li juru l-valur mi żjud Ewropew u li huma ta' interess 
reċiproku, ser jappo ġġaw politika internazzjonali tax-Xjenza u t-Teknolo ġija li għandha żewġ 
objettivi interdipendenti; 
– Li tappoġġa u tippromwovi l-kompetittività permezz ta’ s ħubija strate ġika għar-riċerka ma’ 
pajjiżi terzi, inklu żi ekonomiji emer ġenti u li huma industrijalizzati ħafna, fix-xjenza u t-
teknoloġija billi jiġu ingaġġati l-aħjar xjenzati mill-pajji żi terzi sabiex ja ħdmu fl-Ewropa u 
magħha. 
– Li tindirizza problemi spe ċifiċi li jiffaċċaw il-pajji żi terzi jew ta’ natura globali, fuq il-ba żi 
ta’ l-interess u l-benefi ċċju reċiproċi. 
Il-politika tal-Komunità dwar il-kooperazz joni xjentifika internazzjonali ser tag ħmel enfasi fuq, u 
tiżviluppa l-kooperazz joni sabiex ti ġġenera, taqsam u tu ża l-għarfien permezz ta’ s ħubija ġusta 
għar-riċerka li tqis il-kuntest internazzjonali, tal-pajji ż, reġjonali u so ċjo-ekonomiku u l-ba żi ta’ l-
għarfien tal-pajji żi sħab. L-strate ġija strateġiku huwa li jissa ħħu l-kompetittività u l-i żvilupp 
sostenibbli dinji permezz ta’ tali s ħubija bejn l-UE u l-pajji żi terzi fuq livelli bilaterali, re ġjonali u 
globali bba żati fuq interessi u benefi ċċji reċiproċi. Għal dan il-g ħan, ir-rwol ta’ l-UE b ħala attur fuq 
skala globali g ħandu jkun promoss ukoll permezz ta’ programmi internazzjonali ta’ ri ċerka. L-
azzjonijiet ta’ kooperazzj oni internazzjonali appo ġġati se jkunu marbuta ma’ kwistjonijiet ewlenin 
ta' politika sabiex isostnu t-twettiq ta’ l-impenji internazzjonali ta’ l-UE u ja ġħtu kontribut g ħall-
qsim tal-valuri Ewropej, il-kompetittività, il-progress so ċjo-ekonomiku, il- ħarsien ta’ l-ambjent u l-
benesseri ta ħt il-kappa ta’ l-i żvilupp sostenibbli globali. 
L 400/116 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Il-kooperazzjoni internazzjona li se tkun implimentata  f’dan il-Programm Spe ċifiku f’kull qasam u 
f’diversi temi permezz ta’: 
• Parteċipazzjoni msa ħħa ta' riċerkaturi u istituzzjonijiet ta' ri ċerka mill-pajji żi kollha S ħab 
f'Kooperazzjoni Internazzjonali u l-pajji żi industrijalizzati1 fl-oqsma temati ċi, b'restrizzjonijiet 
xierqa għat-tema ta' sigurtà g ħall-pajjiżi terzi kollha minbarra l-pajji żi assoċjati minħabba l-
aspetti tal-kunfidenzjalità. Barra minn hekk, se jkun hemm enfasi pa rtikolari sabiex t ħeġġeġ il-
parteċipazzjoni ta’ pajji żi terzi f’oqsma identifikati ta’ interess re ċiproku. 
• Azzjonijiet ta' kooperazzjoni spe ċifika f'kull qasam tematiku huma dedikati lil pajji żi terzi fil-ka ż 
ta' interess re ċiproku f'kooperazzjoni dwar temi partikolari li g ħandhom jing ħażlu abbażi tal-
livell u l-ħtiġijiet xjentifi ċi u teknolo ġiċi tagħhom. L-identifikazzjoni ta’ ħtiġijiet u prijoritajiet 
speċifiċi se tkun asso ċjata mill-qrib ma’ ftehim ta’ koopera zzjoni bilaterali rilevanti u mad-
djalogu attwali multilaterali u bi-re ġjonali bejn l-UE u dawn il-pajji żi jew gruppi ta’ pajji żi. Il-
prijoritajiet se jkunu identifikati fuq il-ba żi tal-ħtiġijiet partikolari, potenzjal u l-i żvilupp 
ekonomiku fir-re ġjun jew il-pajji ż. 
Għal dan il-g ħan, strateġija ta’ kooperazzjoni inte rnazzjonali u pjan ta’ implimentazzjoni se ji ġu 
żviluppati b’azzjonijiet spe ċifiċi mmirati fit-temi jew fuq diversi temi, e ż. fis-saħħa, l-agrikoltura, 
is-sanità, l-ilma, is-sigurtà fl-ikel, il-koe żjoni soċjali, l-ener ġija, l-ambjent, is-sajd, l-akkwakultura u 
r-riżorsi naturali, politika ekonom ika sostenibbli, u t-teknolo ġiji tat-tagħrif u l-komunikazzjoni. 
                                                 
1 Kif definit fir-Regoli g ħall-Parteċipazzjoni u d-Disseminazzjoni. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/117 
 Dawn l-azzjonijiet iservu b ħala għodod privile ġġjati fl-implimentazzjoni tal-kooperazzjoni bejn il-
Komunità u dawn il-pajji żi. Tali azzjonijiet huma, b’mod partikolari, immirati lejn it-tis ħiħ tal-
kapaċitajiet ta’ ri ċerka u l-kapa ċitajiet ta’ kooperazzjoni  tal-kandidat, tal-lokal u ta’ pajji żi li 
qegħdin jiżviluppaw u pajji żi emerġenti. L-azzjonijiet se jkunu s-su ġġett ta' sejħiet immirati u se 
tingħata attenzjoni partikolari g ħall-faċilitazzjoni ta' l-a ċċess għall-azzjonijiet tal-pajji żi terzi 
rilevanti, notevolment ta’ pajji żi li qed jiżviluppaw. 
Dawn l-attivitajiet ser ikunu implimentati b’koor dinazzjoni ma’ azzjoniji et ta’ kooperazzjoni ta ħt il-
programmi spe ċifiċi "Nies" u "Kapa ċitajiet". Strate ġija ġenerali għal Kooperazzjoni Internazzjonali 
fi ħdan il-Programm Kwadru ser tirfed din l-attività. 
TEMI 
1. Sa ħħa 
Objettiv 
It-titjib tas-sa ħħa taċ-ċittadini Ewropej u li ti żdied il-kompetittività u li ting ħata spinta lill-kapa ċità 
innovattiva ta' l-indus triji u l-intrapri żi Ewropej li huma relatati mas-sa ħħa, filwaqt li ji ġu indirizzati 
kwistjonijiet globali ta' sa ħħa, inklużi l-epidemiji emer ġenti. Se ssir enfasi fuq ir-ri ċerka ta' 
konverżjoni ( traduzzjoni ta' skoperti ba żiċi f'applikazzjonijiet klini ċi inkluża validazzjoni xjentifika 
ta' riżultati sperimentali), l-i żvilupp u validazzjoni ta' terapiji ġodda, metodi g ħall-promozzjoni tas-
saħħa u l-prevenzjoni inklu ż il-promozzjoni tas-sa ħħa tat-tfal, ta' xju ħija sana, g ħoddod dijanjosti ċi 
u teknolo ġiji mediċi, kif ukoll sistemi tal-kura tas-sa ħħa sostenibbli u effi ċjenti. 
L 400/118 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Approċċ 
Din ir-riċerka se ttejjeb l-g ħarfien dwar kif g ħandha tkun promossa s-sa ħħa b'iktar effi ċjenza, biex 
jitnaqqsu d-differenzi fis-sa ħħa madwar l-Ewropa, biex jkun evitat u ttrattat mard serju u biex tkun 
ipprovduta l-kura tas-sa ħħa. Ir-riċerka bijomedikali ba żika tkun parti integrali ta' din it-tema; l-
approċċi mutlidixxipplinarji huma ta' importanza partikolari fit-tema tas-sa ħħa. 
Din ir-riċerka tgħin biex jkun integrat l-ammont kbir ta' ġenomika, data epidemjolo ġika, bijolo ġika 
u bijoteknolo ġika u biex ji ġu żviluppati teknolo ġiji ċentrali għal industriji relatati mas-sa ħħa bil-
għan li jiġi żviluppat l-g ħarfien u l-kapa ċità ta' intervenzjoni. Se tippromovi r-ri ċerka ta' 
konverżjoni tas-sa ħħa, li hija essenzjali sabiex ji ġu żgurati benefi ċċji prattiċi, inkluż it-titjib tal-
kwalità tal- ħajja mir-ri ċerka bijomedika. Tippermetti lill-Ewropa li tag ħti kontribut aktar effettiv 
għall-isforzi internazzjonali li ji ġġieldu mard b’effett globali, ki f muri mill-programm attwali 
"Sħubija Ewropea u tal-Pajji żi li Qegħdin Jiżviluppaw fil-Provi Klini ċi" (EDCTP) fil- ġlieda kontra 
l-HIV/AIDS, il-malarja u t- tuberkolosi (Artikolu 169)1. Se ssaħħaħ ir-riċerka ispirata mill-politika 
fil-livell Ewropew u, b’mod partikolari, it -tqabbil tal-mudelli, is-sistemi u t-tag ħrif tal-bażijiet tat-
tagħrif nazzjonali. In-networking ta' databases rileva nti hija partikolarment importanti f'dan ir-
rigward. 
                                                 
1 Inizjattivi ġodda oħra importanti li jirrigwardaw il-koor dinazzjoni tal-programmi nazzjonali 
ta’ riċerka jistgħu jirċievu appo ġġ fejn ikun me ħtieġ. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/119 
 Din ir-riċerka se tg ħin sabiex ittejjeb il-kompetittività tas-setturi Ewropej tal-kura tas-sa ħħa, tal-
bijoteknolo ġija u tat-teknolo ġija medika, fejn l-SMEs huma l-muturi ekonomi ċi ewlenin, u l-
industriji tal-faram ċewtika. Tista' tinkludi appo ġġ għall-Pjattaforma Teknolo ġika Ewropea1 dwar 
Mediċini Innovattivi, bil-mira li tag ħmel tajjeb g ħall-ixkiel fir-ri ċerka fil-pro ċess ta’ l-iżvilupp tal-
mediċini. Se ting ħata attenzjoni spe ċjali sabiex titnaqqas id-diffe renza bejn l-attivitajiet ta’ ri ċerka u 
l-esplojtazzjoni bil li jkun ipprovdut appo ġġ għal provi li juru l-kun ċett u l-validazzjoni klinika. Din 
ir-riċerka tagħti wkoll kontribut g ħall-iżvilupp tan-normi u l-istandards g ħal terapiji ġodda 
avvanzati (e ż. mediċini riġenerattivi) me ħtieġ sabiex jg ħin lill-industrija ta’ l-UE tiffa ċċja l-
kompetizzjoni globali. G ħandha tiġi żgurata tmexxija globali tar-ri ċerka u l-innovazzjoni Ewropea 
fil-qasam ta' strate ġiji alternattivi g ħall-ittestjar, partikolarment metodi fejn ma jsirx u żu minn 
annimali. 
Ir-riċerka se tqis aspetti bejn nisa u r ġiel u tintegrahom fil-pro ġetti2 kull meta jkun jixraq. Ting ħata 
attenzjoni spe ċjali sabiex ir-ri żultati tar-ri ċerka jkunu komunikati u jkun hemm djalogu mas-so ċjetà 
ċivili, b’mod partikolari ma’ gruppi ta’ pazjenti, kmieni ke mm jista’ jkun, dwar żviluppi ġodda li 
joħorġu minn riċerka bijomedika u ġenetika. It-tixrid u l-u żu wiesa' tar-ri żultati se jkun ukoll żgurat. 
                                                 
1 Aġendi strate ġiċi ta’ riċerka ta’ Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej o ħra jistgħu ikunu 
appoġġati meta jkunu ta’ importanza kbira g ħall-industriji relatati mas-sa ħħa. 
2 Fatturi ta’ riskju, mekkani żmi bijoloġiċi, kawżi, manifestazzjonijiet klini ċi, konsegwenzi u t-
trattament tal-mard u d-di żordnijiet ta’ spiss ikunu  differenti bejn l-ir ġiel u n-nisa. G ħalhekk, 
l-attivitajiet kollha ffinanzjati ta ħt din it-Tema jridu jirriflettu l-possibbiltà ta’ tali differenzi 
fil-protokolli ta’ ri ċerka, metodologiji u anali żi tar-riżultati tagħhom. 
L 400/120 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Il-kwistjonijiet strate ġiċi, is-saħħa tat-tfal1 u s-saħħa tal-popolazzjoni li qed tixji ħ ser jingħataw 
attenzjoni spe ċifika u ser ikollhom ji ġu kkonsultati kulfejn xieraq fl-att ivitajiet kollha f'din it-tema, 
fejn il-prijoritajiet ji ġu enfasizzati fil-programm ta' ħidma. Oqsma multi-dixxiplinari o ħra se jiġu 
inklużi wkoll. Dan ji żgura strate ġija viżibbli u trasparenti lejn dawn il-kwistjonijiet fit-Tema kollha, 
waqt li jevita d-duplikazzjoni. 
Kwistjonijiet eti ċi, legali u so ċjo-ekonomi ċi se jiġu indirizzat f'kull wa ħda mill-attivitajiet li ġejjin.2 
Attivitajiet 
• Bio-technology, generic tools and medi cal technologies for human health 
Din l-attività hija mmirata lejn l-i żvilupp u l-validazzjoni ta’ l-g ħodod u t-teknolo ġiji neċessarji li 
jagħmlu possibbli l-produzzjoni ta’ g ħarfien ġdid u t-trasferiment tieg ħu f’applikazzjonijiet pratti ċi 
fil-qasam tas-sa ħħa u l-medi ċina. 
– Riċerka b'volum kbir: sabiex ji ġi katalizzat il-progress fl-i żvilupp ta' g ħodod ta’ ri ċerka 
ġodda għall-bijoloġija moderna inklu żi l-ġenomiċi fundamentali li jkunu jsa ħħu b’mod 
sinifikanti, it-tkattir tad-data u jtejbu l- istandardizzazzjoni ta' data u ta' kampjuni 
(biobanks), l-akkwist u l-anali żi. L-enfasi se tkun fuq teknolo ġiji ġodda għal: sequencing; 
tifsir tal-ġeni (gene expression), ġenotipaġġ u fenotipa ġġ, ġenomika strutturali u 
funzjonali, bijoinformatika u bijolo ġija sistematika; "omics" o ħra. 
                                                 
1 Ser jing ħata appoġġ b’mod partikolari g ħal studji klini ċi speċifiċi sabiex tin ġabar evidenza 
dwar l-użu xieraq ta’ prodotti li ħarġu mill-brevetti attwalment u żati mingħajr tikketta 
f'popolazzjonijiet pedjatri ċi. 
2 Riċerka speċifika dwar kwistjonijiet eti ċi, legali u so ċjo-ekonomi ċi se jiġu indirizzati fit-
Tema Ix-Xjenzi So ċjo-Ekonomi ċi u l-Umanistika ta ħt il-Programm Spe ċifiku 
"Kooperazzjoni", u fil-Programm Spe ċifiku "Kapa ċitajiet". 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/121 
 – Sejbien, dijanjo żi u monitora ġġ: sabiex ti żviluppa għodod u teknolo ġiji ta’ 
viżwalizzazzjoni, imma ġini, skoperta u anali żi għar-riċerka bijomedika g ħat-tbassir, 
dijanjożi, monitora ġġ u pronjożi tal-mard, u g ħall-appoġġ u l-gwida ta’ l-interventi 
terapewtiċi. L-enfasi se tkun fuq appro ċċ multidixxiplinari li jintegra oqsma b ħal: 
bijoloġija molekulari u ċellulari, fi żjoloġija, ġenetika, fi żika, kimika, in ġinerija bijomedika 
li tinkludi nano-teknolo ġiji, mikrosistemi, apparati u teknolo ġiji ta' l-informazzjoni. Ikun 
hemm enfasi fuq metodi li ma jinvadux jew li jinvadu b’mod minimu u kwantitattivi u l-
assigurazzjoni tal-kwalità. 
– Il-previżjoni ta' l-idoneità, is-sigurtà u l-effika ċja tat-terapiji: biex ji ġu żviluppati u validati 
l-parametri, l-g ħodod, il-metodi u l-istandards me ħtieġa biex il-pazjent ji ġi provdut 
b'bijomedi ċini mhux perikolu żi u effettivi, ġodda jew imtejba1 L-enfasi g ħandha tkun fuq 
approċċi bħall-farmako ġenomika, l-i żvilupp u l-validazzjoni ta' indikaturi bijolo ġiċi, 
approċċi ta' mira u kunsinna, in silico, in vitro (inklu żi L-enfasi se tkun fuq appro ċċi simili 
bħall-farmako ġenomika, ji ġu żviluppati u validati indikaturi bijolo ġiċi, approċċi ta' mira u 
ta' kunsinna, metodi u mudelli in vitro (inklu żi alternattivi g ħall-ittestjar fuq l-annimali) u 
in vivo2. 
– Approċċi u interventi terapewti ċi innovattivi: sabiex issir ri ċerka, jiġu kkonsolidati u ji ġu 
żgurati aktar żviluppi f'terapiji u teknolo ġiji avvanzati b’applikazzjoni potenzjali wiesg ħa. 
L-enfasi jkun fuq it-terapija ġenetika u ċellulari, medi ċina riġenerattiva, trapjanti, 
immunoterapija u va ċċini u medi ċini oħra. Teknolo ġiji relatati, b ħal sistemi avvanzati, li 
jwasslu l-medi ċina mmirati impjanti u prosteti ċi avvanzati, interven ti li ma jinvadux jew li 
jinvadu b’mod minimu assistiti bit-teknolo ġija jkunu ttrattati wkoll. 
                                                 
1 Għall-mediċini konvenzjonali (Farma ċewtiċi u Bijo-farma ċewtiċi), dawn il-kwistjonijiet 
jistgħu jiġu indirizzati minn Iniz jattiva ta' Teknolo ġija Konġunta dwar Medi ċini Innovattivi. 
2 Alternattivi ta' sostituzzjoni, rifinitura, tnaqqis ta' l-u żu ta' l-annimali fir-ri ċerka bijomedika. 
L 400/122 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Konverżjoni tar-ri ċerka għas-saħħa tal-bniedem 
Din l-attività timmira li tkabbar l-g ħarfien tal-pro ċessi u mekkani żmi bijoloġiċi involuti fi stat ta’ 
saħħa normali u sitwazzjonijiet spe ċifiċi ta’ mard, sabiex tittrasferixxi dan l-g ħarfien 
f’applikazzjonijiet klini ċi inklużi l-kontroll u t-trattament tal-mard, u sabiex ti żgura li l-
informazzjoni klinika (li tinkludi dik epidemolo ġika) tiggwida r-ri ċerka sussegwenti. 
– L-integrazzjoni ta’ data u pro ċessi bijolo ġiċi: il-ġbir ta' data fuq skala wiesg ħa, il-bijolo ġija 
sistemika. 
• Ġbir ta' data fuq sk ala kbira: sabiex tu ża teknoloġiji b'rata g ħolja ta' pro ċessar sabiex 
tiġġenera data li ti ċċara l-funzjoni tal- ġeni u l-prodotti tal- ġeni u l-interazzjoni 
bejniethom f’netwerks komplessi fi pro ċessi bijolo ġiċi importanti. L-enfasi se tkun fuq: 
il-ġenomika; il-proteomika; "omika-RNA"; ġenetika tal-popolazzjoni; ġenomika 
komparattivi, strutturali u funzjonali. 
• Bijoloġija tas-sistema: l-enfasi se tkun fuq ri ċerka multidixxiplinarja li tintegra varjetà 
wiesgħa ta’ informazzjoni bijolo ġika u tiżviluppa u tapplika appro ċċi sistemati ċi għall-
għarfien u l-immudellar tal-pro ċessi bijolo ġiċi fl-organi żmi rilevanti kollha u fil-livelli 
kollha ta' organizazzjoni. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/123 
 – Ir-riċerka fuq il-mo ħħ u fuq mard relatat mal-mo ħħ, l-iżvilupp uman u l-pro ċess tax-
xjuħija. 
• Il-moħħ u mard relatat mal-mo ħħ: sabiex ikun hemm g ħarfien aħjar ta’ l-istruttura u d-
dinamika integrati tal-mo ħħ, u sabiex ikun hemm studju tal-mard tal-mo ħħ inkluż il-
mard relatat ma' l-eta' (e ż. id-demenzja, il-marda tal-Parkinson) u t-tfittxija g ħal terapiji 
ġodda. Il-fokus ser ikun fuq li jinkiseb fehim ġenerali tal-mo ħħ billi ssir esplorazzjoni 
tal-funzjonijiet tal-mo ħħ, mill-molekuli g ħall-konjizzjoni inklu żi n-newroinformatika, u 
n-nuqqas ta' funzjoni tal-mo ħħ, minn indeboliment sinottiku g ħal newrode ġenerazzjoni 
Ir-riċerka ser tindirizza mard u disturbi newrolo ġiċi u psikjatri ċi, inklużi approċċi 
terapewtiċi reġenerattivi u restorattivi. 
• L-iżvilupp u x-xju ħija tal-bniedem: l-u żu ta' varjetà kbira ta' metodolo ġiji u għodod 
sabiex ikun hemm fehim a ħjar tal-pro ċess ta' żvilupp tul il- ħajja kollha u xju ħija sana. 
L-enfasi se tkun fuq l-istudju ta ’ sistemi umani u mudelli, inklu żi l-interazzjonijiet ma’ 
fatturi bħall-ambjent, il- ġenetika, l-im ġiba u s-sess. 
– Riċerka tat-trasferiment fuq mard serju li jittie ħed: sabiex ji ġi kkonfrontat theddid serju 
għas-saħħa pubblika. 
• Ir-reżistenza kontra l-medi ċinali anti-mikrobjali inklu żi l-patoġeni fungali : l-enfasi se 
tkun fuq il-kombinament tar-ri ċerka bażika dwar il-mekkani żmi molekulari tar-
reżistenza, l-ekolo ġija tal-mikrobi u l-interazz joni bejn il-host u l-pato ġenu ma’ ri ċerka 
klinika dwar interventi ġodda li jnaqqsu l-emer ġenza u l-firxa ta’ infezzjonijiet li huma 
reżistenti għal diversi medi ċini. 
L 400/124 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • HIV/AIDS, malarja, tuberkolo żi: l-enfasi se tkun fuq l-i żvilupp ta’ terapiji ġodda, 
għodod dijanjosti ċi, għodod preventivi b ħal vaċċini u barrieri g ħat-trasmissjoni kimika 
bħall-mikrobi ċidi HIV. L-isforzi ta' ri ċerka ser jikkonfrontaw it- tliet mardiet fuq livell 
globali, iżda ser ukoll jindirizzaw aspetti Ewropej spe ċifiċi tat-tliet mardiet kif ukoll ta' 
l-Epatite. Ri ċerki preklini ċi u kliniċi fil-bidu ikunu enfasizzati , u fejn ikun rilevanti (e ż. 
vaċċini HIV/AIDS) huwa ma ħsub li jkun hemm kollaborazzjoni  ma’ inizjattivi globali. 
• Epidemiji potenzjalment ġodda u emer ġenti mill-ġdid: l-enfasi se tkun fuq il-
konfrontazzjoni tal-pato ġeni emerġenti b’potenzjal pandemiku inklu żi ż-żoonosi (per 
ez. SARS u influwenza pato ġenika ħafna). Fejn ikun xieraq, ikun hemm 
dispożizzjonijiet g ħall-bidu mg ħaġġel ta’ riċerka b’kollaborazzjoni ma ħsuba biex 
tħaffef l-iżvilupp ta’ diagnostics, medi ċini u vaċċini ġodda għall-prevenzjoni, it-
trattament u l-kontroll effettivi ta’ emer ġenzi ta’ mard li jittie ħed. 
– Riċerka tat-trasferiment fuq mard serju ie ħor1. 
• Kanser: l-enfasi jkun fuq l-etjolo ġija tal-mard, medi ċini u terapiji ġodda; l-
identifikazzjoni u l-validazzjoni tal-miri tal-medi ċini u l-marki bijolo ġiċi li jgħinu fil-
prevenzjoni, id-dijanjo żi bikrija u t-trattament; u l-valutazzjoni ta’ l-effettività ta' l-
interventi pronjosti ċi, dijanjosti ċi u terapewti ċi preventivi. 
                                                 
1 Ser ji ġu kkunsidrati aspetti tal-medi ċina biex ittaffi l-u ġigħ u l-użu ta' ingredjenti attivi. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/125 
 • Mard kardjovaskulari: l-enfa si se tkun fuq id-dijanjo żi, il-prevenzjoni, it-trattament u l-
monitoraġġ tal-mard tal-qalb u l-vini/arterji (inklu ż l-aspett kardjovaskulari ta’ l-attakk 
tal-puplesija) bl-u żu ta’ strate ġiji wesgħin multidixxiplinari. 
• Id-dijabete u l-obe żità: għal ta’ l-ewwel, l-enfasi jkun fuq l-etjolo ġiji tat-tipi differenti 
tad-dijabate, u l-prevenzjoni  u l-kura relatati tag ħhom. Għal ta’ l-aħħar, l-enfasi jkun fuq 
strateġiji multidixxiplinari inklu żi l-ġenetika, l-istil ta’ ħajja u l-epidemolo ġija. Kemm 
għad-diabete u l-obe żità, ser ting ħata attenzjoni spe ċjali għall-mard ta ż-żgħażagħ u 
fatturi li joperaw fit-tfulija. 
• Mard rari: l-enfasi se tkun fuq studji fl -Ewropa kollha dwar l-istorja naturali, il-
patofisjolo ġija u l-iżvilupp ta’ interventi preventivi, dijanjosti ċi u terapewti ċi. Dan is-
settur se jinkludi wkoll fenotipi Me ndeljani rari ta ’ mard komuni. 
• Mard kroniku ie ħor: l-enfasi ser tkun fuq il-ma rd mhux fatali b’impatt kbir fuq il-
kwalità tal- ħajja fix-xju ħija bħal l-indeboliment tal-funzjonijiet u tas-sensi u mard 
kroniku ie ħor (eż. l-artrite, mard rewmatiku u mard muskolu-skeletali u mard 
respiratorju inklu ż dak ikkaġunat minn aller ġiji). 
• Titjib kemm jista’ jkun fl-g ħoti tal-kura tas-sa ħħa liċ-ċittadini Ewropej 
Din l-attività timmira li tipprovdi l-ba żi meħtieġa kemm g ħal deċiżjonijiet ta’ politika infurmati 
dwar is-sistemi tas-sa ħħa u għal strateġiji li huma ibba żata fuq il-provi, aktar effettivi u effi ċjenti 
fil-promozzjoni tas-sa ħħa, il-prevenzjoni tal-mard, id-dijanjo żi u t-terapija. 
L 400/126 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – It-trasferiment tar-ri żultat ta' l-e żitu tar-riċerka klinika fi prattika  klinika li jinkludi l-u żu 
aħjar tal-medi ċini, u l-użu xieraq ta’ l-interventi relatati ma’ l-im ġiba u dawk organizzattivi 
u terapiji u teknolo ġiji tas-saħħa ġodda. Għandha ting ħata attenzjoni spe ċjali għas-sigurtà 
tal-pazjent inklu żi l-effetti negattivi tal-medikazzjoni: biex ti ġi identifikata l-a ħjar prattika 
klinika; biex ji ġi mifhum it-te ħid ta' deċiżjonijiet f' ambjenti klini ċi f'kura primarja u dik 
speċjalizzata; u biex ikun he mm il-promozzjoni ta' medi ċina ibbażata fuq il-provi u ta' l-
għotja ta' setg ħat lill-pazjent. L-enfasi tkun fuq il-benchmarking ta' strate ġiji; l-
investigazzjoni ta' ri żultati ta' interventi differenti inklu żi l-mediċini, mediċini 
komplementari u alternat tivi ttestjati xjentifika ment, u terapiji u teknolo ġiji għas-saħħa 
ġodda, b’kont me ħud tal-provi ta' farmakovi ġilanza, l-ispe ċifiċitajiet tal-pazjent (e ż. is-
suxxettibilità ġenetika, l-età, is-sess u l-fedeltà) u l-kost benefi ċċji. 
– Il-kwalità, l-effi ċjenza u s-solidarjetà ta' sistemi tal-kura tas-sa ħħa, inklużi sistemi tas-
saħħa transitorji, sabiex il-pajji żi jkunu jistg ħu jitgħallmu mill-esperjenza ta' sistemi tas-
saħħa oħrajn u s-sostenibbiltà tag ħhom, waqt li jittie ħed kont ta’ l-importanza tal-kuntesti 
nazzjonali u l-karatteristi ċi tal-popolazzjoni (ix-xju ħija, il-mobbiltà, il-migrazzjoni, l-
edukazzjoni, l-istatus so ċjoekonomiku u t-tibdil fid-dinja tax-xog ħol, eċċ). L-enfasi tkun 
fuq aspetti organizzjonali, finanzjarji u regolatorji tas-sistemi tas-sa ħħa (issir valutazzjoni 
ta' l-ispiża, l-effiċjenza u l-benfi ċċji ta' interventi differenti inklu żi fir-rigward ta' sigurtà 
tal-pazjent), l-implimentazzjoni u r-ri żultati tagħhom fir-rigward ta' effettività, effi ċjenza u 
ekwità (inklu żi l-gruppi żvantaġġati). Tingħata attenzjoni spe ċjali lill-kwistjonijiet ta' 
investiment u r-ri żorsi umani inklu żi lis-strate ġiji ta' kura fid-dar. Se jkunu koperti l-
kwistjoni ta' l-indipendenza,il- kwalità tal- ħajja u l-mobiltà tal-popolazzjoni li qed tixjie ħ. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/127 
 – Promozzjoni msa ħħa tas-saħħa u l-prevenzjoni tal-mard: sa biex tipprovdi prova ta’ l-a ħjar 
miżuri ta’ saħħa pubblika f’termini ta’ stili tal- ħajja, ċirkostanzi tax-xog ħol u ta' l-g ħajxien 
u interventi f’livelli differenti  u f’kuntesti differenti. L- enfasi se tkun fuq il-fatturi 
determinanti tas-sa ħħa aktar wiesa' u kif dawn jintera ġixxu kemm fuq livell individwali kif 
ukoll fuq livell ta’ komunità ( e ż. id-dieta, it-tensj oni, it-tabakk, l-alko ħol u sustanzi o ħra, 
l-attività fi żika, il-kuntest kulturali, fatturi so ċjo-ekonomi ċi u ambjentali). B’mod 
partikolari, is-sa ħħa mentali se tkun indirizzata mi nn perspettiv tal-korsa tal- ħajja. 
Koperazzjoni internazzjonali 
Il-kooperazzjoni internazzjonali hija parti integrali tat- Tema u hija ta’ importanza partikolari fl-oqsma li 
jindirizzaw problemi tas-sa ħħa globali, b ħar-reżistanza tal-mikrobi g ħall-mediċini, l-HIV/AIDS, il-
malarja, it-tuberkolosi, il-mard ittraskurat u l-pandemi ċi emerġenti. Dan jista’ jinvolvi wkoll l-issettjar 
ta’ prijoritajiet fil-kuntest ta’ inizjattivi internazzjonali, b ħall-Intrapri ża Dinjija Va ċċin HIV. So ġġett 
għall-konsolidazzjoni ta' s ħubija sostenibbli g ħall-perijodu fit-tul fir-ri ċerka klinika bejn l-Ewropa u l-
pajjiżi li qed jiżviluppaw u so ġġett għall-integrazzjoni ta' programmi jew attivitajiet nazzjonali minn 
pajjiżi parteċipanti, jista' jing ħata aktar appo ġġ lis-Sħubija fil-Provi Klini ċi bejn l-Ewropa u Pajji żi li 
Qegħdin Jiżviluppaw (EDCTP) b'risposta g ħall-kisbiet tag ħha u l-ħtiġijiet futuri1. Il-Programm EDCTP 
se jibqa’ ffokat fuq l-ittestjar kliniku avvanzat g ħall-iżvilupp ta’ va ċċini, mikrobi ċidi u medi ċini ġodda 
kontra t-tliet mardiet fl-Afrika ’l isfel mis-Sa ħara. Il-Programm EDCTP se jibqa’ ffokat fuq l-ittestjar 
kliniku avvanzat g ħall-iżvilupp ta’ va ċċini, mikrobi ċidi u medi ċini ġodda kontra t-tliet mardiet fl-Afrika 
’l isfel mis-Sa ħara. Għal dan il-g ħan, il-Programm ta' Ħidma jista' jipprevedi kontribuzzjoni 
Komunitarja lill-Grupp Ewropew ta' Interess Ekonomiku ta' l-EDCTP, biex jitwettaq il-programm li 
għandu jiġi maqbul mill-Kummissjoni, inklu ża l-allokazzjoni mill- ġdid tal-kontribuzzjoni Komunitarja. 
                                                 
1 Il-Kummissjoni ser twettaq evalwazzjoni ta' l-EDCTP. 
L 400/128 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Azzjonijiet spe ċifiċi ta’ kooperazzjoni se jkunu implimentati fl-oqsma fformulati permezz ta’ djalogi bi-
reġjonali fil-Pajji żi/Reġjuni terzi u fora internazzjonali, kif ukoll fil-kuntest ta’ l-G ħanijiet ta’ Żvilupp 
tal-Millenju. Tali oqsma ta’ prijorità adattati g ħall-ħtiġijiet lokali u permezz ta’ s ħubija jistg ħu jinkludu: 
riċerka dwar il-politika fil-qasam tas-sa ħħa, is-sistemi tas-sa ħħa u riċerka dwar is-servizz tal-kura tas-
saħħa, is-saħħa ta’ l-ommijiet u t-tfal, is-sa ħħa riproduttiva, il-kontroll u s-sorveljanza ta’ mard li 
jittieħed ittraskurat u ħtiġijiet ta’ politika emer ġenti mhux mistennija f’dawk ir-re ġjuni. 
Abbonament annwali lill-Organizzazzjoni Programm tax-Xjenza tal-Fruntiera Umana (HFPSO)1 
internazzjonali issir b’mod kon ġunt mat-tema "Teknolo ġija ta’ l-Informatika u l-Komunikazzjoni" Dan 
se jippermetti lill-Istati Membri ta’ l-UE li ma humiex fil-G8 li jibbenefikaw b’mod s ħiħ mill-Programm 
tax-Xjenza tal-Fruntiera Umana (HFPS) u jipprovdi vi żibilità aħjar għar-riċerka Ewropea. Dan se 
jippermetti lill-Istati Membri ta' l-UE li m'humiex fil-G8 li jibbenefikaw b'mod s ħiħ mill-Programm tax-
Xjenza tal-Fruntiera Umana (HFPS) u jipprovdi vi żibilità aħjar għar-riċerka Ewropea. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Riċerka dwar il- ħtiġijiet emer ġenti ser tkun implimentata abba żi ta’ inizjattivi "minn isfel g ħal fuq" 
u "ffokati", b’koordinazzjoni ma’ Temi o ħra u din ser tinkludi firxa ta’ ri ċerka wiesg ħa u 
interdixxiplinarja. L-appo ġġ għall-ħtiġijiet tal-politika mhux prev isti jista’ jittratta, pere żempju 
kondizzjonijiet tal- ħajja u tax-xog ħol, is-saħħa u s-sigurtà fuq ix-xog ħol, il-valutazzjoni ta’ l-impatt 
fuq is-saħħa, il-valutazzjoni tar-r iskju, indikaturi ta’ l-istatistika, it-tmexxija u l-komunikazzjoni fil-
qasam tas-sa ħħa pubblika, kif ukoll l-obbligi skond it- trattati internazzjo nali dwar is-sa ħħa inkluzi l-
Konvenzjoni Kwadru dwar il-Kontroll tat-Tabakk2 u r-Regolamenti Internazzjonali dwar is-Sa ħħa3. 
Dan se jikkumplimenta r-ri ċerka motivata mill-politika dwar is-sa ħħa appoġġata hawn fuq. 
                                                 
1 Il-Komunità hija membru ta’ l-Organi zzazzjoni HFSP (HFSPO) u ffinanzjat l-HFSP ta ħt 
Programmi ta' Qafas pre ċedenti. 
2 Konvenzjoni ta' Qafas dwar il-Kontroll tat-Tabakk, 2004/513/KE 
3 Regolamenti Internazzjonali dwar is-Sa ħħa 2005 – Ri żoluzzjoni 58.3 tat-58 Assemblea 
Dinjija dwar is-Sa ħħa, 23 ta' Mejju 2005 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/129 
 2. Ikel, Agrikoltura u Sajd u Bijoteknolo ġija 
Objettiv 
Il-bini ta' Bijo-Ekonomija Msejsa fuq l-G ħarfien1 billi jinġiebu flimkien ix-xjenza, l-industrija u o ħrajn 
li għandhom interess, sabiex ji ġu sfruttati l-opportunitajiet ġodda u emer ġenti ta' riċerka li jindirizzaw l-
isfidi soċjali, ambjentali u ekonomi ċi: it-talba dejjem tikber g ħal ikel aktar sigur, ta' ġid għas-saħħa u ta' 
kwalità og ħla, kif ukoll g ħall-użu u l-produzzjoni sostenibbli ta' bijo-ri żorsi rinnovabbli; ir-riskju li qed 
jiżdied ta' mard epi żotiku u żoonotiku u disturbi relatati ma' l-ikel; theddidiet g ħas-sostenibbiltà u s-
sigurtà tal-produzzjoni agrikola, ta' l-akkwa kultura u tas-sajd; u t-talba dejjem tikber g ħal ikel ta' kwalità 
għolja, b'kont me ħud tal-benesseri ta' l-annimali u tal-kuntesti rurali u kostali u rispons g ħall-ħtiġijiet 
djetetiċi speċifiċi tal-konsumaturi. 
                                                 
1 It-terminu "bijo-ekonomija" jinkludi l-industriji u s-setturi ekonomi ċi kollha li jipprodu ċu, 
jimmaniġġaw u jisfruttaw b'xi mod ie ħor ir-riżorsi bijolo ġiċi u s-servizzi, l-industriji tal-
provvista jew tal-konsumatur irrelatati, b ħall-agrikoltura, l-industrija alimentari, is-sajd, il-
koltivazzjoni tal-foresti, e ċċ. 
L 400/130 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Approċċ 
Din it-tema se ssa ħħaħ il-bażi ta’ l-għarfien, tipprovdi l-innovazzjonijiet u tipprovdi appo ġġ ta’ politika 
għall-kostruzzjoni ta’ Bijoekonomija Ewropea Imsejsa Fuq l-G ħarfien (KBBE). Ir-ri ċerka se tiffoka fuq 
it-tmexxija sostenibbli, il-produzzjoni u l-u żu tar-riżorsi bijolo ġiċi, b’mod partikolari permezz tax-xjenzi 
tal-ħajja u l-bijoteknolo ġija u l-konver ġenzi ma’ teknolo ġiji oħra, sabiex tipprovdi prodotti ġodda, aktar 
siguri, bi prezzijiet a ċċessibbli, eko-effi ċjenti u kompetittivi mill-agrikoltura, is-sajd, l-akkwakultura, l-
industriji ta' l-g ħalf, l-ikel1, is-saħħa, dawk ibba żati fuq il-foresti u l-industriji rrelatati. Ir-ri ċerka se 
tagħti kontribut kbir g ħall-implimentazzjoni u l-formulazzjoni tal-politika u r-regolamenti Komunitarji 
u, speċifikament, tindirizza jew tappo ġġa: Il-Politika Agrikola Komuni; kwistjonijiet ta’ agrikoltura u 
kummerċ; aspetti ta' sigurtà tal-GMOs; regolamenti dwar is-sigurtà fl-ikel; le ġislazzjoni Komunitarja 
dwar is-sa ħħa tal-pjanti; il-Politika Komunitarja dwar is-Sa ħħa ta’ l-Annimali, il-kontroll tal-mard u l-
istandards tal-benesseri; l-ambjent u l-bijodiversità; Strate ġija Forestali Ewropea; u il-Politika Komuni 
dwar is-Sajd li g ħandha l-mira li tipprovdi żvilupp sostenibbli fis-sajd u l-akkwakultura u s-sigurtà ta' 
prodotti ta' l-ikel tal-ba ħar. Ir-riċerka tfittex ukoll li ti żviluppa indikaturi ġodda u attwali li jappo ġġaw l-
analiżi, l-iżvilupp u l-monitora ġġ ta’ din il-politika. 
Filwaqt li jiġi rikonoxxut ir-rwol multifunzjonali ta' l-agrikultura, ir-ri ċerka tappo ġġa r-rwol u l-
opportunitajiet g ħall-ekonomiji rurali biex iwasslu objettivi ta' żvilupp sostenibbli. 
                                                 
1 L-ikel jinkludi prodotti tal-ba ħar 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/131 
 L-industriji ta’ l-ikel mill-agrikoltura, li 90%  minnhom huma SMEs, se jibbenefikaw b’mod 
partikolari minn ħafna attivitajiet ta’ ri ċerka, inklu żi attivitajiet immirati tad-disseminazzjoni u 
trasferiment tat-teknoko ġija, b’mod partikolari l-integra zzjoni u l-adozzjoni ta’ teknolo ġiji, 
metodolo ġiji u proċessi eko-effi ċjenti avvanzati u l-i żvilupp ta’ l-istandards. Kumpaniji ġodda 
b’teknolo ġija għolja mil-bijo-, nano-, u TIK huma mistennija li jag ħtu kontribut importanti fl-oqsma 
tat-tkattir tal-pjanti, u ċuħ imtejba u ħarsien tal-pjanti a ħjar, teknolo ġiji ta’ skoperta u monitora ġġ 
abvvanzati sabiex ikunu żgurati s-sikurezza u l-kwalità  ta’ l-ikel u bijopro ċessi industrijali ġodda. 
Diversi Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej, li jkopru l-oqsma tal- ġenomika u l-bijoteknolo ġija tal-
pjanti, il-forestrija u l-industriji bba żati fuq il-foresti, is-sa ħħa ta’ l-annimali fuq livell dinji, it-
tgħammir u t-trobbija ta’ l-annimali fil-farms,  l-ikel, l-akkwakultura u l-bijoteknolo ġija industrijali 
jistgħu jagħtu kontribut g ħall-istabbiliment ta’ prijoritajiet ta’ ri ċerka komuni g ħal din it-tema, fl-
identifikazzjoni ta’ inizjattiv potenzjali futuri fuq skala kbira b ħal proġetti ta’ dimostrazzjoni, u 
jgħinu sabiex ji żguraw il-parte ċipazzjoni wiesg ħa u l-integrazzjoni tal-partijiet interessati kollha. 
Kull fejn ikun xieraq, ikunu segwiti azzjonijiet li jsa ħħu l-koordinazzjoni ta’ programmi ta’ ri ċerka 
nazzjonali, b’kollaborazzjoni mill-qrib mal-pro ġetti ERA-NET, il-Pjattaformi tat-Teknolo ġija u 
atturi oħra rilevanti, b ħall-Kumitat Permanenti dwar ir-Ri ċerka fl-Agrikoltura (SCAR) jew 
kwalunkwe struttura Ewropea g ħall-koordinazzjoni tar-ri ċerka marittima fil- ġejjieni. 
Fejn ikun rilevanti, il-konsi derazzjonijiet ta’ natura so ċjali, etika, sess, legali, ambjentali, ekonomi ċi 
u l-apetti kulturali usa' u r-riskju u l-impatti potenzjali (tbassir) ta’ l-i żvilupp teknolo ġiku se tag ħmel 
parti mill-attivitajiet. 
L 400/132 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Attivitajiet 
• Produzzjoni sostenibbli u mmani ġġar tar-riżorsi mill-art, mill-foresti u mill-ambjenti akwati ċi1. 
– Li titħalla ssir ri ċerka dwar il-motivaturi fuq tul ta’ żmien tal-produzzjoni sostenibbli u l-
immaniġġar tar-riżorsi bijolo ġiċi (mikro-organi żmi, pjanti u annimali) inklu ża l-
esplojtazzjoni tal- bijodiversità u molekuli bijoattivi ġodda f'dawn is-sistemi bijolo ġiċi. Ir-
riċerka se tinkludi t-teknolo ġiji "omiċi", bħall-ġenomika, il-proteomika, il-metabolomika u 
t-teknoloġiji konver ġenti, u l-integrazzjoni tag ħom fl-strate ġiji għal sistemi bijolo ġiċi, kif 
ukoll l-iżvilupp ta’ g ħodod u teknolo ġiji bażiċi, inklużi l-bijoinformatika u l-ba żijiet tat-
tagħrif rilevanti, u metodolo ġiji għall-identifikazzjoni ta' varjetajiet fi ħdan gruppi ta' 
speċijiet. 
– Sostenibbiltà u kompetittività mi żjuda, filwaqt li ti ġi mħarsa s-saħħa tal-konsumatur, li 
jonqsu l-impatti ambjentali, u b'kont me ħud tal-bidla fil-klima, fl-agrikoltura, fl-ortikoltura, 
fil-forestrija, fis-sajd u fl -akkwakultura permezz ta’ l-i żvilupp ta’ teknolo ġiji ġodda, 
tagħmir, sistemi ta’ monitora ġġ, pjanti u sistemi ta’ produzzjoni ġodda, il-ġestjoni tal-
prodotti tar-raba' permezz ta' tkat tir selezzjonat ta' pjanti, is-sa ħħa tal-pjanti u sistemi ta' 
produzzjoni ottimizzata, it-titjib tal-ba żi xjentifika u teknika tat-tmexxija tas-sajd, kif ukoll 
għarfien aħjar ta’ l-interazzjoni bejn sistemi differe nti (agrikoltura u forestrija, sajd u 
akkwakultura) b'appro ċċ mifrux fuq ekosistema s ħiħa. Titwettaq ri ċerka dwar il-
manutenzjoni ta' ekosistemi awtoktoni , żvilupp ta' a ġenti ta' bijokontroll, u dimensjoni 
mikrobijolo ġika ta' bijodiversità u meta ġenomika. 
                                                 
1 Riċerka komplimentari relatata ma’ l-immani ġġar sostenibbli u l-konservazzjoni hija 
indirizzata ta ħt "L-Ambjent inklu ż il-Bidla fil-Klima". Ri ċerka dwar g ħodod u teknolo ġiji 
oħra li jappo ġġaw il-produzzjoni u l-immani ġġar sostenibbli isiru ta ħt it-temi rilevanti. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/133 
 • Għar-riżorsi bijolo ġiċi bbażati fuq l-art, se ssir enfa żi speċjali fuq sistemi bi d ħul baxx 
(eż. pestiċidi u fertilizzanti), u bi produzzjoni organika, tmexxija a ħjar tar-riżorsi u ikel 
u għalf ġdid, u pjanti ġodda (prodotti tar-raba' u si ġar) fir-rigward tal-kompo żizzjoni 
tagħhom, ir-re żistenza għat-tensjoni, l-effett ekolo ġiku, l-użu effiċjenti tan-nutrijenti u 
ta' l-ilma, u l-arkitettura. Dan g ħandu jing ħata appoġġ mir-riċerka tal-bijosigurtà, il-ko-
eżistenza u t-tra ċċabbiltà ta' sistemi u prodotti tal-pjanti ġodda, u l-monitora ġġ u l-
valutazzjoni ta' l-impatt ta' prodotti tar-raba' ġenetikament modifikati fuq l-ambjent u 
fuq is-saħħa tal-bniedem kif ukoll il-possibilità tal-benefi ċċji usa' tag ħhom għas-soċjetà. 
• Is-saħħa tal-pjanti u l-protezzj oni tal-prodotti tar-raba' ti ġi imtejba permezz ta’ g ħarfien 
aħjar ta’ l-ekolo ġija, il-bijolo ġija ta’ l-organi żmi li jagħmlu l-ħsara lill-pjanti (pesti) u 
theddid ie ħor u appo ġġ għall-kontroll tat-tifqig ħ ta’ mard u titjib ta’ g ħodod u sistemi 
sostenibbli g ħall-immani ġġar tal-pesti. Metodi mtejba ser ji ġu żviluppati g ħall-
monitoraġġ, il-preservazzjoni u t-ti tjib tal-fertilità tal- ħamrija. 
• Għar-riżorsi bijolo ġiċi minn ambjenti akkwati ċi, se ssir enfa żi fuq il-funzjonijiet 
bijoloġiċi essenzjali, sistemi ta' produzzjoni sikuri u g ħalf ta' spe ċi kkultivati u fuq il-
bijoloġija tas-sajd, id-dinamika tas-sajd im ħallat, l-interazzjonijiet bejn l-attivitajiet ta' 
sajd u l-ekosistema tal-ba ħar u fuq sistemi ta' ġestjoni reġjonali u pluriennali ibba żati 
fuq il-flotot. 
L 400/134 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Is-saħħa, il-produzzjoni u l-benesseri ottimizzati ta ’ l-annimali, fl-agrikoltura, is-sajd u l-
akkwakultura, inter alia permezz ta’:  
• l-esplojtazzjoni ta’ l-g ħarfien ġenetiku, metodi ġodda ta’ tkattir, g ħarfien aħjar tal-
fiżjoloġija u l-aġir ta’ l-annimali u;  
• l-għarfien u kontroll a ħjar tal-pesti, tal-parassiti u tal-mard ta' l-annimali li jittie ħed u 
theddid ie ħor għas-sostenibbiltà u si ġurtà tal-produzzjoni ta' l-ikel, inklu żi ż-żoonosi.  
Dan ta’ l-a ħħar se jkun indirizzat ukoll bl-i żvilupp ta’ g ħodod għall-monitora ġġ, il-
prevenzjoni u l-kontroll, permezz ta’ ri ċerka ta' ba żi u applikata dwar il-va ċċini u d-
dijanjostika, l-istudju ta’ l-ekolo ġija ta’ aġenti ta’ l-infezzjoni mag ħrufa jew emer ġenti u 
theddid ie ħor, inklużi atti malizzju żi, u l-impatti tas-sistemi agrikoli differenti u l-klima.  
Ikun ukoll żviluppat g ħarfien ġdid dwar ir-rimi bla periklu ta’ l-iskart ta’ l-annimali u 
maniġġjar aħjar tal-prodotti sekondarji. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/135 
 – Il-provvista ta’ l-g ħodod meħtieġa minn dawk li jifformulaw il-politika u atturi o ħra bħala 
appoġġ għall-implimentazzjoni ta’ strate ġiji, politika u le ġislazzjoni rilevanti u b’mod 
partikolari, b ħala appoġġ għall-ħolqien ta’ Bijoekonomija Ewropea Imsejsa Fuq l-G ħarfien 
(KBBE) u l- ħtiġijiet ta’ l-i żvilupp rurali u kostali. Il-Politika Komuni dw ar is-Sajd se tkun 
appoġġata permezz ta' l-i żvilupp ta' strate ġiji adattivi li jappo ġġaw l-istrate ġija ta' l-
ekosistema kollha g ħall-ħsad tar-riżorsi tal-ba ħar. Ir-riċerka għall-oqsma kollha ta' politika, 
inkluża l-Politika Agrikola Komuni , se tinkludi wkoll studji so ċjo-ekonomi ċi, u analiżi 
kost-benfi ċċju, investigazzjonijiet ko mparattivi tad-diversi sistemi agrikoli inklu żi dawk 
multifunzjonali, sistemi ta' tmexxija tas-sajd kost-effettivi, it-trobbija ta’ annimali mhux 
għall-ikel, l-interazzjoni mal-forest rija u studji sabi ex titjieb il- ħajja rurali u kostali. 
• Mill-furketta sa' l-a żjenda agrikola: L-ikel (inklu ż l-ikel tal-ba ħar), is-saħħa u l-benesseri 
– L-għarfien ta’ l-im ġiba tal-konsumatur u tal-pref erenzi tal-konsumatur b ħala fattur 
importanti fil-kompetittività ta’ l-industrija ta’ l-ikel u l-impatt ta’ l-ikel fuq is-sa ħħa, u l-
benesseri ta ċ-ċittadin Ewropew. L-enfasi se tkun f uq kif il-konsumatur jara l-ikel u l-
attitudni tieg ħu lejh, inklu ż l-ikel tradizzjonali, l-g ħarfien tax-xejriet fis-so ċjetà u x-xejriet 
kulturali, u l-identifikazzjoni tal-fatturi determinanti fl-g ħażla ta’ l-ikel u l-a ċċess tal-
konsumatur g ħall-ikel. Ir-ri ċerka ser tinkludi l-i żvilupp ta' data bases dwar ir-ri ċerka dwar 
l-ikel u n-nutrizzjoni. 
L 400/136 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – L-għarfien ta' fatturi djeteti ċi ta' benefi ċju u ta' ħsara kif ukoll il- ħtiġiet u d-drawwiet 
speċifiċi ta' gruppi ta' popolazzjoni b ħala fattur kontrollabbli prin ċipali fl-iżvilupp u 
tnaqqis ta' okkorrenza ta' mard u di sturbi relatati mad-dieta inklu żi l-obeżità u l-aller ġiji. 
Dan se jinvolvi l-investigazzjoni ta' strate ġiji djetetiċi ġodda, l-iżvilupp u l-applikazzjoni 
tan-nutrigenomika u s-sistemi bijolo ġiċi, u l-istudju ta’ l-interazzjonijiet bejn il-funzjonijiet 
nutrittivi, fi żjoloġiċi u psikolo ġiċi. Jista' jwassal g ħall-formulazzjoni mill- ġdid ta’ l-ikel 
ipproċessat, u l-i żvilupp ta’ ikel u ingredjenti ġodda, ikel djetetiku u ikel li jing ħad li huwa 
sustanzjuż u tajjeb g ħas-saħħa. L-investigazzjoni ta’ ikel u dieti tradizzjonali, lokali u 
staġjonali se tkun ukoll importanti sa biex tenfasizza l-impatt ta’ ċertu ikel u dieti fuq is-
saħħa, u għall-iżvilupp ta' gwida integrata dwar l-ikel. 
– L-ottimizzazzjoni ta' l-innovazzjoni fl-industr ija ta' l-ikel Ewropea permezz ta' l-
integrazzjoni ta' teknolo ġiji avvanzati fil-produzzjoni ta' l-ikel tradizzjonali inklu ż l-ikel 
iffermentat, teknolo ġiji ta' proċessar imfassla biex isa ħħu l-funzjonalità, il-kwalita u l-valur 
nutrittiv ta' l-ikel inklu żi l-aspetti organoletti ċi fil-produzzjoni ta' l-ikel inklu żi oġġetti ta' l-
ikel ġodda. L-iżvilupp u d-demostrazzjoni ta' sistemi ta' pro ċessar u ta' imballa ġ eko-
effiċjenti, applikazzjonijiet intelli ġenti ta' kontroll u valori zzazzjoni u tmexxija aktar 
effiċjenti ta' prodotti sekondarji, skart, ilma u ener ġija. Riċerka ġdid ser tiżviluppa wkoll 
teknoloġiji sostenibbli u ġodda għall-għalf ta’ l-annimali, inklu żi formulazzjonijiet bla 
periklu għall-ipproċessar ta’ l-g ħalf, u għall-kontroll tal-kwalità ta’ l-g ħalf. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/137 
 – L-assigurazzjoni tas-sikurezza kimika u mikrobijoli ġika u t-titjib fil-provvista ta’ l-ikel fl-
Ewropa.Dan ser jinkludi l-g ħarfien tar-rabt bejn l-ekolo ġija tal-mikrobi u s-sikurezza fl-
ikel; l-iżvilupp ta’ metodi u mudelli li jindirizzaw l-integrità tal-katin i tal-provvista ta’ l-
ikel; metodi ġodda ta’ indivi dwazzjoni, tra ċċabbiltà u żvilupp ulterjuri tag ħha, teknolo ġiji 
u għodod għall-valutazzjoni tar-riskju, inklu żi riskji emer ġenti, il-ġestjoni, u l-
komunikazzjoni, kif uko ll it-titjib ta' l-g ħarfien dwar il-per ċezzjoni tar-riskji. Dan g ħandu 
jinkludi wkoll metodi bba żati fuq ix-xjenza g ħall-benchmarking tar-riskji fil-qasam tas-
sigurtà ta' l-ikel. 
– Il-ħarsien kemm tas-sa ħħa tal-bniedem u kemm ta’ l-ambjent permezz ta’ g ħarfien aħjar ta’ 
l-impatt ambjentali fuq u tal-katini ta’ l-ikel/g ħalf. Dan ser jinvolvi l-istudju tal-
kontaminanti ta’ l-ikel u r-ri żultati fuq is-sa ħħa, il-monitora ġġ ta' l-effetti ambjentali, l-
iżvilupp ta’ g ħodod u metodi mtejba g ħall-valutazzjoni u l- ġestjoni ta’ l-impatti fuq, u r-
reżistenza ta', katini ta’ l-ikel u ta' l-g ħalf għat-tibdil globali b'mod partikolari fl-ambjent. 
L-assigurazzjoni tal-kwalità u l-integr ità tal-katina ta’ l-ikel titlob mudelli ġodda 
għall-analiżi tal-katina tal-prodotti ba żiċi u kunċetti dwar l-immani ġġar tal-katina ta’ l-ikel 
kollha, inklu żi l-aspetti relatati mal-konsumatur. 
L 400/138 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Xjenzi tal- ħajja, bijoteknolo ġija u bijokimika g ħall-prodotti u pro ċessi mhux alimentari 
sostenibbli 
– It-tisħiħ tal-bażi ta’ għarfien u l-i żvilupp ta’ teknolo ġiji avvanzati g ħall-produzzjoni ta’ 
bijomassa mill-art jew mill-ba ħar għal applikazzjonijiet fi pro ċessi industrijali u fil-
produzzjoni ta' l-ener ġija. Dan ser jinkludi il- ġenomika u l-metabolomika tal-pjanti, l-
annimali u l-mikrobi sabiex ikun he mm titjib fil-produttività u fil-kompo żizzjoni tal-
materji primi u feedstocks tal-bijomassa g ħall-konver żjoni aħjar fi prodotti b’valur mi żjud 
għoli inklużi r-riżorsi bijolo ġiċi li jistgħu jintużaw fl-industrija farma ċewtika u fil-
mediċina waqt li jkunu sfruttati organi żmi naturali jew imtejba tal-ba ħar jew ta’ l-art b ħala 
sorsi ġodda. Dan ser jinkorpora b’mod s ħiħ l-analiżi taċ-ċiklu tal-ħajja tal-pratti ċi tal-
produzzjoni tal-bijomassa, it-trasportazzjoni u l- ħażna u l-ħruġ fis-suq tal-bijoprodotti. 
– Tiġi indirizzata l-applikazzjoni tal-bijoteknolo ġiji industrijali fi ħdan ktajjen s ħaħ tal-
bijomassa tal-prodotti tar-raba' u tal-foresti sabiex jintla ħaq il-potenzjal s ħiħ ta' l-appro ċċ 
ta' bijo-raffinerija (e ż. kimiċi ħodor), inklu żi l-aspetti so ċjoekonomi ċi, agronomi ċi, u 
ekoloġiċi u tal-konsumatur. Dan ser ikun imtejjeb b’ żieda fl-għarfien u l-kontroll tal-
metaboliżmu tal-pjanti u l-mikrobi fuq livell ċellulari u sub ċellulari, u kif dan huwa 
integrat fis-sistema s ħiħa għat-twettiq tal-produzzjoni ta’ prodotti ba żiċi b’valur g ħoli bl-
użu ta’ bijo-pro ċessi bi produzzjoni akbar, kwal ità u purezza tal-prodotti tal-konver żjoni 
aħjar, inkluż l-iddisinjar tal-pro ċess bijokatalitiku. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/139 
 – Jintużaw jew jiġu żviluppati bijoteknolo ġiji għal prodotti u pro ċessi mill-foresti ġodda u ta’ 
kwalità għolja mtejba, b’valur mi żjud għoli u rinovabbli sabiex ti żdied is-sostenibbiltà ta’ 
l-injam u l-produzzjoni ta’ l-injam, inklu żi l-ħażniet ta’ l-injam, il-materjali rinovabbli u l-
ħażniet ta' bijoener ġija . 
– Jiġi indirizzat il-potenzjal tal-bijoteknolo ġija li ssib, issegwi, te vita, tittratta u tne ħħi t-
tniġġis. 
– Jiġi massimizzat il-valur ekonomiku ta' l-iskart  u prodotti sekondarji permezz ta' bijo-
proċessi ġodda u li potenzjalment jiffrankaw l-ener ġija, waħedhom jew flimkien ma' 
sistemi ta' pjanti u/jew katalisti kimi ċi. 
Koperazzjoni internazzjonali 
Il-kooperazzjoni internazzjonali hija aspett ta’ prijorità g ħar-riċerka dwar l-Ikel, l-Agrikoltura u l-
Bijoteknolo ġija u ser tkun im ħeġġa bil-qawwa kollha fi ż-żoni kollha. Ri ċerka ta’ interess spe ċifiku 
għall-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw u ekonomiji emer ġenti ser jkollha appo ġġ, fid-dawl ta’ l-
għanijiet ta’ l-i żvilupp tal-Millenju u attivitajiet li di ġa qegħdin iseħħu. Ser jitwettqu azzjonijiet 
speċifiċi sabiex titkattar il -kooperazzjoni ma’ re ġjuni u pajji żi li huma s ħab bi prijorità – b’mod 
partikolari dawk invol uti fi djalogi bi-re ġjonali u ftehim S&T bilaterali kif ukoll pajji żi ġirien u 
ekonomiji emer ġenti u pajji żi li qegħdin jiżviluppaw. 
L 400/140 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Barra minn hekk, titwettaq kooperazzjoni multilaterali sa biex tindirizza jew l-is fidi li jitolbu sforzi 
internazzjonali wesg ħin, bħad-dimensjoni u l-kumplessità tas-sistemi bijolo ġiċi fil-pjanti u l-
mikroorgani żmi, jew sabiex tindirizza l-isfidi globali u l-impenji internazzjonali ta’ l-UE (is-sigurtà 
u s-sikurezza fl-ikel u l-il ma tax-xorb, il-firxa globali ta l-mard ta’ l-annimali, l-u żu ekwitabbli tal-
bijodiversità, ir-restawr, f'kooperazzj oni ma' l-Organizzazzjoni tan-NU g ħall-Ikel u l-Agrikoltura, 
tas-sajd dinji g ħar-Riżultati Massimi Sostenibbli sa l-2015 u l-effett ta’/fuq il-bidla fil-klima). 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Ir-riċerka dwar il- ħtiġijiet emer ġenti tista’ tindirizza, pere żempju, l-i żvilupp ta’ kun ċetti u 
teknoloġiji ġodda, bħal dwar sistemi ta’ l-immani ġġar ta’ l-emer ġenzi u l-integrità tal-katina ta’ l-
ikel. 
Reazzjoni flessibbli g ħall-ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti ser tag ħti każ, b’mod partikolari, tal-
politika rilevanti fil- ħolqien Bijoekonomija Ewropea Msejsa fuq l-G ħarfien. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/141 
 3. Teknolo ġiji ta’ l-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni 
Objettiv 
Sabiex titjieb il-kompetittività ta ' l-industrija Ewropea u l-Ewropa tkun tista' tiddomina u ssawwar l-
iżviluppi futuri tat-Teknolo ġiji ta' l-Informazzjoni u tal-Ko munikazzjoni (TIK) sabiex ti ġi sodisfatta 
d-domanda tas-so ċjetà u l-ekonomija tag ħha. IT-TIK jinsabu fil-qalba tas-so ċjetà bbażata fuq l-
għarfien. L-attivitajiet ser isa ħħu l-bażi xjentifika u teknolo ġika ta' l-Ewropa u ji żguraw li 
globalment tkun fuq quddiem nett fit-TIK, ig ħinu sabiex imexxu u jisti molaw l-innovazzjoni u l-
kreattività ta' prodotti, servizzi u pro ċessi permezz ta' l-u żu tat-TIK u ji żguraw li l-progress fit-TIK 
jiġi trasformat malajr f'benefi ċċji għaċ-ċittadini, l-azjendi, l-industrij a u l-gvernijiet ta' l-Ewropa. 
Dawn l-attivitajiet ser jg ħinu wkoll bies jitnaqqsu d-divi żjoni diġitali u l-esklu żjoni soċjali. 
Approċċ 
It-teknolo ġiji ta' l-informazzjoni u l-komunikazzjoni (TIK) g ħandhom rwol uniku u ppruvat fil-
prmozzjoni ta’ l-innovazzjoni, il-kr eattività u l-kompetittività tas-se tturi kollha ta’ l-industrija u 
tas-servizzi. Huma esse nzjali sabiex ikunu ffa ċċjati l-isfidi l-kbar tas-so ċjetà u l-modernizzazzjoni 
tas-servizzi pubbli ċi, u jirfdu l-progress fl-oqsma  kollha tax-xjenza u t-teknolo ġija. Għalhekk, l-
Ewropa trid tikkontrolla u ta ġħti forma lill-i żviluppi futuri tat-TIK u ti żgura li s-servizzi u l-prodotti 
msejsa fuq it-TIK ikunu adottati u u żati sabiex jipprovdu l-benefi ċċji kollha possibbli li ċ-ċittadini u 
n-negozju. 
Dawn huma l-miri tal-politika tal-Komunità dwar is-So ċjetà ta' l-Informazzjoni, kif enfasizzat fl-
inizjattiva i2000, immirati lejn ekonomija tat-tag ħrif kompetittiva konver ġenti fl-Ewropa, żieda 
sinifikanti fl-investiment Ewropew fir-ri ċerka dwar it-TIK u livell g ħoli ħafna ta’ aċċessibilità fis-
Soċjetà tat-Tag ħrif. 
L 400/142 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 It-teknolo ġiji ġodda tat-TIK ser jift ħu ħafna opportunitajiet ġodda għall-prodotti u servizzi b’valur 
aktar għoli, li ħafna minnhom huma f’oqs ma fejn l-Ewropa di ġa qegħda fuq quddiem fl-industrija u 
t-teknoloġija. Sħubija fuq livell Ewropew hija l-a ħjar strateġija għall-investiment fit-TIK. L-attività 
ta' riċerka tat-TIK ibba żata fuq mudell ta' żvilupp 'sors miftu ħ' qed tagħti prova ta' l-utilità tag ħha 
bħala sors ta' innovazzjoni u ta' kollaborazzjoni dejjem ti żdied. Aktar minn qatt qabel, tali sforzi 
huma meħtieġa sabiex jin żamm il-pass ma’ l-ispejje ż tar-riċerka li qeg ħdin jiżdiedu b’mod qawwi 
f’era ta’ kompetizzjon i globali u ma’ teknolo ġiji dejjem aktar kumplessi u interdipendenti. 
It-tema tat-TIK tag ħti prijorità lir-ri ċerka strate ġika madwar pilastri teknolo ġiċi prinċipali, tassigura 
integrazzjoni totali tat-teknolo ġiji u tipprovdi t-tag ħrif u l-mezzi biex ti ġi żviluppata medda wiesg ħa 
ta' applikazzjonijiet innovattivi tat-TIK. L-attivitajiet jiksbu avvanzi industrijali u teknolo ġiċi fis-
settur TIK u jtejbu l-vanta ġġ kompetittiv tas-setturi importanti mitfug ħin ħafna fuq it-TIK – kemm 
permezz ta’ prodotti u servizzi innovati ta' valur g ħoli bbażati fuq it-TIK u minn pro ċessi ta’ 
organizzazzjoni ġodda jew imtejba kemm fin-negozji u kemm fl-amministrazzjoni. It-tema ser 
tagħti appoġġ ukoll lil linji politi ċi oħra tal-Komunità, b ħall-protezzjoni tas-sa ħħa u ta' l-ambjent, 
billi timmobilizza it-TIK sabiex tilq a’ t-talbiet tal-pubbliku u tas-so ċjetà, b'mod partikolari t-talbiet 
ta' persuni bi ħtiġijiet speċjali, inklu ża l-popolazzjoni li qed tixjie ħ u d-diżabbli. 
L-attivitajiet g ħandhom ikopru azzjonijiet ta' kolla borazzjoni u ta' networking u jistg ħu jappoġġaw 
Inizjattivi ta' Teknolo ġija Konġunti1 u inizjattivi ta' koordinazzjoni ta' programmi nazzjonali2. Il-
prijoritajiet ta’ l-attivitajie t ser jinkludu, fost sorsi o ħrajn, suġġetti li jiddependu fuq ix-xog ħol tal-
Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej. Siner ġiji tematiċi jkunu wkoll żviluppati ma’ attivitajiet 
relatati fi Programm Spe ċifiku oħra. 
                                                 
1 Dawn jistg ħu jinkludu aspetti mag ħżula ta' riċerka fl-oqsma tat-Teknolo ġija tan- 
Nanoelettronika, Sistemi Komp jutazzjonali Integrati.  
2 Dan jista' jinkludi l-implimentazzjoni possibbli kon ġunta ta' programmi fil-qasam ta' 
Għixien Domestiku Meg ħjun . 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/143 
 Il-parteċipazzjoni attiva ta’ l-intrapri żi żgħar u ta’ daqs medju u entitajiet żgħar oħra fl-ativitajiet 
huwa essenzjali fid-dawl tar-rwol tag ħhom fil-promozzjoni ta’ l-innovazzjoni. Huma g ħandhom 
rwoli vitali fl-i żvilupp u l-inkora ġġiment ta’ vi żjoni ġdida fit-TIK u l-applikazzjonijiet tag ħhom u 
sabiex ikunu trasforma ti f’assi tan-negozju. 
Attivitajiet 
• Pilastri tat-Teknolo ġija TIK: 
– In-nanoelettronika, il-fotonika u l- mikro/nano-sistemi integrati: teknolo ġiji u metodolo ġiji 
ta’ l-ippro ċessar, l-invenzjoni, l-iddisi njar u l-ittestjar sabiex it ejbu d-daqs, id-densità, ir-
rendiment, l-effi ċjenza fir-rigward ta' l-ener ġija, il-manifattura u l-benefi ċċju skond il-
prezz tal-komponenti, sistemi on-a-chip, si stemi in-a-package u sistemi integrati; 
komponenti fotoni ċi bażiċi għal firxa wiesg ħa ta’ applikazzjonijiet inklu żi komponenti 
mgħaġġla ħafna; sistemi tal-frekwenza tar-radju (RF); sistemi tal- ħażna tat-tagħrif 
b'rendiment g ħoli/densità g ħolja; apparat ta’ display b’superfi ċje kbira/integrat ħafna; 
apparat li j ħoss, iħaddem, jivvi żwalizza u juri; sistemi li jikkunsmaw biss ftit ener ġija, 
komponenti attivi, sorsi/ ħażna alternattivi ta’ l-ener ġija; teknolo ġiji eteroġeni/sistemi ta’ 
integrazzjoni; sistemi intelli ġenti; sistemi multi funzjonali mikro-nano-bijo-info; 
elettronika b’superfi ċje kbira; l-integrazzjoni f’materjali/o ġġetti differenti; l-interfacing 
ma’ organi żmi ħajjin; munta ġġ ta’ molekuli jew atomi minnhom stess fi strutturi stabbli. 
L 400/144 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Netwerks ta’ komunikazzjoni a ċċessibbli minn kullimkien u ta’ kapa ċità bla limiti: 
teknoloġiji, sistemi u arkitetturi ta’ networks ċellulari u broadband kost-effettivi, 
konfigurabbli mill- ġdid u flessibbli, inklu żi netwerks terrestri u tas-satellita u teknolo ġiji ta' 
switching ottiku u teknolo ġiji oħra għal konnettività end-to-end ta' velo ċità għolja; il-
konverġenza ta' networks differenti fissi, ċellulari, wireless u tax- xandir u servizzi li jkopru 
mill-qasam personali sa żoni reġjonali u globali; l-interoperabbiltà tas-servizzi u l-
applikazzjonijiet tal-komunik azzjoni bil-wajers u ming ħajrhom; l-immani ġġar tar-riżorsi 
tan-netwerks, il-konfigurazzjoni mill- ġdid tas-servizzi; netwerking kumpless ta’ apparat, 
sensors u mikro ċipps tal-multimedja ad-hoc u intelli ġenti. 
– Sistemi, informatika u kontroll inkorporati fit-tag ħmir: sistemi ta’ hardware/software aktar 
qawwija, żguri, distribwiti, affidabbli u effi ċjenti li jistg ħu jipperċepixxu, jikkontrollaw u 
jadattaw g ħall-ambjent tag ħhom waqt li jag ħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi; metodi u g ħodod 
għall-immudellar, l-anali żi, l-iddisinjar, l-in ġinerija u l-validazzjoni  ta’ sistemi sabiex 
jikkontrollaw il-komplessità; pjattaformi, middl eware u sistemi ta’ operazzjoni distribwiti 
miftuħa, b’arkitettura komponibbli u scale-fr ee sabiex ikun hemm ambjent verament 
kollaborattiv u ambjent ambient intelligent g ħal-issensjar, it-t ħaddim, l-informatika, il-
ħażna u l-provvista ta’ servizz;  arkitetturi ta' l-informa tika li jinkorporaw komponenti 
eteroġeni, networked u konfigurabbli mill- ġdid li jinkludu appo ġġ għall-kumpilazzjoni, 
l-ipproġrammar u run-time, sistemi u servizzi bi prestazzjoni g ħolja; il-kontroll ta’ sistemi 
kbar li huma mqassma, in ċerti. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/145 
 – Is-software, Grids, is-sigurtà u l-affi dabbiltà: teknolo ġiji, għodod u metodi g ħal software, 
arkitettura u sistemi ta’ middleware dinami ċi u fdati li jsostnu s-servizzi kkon ċentrati fuq 
it-tagħrif, inkluż il-provvediment tag ħhom bħala servizzi; infrastrutturi orjentati lejn 
servizz, interoperabbli u scale-free, virtwalizzazzjoni grid-like tar-ri żorsi, inklu żi l-
pjattaformi li huma domain-specifi c, sistemi ta’ operazzjoni i ċċentrati fuq network; open 
source software; pjattaformi ta' standards miftu ħa u approo ċċi kollaborattivi g ħall-iżvilupp 
u l-validazzjoni tas-software , is-servizzi u s-sistemi; g ħodod ta’ kompo żizzjoni inklu żi l-
lingwi ta' programmar; kontroll ta’ l-a ġir emerġenti ta’ sistemi kumplessi; titjib fl-
affidabbiltà u r-re żistenza ta’ sistemi u servizzi fuq skala kbira, distribwiti u konnessi 
b’mod intermittenti; sistemi u servizzi żguri u fdati, inklu żi l-kontroll u l-awtentikazzjoni 
ta’ l-aċċess b'kuxjenza tal-privatezza, politiki ta’ sigurtà u fidu ċja dinamiċi, affidabbiltà u 
fiduċja meta-models. 
– Sistemi ta’ g ħarfien, konjittivi u ta' tag ħlim: metodi u teknika g ħall-akkwist, il- ħolqien u l-
interpretazzjoni, ir-rappre żentazzjoni u l-personalizzazzjoni, in-navigazzjoni u l-irkupru, l-
iskambju u l-provvista tat-tag ħrif, fl-għarfien tar-relazzjonijiet semanti ċi fil-kuntest ta’ l-
użu mill-bniedmin u l-magni; sistemi artifi ċjali li jipper ċepixxu, jinterpretaw u jivvalutaw 
it-tagħrif, li jistg ħu jikkoperaw, ja ġixxu b’mod awtonomu u jitg ħallmu; teoriji u 
esperimenti li jmorru lilhinn minn avva nzi inkrementali u jibbenefikaw minn g ħarfien fil-
konjizzjoni naturali, b’mod partikolari t-tag ħlim u l-memorja, kif ukoll bil-g ħan li jgħinu 
fl-avvanzi tas-sistemi tat-tag ħlim tal-bniedem. 
L 400/146 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Is-simulazzjoni, il-vi żwalizzazzjoni, l-interazzjoni u r-realtajiet im ħallta: għodod għall-
immudellar, is-simulazzjoni, il-vi żwalizzazzjoni, l-interazzjoni, realtajiet mi żjuda u 
mħallta u l-intergrazzjoni tag ħhom f’ambjenti end-to-end; g ħodod għall-iddisinjar 
innovattiv u l-kreattività fi pr odotti, servizzi u medja awdjo-vi żwali diġitali; interfaces 
aktar naturali, intuwittivi u fa ċli biex jintu żaw u modi ġodda għall-interazzjoni mat-
teknoloġija, magni, apparat u artefatti o ħra; teknolo ġija tal-lingwi inku żi sistemi g ħat-
traduzzjoni multilingwi u permezz ta' magni awtomati ċi. 
– Perspettivi ġodda fit-TIK li jie ħdu minn dixxiplini ta' xjenzi u teknolo ġiċi oħra: (il-
matematika u l-fi żika, il-materjali, il-bijoteknolo ġiji, ix-xjenzi tal- ħajja, il-kimika, ix-xjenzi 
konjittivi u so ċjali, l-umanistika e ċċ) huma pprovduti fit-tema TIK kollha kemm hi. Dawn 
qegħdin iġibu skoperti li jwasslu g ħall-innovazzjoni fit-TIK u g ħal setturi u industriji 
ġodda kollha kemm huma. Dawn iwasslu mill- minjaturizzazzjoni ta’ l-apparat TIK g ħall-
qisien komparabbli u interattivi ma’ organi żmi ħajjin (bħal komponenti TIK ġodda u 
sistemi ta’ computing ibba żati fuq strutturi bijomolekulari sinteti ċi), sa xjenzi tal-
computing u komunikazzjoni ġodda ispirati mid-dinja ħajja, għal tagħmir TIK li huma 
kompletament eko-kompatibbli li huwa ispirat minn sistemi naturali, u sa l-immodellar u s-
simulazzjoni tad-dinja ħajja (bħas-simulazzjoni tal-fi żjoloġija tal-bniedem fuq diversi 
livelli bijolo ġiċi). 
• Integrazzjoni tat-Teknolo ġiji: 
– L-ambjenti personali : l-integrazzjoni tal-multi-modal interfaces, teknika tas-sensing u 
mikrosistemi, apparat tal-komunikazzjoni u kom pjuting personali, sistemi TIK inkorporati 
f’aċċessorji personali, sistemi li jintlib su u impjanti u l-ikkonnettjar tag ħhom mas-servizzi 
u r-riżorsi, bl-enfasi fuq l-integrazzj oni ta’ l-aspetti kollha tal-pre żenza u l-identità tal-
persuna. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/147 
 – L-ambjenti domesti ċi: komunikazzjoni, monitora ġġ, kontroll u assistenza tad-dar, bini u 
spazji pubbli ċi; interoperabbiltà ming ħajr qtugħ u l-użu ta’ l-apparat kollu skond l-
effiċjenza fl-infieq, kemm il-prezz ikun jintla ħaq, kemm ikun jista’ jintu ża u sigurtà; 
servizzi ġodda u forom ġodda ta’ kontenut di ġitali interattiv u servizzi inklu ż id-
divertiment; a ċċess għat-tagħrif u l-immani ġġar tat-tagħrif. 
– Sistemi roboti ċi: Sistemi roboti ċi flessibbli u affidabbli li joperaw f’ambjenti umani u 
mhux strutturati u li jikkoopera w mal-bniedem; robots f’network u li jikkooperaw; robots 
minjaturizzati; teknolo ġiji li għandhom bixra ta' bniedem; iddisinjar u mudellar modulari 
ta’ sistemi roboti ċi integrati. 
– L-infrastrutturi intelli ġenti: Għodod TIK li jrendu infrastrutturi kru ċjali aktar effi ċjenti u 
faċli biex jintu żaw, aktar fa ċli biex jiġu adattati u mi żmuma, aktar robusti fl-u żu u 
reżistenti għad-difetti; g ħodod għall-integrazzjoni tad-data; TIK g ħall-valutazzjoni 
sistematika tar-riskju, avvi ż kmieni u allerti awtomati zzati, ippjanar u sostenn g ħad-
deċiżjoni. 
• Riċerka dwar l-Applikazzjonijiet: 
– It-TIK biex ikunu indiri zzati l-isfidi tas-so ċjetà: Sabiex ji ġi żgurat li ċ-ċittadini Ewropej 
kollha jkunu jistg ħu jiksbu l-akbar benefi ċċju mill-prodotti u servizzi TIK, sabiex ikun 
hemm titjib fl-inklussività, a ċċess mingħajr qtugħ fl-interattività tas-servizzi ta’ interess 
pubbliku, u biex jissa ħħaħ ir-rwol innovattiv tas-serviz zi fis-settur pubbliku u titjieb l-
effiċjenza u l-effika ċja tagħhom. 
L 400/148 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – għas-saħħa: sistemi personali li ma jag ħtux fil-għajn li jippermettu li ċ-ċittadin li 
jimmaniġja l-benesseri tieg ħu bħal apparat ta’ monitora ġġ li jista’ jintlibes jew jidda ħħal 
taħt il-ġilda u sistemi awtonomi li jg ħinu biex jin żamm stat ta’ sa ħħa tajba; teknika 
emerġenti bħall-imaging molekulari g ħal prevenzjoni a ħjar u medi ċina individwalizzata; 
skoperti ta’ tag ħrif dwar is-sa ħħa, il-ġestjoni u l-applikazzjoni fil-prattika klinika, l-
immodellar u s-simulazzjoni ta l-funzjonijiet ta’ l-organi; apparat mikro- u nano-robotiku 
għal applikazzjonijiet terawpeti ċi minimament inva żivi jew mhux inva żivi. 
– għall-gvernijiet fil-livelli kollha: l-u żu tat-TIK f’strate ġija interdixxiplinari fl-
amministrazzjoni pubblika kombinat ma’ bidla fl-organizzazzjoni u ħiliet ġodda sabiex 
ikunu pprovduti serviz zi innovattivi, i ċċentrati fuq i ċ-ċittadin, għal kulħadd; riċerka u 
soluzzjonijiet imsejsa fuq it-TIK avvanzata sabiex jitjiebu l-pro ċessi demokrati ċi u 
partiċipattivi u r-rendiment u l-kwalità tas-serviz zi tas-settur pubbliku, l-interazzjoni ma u 
bejn l-amministrazzjoni jiet u l-gvernijiet u b ħala appoġġ għall-proċessi ta’ l-i żvilupp 
leġislattiv u ta’ politika f’kull stadju tad-demokrazija. 
– għall-inklużjoni: sabiex l-individw i u l-komunitajiet tag ħhom ikunu awtorizzati u jkun 
hemm titjib fil-parte ċipazzjoni ugwali ta ċ-ċittadini fis-so ċjetà tat-tag ħrif, waqt li jkun evitat 
qsim diġitali minħabba d-di żabbiltà, nuqqas ta’ ħiliet, faqar, i żolament ġeografiku, kultura, 
sess jew età, inter alia permezz ta’ appo ġġ għal teknolo ġija ta’ assistenza, il-promozzjoni 
tal-ħajja indipendenti, żieda fil-ħiliet elettroni ċi u l-iżvilupp ta’ prodotti ddisinjati-g ħal-
kulħadd. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/149 
 – għall-mobbiltà: sistemi ta s-sigurtà integrati bba żati fuq it-TIK g ħall-vetturi, ibba żati fuq 
arkitettura u interazzjoni miftu ħa, żguri u affidabbli; sistemi interoperabbli u kooperattivi 
għal trasport effi ċjenti, sigur u li ma jag ħmilx ħsara lill-ambjent, imsejsa fuq il-
komunikazzjoni bejn il-vetturi  u ma’ l-infrastruttura tat-tr asport u li jintegraw teknolo ġiji li 
jindikaw l-lokazzjoni u ta' navigazzjoni pre ċiżi u robusti; servizzi multi-modali 
personalizzati li jindikaw il-post u tag ħrif dwar il-mobbiltà inklu żi soluzzjonijiet g ħal 
servizzi intelli ġenti għat-turiżmu. 
– appoġġ għall-ambjent, il-mani ġġar tar-riskju u l-i żvilupp sostenibbli: mani ġġar tar-riskji u 
l-emerġenzi; networks ta’ smart sensors sabiex  jitjieb it-tbassir tal-periklu, mani ġġar tar-
riżorsi naturali inklu żi sistemi g ħat-tnaqqis tas-sustanzi li jni ġġsu; żieda fl-effi ċjenza ta’ l-
enerġija; maniġġar tar-reazzjoni umana g ħat-tensjonijiet fl-amb jent u sabiex tin żamm il-
bijodiversità; sistemi ta’ twi ssija u komunikazzjonijiet pubbli ċi dwar is-sigurtà fil- ħin u 
affidabbli; teknolo ġiji ta’ assistenza u sistemi ta’ appo ġġ għal operazzjoni f’kondizzjonijiet 
iebsa, ta’ periklu jew ta’ sogr u; produzzjoni tat-TIK ekoeffi ċjenti u sostenibbli, inklu ża l-
elettronika; ġestjoni avvanzata tad-data u l-informazzjoni g ħall-monitora ġġ ambjentali u l-
valutazzjoni tar-riskju, il-kontribut g ħall-INSPIRE; GMES u GEOSS. 
– It-TIK għall-kontenut, il-kre attività u l-i żvilupp personali: 
• forom ġodda ta’ kontenut interattiv, mhux-lineari u jadatta ru ħu waħdu inkluż għad-
divertiment u g ħall-iddisinjar; esperjenza ta’ l-utent kreattiva u mtejba; l-adattazjoni u l-
konsenja ta’ kontenut fuq aktar minn medja wa ħda; kombinament tal-produzzjoni u l-
immaniġġar ta’ kontenut kollu kemm hu di ġitali ma’ teknolo ġiji semanti ċi emerġenti; 
użu li jiffavorixxi l-utenti; kr eazzjoni tal-kontenut u a ċċess għalih. 
L 400/150 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • sistemi, g ħodod u servizzi ta’ tag ħlim imtejba bit-teknolo ġija, adattati g ħal persuni li 
jkunu għadhom qed jitg ħallmu differenti f’kuntesti di fferenti; kwistjonijiet ba żiċi tat-
tagħlim mill-bniedem inklu żi t-teoriji pedago ġiċi meta l-pro ċess ikun medjat bl-u żu tat-
TIK; titjib fil- ħiliet tal-bnedmin biex isiru persuni li jitg ħallmu b’mod attiv. 
• servizzi intelli ġenti għal aċċess għal wirt kulturali f’forma di ġitali; aċċess għal u użu ta' 
riżorsi xjentifi ċi; għodod għall-komunitajiet sabiex jo ħolqu memorja kulturali ġdida 
msejsa fuq wirt ħaj; metodi u g ħodod għall-preservazzjoni  ta kontenut di ġitali; oġġetti 
diġitali li jistg ħu jintużaw minn utenti futuri waqt li jin żammu l-awtenti ċità u l-integrità 
tal-ħolqien u l-kuntest ta l-u żu oriġinali tagħhom. 
– It-TIC għall-appoġġ ta’ l-azjendi u l-industriji: 
• sistemi tan-negozju dinami ċi, orjentati lejn netwerk, inklu ż il-monitora ġġ tagħhom f'ħin 
reali, għall-produzzjoni u l- ħolqien u l-konsenja tas-serv izzi; il-kontroll u l-immani ġġar 
deċentralizzat ta’ o ġġetti intelli ġenti; ekosistemi tan-negozju di ġitali, b’mod partikolari 
soluzzjonijiet ta’ software (ibba żati ukoll fuq grid s) adattabbli g ħall-ħtiġiet ta’ 
organizzazzjonijiet żgħar u ta’ daqs medju; serv izzi ta' kollaborazzjoni g ħal spazju tax-
xogħol distribwiti u konxju tal-kuntest; pre żenza tal-grupp mi żjuda, mani ġġar tal-grupp 
u appoġġ għall-qsim; qsim ta' l-g ħarfien u servizzi interattivi; 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/151 
 • manifattura inklu żi l-industriji tradizzjonali: kontrolli intelli ġenti fuq network g ħall-
manifattura bi pre ċiżjoni għolja u użu baxx tar-ri żorsi; awtomazzjoni ming ħajr wajers u 
loġistika għall-konfigurazzjoni mill- ġdid malajr ta’ l-impjanti; ambjenti integrati g ħall-
immudellar, is-simulazzjoni, l-ottimizzazzjoni, il-pre żentazzjoni u l-produzzjoni 
virtwali; teknolo ġiji tal-manifattura g ħal sistemi TIK minjaturizzati u g ħal sisyemi 
minsuġa ma’ kull tip ta’ materjali u o ġġetti. 
– It-TIK għall-affidabilità u l-kunfidenza: 
• għodod li jappo ġġaw il-fidu ċja u l-kunfidenza fit-TIK u l-applikazzjonijiet tag ħhom; 
sistemi ta’ l-immani ġġar ta’ l-identità multipli ċi u federati; teknika ta’ awtentikazzjoni u 
awtorizzazzjoni; sist emi li jissodisfaw il- ħtiġijiet ta’ privatezza li jo ħorġu minn żviluppi 
teknoloġiċi ġodda; mani ġġar tad-drittijiet u l-assi; g ħodod għall-ħarsien minn theddid 
ċibernetiku, f'koordinazzjoni ma' temi o ħra, b'mod partikolari it-tema "Sigurtà". 
Koperazzjoni internazzjonali  
Il-kooperazzjoni inte rnazzjonali ser t ħeġġeġ lit-tema TIK sabiex tindirizza l-kwistjonijiet ta’ 
interess komuni mmirati lejn soluzzjonijiet interoperabbli ma’ s ħab strateġiċi b’benefi ċċji reċiproċi 
għoljin, u sabiex tag ħti kontribut g ħall-firxa tas-so ċjetà tat-tag ħrif fl-ekonomiji emer ġenti u l-pajji żi 
li qegħdin jiżviluppaw. Azzjonijiet spe ċifiċi ser jiġu identifikati g ħal pajjiżi jew reġjuni li mag ħhom 
l-Ewropa te ħtieġ li tiffoka l-kollaborazzjoni, b’enfasi pa rtikolari fuq il-kooper azzjoni ma’ ekonomiji 
emerġenti, il-pajji żi li qegħdin jiżviluppaw u pajji żi ġirien. 
L 400/152 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Ser ikun disponibbli abbonament kon ġunt mat-tema 1 "Sa ħħa" tkun disponibbli g ħall-Programm 
tax-Xjenza tal-Fruntiera Umana (H FPS) sabiex tippromwovi r-ri ċerka interdixxiplinari u 
kollaborazzjoni ġdida bejn xjentisti minn oqsma diffe renti, u tipprovdi l-possibilità g ħal Stati 
Membri mhux fil-G8 li jibbenefikaw b’mod s ħiħ mill-programm. 
Attivitajiet ta ħt din it-tema ser jappo ġġaw l-iskema ta’ Sistema ta’ Manifattura Intelli ġenti (IMS) li 
tippermetti l-kooperazzjoni RT Ż bejn ir-re ġjuni membri tag ħha1. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti  
Attività dwar Teknoloġiji Futuri u Emer ġenti ser tiġbed u trawwem ri ċerka eċċellenti trans-
dixxiplinari f’oqsma emer ġenti relatati mat-TIK. Il-punti ta’ a ttenzjoni jinkludu: l- esplorazzjoni ta’ 
fruntieri ġodda fil-minjaturizzazzjoni u l-kompjuters inklu żi, pereżempju, l-esplorazzjoni ta’ l-
effetti quantum; l-esplojtazzjoni tal-kumplessità tal-kompjuters u sistemi ta’ komunikazzjoni fuq 
netwerk; l-esplorazzjoni ta’ kun ċetti ġodda dwar, u esperiment ma’, sistemi intelli ġenti għal prodotti 
u servizzi personalizzati ġodda. 
Riċerka li timmira g ħal għarfien aħjar tax-xejriet u l-impatt  tat-TIK fuq is-so ċjetà u l-ekonomija 
tista’ tinkludi, pere żempju: l-impatti tat-TIK fuq il-produttività, l-impjieg, il- ħiliet u l-pagi; it-TIK 
bħala l-motivatur ta’ l-innovazzjoni fis-servizzi pubbli ċi u tan-negozju; l-ostakli g ħal 
innovazzjonijiet u u żu aktar wiesa' u aktar mg ħaġġla fit-TIK; mudelli ġodda ta’ negozju u toroq ta’ 
esplojtazzjoni, f'koordinazzjoni ma' temi o ħra fejn it-TIK ser ikollhom rwol importanti fil-bidla fl-
approċċ għall-produzzjoni u s-servizzi; l-u żabbiltà, aċċettabilità tas-soluzzjonijiet imsejsa fuq it-
TIK; il-privatezza, is-sigurtà u l-fidu ċja fl-infrastrutturi tat-TIK; il-kwistjonijiet ta’ etika fl-i żviluppi 
tat-TIK; l-irbit ma’ l-oqsma legali, regolatorji u ta’ tmexxija relatati mat-TIK; anali żi ta’ l-appo ġġ u 
l-impatt tat-TIK fuq il-politika Komunitarja. 
                                                 
1 Il-ftehim g ħall-kooperazzjoni fl-oqsma ta’ l-IMS konklu ż bejn il-Komunità Ewropea u l-
Istati Uniti ta’ l-Amerika, il- Ġappun, l-Awstralja, il-Korea u l-Istati EFTA tan-Norve ġja u l-
Isvizzera. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/153 
 4. Nanoxjenzi, Nanoteknolo ġiji, Materjali u Teknolo ġiji tal-Produzzjoni ġodda 
Objettiv 
It-titjib tal-kompetittività ta' l-industrija Ewropea u l- ġenerazzjoni ta' g ħarfien sabiex ti ġi żgurata t-
trasformazzjoni tag ħha minn industrija li sserra ħ primarjament fuq ir-ri żorsi għal waħda li sserra ħ 
primarjament fuq l-g ħarfien, bil- ġenerazzjoni ta' bidliet fl-g ħarfien u l-implimentazzjoni ta' g ħarfien 
deċiżiv għal applikazzjonijiet ġodda f'salib it-toroq bejn teknolo ġiji u dixxiplini differenti. Dan ikun 
ta' benefiċċju kemm g ħal industriji ġodda ta' teknolo ġija għolja u kemm g ħal industriji tradizzjonali 
bbażati fuq l-g ħarfien ta' valur iktar g ħoli, b'fokus spe ċjali fuq id-disseminazzjoni xierqa ta' ri żultati 
ta' RTŻ lill-SMEs. Dawn l-attivitajiet huma primarjament ikkon ċernati b'li jippermettu teknolo ġiji li 
għandhom impatt fuq is-settu ri industrijali kollha u ħafna Temi o ħra tas-Seba' Programm Kwadru. 
Approċċ 
Sabiex ittejjeb il-kompetittiv ità, l-industrija Ewropea te ħtieġ innovazzjonijiet radikali. Trid 
tikkonċentra l-kapa ċitajiet tagħha fuq prodotti b’valur mi żjud għoli, proċessi relatati u teknolo ġiji li 
jissodisfaw il- ħtiġiet tal-klijenti, kif ukoll aspettattivi so ċjetali, ambjentali, tas-sa ħħa u oħrajn . Ir-
riċerka hija integrali biex ikunu ffa ċċjati dawn l-isfidi konfli ġġenti. Il-kompetittività ta' l-industrija 
tal-futur ser tiddependi ħafna fuq in-nanoteknolo ġiji u l-applikazzjonijiet tag ħhom. L-RT Ż fin-
nanoxjenzi u n-nanoteknologiji in tegrati minn bosta oqsma jistg ħu jaċċeleraw it-trasformazzjoni ta' 
l-industrija Ewropea. L-UE g ħandha pożizzjoni rikonoxxuta ta' leadership f'oqsma b ħan-nanoxjenzi, 
n-nanoteknolo ġiji, il-materjali u t-teknolo ġiji tal-produzzjoni, li g ħandha tissa ħħaħ sabiex tiġi 
żgurata u mi ġjuba 'l quddiem il-po żizzjoni ta' l-UE f'kuntest globali  ta' kompetizzjoni qawwija. Il-
kompetittività ta' industriji aktar maturi hija ukoll ferm dipendenti fuq il-kapa ċita tagħhom li 
jintegraw teknolo ġiji ġodda. 
L 400/154 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Element ewlieni ta’ din it-tema hija l-integrazzjoni effettiva tan-nanoteknolo ġija, ix-xjenzi dwar il-
materjali, id-disinn u metodi ta’ produzzjoni ġodda, sabiex jitwettqu u jkunu massimizzati l-impatti 
għat-trasformazzjoni industrijali u, fl-istess ħin, ikun hemm appo ġġ għall-produzzjoni u konsum 
sostenibbli. F'dan ir-rigward, materjali bi proprjetajiet ġodda huma partikolarment importanti g ħall-
kompetittività futura ta' l-industrija Ewropea u l-ba żi għal progress teknolo ġiku f'ħafna oqsma. It-
tema ser tappo ġġa attivitajiet industrij ali li joperaw b’siner ġija ma’ temi o ħra. L-applikazzjonijiet 
fis-setturi u fl-oqsma kollha ser ikunu appo ġġati inklużi x-xjenzi u t-teknolo ġiji tal-materjali, il-
proċessi u teknolo ġiji tal-manifattura b’rendiment g ħoli, in-nanobijoteknolo ġija u n-nanoelettronika. 
L-approċċ għall-perijodu medju huwa li tiffoka fuq konver ġenza ta’ g ħarfien u ħiliet miġbura minn 
dixxiplini differenti li jesplojtaw siner ġiji xjentifi ċi u teknolo ġiċi mmotivati mill-applikazzjonijiet. 
Għall-perijodu fit-tul it-tema timm ira li tikkapitalizza fuq il-prospe tti enormi tan-nanoxjenzi u n-
nanoteknolo ġiji għall-ħolqien ta’ industrija u ekonom ija verament imsejsa fuq l-g ħarfien.. Fi ż-żewġ 
każijiet ikun essenzjali li jkun żgurat l-adozzjoni ta’ l-g ħarfien iġġenerat permezz ta’ 
disseminazzjoni u l-u żu effettivi tar-ri żultati. 
Ikunu żgurati kontribuzzjonijiet qawwija g ħall-ħtiġiet industrijali u komplimentarjetajiet permezz 
ta’ inizjattivi u pro ġetti ffinanzjati, b’mod partik olari permezz ta' attivitajiet b ħall-Pjattaformi tat-
Teknoloġija Ewropej (e ż. fl-oqsma potenzjali tal-kimika sostenibbli, l-ener ġija, il-manifattura 
ġdida, il-ġenerazzjoni ta' l-ener ġija, is-sigurtà industrijali, in-nanomedi ċina, l-azzar, it-tessili, i ċ-
ċeramika, is-settur forestali, e ċċ) u appoġġ possibbli g ħal Inizjattivi Teknolo ġiċi Konġunti. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/155 
 It-tema hija partikolarment rilevanti g ħall-SMEs min ħabba l-ħtiġijiet tagħhom u r-rwol fl-avvanz u 
l-użu tat-teknolo ġiji. Oqsma ta’ rilevanza partikolari jinkludu: in-nanostrumenti, nanog ħodod u 
nanotagħmir kif ukoll sistemi aero-spazjali (min ħabba l-kon ċentrazzjoni ta’ SMEs b’rata ta’ tkabbir 
għolja u ta' g ħarfien-intensiv f’dawn is -setturi); tessuti tekni ċi inkluż il-kisi tag ħhom (tipiku ta’ 
settur tradizzjonali g ħaddej minn pro ċess ta’ trasformazzjoni mg ħaġġla li qiegħed jeffettwa ħafna 
SMEs); industriji mekkani ċi (eż. l-għodod tal-magni – fejn l-SMEs Ewropej huma fuq quddiem fid-
dinja), kimi ċi ta' valur mi żjud għoli, kif ukoll setturi o ħra li jinvolvu ħafna SMEs li jibbenefikaw 
mill-introduzzjoni ta’ mudelli ta ’ negozju, materjali u prodotti ġodda. 
Azzjonijiet spe ċifiċi għall-koordinazzjoni tal-programmi u l-attivitajiet kon ġunti mmexxija fuq 
livell nazzjonali u re ġjonali ser jitwettqu permezz ta’ l-iske mi ERA-NET u ERA-NET+ sabiex ikun 
hemm promozzjoni tal-konver ġenza fil-programmi ta’ ri ċerka, u sabiex tissa ħħaħ il-massa kru ċjali u 
s-sinerġiji fi ħdan il-Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej. Ir-ri ċerka industrijali ser tibbenefika 
wkoll mill-koordinazjoni ta’ attivitajiet f’oqsma b ħall-metrolo ġija, it-tossikolo ġija, l-istandards u n-
nomenklatura. 
Attivitajiet 
• Nanoxjenzi u Nanoteknolo ġiji 
L-għan huwa l- ħolqien ta’ materjali u sistemi b’karatteristi ċi u aġir definiti minn qabel, ibba żati fuq 
aktar għarfien u esperjenza ma’ materj a fuq skala nano. Dan iwassal g ħal ġenerazzjoni ġdida ta’ 
prodotti u servizzi kompetittivi b’valur g ħoli u rendiment superjuri f uq firxa ta’ applikazzjonijiet, 
waqt li jimminimizza l-impatti negattivi pote nzjali fir-rigward ta' l-ambjent u s-sa ħħa. L-
interdixxiplinarjetà, li tintegra l-strate ġiji teoretiċi u sperimentali, ser tkun inkora ġġita. 
L 400/156 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-enfasi ser tkun fuq: 
– l-għarfien ġdid dwar l-interazzjonijiet ta’ l-atom i, il-molekuli u l-aggregazzjoni tag ħhom 
ma’ entitajiet kemm naturali u kemm artifi ċjali; 
– ir-realizzazzjoni ta' nanostrutturi, sistemi jew materjali bl-u żu ta' dan l-g ħarfien; 
– l-attivitajiet immirati lejn il-fehim jew l-imitazzjoni tal-pro ċessi naturali fuq skala 
nanometrika; 
– il-proċessi għal nanofabrikazzjoni, f unzjonalizzazjoni tal-wi ċċ, saffi irqaq, karatteristi ċi ta' 
tagħqid awtomatiku; 
– il-metodi u pro ċessi għat-teħid tal-miżuri u l-karatterizzazzjoni. 
Ir-riċerka ser tindirizza wkoll l-istrumenti, linji-pilo ta u attivitajiet ta’ dimo strazzjoni rilevanti 
meħtieġa għal strateġiji ġodda ħafna lejn il-manifattura bba żata fuq in-nanoteknolo ġija fis-setturi 
industrijali l-akta r promettenti. 
Barra minn hekk, l-attività ser tiffoka  fuq sfidi relatati u l-kuntest so ċjali u l-aċċettazzjoni tan-
nanoteknolo ġija. Dan ser jinkludi ri ċerka fuq kull aspett tal-valu tazzjoni tar-riskju (per e ż 
n-nanotossikolo ġija u l-ekotossikolo ġija) kif ukoll is-sigurtà, in-nomenklatura, il-metrolo ġija u l-
istandards li qeg ħdin isiru aktar importanti sabiex i ħejju t-triq g ħall-applikazzjonijiet industrijali. 
Jistgħu jkunu mibdija uko ll azzjonijiet spe ċifiċi għall-istabbiliment ta’ ċentri ta’ g ħarfien u 
kompetenza dedikati kif ukoll b ħala punt fokali g ħall-implimentazzjoni ta’ l-strate ġija integrat u 
responsabbli tal-Kummissjoni  lejn in-nanoteknolo ġija kif imfisser fil-qosor fil-Pjan ta’ Azzjoni 
assoċjat 1. 
                                                 
1 Komunikazzjoni mill-Kummissj oni, Nanoxjenzi u Nanoteknolo ġiji: pjan ta' azzjoni g ħall-
Ewropa  2005-09 . COM(2005) 243.  
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/157 
 • Materjali 
Materjali u u ċuħ avvanzati ġodda b’kontenut ta’ g ħarfien akbar, funzjonalitajiet ġodda u rendiment 
imtejjeb huma dejjem aktar kru ċjali għall-kompetittività industrijali u l-i żvilupp sostenibbli. Skond 
il-mudelli l- ġodda għall-industrija tal-manifattura, hu ma l-materjali stess li qeg ħdin isiru l-ewwel 
pass għaż-żieda fil-valur tal-prodotti u r-rendiment tag ħhom, aktar milli l-passi ta' l-ippro ċessar. 
Ir-riċerka ser tiffoka fuq l-i żvilupp ta’ u ċuħ multifunzjonali u materjali ġodda bbażati fuq l-g ħarfien 
b’karatteristi ċi mfassla apposta u prestazzjoni prevedibbli g ħal prodotti u pro ċessi ġodda kif ukoll 
għat-tiswija tag ħhom. L-enfasi tkun fuq materjali multifunzjonali bi prestazzjoni g ħolja b'firxa 
wiesa' ta' applikazzjonijiet. 
Dan jirrikjedi l-kontroll ta' propjetajiet u prestazzjoni intrinsi ċi, proċessar u produzzjoni, u li 
jingħata każ ta’ l-impatti potenzjali fuq is-sa ħħa u l-ambjent ma ċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom kollu. L-
enfasi ser tkun fuq materjali u sistemi ġodda avvanzati miksuba bl-u żu tal-potenzjal tan-
nanoteknolo ġiji u l-bijoteknolo ġiji u/jew it-"tag ħlim min-natura", b’mod partikolari nanomaterjali, 
bijomaterjali, materjali ibridi b’rendiment g ħoli u materjali artifi ċjali bi proprjetajiet 
elettromanjeti ċi li ma jinsabux fin-natura. 
L 400/158 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Ser jitrawwem appro ċċ multidixxiplinari, li jinvolvi l-kimika, il-fi żika, ix-xjenzi ta’ l-in ġinerija 
inkluż l-immudellar bil-kompjuter u, dejjem aktar, ix-xjenzi bijolo ġiċi. Il-karatterizzazzjoni, l-
iddisinjar u s-simulazzjoni tal-ma terjali huma wkoll essenzjali g ħall-għarfien aħjar tal-fenomena tal-
materjali, b’mod partikolari r-relazzjonijiet bejn struttura u propjetà fuq skali differenti; sabiex ikun 
hemm titjib fil-valutazzjoni u l-affidabbiltà tal-materjali inklu ża r-reżistenza għat-tiqdim, u sabiex 
ikun estiż il-kunċett tal-materjali virtwali g ħall-iddisinjar tal-materjali. L-integrazzjoni tal-livelli 
nano-molekulari-macro fil-kimi ċi u l-materjali fuq teknolo ġiji tal-materjali ser ikunu appo ġġati 
għall-iżvilupp ta’ kun ċetti u proċessi ġodda bħall-katalisi u l-intensifik azzjoni u l-ottimizzazzjoni 
tal-proċessi. Ser ikunu indirizzati wkoll kwistjonijiet relatati ma' l-i żvilupp tal-pro ċess u maż-żieda 
u l-industrijalizzazzj oni ta' materjali ġodda. 
• Produzzjoni Ġdida 
Hemm il- ħtieġa ta’ strate ġija ġdid lejn il-manifattura g ħat-trasformazzjoni ta’ l- industrija ta’ l-UE 
minn ambjent industrijali mitfug ħ fuq ir-riżorsi għal wieħed mitfug ħ fuq l-għarfien u dan jiddependi 
fuq l-adozzjoni ta’ attitudnijiet komplet ament differenti lejn l-akkwist, l-u żu, il-ħarsien u l-
finanzjament kontinwi ta’ g ħarfien ġdid u l-użu tiegħu, inkluż lejn produzzjoni u modi ta’ konsum 
sostenibbli. Dan jimplika l- ħolqien tal-kondizzj onijiet xierqa g ħall-industrija biex te żerċità 
innovazzjoni kontinwa (f’attivitajiet industr ijali u sistemi ta’ produzzjoni, inklu żi ddisinjar, 
kostruzzjoni, apparat u servizzi) u g ħall-iżvilupp ta’ "assi" tal-produzzjoni ġeneriċi (teknolo ġiji, 
organizzazzjoni u fa ċilitajiet ta’ produzzjoni kif ukoll ri żorsi tal-bniedem) filwaqt li ji ġu sodisfatti r-
rekwiżiti ta' sikurezza u dawk ambjentali. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/159 
 L-attivitajiet ser jiffokaw fuq: 
– l-iżvilupp u l-validazzjoni ta’ mudelli u strate ġiji industrijali ġodda li jkopru l-aspetti 
kollha taċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodott u l-pro ċess; 
– sistemi ta’ produzzjoni adattivi li jirb ħu l-limitazzjonijiet e żistenti tal-pro ċess u jippermettu 
metodi ġodda ta’ manifattura u ppro ċessar; 
– produzzjoni fuq netwerk g ħall-iżvilupp ta’ g ħodod u metodi g ħal operazzjonijiet 
kooperattivi u b’valur mi żjud fuq skala globali; 
– għodod għat-trasferiment u l-integrazzjoni mg ħaġġla ta’ teknolo ġiji ġodda fl-iddisinjar u l-
operazzjoni tal-processi tal-manifattura; 
– l-esplojtazzjoni ta' netwerks ta' ri ċerka multidixxiplinari u tal-konver ġenza tat-teknolo ġiji 
nano-, micro, bijo-, ġeo, info-, otti ċi u konjittivi g ħall-iżvilupp ta’ teknolo ġiji, prodotti u 
kunċetti ta’ l-in ġinerija ġodda, ibridi u ta' valur mi żjud u l-possibilità  ta’ industriji ġodda. 
Għandha ting ħata attenzjoni partikolari li ll-promozzjoni ta' attivitajiet  li jsostnu l-adattament u l-
integrazzjoni ta' l-SMEs g ħall-ħtiġiet ġodda tal-katina ta' provvista kif ukoll biex jing ħata impuls 
lill-ħolqien ta' SMEs ta' teknolo ġija avvanzata. 
L 400/160 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Integrazzjoni tat-teknolo ġiji għall-applikazzjonij iet industrijali 
L-integrazzjoni ta’ l-g ħarfien u t-teknolo ġiji tat-tliet oqsma ta’ ri ċerka msemmija hawn fuq huma 
essenzjali sabiex tit ħaffef it-trasformazzjoni ta’ l-indus trija Ewropea u l-ekonomija tag ħa, waqt li 
tiġi adottata strate ġija sikura, so ċjalment responsabbli u sostenibbli. 
Ir-riċerka ser tiffoka f uq applikazzjonijiet ġodda u soluzzjonijiet ġodda ta' bidla notevoli b ħala 
reazzjoni g ħal sfidi importanti, kif ukoll g ħall-ħtiġijiet ta’ l-RT Ż inklużi dawk identifikati mill-
Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej differenti. L-integrazzjoni ta’ g ħarfien ġdid minn 
nanoteknolo ġiji, dawk ta' materjali u ta' produzzjoni ser ikunu appo ġġati f'applikazzjonijiet settorjali 
u dawk mifruxa fuq aktar minn settur wie ħed bħas-saħħa, l-ikel, il-kostruz zjoni u l-bini inklu ż il-
wirt kulturali, l-industrija aer o-spazjali, it-trasport, l-ener ġija, il-kimika, l-ambjent, l-informazzjoni 
u l-komunikazzjoni, it-tessili, il- ħwejjeġ u ż-żraben, l-industrija bba żata fuq il-foresti, l-azzar, l-
inġinerija mekkanika u kimika, kif ukoll fis-su ġġetti ġeneraliċi tas-sikurezza industr ijali u fil-kejl u 
fl-ittestjar. 
Koperazzjoni internazzjonali 
Id-dimensjoni dejjem aktar internazzjonali tar-ri ċerka industrijali titlob strate ġija koordinat sew 
għall-kooperazzjoni ma’ pajji żi terzi. Għalhekk, il-kooperazzjoni internaz zjonali ser tkun importanti 
fit-tema kollha. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/161 
 Azzjonijiet spe ċifiċi jistgħu jinkludu: attivitajiet ma pajji żi industrijalizzati u dawk li ffirmaw 
ftehim ta’ kooperazzjoni S&T (xjenza u teknolo ġija) fl-oqsma tat-Tema; inizjattivi spe ċifiċi ma’ 
ekonomiji emer ġenti u l-pajji żi li qegħdin jiżviluppaw sabiex ikun żgurat li jkollhom a ċċess għall-
għarfien; djalogu ma’ pajji żi kbar dwar "kodi ċi ta’ kondotta" g ħall-iżvilupp responsabbli u bla 
periklu tan-nanoteknolo ġija; u l-iskema ta’ "Sistemi ta’ Manifattura Intelli ġenti (IMS) li tippermetti 
l-kooperazzjoni RT Ż bejn ir-re ġjuni membri tag ħha1. Inizjattivi g ħall-koordinazzjoni u l-iskambju 
ta’ data mir-ri ċerka se jkunu m ħeġġa (bħal fi kwistjonijiet ambjen tali u tas-sikurezza tas-sa ħħa fil-
każ tan-nanoteknolo ġiji), li jwittu t-triq g ħal fehim komuni tal- ħtiġijiet regolatorji minn dawk li 
jifformulaw il-politika madwar id-dinja. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Se tkun implimentata ri ċerka dwar il- ħtiġijiet emer ġenti, b’mod partikolari g ħall-iżvilupp u l-
konsolidazzjoni tal-kapa ċitajiet Ewropej f’oqsma ta’ ri ċerka specifi ċi emerġenti u interdixxiplinari 
b’potenzjal kbir g ħall-futur. Kwalunkwe ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti se ji ġu ttrattati b’mod 
flessibbli u jistg ħu, per eżempju, jirrelataw ma’ l-istandardizzazzjoni, ma’ l-appo ġġ għat-
trasformazzjoni sikura lejn industrija bba żata fuq l-g ħarfien, jew ma’ l-impatti potenzjali fuq l-
ambjent u s-sa ħħa li jirriżultaw min-nanoteknolo ġiji. 
                                                 
1 Il-ftehim g ħall-kooperazzjoni xjentifika u teknika fl-oqsma ta’ l-IM S huwa bejn il-Komunità 
Ewropea u l-Istati Uniti ta’ l-Amerika, il- Ġappun, l-Awstralja, il-Korea u l-Istati EFTA tan-
Norveġja u l-Isvizzera. 
L 400/162 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 5. Ener ġija 
Objettiv 
L-adattazzjoni tas-sistema attwali ta' ener ġija f'waħda iktar sostenibbli, inqas dipendenti fuq il-
karburanti importati, ibba żata fuq taħlita varja ta' sorsi ta' ener ġija, b'mod partikolari dawk 
rinnovabbli, it-trasportaturi ta' l-ener ġija u s-sorsi li ma jni ġġsux; it-tisħiħ ta' l-effiċjenza ta' l-
enerġija, inkluż bir-razzjonalizzazzjoni ta' l-u żu u l-ħażna ta' l-ener ġija; l-indirizzar ta' l-isfidi 
urġenti tas-sigurtà tal-provvista u l- bidla fil-klima, filwaqt li ti żdied il-kompetittività ta' l-industriji 
ta' l-Ewropa. 
Approċċ 
Projezzjonijiet attwali fl-UE u madwar id-dinja juru li l-bi ċċa l-kbira ta’ l-indikaturi kru ċjali dwar l-
enerġija (eż. il-konsum ta’ l-ener ġija, id-dipendenza fuq il-fjuwils-f ossili, in-natura temporanja ta ż-
żejt konvenzjonali u r-ri żervi tal-gass naturali, id-dipendenza fuq l-importazzjoni, emissjonijiet tas-
CO2, il-prezzijiet ta’ l-ener ġija) mixjin 'il bog ħod minn sistema ta' ener ġija sostenibbli u affidabbli. 
Ir-riċerka dwar l-ener ġija ser tiffa ċilita l-qlib ta’ dawn ix-x ejriet, billi ssib bilan ċ bejn żieda fl-
effiċjenza, kemm il-prez zijiet ikunu jintla ħqu, is-sigurtà tat-teknolo ġiji u sorsi ta’ ener ġija eżistenti 
u kemm huma a ċċettabbli, waqt li, fl-istess ħin, timmira lejn bidla fuq terminu ta’ żmien twil fil-
mod kif l-Ewropa ti ġġenera u tikkonsma l-ener ġija. Ir-riċerka dwar l-ener ġija b’hekk 
tikkontribwixxi b’mod dirett lejn is-su ċċess tal-politika Komunitarja u, b’mod partikolari, it-twettiq 
tal-miri ta’ l-UE attwali u tal-futur dwar l-ener ġija u t-tnaqqis tal-gassijiet b’effett serra. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/163 
 Wara strate ġija b’firxa wiesg ħa ta’ teknolo ġiji, skond il-konklu żjonijiet tal-Green Paper ta' l-2000 
"Lejn strate ġija Ewropea g ħas-sigurtà tal-provvista ta' l-ener ġija"1, il-Green Paper ta' l-2005 dwar l-
Effiċjenza ta' l-Ener ġija2 u l-Green Paper ta' l-2006 dwar Strate ġija Ewropea g ħall-enerġija 
sostenibbli, kompetittiva u sigura3, ir-riċerka ser tiffoka fuq l- identifikazzjoni u l-i żvilupp ta’ 
teknoloġiji kost-effettivi g ħal ekonomija ta’ l-ener ġija aktar sostenibbli g ħall-Ewropa (u madwar id-
dinja), ibba żata fuq spejje ż ta' l-enerġija li jistg ħu jintlaħqu għaċ-ċittadini u l-industriji tag ħna, u 
tippermetti lill-industrija Ewropea tikkompeti b’su ċċess fuq livell globali. L-attivitajiet ser 
jindirizzaw l- orizzonti ta’ żmien kollha, separatament jew flimkien, u j ħaddnu l-katina kollha minn 
riċerka u żvilupp teknolo ġiku fundamentali u applikati sa dimostrazzjoni tat-teknolo ġija fuq skala 
kbira, imsa ħħa minn riċerka mifruxa fuq diversi oqsma u so ċjo-ekonomika g ħall-validazzjoni tar-
riżultati tar-ri ċerka u l-provvediment ta’ ba żi razzjonali g ħad-deċiżjonijiet ta’ politika u l-i żvilupp 
tal-qafas tas-suq. 
Kull fejn ikun possibbli, ikun adottat appro ċċ integrat, li jistimu la r-reazzjonijiet me ħtieġa u 
l-kooperazzjoni bejn id-diver si partijiet interessati kkon ċernati. Azzjonijiet integrati li jaqsmu jew 
jesplojtaw is-siner ġiji bejn l-oqsma ta’ ri ċerka differenti ser ikunu m ħeġġa. 
It-tisħiħ tal-kompetittività tas-settur Ewropew ta’ l-ener ġija, iffaċċjat minn kompetizzjoni globali 
qawwija, huwa g ħan importanti ta’ din it -Tema, li jipprovdi l-kapa ċità lill-industrija Ewropea li 
żżomm u tiżviluppa l-po żizzjoni ta' tmexxija dinjija tag ħha f’teknolo ġiji u materjali prin ċipali għall-
ġenerazzjoni u l-effi ċjenza ta’ l-ener ġija. Dan ser ikun je ħtieġ sforzi kbar fir-rigward tar-R& Ż u l-
kollaborazzjoni internazzjonali. B’ mod partikolari, l-SMEs huma a tturi importanti fis-settur ta’ l-
enerġija u għandhom rwol ma ġġuri u ser ikunu ċentrali fil-promozzjoni  ta’ l-innovazzjoni. 
Parteċipazzjoni qawwija min-na ħa tagħhom f'attivitajiet ta' ri ċerka u dimostrazzjoni  huma essenzjali 
u ser jiġu promossi b’mod attiv. 
                                                 
1 COM(2002) 279, 29.11.2000. 
2 COM(2005) 265. 
3 COM(2006) 105. 
L 400/164 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-aġendi ta’ ri ċerka strate ġika u l-istrate ġiji ta’ użu żviluppati mill-Pjattaformi tat-Teknolo ġija 
Ewropej huma kontribut importanti g ħall-prijoritajiet ta’ ri ċerka fit-Tema. Tali pjattaformi huma 
stabbiliti fuq i ċ-ċelluli tal-fjuwil u l-idro ġenu u l-fotovoltaj ċi u l-kunċett qiegħed ikun esti ż għall-
bijokarburanti, il- ġenerazzjoni ta' l-ener ġija b’emissjoni żero u netwerks ta’ l-elettriku tal-futur u 
oqsma oħra relatati ma' l-ener ġija. Azzjonijiet li jsa ħħu l-koordinazzjoni tal-programmi nazzjonali 
ser ikunu segwiti kull meta jkun xieraq. 
Iżjed effiċjenza fis-sistema kollha ta' l-ener ġija, mis-sors g ħall-utent, hija essenzjali u l-ba żi tat-
Tema ta' l-Ener ġija kollha. Ir-rikonoxximent ta l-kontribut importanti tag ħhom għal sistemi ta' l-
enerġija sostenibbli, dawk rinovabbli u l-effi ċjenza ta' l-ener ġija għall-użu aħħari fil-futur ser ikun 
il-parti prin ċipali ta' din it-Tema. Ser ting ħata attenzjoni partikolari lill-istimulazzjoni ta' ri ċerka, 
żvilupp u demostrazzjoni u pr omozzjoni tal-bini ta' kapa ċità f'dan il-qasam. F'dan ir-rigward ser ji ġu 
sfruttati b'mod s ħiħ sinerġiji mal-komponent tal-Programm ta' Ener ġija Intelliġenti għall-Ewropa 
tal-Programm dwar il-Kompetittività u l-Innovazzjoni. Il-potenzjal g ħal inizjattivi futuri fuq skala 
kbira li jintegraw finanzja ment minn diversi sorsi (e ż. JTI) ser ji ġi esplorat ukoll. 
Sabiex tissa ħħaħ id-disseminazzjoni u l-u żu tar-riżultati tar-ri ċerka, id-disseminazzjoni tat-tag ħrif u 
t-trasferiment tar-ri żultati, inklu ż lil dawk li jifformulaw il-politika, se jkunu appo ġġati fl-oqsma 
kollha. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/165 
 Attivitajiet 
• L-idroġenu u ċ-ċelloli tal-kombustjoni (fuel cells) 
L-istrateġija integrata ta’ ri ċerka u użu żviluppata mill-Pjattaforma Ewropea dwar it-Teknolo ġija 
taċ-Ċelluli tal-Fjuwil u l-Idro ġenu tipprovdi ba żi għal programm integrat strate ġiku għat-trasport u 
applikazzjonijiet stazzjonarji jew mobbli, immirat lejn ba żi teknoloġika qawwija g ħall-ħolqien ta’ 
industrija kompetittiva tal-provvista u tag ħmir taċ-ċelluli tal-fjuwil u l-idro ġenu fl-UE. Il-programm 
ser jinkludi: ri ċerka fundamentali u applikata u żvilupp teknolo ġiku; proġetti ta’ dimostrazzjoni fuq 
skala xierqa sabiex  jivvalidaw ir-ri żultati tar-ri ċerka u jipprovdu reazzjoni g ħal aktar ri ċerka; 
attivitajiet ta’ ri ċerka mifruxa fuq diversi oqsma u so ċjo-ekonomi ċi inklużi kwistjonijiet ta' 
infrastruttura li jirfdu strate ġiji ta’ transizzjoni  sodi u jipprovdu ba żi razzjonali g ħal deċiżjonijiet ta’ 
politika u żvilupp tal-qafas tas-suq. 
Ir-riċerka industrijali applikata u l- attivitajiet ta’ dimo strazzjoni mifruxa fuq diversi oqsma tal-
programm jistg ħu jiġu implimentati permezz ta’ Inizjattiva Teknolo ġika Konġunta. Din l-azzjoni, 
maniġġata strateġikament u mmirata lejn l-g ħan, ser tkun komplimentata u koordinata mill-qrib ma’ 
sforz kollaborattiv ta’ ri ċerka fuq livell aktar g ħoli immirat sabiex jikseb  skoperti importanti dwar 
materjali, pro ċessi u teknolo ġiji emerġenti. 
L 400/166 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Ġenerazzjoni ta' l-elettriku li ji ġġedded 
Ir-riċerka dwar, l-i żvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknolo ġiji integrati g ħall-produzzjoni ta’ l-
elettriku minn materja li rinovabbli, adatti g ħal kondizzjonijiet re ġjonali differenti fejn jista' ji ġi 
identifikat potenzjal ekonomiku u tekniku suffi ċjenti, sabiex jipprovdu l-mezzi g ħal żieda 
sostanzjali fis-sehem tal-produzzjoni ta’ l-elettriku li ji ġġedded fl-UE. Ir-ri ċerka għandha żżid l-
effiċjenza ġenerali fil-konver żjoni, l-effi ċjenza fl-ispejje ż, tnaqqas b'mod sinifikanti l-ispi ża għall-
produzzjoni ta’ l- elettriku minn ri żorsi ta' l-ener ġija indiġeni u rinovabbli inklu ża l-frazzjoni 
bijodigradibbli ta' l-iskart, ittejjeb l-affidabbiltà tal-pro ċess u tkompli tnaqqas l-impatt fuq l-ambjent 
u telimina ostakli e żistenti. Emphasis will be on photovoltaic s, wind and bio-mass including CHP. 
Barra minn hekk, ir-ri ċerka ser timmira biex tirrealizza l-potenzjal s ħiħ ta’ sorsi o ħra ta’ l-ener ġija 
rinovabbli: ġeotermali, mix-xemx, l-o ċeani (eż. enerġija mill-mew ġ, mill-marea) u idroener ġija. 
• Produzzjoni tal-fjuwils rinovabbli 
Ir-riċerka dwar, l-i żvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ sistemi ta' produzzjoni ta' karburanti u teknolo ġiji 
ta’ konver żjoni mtejba g ħall-produzzjoni sostenibbli u katini ta’ provvista ta’ karburanti solidi, 
likwidi u forma ta’ gass mill-bijomassa (inkl. frazzjoni bijodigradibbli mill-iskart). L-enfasi għandha tkun fuq tipi ġodda ta’ bijokarburanti b' mod partikolari dawk g ħat-trasport u g ħall-elettriku 
kif ukoll fuq rotot ġodda ta’ produzzjoni, ħażna u distribuzzjoni g ħall-bijokarburanti e żistenti, 
inkluża l-produzzjoni integrata ta’ l-ener ġija u prodotti o ħra b’valur mi żjud permezz tal-
bijoraffineriji. Bil-g ħan li jkun hemm aktar benefi ċċji mis-'sors sa l-utent' tal-karbonju, ir-ri ċerka ser 
tiffoka fuq i ż-żieda fl-effi ċjenza ta’ l-ener ġija, it-titjib fl-integ razzjoni tat-teknolo ġija u l-użu ta' 
materja prima (feedstock). Ser ikunu inklu żi kwistjonijiet b ħal loġistika tal-materja prima, ri ċerka 
pre-normattiva u l-istandardizzazzjoni g ħal użu bla periklu fit-traspo rt u applikazzjonijiet 
stazzjonarji. Sabiex ikun esplojtat il-potenzjal g ħall-produzzjoni ta’ l-idro ġenu li jiġġedded, ikun 
hemm appo ġġ għal proċessi bbazati fuq il-bijo massa, l-elettriku li ji ġġedded u l-ener ġija mix-xemx. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/167 
 • Enerġiji rinnovabbli g ħall-kontroll tas-s ħana u l-kes ħa 
Ir-riċerka dwar, l-i żvilupp u d-dimostrazzjoni ta' firxa ta’ teknolo ġiji u tagħmir inklużi teknoloġiji 
ta' ħażna sabiex ji żdied il-potenzjal tat-tis ħin u t-tkessi ħ attiv u passiv permezz ta’ sorsi ta’ l-
enerġija rinovabbli biex ikun hemm kontribut lejn ener ġija sostenibbli. L-g ħan huwa li jkun hemm 
tnaqqis sostanzjali fil-prezzijiet, żieda fl-effi ċjenza, aktar tnaqqis fl-impatti fuq l-ambjent u l-u żu 
mtejjeb tat-teknolo ġiji f’kondizzjonijiet re ġjonali differenti fejn jista' ji ġi identifikat potenzjal 
ekonomiku u tekniku suffi ċjenti. Ir-ri ċerka u d-dimostrazzjoni g ħandhom jinkludu sistemi u 
komponenti ġodda għal applikazzjonijiet industrijali (inkl. d-desalinizz azzjoni termali ta’ l-ilma 
baħar), tisħin u tkessi ħ ta’ l-ispazji distrettwali u/jew de dikati, l-integrazzj oni tal-bini u l- ħażna ta’ l-
enerġija. 
• Teknoloġiji għall-qbid u l- ħażna tas-CO2 g ħall-ġenerazzjoni ta' l-ener ġija b'emissjoni żero 
Il-fjuwils-fossili, inevitabbilment, ser jibqg ħu jaġħtu sehem sinifikanti mit-ta ħlita ta’ ener ġija għal 
għexieren ta’ snin. Sabiex dan ikun kompatibbli ma ’ l-ambjent, b’mod partikolari fir-rigward tal-
bidla fil-klima, hemm ħtieġa ta’ tnaqqis drastiku fl-impatti ambjen tali negattivi tal-fjuwils-fossili, li 
jimmira lejn ġenerazzjoni ta’ l-ener ġija u/jew is-s ħana effiċjenti u kost-effettivi ħafna 
b’emissjonijiet vi ċin iż-żero. Ir-riċerka dwar, l-i żvilupp u d-dimostr azzjoni ta’ teknolo ġiji effiċjenti, 
kost-effettivi u affidabbli g ħall-qbid u l- ħażna tas-CO2, b'mod partikolari l- ħażna taħt l-art, huma 
kruċjali fit-tipi differenti ta' ġibjuni ġeoloġiċi tas-CO2, immirati lejn tn aqqis fil-prezz tal-qbid u l-
ħażna tad-CO2 sa anqas minn 20€/tunellata metrika,  b’rati ta’ qbid ta’ aktar minn 90%, kif ukoll li 
juru l-istabbiltà, sigurtà u affidabbiltà fuq termini ta’ żmien twal tal- ħażna tas-CO2. 
L 400/168 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Teknoloġiji ta’ faħam nadif 
Impjanti ta’ l-ener ġija li jużaw il-faħam għadhom il-qofol tal- ġenerazzjoni ta’ l-el ettriku madwar id-
dinja, iżda għandhom potenzjal konsiderevoli g ħal kisba ta’ aktar effi ċjenza u tnaqqis fl-
emissjonijiet, b’mod partikolari fir-rigward tas-CO2. Sabiex i żommu l-kompetittività u jag ħtu 
kontribut g ħall-konservazzjoni tar-ri żorsi u l-ġestjoni ta’ l-emissjonijiet ta' CO2, ir-ri ċerka dwar, l-
iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknolo ġiji għall-konver żjoni nadifa tal-fa ħam u ta' idrokarboni 
solidi oħra ser ikunu appo ġġati, kemm g ħal impjanti ta' l-ener ġija eżistenti kif ukoll g ħal dawk 
futuri. Teknolo ġiji ta' konverzjoni, inklu żi proċessi kimiċi, li jipprodu ċu trasportaturi ta' l-ener ġija 
sekondarji (inklu ż l-idrogenu) u karburanti likwidi u forma ta' gass ser ji ġu appoġġati wkoll. Dan 
iwassal għal żieda sinifikanti fl-effi ċjenza u l-affidabbiltà ta’ l-impjanti, tnaqqis fl-emissjonijiet li 
jniġġżu u tnaqqis fl-ispejje ż totali, taħt kondizzjonijiet ta’ oper azzjoni diversi. Bl-g ħan li, fil-futur, 
ikun hemm ġenerazzjoni ta’ l-ener ġija b'emissjoni żero, dawn l-attivitajiet ser ikunu konnessi ma' u 
se jħejju għal teknolġiji tal-qbid u l- ħażna tas-CO2 u l-u żu konġunt tal-bijomassa. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/169 
 Netwerks ta' ener ġija intelli ġenti 
Sabiex tiġi ffaċilitata t-transizzjoni g ħal sistema ta’ ener ġija aktar sostenibbli, hemm il- ħtieġa ta’ 
sforz R&D wiesa' sabiex i żid l-effiċjenza, il-flessibilità, is-sigur tà, l-affidabbiltà u l-kwalità 
tas-sistemi u n-netwerks Ewropej ta’ l- elettriku u l-gass partikolarment fi ħdan il-kuntest ta' suq ta' 
l-enerġija Ewropew aktar integrat. G ħan-netwerks ta’ l-elettriku, l-g ħanijiet tat-trasformazzjoni tal-
grids ta' l-elettriku e żistenti f’netwerk ta’ servizz re żistenti u interattivi (k lijenti/operaturi), il-
kontroll tal-flussi fi ż-żmien u t-tne ħħija ta’ l-ostakoli g ħall-użu fuq skala kbira u l-integrazzjoni 
effettiva ta’ sorsi ta’ ener ġija rinovabbli u ġenerazzjoni distribwita (e ż. ċelluli tal-fjuwil, 
mikroturbini, magni bil-moviment alternat) ser je ħtieġu r-riċerka, l-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ 
teknoloġiji importanti li jag ħmlu żviluppi oħra possibbli (e ż. soluzzjonijiet innovattivi ICT, 
teknoloġiji tal-ħażna għar-RES, elettronika ta’ l-ener ġija u tagħmir konduttivi ħafna) inklu ż l-
iżvilupp ta' g ħodod ġodda ta' kontroll u affidabilità g ħas-sistemi ta' l-elettriku. G ħan-networks tal-
gass, l-għan huwa li jkunu dimostrati pro ċessi u sistemi aktar intelli ġenti u effi ċjenti għat-trasport u 
d-distribuzzjoni tal-gass, inklu żi l-integrazzjoni effettiva tas-sorsi ta’ l-ener ġija rinovabbli u l-u żu ta' 
bijogass fin-netwerks e żistenti. 
L 400/170 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Effiċjenza u ffrankar ta' ener ġija 
Il-potenzjal enormi g ħall-iffrankar fil- konsum ta' l-ener ġija finali u primarju u t-titjib fl-effi ċjenza 
fl-użu ta’ l-ener ġija1 iridu jiġu sfruttati permezz ta’ ri ċerka dwar, l-ottimizzazzjoni, il-validazzjoni u 
d-dimostrazzjoni ta’ kun ċetti ġodda, l-ottimizzazzjoni ta' kun ċetti u teknolo ġiji ppruvati u ġodda 
għall-bini, is-servizzi u l- industrija. Dan jinkorpora l-kombinament ta’ strate ġiji u teknolo ġiji 
sostenibbli g ħal aktar effi ċjenza ta’ l-ener ġija, l-użu ta’ ener ġija li tiġġedded u ko- u poli-
ġenerazzjoni u l-in tegrazzjoni ta’ mi żuri u għodda li jimmani ġġaw it-talba fuq skala kbira fl-ibliet u 
l-komunitajiet, u d-dimostrazzjoni ta' bini  b'impatt klimatiku minimu (bini ekolo ġiku). Dawn l-
azzjonijiet fuq skala kbira jistg ħu jkunu appo ġġati minn R& Ż innovattivi li jindi rizzaw komponenti 
jew teknolo ġiji speċifiċi, eż. il-poli-ġenerazzjoni u l-bini ekolo ġiku (inklu ż id-dawl). G ħan 
importanti huwa l-ottimizzazzjoni tas-sistemi ta’ l-ener ġija tal-komunitajiet lokali billi jibbilan ċja 
tnaqqis sinifikanti fit-talba g ħall-enerġija mas-soluzzjonijiet ta’ provvi sta l-aktar sostenibbli u bi 
prezz li jintla ħaq, inkluż l-użu ta’ karburanti ġodda fi flotot dedikati2. 
Għarfien għat-tfassil tal-poli tika ta' l-ener ġija 
L-iżvilupp ta’ g ħodod, metodi u mudelli g ħall-valutazzjoni tal-kwistjonijiet ekonomi ċi u soċjali 
ewlenin relatati mat-teknolo ġiji ta’ l-ener ġija. L-attivitajiet se  jinkludu l-bini ta’ ba żijiet tat-tag ħrif u 
xenarji għal UE akbar u l-valutazzjoni ta’ l-impatt tal-politika dwar l-ener ġija jew relatata ma’ l-
enerġija fuq is-sigurtà tal-pr ovvista, l-ambjent, is-so ċjetà u l-kompetittività ta’ l-industrija ta’ l-
enerġija u kwistjonijiet ta' a ċċettabbiltà pubblika. L-im patt tal-progress teknolo ġiku fuq il-politika 
tal-Komunità huwa ta’ interess parti kolari. L-attivita jiet ser jinkludu appo ġġ xjentifiku g ħall-
iżvilupp tal-politika. 
                                                 
1 Kif rikonoxxut fil- Green Paper  dwar l-Effi ċjenza fl-U żu ta’ l-Ener ġija jew “Nag ħmlu 
Anqas b’Aktar”, COM(2005)265 tat-22 ta’ Ġunju 2005. 
2 Jibni fuq l-esperjenza ta’ l-iniz jattivi CONCERTO u CIVITAS appo ġġati fis-Sitt Programm 
Qafas. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/171 
 Koperazzjoni internazzjonali 
Minħabba n-natura globali ta’ l- isfidi, it-theddid u l-opportu nitajiet, il- kollaborazzjoni 
internazzjonali hija element dejjem aktar importanti tar-ri ċerka dwar l-ener ġija. Azzjonijiet spe ċifiċi 
ser jappoġġaw inizjattivi kooperattivi mu ltilaterali ta’ importanza strate ġika, bħas-Sħubija 
Internazzjonali g ħall-Ekonomija ta’ l-Idro ġenu (IPHE), il-Forum tat-Tmexxija fis-Sekwestrar tal-
Karbonju (CSLF) u l-Koalizzjoni  ta’ Johannesburg dwar l-Ener ġija li Tiġġedded (JREC). 
Azzjonijiet spe ċifiċi oħra ser ikunu appo ġġati, billi jkunu indiri zzati kwistjonijiet b ħal konsegwenzi 
fuq l-ambjent tal-politika dwar l-ener ġija, l-interdipendenza tal-provvisti ta’ l-ener ġija, it-
trasferiment tat-teknolo ġija u l-bini tal-kapa ċità u ser jimpenjaw lill-ekonomiji emer ġenti bi ħtiġijiet 
ta' enerġija sinifikanti. 
Il-Kooperazzjoni Xjentifika Internazjonali fil-qasam ta’ l-ener ġija ser tappo ġġa wkoll l-g ħan ta’ l-
Inizjattiva ta’ l-UE dwar L-Ener ġija għall-eliminazzjoni tal-faqar u l-i żvilupp sostenibbli (EUEI) 
mnieda fis-Summit Dinji g ħall-Iżvilupp Sostenibbli (WSSD), ji ġifieri li jkun he mm kontribut g ħall-
Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millenju (MDGs) pe rmezz tal-provvista ta’ a ċċess affidabbli u li jista’ 
jintlaħaq għal enerġija sostenibbli g ħall-fqar. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Riċerka dwar ħtiġijiet emer ġenti ser tg ħin sabiex tidentifika u tesplora opportunitajiet xjentifi ċi u 
teknoloġiċi ġodda fil-qasam tal-pr ovvista, il-konver żjoni, l-użu u s-sostenibbiltà ta’ l-ener ġija, ħafna 
drabi f’kombinament ma’ oqsma u dixxiplini o ħra, bħal bijoteknolo ġija u materjali u pro ċessi ta’ 
produzzjoni ġodda. Ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti fejn jista’ jkun hemm il-b żonn ta’ reazzjoni 
mgħaġġla jinkludu, per e żempju, l-i żvilupp ta’ azzjonijiet internazzjonali dwar il-bidla fil-klima u 
r-reazzjoni g ħal tħarbit jew instabbilità kbar fil- provvista jew il-prezz ta’ l-ener ġija. 
L 400/172 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 6. Ambjent (inklu ża l-Bidla fil-Klima)  
Objettiv 
Il-ġestjoni sostenibbli ta’ l-ambjent u r-ri żorsi tiegħu permezz ta’ progress fl-g ħarfien tag ħna dwar 
l-interazzjonijiet bejn il-klima, il-bijosfera, l-ekosistemi u l-attivitajiet tal-bniedem, u l-i żvilupp ta’ 
teknoloġiji, għodod u servizzi ġodda, biex il-kwistjonijiet  globali ta’ l-ambjent ji ġu indirizzati 
b’mod integrat. Ser issir enfasi fuq it-tbassir tal-bidla fil-klima, l-ekolo ġija u s-sistemi ta' l-art u ta' 
l-ibħra, fuq għodod u teknolo ġiji għall-monitora ġġ, il-prevenzjoni, it-tnaqqis ta' u l-adattament 
għall-pressjonijiet u r-riskji ambjentali inklu żi dawk fuq is-sa ħħa, kif ukoll g ħas-sostenibbiltà ta' l-
ambjent naturali u dak mag ħmul mill-bniedem. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/173 
 Approċċ 
Il-ħarsien ta’ l-ambjent huwa essenzjali g ħal kwalità tal- ħajja tal-ġenerazzjonijiet pre żenti u futuri 
kif ukoll g ħat-tkabbir ekonomiku. Ladarba r-ri żorsi naturali tad- dinja u l-ambjent ma ħluq mill-
bniedem huma ta ħt pressjoni mill-popolazzjoni li qeg ħda tikber, l-urbanizzazzjoni, l-kostruzzjoni, l-
espansjoni kontinwa ta’ l-agrikoltura, l-akwakultu ra u s-sajd, it-trasport u s-setturi ta’ l-ener ġija, l-
użu ta' l-art kif ukoll il-varjabbiltà tal-klima u t-tis ħin fuq skala lokali, re ġjonali u lokali, l-isfida li 
qegħda tiffaċċja l-UE hija li ti żgura tkabbir kontinwu u sost enibbli waqt li, fl-istess ħin, tnaqqas l-
impatti negattivi fuq l-ambjent. Il -kooperazzjoni ma’ l-Ewropa kollh a hija mmotivata mill-fatt li l-
pajjiżi, ir-reġjuni u l-ibliet qeg ħdin jiffaċċjaw problemi ambjentali komuni u li hemm il- ħtieġa ta’ 
massa kritika min ħabba l-iskala, l-ambitu u l-livell g ħoli ta’ kumplessità tar-ri ċerka dwar l-ambjent. 
Tali kooperazzjoni tiffa ċilita wkoll l-ippjanar komuni, l-u żu ta’ bażijiet tat-tag ħrif konnessi u 
interoperabbli, u l-i żvilupp ta’ indikaturi  komuni, ta’ metodolo ġiji ta’ valutazzjoni u ta’ sistemi 
koerenti u fuq skala kbira g ħall-osservazzjoni u t-tbassir. Barra minn hekk, il-kooperazzjoni 
internazzjonali hija me ħtiega sabiex l-g ħarfien ikun komplut u g ħal maniġġar aħjar fuq livell dinji. 
L 400/174 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Ir-riċerka dwar dan is-su ġġett1 ser tagħti kontribut g ħall-implimentazzjoni ta’ l-impenji 
internazzjonali ta’ l-UE u l-Istati Membri b ħall-Konvenzjoni Qafas tan- Nazzjonijiet Uniti dwar il-
Bidla fil-Klima, il-protokolli ta’ Kyoto u Montreal , l-inizjattivi tal-protokoll ta' wara Kyoto, il-
Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Diversità Bijolo ġika, il-Konvenzjoni tan-NU kontra d-
Deżertifikazzjoni, il-Konvenzjoni ta ' Stokkolma dwar sustanzi organi ċi persistenti li jni ġġsu u s-
Summit Dinji dwar l-I żvilupp Sostenibbli 2002, inklu żi fl-Inizjattiva ta’ l-UE dwar l-Ilma (kif ukoll 
il-promozzjoni ta’ produzzjoni u konsum sostenibbli). Ser tag ħti kontribut ukoll fil-Bord 
Intergovernattiv dwar il-Bidla fil-Klima, l-inizja ttiva ta’ Grupp ta' Osservazzjoni tad-Dinja (GEO) u 
tqis il-Valutazzjoni ta’ l-Ekosistema g ħall-Millenju. Barra minn hekk, ser tappo ġġa wkoll il- ħtiġijiet 
ta’ riċerka li joħorġu minn le ġislazzjoni u linji politi ċi eżistenti u emer ġenti tal-Komunità (e ż. 
Natura 2000, Reach), l-implimentazzjoni tas-S itt Programm ta’ Azzjon i Ambjentali, strate ġiji 
tematiċi assoċjati (eż. strateġiji marittimi, tal- ħamrija) u strate ġiji emerġenti oħra (eż. l-istrateġija 
dwar il-merkurju), u l-pjanijie t ta’ azzjoni dwar it-Teknolo ġiji Ambjentali u dwar l-Ambjent u s-
Saħħa. 
Il-promozzjoni ta’ teknolo ġiji ambjentali innovattivi ser tag ħti kontribut g ħat-twettiq ta’ u żu 
sostenibbli tar-ri żorsi, għall-mitigazzjoni u l-addattament g ħall-bidla fil-klima, u g ħall-ħarsien ta’ l-
ekosistemi u l-ambjent mag ħmul mill-bniedem. Ir-ri ċerka ser tag ħti kontribut ukoll g ħal żviluppi 
teknoloġiċi li jtejbu l-qag ħda ta’ l-intrapri żi Ewropej fis-suq, b’mod pa rtikolari l-SMEs, f’oqsma 
bħat-teknolo ġiji ambjentali. Il-Pjattaformi tat-Teknolo ġija Ewropej, b ħal dawk dwar il-provvistà ta’ 
l-ilma u s-sanità, kimika sostenibbli u l-foresti, jikkonfermaw il- ħtieġa għal azzjoni fuq livell ta’ l-
UE u l-implimentazzjoni ta’ partijiet rilevanti mill-a ġendi ta’ ri ċerka tagħhom se tkun appo ġġata fl-
attivitajiet imsemmija hawn ta ħt. 
                                                 
1 Ir-ri ċerka komplementari relatata mal-produzzjoni u l-u żu ta' riżorsi bijolo ġiċi hija 
indirizzata ta ħt it-tema "Ikel, Agrikoltura u Bijoteknolo ġija". 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/175 
 Il-koordinazzjoni tal-progra mmi nazzjonali se tkun imsa ħħa bit-twessig ħ u t-tkabbir ta’ l-ambitu ta’ 
l-ERA-NETs e żistenti fir-ri ċerka ambjentali.1 
Tingħata attenzjoni spe ċjali għat-tisħiħ tad-disseminazzjoni tar-rizultati tar-ri ċerka Komunitarja – 
ukoll permezz ta’ l-espl ojtazzjoni ta’ siner ġiji ma’ mekkani żmi kumplimentari ta’ finanzjament fuq 
livelli ta’ l-UE u l-Istati Membri – u a nki l-istimulazzjoni ta’ l-adozzjoni tag ħhom minn utenti finali 
rilevanti, bil-mira tkun, b’mod partikolar i, lejn dawk li jifformulaw il-politika. 
Fejn hu rilevanti, kun ċetti integrati, g ħodod u strate ġiji ta' ġestjoni se ji ġu żviluppati ta ħt l-attivitajiet 
imsemmija hawn isfel. Se tkun assigurata l-koordinazzjoni ma' kwistjonijiet transversali2. L-attivitajiet 
se jqisu l-aspetti so ċjo-ekonomi ċi ta' linji politi ċi u teknolo ġiji fejn dan hu rilevanti. 
                                                 
1 Dan jista' jinkludi l-implimentazzjoni kon ġunta ta' programmi fir-ri ċerka tal-Ba ħar Baltiku, 
u ERA-NETs ġodda. 
2 Fir-rigward ta' teknolo ġiji ambjentali, il-koordinazzjoni mas-CIP hija partikolarment 
importanti. 
L 400/176 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Attivitajiet 
• Bidla fil-klima, tni ġġis u riskji 
– Pressjoni fuq l-ambjent u l-klima 
Ir-riċerka integrata dwar kif ta ħdem il-klima u s-sistema terrestri u tal-ba ħar, inklużi r-reġjuni polari, 
hija meħtieġa sabiex ikun hemm osservazzjoni u anali żi ta’ kif dawn is-sistemi evolvew fil-passat u 
tbassir ta’ l-evolviment futur tag ħhom, inklu żi l-osservazzjonijiet, l-istudji sperimentali u l-immudellar 
avvanzat u bkont me ħud ta' l-infurzar antropo ġeniku. Dan se jippermetti l-i żvilupp ta’ adattament 
effettiv u mi żuri ta’ mitigazzjoni dwar il-bidla fil-klima u l-impatt tag ħha. Mudelli avvanzati dwar il-
bidla fil-klima minn skala globali g ħal skala lokali se ji ġu żviluppati u validati. Dawn il-mudelli se 
jkunu applikati sabiex ikun hemm valutazzjoni tal-bidliet, l-impatti potenzjali u l-limiti kru ċjali (eż. 
għall-aċidità ta' l-o ċean). Bidliet fil-kompo żizzjoni ta’ l-atmosfera u ċ-ċiklu ta’ l-ilma se ji ġu studjati u 
se jkunu żviluppati strate ġiji bbażati fuq ir-riskji li jqisu l-bidla fl-okkorrenza ta’ nixfiet, maltemp u 
għargħar. Se ssir il-kwantifikazzjoni u l-istudju tal-budget ta' gassijiet karboni ċi u ta' serra (inklu żi l-
aerosols). Il-pressjoni fuq il-kwalità ta’ l-ambjent u fuq il-klima mit-tni ġġis naturali u antropo ġeniku ta’ 
l-arja, l-ilma u l- ħamrija se ti ġi investigata, kif ukoll l-interazzjonijiet bejn l-atmosfera, is-saff ta’ l-
ożonu fl-istratosfera, il-wi ċċ ta’ l-art, is-sil ġ u l-oċeani. Ting ħata konsiderazzjoni g ħall-mekkani żmi ta’ 
reazzjoni u bidliet f’daqqa (e ż. iċ-ċirkolazzjoni fl-o ċeani) u għall-impatti fuq il-bijodiversità u l-
ekosistemi, inklu żi l-effetti ta' l-g ħoli tal-livell tal-ba ħar fuq iż-żoni kostali, u l-impatti fuq żoni 
sensittivi b ħar-reġjuni muntanju żi.
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/177 
 - Ambjent u sa ħħa 
Ir-riċerka multidixxiplinari dwar l-interazzjoni bejn l-fatturi ta’ riskju ambjentali u klimatiku u s-
saħħa tal-bniedem hija me ħtieġa bħala appoġġ għall-pjan ta’ azzjoni dwar l-Ambjent u s-Sa ħħa u l-
integrazzjoni ta’ t ħassib dwar is-sa ħħa pubblika u l-karatterizzazzjoni tal-mard relatati ma’ riskji 
ambjentali emer ġenti. Ir-riċerka se tiffoka fuq l-impatt tal- bidla globali (bidla fil-klima, u żu ta' l-art, 
globalizzazzjoni), esponiment multiplu minn rotot ta ’ esponiment differenti, l-identifikazzjoni tas-
sorsi tat-tni ġġis u pressjonijiet u vektors ambjentali ġodda jew emer ġenti (eż. l-ambjent ta’ ġewwa u 
ta’ barra, kwistjonijiet relatati ma' l-ambjent urban, it-tni ġġis ta' l-arja, kampijiet elettromanjeti ċi, 
ħoss u l-esponiment g ħal sustanzi tossi ċi inkluż l-iżvilupp ta' valutazzjoni tar-riskji integrati u 
metodolo ġiji għas-sustanzi perikolu żi), u l-effetti potenzjali tag ħhom fuq is-sa ħħa. Ir-riċerka se 
timmira wkoll lejn l-integrazzjoni ta’ l-attivitajiet ta’ ri ċerka dwar il-bijomonitora ġġ fuq il-bniedem 
fir-rigward ta’ l-aspetti xjentifi ċi, il-metodolo ġiji u l-għodod sabiex ikun żviluppat strate ġija 
koordinat u koerenti. Se tinklud i studji cohort (tqabbil ta’ żewġ gruppi, wie ħed b’ċertu marda u l-
ieħor le) Ewropej, b’attenzjoni spe ċjali għall-gruppi ta’ popolazzjoni vulnerabbli, u metodi u 
għodod għal karatterizzazzjoni a ħjar tar-riskji, il-valutazzjoni u t- tqabbil tar-riskji u l-impatt fuq is-
saħħa. Ir-riċerka se tiżviluppa wkoll marki bijolo ġiċi u għodod għall-immudellar li jqisu 
l-esponiment kombinat, il-varjazzjonijiet fil-vulnerabbiltà u l-in ċertezzi. Se tipprovdi wkoll metodi 
avvanzati u g ħodod għat-teħid tad-deċiżjonijiet (indikaturi, data bases, anali żi dwar il-benefi ċċju 
mqabbel mal-prezz u anali żi fuq diversi kriterji, valutazzjoni ta’ l-impatt fuq is-sa ħħa, analiżi tal-piż 
tal-mard u s-sostenibbiltà) g ħall-analiżi tar-riskji, validazzjoni u rabta ta' mudelli u sistemi, u g ħal 
tmexxija u komunikazzjoni li qeg ħdin isostnu l-i żvilupp, il-valutazzjoni u l-monitora ġġ tal-politika. 
L 400/178 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Perikli naturali 
L-immani ġġar tad-diżastri naturali jitlob appro ċċ multi riskju, li jg ħaqqad il-ħtiġijiet speċifiċi tar-
riskju ma' l-ippjanar komprensiv. Hemm il- ħtieġa ta’ għarfien, metodi u qafas integrat a ħjar għall-
valutazzjoni tal-perikli, il-vulnerabbiltà u r-riskj i. Barra minn hekk hemm il- ħtieġa li jkunu 
żviluppati strate ġiji ta’ mapping, prevenzjoni, kxif u mitigazzjoni, inklu żi kunsiderazzjonijiet ta’ 
fatturi ekonomi ċi u soċjali. Diżastri relatati mal-klima (b ħal maltempati, nixfiet, nar fil-foresti, 
landslides, valangi, g ħargħar u avvenimenti estremi o ħra), u perikli ġeoloġiċi (terrimoti, vulkani u 
tsunamijiet) u l-impatt tag ħhom se jkunu studjati. Din ir-ri ċerka se tippermetti li l-pro ċess bażiku 
jkun magħruf aħjar. Tippermetti wkoll li l-metodi  ta' sejbien, tbassir u previ żjoni jittejbu abba żi ta' 
approċċi deterministi ċi u ta' probabbiltà. Se tkun il-ba żi għall-iżvilupp ta’ sistemi ta ’ twissija kmieni 
u ta’ tagħrif u ta' rispons rapidu li jimm iraw ukoll biex inaqqsu l-vul nerabbiltà ta' komunitajiet tal-
bnedmin. Ir-riperkussjonijiet ta’ perikli naturali kbar fuq is-so ċjetà se jkunu kkwantifikati, inklu żi l-
impatti fuq l-ekosistemi. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/179 
 • Ġestjoni Sostenibbli tar-Ri żorsi 
– Conservation and sustainable management of natural and man-made resources and 
bio-diversity 
L-attivitajiet ta’ ri ċerka se jkunu mmirati lejn it-titjib tal-ba żi ta’ għarfien u l-i żvilupp tal-mudelli u 
għodod avvanzati me ħtieġa għall-immani ġġar sostenibbli tar-ri żorsi u l-ħolqien ta’ modi ta’ konsum 
sostenibbli. Dan se jippermetti l-previ żjoni ta’ l-i żvilupp ta’ l-ekosistemi u r-restawr tag ħhom, u l-
mitigazzjoni tad-degradazzjoni u t-telf ta’ el ementi strutturali u funzjonali importanti ta’ 
l-ekosistemi (g ħall-bijodiversità, l-ilma, il- ħamrija u r-ri żorsi tal-ba ħar). Ir-riċerka dwar l-
immudellar ta’ l-ekosistemi se tqis il-prassi tal- ħarsien u l-konservazzjoni. Strate ġiji innovattivi 
għall-iżvilupp ta’ attivitajiet ekonomi ċi mis-servizzi ta’ l-ekosistemi se ji ġu promossi. Se ji ġu 
żviluppati appro ċċi integrati li jevitaw u ji ġġieldu d-de żertifikazzjoni, id-degradazzjoni ta’ l-art u l-
erożjoni (inklu ż l-użu razzjonali ta' l-ilma), sabiex iwaqqfu t-te lf tal-bijodiversità  u biex inaqqsu l-
konsegwenzi negattivi ta' l-interferenza mill-bniedem. Ir-ri ċerka se tindirizza wkoll l-u żu u l-
immaniġġar sostenibbli tal-foresti, il-pajsa ġġ u l-ambjent urban, inklu żi żoni post-industrijalizzati li 
jindirizzaw b'mod partikol ari l-ippjanar u l-immani ġġar ta’ l-iskart sostenibbli.  Ir-riċerka se 
tibbenefika minn, u tag ħti kontribut g ħall-iżvilupp ta’ sistemi ta’ l-immani ġġar tat-tagħrif miftuħa, 
distribwiti u interope rabbli u se tkun il-ba żi tal-valutazzjonijiet, il-previ żjonijiet u s-servizzi relatati 
mar-riżorsi naturali u l-u żu tagħhom. 
L 400/180 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – L-immani ġġar ta’ l-ambjent tal-ba ħar 
Hemm il- ħtieġa ta’ riċerka speċifika sabiex ikun hemm titjib fl-g ħarfien tag ħna dwar l-impatt ta’ l-
attivitajiet tal-bniedem fuq l-o ċeani u l-ib ħra u fuq ir-ri żorsi ta’ l-ambjent tal-ba ħar, inkluża l-
ewtrofikazzjoni ta’ l-ib ħra reġjonali u ż-żoni mal-kosta. Se jsiru attivitajiet ta’ ri ċerka f’ambjenti 
akwatiċi, inklużi ekosistemi kostali, re ġjonali u f’ba ħar fond u f'qieg ħ il-baħar, sabiex josservaw, 
jimmonitorjaw u jbassru l-a ġir ta’ dan l-ambjent u jtejbu l-g ħarfien tal-ba ħar u l-użu sostenibbli tar-
riżori ta’ l-o ċeani. L-impatt ta’ l-attivitajiet tal-bniedem fuq l-o ċeani se jiġi valutat permezz ta’ 
strateġiji integrati li jqisu l-bijodiversità, l-ekosistemi, il-pro ċessi u s-servizzi tal-ba ħar, iċ-
ċirkolazzjoni fl-o ċeani u l-ġeoloġija ta’ qieg ħ il-baħar. Se jsir l-i żvilupp ta' kun ċetti u għodod għas-
sostenn ta' strate ġiji għall-użu sostenibbli ta' l-o ċean u r-riżorsi tiegħu. Dan se jinkludi metodolo ġiji, 
sitemi ta' informazzjoni u databases, g ħodod għall-valutazzjoni ta' linji politi ċi u strumenti. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/181 
 • Teknoloġiji Ambjentali 
– Teknoloġiji ambjentali g ħall-osservazzjoni, is-simulazzjoni, il-prevenzjoni, il-mitigazzjoni, 
l-adattament, ir-rimedju u r-restawr fil-qasam ta’ l-ambjent naturali u dak mag ħmul mill-
bniedem. 
Hemm il- ħtieġa ta’ teknolo ġiji ambjentali ġodda jew a ħjar sabiex jitnaqqas l-impatt ta’ l-attivitajiet 
tal-bniedem fuq l-ambjent, jit ħares l-ambjent u jkun hemm mani ġġar aktar effi ċjenti tar-ri żorsi u 
żvilupp ta’ prodotti, pro ċessi u servizzi ġodda aktar ta’ benefi ċċju għall-ambjent mill-alternattivi 
eżistenti. Ir-ri ċerka se tkun, b’mod partikol ari, immirata lejn: teknolo ġiji li jevitaw jew inaqqsu r-
riskji ambjentali, jimmitigaw il-perikli u d-di żastri, jimmitigaw il-bidla fil-klima u t-telf tal-
bijodiversità; teknolo ġiji li jippromwovu l-produzzjoni u l-konsum sostenibbli; teknolo ġiji għall-
immaniġġar tar-riżorsi naturali jew it-trattament tat-tni ġġis b'mod aktar effi ċjenti, fir-rigward ta’ 
riżorsi ta' l-ilma, tal- ħamrija, ta' l-arja, tal-ba ħar u oħrajn, inklu żi l-ambjent urban u l-iskart (inklu ż 
ir-reċiklaġġ ta' l-iskart). Se tkun assigurata l- koordinazzjoni trasversali ma' temi o ħra relatati. 
– Protezzjoni, konservazzjoni u titj ib tal-wirt kulturali, inklu ż l-abitat tal-bniedem 
Teknoloġiji għall-immani ġġar ambjentalment sod u sostenibbli ta’ l-ambjent tal-bniedem inklu ż l-
ambjent mibni, żoni urbani u paesa ġġ, kif ukoll il-protezzjoni, il-konser vazzjoni u r-res tawr tal-wirt 
kulturali mit-tni ġġis ambjentali, inklu żi l-valutazzjoni ta' l-impatt fuq l-ambjent, mudelli u g ħodod 
għall-valutazzjoni tar-ri skji, tekniki avvanzat i u mhux distruttivi g ħad-dijanjosi tal- ħsara, prodotti u 
metodolo ġiji ġodda għar-restawr, strate ġiji ta' mitigazzjoni u adattament g ħall-immani ġġar 
sostenibbli ta' assi kulturali kemm mobbli kif ukoll immobbli. 
L 400/182 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Valutazzjoni, verifika u ttestjar tat-teknolo ġija 
Ir-riċerka se tiffoka fuq il- valutazzjoni tat-teknolo ġija fir-rigward tar-riskju u r-rendiment, inklu żi l-
proċessi, l-prodotti u s-servizzi, u l-i żvilupp ulterjuri ta’ metodi relatati, b ħall-analiżi taċ-ċiklu tal-
ħajja. Barra minn hekk, l-enfasi se tkun f uq: l-opportunitajiet fuq terminu ta’ żmien twil, il-
potenzjal tas-suq u l-aspetti so ċjoekonomi ċi tat-teknolo ġiji ambjentali; teknolo ġija setturali bba żata 
fuq il-foresta, il-provvista ta' l-ilma u Pjattaform a tas-sanità, Pjattaforma tal-kimika sostenibbli; 
b'enfasi fuq il-valutazzjoni tar-riskji kimi ċi, li jiffukaw fuq strate ġiji intelliġenti ta’ l-ittestjar u 
metodi għall-minimizzazzjoni ta’ l-ittest jar fuq l-annimali, teknika g ħall-kwantifikazzjoni tar-riskju 
u appoġġ ta' riċerka għall-iżvilupp tas-Sistema Ewropea g ħall-Verifika u l-Ittestjar tat-Teknolo ġiji 
Ambjentali, li tikkumplimenta l-istrumenti ta' valutazzjoni ta' partijiet terzi. 
• Osservazzjoni terrestri u g ħodod għall-valutazzjoni g ħall-iżvilupp sostenibbli 
– Sistemi ta’ osservazzjon i u metodi ta’ monitora ġġ ta' l-art u ta’ l-o ċeani għal finijiet ta' l-
ambjent u ta' l-i żvilupp sostenibbli: 
Attivitajiet ta’ ri ċerka se jkunu dedikati g ħall-iżvilupp u l-integrazzjoni g ħas-Sistema tas-Sistemi ta’ 
l-Osservazzjoni Globali  tad-Dinja (GEOSS) g ħall-kwistjonijiet ambjentali u ta’ żvilupp sostenibbli 
fil-qafas ta' l-inizjattiva GEO1 li għaliha huwa komplimentari il-Monitora ġġ Globali g ħall-Ambjent 
u s-Sigurtà (GMES). L-interoperabbiltà bejn  is-sistemi ta’ osservazzjoni, l-immani ġġar u t-tpartit 
tad-data u l-ottimizzazzjoni ta' l-informazzjoni g ħall-għarfien, l-immudellar u l-previ żjoni tal-
fenomemi ambjentali u attivita jiet tal-bniedem relatati se ji ġu indirizzati. Dawn l-attivitajiet se 
jkunu ffokati fuq il-perik li naturali, il-bidla fil-klima,  it-temp, l-ekosistemi, ir-ri żorsi naturali, l-
ilma, l-użu ta’ l-art, l-ambjent u s-sa ħħa, u l-bijodiversità (inklu żi l-aspetti ta' evalwazzjoni tar-
riskji, metodi ta' previ żjoni u għodod ta' evalwazzjoni) sabiex ise ħħ avvanz fi ż-żoni ta’ benefi ċċju 
soċjali tal-GEOSS u jing ħata kontribut g ħall-GMES 
                                                 
1 Inklu ż appoġġ finanzjarju g ħas-segretarjat tal- ĠEO. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/183 
 – Metodi ta’ tbassir u g ħodod ta’ valutazzjoni g ħal żvilupp sostenibbli li jqisu skali differenti 
ta’ osservazzjoni 
Hemm il- ħtieġa ta’ għodod għal valutazzjoni kwantitattiva ta l-kontribuzzjoni tal-politika dwar l-
ambjent u r-ri ċerka għall-kompetittività u l-i żvilupp sostenibbli, inklu żi l-valutazzjoni ta’ l-strate ġiji 
bbażati fuq is-suq kif ukoll l-impatti tax-xejriet kurrenti fil-modi ta’ produzzjoni u konsum. Tali 
għodod se jinkludu mudelii li jq isu r-rabtiet bejn l-ekonomija, l-ambjent u s-so ċjetà u, b’hekk, 
strategiji ta’ benefi ċċju u effiċjenti ta’ adattament u prev enzjoni. Il-valutazzjoni ġenerali tal-bdil 
ambjentali globali inklu ż l-interazzjoni bejn l-ekosistemi u sistemi so ċjo-ekonomi ċi se jagħmel parti 
minn din ir-ri ċerka interdixxiplinari. Ir-ri ċerka se tfittex ukoll li ttejjeb l-indikaturi e żistenti u 
tiżviluppa oħrajn ġodda sabiex tivvaluta il-pr ijoritajiet tal-politika dwar żvilupp sostenibbli, u 
sabiex tanalizza l-irbit bejniethom, waqt li tag ħti kunsiderazzjoni lill-indika turi attwalu ta’ l-UE 
dwar żvilupp sostenibbli. L-anali żi tat-teknolo ġija, il-motivaturi so ċjoekonomi ċi, kwistjonijiet 
esterni u tmexxija, valutazzjoni ta' l-impatt sostenibbli kif ukoll studji dwar il-previ żjoni se jiġu 
inklużi. L-oqsma ta’ applikazzjoni se jinkludu l-u żu ta’ l-art u l-politika dwar il-ba ħar, l-iżvilupp 
urban, il-bijodiversità u l-konflitti ekonomi ċi, politiċi u soċjali relatati mal-bidla fil-klima. 
L 400/184 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Koperazzjoni internazzjonali 
Il-problemi ambjentali dejjem ikollhom dimensjoni li taqsam il-fruntieri fuq livell re ġjonali jew 
globali u il-kooperazzjoni inte rnazzjonali se tkun aspett im portanti ta’ din it-tema. Oqsma 
partikolari huma relatati ma’ l-impenji internazzjonali ta’ l-UE, b ħad-deċiżjonijiet dwar il-Bidla fil-
Klima, il-Bijodiversità u d-De żertifikazzjoni, l-Immani ġġar ta' Riżorsi ta' l-Ilma u konvenzjonijiet 
dwar il-kimi ċi u l-iskart kif ukoll id-de ċiżjonijiet tas-Summit ta’ Johannesburg dwar l-i żvilupp 
sostenibbli kif ukoll konvenzjonijiet re ġjonali oħra. Se ting ħata wkoll attenzjoni g ħall-azzjonijiet 
rilevanti ta' ri ċerka li jaraw il-bidu tag ħhom mill-istrate ġiji u l-pjanijiet ambjentali ta' l-UE1. 
Sħubiji xjentifi ċi u teknolo ġiċi ma’ pajji żi li qegħdin jiżviluppaw u ekonomiji emer ġenti se jag ħtu 
kontribut g ħall-Għanijiet ta’ l-I żvilupp tal-Millenju f’diversi oqsma (e ż. prevenzjoni u mitigazzjoni 
ta' l-impatt tal-bidla fil-klima u di żastri naturali, tre ġġigħ lura tat-telf tar-ri żorsi ambjentali, titjib fil-
provvista ta’ l-ilma u s-sanità, prevenzjoni u ġlieda kontra d-desertifik azzjoni, produzzjoni u 
konsum sostenibbli u l-iffa ċċar ta' l-isfidi ta’ l-urbanizzazzjoni), oqsma fejn l-SMEs jista' jkollhom 
rwol importanti wkoll. Se ting ħata attenzjoni partikolari lir-relazz joni bejn kwistjonijiet ambjentali 
globali u l-problemi regjonali u lokali dwar l-i żvilupp relatati ma’ ri żorsi naturali, il-bijodiversità, l-
ekosistemi, l-u żu ta’ l-art, perik li naturali u mag ħmula mill-bniedem, il-bidla fil-klima, teknolo ġiji 
dwar l-ambjent, l-ambjent u s-sa ħħa kif ukoll dwar g ħodod għall-analiżi tal-politika. Il-
kooperazzjoni ma’ pajji żi industrijalizzati se ssa ħħaħ l-aċċess għall-eċċellenza globali fir-ri ċerka; 
ix-xjentisti minn pajji żi li qed jiżviluppaw g ħandhom ikunu involuti b'mod attiv partikolarment fir-
rigward ta' fehim xjentifiku a ħjar ta' l-aspetti ta' żvilupp sostenibbli. 
                                                 
1 Eżempji huma r-rakkomandazzjonijiet ta' Killarney g ħall-Prijoritajiet ta' Ri ċerka dwar il-
Bijodiversità g ħall-mira ta' l-2010 (konferenza ta' Malahi de fl-2004), il-Pjan ta' Azzjoni ta' l-
UE dwar il-Bidla fil-Klima f il-Kuntest tal-Kooperazzjoni g ħall-Iżvilupp (2004), azzjonijiet 
ta' prijorità identifikati mill-Kumitat g ħax-Xjenza u t-Teknolo ġija ta' l-istrate ġiji ta' l-
UNCCD, l-UE u globali li jindirizzaw l- ġestjoni sikura ta' kimi ċi u pestiċidi, eċċ. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/185 
 L-istabbiliment tal-GEOSS g ħall-osservazzjoni Globali se jippromwovi l-kooperazzjoni 
internazzjonali g ħall-għarfien tas-sistemi globali u kwistjon ijiet dwar is-sostenibbiltà, u l- ġbir ta’ 
tagħrif koordinat g ħal għanijiet xjentifi ċi u ta’ politika bl-involviment ta' partijiet interessati 
pubbliċi u privati . 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Ir-riċerka dwar il- ħtiġijiet emer ġenti f’din it-tema tista’ tindirizza kwistjonijiet b ħall-interazzjonijiet 
bejn in-nies, l-ekosistemi u l-bijosfera jew riskji ġodda relatati ma’ di żastri naturali, ikkaw żati mill-
bniedem jew ikkaw żati mit-teknolo ġija. 
Appoġġ għar-reazzjoni g ħal ħtiġijiet ta’ politika ambjen tali mhux previsti jistg ħu, pereżempju, 
ikunu relatati ma’ valutazzjonijiet tas-so stenibbiltà ta’ l-im patt ta’ linji politi ċi ġodda bħal fl-
ambjent u l-politika, l-istandards u r-regolamenti marittimi. 
7. Trasport (inklu ża l-Aeronawtika)  
Objettiv 
Abbażi ta’ avvanzi teknolo ġiċi u operattivi u tal-politika Ewropea tat-trasport, l-i żvilupp ta’ sistemi 
integrati Pan-Ewropej tat-tras port li jkunu aktar siguri, "ekolo ġiċi" u "intelli ġenti" għall-benefi ċċju 
taċ-ċittadini kollha, politika dwar is-so ċjetà u l-klima, li jirrispettaw l-ambjent u r-ri żorsi naturali; u 
l-iżgurar u l-i żvilupp ulterjuri tal-kompeti ttività miksub mill-industriji Ewropej fis-suq globali. 
L 400/186 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Approċċ 
Is-sistema tat-trasport Ewropea hija element vitali g ħall-prosperità ekonomika u so ċjali Ewropea. 
Hija għandha rwoli importanti fit-trasportazzjoni ta n-nies u l-merkanzija f’kuntest lokali, re ġjonali, 
nazzjonali, Ewropew u in ternazzjonali. Dit it-t ema se tindirizza x’u ħud mill-isfidi attwali, kif 
magħrufa fil-White Paper dwar it-Trasport1, fit-titjib tal-kontribu zzjoni li t-trasport jag ħti lis-soċjetà 
u lill-kompetittività industrijali f’UE akbar, wa qt li jkunu minimizzati l-impatti u l-konsegwenzi 
negattivi tat-trasport relatati ma’ l-ambjent, l-u żu ta’ l-ener ġija, is-sigurtà u s-sa ħħa pubblika. 
Se jkun hemm strate ġija integrata ġdida li torbot flimkien il-modi kollha tat-trasport, tindirizza d-
dimensjonijiet so ċjoekonomi ċi u teknolo ġiċi tar-riċerka u l-iżvilupp ta’ l-g ħarfien u tinkapsula 
kemm l-innovazzjoni kif ukoll il-qafas ta’ politika. 
Id-diversi Pjattaformi tat-Teknolo ġija stabbiliti f’dan il-qasam (ACARE g ħall-aeronawtika u t-
trasport bl-ajru, ERRAC g ħat-trasport bil-ferroviji, ERTRAC g ħat-trasport fit-toroq, 
WATERBORNE g ħat-trasport fuq l-ilma, i ċ-Ċelluli tal-fjuwil u l-Idro ġenu) elaboraw vi żjonijiet fuq 
termini ta’ żmien twil u A ġendi Strate ġiċi ta’ Riċerka (SRA) li jikkostitwixxu input utli g ħat-tifsira 
ta’ din it-tema u jikkumplimentaw il- ħtiġijiet ta’ dawk li jiformulaw il-politika u l-aspettattivi tas-
soċjetà. Aspetti mag ħżula tal-SRAs jistg ħu jiġġustifikaw l-istabbiliment ta’ Inizjattivi Kon ġunti fit-
Teknoloġija. L-attivitaji et ERA-NET jippre żentaw opportunitajiet  sabiex tkun fa ċilitata aktar il-
koordinazzjoni transnazzjonali dwar su ġġetti speċifiċi fis-settur tat-Trasport u se jkunu imfittxa kull 
fejn ikun possibbli. 
                                                 
1 “Politika Ewropea dwar it-Trasport g ħas-sena 2010:  żmien ta’ de ċiżjoni”  COM (2001) 370. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/187 
 Attivitajiet ta’ rilevanza partikolari g ħall-SMEs jinkludu sforzi sabiex ikun żgurat li jkun hemm 
katini ta’ provvist a robusti, motivati mit-teknolo ġija, fid-diversi setturi; li l-SMEs ikollhom a ċċess 
għall-inizjattivi ta’ ri ċerka; u li jiffa ċilitaw ir-rwol u l-istabbiliment ta’ SMEs b’teknolo ġija għolja, 
b’mod partikolari f’teknolo ġiji avvanzati fit-trasport u attivitajiet relatati ma’ servizzi li huma 
speċifiċi għat-trasport kif ukoll l- żvilupp ta’ sistemi u applikazzjonijie t fl-oqsma tan-navigazzjoni 
bis-satelliti. 
Il-ħtiġijiet attwali ta’ politika kif ukoll l-i żvilupp, il-valutazzjoni u l- implimentazzjoni ta’ linji 
politiċi ġodda (per e żempju l-Politika Marittima u l-implimentazzjoni ta' l-Ajru Wa ħdieni 
Ewropew), se jkunu indirizzati fi ħdan u fuq id-diversi linji ta’ attività. Ix-xog ħol se jinkludi studji, 
mudelli u g ħodod li jittrattaw il-monitora ġġ strateġiku u t-tbassir u jintegraw l-g ħarfien relatat mal-
kwistjonijiet ewlenin ekonomi ċi, soċjali, ta' sikurezza, ta' sigurtà  u ambjentali fir-rigward tat-
trasport. Attivitajiet li jappo ġġaw suġġetti temati ċi trasversali se jiffokaw fuq kwistjonijiet spe ċifiċi 
għat-trasport, per e żempju aspetti ta’ sigurtà b ħala rekwiżit inerenti fis-sistema tat-trasport; l-u żu ta’ 
sorsi alternattivi ta’ ener ġija f’applikazzjonijiet fit-trasport; il-monitora ġġ ta’ l-effetti ambjentali tat-
trasport, inklu żi l-bidla fil-klima; u mi żuri sabiex titjieb l-inte grazzjoni ekonomika. Ir-ri ċerka 
ambjentali g ħandha tkopri modi biex jitnaqqas l-impatt negattiv tat-trasport u ji ġi ottimizzat it-
traffiku u g ħandha tinkludi wkoll it-tis ħiħ ta' l-effiċjenza tat-trasport. 
Se jingħata wkoll appo ġġ għal attivitajiet ta’ dissemi nazzjoni u ta' sfruttar u valutazzjonijiet ta’ l-
impatt, b’attenzjoni partikolari g ħall-ħtiġijiet speċifiċi ta’ l-utenti inklu żi dawk ta' min hu 
żvantaġġat u l-ħtiġijiet politi ċi fis-settur tat-trasport. 
L 400/188 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Attivitajiet 
• Aeronawtika u trasport bl-ajru 
L-attivitajiet se jag ħtu kontribut g ħal oqsma ta’ politika importanti tal-Komunità kif ukoll g ħall-
implimentazzjoni ta’ l-A ġenda ta’ Ri ċerka Strate ġika ACARE. L-objettivi kwantitattivi jikkorrispondu 
mat-terminu ta' żmien fl-2020 ta' din l-A ġenda. L-ambitu tar-ri ċerka jinkludi l-aspetti kollha relatati ma' 
inġenji ta' l-ajru, l-ivvja ġġar tal-passi ġġieri u l-aspetti relatati mat-titjir tas-sistema tat-trasport bl-ajru. 
– Trasport bl-ajru aktar ekolo ġiku: L-iżvilupp ta’ teknolo ġiji sabiex jitnaqqsu l-impatt 
ambjentali ta’ l-avjazzjoni bil-g ħan li l-emissjoni ta' diossi du tal-karbonju (CO2) tonqos 
bin-nofs, emissjonijiet spe ċifiċi ta' ossidi tan-nitro ġenu (NOx) jonqsu bi 80% u l- ħoss 
perċepit jonqos bin-nofs. Ir-ri ċerka se tiffoka fuq it-tkattir ta’ teknolo ġiji għal magni 
ekoloġiċi, inkluża teknoloġija għal fjuwils alternattivi kif ukoll effi ċjenza aħjar tal-vetturi 
fil-każ ta’ ajruplani bi ġwienaħ fissi u ġwienaħ li jduru (inklu żi elikotteri u tiltrotors), 
strutturi intelli ġenti ġodda b’pi ż baxx, u aerodinamika mt ejba. Kwistjonijiet b ħal 
operazzjoni a ħjar ta’ l-ajruplani fl-ajruport (fin-na ħa ta’ l-ajru u n-na ħa ta’ l-art) u l-
immaniġġar tat-traffiku ta’ l-ajru, il-manutenzjoni u r-ri ċiklaġġ se jkunu inklu żi. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/189 
 – Żieda fl-effi ċjenza fil-ħin: Twettiq ta’ qab ża fl-avjazzjoni sabiex takkomoda t-tkabbir 
proġettat ta’ żieda bi tliet darbiet tal-movimenti ta ’ l-ajruplani billi titjieb il-puntwalità 
f’kull kondizzjoni ta’ temp u tnaqqis sinifikanti fil- ħin meħtieġ għal proċeduri relatati ma’ 
l-ivvjaġġar fl-ajruporti waqt li tit ħares is-sikurezza. Ir-ri ċerka se tiżviluppa u timplimenta 
sistema innovattiva g ħall-Maniġġar tat-Traffiku bl-Ajru (ATM) fil-kuntest ta’ l-inizjattiva 
SESAR1, billi tintegra l-komponen ti ta’ l-ajru, l-art u l-is pazju, flimkien mal-mani ġġar tal-
fluss tat-traffiku u aktar awtonomija g ħall-ajruplani. Se jkunu indi rizzati ukoll l-aspetti ta’ 
l-iddisinjar ta’ l-ajruplani sabiex ikun hemm titjib fl-immani ġġar tal-passi ġġieri u l-
merkanzija, soluzzjonijiet ġodda għall-użu effiċjenti ta’ l-ajruporti u l-ikkonnettjar tat-
trasport bl-ajru mas-sistema tat-trasport ġenerali. L-aktar koordinazzjoni effi ċjenti ta' l-
iżvilupp ta' sistemi ta' ATM fl-Ewropa se ti ġi żgurata permezz ta' l-inizjattiva SESAR.2 
– Assigurazzjoni tas-sodisfazzjon u s-sigurtà tal-klijent:  L-introduzzjoni ta’ qab ża kbira 
għall-aħjar fl-għażla għall-passiġġieri u flessibilità fl-iskedi, waqt li r-rata ta’ in ċidenti 
tonqos b’ ħames darbiet. Teknolo ġiji ġodda se jippermettu g ħażla aktar wiesg ħa fil-
konfigurazzjonijiet tal-magni ta' l-ajruplani b'medda minn vetturi wiesg ħin għal dawk ta' 
daqs iżgħar inklużi l-bastimenti bir-rotors, livelli akbar ta’ awtomatizzazzjoni fl-elementi 
kollha tas-sistemi, inklu ż il-pilotaġġ. L-enfasi se tkun ukoll f uq titjib fil-kumdità, il-
benesseri u s-servizzi ġodda għall-passiġġieri, sistemi ta' lo ġistika tal-kabini u mi żuri ta’ 
sigurtà attivi u passivi b’enfasi pa rtikolari fuq l-el ement uman. Ir-ri ċerka se tinkludi l-
adattament ta’ l-operazzjonijiet ta’ l-ajruport u t-traffiku ta’ l-ajru g ħal tipi differenti ta’ 
vetturi u l-utilizzazzjoni tul 24 sieg ħa kuljum f’livelli ta’ ħoss aċċettabbli fil-komunità. 
                                                 
1 SESAR (Ri ċerka dwar l-ATM ta' l-Ajru Wa ħdieni Ewropew) - Modernizzazzjoni ta’ l-
infrastruttura Ewropea tal-kontroll tat-traffiku ta’ l-ajru relata ma’ l-implimentazzjoni tas-Ajru Waħdieni Ewropew ( Single European Sky ). 
2 Għal dan il-g ħan, l-istabbiliment ta' Inizjattiva Kon ġunta għall-koordinazzjoni ta' attivitajiet 
ATM huwa ma ħsub. 
L 400/190 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Titjib fil-kost-effi ċjenza: Il-promozzjoni ta’ katina ta’ provvista kompetittiva kapa ċi 
tnaqqas iż-żmien sakemm prodott jasal fis-s uq bin-nofs u tnaqqas l-ispejje ż ta’ l-iżvilupp 
tal-prodotti u operazzjonali, sa biex ikun hemm trasport li jintla ħaq aktar g ħaċ-ċittadini. Ir-
riċerka se tiffoka fuq it-tijib tal-pro ċess tan-negozju s ħiħ, mid-disinn tal-kun ċett sa 
l-iżvilupp tal-prodott, il-manifattura u l-operazzjoni fis-servizz inklu ża l-integrazzjoni tal-
katina tal-provvista.  Se tinkludi kapa ċitajiet ta’ simulazzjoni im tejba u awtomatizzazzjoni, 
teknoloġiji u metodi g ħar-realizzazzjo ni ta’ inġenji ta' l-ajru innovattivi u ming ħajr 
manutenzjoni, inklu żi t-tiswija u l-overhaul, kif ukoll ajruplani u operazzjonijiet ta’ l-
ajruport u l-immani ġġar tat-traffiku ta’ l-ajru ming ħajr ħela (lean). 
– Protezzjoni ta' l-aj ruplani u tal-passi ġġieri: Il-prevenzjoni ta’ atti ostili ta’ kull tip li jistg ħu 
jikkawżaw korrimenti, telf, ħsara jew t ħarbit lill-passi ġġieri jew li ċ-ċittadini min ħabba użu 
ħażin ta’ l-ajruplani. Ir-ri ċerka se tiffoka fuq l-elementi rilevanti tas-sistema tat-trasport bl-
ajru, inklu żi miżuri tas-sigurtà fl-iddisinj ar tal-kabini tal-passi ġġieri u tal-piloti, il-kontroll 
u l-inżul awtomati ċi f’każ ta’ użu ta’ l-ajruplan mhux awtorizzat, ħarsien minn attakki 
esterni, kif ukoll l-aspetti tas-sigurtà ta’ l-immani ġġar ta’ l-ispazju ta’ l-ajru u l-
operazzjonijiet ta’ l-ajruport. 
– Tnedija tat-trasport bl-ajru tal- ġejjieni: L-esplorazzjoni ta’ teknolo ġiji aktar radikali, 
ambjentalment effi ċjenti, aċċessibbli u innovattivi li jistg ħu jiffaċilitaw il-qab ża meħtieġa 
fit-trasport bl-ajru fit-tieni nofs ta’ dan is-seklu u lilhinn. Ir-ri ċerka se tindirizza aspetti b ħal 
kunċetti ġodda ta’ propulsjoni u rfig ħ, ideat ġodda għall-ispazji interni tal-vetturi ta’ l-ajru 
inkluż id-disinn, kun ċetti ġodda dwar l-ajruporti, metodi ġodda ta’ gwida u kontroll ta’ l-
ajruplani, metodi alternattivi ta' operazzjoni ta s-sistema tat-traffiku bl-ajru u l-integrazzjoni 
tagħha ma’ modi tat-trasport o ħra. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/191 
 • Trasport fuq il-wi ċċ sostenibbli (bil-ferrovij a, fit-triq u fuq l-ilma) 
Lejn trasport fuq il-wi ċċ aktar ekolo ġiku: L-iżvilupp ta’ teknolo ġiji u għarfien għal anqas tni ġġis 
(arja inklu żi l-gassijiet serra, ilma, ħamrija) u l-impatt ambjentali fuq oqsma b ħall-bidla fil-klima, 
is-saħħa, il-bijodiversità u l- ħsejjes. Ir-ri ċerka se ttejjeb l-indafa u l-effi ċjenza fl-u żu ta’ l-ener ġija 
tal-katina ener ġetika (eż. soluzzjonijiet ibridi) u tippromwovi l-u żu ta’ karburanti alternattivi, 
inklużi ċ-ċelluli tal-fjuwil u l-idro ġenu bħala għażliet għal perijodu medju u f it-tul, wara li jittie ħed 
kont ta' konsiderazzjonijiet ta' kost-effi ċjenza u effi ċjenza ta' l-ener ġija. L-attivitajiet se jkopru l-
infrastruttura, il-vetturi , il-bastimenti u t-teknolo ġiji tal-komponenti, inklu ża l-ottimizzazzjoni 
ġenerali tas-sistema. Ir-ri ċerka fi żviluppi spe ċifiċi għat-trasport se tinkludi l-manifattura, il-
kostruzzjoni, l-operazzjonijiet, il -manutenzjoni, id-dijanjostika, it-tiswija, l-ispezzjoni, i ż-żarmar, ir-
rimi, ir-riċiklaġġ, strateġiji dwar it-tmiem ta' l-u żu u l-interventi fuq il-ba ħar f’każ ta’ xi inċident. 
L 400/192 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Inkoraġġiment u żieda ta’ bdil modali tax-xejriet u tnaqqis tal-kon ġestjoni fir-rotot tat-
trasport1. L-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ trasport ming ħajr qtugħ minn bieb g ħal bieb 
għall-persuni u g ħall-merkanzija kif ukoll teknolo ġiji u sistemi li ji żguraw intermodalità 
effettiva, inklu ża fil-kuntest tal-kompetittività tat-traspo rt bil-ferrovija u fuq l-ilma. Dan 
jinkludi attivitajiet li jindirizzaw l-inte roperabbiltà u l-ottimizzazzjoni operattiva 
tan-networks tat-trasport lokali, re ġjonali, nazzjonali u Ewrope j, sistemi u servizzi u 
l-integrazzjoni intermodali tag ħhom f'appro ċċ integrat. L-attivita jiet se jimmiraw g ħal 
strateġiji fuq firxa Ewropea, g ħall-aħjar użu ta’ l-infrastruttura inklu żi t-terminali u 
netwerks spe ċjalizzati, mani ġġar aħjar tat-trasport, tat-traffiku u ta' l-informazzjoni, 
loġistika aħjar għall-merkanzija, intermodalità g ħall-passiġġieri u strate ġiji ta' bidla fil-
mezzi għall-inkora ġġiment ta' mezzi ta' trasport li huma effi ċjenti fl-ener ġija. Se jiġu 
żviluppati sistemi intelli ġenti, kunċetti ġodda dwar vetturi/bastimenti u teknolo ġiji li 
jinkludu operazzjonijiet ta’ tag ħbija u ħatt kif ukoll interfaces ta' l-utenti. L-g ħarfien għall-
formulazzjoni tal-politika se jinkludi l-prezz u l- ħlasijiet għall-infrastruttura, il-valutazzjoni 
tal-miżuri tal-politika tal-Komunità dwar it-trasport u l-politika u l-pro ġetti dwar netwerks 
trans-Ewropej. 
                                                 
1 Fid-dawl ta’ l-g ħan li jkun stabbilita mill- ġdid il-qasma modali ta’ l-1998, attivitajiet li 
jindirizzaw mod wie ħed se jikkon ċentraw fuq it-trasport b il-ferroviji u fuq l-ilma. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/193 
 – Żgurar tal-mobbiltà sostenibbli urbana g ħaċ-ċittadini kollha, inklu żi dawk żvantaġġati: 
Enfasi fuq il-mobbiltà tal-persuni u l-merkanzija permezz ta’ ri ċerka dwar "il-vettura tal-
ġenerazzjoni li jmiss" u l-penetrazzjoni tag ħha fis-suq, billi jkunu kkombinati l-elementi 
kollha ta’ sistema ta' trasport bit-triq nadif, effi ċjenti fl-użu ta’ l-ener ġija, bla periklu u 
intelliġenti. Ir-riċerka dwar kun ċetti ġodda ta’ mobbiltà u trasport, skemi ta’ 
organizzazzjoni u mani ġġar tal-mobbiltà innovattivi u trasport pubbliku ta’ kwalità g ħolja 
se jkollha l-g ħan li tiżgura aċċess għal kulħadd u livelli g ħolja ta’ integrazzjoni 
intermodali. Se ji ġu żviluppati u ppruvati strate ġiji innovattivi g ħal trasport urban nadif1. 
Se tingħata attenzjoni spe ċjali lil metodi ta’ trasport li ma jni ġġsux, mani ġġar tad-
domanda, razzjonalizzazzjoni ta t-trasport privat u strate ġiji, servizzi u infrastrutturi ta' 
tagħrif u komunikazzjoni. G ħodod u mudelli li jappo ġġaw l-iżvilupp u l-implimentazzjoni 
tal-politika se jkopru l-ippjanar tat-trasport u l-ippjanar ta' l-u żu ta’ l-art inklu ża r-
relazzjoni mat-tkabbir u l-impjiegi. 
                                                 
1 Jibni fuq l-esperjenza ta ’ l-Inizjattiva CIVITAS. 
L 400/194 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Titjib tas-sikurezza u s-sigurtà: L-i żvilupp ta’ teknolo ġiji u sistemi intelli ġenti għall-
ħarsien ta’ persuni vulnerabbli b ħal sewwieqa, rikkieba, passi ġġieri, ekwipa ġġ u persuni 
mixjin fit-triq. Se ji ġu żviluppati sistemi ta’ in ġinerija avvanzati u metodolo ġiji ta’ l-anali żi 
tar-riskju g ħad-disinn u l-operazzjoni tal- vetturi, il-bastimenti u l-infrastrutturi. L-enfasi se 
tkun fuq strate ġiji integrattivi li jorbtu l-elementi um ani, l-integrità strutturali, sistemi 
preventivi ta' sikurezza passivi u attivi, inklu żi sistemi ta' monitora ġġ, salvataġġ u 
maniġġar ta' kriżijiet. Is-sikurezza se titqies b ħala komponent inerenti tas-sistema tat-
trasport sħiħa, u tħaddan l-infrastrutturi, il-merkanzija (prodotti u l-kontejn ers), l-utenti u l-
operaturi tat-trasport, il-vetturi u l-bastimenti u mi żuri fuq livelli politi ċi u leġislattivi, 
inkluż appoġġ għad-deċiżjonijiet u g ħodod ta’ validazzjoni; is-sigurtà se tkun indirizzata 
kull fejn hija rekwi żit inerenti g ħas-sistema tat-trasport. 
– Tisħiħ tal-kompetittività: It-titjib fil-kompe tittività ta' l-industriji tat-trasport, l-i żgurar ta' 
servizzi tat-trasport sostenibbli, effi ċjenti u abbordabbli u l- ħolqien ta' ħiliet ġodda u 
opportunitajiet ta' xog ħol permezz ta' ri ċerka u żviluppi. It-teknolo ġiji għal proċessi 
industrijali avvanzati ser jinkl udu d-disinn, il-manifattura, l-i mmuntar, il-kostruzzjoni u l-
manutenzjoni u ser jimmiraw lejn tnaqqis fl-ispejje ż taċ-ċiklu tal-ħajja u ż-żmien meħtieġ 
mir-riċerka sas-suq (development lead-tim e). Se jkun hemm enfasi fuq kun ċetti innovattivi 
u mtejba ta’ prodotti u sistemi u servizzi tat-trasport, li ji żguraw aktar sodifazzjon tal-
klijent. Se ti ġi żviluppata organizzazzjoni ta' produzzjoni ġdida, li tinkludi l-immani ġġar 
tal-katina tal-provvista u s- sistema ta’ distribuzzjoni. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/195 
 • Appoġġ għas-sistema Ewropea tan-navigazzjoni gl obali bis-satellita (Galileo u EGNOS) 
Is-sistema tan-Navigazzjoni Globa li Ewropea bis-Satellita tinkorpor a Galileo u EGNOS, u tipprovdi 
infrastruttura g ħall-indikazzjoni tal-post u l- ħin madwar id-dinja1. 
– Esplojtazzjoni tal-potenzjal s ħiħ: il-promozzjoni tat-tkabbir fl-u żu tas-servizzi li jvarjaw 
minn aċċess miftuħ sa kummer ċjali, sikurezza tal- ħajja sa "tfittix u salvata ġġ" u servizz 
pubbliku rregolat; applikazzjonijiet ta' ġestjoni tat-trasport inklu ż it-trasportar ta' 
merkanzija u materjali perikolu żi; l-isfruttar tas-servizzi ta' prodotti sekondarji; id-
dimostrazzjoni tal-benefi ċċji u effiċjenzi tan-navigazzjoni bis-satellita. 
– Provvediment ta’ l-g ħodod u l-ħolqien ta’ l-ambjent xieraq: l-assigurazzjoni ta’ l-u żu 
mingħajr periklu u sigur tas-servizzi, prin ċipalment permezz ta ċ-ċertifikazzjoni f’ ċerti 
oqsma ta’ applikazzjoni; il-prep arazzjoni u l-konferma ta’ l-k onformità tas-servizzi ma’ 
politiki u le ġislazzjoni ġodda, inklu ża l-implimentazzjoni tag ħhom; it-trattament tas-
sevizzi ppubbli ċi rregolati skond il-polit ika approvata dwar l-a ċċess; l-iżvilupp tat-tag ħrif 
essenzjali g ħat-topoloġija diġitali, il-kartografija u dejta tal- ġeodesija u sistemi g ħall-użu 
f’applikazzjonijiet fin-navigazzjoni; trattament tal- ħtiġijiet ta’ sikur ezza u sigurtà. 
– Adattament tar-ri ċevituri skond il- ħtiġijiet u titjib fil-grad tat-teknolo ġiji tal-qalba: titjib fir-
rendiment tar-ri ċevituri, l-integrazzjoni ta’ teknolo ġiji ta’ konsum baxx u 
minjaturizzazzjoni, tlestija ta l-kopertura ta’ sistemi ta’ navigazzjoni f’bini, irbit ma’ 
apparat ta’ l-identifikazzj oni tal-frekwenzi tar-radju, l-esplojtazzjoni tat-teknolo ġija tas-
softwer tar-ri ċevituri, il-kombinament ma’ funzjonijiet o ħra bħat-telekomunikazzjoni, 
appoġġ għat-teknolo ġija importanti g ħall-infrastruttura tan-navigazzjoni bba żata fl-art 
sabiex jiżgura r-robustezza u l-flessibilità. 
                                                 
1 L-attivitajiet ta’ ri ċerka se jitmexxew mill-Awtorità ta’ supervi żjoni tal-GNSS (sistema bis-
satellita g ħan-navigazjoni globali) Ewropea. 
L 400/196 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Appoġġ għall-evoluzzjoni ta’ l-infrastruttura: il-preparazzjoni ta’ sistemi tat-tieni 
ġenerazzjoni, adattament g ħat-talbiet ta’ l-utenti u l-previ żjonijiet tas-suq li jevolvu, it-
teħid ta’ vanta ġġ mill-internazzjonalizzazzjoni ta’ l-infrastruttura sabiex ikun indirizzat is-
suq dinji u jkunu żviluppati standards globali. 
Kooperazzjoni internazzjonali 
Il-kooperazzjoni internazzjona li hija komponent importanti fl-att ivitajiet RTD f’dan il-qasam, u se 
jkunu mħeġġa fejn ikun hemm interessi g ħall-industrija u g ħal dawk li jifformulaw il-politika. 
Oqsma wesg ħin għall-azzjonijiet spe ċifiċi se jkunu kkunsidrati fejn ikun hemm il- ġibda tas-suq (per 
ezempju l-i żvilupp globali tan-negozju u l- irbit tan-netwerks u s-serviz zi fuq livell kontinentali u 
interkontinentali); l-oppor tunitajiet li jkun hemm a ċċess għal, u li jinkisbu, xjenza u teknologija li 
huma komplimentari ma’ l-g ħarfien Ewropew kurrenti u ta’ benefi ċċju reċiproku; u fejn l-Ewropa 
tirreaġixxi għall-ħtiġijiet globali (pere żempju l-bidla fil-klima) jew tag ħti kontribut g ħal standards 
internazzjonali u sistemi globali (pere żempju l-lo ġistika applikata u l-infrastr uttura tan-navigazzjoni 
bis-satellita). 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Inizjattivi ta ħt ħtiġijiet emer ġenti se jag ħtu appoġġ lir-riċerka li tirrea ġixxi għal avvenimenti u sfidi 
kruċjali ta’ sistemi tat-trasport tal-futur, pere żempju kun ċetti ġodda ta’ trasport u vetturi, 
awtomatizzazzjoni, mobbiltà jew organizzazzjoni. 
Il-ħtiġijiet ta’ politika m hux previsti li jistg ħu jitolbu ri ċerka speċifika relatata mat-trasport jistg ħu 
jinkludu kwistjonijiet so ċjali wesgħin bħal tibdil fid-demografija, l-istil tal- ħajja u l-aspettattivi tas-
soċjetà fir-rigward tat-traspor t; kif ukoll riskji emer ġenti jew problemi ta’ importanza kbira g ħas-
soċjetà Ewropea. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/197 
 8. Xjenzi So ċjoekonomi ċi u Studji Umanisti ċi 
Objettiv 
Il-kostituzzjoni ta' fehim dettaljat u kondivi ż ta' sfidi so ċjo-ekonomi ċi kumplessi u inter-konnessi li 
l-Ewropa hija konfrontata bihom, b ħat-tkabbir, l-impjiegi u l-kompetittività, il-koe żjoni soċjali, sfidi 
soċjali, kulturali u edukattivi f'UE mkabbra, is -sostenibbiltà, l-isfidi ambjentali, il-bidla 
demografika, il-migrazzjoni u l-integrazzjoni, il-kwalità tal- ħajja u l-interdependenza globali, b'mod 
partikolari bil- ħsieb li tiġi pprovduta ba żi mtejba ta' g ħarfien għal-linji ta' politika fl-oqsma 
konċernati. 
Approċċ 
Il-prijoritajiet ta’ ri ċerka jindirizzaw l-isfidi so ċjali, ekonomi ċi u kulturali importanti li tiffa ċċja l-
Ewropa issa u fil-futur. L-a ġenda ta’ ri ċerka proposta tikkostitwixxi strate ġija koerenti sabiex ikunu 
indirizzati dawn l-isfidi. L-i żvilupp ta’ ba żi ta’ għarfien soċjoekonomiku u ta’ l-istudji umanisti ċi 
dwar dawn l-isfidi importanti jag ħti kontribut sinifikanti g ħall-promozzjoni ta’ g ħarfien komuni fl-
Ewropa kollha u g ħar-riżoluzzjoni ta’ problemi internazzjona li usa'. Il-prijoritajiet ta’ ri ċerka se 
jgħinu sabiex jitjiebu l-formulazzjoni, l-implimentazz joni, l-impatt u l-valutazzjoni tal-politika 
inklużi miżuri regolatorji f'bosta oqsma tal-politika tal- Komunità fuq il-livell Ewropew, nazzjonali, 
reġjonali u dak lokali, u perspettiva sost anzjali internazzjonali hija inklu ża fil-biċċa l-kbira tar-
riċerka. 
L 400/198 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Barra mir-ri ċerka u t-tbassir so ċjoekonomi ċi u soċjo-kulturali, ikun hemm enfasi fir-ri ċerka dwar l-
istudji umanisti ċi, li se jipprovdi perspe ttivi differenti u jag ħti kontribut essenzjali fit-tema kollha 
fuq, pereżempju l-aspetti stori ċi, kulturali u filosofi ċi, inklużi l-lingwa rilevanti, l-identità u 
kwistjonijiet ta’ valuri. 
Ix-xogħol jista' jibni wkoll fuq progr ammi rilevanti nazzjonali ta’ ri ċerka, li jikkumplimentaw l-
attivitajiet ta’ hawn ta ħt, u jieħu vantaġġ mill-iskema ERA-NET u l-u żu possibbli ta’ l-Artikolu 
169. Għal ċerti kwistjonijiet, jista’ wkoll isir u żu minn pjattaformi so ċjali sabiex ikun hemm 
diskussjoni ta’ l-a ġendi tar-ri ċerka tal-futur; dan ji nvolvi l-komunità ta’ ri ċerka u dawk li g ħandhom 
interess fis-so ċjetà. 
Ir-riċerka se tkun fa ċilitata permezz ta’ infrastrutturi ta’ ri ċerka li jiggeneraw data ġdid ta’ riċerka, 
inkluż permezz ta’ st ħarriġ ta’ l-opinjoni (kemm kwantitattiv i kif ukoll kwalitattivi), li jag ħmlu 
disponibbli r-ri żultati eżistenti ta’ ri ċerka f’ħafna oqsma, u jipprovdu a ċċess għall-materjali ta' sors 
u għodod avvanzati ta' ri ċerka kif ukoll g ħar-riżultati tar-ri ċerka eżistenti f'ħafna oqsma. X’u ħud 
minn dawn l-azzjonijiet se jitwettqu perme ss ta’ l-element ‘Infrastruttura’ tal-programm 
‘Kapaċitajiet" u o ħrajn minn pro ġetti taħt din it-tema. Ir-ri ċerka tiddependi minn a ċċess u użu ta’ 
statistiċi uffiċjali. 
Se jitwettqu azzjonijiet spe ċifiċi ta’ disseminazzjoni immirati le jn gruppi partikolari u l-pubbliku 
ġenerali, inklu żi workshops u konferenzi g ħar-riċerkaturi sabiex jiskambjaw fehmiet ma’ dawk li 
jifformulaw il-politika u o ħrajn li għandhom interess, u t-tixrid tar-ri żultati permezz tad-diversi 
fergħat tal-medja. 
Se tiġi assigurata l-koordinazzjoni xierqa ta’ l-elementi ta’ ri ċerka u previ żjoni soċjoekonomi ċi u 
umanistiċi fil-programmi ta' Kooperazzjoni u l-programmi l-o ħrajn specifi ċi kollha. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/199 
 Attivitajiet 
• Tkabbir, impjiegi u kompetittività f’so ċjetà ta’ g ħarfien 
Dan għandu l-għan li jiżviluppa u jintegra r-ri ċerka dwar kwistjonijiet li jaffettwaw it-tkabbir, ix-
xogħol u l-kompetittività sabiex jipprovdi g ħarfien aħjar u integrat ta’ dawn il-kwistjonijiet g ħall-
iżvilupp kontinwu ta’ so ċjetà ta’ l-gharfien. Se jkun ta’ benefi ċċju għall-politika u ta’ appo ġġ għat-
twettiq ta’ dawn l-ghanijiet. Ir-ri ċerka se tintegra l-aspetti li ġejjin tal-kwistjonijiet: 
– Ir-rwol li qieg ħed jinbidel ta’ l-g ħarfien fl-ekonomija kollha, inklu ż ir-rwol ta’ tipi 
differenti ta’ g ħarfien, kapa ċitajiet u kompetenzi fuq skala globali, l-edukaz zjoni formali u 
informali u t-tag ħlim tul il- ħajja u l-merkanzija u l-investiment intan ġibbli. 
– L-istrutturi ekonomi ċi, kwistjonijiet ta’ bidla strutturali inklu żi l-aspetti ġeografiċi bħar-
reġjonalizzazzjoni u inte rnazzjonalizzazzjoni u produttività, inklu ż ir-rwol tas-settur tas-
servizzi, tal-finanzi, de mografiku, talba u l-pro ċessi ta’ bidla f’termini ta’ żmien twal. 
– Kwistjonijiet istituzzjonali u ta’ politika, inklu ża l-politika makroekonomika, is-swieq tax-
xogħol, is-sistemi so ċjali u ta' l-g ħajnuna so ċjali, il-kuntesti istitu zzjonali nazzjonali u 
reġjonali u l-koerenza u l-koordi nazzjoni tal-politika. 
L 400/200 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Ir-riċerka ser tindirizza sfidi u opportunitajiet importanti ġodda mill-globalizzazzjoni mi żjuda, l-
ekonomiji emer ġenti, ir-rilokazzjoni u t-tkabbir ta’ l-UE; kif ukoll l-istabilità so ċjo-ekonomika, ir-
rwol tat-teknolo ġija u t-trasferiment internazzjonali tat-teknolo ġija, diversi forom ta' innovazzjoni u 
tiġdid ekonomiku, l-esternalizzazzjo ni u l-internalizzazzjoni, i ż-żgħażagħ u l-politika li tirrigwarda 
ż-żgħażagħ, l-intraprenditori ja ekonomika u so ċjali, u l-potenzjal ekonomiku ta' wirt kulturali 
Ewropew u s-settur kreattiv. Il -kwistjonijiet dwar ix-xog ħol se jinkludu l-qg ħad u s-sotto-impjieg. 
• Kombinament ta’ g ħanijiet ekonomi ċi, soċjali u ambjentali f’perspettiva Ewropea 
Dan għandu l-mira li jappo ġġa l-għan soċjali li jikkombina g ħanijiet ekonomi ċi, sooċjali u 
ambjentali u, b’hekk, itejjeb il-ba żi għal żvilupp sostenibbli. Ir-ri ċerka f’din l-attività se tindirizza 
żewġ kwistjonijiet interrelatati: 
– Kif marru il-mudelli so ċjoekonomi ċi Ewropej u dawk ta’ barra l-Ewropa fil-kombinament 
ta’ l-għanijiet, il-kondizzjonijiet li dan se ħħ taħthom inklu ż ir-rwol tad-djalogu, is-s ħubija 
soċjali, it-trasformazzjoni se ttorali l-bidla istituzz jonali u l-kapacità tag ħhom li 
jikkonfrontaw sfidi ġodda. 
– Il-koeżjoni ekonomika bejn ir-re ġjuni u l-iżvilupp urban u re ġjonali f’UE akbar; u l-
koeżjoni soċjali (inklu żi l-inugwaljanzi, il- ħarsien soċjali u s-servizzi so ċjali, il-politika 
dwar tassazzjoni, ir -relazzjonijiet etni ċi u l-migrazzjoni, l-edukazzjoni u l-esklu żjoni 
soċjali, u s-sa ħħa) kif ukoll ir-relazzjoni tag ħha ma’ problemi b ħall-faqar, il-"housing", il-
kriminalità, id-delinkwenza u d-drogi. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/201 
 – Waqt li jkunu indirizzati dawn il-kwistjonijiet, se jitqiesu 
– l-eżistenza ta' kompromessi e żistenti jew siner ġiji bejn l-objettivi ekonomi ċi, soċjali, 
ambjentali f’kuntest dinji; 
– l-interazzjoni bejn l-ambjent1, l-enerġija u s-soċjetà; 
– sostenibbiltà f’termini ta’ żmien twil; 
– kwistjonijiet g ħall-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw; 
– aspetti ġeografiċi inklużi l-ippjanar urban, ir-rwol ta' l-ibliet, tar-re ġjuni 
metropolitani u tar-re ġjuni ta' bliet o ħra u kwistjonijiet relatati mal-governanza; 
– kwistjonijiet kultu rali; u l-impatt so ċjo-ekonomiku ta' linji politi ċi u leġislazzjoni 
Ewropej. 
Se jiġu indirizzati ukoll il-kwistjoni  ta' stati assistenzjali b ħala riżors ta' żvilupp, u l-impjieg u s-
sistemazzjoni fi djar ta' migranti u d-dixxendenti tag ħhom, 
                                                 
1 Il-bidla globali ta' l-am bjent se tkun ittratata prin ċipalment fit-Tema Ambjent. 
L 400/202 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Xejriet importanti fis-so ċjetà u l-implikazzjonijiet tag ħhom 
L-għan huwa li jkun hemm g ħarfien u valutazzjoni tal-kaw żi u l-implikazzjonijiet ta’ xejriet 
importanti partikolari fis-so ċjetà li għandhom konsegwenzi serji g ħaċ-ċittadini Ewropej, il-kwalità 
tal-ħajja tagħhom u l-politika, u b’hekk ikun hemm irfid g ħal ħafna oqsma ta’ politika. Ir-ri ċerka 
empirika u teoretika se tindirizza,  fil-bidu, tliet xejriet importanti: 
– Il-bidla demografika inklu żi x-xjuħija, il-fertilità u l-migrazzj oni. L-implikazzjonijiet u l-
kwistjonijiet so ċjetali u ekonomi ċi wiesa' ser ji ġu indirizzati, inklu żi l-potenzjal so ċjetali u 
ekonomiku ta' xju ħija attiva u l-effetti fuq is-sistemi ta' pensjonijiet, l-isfidi tal-migrazzjoni 
u l-integrazzjoni u l-implikazzjonijiet g ħall-iżvilupp urban. 
– Bidliet fl-aspetti relatati ta’ l-istil tal- ħajja, il-familja, ix-xog ħol, il-konsum (inklu żi aspetti 
ta' protezzjoni tal-konsumatur), is-sa ħħa u l-kwalità tal- ħajja inklużi kwistjonijiet dwar it-
tfal, iż-żgħażagħ u d-diżabbiltajiet u r-rikon ċiljazzjoni tal- ħajja tax-xog ħol u dik tal-
familja. 
– L-interazzjonijiet kulturali minn perspettiva internazzjonali inklu żi t-tradizzjonijiet ta’ 
soċjetajiet differenti, id-divers ità tal-popolazzjonijiet inklu żi l-gruppi etni ċi, kwistjonijiet 
multikulturali, identitajiet diffe renti, lingwi u prattiki reli ġjużi, u kwistjonijiet possibbli 
f'dan il-kuntest inklu żi d-diskriminazzjoni, ir-razzi żmu, il-ksenofobija u l-intolleranza. 
Se jkunu inklu żi kwistjonijiet dwar is-sessi, inugwaljanzi u valuri li qeg ħdin jinbidlu. Barra minn 
hekk, ser ji ġu eżaminati bidliet fil-kriminalità u l-per ċezzjoni tal-kriminalià kif ukoll bidliet fir-
responsabbiltà so ċjali tal-kumpanniji. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/203 
 • L-Ewropa fid-dinja 
L-għan huwa li jkun hemm g ħarfien tal-bidla fl-interazzjonijie t u l-interdipendenzi bejn ir-re ġjuni 
tad-dinja inklu żi dawk emer ġenti u li qed ji żviluppaw u l-implikazzjonijiet tag ħhom għar-reġjuni 
kkonċernati, spe ċjalment fl-Ewropa, u l-kwistjoni relatata li jkunu indirizzati t-theddid u r-riskji 
emerġenti f’kuntest dinji u l-konnessjoni tag ħhom mad-drittijiet tal-bniede m, il-libertà u l-benesseri. 
Ir-riċerka se tinvolvi żewġ binarji relatati. 
– Il-flussi tan-negozju, il-finanzi, l-in vestiment u l-migrazzjoni u l-impatt tag ħhom; żvilupp 
mhux ugwali, faqar u sostenibb iltà; relazzjonijiet ekonomi ċi u politiċi, t-tmexxija globali 
inklużi l-istituzzjonijiet internazzjonali. Dan se jesplora l-interazzjonijiet kulturali inklu żi l-
medja u r-reli ġjon u strate ġiji distintivi mhux Ewropej. 
– Il-konflitti, il-kaw żi u r-riżoluzzjoni tag ħhom u t-trawwim tal-pa ċi; ir-relazzjoni bejn is-
sigurtà u fatturi ta’ instabbiltà b ħall-faqar, il-kriminalità, id-deg radazzjoni ta’ l-ambjent, in-
nuqqas tar-ri żorsi, l-iżvilupp mhux uniformi, l-instabbi lità finanzjarja u d-dejn; it-
terroriżmu, il-kaw żi u l-konsegwenzi tieg ħu; politiki relatati mas-sigurtà u l-per ċezzjonijiet 
ta' nuqqas ta’ sigurtà u r-relazzjonijiet ċivili-militari. 
Fit-tnejn li huma, se jkunu indirizzati r-rwol ta’ l-Ewropa fid-dinja, l-i żvilupp tal-multilaterali żmu u 
l-liġi internazzjonali, il -promozzjoni tad-demokrazija u d-drittijiet fundamentali inklu żi kunċetti 
differenti tag ħhom, u l-Ewropa kif tidher minn barra. 
L 400/204 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Iċ-ċittadin fl-Unjoni Ewropea 
Fil-kuntest ta’ l-i żvilupp futur ta’ l-UE, l-g ħan huwa li jkun hemm g ħarfien aħjar ta’, l-ewwelnett, 
il-kwistjonijiet involuti fil- kisba ta’ sens ta’ "appartenenza" demokratika u parte ċipazzjoni attiva 
miċ-ċittadini kif ukoll governanza demokratik a u effettiva fil-li velli kollha inklu żi proċessi ta' 
governanza innovattivi biex jitjiebu l-parte ċipazzjoni ta ċ-ċittadini u l-kooperazzjoni bejn l-atturi 
pubbliċi u privati, u, it-tieni, id-diversitajiet u l- ħwejjeġ komuni ta’ l-Ewropa f’termini ta’ kultura, 
reliġjon, istituzzjonijiet, li ġi, storja, lingwi u valuri. Ir-ri ċerka ser tindirizza: 
– Il-parteċipazzjoni (inklu żi aspetti ta ż-żgħażagħ, tal-minoritajiet u tas-sessi), ir-
rappreżentanza, ir-responsabbiltà u l-le ġittimità; l-isfera pubblika Ewropea, il-medja u d-
demokrazija; diversi forom ta’ governanza fl-UE inklu żi l-governanza ekonomika u legali 
u r-rwol tas-setturi pubbli ċi u privati, l-pro ċessi politi ċi u l-opportunitajiet biex ting ħata 
forma lill-linji politi ċi; ir-rwol tas-so ċjeta ċivili; iċ-ċittadinanza u d-drittijiet; l-
implikazzjonijiet tat-tkabbir; u l- valuri relatati tal-popolazzjoni. 
– Id-diversitajiet u l-affariji et komuni ta’ l-Ewropa, inklu żi l-oriġini storika u l-evoluzzjoni 
tagħhom; id-differenzi fl-istituzzjonijiet (inklu żi normi, pratti ċi, liġijiet); wirt kulturali; 
diversi vi żjonijiet u perspettivi g ħall-integrazzjoni u t-tkabbir ta' l-Ewropa inklu żi l-fehmiet 
tal-popolazzjonijiet; l- identitajiet inklu ża l-identità Ewropea; appro ċċi għal kulturi 
multipliċi koeżistenti; ir-rwol tal-lingwa; l-arti u r-reli ġjonijiet; attitudnijiet u valuri. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/205 
 • Indikaturi so ċjoekonomi ċi u xjentifi ċi 
Sabiex ikun hemm titjib fl-u żu ta’ l-indikaturi fil-polit ika, il-mira hija li jkun żviluppat g ħarfien 
aħjar ta’ ta’ l-u żu tagħhom fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-pol itika u li jkun propost titjib fl-
indikaturi u l-metodu ta’ u żu tagħhom. Ir-ri ċerka ser tindirizza: 
– Kif l-indikaturi jintu żaw fl-għanijiet tal-politika, l-i żvilupp u l-implimentazzjoni tal-
politika f’varjetà ta’ oqsma minn livelli makro sa livelli  mikro, l-adekwatezza ta’ l-
indikaturi e żistenti u l-u żu tagħhom, tikniki biex ji ġu analizzati u proposti g ħal indikaturi u 
settijiet ta’ indikaturi ġoda. 
– Kif il-politika bba żata fuq it-tag ħrif tista’ tkun appo ġġata aħjar minn indikaturi u metodi 
għall-użu tagħom; indikaturi g ħall-politika b’g ħanijiet multipli ċi għall-koordinazzjoni tal-
politika u g ħar-regolazzjoni; appo ġġ għal tali indikaturi minn statisti ċi uffiċjali. 
– L-użu ta’ indikaturi u strate ġiji relatati fil-valutazzjoni ta’ programmi ta’ ri ċerka inklu żi il-
valutazzjoni ta’ l-impatt. 
L 400/206 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Attivitajiet ta’ previ żjoni 
L-għan huwa li jipprovdi lil dawk li jifformul aw il-politika fuq livelli nazzjonali, re ġjonali u 
Komunitarji u o ħrajn b’tag ħrif ta’ previ żjoni għall-identifikazzjoni minn kmieni ta’ sfidi g ħall-
perijodu fit-tul u oqsma ta’ interess komuni li jista’ jg ħinhom jifformulaw il-politika. Ser ikunu 
koperti erba’ tipi ta’ attivitajiet: 
– Previżjoni soċjo-ekonomika wiesg ħa dwar numru limitat ta’ sfidi u opportunitajiet 
importanti g ħall-Komunità, l-esplorazzj oni ta’ kwistjonijiet b ħall-futur u l-
implikazzjonijiet tax-xju ħija, il-migrazzjoni, il-globali zzazzjoni tal-produzzjoni u d-
disseminazzjoni ta’ l-g ħarfien, bidliet fil-kriminalità u riskji ewlenin. 
– Previżjoni tematika aktar iffokata fuq l-i żvilupp f’oqsma ta’ ri ċerka emer ġenti jew dawk li 
jkopru diversi oqsma e żistenti, kif ukoll dwar il-futur tad-dixxiplini xjentifi ċi. 
– Previżjoni dwar sistemi ta’ ri ċerka u politiki fl-Ewropa u f'postijiet o ħra u dwar il-futur ta’ 
l-atturi ewle nin involuti. 
– Tagħlim u kooperazzjoni re ċiproċi bejn inizjattivi ta’ previ żjoni nazzjonali u/jew re ġjonali; 
kooperazzjoni bejn in izjattivi ta’ previ żjoni ta’ l-UE, ta’ pajji żi terzi u internazzjonali. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/207 
 Koperazzjoni internazzjonali 
Minħabba d-dimensjoni internazzjonali b'sa ħħitha tar-riċerka, il-kooperazzjoni internazzjonali se 
tkun żviluppata fl-oqsma kolha differenti tat-tema. Se jitwettqu azzjonijiet spe ċifiċi ta’ 
kooperazzjoni internazzj onali dwar numru ta’ su ġġetti magħżula fuq ba żi multilaterali u bilaterali 
identifikati fuq il-ba żi tal-ħtiġijiet tal-pajji żi sħab kif ukoll dawk ta’ l-Ewropa. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Ir-riċerka dwar il- ħtiġijiet emer ġenti se toffri spazju g ħar-riċerkaturi sabiex jidentifikaw u 
jindirizzaw sfidi ta’ ri ċerka mhux spe ċifikati hawn fuq. Se t ħeġġeġ ħsieb innovattiv dwar l-isfidi li 
qiegħda tiffaċċja l-Ewropa u li ma tantx kien hemm dis kussjoni dwarhom sa issa jew kombinamenti 
oħra rilevanti ta’ kwistjonijiet, perspe ttivi u dixxiplini. Titwettaq ukoll ri ċerka bħala reazzjoni g ħal 
ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti, b’kollaborazzjoni mill-qrib  ma’ dawk involuti fil-politika. 
9. L-Ispazju 
Objettiv 
L-appoġġ lill-Programm Spazjali Ewropew, b'enfa żi fuq applikazzjonijiet b ħall-GMES g ħall-ġid taċ-
ċittadini u tal-kompetittività ta' l-industrija spazjali Ewropea. Dan se jag ħti kontribut g ħall-iżvilupp ta’ 
Politika Spazjali Ewropea, li tikkuplimenta l-isforzi mill-Istati Membri u minn atturi ewlenin o ħra, 
inkluża l-Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA). 
L 400/208 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Approċċ 
F’dan il-qasam, il-Komunità se tikkontribwixxi g ħad-definizzjoni ta’ l-g ħanijiet komuni msejsa fuq il-
ħtiġijiet ta’ l-utenti u l-g ħanijiet tal-politika; g ħall-koordinazzjoni ta’ l-attivitajiet, sabiex ti ġi evitata d-
duplikazzjoni u ti ġi ffaċilitata l-interoperabbiltà u g ħal effikaċja imtejba fl-infiq . Se tag ħti wkoll 
kontribut g ħad-definizjoni ta’ l-istandards. Il-Politika Ewropea dwar l-Ispazju1ser isservi l-g ħanijiet ta’ 
l-awtoritajiet pubbli ċi u ta’ dawk li jifformulaw il-politika waqt li ssa ħħaħ il-kompetittività ta’ l-
industrija Ewropea. Se tkun implimentata permezz ta’ Programm Spazjali Ewropew, u s-Seba’ 
Programm ta' Qafas se jag ħti kontribut sabiex jappo ġġa jew jikkumplimenta l-azzjonijiet ta’ ri ċerka u 
żvilupp teknolo ġiku pprovduti minn atturi o ħra pubbliċi jew privati, li g ħandhom interess, fl-Ewropa. 
L-azzjonijiet f’din it-tema se jappo ġġaw l-għanijiet tal-politika tal-Komunità, pere żempju fl-oqsma ta’ l-
agrikoltura, l-foresterija, is-sajd, l-ambjent, it-telekomunikazzjoni, is-sigurtà, l-i żvilupp, is-sa ħħa, l-
għajnuna umanitarja, it-trasport, ix-xjenza, l-edukazzjoni kif ukoll ji żguraw li l-Ewropa tkun involuta 
fil-kooperzzjoni re ġjonali u internazzjonali. Huwa previst li l-g ħodod spazjali wkoll jag ħtu kontribut 
għall-infurzar tal-li ġi f’uħud mill-oqsma. 
B'enfasi partikolari fuq l-u żu ta' kapa ċitajiet eżistenti fl-Ewropa, l-attivitajiet imni żżla hawn ta ħt 
jimmiraw primarjament lejn: l-esplojtazzjoni ta’ l-assi spazjali g ħall-implimentazzjoni ta’ l-attivitajiet, 
b’mod partikolari l-GMES (Monitora ġġ Globali g ħall-Ambjent u s-Sigurtà); li flimkien ma' Galileo 
jirrappreżentaw il-flagship tal-Politika Spazjali Ewropea, kif ukoll sforzi ta’ l-esplorazzjoni ta’ l-ispazju; 
teknoloġiji li jippermettu li jkun hemm appo ġġ għar-rwol strate ġiku ta’ l-Unjoni Ewropea. 
                                                 
1 COM(2005)208 "Politika Ewropea dwar l-Ispazju: Elementi Preliminari" 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/209 
 L-attivitajiet orjentati lejn l- applikazzjoni huma mistennija li j kunu komplimentari ma’ azzjonijiet 
imwettqa ta ħt temi oħrajn fil-Programm Spe ċifiku "Kooperazzjoni" (spe ċjalment dawk imwettqa 
taħt "Ambjent" b’konnessjoni ma' l-osservazzjon i tad-dinja u mal-GEOSS u dawk imwettqa ta ħt 
"Teknoloġiji tat-Tag ħrif u l-Komunikazzjoni"). Siner ġiji tematiċi jkunu wkoll żviluppati ma’ 
attivitajiet relatati fi programmi spe ċifiċi oħra. Huma previsti azzjonijiet komplimentari permezz 
tal-Programm ta' Qafas g ħall-Kompetittività u l-Innovazzjoni u l-Programm g ħall-Edukazzjoni u t-
Taħriġ. 
L-attivitajiet ta’ ri ċerka u trasferiment tat-teknolo ġija fit-tema jistg ħu ikunu partikolarment attraenti 
għall-SMEs li jkunu qeg ħdin jiżviluppaw teknolo ġiji innovattivi, li je ħtieġu familjarizzazzjoni ma’ 
opportunitajiet ġodda tat-teknolo ġija spazjali (spin-in) jew li ji żviluppaw it-teknolo ġiji spazjali 
tagħhom għal swieq o ħra (spin-off). 
Il-ġestjoni ta' ċerti partijiet ta' l-attivitajiet spazjali jistg ħu jiġu fdati f'idejn entitajiet esterni e żistenti, 
bħall-ESA1u entitajiet u a ġenziji oħra fuq livell Ewropew jew nazzjonali. Fil-ka ż tal-GMES, 
attivitajiet ta' ri ċerka jistgħu jiġu implimentati permezz ta' Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija (Ara 
l-Anness III). 
                                                 
1 Fi ħdan it-termini tal-Ftehim Kwadru bejn il-Komunità Ewropea u l-A ġenzija Spazjali 
Ewropea ( Ġurnal Uffi ċjali L 261, 6.8.2004, p.64). 
L 400/210 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Attivitajiet 
• Applikazzjonijiet ibba żati fuq it-teknolo ġija spazjali biex jg ħinu lis-So ċjetà Ewropea 
– Monitoraġġ Globali g ħall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES): 
L-għan huwa li ji ġu żviluppati sistemi xierqa ta’ monitora ġġ u twissija minn kmieni, ibba żati fuq is-
satelliti, inklu ż għas-sigurtà ta ċ-ċittadini, b ħala sorsi ta’ tag ħrif uniċi u disponibbli b’mod globali u 
li tkun ikkonsolidata u stimula ta l-evoluzzjoni ta’ l-u żu operazzjonali tag ħhom. Dan il-programm se 
wkoll jipprovdi appo ġġ għall-iżvilupp ta’ servizzi operazzjonali GMES, li jippermetti li dawk li 
jieħdu d-deċiżjonijiet li janti ċipaw jew inaqqsu a ħjar is-sitwazzjonijiet ta’ kri żi u l-kwistjonijiet 
relatati ma’ l-immani ġġar ta’ l-ambjent u s-sigurtà u l-immani ġġar tad-diżastri naturali, li jibda b' 
servizzi rapidi dwar Rispons ta' Emer ġenza, Monitora ġġ ta' l-Art u Servizzi tal-Ba ħar. L-attivitajiet 
ta’ riċerka prinċipalment se jag ħtu kontribut sabiex ikun massimizzat l-u żu tat-tagħrif GMES 
miġbur minn sorsi bba żati fl-ispazju u jintegrhom mat-tag ħrif minn sistemi ta’ osservazzjoni fi 
prodotti komplessi iddisi njati sabiex jipprovdu tag ħrif u servizzi mag ħmula apposta g ħall-utenti 
finali permezz ta’ mani ġġar effiċjenti ta’ l-integrazzjoni tat-tag ħrif. Teknolo ġiji satellitari o ħrajn 
(eż. Komunikazzjoni, Navigazzjoni) se ji ġu integrati, fejn hu me ħtieġ, fl-iżvilupp tas-servizzi tal-
GMES. L-attivitajiet ta’ ri ċerka se jag ħtu kontribut ukoll sabiex itejbu t-teknika ta’monitora ġġ u t-
teknoloġiji ta’ l-istrumenti, ji żviluppaw, fejn ikun me ħtieġ, sistemi ġodda bbażati fuq l-ispazju jew 
itejbu l-interoperabbiltà ta’ dawk e żistenti, u jag ħmlu l-użu tagħhom possibbli f’servizzi 
(pre)operazzjonali li jissodisfaw tipi spe ċifiċi ta’ domanda. Ir-ri ċerka għandha tappo ġġa l-iżvilupp 
ta' sistemi sostenibbli bba żati fl-ispazju u fil-post (inklu ż ibbażati fuq l-art u fl-arju) partikolarment: 
għal monitora ġġ ta' l-art, monitora ġġ ta' l-oċeani u mani ġġar ta' kriżijiet, bi xbihat frekwenti ta' 
riżoluzzjoni g ħolja għal żoni ta' importanza kbira, inklu żi żoni sensittivi, urba ni u li qed jevolvu 
malajr; għall-prevenzjoni tar- riskju u l-immani ġġar tar-riskju u kull xorta ta' emer ġenza, li jsa ħħu l-
konverġenza ma' sistemi mhux spazjali. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/211 
 • Fil-qasam ta’ l-ambjent, it-ta lbiet jinkludu l-ak kwist ta’ tag ħrif indipendenti dwar l-istat u l-
evoluzzjoni ta’ l-u żu sostenibbli ta’ ri żorsi rinovabbli (b ħall-veġetazzjoni u l-foresti), artijiet 
mistagħdra, deżertifikazzjoni, kopertur a ta' l-art inklu ż il-borra u s-sil ġ, u l-użu ta' l-art, il-
provvista ta’ l-ikel, l-ambj ent agrikolu u s-sajd, ħażniet (carbon sinks) u st okks tal-karbonju; il-
proċessi u l-kimika ta’ l-atmosfera; u l-kondizzjonijiet ta’ l-ib ħra. Se jitqies is-Sitt Plan ta’ 
Azzjoni tal-KE dwar il-linji politi ċi ambjentali li jissorvelja l-bidla fil-klima, il-kwalità ta’ l-ilma, 
l-arja, u l- ħamrija. 
• Fil-qasam tas-sigurtà, it-talbiet  jinkludu titjib fl-akkwist, l-a ċċess u t-tpartit tad-data u t-tag ħrif 
meħtieġ fil-kuntest tar-rispons u l-immani ġġar ta' assistenza fl-emer ġenzi. Se jing ħata appoġġ 
għall-prevenzjoni/mitigazzjoni, monitora ġġ, maniġġar tar-riskji u valutazzjoni tal-perikli naturali 
u teknolo ġiċi kif ukoll g ħall-għajnuna umanitarja g ħall-iskop ta' l-evalwazzjoni tal-b żonnijiet u l-
ippjanar g ħall-emerġenzi fil-kuntest ta' di żastri naturali (b ħal nirien fil-foresti, g ħargħar u 
terremoti) u kri żijiet umanitarji (refu ġjati, persuni m ċaqalqa minn post g ħall-ieħor fl-istess pajji ż, 
eċċ.). Se jitqies ukoll appo ġġ għall-implimentazzjoni tal-politika tal-Komunità b ħall-
istabbiliment ta' spazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja u fil-qasam tas-sorveljanza tal-fruntieri. 
L 400/212 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 – Aspetti ta' sigurtà (komplimentari mar-ri ċerka dwar is-sigurtà u l-attivitajiet GMES) 
Ir-rapport SPASEC tal-KE1enfasizza li s-servizzi spazjali g ħandhom rwol tant importanti fil-
benesseri tas-so ċjetà Ewropea li l- ħarsien ta’ l-infrastruttura kru ċjali tas-settur spazjali hija prijorità. 
Dan għandu mnejn ikun je ħtieġ servizzi u kapa ċitajiet għas-sorveljanza ta’ assi bba żati fl-ispazju kif 
ukoll ħarsien ta’ l-infrastrutturi fl -art. Is-sistema ta’ sorveljan za spazjali tkun tista’, per e żempju, 
tipprovdi tag ħrif dwar il-karatteristi ċi ewlenin tas-satelliti (e ż. parametri ta’ l-orbita, status ta’ 
attività), il-karatteristi ċi ta’ frak li jista’ jkun ta’ periklu (e ż. trajettorja, parametri fi żiċi) u tagħrif 
rilevanti dwar it-temp fl-ispazju u O ġġetti Viċin id-Dinja. Jistg ħu jkunu previsti f'dan il-qasam 
studji ta' fattibbiltà u finanzjament ta’ pro ġetti ta’ dimostrazzjoni. 
– Applikazzjonijiet ta' Kom unikazzjoni bis-Satellita 
L-għan huwa li jkun hemm appo ġġ għal applikazzjonijiet u servizzi innovattivi ta’ komunikazzjoni 
bis-satellita integrati ming ħajr qsim f’networks elettroni ċi ta’ komunikazzjoni globali, g ħaċ-ċittadini 
u l-intrapri żi f’setturi ta’ applikazzj oni li jinkludu l-protezzjoni ċivili, is-sigurtà, e-government, 
telemediċina, tele-edukazzjoni, tiftix u salvata ġġ, turiżmu u attivitajiet ta’ passatemp, trasport inklu ż 
ġestjoni ta' flotot u navigazzjoni personali, agrikoltura, forestrija u meteorolo ġija. L-enfasi tar-
riċerka se tkun fuq l-i żvilupp ta’ applikazzjonijiet ġodda u l-iskjerament ta’ missjonijiet ta’ 
dimostrazzjoni u sistemi preoperattivi fejn  il-komunikazzjoni bi s-satellita tirrappre żenta risposta 
effiċjenti għal dawn il- ħtiġijiet f'termini ta' servizzi downstream tal-GMES. 
                                                 
1 Rapport tal-Bord ta’ Esperti dwar l-Ispazju u s-Sigurtà (Marzu 2005). 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/213 
 • Esplorazzjoni ta' l-ispazju 
– L-għan huwa li jkun provdut sostenn ta' R& Ż u l-massimizzazzjoni tal-valur mi żjud 
xjentifiku minn siner ġiji b'inizjattivi ta' l- ESA jew entitajiet u a ġenziji oħra fuq livell 
Ewropew jew nazzjonali fil-qasam ta' l-esplorazzjoni spazjali, inklu żi l-implikazzjonijiet 
tat-trasferiment tat-teknolo ġija relatata, u li jkun aktar fa ċli għall-komunità xjentifika li 
jkollha aċċess għar-riżultati/id-data miksuba matul il-missjonijiet ta’ esplorazzjoni 
mwettqa fil-Qafas tal-Programm Spazj ali Ewropew. L-attivitajiet ta’ ri ċerka se jitwettqu, 
b’mod partikolari, permezz ta’ azzjonijiet ta’ appo ġġ, studji ta' fattibbiltà u pro ġetti 
preoperattivi. Se jkollhom jitqiesu dimens jonijiet addizzjonali: l-opportunitajiet intrinsi ċi 
għal kooperazzjoni internazzjonali u l- importanza li jibqa’ jkun hemm g ħarfien u tad-
disseminazzjoni tar-ri żultati. 
– Azzjonijiet ta' appo ġġ u studji dwar fattibbilt à huma wkoll previsti b ħala mezzi biex ikunu 
kkoordinati a ħjar l-isforzi g ħall-iżvilupp ta' teleskopji u dete ctors spazjali kif ukoll g ħal 
analiżi tad-data fix-xjenzi spazjali. L-azzjoniji et f'dan il-kuntest se jikkomplimentaw il-
programmi nazzjonali u in ternazzjonali rilevanti (notevolme nt ta' l-ESA) u se jimmiraw li 
jeżaminaw opportunitajiet ta' kooperazzjoni internazzjonali. 
• RŻT biex tissa ħħaħ il-bażi tat-teknolo ġiji spazjali 
– Teknoloġija spazjali 
B’mod ġenerali, l-g ħan huwa li jkun hemm appo ġġ għal żieda ġenerali fil-kompetittività, l- 
effikaċja tan-nefqa u l-a ċċess indipendenti tas-settur Ewropew tat-teknolo ġija spazjali. 
L 400/214 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 B’mod partikolari, l-objettiv jista' jintla ħaq permezz tar-ri ċerka spazjali u l-i żvilupp ta' ħtiġijiet li 
jħallu effett fit-tul inklu ż it-trasport fl-ispazju, per e żempju permezz ta’: valutazzjoni tal- ħtiġijiet 
f’terminu ta’ żmien twil; kontribut g ħal studji dwar sistemi li jqisu l- ħtiġijiet ta’ l-utenti finali; 
kontribut g ħal riċerka teknolo ġika upstream g ħall-ġenerazzjoni li jmiss ta' sistemi ta' propulsjoni u 
trasportazzjoni spazjali. 
– Xjenzi spazjali 
L-għan huwa li jkun hemm kontribut g ħall-iżvilupp ta’ teknolo ġiji azvvanzati sabiex 
jintużaw fix-xjenzi spazjali.  Ix-xjenzi spazjali mhux biss jipprovdu g ħarfien fil-fond dwar 
l-istruttura ta’ l-univers u g ħarfien aħjar tal-Pjaneta u tas-Sistema Solari, u appro ċċ ġdid 
lejn il-bijo-medi ċina u x-xjenzi fi żiċi u dwar il- ħajja, huma wkoll forza qawwija li ssuq 
żviluppi teknolo ġiċi ġodda b’ħafna applikazzjonijiet sussegwenti ta’ benefi ċċju għas-
soċjetà. Is-Seba’ Programm ta' Qafas g ħandu jikkomplimenta l-programmi xjentifi ċi 
attwali fejn ikunu identifi kati lakuni u jkun ta’ appo ġġ għall-attivitajiet xjentifi ċi inklużi 
dawk fuq l-Istazzjon Spazjali Internazzjonali (ISS). Huma prev isti wkoll attivitajiet ta’ 
appoġġ immirati sabiex jiffa ċilitaw l-aċċess għal tagħrif xjentifiku inklu ż dak miksub minn 
missjonijiet pre ċedenti. 
Koperazzjoni internazzjonali 
L-esplojtazzjoni u l-espl orazzjoni ta’ l-ispazju huma, min-natura tag ħhom, intrapri żi globali. Il-
kooperazzjoni effettiva intern azzjonali fl-ispazju se tg ħin sabiex tkabbar l-istatura politika ta’ l-UE 
fid-dinja, issa ħħaħ il-kompetittività ekonomika tag ħha u ttejjeb ir-reputazzjoni tag ħha għal 
eċċellenza xjentifika. Il-kooperazzjoni fi s-settur ta’ l-ispazj u se tkun ta’ appo ġġ ukoll għall-għanijiet 
tal-politika esterna tal-Komunità (e ż. appoġġ għal pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw u g ħal pajjiżi 
ġirien). 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/215 
 F'dan ir-rigward, il-fok se jkun fuq l-i żvilupp ta' strate ġija globali fil-kooperazzjoni spazjali 
internazzjonali kif ukoll fuq mekkani żmu ta' koordinazzjoni effi ċjenti li tinvolvi l- atturi relevanti 
kollha Ewropej. 
L-ispazju g ħandu jitqies b ħala settur privile ġġat għall-iżvilupp ta’ attivitajiet internazzjonali, b’mod 
partikolari b’kooperazzjoni ma ’ potenzi ewlenin u emer ġenti fl-ispazju b ħar-Russja, l-Istati Uniti, 
iċ-Ċina, l-Indja, il-Kanada, il- Ġappun, l-Ukraina u pajji żi oħra li qegħdin jagħmlu attività relatata 
ma’ l-ispazju. 
Se jsiru sforzi sabiex ikun promoss l-u żu ta’ soluzzjonijiet ibba żati fl-ispazju b ħala appoġġ għall-
iżvilupp sostenibli u l-prevenzjon i ta' riskji fil-kuntest ta' di żastri naturali u kri żi umanitarji, b’mod 
partikolari fl-Afrika. Da n huwa koerenti ma’ l-appro ċċ globali me ħud mill-GMES fir-rigward tal-
monitoraġġ ta’ l-ambjent1 u tas-sigurtà. 
Sabiex ikun hemm opportunitajiet a ħjar għal kollaborazzjoni effi ċjenti u sabiex ikun żgurat li 
l-aħjar kompetenzi fil-qasam ta’ l-ispazju jkunu integrati fil-Programm Spazjali Ewropew, g ħandu 
jsir użu minn azzjonijiet spe ċifiċi ta’ kooperazzjoni g ħal proġetti bilaterali jew multilaterali, 
inizjattivi internazzjonali jew globa li u kooperazzjoni ma’ ekonomiji emer ġenti u pajji żi li qegħdin 
jiżviluppaw. L-attivitajiet se jinkludu vvalutar u mmonitorar ta' impenji internazzjonali. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
Ir-riċerka dwar il- ħtiġijiet emer ġenti se tippermetti li jkun hemm soluzzjonijiet innovattivi g ħal 
żviluppi teknolo ġiċi fil-qasam tar-ri ċerka fl-ispazju u l-possibilità ta’ adattazzjoni u 
applikazzjonijiet f’oqsma o ħrajn (eż. maniġġar tar-riżorsi, proċessi bijolo ġiċi u materjali ġodda). Ir-
riċerka bħala reazzjoni g ħal ħtiġijiet ta’ politika mhux pr evisti tista’ tindirizza su ġġetti bħal 
soluzzjonijiet ibba żati fuq l-ispazju b ħala appoġġ għall-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw, l-i żvilupp ta’ 
għodod ġodda għall-osservazzjoni u komunikazzjoni spazjali u metodi relatati mal-politiki rilevanti 
tal-Komunità u kontribuzzjoni g ħal l-inklusività so ċjali.
                                                 
1 Per e żempju, il-Protokoll ta’ Kjoto, il-Konvezjoni tal- Ġnus Magħquda dwar il- Ġlieda kontra 
d-Deżertifikazzjoni, Il-Konvenzjoni tal- ĠM dwar il-Bijodi versità, Il-konklu żjonijit tas-
Summit Dinji dwar l-I żvilupp Sosteni bbli u l-konklu żjonijiet tas-Summit tal-G8 2005. 
L 400/216 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 10. Sigurtà 
Objettiv 
Għall-iżvilupp tat-teknolo ġiji u l-għarfien għall-kostruzzjoni ta' kapa ċitajiet iffokati fuq 
applikazzjoni ċivili meħtieġa sabiex ji żguraw is-sigurtà ta ċ-ċittadini minn theddid b ħat-terroriżmu, 
diżastri naturali u l-kriminalità, waqt li ji ġu rispettati d-drittijiet f undamentali tal-bniedem inklu ża l-
privatezza; biex jkun żgurat l-aħjar użu miftiehem g ħall-benefi ċċju tas-sigurtà ċivili Ewropea ta’ 
teknoloġiji disponibbli u li qeg ħdin jevolvu; u biex ti ġi stimulata l-kooperazzjoni tal-fornituri u l-
utenti għal soluzzjonijiet ta' sigurtà ċivili, u tissa ħħaħ il-kompetittività ta’ l- industrija tas-sigurtà 
Ewropea u tinkisbu ri żultati ta' ri ċerka orjentata lejn missjoni sabiex jitnaqqsu d-differenzi fis-
sigurtà. 
Approċċ 
Is-sigurtà fl-Ewropa hija prerekwi żit għall-prosperità u l- ħelsien. It-tema ta’ Ri ċerka dwar is-Sigurtà 
tagħmel enfasi esklussiv fuq applikazzjonijiet ċivili u tappo ġġa l-implimentazzjoni tal-linji politi ċi u 
l-inizjattivi tal-Komunità dwar is-sigurtà b ħall-istabbiliment ta' żona ta' libertà, sigurtà u ġustizzja, 
trasport, sa ħħa, (inkluż il-Programm dwar is-Sigurtà tas-Sa ħħa ta' l-UE1, il-protezzjoni ċivili 
(inklużi diżastri naturali u industrijali), l-ener ġija, l-ambjent u l-linji politi ċi esterni. Permezz ta’ 
dan, it-tema se tag ħti kontribut ukoll g ħat-tkabbir u l-impjieg u l-kompetittività ta’ l-industrija tas-
sigurtà Ewropea. Se tg ħin sabiex id-diversi atturi n azzjonali u internazzjo nali jikkooperaw u 
jikkoordinaw sabiex jevitaw duplikazzjoni bla b żonn u jesploraw is-siner ġiji kull meta jkun 
possibbli. Se tkun immirata lejn il-mili tan-nuqqas ta' kapa ċità u se tipprovdi valur mi żjud ċar għall-
ħtiġijiet ta' sigurtà fl-Ewropa. Ir-ris pett tal-privatezza u l-libertajiet ċivili se jkun prin ċipju-gwida 
fit-tema kollha kemm hi. Mhux se ssir ħidma fuq kwalunkwe teknolo ġija għal armi letali u/jew 
distruttivi. 
                                                 
1 Bl-g ħan li jitjieb l-istat tat-t ħejjija u r-rispons g ħar-rilaxx intenzjonat ta' sustanzi bijolo ġiċi 
u/jew kimi ċi. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/217 
 Il-ħtiġijiet speċjali li jikkon ċernaw il-kunfidenzjalità g ħandhom ji ġu infurzati i żda t-trasparenza tas-
sejbiet tar-ri ċerka m'għandhiex tkun ristretta bla b żonn. Barra minn hekk, iridu ji ġu identifikati 
oqsma li b ħalissa jippermettu t-trasparenza pre żenti tas-sejbiet tar-ri ċerka. 
Dawn l-attivitajiet mhux ta' difi ża fuq livell Komunitarju se jindiri zzaw erba oqsma ta’ missjoni ta’ 
sigurtà ċivili li ġew identifikati b’reazzjoni g ħal sfidi spe ċifiċi b’rilevanza politika g ħolja u valur 
miżjud Ewropew fir-rigward ta' theddid u in ċidenti ta’ sigurtà potenzjali, u tliet oqsma ta’ interess 
għal diversi oqsma. Kull qasam ta’ missjoni jkopri sitt fa żijiet li jvarjaw skond i ż-żmien u l-enfasi. 
Dawn is-sitt fa żijiet huma: l-identifikazzjoni (relatata ma’ l-in ċident), il-prevenzjoni (relatata mat-
theddid), il- ħarsien (relatata mal-mira), il-preparazzjon i (relatata ma’ l-operazzjoni), ir-reazzjoni 
(relatata mal-kri żi) u l-irkupru (relatata mal- konsegwenzi); dawn jiddeskrivu l-isforzi li se jsiru fil-
fażijiet rispettivi. L-ewwel erba’ fa żijiet jirreferu g ħall-isforzi sabiex ikun evitat in ċident u jnaqqsu 
l-effetti negattivi potenzjali tieg ħu, l-aħħar tnejn jirreferu g ħall-isforzi sabiex tkun irmedjata 
s-sitwazzjoni ta’ l-in ċident u l-konsegwenzi aktar fit-tul. 
Għal kull fażi ta’ l-oqsma ta’ missjoni individwali, grupp spe ċifiku ta’ kapa ċitajiet, li dawk 
responsabbli mis-sigurtà ta ċ-ċittadini je ħtieġu sabiex ila ħħqu b’mod effettiv mat-theddid u l-
inċidenti, isir rilevanti. Il-kapa ċitajiet jindikaw kif l-isforzi se jitwettqu u, f’ ħafna każijiet, jagħtu 
kontribut f’aktar minn fa żi waħda u/jew qasam ta’ missjoni wie ħed. L-akkwist tal-kapa ċitajiet huwa 
bbażat fuq kombinament ta’ g ħarfien, teknolo ġiji u miżuri organizzattivi. Din it-tema se tindirizza 
wkoll mezzi biex tassigura konnessjoni effettiva bejn l-g ħarfien u teknolo ġiji avvanzati, u żu aħjar 
ta' sistemi ta' TIK komuni fl-oqsma ta' operazzjonijiet differenti, u pro ċessi żviluppati u l-
implimentazzjoni attwali tag ħhom mid-diversi utenti finali, sa biex ikun miksub titjib fil-kapa ċitajiet 
ta' sigurtà Ewropea. 
L 400/218 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Ir-riċerka se tiffoka b'mod partikol ari fuq il-mili tal-lakuni tal-kapa ċità permezz ta' l-i żvilupp ta' 
teknoloġiji u ħiliet meħtieġa mill-qasam spe ċifiku tal-missjoni u identifikati minn appro ċċ "top-
down" iggwidat minn djalogu ma' l-utenti finali, f'konformità ma' l-objettiv i u l-prijoritajiet. B ħala 
l-utenti finali tar-ri ċerka ta' sigurtà, l-awtoritajiet pubbli ċi, is-settur privat u ċ-ċittadini ta' l-UE se 
jkunu involuti bis-s ħiħ fl-identifikazzjoni tal- ħtiġijiet tar-ri ċerka tas-sigurtà li g ħandhom ji ġu 
indirizzati. Appro ċċ ta' "Anali żi tas-Sistema" se jkun a dottat biex issir anali żi ta' lakuni ta' sigurtà 
ċivili u l-ħtiġijiet R&D tag ħhom f'kull qasam tal-missjoni. L-at tivitajiet se jinkludu l-anali żi tal-
ħtiġijiet ta' sigurtà ta' affarijiet ċivili. Din l-identifikazzjoni tal- ħtiġijiet tar-ri ċerka għandha tkun 
element ta' ri ċerka importanti kontinwu ta ħt din it-Tema. 
Dan l-appro ċċ iggwidat mil-lakuna tal-kapa ċità se jkun ikkomplimentat minn appro ċċ "bottom-up" 
li josserva u je żamina t-teknolo ġiji biex jaraf kif dawn jistg ħu jintużaw biex tissa ħħaħ is-sigurtà 
Ewropea. Aspett importanti huwa li jsir u żu mill-eċċellenza tan-na ħa li tipprovdi (e ż. l-industrija, l-
universitajiet, i ċ-ċentri ta' ri ċerka) biex jitressqu 'l quddiem solu zzjonijiet ta' sigurtà innovattivi. 
Ir-riċerka se tkun multidixxiplinarja u orjent ata lejn il-missjoni, se tvarja mill-i żvilupp tat- 
teknoloġija u tal-metodolo ġija, għall-integrazzjoni, d-dimostrazzj oni u l-validazzjoni tat-teknolo ġija 
u tas-sistemi. Natura b'diversi skopijiet tat-teknolo ġiji se tkun im ħeġġa sabiex timmassimizza l-
ambitu ta’ l-applikazzjoni tag ħhom u sabiex tkattar il-c ross fertilisation u l-u żu ta’ teknolo ġiji 
disponibbli u li qed tevolvi fis-settur tas-sigurtà ċivili. It-tema ta’ Ri ċerka dwar is-Sigurtà g ħandha 
l-għan li tipprepara soluzzjonijiet effettivi fuq perijodu medju u fit-tul li huma suffi ċjentament 
adattabbli u innovattivi biex jisfid aw theddidiet rilevanti. Se ti kkomplimenta u tintegra wkoll it-
teknoloġija u r-riċerka aktar orjentata lejn sistemi li huma aktar rilevanti g ħas-sigurtà ċivili li 
jitwettqu ta ħt temi oħrajn. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/219 
 Ir-riċerka xjentifika g ħandha bżonn regoli ta' implimentazzjoni spe ċifiċi biex titqies in-natura 
speċjali tagħha bil-għan li l-informazzjoni sensittiva relatata mas-sigurtà ti ġi protetta, u li tkun 
provduta informazzjoni suffi ċjenti dwar ir-ri żultati ta' l-Istati Membri u ta' l-utenti finali. 
Ir-riċerka se tiffoka esklussivament fuq applikazzjonijiet ta’ sigurtà ċivili. Waqt li tag ħraf li hemm 
oqsma ta’ teknolo ġija b’użu doppju rilevanti kemm g ħal applikazzjonijiet ċivili kif ukoll militari, se 
jkun stabbilit qafas ta’ koordinazzjoni  xieraq ma’ l-attivitajiet ta' l-A ġenzija tad-Difi ża Ewropea 
(EDA). Barra minn hekk, se ti ġi stabbilita koordinazzjoni tar-ri ċerka ta' sigurtà ma' attivitajiet o ħra 
fuq livell nazzjonali u dak Ewropew, biex tipprovdi informazzjoni re ċiproka u tevita d-
duplikazzjoni mhux ne ċessarja tal-finanzjament. 
L-involviment ta’ intrapri żi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) fl-attività huwa m ħeġġeġ bil-qawwa kif 
inhuwa wkoll dak ta’ l-awtori tajiet u l-organizzazzjonijie t responsabbli mis-sigurtà ta ċ-ċittadini. L-
aġenda tar-ri ċerka fuq terminu itwal elaborata mill-Bord Konsultattiv Ewropew g ħar-Riċerka dwar 
is-Sigurtà (ESRAB)1ser jappoġġa d-definizzjoni tal-kontenut  u l-istruttura tar-ri ċerka f’din it-tema. 
                                                 
1 Stabbilit matul it-tliet snin ta’ Azzjoni Preparatorja g ħar-Riċerka dwar is-Sigurtà (PASR 
20042006) 
L 400/220 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Attivitajiet 
L-attivitajiet se jindirizza w l-oqsma ta’ missjoni li ġejjin: 
• Sigurtà ta ċ-ċittadini:  L-attivitajiet se jikkon ċentraw l-aspett ta’ theddida ta’ in ċidenti potenzjali 
ta' importanza transnazzjonali, b ħal min jikkommetti offi ża, apparat u ri żorsi użati minnhom jew 
bħal l-mekkani żmi ta’ attakk. Serje ta’ kapa ċitajiet huma me ħtieġa għal dan il-qasam ta’ 
missjoni, li ħafna minnhom jirrigwardaw primarjament il-fa żijiet ta’ "identifikazzjoni", 
"prevenzjoni", "preparazzjoni" u "reazzjoni ". Il-mira hija kemm li jkun evitat in ċident u kemm li 
jkunu mmitigati l-konsegwenzi potenzj ali. Sabiex jitkattru l-kapa ċitajiet meħtieġa, bil-għan li 
jipprovdu protezzjoni ċivili, inklu ża l-bijo-sigurtà u l-prote zzjoni kontra r -riskji li jkunu ġejjin 
mill-kriminalità u attakki terroristi ċi, l-enfasi se tkun fuq kwistjonijiet b ħal: theddid (e ż. Kimiku, 
Bijoloġiku, Radjolo ġiku u Nukleari, CBRN), g ħarfien (eż. ġbir ta' tagħrif sigriet, kollezzjoni, 
esplojtazzjoni, tpartit tat-tag ħrif; twissija), skoperta (e ż. sustanzi perikolu żi, splussivi, a ġenti B 
jew Ċ, individwi jew gruppi perikolu żi, aġir suspettu ż), identifikazzjoni u awtentikazzjoni (e ż. 
ta’ persuni, tipi u ammonti ta ’ sustanzi), prevenzjoni (e ż. kontroll ta’ l-a ċċess u l-moviment, fir-
rigward ta’ ri żorsi finanzjarji, kontroll ta’ l-istruttu ri finanzjarji), stat ta’ preparazzjoni (e ż. 
valutazzjoni tar-riskju, protez zjoni tas-CBRN kontroll ta' a ġenti bijolo ġiċi u kimiċi rilaxxati 
intenzjonalment; valutazzjoni tal-livelli tar-riservi strate ġiċi bħal persunal, ħiliet, tagħmir, oġġetti 
ta’ konsum, fir-rigward ta’ in ċidenti kbar, e ċċ.), newtralizzazzjoni (e ż. missili, 
komunikazzjonijiet, vetturi, sistemi mhux distru ttivi) u konteniment ta’ l-effetti ta’ attakki 
terroristiċi u kriminali, infurzar tal-li ġi u l-ippro ċesar tat-tag ħrif. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/221 
 • Sigurtà ta’ l-infrastruttu ri u s-servizzi pubbli ċi: L-attivitajiet se jikkon ċentraw fuq il-miri ta’ 
inċident jew di żastri ta' importanza minn pajjiz g ħall-ieħor; eżempji ta’ l-infrastruttura jinkludu 
siti ta’ avvenimenti fuq skala kbira, siti ta’ valur sinifikanti politiku (e ż. bini tal-parlament) jew 
simboliku (e ż. monumenti partikolar i) u s-servizzi b ħall-enerġija (inklużi ż-żejt, l-elettriku, il-
gass) l-ilma, it-trasport (inklu żi bl-arja, l-art u fuq l-ilma), il-komunikazzjoni (inklu ż ix-xandir), 
finanzjarji, amministrattivi, ta' sa ħħa pubblika e ċċ. Firxa ta’ kapa ċitajiet huma me ħtieġa għal dan 
il-qasam ta’ missjoni, li ħafna minnhom jirrigwardaw primarjament il-fa żijiet ta’ "protezzjoni", 
iżda wkoll "reparazzjoni". Il-m ira hija kemm li jkun evitat in ċident u kemm li jkunu mmitigati l-
konsegwenzi potenzjali. Sabiex jitkattru l-kapa ċitajiet meħtieġa, l-enfasi se tkun fuq kwistjonijiet 
bħal: l-anali żi, l-immudellar u l-valutazzjoni tal-vuln erabbiltajiet ta’ l-infrastruttura fi żika u l-
operat tag ħha; l-assigurazzjoni ta’ l-infrastrutturi kru ċjali fuq network e żistenti u tal-futur 
pubbliċi u privati; sistemi u servizzi, fir-rigward ta’ l-aspetti fi żiċi, loġiċi u funzjonali tag ħhom; 
sistemi ta’ kontroll u twissija sabiex ikun hemm reazzjoni mg ħaġġla f’każ ta’ inċident, ħarsien 
mill-effetti li jsegwu ‘l xulxin wara in ċident, li jiddefinixxi u jiddi żinja kriterji biex jinbnew 
infrastrutturi u utilitajiet sikuri. 
L 400/222 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Sorveljanza intelli ġenti u sigurtà tal-fruntieri:  L-attivitajiet se jittratt aw kwistjonijiet rilevanti 
għall-livelli konsekuttivi  kollha ta' l-istrate ġija Ewropeja tas-sigurtà ta l-fruntieri, li jibda bil-
proċeduri ta' l-applikazzjoni g ħall-viżi fl-ambaxxati u postijiet konsulari (l-ewwel livell), 
kooperazzjoni transkonfin i (it-tieni livell), mi żuri fil-punti ta' qsim tal-fruntieri fil-fruntieri ta' l-
art, il-portijiet u l-ajruporti kif ukoll bejn il-punti ta' qsim ta' fruntieri ħodor u ko ħol (it-tielet 
livell) u finalment attivitajiet ġewwa l-fruntieri esterni Ewropej (ir-raba' livell) b ħall l-iskambju 
ta' informazzjoni, mi żuri kompensatorji, Sistema ta' Informazzjoni Schengen (SIS), 
kooperazzjoni Ġudizzjarja u tal-Pulizija, Doganali u tal-Gwardji tal-Fruntieri (PCB). Serje ta’ 
kapaċitajiet huma me ħtieġa għal dan il-qasam ta’ missjoni, li ħafna minnhom jirrigwardaw 
primarjament il-fa żijiet ta’ "identifikazzjoni", "prevenzjoni " u "protezzjoni". Il-mira hija kemm li 
jkun evitat in ċident u kemm li jkunu mmitigati l-konsegwenzi potenzjali. 
Sabiex jitkattru l-kapa ċitajiet meħtieġa, l-enfasi se tkun fuq kwistjonijiet b ħal: tisħiħ ta’ l-effika ċja u 
l-effiċjenza tas-sistemi, apparat, g ħodod u pro ċessi kollha rilevanti g ħas-sigurtà u żati fil-punti ta’ 
aċċess fil-postijiet tal-qsim tal-fruntieri (e ż. identifikazzjoni tan-nies ifittxu a ċċess, skoperta mhux 
invażiva ta' nies u o ġġetti, ittraċċar ta’ sustanzi, kampjuni, g ħarfien spazjali inklu ż il-ġbir u l-anali żi 
tat-tagħrif, eċċ); titjib fis-sigurtà tal-fruntieri ta’ l-art u tal-ba ħar ta’ l-Ewropa (e ż. permezz ta’ l-
iskoperta mhux inva żiva u ta’ ta ħt l-ilma tal-vetturi, tracking tal-vetturi, g ħarfien spazjali inklu ż il-
ġbir u l-anali żi tat-tagħrif, sorveljanza, operazzjonijiet remoti, e ċċ.); sigurtà marittima; valutazzjoni 
u maniġġar tal-flussi ta’ immigranti (illegali). Se ji ġi stabbilit qafas xieraq g ħall-koordinazzjoni ma' 
l-attivitajiet ta' l-A ġenzija Ewropea g ħall-Ġestjoni ta' Kooperazzjoni Operazzjonali fil-Fruntieri 
Esterni. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/223 
 • Restawr tas-sigurtà u s-sikurezza f'ka ż ta' kriżijiet: L-attivitajiet se jiffokaw fuq teknolo ġiji li 
jipprovdu dehra ġenerali ta', appo ġġ għal diversi operazzjonijiet ta’ mani ġġar ta’ emer ġenza, 
bħal protezzjoni ċivili (inklu żi d-diżastri naturali u l-in ċidenti industrijali), g ħajnuna umanitarja u 
xogħol ta’ salvata ġġ u l-appoġġ għall-Politika Komuni g ħall-Affarijiet Barranin u s-Sigurtà. 
Serje ta’ kapa ċitajiet huma me ħtieġa għal dan il-qasam ta’ missjoni, li ħafna minnhom 
jirrigwardaw primarjament il-fa żijiet ta’ "preparazzjoni", "reazz joni" u "rkupru". Il-mira hija li 
jkunu mnaqqsa l-konsegwenzi ta’ l-in ċident. Sabiex jitkattru l-kapa ċitajiet meħtieġa, l-enfasi se 
tkun fuq kwistjonijiet b ħal: stat ta’ preparazzjoni ġenerali fl-organizzazzjo ni u l-operazzjoni 
sabiex ikunu ffa ċċjati inċidenti ta’ sigurtà (e ż. il-koordinazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet u l-
komunikazzjoni ta’ l-emer ġenza, il-valutazzjoni tar-riservi strate ġiċi, inventarji strate ġiċi, eċċ.) 
tmexxija ta’ kri żi (eż. mezzi integrati ta' allert u tmexxija, valutazzjoni ta’ l-in ċident u ħtiġijiet ta’ 
prijorità, integrazzj oni ta' atturi u ri żorsi etero ġeni l-evakwazzjoni u l-i żolament, in-
newtralizzazzjoni u l-konteniment ta’ l-effetti ta’ attakki terroristi ċi u l-kriminalità, e ċċ.) 
intervenzjoni f'ambjent ostili, l-g ħajnuna umanitarja ta’ emer ġenza, u l-immani ġġar tal-
konsegwenzi u l-effetti li jsegwu ‘l xulxin ta’ in ċident tas-sigurtà (e ż. it-tħaddim tas-sistema tal-
kura tas-sa ħħa pubblika, l-kontinwità tan-negozju, mi żuri li jibnu l-fidu ċja, it-tiswija ta’ l-
operazzjoni m ħarbta jew distrutta tas-so ċjetà eċċ.). 
L 400/224 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-oqsma ta’ hawn fuq se jkunu appo ġġati fl-oqsma ta’ interess trasversali li ġejjin: 
• Integrazzjoni, interkonnettività u interoperabbiltà tas-Sistemi ta' Sigurtà: L-attivitajiet 
marbutin ma' l-intelligence, il- ġbir ta' informazzjoni u s-sigurtà ċivili se jag ħmlu possibbli u/jew 
jagħtu kontribut g ħar-rendiment tat-teknolo ġija meħtieġa għat-tkattir tal-kapa ċitajiet elenkati 
hawn fuq, biex b’hekk ikun hemm enfasi  fuq kwistjonijiet trasversali b ħal: it-titjib ta’ l-
interoperabbiltà u l- interkonnettività ta s-sistemi, it-tag ħmir, is-servizzi u l-pro ċessi, inklu żi l-
infurzar tal-li ġi, it-tifi tan-nar, id-difi ża ċivili u l-infrastrutturi ta' informazzjoni medika, waqt li 
jkunu żgurati l-affidabbiltà, il- ħarsien tal-privatezza u l-integrità tat-tag ħrif, it-traċċabilità tat-
transazzjonijiet kollha u l-ippro ċessar tagħhom, eċċ. L-attivitajiet se jindi rizzaw ukoll materji ta’ 
standardizzazzjoni (inklu żi dawk fir-rigward ta’ l-inter operabbiltà kultura li, umana u ta’ 
organizzazzjoni). 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/225 
 • Is-sigurtà u s-so ċjetà:  L-attivitajiet huma ta’ natura trasve rsali u se jitmexxew b’interazzjoni 
bejn ix-xjenzi naturali, it-teknolo ġija u xjenzi o ħra, b’mod partikolari x-xjenzi politi ċi, soċjali u 
umani. L-enfasi ser tkun immirata fu q kostruzzjoni tax-xenarji kulturali u so ċjoekonomi ċi, kif 
ukoll anali żi sistematika tar-risk ju, u attivitajiet o ħrajn ta’ riċerka relatati ma’ su ġġetti bħal: Is-
sigurtà bħala kunċett li qieg ħed jevolvi (anali żi komprensiva tal- ħtiġijiet relatati mas-sigurtà 
sabiex ikunu definiti l- ħtiġijiet funzjonali ewlenin sabiex ji ndirizzaw il-qasam tas-sigurtà li 
dejjem ivarja); interdependenzi, vulnerabilitajiet min ħabba f'diżastri u theddid ġdid (eż. fil-
qasam tat-terrori żmu u l-kriminalità organizzata); l-attitudni ta ċ-ċittadini f’sitwazzjonijiet ta’ 
kriżi (eż. il-perċezzjoni tat-terrori żmu u l-kriminalità, l-a ġir tal-folol, l-fehim pubbliku ta' 
drittijiet ċivili u forom ta' protezzjoni so ċjo-kulturali, l-g ħarfien tas-sigurtà u l-kontrolli tas-
sigurtà (u s-sigurezza) u l-a ċċettazzjoni mill-pubbliku; l-istat ta' t ħejjija taċ-ċittadini f’ka ż ta’ 
attakk terroristiku; kwistjonijiet relatati mal-komunikazzjoni bejn l-awtoritajiet u ċ-ċittadini 
f’sitwazzjonijiet ta’ kri żi; tkabbir ta’ l-g ħarfien tal-pubbliku dwar it-theddid; gwida g ħaċ-
ċittadini dwar is-sistemi ta’ kons ulenza u assistenza dwar  sigurtà interna fl-Is tati Membri u fuq 
livell ta’ l-UE; anali żi ta’ l-aġir, psikolo ġiku u ta’ xort’o ħra ta’ min jikkommetti offi żi 
terroristiċi; kwistjonijiet ta’ e tika fir-rigward tal- ħarsien tat-tag ħrif personali u l-integrità tat-
tagħrif. Ir-riċerka se tkun ukoll diretta lejn l-i żvilupp ta' indikaturi statisti ċi fuq il-kriminalità 
sabiex ikunu jistg ħu isiru evalwazzjonijiet dwar  il-bidliet fil-kriminalità. 
• Koordinazzjoni u strutturar tar-Ri ċerka dwar is-Sigurtà: Dan il-qasam jipprovdi l-
pjattaformi g ħall-attivitajiet ta’ koordi nazzjoni u strutturar ta’ l-isforzi ta’ ri ċerka dwar is-sigurtà 
nazzjonali, Ewropea u internazzjonali, sabiex ji żviluppa s-siner ġiji bejn ir-ri ċerka ta’ natura 
ċivili, tas-sigurtà u tad-difi ża kif ukoll sabiex jikkoordina bejn in-na ħa tad-domanda u u n-na ħa 
tal-provvista tar-ri ċerka dwar is-sigurtà. L-attivitajiet se jiffokaw fuq it-titjib tal-kondizzjonijiet u 
proċeduri rilevanti. 
L 400/226 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Koperazzjoni internazzjonali 
Il-kooperazzjoni internazzjona li fl-attivitajiet ta’ Ri ċerka dwar is-Sigurtà se jitwettqu f’konformità 
ma’ l-aspetti interni u esterni tal-politika Komunitarja. Min ħabba s-sensittività partikolari ta' dan il-
qasam, il-kooperazzjoni intern azzjonali ser titqies fuq ba żi individwali fir-rigward tal-pajji żi 
involuti. Ħtiġijiet u kriterji partikolari g ħall-kooperazzjoni internazzjonali jistg ħu jkunu stipulati 
fil-programm ta’ ħidma. 
Se jkunu kkunsidrati azzjonijiet spe ċifiċi ta’ kooperazzjoni inte rnazzjonali fejn ikun hemm 
benefiċċju reċiproku skond il-Politika tas-Sigurtà ta’ l-UE, b ħal riċerka relatata ma’ attivitajiet tas-
sigurtà b’applikazzjoni dinjija, e ż. il-ġestjoni ta' di żastri fuq skala kbira. 
Rispons g ħal ħtiġijiet emer ġenti u ħtiġijiet ta’ politika mhux previsti 
It-tema tar-Ri ċerka dwar is-Sigurtà hija flessibbli kemm b ħala natura u kemm b ħala disinn. L-
attivitajiet se jippermettu l-akkomodazzjoni ta’ theddid g ħas-sigurtà li g ħadu mhux mag ħruf inklużi 
d-diżastri, u ħtiġijiet ta’ politika relatati li jistg ħu jqumu. Din il-flessibilit à se tikkumplimenta l-
karattru orjentat lejn il-missjoni ta’ l-attivitajiet ta’ ri ċerka spjegati hawn fuq. 
 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/227 
 ANNESS II  
TQASSIM INDIKATTI V TA' L-AMMONT 
It-tqassim indikattiv huwa kif ġej (f’miljuni ta’ euro): 
Saħħa 6 100 
Food, Agriculture and Fisheries, Bio-technology 1 935 Teknoloġiji ta’ l-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni 9 050 
Nanoxjenzi, Nanoteknolo ġiji, Materjali u Teknolo ġiji tal-Produzzjoni ġodda 
Technologies  3 475 
Enerġija 2 350 
Ambjent (inklu ża l-Bidla fil-Klima) 1 890 
Trasport (inklu ża l-Aeronawtika) 4 160 
Xjenzi So ċjoekonomi ċi u l-Umanistika 623 
L-Ispazju 1 430 
Sigurtà 1 400 
TOTAL 
1 2 3 4 32 413 
                                                 
1 Inklu żi Inizjattivi Kon ġunti fit-Teknolo ġija (inkluż il-pjan finanzjarju, e ċċ.) u l-parti mill-attivitajiet ta' 
koordinazzjoni u kooperazzj oni internazzjonali li g ħandhom ji ġu ffinanzjati f'dawn it-temi. 
2 L-g ħan se jkun li ta' l-inqas 15% mill-finanzjament tal-programm ikun jista' jmur g ħall-SMEs. 
3 Inklu ż kontribut ta' mhux aktar minn EUR 800 milj un lill-Bank Ewropew ta' l-Investiment g ħall-Faċilità tal-
Finanzjament tal-Qsim tar-Riskju, kif imsemmi fl -Anness III. It-temi se jikkontribwixxu fuq ba żi 
proporzjonali, ħlief it-tema tax-Xjenzi So ċjoekonomi ċi u l-Umanistika, li ma tikkontribwixxix g ħall-
RSFF.Ammont ta' EUR 400 miljun se jkun marbut f'pagamenti annwali g ħall-perijodu 2007-2010. 
4 Ta' l-inqas EUR 210 miljun minnhom u sa EUR 250 miljun g ħall-COST, so ġġett għal evalwazzjoni f'nofs it-
term. Dan l-appo ġġ finanzjarju se jkun ipprovdut permezz ta' g ħotja li se tit ħallas abba żi ta' ftehim ta' g ħotja 
bejn il-Kummissjoni u entità legali ma ħtura mill-COST b ħala l-aġent implimentattiv tag ħha u kkomunikata 
lill-Kummissjoni mis-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill u identif ikata fil-Programm ta' Ħidma. 
L 400/228 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 ANNESS III  
Faċilità Finanzjarja g ħall-Qsim tar-Riskju 
Skond l-Anness II, il-Komunità ser tipprovdi kontribu t (azzjoni ta' koordinazzjoni u appo ġġ) lill-
Bank Ewropew g ħall-Investiment (EIB) li jkun imsie ħeb għall-qsim tar-riskju g ħall-Faċilità 
Finanzjarja g ħall-Qsim tar-Riskju (RSFF). L-RSFF, li ser tkun ko-finanzjata mill-Komunità u l-
EIB, hija mmirata lejn it-trawwim ta' investim ent tas-settur privat madwar l-Ewropa fl-i żvilupp u d-
demonstrazzjoni ta' ri ċerka u teknolo ġija (RTD) kif ukoll l-innovazzjoni. 
Il-kontribut Komunitarju ser i żid il-kapa ċità tal-Bank li jirregola r-riskju, b'hekk jippermetti g ħal (i) 
volum akbar ta' operazzjonijiet ta' self u garanziji ta' l-EIB g ħal ċertu livell ta' riskju, u (ii) l-
iffinanzjar ta' azzjonijiet ta ' l-RTD Ewropej aktar riskju żi li ma jkunux possibbli ming ħajr tali 
appoġġ Komunitarju, b'hekk jg ħin li jingħelbu defiċjenzi tas-suq. Huwa ser jimmira li: 
• iżżid il-valur f'oqsma fejn is-suq ma  jistax jipprovdi l-finanzjament me ħtieġ; u 
• jipprovdi effett katalittiku f'self ta' kapital g ħal investiment privat. 
Il-kontribut Komunita rju ser ikun kommess g ħall-RSFF f'konformità mad-dispo żizzjonijiet 
imniżżla fl-Anness II. 
L-EIB ser isellef fondi ġġenerati mis-swieq finanzjarji intern azzjonali u jipprovdi garanziji lill-
imsieħba finanzjarji skond ir-re goli, ir-regolamenti u l-pro ċeduri standard tieg ħu. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/229 
 Huwa ser ju ża dan il-kontribut fuq "ba żi ta' min ji ġi l-ewwel, jinqeda l-ewwel", b ħala provvista u 
allokazzjoni ta' kapital fi ħdan il-bank sabiex ikop ri parti mir-riskji asso ċjati ma' l-operazzjonijiet 
tiegħu li jappo ġġaw azzjonijiet eli ġibbli Ewropej ta' RTD. 
Abbażi ta' l-evalwazzjoni finanzjarja tieg ħu, l-EIB ser jivvaluta l-livell ta' riskji finanzjarji u 
jiddeċiedi l-valur tal-provvista u l-allokazzjoni ta' kapital. 
Il-valutazzjoni tar-riskji u l-kategorizzazzjoni, u d-de ċiżjonijiet li jirri żultaw dwar il-provvista u l-
allokazzjoni ta' kapital, ser isegwu l-pro ċeduri standard tal-Bank, ta ħt il-Faċilità Finanzjarja 
Strutturata, approvati u mmonitorjati mill-partijiet interessati, kif a ġġornata u mmodifikata minn 
żmien għal żmien. Dawn mhux ser jitbiddlu b ħala riżultat tal-kontribu t Komunitarju. 
Ir-riskju g ħall-baġit Komunitarju huwa limitat g ħall-ammonti m ħallsa jew kommessi li ji ġu 
mħallsa. Ma jkun hemm l-ebda responsabbiltà kontin ġenti għall-baġit Komunitarju, billi 
kwalunkwe riskju li jkun fadal jin ġarr mill-EIB. 
Il-kontribut Ko munitarju ser ji ġi żborżat kull sena abba żi ta' pjan pluriennali u b'kont me ħud ta' l-
evoluzzjoni tad-domanda. L-ammont annwali ser ji ġi stabbilit fil-Programm ta' Ħidma, abba żi tar-
rapport ta' attività u l-previ żjonijiet ippre żentati mill-EIB. 
Il-pjan pluriennali se jkun finanzjat minn kull wa ħda mit-temi kontribwenti u, fejn xieraq, adattat 
skond il-prin ċipju ta' kontribuzzjon ijiet proporzjonali. 
L 400/230 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Il-ftehim ser ji ġi konkluż ma' l-EIB, wara konsultazzjonijiet mill-qrib ma' l-Istati Membri, ser 
jistabbilixxi t-termini u l-kondizzjonijiet li ta ħthom il-fondi Komunitarji jistg ħu jintużaw bħala 
provvisti u allokazzjoni ta' kapital. Dan ser jinkl udi, inter alia, it-termin i u l-kondizzjonijiet li ġejjin: 
• L-eliġibbiltà ta' azzjonijiet RTD Kom unitarji. "Inizjattivi Teknolo ġiċi Konġunti", Pro ġetti 
Kollaborattivi, Netwerks ta' E ċċellenza u Ri ċerka għall-benefi ċċju ta' l-SMEs iffinanzjati mill-
Komunità g ħandhom ikunu awtomatikament eli ġibbli jekk l-objettivi tag ħhom jaqgħu fil-kamp 
ta' applikazzjoni tat-temi kontri bwenti ta' dan il-Programm Spe ċifiku. Entitajiet legali stabbiliti 
f'pajjiżi terzi minbarra l-Pajji żi Assoċjati huma eli ġibbli wkoll jekk dawn jipparte ċipaw 
f'azzjonijiet indiretti tas-Seba ' Programm Kwadru u l-ispejje ż tagħhom huma eli ġibbli għal 
finanzjament Komunitarju. 
Azzjonijiet Ewropew o ħrajn (bħall-EUREKA) g ħandhom ikunu eli ġibbli jekk jikkon ċernaw ir-
riċerka, l-iżvilupp teknolo ġiku jew attivitajiet ta' dimostrazzjoni fil-kamp ta' applikazzjoni tat-temi 
kontribwenti li jirrispondu g ħal prinċipji u kriterji tar-ri ċerka Ewropea u jekk dawk li jissellfu jew 
il-benefiċjarji tal-garanzija huma entitajiet legali stabbiliti fi Stati Membri jew Pajji żi Assoċjati. 
L-RSFF se tkun offruta fl-Is tati Membri kollha u f'pajji żi assoċjati sabiex ikun żgurat li l-entitajiet 
legali kollha, irrispettivament mid-daqs (inklu żi SMEs u organizzaz zjonijiet tar-ri ċerka, inklu żi l-
universitajiet) fl-Istati Membri kollha, jistg ħu jibbenefikaw minn din il-fa ċilità għall-finanzjament 
ta' l-attivitajiet tag ħhom f'azzjonijiet eli ġibbli. 
Attivitajiet ta' innovazzjoni ta' natura kummer ċjali huma eli ġibbli għall-RSFF permezz biss ta' l-u żu 
tal-kontribut ta' l-EIB stess. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/231 
 F'konformità ma' dan ir-regolament dwar ir-Regoli g ħal Parteċipazzjoni adottat skond l-Artikolu 
167 tat-Trattat, il-ftehim ser jistabbilixxi wkoll pro ċeduri għall-Komunità biex to ġġezzjona, 
f'każijiet debitament ġustifikati, dwar l-u żu tal-kontribut Komunitarju mill-EIB. 
Ir-regoli sabiex ji ġi ddefinit is-sehem tar-riskju finanz jarju li ser ikun kopert mill-kontribut 
Komunitarju u l-limitu ta' risk ju li lil hinn minnu l-EIB jista' ju ża l-kontribut Kom unitarju kif ukoll 
il-qsim ta' d ħul korrespondenti. 
Il-livell tal-kontribut Komunitarju g ħal kull operazzjoni g ħandu jiddependi mill-evalwazzjoni tar-
riskju finanzjarju mwettqa mill-EIB. Il-livell ta l-provvista u l-allokazzjoni ta' kapital totali g ħall-
parti kbira ta' l-operazzjoniji et ta' l-RSFF mistennija tin żel fil-marġini ta' 15%-25% tal-valur 
nominali ta' tali operazzjonijiet. Fl-ebda ka ż il-livell tat-total ta' l- ammonti tal-provvista u l-
allokazzjoni ta' kapital ta l-kontribut Komunitarju m'g ħandu jaqbe ż 50% tal-valur nominali tas-self 
jew tal-garanzija. Ser ikun hemm qsim ta' riskju ta ħt kull operazzjoni. 
L-arranġamenti li bihom il-Komunità ser timmonitorja l-operazzjonijiet ta' self u ta' garanziji ta' l-
EIB relatati mal-kontri but Komunitarju, inklu żi operazzjonijiet permezz ta' l-imsie ħba finanzjarji ta' 
l-EIB. 
L-EIB tista' tu ża biss il-kontribut Komunitarju g ħal operazzjonijiet approvati bejn id-data tad-d ħul 
fis-seħħ ta' dan il-Programm Spe ċifiku u l-31 ta' Di ċembru 2013. 
L 400/232 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-interessi u d-d ħul iġġenerati mill-kontribut Komunitarju waqt dan il-perijodu g ħandhom ji ġu 
rapportati kull sena mill-EIB lill-Kummissjoni, li g ħandha tinforma lill-Parlament Ewropew u lill-
Kunsill. F'konformità ma' l-Artikolu 18.2 tar-regolament finanzjarju, dawn g ħandhom ji ġu 
kkunsidrati b ħala dħul assenjat lill-RSFF u jidda ħħlu fil-baġit. 
Fl-adozzjoni tal-Programm ta' Ħidma, il-Kummissjoni tista' tidde ċiedi li talloka mill- ġdid, għall-fini 
ta' kwalunkwe azzjoni indiretta o ħra ta' l-"Infrastruttura ta' Ri ċerka" ta' dan il-Programm Spe ċifiku, 
kwalunkwe ammont mhux u żat mill-RSFF u, g ħalhekk, kopert mill- ġdid mill-EIB, wara l-
evalwazzjoni ta' nofs it-term imsemmija fl-Ann ess II tal-Programm Kwa dru. L-evalwazzjoni ta' 
nofs it-term se tinkludi valutazzjon i esterna ta' l-impatt ta' l-RSFF. 
Il-Kummissjoni ser timm onitorja mill-qrib l-u żu effettiv tal-Kontribut Komunitarju, inklu ż il-
valutazzjonijiet ex-post tal-fatturi ta' l-azzjoni li kienu su ċċess, u rapport regolari g ħall-Kumitat tal-
Programm. Barra minn hekk, il-Kummi ssjoni ser tinkludi kisbiet prin ċipali f'dan ir-rigward fir-
rapport annwali dwar l- attivitajiet ta' l-i żvilupp ta' ri ċerka u teknolo ġiku li hija ser tibg ħat lill-
Parlament Ewropew u lill-Kunsill skond l-Artikolu 173 tat-Trattat. 
 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/233 
 ANNESS IV  
Inizjattivi Kon ġunti fit-Teknolo ġija u Koordinazzjoni ma' programmi ta' ri ċerka non-Komunitarji 
Inizjattivi Kon ġunti fit-Teknolo ġija1 
L-oqsma ta’ ri ċerka għal lista indikattiva ta’ Inizjattivi Kon ġunti fit-Teknolo ġija (JTIs) huma 
identifikati hawn ta ħt skond il-kriterji spjegati fl-Anne ss I. Dawn l-Inizjattivi Kon ġunti fit-
Teknoloġija jindirizzaw firxa ta’ sfidi diversi. G ħalhekk, l-istrutturi jridu jkunu mfasslin fuq ba żi ta’ 
każ b’każ sabiex ikunu jistg ħu jindirizzaw il-karatteristi ċi partikolari tal-qasam ta’ ri ċerka in 
kwistjoni. F’kull ka ż, tiġi identifikata struttura spe ċifika bil-g ħan li tkun implimentata l-a ġenda ta’ 
riċerka miftiehma ta’ l-Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija u jinġiebu flimkien l-investimenti 
pubbliċi u privati me ħtieġa u l-koordinazjoni ta’ sforzi Ew ropej. Il-Komunità tista' tag ħti ammont 
għall-implimentazzjoni ta’ l-a ġenda ta’ ri ċerka skond proposti separati.  Aktar Inizjattivi Kon ġunti 
fit-Teknolo ġija jistgħu jiġu identifikati skond il-kriterji spe ċifikati fl-Anness I u jkunu proposti 
matul l-implimentazzjoni tas-Seba’ Programm Kwadru. 
• Inizjattiva dwar Medi ċini Innovattivi 
L-Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija dwar Medi ċini Innovattivi g ħandha l-mira li żżid 
il-kompetittività tas-settur farma ċewtiku Ewropew billi tipprovdi strate ġija kkoordinata sabiex 
tegħleb il-kon ġestjonijiet tar-ri ċerka fil-pro ċess ta’ l-iżvilupp tad-drogi, tnaqqas i ż-żmien meħtieġ 
għall-iżvilupp tad-drogi u l-clinical attrition rate g ħal mediċini ġodda. Dan se jippermetti a ċċess 
aktar mgħaġġel għal mediċini aktar immirati u profitt aktar malajr mill-investiment fir-ri ċerka u, 
b’hekk, aktar investiment privat g ħal aktar ri ċerka. 
                                                 
1 Il-lista ta' JTIs proposti hija  biss indikattiva u tista' ti ġi aġġustata fid-dawl ta' żviluppi futuri. 
Kull JTI se ti ġi deċiża individwalment (ara l-Anness I,  Kapitolu "Objettivi xjentifi ċi u 
teknoloġiċi, linji wesg ħin tat-temi u ta' l-attivitajiet"). 
L 400/234 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Ir-riċerka pre-kompetittiva kif definita permezz ta’ l-A ġenda Strate ġika għar-Riċerka (ASR) ta’ l-
Inizjattiva dwar Medi ċini Innovattivi se tinkludi: l-i żvilupp ta’ g ħodod u metodi g ħall-previżjoni 
aħjar ta’ l-idoneità, is-sikurezza u l-effika ċja tad-drogi, infrastrutturi intelli ġenti għall-integrazzjoni 
tad-data u l-immani ġġar ta' l-għarfien permezz ta’ kooperazzjoni mill-qr ib bejn l-industrija, id-dinja 
akkademika u ċ-ċentri klini ċi f’kull pass me ħtieġ. Se tindirizza wkoll la kuni fl-edukazzjoni u t-
taħriġ sabiex tiżgura li l-Ewropa jkollha l- ħiliet sabiex ir-ri żultati tar-ri ċerka jissarrfu f’benefi ċċji 
għall-pazjent. Se tkun żgurata kooperazzjoni mill-qrib bejn il -Komunità Ewropea u l-industrija u l-
partijiet l-o ħra li għandhom interess b ħal aġenziji regolatorji, il-pazjenti, id-dinja akkademika, min 
iħaddem klini ċi, eċċ., kif ukoll il-mobilizzazzj oni ta’ fondi pubbli ċi u privati. L-implimentazzjoni 
ta' l-ASR se ssir permezz ta’ Inizjattiva dwar Medi ċini Innovattivi (IMI) u l-istruttura ta’ s ħubija 
pubblika-privata adatta se tin ħoloq għal dan il-g ħan partikolari. 
• Teknoloġiji nano-elettroni ċi 2020 
In-nanoelettronika hija  ta’ importanza strate ġika kbira g ħall-kompetittività Ewropea g ħaliex il-
prodotti tag ħha jippossibilizzaw l-innovazzjoni f’setturi o ħrajn (il-multimedja, 
it-telekomunikazzjoni, it-trasport, is-sa ħħa, l-ambjent, l-ippro ċessar industrijali, e ċċ.). Hija te ħtieġ li 
l-isforzi ta’ R& Ż u innovazzjoni jkunu strutturati, ottimizzati u integrati a ħjar fi proċess usa' li 
jinvolvi l-atturi kollha li g ħandhom rwol kru ċjali għal suċċess fil-qasam. 
L-inizjattiva se tindirizza l- ħtiġijiet tat-teknolo ġiji bbażati fuq is-silikon f’erba’ oqsma tat-
teknoloġija: (i) apparat ta’ lo ġika u memorja i ċken sabiex ji żdied ir-rendiment u jonqsu l-ispejje ż, 
(ii) l-iżvilupp ta’ funzjonijiet ta' valur-mi żjud, inklu ż funzjonijiet ta’ rile vament, attwazzjoni u 
ppakkjar u l-integrazzjoni tag ħhom mal-lo ġika u l-memorja sabiex jiffurmaw soluzzjonijiet 
komplessi b ħal System-on-Chip jew System-in-package, (iii) tag ħmir u materjali u (iv) 
l-awtomatizzazzjoni tad-disinn. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/235 
 • Sistemi ta’ kompjuters integrati ("embedded"). 
Is-sistemi ta’ kompjuters integrat i – l-elettronika u softwer invi żibbli li jag ħmlu l-prodotti u l-
proċessi intelli ġenti – huma ta’ importanza strate ġika għall-kompetittività ta’ setturi industrijali 
importanti Ewropej b ħal dak tal-karrozzi, l-av jonika, l-elettronika g ħall-konsumatur, is-sistemi 
mediċi u l-manifattura. Barra minn hekk, il-konnet tività akbar ta’ dawn l-apparati to ħloq potenzjal 
għal swieq kompletament ġodda u applikazzjonijiet so ċjetali li l-Ewropa trid tkun f’qag ħda tajba 
biex tieħu vantaġġ minnhom. 
L-Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija dwar Sistemi tal-Kompjuters Integrati se tg ħaqqad u tiffoka 
l-isforzi ta’ ri ċerka u tiġbed investiment privat u pubb liku sabiex jinqasmu r-riskji g ħoljin u 
jinżamm livell g ħoli ta’ ambizzjoni. L-inizjattiv a se tindirizza d-disinn, l-i żvilupp u t-tqeg ħid ta’ 
sistemi elettroni ċi u ta’ softwer li jinsabu kullimkien u li huma interoperabbli u kost-effettivi i żda 
qawwijin, bla periklu u siguri. Se tipprovdi  disinji ta’ referenza li joffru strate ġiji ta’ arkitettura 
standard g ħal ċerti gammi ta’ applikazzjonijiet, mi ddleware li jipperm etti konnettività u 
interoperabbiltà ming ħajr ġonot, għodod ta’ softwer ta' disinn integrati u metodi g ħall-iżvilupp u 
l-produzzjoni ta' prototip i malajr, kif ukoll strate ġiji ġodda għall-interazzjoni bejn il-kompjuters u d-
dinja reali. 
• Inizjattiva dwar Ċelluli tal-Fjuwil u l-Idro ġenu 
Iċ-ċelluli tal-fjuwil u l-idro ġenu huma teknolo ġiji li jistgħu jwasslu g ħal bidla fundamentali fil-mod 
kif l-Ewropa tipprodu ċi u tuża l-energija, u toffri potenzjal ta’ żvilupp kbir lejn provvista ta’ 
enerġija indipendenti u sostenibbli fuq terminu ta’ żmien twil u tag ħti lill-Ewropa vanta ġġ 
kompetittiv kru ċjali. It-transizzjoni lejn e konomija orjentata lejn l-idro ġenu timplika investiment 
kbir ta’ ri ċerka u kapital fil- ħolqien ta’ industriji ġodda, katini ta’ provvista ġodda, infrastruttura u 
riżorsi umani. 
L 400/236 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 L-Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija se tiddefinixxi u twettaq programm Ewropew immirat ta’ 
riċerka industrijali, żvilupp teknolo ġiku u dimostrazzjoni sabiex tipprovdi teknolo ġiji robusti dwar 
iċ-ċelluli ta’ l-idro ġenu u l-fjuwil żviluppati sal-punt ta’ l-u żu kummer ċjali. It-temi ewlenin ta’ l-
aġenda ta’ ri ċerka tal-JTI se jkunu: l-i żvilupp taċ-ċelluli tal-fjuwil g ħas-setturi ta’ applikazzjoni u l-
gammi kollha; provvista ta’ l-idro ġenu sostenibbli, inklu żi l-produzzjoni, id-distribuzzjoni, il- ħażna 
u l-konsenja; id-dimostrazzjoni integrata fuq skal a kbira f’kuntest ta' l-operazzjoni reali ta’ 
teknoloġiji avvanzati jew li qeg ħdin jimmaturaw; u attivi tajiet ta’ preparazzj oni fil-qafas tas-suq. 
Dan se jkun implimentat fuq il-ba żi ta’ pjan g ħat-teknolo ġija ta' l-UE li jkun sod u li ji żviluppa 
kontinwament, flimkien ma’ pjan kummer ċjali, li jiddefinixxi l-istrate ġiji ta’ transizzjoni u miri 
f’terminu ta’ żmien twil u l-punti importanti fl-implimentazzjoni. 
• Aeronawtika u Trasport bl-Ajru 
L-Ewropa trid tibqa’ fuq quddiem fit-teknolo ġiji importanti jekk trid li jkollha industriji ta’ 
l-aeronawtika u tat-trasport bl-ajru sostenib bli, innovattivi u kompe tittivi fil-futur. L-i żvilupp ta' 
teknoloġiji ekoloġiċi huwa kru ċjali biex ji żgura l-kompetittività tas-settur kollu tat-trasport bl-ajru. 
It-teknolo ġiji innovattivi huma ta' impor tanza assoluta sabiex tin żamm il-kompetittività fl-oqsma ta' 
pressjoni kompetittiva dejjem ti żdied u biex ter ġa' tiġi akkwistata l-kompetittività f'oqsma fejn l-
Ewropa g ħandha l-potenzjal biex tistabbili xxi sehem sostanzjali mis-suq, b ħat-trasport re ġjonali. 
Bħala industrija li te ħtieġ ħafna RŻT, il-kompetittività pre żenti tal-kumpaniji Ewropej ta’ l-
aeronawtika u tat-trasport bl-ajru nbniet fuq investimenti privati sinifikanti (tipikament 13-15% tan-negozju totali) tul ħafna għexieren ta’ snin. Min ħabba l-karatteristi ċi speċifiċi tas-settur, l-i żviluppi 
ġodda ta’ spiss jiddependu fuq il-kooperazzjoni effe ttiva bejn is-settur pubbliku u s-settur privat. 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/237 
 Ċerti aspetti ta’ l-A ġenda ta’ Ri ċerka Strate ġika ACARE je ħtieġu skala ta’ effett u kontinwità ta’ l-
għan tali li jitolbu Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija ffokata fuq programm ta’ ri ċerka koerenti u 
ddedikat dwar teknolo ġiji avvanzati u t-trawwim ta’ aspetti b ħall-integrazzjoni, validazzjoni fuq 
skala kbira u dimostrazzjoni. 
Fil-qasam ta’ l-Aeronawtika u t-Trasport bl-A jru, se jkunu indirizzati oqsma differenti, b ħal sistema 
ta' trasport bl-ajru li ma tag ħmilx ħsara lill-ambjent u kost-effi ċjenti ("Is-Sistema Ekolo ġika tat-
Trasport bl-Ajru"), u mani ġġar tat-traffiku bl-ajru li jappo ġġa l-politika ta’ Sema Wa ħdani 
Ewropew u l-inizjattiva SESAR. 
• Monitoraġġ Globali g ħall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES): 
L-Ewropa te ħtieġ kapaċitajiet awtonomi bba żati fuq standard Ewropew g ħall-monitora ġġ globali. 
Dan se jg ħin lill-Ewropa u l-industriji tag ħha b’mod konsiderevoli f’dan il-qasam, fejn il-
kompetituri tag ħha qegħdin jinvestu ħafna fl-iżvilupp ta’ standards g ħal sistemi ta’ monitora ġġ 
globali. 
Il-GMES trid tirrispondi g ħall-mandat politi ku espress fir-Ri żoluzzjoni tal-Kunsill tat-13 ta' 
Novembru 2001 dwar it-tnedija ta l-perijodu inizjali tal-monitora ġġ globali g ħall-ambjent u s-sigurta 
(GMES) 1li segwiet is-Summit ta’ Goteborg f’ Ġunju 2001, il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-GMES 
ippreżentat fi Frar 20042, u l-inklu żjoni tiegħu fl-"Inizjattiva g ħat-Tkabbir" u l-elenku "Bidu 
Malajr". 
                                                 
1 ĠU C 350, 11.12.2001, p. 4. 
2 “Monitora ġġ Globali g ħall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES): Ħolqien ta’ kapa ċità ta’ GMES 
sas-sena 2008 – (Pjan ta’ A zzjoni (20042008)” - COM(2004) 65, 3.2.2004. 
L 400/238 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 Il-futur tal-GMES jiddependi minn i nvestimenti sinifikanti f’terminu ta’ żmien twil kemm 
mill-utenti u kemm minn dawk li ji pprovdu l-infrastruttura (kemm pubbli ċi u kemm privati). G ħal 
dan il-għan huwa essenzjali li l-GMES tippro ġetta dehra ċara u koerenti tag ħha nfisha, li tista’ tkun 
faċilment identifikata mill-utenti, l-awtoritajiet pubbli ċi u l-industrija. Indipendentement mill-oqsma 
ta’ applikazzjoni spe ċifiċi tal-GMES, dan se jinvol vi grupp ta’ standards a ċċettati u mekkani żmi u 
politiki ta’ validazzjoni ta ħt responsabbiltà politika wa ħda. 
Għal dan il-g ħan, struttura tat-tmexxija tal-GMES f’forma ta’ Inizjattiva Kon ġunta fit-Teknolo ġija 
(JTI) tista’ ti ġi stabbilita sabiex i ġġib flimkien l-atturi kollha rileva nti bir-riżorsi tagħhom, b’mod 
partikolari l-organizzazzjonijiet  ta’ l-utenti fuq livelli kemm  nazzjonali kif ukoll Ewropej. 
JTI għall-GMES se ti żgura koordinazzjoni qawwija  ta’ l-attivita jiet relatati mal-GMES, inklu ż 
permezz tal-funzjonijiet li ġejjin: 
– il-konsolidazzjoni tal- ħtiġijiet ta’ l-utenti g ħal kull qasam ta’ applikazzjoni tal-GMES, 
– is-supervi żjoni u l-appo ġġ għall-iżvilupp tas-servizzi  operattivi, kapa ċitajiet asso ċjati u l-
infrastrutturi tal-GMES, 
– il-validazzjoni ta’ tali servizzi, kull fejn ikun xieraq, 
– l-iżvilupp ta’ mekkani żmi maħsuba sabiex ji żguraw l-a ċċess għad-data f’terminu ta’ żmien 
twil ("xiri ta’ data"). 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/239 
 JTI tal-GMES se tkun ukoll mezz effettiv g ħall-promozzjoni ta’ l-involviment attiv tas-settur privat, 
billi taġixxi bħala aġent ta’ koordinazzjoni u finanzjament g ħall-industrija (inklu żi l-SMEs) u 
kuntratturi potenzjali o ħra li jixtiequ jag ħtu kontribut g ħall-implimentazzjoni tal-GMES permezz 
tal-proċessi kompetittivi rilevanti. 
Il-GMES se tag ħti lill-Ewropa rwol ta’ tmexxija f’qasam ta’ mani ġġar u użu ta’ infrastrutturi 
ewlenin, inklu żi kapaċitajiet strate ġiċi spazjali. Tista’ tipprovdi wkoll ba żi għall-esplojtazzjoni 
effiċjenti ta’ ri żorsi li ma ji ġġeddux kemm minn entitajiet pubbli ċi kif ukoll privati. B’hekk, tg ħin 
sabiex ittejjeb il-produttività f’ ħafna setturi li g ħandhom ħtieġa għal informazzjoni koerenti u 
aġġornata dwar l-assi disponibbli. 
Koordinazzjoni ta' programmi ta' ri ċerka non-Komunitarji1 
Lista indikattiva ta’ inizjattivi g ħall-implimentazzjoni kon ġunta tal-programmi ta’ ri ċerka 
nazzjonali hija identifikata hawn ta ħt u tista' tkun s-su ġġett ta’ deċizjoni separata skond l-Artikolu 
169 tat-Trattat. Aktar inizjattivi jistg ħu jiġu identifikati u proposti waqt l-implimentazzjoni tas-
Seba' Programm Kwadru. 
Fil-każ ta' kull de ċiżjoni, jekk u meta ti ġi adottata, ti ġi stabbilita struttura ta’ implimentazzjoni 
dedikata, flimkien ma’ l-istruttura ta’ organizzaz zjoni u l-entitajiet ta’ tmexxija xierqa me ħtieġa 
għall-implimentazzjoni ta’ l-azzjoni. Skond l-A nness II, il-Komunità tista' tipprovdi appo ġġ 
finanzjarju g ħall-inizjattivi u tista' tipparte ċipa b’mod attiv fl-implimentazzjoni bil-mezzi li huma l-
aktar xierqa g ħall-azzjoni. 
                                                 
1 Il-lista hija indikattiva biss u l-inizjattivi proposti huma so ġġetti għal deċiżjonijiet separati 
abbażi ta' l-Artikolu 169 (ara l-Anness I, Kapitolu "Objettivi xjentifi ċi u teknolo ġiċi, linji 
wesgħin tat-temi u l-attivitajiet"). 
L 400/240 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 30.12.2006 
 • Inizjattiva skond l-Artikolu 169 fil-qasam tar-ri ċerka dwar il-Ba ħar Baltiku. 
L-għan huwa li jkun varat u implimentat programm kon ġunt fir-R& Ż li jintegra numru ta’ 
programmi nazzjonali fil-qasam tax-xjenzi marittimi u l-i żvilupp sostenibbli tal-Ba ħar Baltiku. 
Skond numru ta’ konvenzjonijiet in ternazzjonali, Ewropej u re ġjonali li jittrattaw il-Ba ħar Baltiku, 
din l-inizjattiva se tippermetti l- ħolqien ta’ pjattaforma g ħas-sintetizzazzjoni u d-disseminazzjoni ta’ 
l-iskoperti f’dan il-qasam u se to ħloq ir-R& Ż meħtieġ bħala appoġġ għall-iżvilupp sostenibbli tal-
Baħar Baltiku. 
• Inizjattiva skond l-Artikolu 169 fil-qasam tal- Ħajja Assistita fl-Ambjent 
Programm kon ġunt ta’ R& Ż dwar il-Ħajja Assistita fl-Ambjent se jimmira sabiex jg ħaqqad l-isforzi 
ta’ riċerka nazzjonali li jaraw kif l-ICT jista’ jtejjeb il-kwalità tal- ħajja ta’ persuni anzjani u jestendi 
ż-żmien li jistg ħu jgħixu ħajja indipendenti fl-a mbjent tad-dar tag ħhom u l-in ħawi. Dan se jinkludi, 
pereżempju, assistenza fl-attivitajiet ta’ kuljum, il-fa ċilitazzjoni tal-kuntatti so ċjali, il-monitora ġġ 
tas-saħħa u l-attività u titjib fis-sikurezza u s-sigurtà . L-enfasi se tkun fuq l-integrazzjoni ta’ l-
apparat, is-sistemi u s-servizzi f’soluzzjonijiet ta’ benefi ċċju kkomparati mal-prezz, affidabbli u 
fdati. Din l-inizjattiva se tim mira lejn kooperazzjoni Ewropea fuq skala kbira b’massa kritika 
suffiċjenti u impenn fuq tul ta’ żmien. 
• Inizjattiva skond l-Artikolu  169 fil-qasam tal-Metrolo ġija 
L-għan huwa li jkun varat u implimentat programm ta’ R& Ż koeżiv u konġunt fil-metrolo ġija li 
jintegra numru ta’ programmi nazzjonali, li se jippermetti lill-Ewropa li tirrispondi g ħat-talbiet, li 
qegħdin jiżdiedu, għal metrolo ġija avvanzata b ħala għodda għall-innovazzjoni, l-appo ġġ għar-
riċerka xjentifika u l-politika. L-inizjattiva se tappo ġġa, b’mod partikolari, l-g ħanijiet tas-Sistemi 
Nazzjonali ta’ Kejl Ewropej imwassal permezz ta n-netwerks tal-Laboratorji Nazzjonali tal-
Metroloġija. 
 
30.12.2006 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea L 400/241 
 ANNESS V  
Informazzjoni g ħandha tiġi pprovduta mill-Kummissjoni  skond l-Artikolu 8(5) 
1. Informazzjoni dwar pro ġetti individwali, li tippermetti l-monitora ġġ tal-ħajja sħiħa ta' kull 
proposta, li tkopri partikolarment: 
– proposti sottomessi; 
– riżultati ta' evalwazzjoni g ħal kull proposta; 
– ftehim ta' g ħotja; 
– proġetti mlestijin. 
2. Informazzjoni dwar l-e żitu ta' kull sej ħa u implimentazzjoni ta' pro ġett, li tkopri 
partikolarment: 
– riżultati ta' kull sej ħa; 
– ir-riżultat tan-negozjati dwar ftehim ta' g ħoti; 
– implimentazzjoni tal-pro ġett, inkluża data dwar il- ħlas u eżitu tal-pro ġetti. 
3. Informazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-programm, inklu ża informazzjoni rilevanti fil-
livell ta' Programm Kwadru, il-Programm Spe ċifiku u ta' kull tema. 
Din l-informazzjoni (partikolarment, dwar pr oposti, l-evalwazzjoni u l-ftehim ta' l-g ħoti tagħhom) 
għandha ting ħata f'format strutturat li jista' jinqara u j kun trattat elettronikament permezz ta' sistema 
ta' l-informazzjoni u tar-rapportar ibba żata fuq l-IT li tippe rmetti li ssir anali żi faċli tad- data.