DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2021/1428

tal-24 ta’ Frar 2020

dwar l-Għajnuna mill-Istat SA. 31662 — C/2011 (ex NN/2011) implimentata mir-Rumanija għall-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara — Wizz Air

(notifikata bid-dokument C(2021) 1065)

(Il-verżjoni Rumena biss hija awtentika)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li talbet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjoni(jiet) iċċitata/i hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Permezz ta’ ittra datata t-30 ta’ Settembru 2010, Carpatair (2), kumpanija attiva fis-suq Ewropew tat-trasport bl-ajru (l-“Ilmentatur” jew “Carpatair”), ressqet ilment (l-“Ilment”) li allega għajnuna illegali mill-Istat mogħtija mill-awtoritajiet Rumeni fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara (“Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara” jew l-“Ajruport”) favur Wizz Air Hungarian Airlines Ltd (“Wizz Air”) (3). L-Ilment ġie rreġistrat taħt il-każ dwar għajnuna mill-Istat Nru SA.31662 (ex CP 237/2010).

(2) Il-Kummissjoni osservat li l-Ilment deher li kien marbut man-notifika tal-awtoritajiet Rumeni datata s-17 ta’ Mejju 2010 (in-“Notifika”) li tikkonċerna pjanijiet biex jingħata appoġġ pubbliku favur ajruporti reġjonali. In-Notifika ġiet irreġistrata taħt il-każ Nru N 185/2010. Fil-15 ta’ Settembru 2010, l-awtoritajiet Rumeni informaw lill-Kummissjoni li l-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara ma jaqax taħt l-ajruporti eliġibbli skont l-iskema notifikata. Madankollu, billi l-Kummissjoni kisbet informazzjoni dwar ċertu finanzjament pubbliku tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara matul il-perjodu 2007 - 2009, il-finanzjament pubbliku għal dan il-perjodu qed jiġi analizzat fil-każ preżenti.

(3) Permezz ta’ ittra datata l-21 ta’ Ottubru 2010, il-Kummissjoni bagħtet l-Ilment lir-Rumanija u talbet informazzjoni. L-awtoritajiet Rumeni wieġbu b’ittra datata l-15 ta’ Diċembru 2010.

(4) L-Ilmentatur ipprovda informazzjoni addizzjonali permezz tal-ittri datati l-24 ta’ Novembru 2010, il-25 ta’ Novembru 2010, l-14 ta’ Jannar 2011 u t-3 ta’ Frar 2011. Permezz ta’ ittri datati d-9 ta’ Frar 2011 u t-2 ta’ Marzu 2011, il-Kummissjoni informat lill-Ilmentatur dwar l-istat tal-każ u talbet informazzjoni addizzjonali. L-Ilmentatur wieġeb b’ittri datati t-22 ta’ Frar 2011, id-9 ta’ Marzu 2011 u t-28 ta’ Marzu 2011, u pprovda informazzjoni addizzjonali.

(5) Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Rumeni permezz ta’ ittri datati s-16 ta’ Frar 2011, it-3 ta’ Marzu 2011 u s-16 ta’ Marzu 2011. L-awtoritajiet Rumeni wieġbu b’ittri datati l-10 ta’ Marzu 2011 u l-5 ta’ April 2011. Fis-16 ta’ Marzu 2011, il-Kummissjoni informat lill-awtoritajiet Rumeni li kienet għadha meħtieġa aktar informazzjoni u talbet li din tintbagħat sal-15 ta’ April 2011. L-awtoritajiet Rumeni wieġbu b’ittra datata l-21 ta’ April 2011.

(6) Permezz ta’ ittra datata t-12 ta’ Mejju 2011, l-Ilmentatur qabel li jiżvela l-identità tiegħu u s-sitwazzjoni finanzjarja tiegħu u pprovda informazzjoni addizzjonali f’dan ir-rigward.

(7) Permezz ta’ ittra datata l-24 ta’ Mejju 2011, il-Kummissjoni nnotifikat lir-Rumanija bid-deċiżjoni tagħha li tibda proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-finanzjament marbut mal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara, il-ftehim tal-2008 bejn l-operatur ta’ dak l-ajruport u Wizz Air, in-nuqqas ta’ ħlas tal-imposti tal-ajruport minn Wizz Air kif ukoll l-iskontijiet u r-ribassi fl-iskeda tal-imposti tal-ajurport tal-2007, l-2008 u l-2010 (id-“Deċiżjoni tal-Ftuħ”).

(8) Permezz ta’ ittra datata s-16 ta’ Ġunju 2011, l-awtoritajiet Rumeni indikaw liema informazzjoni xtaqu li titneħħa mid-Deċiżjoni tal-Ftuħ qabel il-pubblikazzjoni tagħha.

(9) Fit-23 ta’ Ġunju 2011, il-Kummissjoni bagħtet proposta għal verżjoni mhux kunfidenzjali tad-Deċiżjoni tal-Ftuħ lir-Rumanija. Il-Kummissjoni indikat lir-Rumanija liema informazzjoni ma aċċettatx bħala kunfidenzjali.

(10) Permezz ta’ ittra datata s-27 ta’ Ġunju 2011, ir-Rumanija wieġbet lill-Kummissjoni filwaqt li kkonfermat it-talba tagħha biex titħassar ċerta informazzjoni.

(11) Abbażi tal-korrispondenza mar-Rumanija, il-Kummissjoni ħadet deċiżjoni finali dwar it-test li hija kellha l-intenzjoni li tippubblika, skont il-punt 33 tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-segretezza professjonali f’deċiżjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat (4). Permezz ta’ ittra datata l-25 ta’ Lulju 2011, il-Kummissjoni informat lir-Rumanija dwar id-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta t-talba tar-Rumanija biex titħassar ċerta informazzjoni. Ir-Rumanija ngħatat 15-il jum biex tirreaġixxi għal dik id-deċiżjoni u tipprovdi elementi addizzjonali biex tiġġustifika t-talba tagħha.

(12) Permezz ta’ ittra datata l-11 ta’ Awwissu 2011, ir-Rumanija informat lill-Kummissjoni li hija tikkonferma l-pożizzjoni tagħha rigward it-tħassir ta’ ċerta informazzjoni iżda ma baqgħetx toġġezzjona għall-pubblikazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Ftuħ.

(13) Id-Deċiżjoni tal-Ftuħ ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (5) fit-13 ta’ Settembru 2011. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom dwar il-miżura inkwistjoni fi żmien xahar mid-data tal-pubblikazzjoni.

(14) Il-Kummissjoni rċiviet kummenti dwar id-Deċiżjoni tal-Ftuħ mir-Rumanija permezz ta’ ittri datati s-27 ta’ Ġunju 2011 u l-14 ta’ Ottubru 2011. Ir-Rumanija ssottomettiet aktar informazzjoni fis-27 ta’ Lulju 2011 u fit-12 ta’ Ġunju 2012.

(15) Il-Kummissjoni rċiviet kummenti dwar id-Deċiżjoni tal-Ftuħ minn Societatea Nationala Aeroportul International Timișoara – Traian Vuia – S. A. (“Il-Maniġer tal-Ajruport”) fis-27 ta’ Ottubru 2011, minn Carpatair fit-8 ta’ Awwissu 2011, u minn Wizz Air fl-24 ta’ Ġunju 2011 u fis-27 ta’ Ottubru 2011. Il-Kummissjoni rċiviet ukoll osservazzjonijiet dwar id-Deċiżjoni tal-Ftuħ mill-Assoċjazzjoni Rumena tal-Ajruport, l-ex direttur tal-Maniġer tal-Ajruport, Eurojet, Austrian Airlines u l-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Linji tal-Ajru Reġjonali.

(16) Il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti tal-parti terza dwar id-Deċiżjoni tal-Ftuħ lir-Rumanija fl-4 ta’ Settembru 2012 u fl-20 ta’ Settembru 2012. Hija rċiviet it-tweġiba tar-Rumanija għal dawn il-kummenti permezz ta’ ittri datati l-5 ta’ Ottubru 2012 u s-17 ta’ Ottubru 2012.

(17) Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Rumeni permezz ta’ ittri datati t-12 ta’ Ottubru 2011, l-24 ta’ Frar 2012, is-27 ta’ Lulju 2012, id-9 ta’ Awwissu 2012, it-3 ta’ Novembru 2012, it-30 ta’ Ottubru 2014 u t-28 ta’ Lulju 2015. L-awtoritajiet Rumeni wieġbu b’ittri datati s-16 ta’ Novembru 2011, it-13 ta’ April 2012, it-3 ta’ Mejju 2012, it-3 ta’ Settembru 2012, il-5 ta’ Ottubru 2012, it-12 ta’ Diċembru 2012, it-2 ta’ Diċembru 2014, id-9 ta’ Diċembru 2014, u l-21 ta’ Settembru 2015 rispettivament.

(18) B’ittra datata s-27 ta’ Lulju 2012, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-Ilmentatur. Dan tal-aħħar wieġeb b’informazzjoni addizzjonali fit-3 ta’ Settembru 2012. L-Ilmentatur ipprovda wkoll informazzjoni fis-7 ta’ Ġunju 2011, fit-30 ta’ Ġunju 2011, fit-8 ta’ Awwissu 2011, fl-14 ta’ Ottubru 2011, fid-19 ta’ Marzu 2012, fl-14 ta’ Mejju 2012, fit-13 ta’ Lulju 2012, fid-19 ta’ Ottubru 2012, fit-3 ta’ Diċembru 2012, fl-1 ta’ Lulju 2013, fis-6 ta’ Ġunju 2014, fl-10 ta’ Lulju 2014, fl-10 ta’ Ottubru 2014, fil-15 u fis-16 ta’ Ottubru 2014, fl-10 ta’ Novembru 2014, fit-12 ta’ Novembru 2014, fl-14 ta’ Novembru 2014, fil-25 ta’ Frar 2015, fil-25 ta’ Mejju 2015, fit-28 ta’ Mejju 2015, fid-29 ta’ Settembru 2015, fl-10 ta’ Diċembru 2015, fit-22 ta’ Diċembru 2015, fit-13 ta’ April 2016, fit-28 ta’ April 2016, fis-27 ta’ Frar 2018 u fl-20 ta’ April 2018.

(19) Wizz Air issottomettiet informazzjoni addizzjonali fil-11 ta’ Frar 2015 u fit-3 ta’ Lulju 2015, li kienet tinkludi rapport imħejji minn Oxera għal Wizz Air, li japplika l-prinċipju (l-“MEOP”) tal-operatur f’ekonomija tas-suq (l-“MEO”) għad-diversi ftehimiet bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport. Oxera ssottomettiet aġġornamenti tar-rapporti u noti ulterjuri fl-14 ta’ Mejju 2015, fl-10 ta’ Awwissu 2015, fil-21 ta’ Settembru 2015, fl-20 ta’ Ottubru 2015, fil-15 ta’ Settembru 2017 u fit-22 ta’ Settembru 2017. Fl-10 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni talbet verżjoni mhux kunfidenzjali tat-tweġibiet ta’ Oxera tal-15 u tat-22 ta’ Settembru 2017. Oxera informat lill-Kummissjoni fil-15 ta’ Novembru 2017 li Wizz Air ma talbet l-ebda editjar ta’ xi informazzjoni u wara kjarifika ulterjuri ma’ Oxera fit-23 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni bagħtet it-tweġibiet ta’ Oxera tal-15 u tat-22 ta’ Settembru 2017 lir-Rumanija fl-1 ta’ Diċembru 2017. L-awtoritajiet Rumeni ssottomettew il-kummenti tagħhom fir-rigward tal-istudju ta’ Oxera fl-1 ta’ Frar 2018.

(20) Fl-14 ta’ Marzu 2014, il-Kummissjoni informat lir-Rumanija u lill-partijiet interessati dwar l-adozzjoni tal-Komunikazzjoni “Linji Gwida tal-UE dwar l-Għajnuna mill-Istat għall-Ajruporti u l-Linji tal-Ajru” (6) (“Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014”) u talbithom jipprovdu kummenti fi żmien 20 jum ta’ xogħol mid-data tal-pubblikazzjoni tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014. Fl-4 ta’ April 2014, il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014 ġew ippubblikati f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni rċiviet kummenti mingħand Carpatair fil-25 ta’ Marzu 2014, minn Wizz Air fit-30 ta’ April 2014 u mingħand l-Operatur tal-Maniġer tal-Ajruport fit-8 ta’ Mejju 2014.

(21) Il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti tal-partijiet terzi dwar il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014 lir-Rumanija fit-28 ta’ Mejju 2014. Il-Kummissjoni rċiviet l-osservazzjonijiet tar-Rumanija dwar il-kummenti tal-partijiet interessati b’ittra datata t-3 ta’ Lulju 2014.

(22) Il-Maniġer tal-Ajruport issottometta informazzjoni addizzjonali fil-11 ta’ Novembru 2011, fl-24 ta’ Novembru 2016 u fis-16 ta’ Diċembru 2016. Il-Kummissjoni rċiviet ukoll sottomissjonijiet addizzjonali mill-Maniġer tal-Ajruport fit-18 ta’ Jannar 2016, fil-31 ta’ Jannar 2016 u fis-7 ta’ Marzu 2016. Fil-11 ta’ Marzu 2016, il-Kummissjoni bagħtet dawn is-sottomissjonijiet lir-Rumanija li ma kellha l-ebda kumment.

(23) Permezz ta’ ittra datata s-17 ta’ Lulju 2015, il-Kummissjoni bagħtet aktar kummenti mill-Ilmentatur u minn Wizz Air lir-Rumanija, li kkummentat dwar dawn l-osservazzjonijiet fil-21 ta’ Settembru 2015.

(24) Permezz ta’ ittra datata l-11 ta’ Marzu 2016, il-Kummissjoni bagħtet aktar sottomissjonijiet minn Oxera lir-Rumanija, li kkummentat dwar dawn is-sottomissjonijiet fil-15 ta’ April 2016.

(25) Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Rumeni fit-30 ta’ Ottubru 2017. Il-verżjoni tradotta tat-talba bir-Rumen intbagħtet lill-awtoritajiet Rumeni fid-9 ta’ Novembru 2017. L-awtoritajiet Rumeni wieġbu wara żewġ estensjonijiet ta’ skadenza approvati fil-15 ta’ Jannar 2018. Il-Kummissjoni bagħtet talba għal aktar kjarifiki lill-awtoritajiet Rumeni fis-26 ta’ Marzu 2018 u fil-31 ta’ Ottubru 2018 li għalihom dawn tal-aħħar wieġbu fl-4 ta’ Ġunju 2018 u fil-21 ta’ Novembru 2018 rispettivament. Fit-8 ta’ April 2019, l-awtoritajiet Rumeni pprovdew it-traduzzjoni tat-tweġibiet tagħhom tal-4 ta’ Ġunju 2018.

(26) Fis-17 ta’ Mejju 2019, Wizz Air bagħtet ittra lill-Kummissjoni fejn talbet id-dritt ta’ aċċess għall-fajl u d-dritt għal smigħ li għaliha l-Kummissjoni wieġbet fil-11 ta’ Ġunju 2019.

2. L-AJRUPORT INTERNAZZJONALI TA’ TIMIȘOARA

2.1. L-Ajruport

(27) L-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara huwa ajruport internazzjonali li jinsab fil-parti tal-Punent tar-Rumanija.

(28) L-Ajruport huwa mmexxi mill-Maniġer tal-Ajruport (il-premessa (15)), kumpanija b’ishma konġunti li fiha l-Istat Rumen għandu 80 % tal-ishma fid-data ta’ din id-Deċiżjoni (7). Il-bqija tal-ishma huma proprjetà ta’ Fondul Proprietatea (8). Qabel, l-istokk kapitali inizjali kien sottoskritt għalkollox mir-Rumanija u mħallas kompletament fid-data li fiha twaqqaf il-Maniġer tal-Ajruport (9).

(29) Il-Maniġer tal-Ajruport huwa sid l-infrastruttura tal-ajruport, għajr ir-runway, it-taxiway u r-rampa li huma proprjetà tal-Istat Rumen. Din l-aħħar infrastruttura tingħata b’konċessjoni lill-Maniġer tal-Ajruport mill-Istat.

(30) L-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara għandu runway waħda, li hija twila 3 500 metru u wiesgħa 45 metru. Ir-rampi jipprovdu 22 post ta’ parkeġġ. Il-kapaċità tal-ajruport tammonta għal 1 300 passiġġier internazzjonali fis-siegħa u 500 passiġġier domestiku fis-siegħa. L-ajruport għandu wkoll terminal tal-merkanzija.

(31) Fis-snin 2007 sal-2009, jiġifieri l-perjodu li qed jiġi vvalutat, l-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kien it-tieni l-akbar ajruport fir-Rumanija f’termini ta’ traffiku (Table 1). Table 1 tinkludi wkoll l-evoluzzjoni sussegwenti tat-traffiku sal-2017. Tabella 1: Traffiku fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara bejn l-2007 u l-2018 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 834 580 889 756 974 785 1 137 218 1 200 762 1 035 929 757 069 2014 2015 2016 2017 736 191 924 459 1 161 510 1 650 000 Sors: L-awtoritajiet Rumeni

(32) Fiż-żmien ta’ din id-Deċiżjoni, l-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kellu servizzi skedati għall-passiġġieri bl-ajru minn diversi linji tal-ajru bi prezzijiet baxxi. Wizz Air tkopri l-ogħla numru ta’ destinazzjonijiet Ewropej, b’Ryanair u Blue Air joffru offerta aktar limitata. L-Ajruport jintuża wkoll minn żewġ trasportaturi ta’ servizzi sħaħ: Tarom u Lufthansa. Hemm ukoll titjiriet noleġġati staġjonali u diversi operaturi tal-merkanzija.

(33) Mill-2007 sal-2009, l-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kien hub reġjonali għal Carpatair, trasportatur reġjonali ta’ servizzi sħaħ li kien jopera madwar 32 destinazzjoni domestika u Ewropea. Linji tal-ajru oħra li kienu qed jaqdu l-ajruport matul dak il-perjodu kienu jinkludu Tarom, Lufthansa, Austrian Airlines, Malev, Alitalia u Moldavian Airlines.

(34) L-eqreb ajruporti għall-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara huma: — l-Ajruport ta’ Arad li jinsab 50 km ’il bogħod. Dan jirrappreżenta vjaġġ ta’ 40 minuta bit-triq. L-Ajruport ta’ Arad għandu l-akbar terminal tal-merkanzija fil-Punent tar-Rumanija. It-traffiku tal-passiġġieri tiegħu naqas minn 67 183 passiġġier fl-2007 għal 11 367 passiġġier fl-2018; u — l-Ajruport ta’ Caransebes li jinsab 107 km ’il bogħod. Dan jirrappreżenta vjaġġ ta’ siegħa u 14-il minuta. Dan huwa ajruport privat mingħajr ebda servizz regolari. Dan jintuża għall-avjazzjoni ġenerali u għat-titjiriet ta’ salvataġġ u tal-pulizija.

(35) It-Table 2 tiġbor fil-qosor is-sitwazzjoni finanzjarja (10) tal-Maniġer tal-Ajruport fil-perjodu li qed jiġi vvalutat: Tabella 2: Indikaturi finanzjarji ewlenin (f’eluf ta’ RON) Eluf ta’ RON 2007 2008 2009 Dħul 23 473 30 545 41 067 Tkabbir fil-bejgħ mhux applikabbli +30,1 % +34,4 % EBITDA 7 318 10 646 12 212 Marġni ta’ EBITDA 31,2 % 34,9 % 29,7 % EBIT 3 249 5 809 5 655 Profitt Nett 2 417 4 874 3 508 Marġni ta’ Profitt Nett 10,3 % 16,0 % 8,5 %

2.2. Il-pjan ta’ żvilupp tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara 2006 - 2015

(36) Il-pjan ta’ żvilupp 2006-2015 (“Pjan ta’ Żvilupp”) ippreveda żieda fit-traffiku tal-passiġġieri minn 611 705 fl-2005 għal 1 661 332 fl-2010 u għal 2 565 494 passiġġier fl-2015. L-adeżjoni tar-Rumanija mal-UE fl-2007 kienet mistennija żżid it-traffiku b’16-18 %.

(37) Il-Pjan ta’ Żvilupp osserva li matul il-perjodu 2001-2005, it-traffiku tal-passiġġieri u l-għadd ta’ movimenti tal-inġenji tal-ajru żdiedu b’250 %. Huwa sab ukoll li fl-2006 il-kapaċità eżistenti laħqet livell kritiku rigward it-terminal tal-passiġġieri, ir-rampa, ir-runway, it-triq ta’ aċċess u l-parkeġġ, li pperikolaw il-possibbiltà li jinfetħu rotot ġodda u jiżdied l-għadd ta’ passiġġieri fuq rotot eżistenti. Ix-xogħlijiet bdew fl-2003 fir-rigward tal-estensjoni tat-terminal tal-passiġġieri u fl-2004 għall-estensjoni tar-rampa. Il-Pjan ta’ Żvilupp ikkonferma l-ħtieġa li l-estensjoni u l-iżvilupp tal-infrastruttura jitkomplew biex tiġi akkomodata ż-żieda fit-traffiku prevista.

3. MIŻURI KKONTESTATI

3.1. Miżura 1 – Finanzjament annwali mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport

(38) Il-Maniġer tal-Ajruport irċieva għotjiet annwali mill-Istat (“Miżura 1”). Skont ir-Rumanija, il-finanzjament mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport fil-perjodu 2007 - 2009 kien relatat ma’ investimenti tat-tipi u l-ammonti li ġejjin (Table 3). Tabella 3: Finanzjament pubbliku mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport fl-2007 - 2009 Sena Nru tal-element Ammont (eluf ta’ RON) Proġett ta’ investiment Sid l-infrastruttura 2007 1 500 Żvilupp ta’ triq ta’ aċċess u ta’ parkeġġ Ajruport 2 1 758 Żvilupp tat-Terminal mhux ta’ Schengen (inizjalment Terminal ta’ Titjiriet Domestiċi) Ajruport 3 6 846 It-titjib tar-runway u l-estensjoni tar-rampa tal-inġenji tal-ajru Stat Rumen 9 104 Subtotal 2008 4 10 236,65 It-titjib tar-runway u l-estensjoni tar-rampa tal-inġenji tal-ajru Stat Rumen 5 242 Żvilupp tat-Terminal mhux ta’ Schengen (inizjalment Terminal ta’ Titjiriet Domestiċi) Ajruport 6 97,24 Bokok għall-individwazzjoni tal-metall fil-gejts tas-sigurtà Ajruport 7 4 598,4 Sistema ta’ identifikazzjoni ta’ splussivi Ajruport 8 703,99 Apparati portabbli li jidentifikaw l-isplussivi Ajruport 9 1 344,00 Tagħmir tad-dawl Ajruport 10 1 773,61 Sistema ta’ skennjar tar-raġġi X Ajruport 11 511,81 Xażi awtopropulsiv tal-EMS Ajruport 19 507,7 Subtotal 2009 12 2 387,99 It-titjib tar-runway u l-estensjoni tar-rampa tal-inġenji tal-ajru Stat Rumen 13 6 379,96 Titjib tat-Terminal mhux ta’ Schengen (inizjalment Terminal ta’ Titjiriet Domestiċi) Ajruport 8 767,95 Subtotal 2007-2009 37 379,65 Total

(39) Skont ir-Rumanija, il-finanzjament tal-investimenti kellu l-bażijiet ġuridiċi li ġejjin: (1) Għat-tagħmir ta’ sigurtà, id-Deċiżjoni tal-Gvern 1461/2007 dwar il-finanzjament ta’ programmi għax-xiri ta’ tagħmir ta’ sigurtà fl-ajruporti li kien jinkludi t-tagħmir ta’ sigurtà li għandu jiġi ffinanzjat mill-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara fl-2008. Il-finanzjament kien allokat fl-abbozz tal-baġit għall-2008 approvat bid-Deċiżjoni tal-Gvern 666/2008 mill-24 ta’ Ġunju 2008. (2) Għall-bqija tal-investimenti, id-Deċiżjoni tal-Gvern 615/2002 approvat il-programm strateġiku għall-iżvilupp tal-infrastruttura tal-ajruport fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara għall-perjodu 2002 - 2015. Dan ġie emendat bid-Deċiżjoni tal-Gvern 1212/2007 li approvat il-programm strateġiku għall-perjodu 2007 - 2015. Il-lista ta’ investimenti ġiet inkluża speċifikament fil-programm strateġiku. L-ammonti allokati għal dawn l-investimenti ġew inklużi fl-atti legali li japprovaw il-baġits għas-snin 2007, 2008 u 2009 (11).

3.2. Miżura 2 – L-AIP tal-2007, tal-2008 u tal-2010

3.2.1. L-AIP tal-2007 u l-AIP tal-2008

(40) Abbażi tal-informazzjoni mir-Rumanija, kull maniġer tal-ajruport għandu s-setgħa, skont il-qafas legali nazzjonali applikabbli, li jistabbilixxi l-imposti tal-ajruport tiegħu. L-imposti stabbiliti mill-maniġer tal-ajruport huma soġġetti għall-pubblikazzjoni formali kif meħtieġ mir-regoli tal-avjazzjoni internazzjonali, fil-Pubblikazzjoni ta’ Informazzjoni Ajrunawtika (l-“AIP”). Għaldaqstant, il-politika dwar l-imposta għall-użu tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara ġiet stabbilita biss fir-rigward ta’ dak l-Ajruport u mhijiex applikabbli fir-rigward ta’ kwalunkwe ajruport ieħor fit-territorju reġjonali jew nazzjonali. L-AIPs jiġu proposti mill-maniġment eżekuttiv tal-Maniġer tal-Ajruport, u jiġu approvati mill-Bord, f’konformità mal-prerogattivi inkarigati b’mod espliċitu skont l-istatut tal-kumpanija.

(41) L-imposti applikabbli ġew ippubblikati fl-AIP fis-7 ta’ Ġunju 2007 bir-referenza GEN 4.1-17 (“AIP tal-2007”) kif ġej: Tabella 4: Imposti tal-ajruport tal-AIP tal-2007 (f’EUR) Imposta Imposta minima Ir-rata għal kull unità Inżul 50 7 /tunnellata Dawl 50 2,10 /tunnellata Parkeġġ 15 0,15 /tunnellata/siegħa Servizz tal-passiġġieri — titjiriet internazzjonali — titjiriet domestiċi — sigurtà — tranżitu jew trasferiment 8 /passiġġier 3 /passiġġier 7 /passiġġier 5 /passiġġier

(42) L-AIP tal-2007 tipprovdi għat-tnaqqis fuq l-imposti tal-inżul ibbażati fuq in-numru ta’ nżul kif miġbur fil-qosor fit-tabella li ġejja: Tabella 5: Tnaqqis tal-imposti tal-ajruport tal-AIP tal-2007 Titjiriet internazzjonali Numru ta’ nżul/sena Ribass (%) 250 – 500 10 501 – 1 200 20 1 201 – 2 000 30 2 001 – 2 500 40 2 501 – 3 000 50 3 001 – 3 500 60 3 501 – 4 000 70 > 4 001 85

(43) Barra minn hekk, jingħata skont ta’ 50 % fuq l-imposti tal-inżul għal perjodu ta’ sitt xhur għal operaturi tal-ajru ġodda li jwettqu mill-inqas żewġ titjiriet fil-ġimgħa u għal destinazzjonijiet ġodda li għadhom mhumiex konnessi mal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara.

(44) L-imposti tal-ajruport applikabbli tal-2008 ġew ippubblikati fl-AIP fit-23 ta’ Ottubru 2008 taħt ir-referenza GEN 4.1-17 (“AIP tal-2008”) kif ġej: Tabella 6: Imposti tal-ajruport applikabbli (AIP tal-2008) f’EUR Imposta Imposta minima Ir-rata għal kull unità Inżul 50 7 /tunnellata Dawl 50 2,10 /tunnellata Parkeġġ 15 0,15 /tunnellata/siegħa Servizz tal-passiġġieri — titjiriet internazzjonali — titjiriet domestiċi — sigurtà — tranżitu jew trasferiment — persuni b’mobilità mnaqqsa 8 /passiġġier 5 /passiġġier 10 /passiġġier 1,50 /passiġġier 0,20 /passiġġier

(45) L-AIP tal-2008 żiedet l-imposti tas-sigurtà tal-passiġġieri minn EUR 7 fl-2007 għal EUR 10 għal kull passiġġier. It-tariffa tal-passiġġieri għall-passiġġieri fi tranżitu jew fi trasferiment tnaqqset minn EUR 5 għal kull passiġġier għal EUR 1,50. Barra minn hekk, il-Maniġer tal-Ajruport introduċa imposta li tammonta għal EUR 0,20 għall-persuni b’mobbiltà mnaqqsa.

(46) L-AIP tal-2008 tipprovdi għat-tnaqqis fuq l-imposti tal-inżul ibbażati fuq in-numru ta’ nżul tas-sena ta’ qabel kif ġej: Tabella 7: Tnaqqis fl-imposti tal-ajruport (AIP tal-2008) Titjiriet internazzjonali Numru ta’ nżul/sena Ribass (%) 250 – 500 10 501 – 1 200 20 1 201 – 2 000 30 2 001 – 2 500 40 2 501 – 3 000 50 3 001 – 3 500 60 > 3 501 70

(47) L-AIP tal-2008 tipprovdi wkoll għal skont ta’ 50 % fuq l-imposti tal-inżul għal perjodu ta’ 12-il xahar għal operaturi tal-ajru ġodda fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara li jwettqu mill-inqas tliet titjiriet fil-ġimgħa minn inġenju tal-ajru ta’ mill-inqas 70 sit. Għal kull destinazzjoni miftuħa ġdida, l-iskont applikat fuq l-imposti tal-inżul huwa ta’ 50 % għal perjodu ta’ sitt xhur.

(48) Minbarra l-iskontijiet u t-tnaqqis preċedenti, il-Maniġer tal-Ajruport jagħti wkoll rimborż parzjali tal-ħlasijiet li jirċievi li oriġinaw mill-imposta tal-imbarkazzjoni (Table 8). Tabella 8: Ir-rimborż tad-dħul oriġina mill-imposta tal-imbarkazzjoni skont l-AIP tal-2008 Numru ta’ passiġġieri imbarkati fis-sena li jitwasslu mill-utent Rimborż 150 001 – 300 000 10 % 300 001 – 500 000 20 % > 500 001 30 %

3.2.2. L-AIP tal-2010

(49) Fis-26 ta’ Awwissu 2010, ġiet ippubblikata emenda għall-imposti tal-ajruport fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara (l-“AIP tal-2010”). Il-Maniġer tal-Ajruport introduċa kategorija ġdida ta’ skontijiet għall-inġenji tal-ajru ta’ aktar minn 70 tunnellata ta’ piż massimu meħud (maximum takeover weight “MTOW”): Tabella 9: L-iskontijiet tal-AIP tal-2010 għall-inġenji tal-ajru ta’ aktar minn 70 tunnellata MTOW Numru ta’ passiġġieri imbarkati fix-xahar li jitwasslu mill-utent Skont (%) 0 – 10 000 0 10 001 – 18 000 72 18 001 – 36 000 82 > 36 000 85

3.3. Miżura 3 – Il-Ftehimiet tal-2008 bejn il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air

(50) F’nofs l-2008, il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air iffirmaw sensiela ta’ ftehimiet, li jiddeterminaw il-prinċipji tal-kooperazzjoni tagħhom kif ukoll it-termini u l-kundizzjonijiet tal-użu tal-infrastruttura u tas-servizzi tal-ajruport mil-linja tal-ajru. Il-ftehimiet iffirmati kienu jikkonsistu f’(i) memorandum ta’ qbil, (ii) ftehim ta’ kummerċjalizzazzjoni, (iii) ftehim operazzjonali, u (iv) ftehim ta’ groundhandling (flimkien il- “Ftehimiet tal-2008”). Abbażi tal-Ftehimiet tal-2008, Wizz Air bdiet l-operazzjonijiet tagħha mill-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara fi tmiem l-2008. Fl-2009, il-kumpanija gradwalment żiedet l-għadd ta’ destinazzjonijiet internazzjonali moqdija b’inġenji tal-ajru tat-tip A320 (280 sit).

3.3.1. Il-Memorandum ta’ Qbil tal-25 ta’ Ġunju 2008

(51) Il-memorandum ta’ qbil (“Memorandum ta’ Qbil” jew “MtQ”) ġie ffirmat fil-25 ta’ Ġunju 2008 mill-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air. Dan ġie ffirmat għal perjodu inizjali ta’ tliet snin u sena li matulha l-partijiet setgħu jitterminawh għal ksur ta’ kuntratt. Il-MtQ stabbilixxa l-prinċipji ġenerali tal-kooperazzjoni tagħhom, u t-termini u l-kundizzjonijiet għall-użu tal-infrastruttura u s-servizzi tal-ajruport minn Wizz Air.

(52) Il-Maniġer tal-Ajruport qabel li jespandi t-terminal tal-passiġġieri sabiex dan ikun jista’ jlaħħaq ma’ tliet miljun passiġġier fis-sena sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2011. Qabel ukoll li jaġġorna l-kategorija tal-inżul u tat-tlugħ tar-runway għall-kategorija III fiż-żewġ direzzjonijiet qabel tmiem l-2009 u li jagħmel l-islots disponibbli skont it-talba ta’ Wizz Air.

(53) Wizz Air qablet li twettaq attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni għall-Maniġer tal-Ajruport. B’mod partikolari, ġie miftiehem li jiġu promossi d-destinazzjonijiet tat-titjiriet ta’ Wizz Air minn jew lejn l-Ajruport biex jiżdied in-numru ta’ passiġġieri li jitilqu u li jaslu fl-Ajruport. Min-naħa tiegħu, il-Maniġer tal-Ajruport qabel li jħallas it-tariffi tal-kummerċjalizzazzjoni, skont in-numru ta’ nżul u n-numri ta’ passiġġieri li jitwasslu.

3.3.2. Il-ftehim ta’ kummerċjalizzazzjoni tat-30 ta’ Lulju 2008

(54) Il-ftehim ta’ kummerċjalizzazzjoni (“Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni”) ġie ffirmat mill-partijiet fit-30 ta’ Lulju 2008 u ġie konkluż għal terminu inizjali ta’ tliet snin, li jibda mill-11 ta’ Diċembru 2008. It-tul ta’ żmien tal-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni jista’ jiġi estiż b’sena wara perjodu inizjali ta’ tliet snin.

(55) Il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni stabbilixxa t-termini u l-kundizzjonijiet tal-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni mwettqa minn Wizz Air, bl-għan li jiżdied in-numru ta’ passiġġieri li jitilqu u li jaslu fl-Ajruport.

(56) Il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni jagħti dettalji dwar l-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni li ġejjin li għandhom jitwettqu minn Wizz Air: — il-promozzjoni tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara u t-titjiriet ta’ Wizz Air lejn u/jew mill-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara fir-rivista online u abbord tiegħu; — ir-reklamar tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara fuq is-sit web tiegħu; — il-ħolqien ta’ strateġija ta’ kummerċjalizzazzjoni għall-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara u għal Wizz Air; — promozzjonijiet ta’ reklamar fir-rigward tas-servizzi tal-ajru fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara; u — attivitajiet oħra li jippromwovu żieda fl-għadd ta’ passiġġieri fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara.

(57) L-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni kellhom jitwettqu bir-Rumen u f’media barranija.

(58) Bħala kumpens għall-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ Wizz Air, il-Maniġer tal-Ajruport kellu jħallas lil Wizz Air tariffa tal-kummerċjalizzazzjoni li kienet tiddependi fuq in-numru ta’ passiġġieri li jitilqu li jitwasslu.

(59) Il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni stipula li, f’każ ta’ żieda fl-imposti regolati fil-ftehim operazzjonali jew fil-ftehim ta’ groundhandling, it-tariffa tal-kummerċjalizzazzjoni kellha tiġi modifikata b’mod ugwali għall-bidla fl-imposti tal-ajruport.

(60) B’żieda ma’ dan, il-Maniġer tal-Ajruport għandu l-obbligi li ġejjin lejn Wizz Air: — li jippermetti lil Wizz Air tuża l-infrastruttura tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara għal attivitajiet kummerċjali u ta’ kummerċjalizzazzjoni; — li jappoġġa l-kuntatti ta’ Wizz Air ma’ entitajiet pubbliċi u kummerċjali lokali; — li jipprovdi lil Wizz Air bl-esperjenzi, bl-għarfien u bil-kuntatti għas-servizzi ta’ kummerċjalizzazzjoni u għall-media lokali; — li jinvolvi lil Wizz Air fl-attivitajiet tiegħu ta’ promozzjoni u ta’ kummerċjalizzazzjoni; u — li jipprovdi lil Wizz Air bi spazju ta’ reklamar fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara; — li jappoġġa lil Wizz Air b’attivitajiet ta’ relazzjoni pubblika.

(61) Il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni kien jipprovdi li Wizz Air kellha toħroġ fattura għat-tariffa tal-kummerċjalizzazzjoni wara li tirċievi “fattura proforma” mill-Maniġer tal-Ajruport fuq l-imposti tal-ftehim operazzjonali u l-ftehim ta’ groundhandling.

(62) Skont il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni, Wizz Air kienet obbligata tipprovdi lill-Maniġer tal-Ajruport mill-inqas kull sena b’rapporti li jiddeskrivu l-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni mwettqa tagħha (jiġifieri deskrizzjoni tal-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni, il-gruppi fil-mira, ir-reklamar, il-frekwenza, l-għażla tal-media, l-ammonti li ntefqu fuq l-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni).

3.3.3. Terminazzjoni tal-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni u l-ħlas ta’ tariffi tal-kummerċjalizzazzjoni mill-Maniġer tal-Ajruport

(63) Fil-11 ta’ Frar 2010, il-Maniġer tal-Ajruport iddeċieda li jittermina l-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni.

(64) Fir-rigward tar-regoli dwar l-akkwist pubbliku, l-Awtorità Nazzjonali Rumena għar-Regolamentazzjoni u għall-Monitoraġġ ta’ Akkwist Pubbliku kkonkludiet li l-għoti tal-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni, mingħajr ma ġiet applikata kwalunkwe waħda mill-proċeduri ta’ għoti stabbiliti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, kien jikkostitwixxi ksur ta’ dawn ir-regoli u kien punibbli b’multa bejn RON 70 000 u 100 000.

(65) Il-Maniġer tal-Ajruport kien irċieva fatturi mingħand Wizz Air li jammontaw għal total ta’ EUR 2 560 992,90 għas-servizzi ta’ kummerċjalizzazzjoni għall-perjodu minn Ottubru 2008 sa Jannar 2010. L-awtoritajiet Rumeni jsostnu li l-Maniġer tal-Ajruport ma ħallasx dan l-ammont u li l-obbligazzjoni ta’ ħlas mill-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni titħallas skont il-liġi kummerċjali.

(66) Il-fatturi ta’ Wizz Air lill-Maniġer tal-Ajruport juru li t-tariffi tal-kummerċjalizzazzjoni ġew fatturati ftit xhur tard.

3.3.4. Il-Ftehim ta’ operazzjoni tal-1 ta’ Awwissu 2008

(67) Il-ftehim operazzjonali ġie konkluż fl-1 ta’ Awwissu 2008 għall-perjodu mill-11 ta’ Diċembru 2008 sal-10 ta’ Diċembru 2009, b’tiġdid awtomatiku għal perjodi ulterjuri ta’ 12-il xahar f’kull anniversarju tad-dħul fis-seħħ tiegħu (il-“Ftehim Operazzjonali”) (12). Il-Ftehim Operazzjonali ddeskriva fid-dettall ir-rekwiżiti għas-servizzi li għandhom jiġu pprovduti mill-Maniġer tal-Ajruport lil Wizz Air (servizzi tal-passiġġieri, servizzi ta’ sigurtà, servizzi ta’ tranżitu/trasferiment) u stabbilixxa l-imposti tal-ajruport applikabbli li għandhom jitħallsu minn Wizz Air kif ukoll l-iskontijiet u l-eżenzjonijiet għall-imposti.

(68) L-imposti kienu essenzjalment (13) l-istess kif stabbiliti fl-AIP tal-2008. Barra minn hekk, il-linja tal-ajru kienet intitolata għal skont ta’ 50 % għal sitt xhur għal żieda fil-frekwenzi.

(69) Il-ħlasijiet għas-servizzi kienu dovuti 30 jum wara l-wasla tal-fattura “mingħajr ebda tnaqqis minħabba kwalunkwe kontrotalba allegata jew inkella b’xi mod ieħor”. L-imgħax penali fuq pagament tard ġie stabbilit fil-livell ta’ 6,5 % fis-sena. Il-penali kellhom jitniżżlu f’fattura.

(70) Il-ksur tal-kunfidenzjalità tal-kuntratt kellu jiġi ssanzjonat b’penali fl-ammont ta’ EUR 10 000.

(71) Fil-25 ta’ Ġunju 2010, il-Ftehim Operazzjonali ġie emendat bi skema ġdida ta’ skontijiet, li kopriet il-perjodu sas-6 ta’ Frar 2011. Din l-iskema l-ġdida ta’ skontijiet tikkorrispondi għal dik stabbilita fl-AIP tal-2010.

3.3.5. Il-ftehim ta’ groundhandling tal-1 ta’ Awwissu 2008

(72) Il-ftehim ta’ groundhandling (il-“GHA”) kien jikkostitwixxi anness għall-Ftehim Standard ta’ Groundhandling ta’ April 2004 u kien effettiv mill-11 ta’ Diċembru 2008 sal-10 ta’ Diċembru 2009 b’tiġdid awtomatiku għal perjodi ulterjuri ta’ 12-il xahar f’kull anniversarju tad-dħul fis-seħħ tiegħu (14).

(73) Il-GHA stabbilixxa l-imposti tal-immaniġġjar għal inġenju tal-ajru tal-passiġġieri tat-tip Airbus A320 għal EUR 150 għal groundhandling wieħed li jikkonsisti minn wasla u minn tluq sussegwenti. Is-servizzi “fuq talba” ma ġewx inklużi u kellhom jitħallsu separatament.

(74) Il-fatturi għas-servizzi tal-immaniġġjar kellhom jinħarġu mhux aktar tard mill-5 jum tax-xahar ta’ wara. Il-pagamenti kellhom isiru fi żmien 30 jum mid-data tal-wasla tal-fattura. L-imgħax fuq pagament tard ġie stabbilit b’rata ta’ 6,5 % fis-sena.

(75) Fl-1 ta’ Frar 2010, il-GHA ġie estiż għal perjodu ta’ sena li jibda mis-6 ta’ Frar 2010. Id-dispożizzjoni fil-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni, li ppermettiet terminazzjoni immedjata tal-GHA u tal-Ftehim Operazzjonali mingħajr ebda danni meta jiskadi jew jiġi tterminat il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni, ġiet iddikjarata nulla.

(76) Fil-25 ta’ Ġunju 2010, il-GHA ġie emendat bi skema ġdida ta’ skontijiet applikabbli għall-imposti tal-immaniġġjar u għas-servizzi fuq talba li kopriet il-perjodu sas-6 ta’ Frar 2011. L-iskema l-ġdida ta’ skontijiet ġiet introdotta b’deċiżjoni tal-Bord tad-Diretturi tal-Maniġer tal-Ajruport fil-15 ta’ Ġunju 2010. Din l-iskema l-ġdida ta’ skontijiet tikkorrispondi għal dik stabbilita fl-AIP tal-2010.

3.4. Miżura 4 – Qtugħ ta’ imposti tal-ajruport fatturati lil Wizz Air għall-perjodu Ottubru 2009 - Frar 2010

(77) Fit-28 ta’ April 2010, il-Maniġer tal-Ajruport bagħat ċitazzjoni lil Wizz Air biex tħallas EUR 2 825 360 għal fatturi li jikkonċernaw it-tariffi dovuti taħt il-Ftehim Operazzjonali u l-GHA datati minn Ottubru 2009 sa Frar 2010.

(78) Fiż-żmien tad-Deċiżjoni tal-Ftuħ, Wizz Air ħallset biss EUR 264 367,10 fl-ewwel nofs tal-2010 u deher li ma kienet ittieħdet ebda azzjoni ulterjuri mill-Maniġer tal-Ajruport biex jiġbor l-ammonti dovuti.

4. RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA TA’ INVESTIGAZZJONI

(79) Fid-Deċiżjoni tal-Ftuħ, il-Kummissjoni kkonkludiet li r-rata bażi tal-imposti tal-ajruport li tinsab fl-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008, u l-AIP tal-2010 ma kinitx tammonta għal għajnuna mill-Istat.

(80) Madankollu, id-Deċiżjoni tal-Ftuħ qajmet il-kwistjoni dwar jekk il-miżuri li ġejjin ingħatawx bil-kundizzjonijiet tas-suq, u għalhekk ma kinux jinvolvu għajnuna mill-Istat. U jekk le, jekk tali għajnuna mill-Istat tistax tiġi kkunsidrata bħala kompatibbli mas-suq intern: — Finanzjament operattiv annwali mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport fl-2007, fl-2008 u fl-2009; — Skontijiet u ribassi skont l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010; — Il-ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport; — Qtugħ ta’ imposti tal-ajruport fatturati lil Wizz Air għall-perjodu Ottubru 2009 sa Frar 2010.

4.1. Miżura 1 – Finanzjament operattiv annwali mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport 2007 - 2009

(81) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-finanzjament annwali mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport ma jikkonformax mal-MEOP minħabba l-fatt li ma kienu pprovduti l-ebda pjan ta’ direzzjoni tan-negozju jew projezzjoni ta’ profittabbiltà, il-fatt li l-azzjonist minoritarju (Fondul Proprietatea) ma kienx jidher li kkontribwixxa għall-finanzjament taħt l-istess kundizzjonijiet u l-fatt li ma kienx ċar li l-Maniġer tal-Ajruport konsistentement ħallas id-dividendi korrispondenti lill-azzjonisti.

4.2. Miżura 2 – Skontijiet u ribassi skont l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010

(82) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-iskontijiet u r-ribassi fl-AIP tal-2007 kienu jammontaw għal għajnuna mill-Istat u ma setgħetx teskludi li l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010 kienu jinvolvu għajnuna mill-Istat. Il-Kummissjoni ma setgħetx teskludi li xi utenti tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kienu rċivew vantaġġ selettiv mogħti permezz ta’ tali ribassi u skontijiet. Fir-rigward tar-ribass il-ġdid għal inġenji tal-ajru ta’ aktar minn 70 MTOW stabbilit fl-AIP tal-2010, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li dan kien jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat peress li prima facie ma kienx biżżejjed biex ikopri l-kostijiet tal-Maniġer tal-Ajruport. Barra minn hekk, id-differenza fl-imposti għall-passiġġieri nazzjonali u l-passiġġieri internazzjonali kif ukoll għall-passiġġieri ta’ tranżitu wasslet lill-Kummissjoni biex tiddubita n-natura mhux diskriminatorja tal-iskemi.

4.3. Miżura 3 – Ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport

(83) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-Ftehimiet tal-2008 ma’ Wizz Air ma ġewx konklużi taħt kundizzjonijiet normali tas-suq u, għalhekk, Wizz Air irċiviet vantaġġ ekonomiku selettiv. Għalhekk, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-Ftehimiet tal-2008 kienu jammontaw għal għajnuna mill-Istat.

4.4. Miżura 4 – Qtugħ ta’ imposti tal-ajruport fatturati lil Wizz Air għall-perjodu Ottubru 2009 - Frar 2010

(84) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li hija ma setgħetx teskludi li l-qtugħ ta’ imposti tal-ajruport jinvolvi għajnuna mill-Istat peress li ma kienet ittieħdet l-ebda miżura ta’ infurzar.

5. KUMMENTI MIR-RUMANIJA

5.1. Miżura 1 – Finanzjament annwali mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport 2007 - 2009

(85) Ir-Rumanija spjegat li l-allegata għajnuna operatorja mogħtija lill-Maniġer tal-Ajruport fil-fatt tirrigwarda kostijiet ta’ investiment u ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Il-proġetti ta’ investiment huma indikati fit-Table 3 ta’ din id-deċiżjoni.

(86) Rigward il-finanzjament tat-titjib tar-runway u tal-estensjoni tar-rampa tal-inġenji tal-ajru fl-2007, fl-2008 u fl-2009, ir-Rumanija argumentat li dan il-finanzjament twettaq f’konformità mal-MEOP. Skont ir-Rumanija, l-MEOP ikun imħares jekk l-investimenti jsiru f’assi li jkunu proprjetà tal-Istat u li jiġġeneraw dħul minn dividendi u minn tariffi ta’ konċessjoni. F’dan il-każ, ir-Rumanija kkalkolat tariffa ta’ konċessjoni ta’ 2 % tal-introjtu gross riċevut permezz tal-konċessjoni. Ir-Rumanija ddikjarat li l-Pjan ta’ Żvilupp u l-Valutazzjoni tal-Kapaċità fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara li saru fl-2006 (il-“Valutazzjoni tal-Kapaċità”) indikaw sostenibbiltà ekonomika tal-investimenti. Skont ir-Rumanija, is-sostenibbiltà ekonomika setgħet kienet mistennija hekk kif iż-żieda fin-numru ta’ passiġġieri u t-titjib fl-effiċjenza jżidu d-dħul mill-operat tal-infrastruttura tal-ajruport. Skont ir-Rumanija, l-investimenti kienu wkoll meħtieġa biex jiġu ssodisfati r-rekwiżiti tas-sigurtà tal-avjazzjoni (b’mod partikolari biex jiġi evitat aċċess mhux awtorizzat għall-ajruplani) u biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet operattivi li jirriżultaw miż-żieda fit-traffiku. Ir-Rumanija ddikjarat ukoll li minbarra l-attivitajiet kummerċjali, l-infrastruttura ntużat ukoll għal attivitajiet militari, missjonijiet uffiċjali, missjonijiet ta’ tiftix u salvataġġ, titjiriet għal għajnuna umanitarja u ta’ emerġenza, titjiriet tan-NU, tas-Salib l-Aħmar u tan-Nofs Qamar l-Aħmar u oħrajn simili. Ir-Rumanija ddikjarat li l-attivitajiet ta’ interess nazzjonali (l-armata u d-difiża nazzjonali, missjonijiet umanitarji u ta’ salvataġġ, u oħrajn simili) jaqgħu taħt il-mandat tas-servizz pubbliku. Ir-Rumanija sostniet li skont il-liġi Rumena, il-Maniġer tal-Ajruport kellu l-obbligu li jippermetti l-użu liberu tal-infrastruttura tal-ajruport għal attivitajiet mhux kummerċjali bħal dawn.

(87) Rigward il-finanzjament ta’ tagħmir ta’ sigurtà fl-2008, ir-Rumanija argumentat li dan il-finanzjament huwa relatat ma’ attivitajiet li jaqgħu taħt il-mandat tas-servizz pubbliku. Ir-Rumanija ddikjarat li dawn l-investimenti kienu meħtieġa mir-Regolament (KE) Nru 2320/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 622/2003 u mil-liġi nazzjonali. Barra minn hekk, ir-Rumanija ddikjarat li t-tagħmir ta’ sigurtà għen lill-Maniġer tal-Ajruport biex jikkonforma mar-rekwiżiti dwar is-sigurtà tal-fruntiera imposti bir-Regolament (KE) Nru 562/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

(88) Rigward il-finanzjament tal-estensjoni u t-titjib tat-terminal mhux ta’ Schengen fl-2007, l-2008, l-2009 u l-2010, ir-Rumanija argumentat li dan il-finanzjament jew twettaq f’konformità mal-MEOP jew kien relatat ma’ attivitajiet li jaqgħu taħt il-mandat tal-politika pubblika. Skont ir-Rumanija, dawn l-investimenti kienu bbażati fuq kunsiderazzjonijiet ekonomiċi biex l-ajruport jitħejja għal numru ogħla ta’ passiġġieri. Ir-Rumanija ddikjarat li l-Istat kien iggwidat minn prospetti ta’ profittabbiltà fit-tul. Barra minn hekk, ir-Rumanija spjegat li l-investimenti kienu meħtieġa biex jiġu ssodisfati l-obbligi tar-Rumanija sabiex tissieħeb fiż-żona Schengen. B’mod partikolari, ir-Rumanija ddikjarat li l-investimenti kienu meħtieġa għall-konformità mar-Regolament (KE) Nru 2320/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u mar-Regolament (KE) Nru 562/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

(89) Rigward il-finanzjament ta’ żvilupp ta’ triq ta’ aċċess u ta’ parkeġġ fl-2007, ir-Rumanija argumentat li dan il-finanzjament twettaq f’konformità mal-MEOP. Ir-Rumanija ddikjarat li fl-2005 sar studju ta’ fattibbiltà dwar dan l-investiment u li dan kien jinkludi pjan ta’ direzzjoni tan-negozju kif ukoll valutazzjoni tal-profittabbiltà tal-investiment. Skont ir-Rumanija, l-analiżi tal-profittabbiltà kienet tindika opportunità għal dħul sinifikanti.

(90) Rigward il-finanzjament tat-tagħmir tad-dawl fl-2008, ir-Rumanija argumentat li dan il-finanzjament twettaq f’konformità mal-MEOP. Skont ir-Rumanija, l-investiment fit-tagħmir tad-dawl kien meħtieġ biex jiġu żgurati l-aħjar użu tal-infrastruttura tal-ajruport u s-sikurezza tal-passiġġieri u tal-inġenji tal-ajru. Ir-Rumanija ddikjarat li l-investiment kien ukoll profittabbli ex post.

5.2. Miżura 2 – Skontijiet u Ribassi skont l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010

5.2.1. L-AIP tal-2007 u l-AIP tal-2008

(91) Ir-Rumanija sostniet li l-Maniġer tal-Ajruport ilu jaħdem b’mod profittabbli mill-2007 u li l-profitti żdiedu b’mod kostanti minn dak iż-żmien ’l hawn. F’dan il-kuntest, it-tariffi applikati mill-Maniġer tal-Ajruport koprew il-kostijiet tas-servizzi mogħtija.

(92) Ir-Rumanija ddikjarat li d-deċiżjonijiet dwar l-applikazzjoni tal-imposti tal-ajruport kienu bbażati fuq noti ta’ sfond ekonomiċi u finanzjarji li saru minn dipartiment speċjalizzat tal-Maniġer tal-Ajruport.

(93) Skont ir-Rumanija, l-imposti tal-ajruport ġew ippubblikati fl-AIP u kienu applikabbli għall-utenti kollha fuq bażi mhux diskriminatorja.

(94) Ir-Rumanija ċċarat li l-AIP tal-2007 u l-AIP tal-2008 kienu approvati mill-Bord tad-Diretturi tal-Maniġer tal-Ajruport madwar xahrejn qabel id-dħul fis-seħħ ta’ kull AIP rispettivament.

(95) Skont ir-Rumanija, il-mudell kummerċjali ta’ Carpatair, jiġifieri l-mudell ta’ hub u spoke, wassal għal sitwazzjoni fejn, matul l-eqqel ħinijiet ta’ wasliet ta’ passiġġieri ta’ Carpatair, il-kapaċitajiet tal-ajruport kienu kważi eżawriti kompletament. Min-naħa l-oħra, fis-sigħat kwieti, il-kapaċità ma kinitx tintuża biżżejjed. Għalhekk, il-kostijiet inkrementali ta’ żieda fl-output ta’ passiġġieri fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara, mill-inqas fis-sigħat kwieti maħluqa bil-mudell operattiv ta’ Carpatair, kienet baxxa ħafna minħabba li l-biċċa l-kbira tal-kostijiet huma fissi. Konsegwentement, anke l-imposti ajrunawtiċi baxxi kienu stmati li kienu profittabbli b’mod inkrementali. Dan huwa muri biż-żieda ta’ 39 % fid-dħul operattiv osservat mill-Maniġer tal-Ajruport matul il-perjodu 2008-2010, li nkiseb b’żieda ta’ 22 % biss fil-kostijiet operatorji.

(96) Skont ir-Rumanija, ir-ribassi u l-iskontijiet inklużi fl-AIP tal-2007 u fl-AIP tal-2008 jirriflettu l-ekonomiji ta’ skala għall-Maniġer tal-Ajruport li jirriżultaw min-natura ta’ kostijiet fissi għoljin tal-operazzjoni tal-ajruport. Dan ifisser li hemm inċentiv qawwi biex jiġu segwiti l-volumi inkrementali. Ir-ribassi u l-iskontijiet huma mfassla biex jinċentivaw u jżidu l-attività ekonomika li tagħmel l-aktar użu effiċjenti mill-infrastruttura tal-ajruport.

5.2.2. L-AIP tal-2010

(97) Skont ir-Rumanija, il-Maniġer tal-Ajruport aġixxa waħdu meta ddetermina l-imposti u t-tnaqqis ippubblikati fl-AIP tal-2010. Ir-Rumanija ddikjarat li l-imposti u t-tnaqqis mhumiex attribwibbli għall-Istat.

(98) Ir-Rumanija sostniet li l-AIP tal-2010 ġiet adottata f’konformità mal-MEOP. Skont ir-Rumanija, id-dħul mhux mill-avjazzjoni, l-esternalizzazzjoni tan-network u ż-żieda fil-valur tal-kumpanija għandhom jiġu kkunsidrati meta tiġi analizzata l-konformità mal-MEOP. Madwar 14 % tad-dħul tal-Maniġer tal-Ajruport kien dħul minn attivitajiet mhux ajrunawtiċi. Skont ir-Rumanija, il-passiġġieri ta’ linji tal-ajru bi prezzijiet baxxi ħafna drabi huma aktar suxxettibbli li jixtru gazzetti, ikel, xorb jew oġġetti simili fil-ħwienet ta’ ajruport minn passiġġieri oħra billi l-linji tal-ajru bi prezzijiet baxxi normalment ma jipprovdux dawn l-oġġetti abbord.

(99) Ir-Rumanija kienet tal-fehma li l-AIP tal-2010 ipprovdiet inċentiv lil-linji tal-ajru biex jattiraw aktar passiġġieri. Ir-Rumanija ddikjarat li tul l-applikazzjoni tal-AIP tal-2010, it-traffiku fl-Ajruport żviluppa b’mod pożittiv (ara Table 10). Tabella 10: Ajruport ta’ Timișoara - Dħul u Numru ta’ passiġġieri Numru totali ta’ passiġġieri Dħul totali RON (EUR) 2008 831 404 22 033 887 (5 983 079 ) 2009 944 167 34 977 836 (8 254 746 ) 2010 1 137 218 37 565 399 (8 923 110 )

(100) Ir-Rumanija spjegat li l-imposti tal-ajruport applikabbli għal Carpatair tnaqqsu b’70 % għall-inżul u b’50 % għad-dawl. Intalbu biss EUR 1,5 għal kull passiġġier fi trasferiment. Skont l-AIP tal-2010, it-tnaqqis massimu tal-imposti tal-ajruport applikabbli għal Wizz Air kien jammonta għal bejn 67 % u 72 %. Skontijiet li jammontaw għal 72 % sa 85 % qatt ma ġew applikati għal Wizz Air minħabba li din qatt ma kienet laħqet il-limiti rispettivi. Skont ir-Rumanija, linji tal-ajru oħra kienu intitolati wkoll għat-tnaqqis tal-imposti skont il-livell ta’ passiġġieri jew movimenti milħuqa.

(101) Ir-Rumanija ddikjarat li t-tnaqqis tal-imposti tal-ajruport fl-AIP tal-2010 jirrifletti l-kostijiet ta’ opportunità tal-Maniġer tal-Ajruport biex jipprovdi servizzi lill-kumpaniji li jużaw inġenji tal-ajru żgħar u ħinijiet ta’ rotazzjoni itwal meta mqabbel mal-għoti ta’ servizzi lil inġenji tal-ajru akbar li jġibu numru akbar ta’ passiġġieri għal kull inżul. L-AIP tal-2010 kellha l-għan li tattira linji tal-ajru b’ħinijiet ta’ rotazzjoni iqsar sabiex tippermetti numru akbar ta’ rotazzjonijiet fis-siegħa u għalhekk ittejjeb il-kapaċità operattiva tal-Maniġer tal-Ajruport f’termini tan-numru ta’ nżul fis-siegħa.

(102) Ir-Rumanija ddikjarat li l-iskontijiet applikati għal Wizz Air jirriflettu wkoll l-ammont iżgħar ta’ servizzi użati. Wizz Air offriet biss titjiriet diretti u għalhekk ma kinitx teħtieġ faċilitajiet u servizzi meħtieġa għat-trasferiment. Għal titjiriet ta’ tranżitu, il-Maniġer tal-Ajruport għandu jirdoppja l-faċilitajiet ta’ sigurtà. Skont ir-Rumanija, 60 % tal-passiġġieri ta’ Wizz Air jagħmlu check-in online, u dan ifisser tnaqqis sinifikanti ta’ persunal meħtieġ fiċ-check-in. Il-passiġġieri ta’ Wizz Air iġorru inqas bagalji, u b’hekk dan inaqqas il-persunal u l-faċilitajiet meħtieġa għall-immaniġġjar ta’ dawn il-bagalji. Skont ir-Rumanija, it-timijiet ta’ Wizz Air stess ipprovdew it-tindif ta’ rutina tal-inġenji tal-ajru matul il-ħin ta’ rotazzjoni.

5.3. Miżura 3 – Ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport

(103) Ir-Rumanija sostniet li l-ebda wieħed mill-investimenti fir-restawr tat-taxiway jew fl-estensjoni tar-rampa ma sar speċifikament minħabba l-preżenza ta’ Wizz Air. Skont ir-Rumanija, l-investimenti li saru mill-Istat bħala azzjonist ewlieni tnedew qabel ma Wizz Air ħabbret l-intenzjoni tagħha li topera fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara. Ir-Rumanija ddikjarat li, bl-istess mod, l-investimenti u t-tiswijiet magħmula mir-riżorsi proprji tal-Maniġer tal-Ajruport ma sarux minħabba l-preżenza ta’ Wizz Air jew ta’ kwalunkwe linja tal-ajru oħra fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara iżda pjuttost biex jiżguraw il-kundizzjonijiet ta’ sikurezza u ta’ sigurtà meħtieġa għat-twettiq kif suppost tal-attività tal-ajruport. Saru tiswijiet minħabba tkagħbir bl-użu normali u mhux għal xi linja tal-ajru jew minħabba fiha.

(104) Skont ir-Rumanija, kif indikat fil-preambolu tiegħu, il-MtQ kien ftehim fil-prinċipju li ma kien jimponi l-ebda obbligu legali fuq il-partijiet. Ir-Rumanija sostniet li ħlief għall-ksur tal-klawżola ta’ kunfidenzjalità, il-ftehim ma stabbilixxa l-ebda sanzjoni għal ksur potenzjali. Minbarra n-nuqqas ta’ kwalunkwe obbligu validu fir-rigward tal-forniment tas-servizzi elenkati fil-MtQ, il-Maniġer tal-Ajruport ma wettaq ebda xogħol ta’ infrastruttura fil-perjodu kkonċernat minbarra x-xogħol ta’ infrastruttura li kien kompletament indipendenti mill-operazzjoni ta’ Wizz Air.

(105) Ir-Rumanija ddikjarat li l-MtQ jesprimi l-intenzjoni tal-partijiet li jibdew negozjati in bona fide dwar kooperazzjoni potenzjali li kellha tiġi stabbilita fuq il-bażi ta’ ftehimiet obbligatorji. Ir-Rumanija sostniet li dawn il-ftehimiet obbligatorji ġew tabilħaqq konklużi, u li prattikament issostitwew il-MtQ: Il-Ftehim Operazzjonali, il-GHA u l-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni.

(106) Skont ir-Rumanija, il-Maniġer tal-Ajruport aġixxa f’konformità mal-MEOP meta ffirma l-Ftehimiet tal-2008 ma’ Wizz Air. Sabiex tissostanzja l-argument, ir-Rumanija bagħtet lill-Kummissjoni pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ex ante mibni mill-ġdid ex post, li wera li l-Ftehimiet tal-2008 ma’ Wizz Air kienu mistennija jiġġeneraw numru ogħla ta’ passiġġieri, kif ukoll profitti ogħla.

5.4. Miżura 4 – Qtugħ ta’ imposti tal-ajruport fatturati lil Wizz Air għall-perjodu Ottubru 2009 - Frar 2010

(107) Ir-Rumanija ddikjarat li l-Maniġer tal-Ajruport aġixxa waħdu fir-rigward tal-ħlas tal-imposti tal-ajruport dovuti minn Wizz Air lill-Maniġer tal-Ajruport. Għalhekk, skont ir-Rumanija, id-deċiżjoni f’dan il-kuntest mhijiex attribwibbli għall-Istat Rumen.

(108) Ir-Rumanija sostniet li d-deċiżjoni mill-Maniġer tal-Ajruport dwar il-ħlas ta’ imposti tal-ajruport dovuti minn Wizz Air lill-Maniġer tal-Ajruport irrispettat l-MEOP.

(109) Skont ir-Rumanija, l-ammonti li kellhom jiġu rimborżati lil Wizz Air u rkuprati mingħandha ġew paċuti fl-1 ta’ Marzu 2014 fi ftehim ta’ riżoluzzjoni Nru 20310 (15) bejn il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air (il-“Ftehim ta’ Riżoluzzjoni”).

(110) Ir-Rumanija sostniet li mill-20 ta’ Novembru 2014, id-djun tal-Maniġer tal-Ajruport lil Wizz Air ammontaw għal EUR 0 u d-djun ta’ Wizz Air għall-Maniġer tal-Ajruport ammontaw għal EUR 122 861,67 għal operazzjonijiet mill-1 ta’ Ottubru 2014 sal-31 ta’ Ottubru 2014 u EUR 1 256,12 għall-kiri ta’ żona amministrattiva fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara. Skont ir-Rumanija dawn l-ammonti kienu dovuti fit-30 ta’ Novembru 2014.

6. OSSERVAZZJONIJIET MINN PARTIJIET TERZI

6.1. Carpatair

6.1.1. Miżura 3 – Ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport

(111) Skont Carpatair, id-diversi skemi favur l-operazzjoni ta’ Wizz Air fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat. L-għajnuna allegata mogħtija lil Wizz Air hija stmata minn Carpatair li tammonta għal EUR 5,5 miljun bejn Ottubru 2008 u Diċembru 2010. Din allegatament ingħatat permezz tal-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni, fl-ammont ta’ EUR 2,6 miljun u skontijiet ibbażati fuq l-AIP u l-Ftehim Operazzjonali, fl-ammont ta’ EUR 2,9 miljun. Barra minn hekk, Carpatair sostniet li fl-2011 il-miżura kompliet tiġi pprovduta lil Wizz Air mill-Maniġer tal-Ajruport u kienet tammonta għal EUR 8,3 miljun sa tmiem l-2011.

(112) Carpatair ikkummentat dwar l-MEOP. Skont Carpair, investitur li jopera f’ekonomija tas-suq kien jibbaża d-deċiżjonijiet tiegħu fuq l-ispeċifiċitajiet tal-ajruport. Minħabba l-pożizzjoni tagħha u l-isforzi ta’ Carpatair, mis-sena 2000 inħolqot sistema ta’ hub u spoke b’mod progressiv, u din wasslet għal sitwazzjoni li fiha Carpatair kienet tipprovdi 38 % tad-dħul tal-Maniġer tal-Ajruport fl-2008, fiż-żmien meta waslet Wizz Air. Dan huwa essenzjalment minħabba li Carpatair setgħet tattira traffiku stabbli ta’ nies tan-negozju li ġejjin mir-Rumanija, l-Italja, il-Moldova, l-Ukrajna u l-Ġermanja.

(113) Carpatair sostniet ukoll li t-traffiku fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kien ta’ 836 574 passiġġier fl-2007 u 890 704 passiġġieri fl-2008. Normalment dan kellu jkun il-bażi u r-referenza tad-dħul li fuqu investitur privat ikollu l-għan li jibni dħul marġinali. It-tħassib ewlieni tal-Maniġer tal-Ajruport kellu jkun li ma jintilfux in-negozju u d-dħul eżistenti. Madankollu, skont Carpatair, il-Maniġer tal-Ajruport ma kkunsidrax dan u, bħala riżultat, fl-2013 l-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara pproċessa biss 757 009 passiġġieri. Dan kien 15 % inqas minn qabel il-wasla ta’ Wizz Air. Investitur prudenti kien għalhekk jikkunsidra li kien dan it-traffiku stess li ġab rendiment ta’ kwalità għolja, u kien jillimita l-vantaġġ mogħti lil Wizz Air għal rotot ġodda biss. Dan ma kienx il-każ. Il-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni ta ribass ta’ 85 % fuq l-imposti kollha, fuq is-servizzi tal-immaniġġjar u anke fuq il-materjal użat għal tliet snin, fuq ir-rotot kollha, inkluż għalhekk nofshom li diġà jittajru minn Carpatair. Investitur għaqli kien ikun jaf li jekk idgħajjef il-klijent prinċipali tiegħu, Carpatair, kien se jeqred il-hub eżistenti u r-riżorsi marbuta magħha. Investitur privat għaqli kellu jkun konxju tal-marġni ta’ profittabbiltà reali fl-industrija, b’mod partikolari ta’ dawk il-linji tal-ajru li joperaw fuq mudell ta’ hub u spoke. Meta wieħed iqis li nofs id-dħul biss li ġej mill-operazzjoni fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara (20 % tad-dħul totali ta’ Carpatair) kien jintilef wara l-implimentazzjoni tal-għajnuna allegata, it-tnaqqis fir-ritmu tal-profittabbiltà jkun ta’ telf ta’ 15 % fuq id-dħul totali minn profitt ta’ 5 %. Meta espress f’ċifri assoluti, it-telf rispettiv kien ifisser impatt negattiv ta’ EUR 10 - 15-il miljun fis-sena.

(114) Carpatair iddikjarat li investitur prudenti kien jiżvela r-riżultati ta’ studju kkummissjonat fl-2006 li wera l-ħtieġa li tissewwa r-runway b’kost ta’ EUR 30 miljun. Id-direttur tal-ajruport il-ġdid għamel l-informazzjoni disponibbli fl-2010. Investitur privat prudenti huwa ggwidat mill-prospett ta’ profittabbiltà fit-tul li jippermetti li jiġi evitat il-kunċett ta’ terminu qasir ta’ profitt marġinali li jirriżulta minn dħul inkrementali estremament baxx bħal EUR 1 għal kull passiġġier. Huwa ċar li l-Maniġer tal-Ajruport, meta injora l-kostijiet tat-tiswija u - għall-kuntrarju – ippermetta lil linja tal-ajru li bilfors kellha tgħabbi żżejjed u tagħmel ħsara fuq ir-runway, ma kkunsidrax il-profittabbiltà fit-tul. Investitur prudenti fl-industrija tal-linji tal-ajru kien jimponi ħlas addizzjonali fuq tali linja tal-ajru, għal kull moviment ta’ operazzjoni ta’ tagħbija żejda.

(115) Carpatair sostniet li fil-bidu tal-2012, il-Maniġer tal-Ajruport ikkundizzjona t-tiġdid tal-kuntratt tiegħu bil-ftehim ta’ Carpatair bl-arranġamenti ma’ Wizz Air u t-termini tiegħu.

(116) Carpatair allegat li l-MEOP mhuwiex sodisfatt. Carpatair sostniet li ma saret l-ebda analiżi ex ante u l-ebda pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ma ġie ppreżentat lill-Kummissjoni skont il-Linji Gwida tal-2005 dwar il-finanzjament tal-ajruporti u l-għajnuna tal-bidu lil-linji tal-ajru li jitilqu minn ajruporti reġjonali (16) (il-“Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2005”).

(117) Carpatair ċaħdet l-argumenti tar-Rumanija dwar il-fatt li l-introjtu minn attivitajiet mhux ajrunawtiċi għandu jiġi inkluż fl-analiżi tal-MEOP. Carpatair iddikjarat li r-Rumanija ma kinitx f’pożizzjoni li tissottometti analiżi ekonomika dettaljata ta’ kif is-sussidji lil Wizz Air ikunu ġġustifikati minn żieda fil-profitt minn attivitajiet mhux ajrunawtiċi.

6.1.2. Il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014

(118) Carpatair iddikjarat li l-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014 jikkonfermaw li l-miżuri kienu għajnuna mill-Istat. It-test tal-MEOP ma ġiex issodisfat peress li ma kienx hemm pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ex ante u konsegwentement, l-awtoritajiet Rumeni ma pprovdewx lill-Kummissjoni b’tali pjan jew projezzjonijiet ta’ profittabbiltà tal-Ftehimiet tal-2008.

(119) Carpatair sostniet li l-aħħar data finanzjarja tal-Maniġer tal-Ajruport tikkonferma li l-għajnuna hija inkompatibbli. Carpatair argumentat li l-għajnuna mill-Istat naqqset il-profittabbiltà tal-Maniġer tal-Ajruport u l-għajnuna ma kinitx konformi mal-kundizzjonijiet kumulattivi għall-għajnuna tal-bidu.

(120) Carpatair informat ukoll lill-Kummissjoni li hija ressqet ilment quddiem il-Kunsill tal-Kompetizzjoni Rumen billi allegat li l-Maniġer tal-Ajruport abbuża mill-pożizzjoni dominanti tiegħu billi offra kundizzjonijiet diskriminatorji lil-linji tal-ajru.

6.2. Wizz Air

6.2.1. Miżura 2 – Skontijiet u Ribassi skont l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010

(121) Wizz Air sostniet li skont sa 85 % skont l-AIP tal-2010 qatt ma ġie applikat. Minflok, ġie applikat skont massimu medju ta’ 73 % wara li l-Ministeru tat-Trasport Rumen oppona l-iskema ta’ imposti msemmija hawn fuq.

(122) Barra minn hekk, skont Wizz Air, ma hemm l-ebda selettività u vantaġġ favur tagħha skont l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010. Linji tal-ajru oħra joperaw inġenji tal-ajru tal-istess daqs u MTOW bħal dak ta’ Wizz Air u għalhekk jistgħu jibbenefikaw mill-istess livell ta’ skont.

(123) Wizz Air allegat li sa mill-wasla tagħha, ix-xejra ġenerali lejn l-użu ta’ inġenji tal-ajru akbar kienet imħeġġa mill-Maniġer tal-Ajruport, u l-għadd ta’ passiġġieri żdied b’36 % fil-perjodu mill-2007 sal-2010, b’żieda fil-moviment ta’ 2 % biss.

(124) Għall-kuntrarju ta’ Carpatair, Wizz Air offriet servizz ta’ nollijiet baxxi, u l-operazzjonijiet tagħha kienu effiċjenti. Konsegwentement, kien ekonomikament razzjonali li l-provvista ta’ infrastruttura u servizzi inqas għalja jwasslu għall-applikazzjoni ta’ imposti aktar baxxi minn ajruport li jaġixxi bħala MEO. Wizz Air iddikjarat li tat spinta lit-traffiku tal-Ajruport billi żiedet id-dħul minn attivitajiet ajrunawtiċi u mhux ajrunawtiċi.

6.2.2. Miżura 3 – Ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport

(125) Wizz Air argumentat li n-nuqqas ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ex ante mhuwiex evidenza li l-awtoritajiet Rumeni naqsu milli jaġixxu bħala MEO.

(126) Wizz Air ħatret konsulent ekonomiku, Oxera Consulting Ltd, sabiex tħejji l-Valutazzjoni Ekonomika tal-MEIP fir-rigward tal-Ajruport. Ir-rapport ta’ Oxera, li ġie ppreżentat lill-Kummissjoni fis-27 ta’ Ottubru 2011, kellu l-għan li jistabbilixxi jekk it-test tal-MEOP ġiex sodisfatt fil-ftehimiet bejn il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air.

(127) L-analiżi ta’ Oxera ffokat fuq il-Ftehimiet tal-2008 kif ukoll l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010.

(128) Skont Oxera, l-imposti mħallsa minn Wizz Air fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara għandhom jitqabblu mal-imposti mħallsa minn Wizz Air f’ajruporti simili fuq perjodu ta’ żmien xieraq.

(129) Fl-analiżi ta’ Oxera, intgħażlu tliet ajruporti bħala komparaturi rilevanti għall-finijiet ta’ din l-analiżi. Oxera sostniet li l-istruttura ta’ sjieda u finanzjament ta’ dawn l-ajruporti hija tali li kollha kemm huma x’aktarx iġibu ruħhom b’mod konsistenti mal-ajruporti ta’ “investituri privati”, u dawn huma destinazzjonijiet ta’ Wizz Air li huma ġeneralment komparabbli f’numru ta’ dimensjonijiet.

(130) Abbażi tad-data riċevuta mingħand Wizz Air, Oxera kkonkludiet li l-imposti globali mħallsa mil-linja tal-ajru fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara jistgħu jitqabblu mal-imposti rispettivi mħallsa fit-tliet ajruporti komparaturi bejn 2008 - 2009 u 2010 - 2011, kemm fuq bażi ta’ kull passiġġier kif ukoll fuq bażi ta’ tlugħ u nżul.

(131) Skont Oxera, l-analiżi wriet li l-livell globali tal-imposti mħallsa minn Wizz Air fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara, skont il-ftehimiet dettaljati, huwa ogħla, bħala medja, mil-livell medju komparabbli ta’ imposti mħallsa mil-linja tal-ajru fl-ajruporti komparaturi. Il-prezzijiet aktar baxxi mħallsa minn Wizz Air fl-ajruporti komparaturi jissuġġerixxu li investitur privat x’aktarx kien jidħol f’kuntratt fuq it-termini tal-ftehim bejn il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air.

(132) Il-valutazzjoni tal-profittabbiltà tal-ftehimiet turi li investitur razzjonali fis-settur privat ikun lest li jidħol fl-istess ftehim ma’ Wizz Air. Għalhekk, l-analiżi tal-profittabbiltà implikat li, billi kkonkluda diversi ftehimiet ma’ Wizz Air, il-Maniġer tal-Ajruport ġab ruħu b’mod konsistenti mal-MEOP.

(133) B’mod ġenerali, Oxera kkonkludiet li r-riżultat tal-analiżi tal-komparatur u l-analiżi tal-profittabbiltà tal-ftehimiet issuġġerew li l-imposti mħallsa minn Wizz Air fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kienu komparabbli ma’ livell ta’ imposti li kienu jiġu offruti lil Wizz Air minn investitur li jopera f’ekonomija tas-suq proprjetarju ta’ ajruport f’ċirkostanzi simili.

6.2.3. Miżura 4 – Qtugħ ta’ imposti tal-ajruport fatturati lil Wizz Air għall-perjodu Ottubru 2009 - Frar 2010

(134) Fil-fehma ta’ Wizz Air, huwa ċar li l-allegat ammont pendenti dovut lill-Maniġer tal-Ajruport ma kienx jikkostitwixxi għajnuna. Wizz Air sostniet li kellha pretensjonijiet reċiproċi kontra l-Maniġer tal-Ajruport li rriżultaw mit-treġġigħ lura ta’ proċedura ta’ tpaċija bejn il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air.

(135) Wizz Air argumentat li l-imputabbiltà tal-Istat ma ġietx ippruvata għaliex il-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-Istat kien involut fin-nuqqas ta’ ħlas ta’ imposti dovuti.

(136) L-għajnuna allegata mogħtija mill-Maniġer tal-Ajruport lil-linji tal-ajru mhijiex attribwibbli lill-Istat Rumen bi kwotazzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti fi Stardust Marine (17). Skont Wizz Air, il-Maniġer tal-Ajruport jidher li aġixxa b’mod awtonomu u mingħajr l-approvazzjoni jew anke l-għarfien tal-Istat Rumen. L-intervent tal-gvern Rumen kien jikkonsisti biss f’ordnijiet biex jiġu invertiti ċerti miżuri adottati mill-Maniġer tal-Ajruport li ġew diżapprovati ex post mill-gvern.

6.2.4. Il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014

(137) Wizz Air tenniet li l-Ftehimiet tal-2008 mal-Maniġer tal-Ajruport ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat skont il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014.

(138) Skont Wizz Air, il-ftehimiet bejn il-Maniġer tal-Ajruport u Wizz Air kienu konformi mat-test tal-MEOP. It-tqabbil mal-prezz tas-suq u l-analiżi tal-profittabbiltà ex ante, deskritti fil-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014, ġew applikati f’dan il-każ, kif intwera mir-rapport ta’ Oxera.

(139) Wizz Air issib li l-allegata għajnuna mill-Istat lill-Maniġer tal-Ajruport, jekk kien hemm, ma ġietx mgħoddija lil Wizz Air. Hija rreferiet għall-punti 11 u 65 tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014 li skonthom meta ajruport ikun il-benefiċjarju ta’ għajnuna, il-vantaġġ li jirriżulta minn tali għajnuna ma jingħatax lil linja tal-ajru speċifika jekk l-infrastruttura rilevanti tkun miftuħa għal-linji tal-ajru kollha u ma jkunx iddedikat għal linja tal-ajru speċifika u l-linji tal-ajru jħallsu tariffi li jkopru mill-inqas il-kost inkrementali tal-operazzjoni tagħhom fl-ajruport.

(140) Wizz Air iddikjarat li dawn il-kundizzjonijiet kienu ssodisfati. Wizz Air ma kinitx l-unika linja tal-ajru li topera inġenji tal-ajru ta’ aktar minn 70 tunnellata MTOW fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara matul il-perjodu rilevanti u, għalhekk, linji tal-ajru oħra possibbilment ibbenefikaw minn ribassi simili jew akbar fuq l-imposti tal-ajruport minn Wizz Air.

(141) Wizz Air ikkonkludiet mill-punt 172 tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014, li anke jekk ikun instab li l-Maniġer tal-Ajruport ikun irċieva għajnuna, il-kompatibbiltà tagħha għandha tiġi vvalutata fuq il-bażi tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014, b’intensitajiet tal-għajnuna permessi għal ajruporti taħt 700 000 passiġġier.

6.3. Il-Maniġer tal-Ajruport

6.3.1. Miżura 3 – Ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport

(142) Il-Maniġer tal-Ajruport iddikjara li l-ebda għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE ma hija involuta fil-Ftehimiet tal-2008.

(143) Skont il-Maniġer tal-Ajruport, ma kienx hemm selettività. L-għajnuna allegata pprovduta lil Wizz Air kienet disponibbli għal-linji tal-ajru komparabbli kollha fuq bażi trasparenti u mingħajr diskriminazzjoni.

(144) Il-Maniġer tal-Ajruport sostna li l-arranġament ta’ kummerċjalizzazzjoni kien jikkonċerna s-servizzi ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ Wizz Air għall-Maniġer tal-Ajruport. Il-Maniġer tal-Ajruport kien se joffri tali arranġament lil linji tal-ajru oħra iżda ma setax, billi kien hemm limitazzjoni fuq kemm il-Maniġer tal-Ajruport seta’ jonfoq fuq ir-reklamar.

(145) Il-Maniġer tal-Ajruport argumenta li ma kellu l-ebda aċċess għar-riżorsi tal-Istat. Ir-riżorsi tal-Istat intużaw biss għall-forniment ta’ infrastruttura mhux diskriminatorja bħal taxiways, rampi, tagħmir ta’ sigurtà, faċilitajiet tat-terminals u tagħmir tat-terminals.

(146) Il-Maniġer tal-Ajruport allega li aġixxa b’mod awtonomu. Il-fatt li r-Rumanija hija azzjonista b’sehem ta’ 80 % fl-Ajruport ma jfissirx li l-Istat għandu kontroll dirett jew indirett fuq ir-riżorsi inkwistjoni.

(147) L-MEOP ġie ssodisfat f’kull aspett fil-Ftehimiet tal-2008. Il-Maniġer tal-Ajruport iddikjara li kien wettaq kalkoli qabel ma kkonkluda l-Ftehimiet tal-2008. Skont il-Maniġer tal-Ajruport, ma kien hemm l-ebda obbligu legali li jħejji pjan ta’ direzzjoni tan-negozju. Il-Maniġer tal-Ajruport ma kellu l-ebda raġuni għaliex iżomm xi dokumentazzjoni.

(148) Ir-Rapport ta’ RBB (18), mibgħut mill-Maniġer tal-Ajruport, fittex li jistma l-kostijiet u l-benefiċċji inkrementali għall-Maniġer tal-Ajruport skont il-Ftehimiet tal-2008. Skont ir-rapport, il-Ftehimiet tal-2008, anke matul it-tliet snin li fihom il-Maniġer tal-Ajruport ġarrab il-kost tal-Ftehim ta’ Kummerċjalizzazzjoni, ipproduċew redditu pożittiv għall-Maniġer tal-Ajruport.

(149) Ir-Rapport ta’ RBB ikkunsidra t-titjib fl-effiċjenza li gawda minnu l-Ajruport bħala riżultat tal-operazzjoni ta’ Wizz Air. Id-data wriet li Wizz Air ġarret għadd ferm akbar ta’ passiġġieri għal kull moviment ta’ inġenju tal-ajru minn linji tal-ajru oħra li joperaw fl-Ajruport. Għalhekk, iż-żieda ta’ Wizz Air mal-portafoll tal-klijenti tal-Maniġer tal-Ajruport tatu żieda sostanzjali fl-għadd ta’ passiġġieri għal żieda żgħira biss fil-movimenti tal-inġenji tal-ajru.

(150) Dan ir-ritmu tat-tkabbir tejjeb il-profittabbiltà tal-Ajruport: matul il-perjodu 2008 sa 2010, id-dħul operattiv totali tal-Maniġer tal-Ajruport żdied b’39 %, filwaqt li l-kostijiet operatorji totali żdiedu biss bi 22 %.

(151) Skont ir-Rapport ta’ RBB, id-data wriet li Wizz Air għandha sehem ta’ dħul minn attivitajiet ajrunawtiċi proporzjonat ma’ jew akbar mis-sehem tagħha kemm tal-passiġġieri kif ukoll tal-movimenti tal-inġenji tal-ajru fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara. B’kuntrast ma’ dan, ir-Rapport ta’ RBB iddikjara li d-data wriet li Carpatair konsistentement tat kontribuzzjoni iżgħar għad-dħul tal-Maniġer tal-Ajruport minn dik konsistenti mal-użu tagħha tal-faċilitajiet tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara kif imkejjel mis-sehem tagħha ta’ passiġġieri u ta’ movimenti tal-inġenji tal-ajru.

(152) Ir-rapport issuġġerixxa li Carpatair kisbet termini aħjar mill-Maniġer tal-Ajruport minn linji tal-ajru oħra, inkluża Wizz Air. Dan il-ħlas insuffiċjenti konsistenti meta mqabbel mal-użu tal-kapaċità jirrifletti l-ineffiċjenza relattiva, f’termini ta’ użu tal-ajruport, tal-modali tan-negozju ta’ Carpatair ibbażat fuq għadd kbir ta’ movimenti tal-inġenji tal-ajru li kull wieħed minnhom iġorr relattivament ftit passiġġieri.

(153) Skont l-istudju mill-Università ta’ Timișoara, l-investimenti magħmula mill-Maniġer tal-Ajruport kienu profittabbli u ta’ benefiċċju. L-istudju allega li l-Maniġer tal-Ajruport aġixxa f’konformità mal-MEOP.

(154) L-istudju ddikjara li l-Maniġer tal-Ajruport kellu strateġija korretta li wasslet għaż-żieda fl-għadd ta’ passiġġieri kif ukoll fil-movimenti tal-inġenji tal-ajru. Għal dan, meta jitqiesu bħala eżempju l-imposti fuq ajruporti oħra fil-pajjiż u barra mill-pajjiż, ġiet prodotta skema vantaġġuża ta’ skontijiet, speċjalment għal-linji tal-ajru li jġorru numri kbar ta’ passiġġieri u li joperaw inġenji tal-ajru b’kapaċità kbira. Barra minn hekk, l-imposti tal-kiri għall-postijiet ġewwa l-bini tat-terminal jirrispettaw il-prezz tas-suq, filwaqt li l-imposti kienu kompatibbli ma’ dawk prattikati f’Timișoara għal postijiet tal-istess tip.

6.3.2. Il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014 (il-Miżura 1 u l-Miżura 3)

(155) Il-Maniġer tal-Ajruport sostna li, abbażi tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014, ma kien hemm l-ebda għajnuna illegali mill-Istat. Anke li kieku kien hemm għajnuna, din kienet tkun kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE.

(156) Skont il-Maniġer tal-Ajruport, l-għajnuna lill-Maniġer tal-Ajruport ikkontribwiet għal objettiv definit sew ta’ interess komuni peress li żiedet il-mobilità taċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea u l-konnettività tal-Kontea ta’ Timiș billi stabbiliet punti ta’ aċċess għal titjiriet ġewwa l-UE, indirizzat il-konġestjoni tat-traffiku tal-ajru f’ajruporti ċentrali ewlenin tal-UE, u ffaċilitat l-iżvilupp reġjonali fil-Kontea ta’ Timiș.

(157) Il-Maniġer tal-Ajruport iddikjara li l-investiment kellu l-għan li joħloq kapaċità ġdida fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara, filwaqt li l-infrastruttura l-ġdida tissodisfa, fit-terminu medju, id-domanda prevista tal-linji tal-ajru, tal-passiġġieri u tal-ispedizjoniera fiż-żona ta’ kummerċ tal-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara.

(158) Skont il-Maniġer tal-Ajruport, l-arranġamenti bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat skont it-test tal-MEOP.

(159) Il-Maniġer tal-Ajruport applika ż-żewġ approċċi differenti deskritti fil-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014 għat-test tal-MEOP.

(160) Il-Maniġer tal-Ajruport sostna li l-prezz mitlub minn ajruport lil linja tal-ajru partikolari jikkorrispondi għall-prezz tas-suq: il-Maniġer tal-Ajruport fakkar li r-Rapport ta’ RBB wera li t-tariffi ajrunawtiċi mħallsa minn Carpatair fl-2010 kienu aktar baxxi minn dawk li kellhom jitħallsu minn Wizz Air.

(161) Fil-fehma tal-Maniġer tal-Ajruport, l-arranġamenti kkontribwew għall-profittabbiltà tal-Ajruport billi kkwantifikat il-kostijiet u l-benefiċċji inkrementali: skont ir-Rapport ta’ RBB, għall-perjodu 2008 sa 2010, l-arranġamenti ma’ Wizz Air urew profitt inkrementali għall-Maniġer tal-Ajruport.

(162) Barra minn hekk, filwaqt li l-imposti ajrunawtiċi għal Wizz Air kienu jirrappreżentaw fluss ta’ introjtu kontinwu għall-Maniġer tal-Ajruport minħabba operazzjonijiet kontinwi, madwar 50 % tal-kostijiet inkrementali li kellu jiffaċċja l-Maniġer tal-Ajruport kienu jikkonsistu f’pagament ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ darba fl-2009.

(163) Konsegwentement, il-Ftehimiet tal-2008 ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat.

6.4. L-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Linji tal-Ajru Reġjonali (ERA)

6.4.1. Miżura 3 – Ftehimiet tal-2008 bejn Wizz Air u l-Maniġer tal-Ajruport

(164) L-ERA (19) allegat li l-miżuri pprovduti lil Wizz Air huma għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(165) L-ERA temmen li d-data finanzjarja hija evidenza essenzjali tal-ksur u għalhekk għandha tiġi żvelata.

(166) Skont l-ERA, l-eżistenza ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ċar għandha tifforma element essenzjali ta’ analiżi ta’ kwalunkwe għajnuna mogħtija. Pjan bħal dan għandu juri biċ-ċar il-vijabbiltà finanzjarja tar-rotta.

(167) L-ERA enfasizzat li l-industrija tal-linji tal-ajru hija kkaratterizzata minn marġni tradizzjonalment baxx u minn rekwiżiti għoljin ta’ investiment kapitali. Għalhekk, vantaġġi kbar bħal dawn, iffinanzjati permezz ta’ fondi tal-Istat, malajr iwasslu biex dawk it-trasportaturi li ma jirċevux il-vantaġġ iħallu s-suq.

(168) Fil-fehma tal-ERA, ir-riżultat mhuwiex biss distorsjoni tal-kompetizzjoni, iżda pożizzjoni dominanti potenzjali ta’ monopolju min-naħa tal-operatur tal-ajruport sussidjat li fadal. L-impatt fuq il-konsumatur fuq medda twila ta’ żmien huwa żieda fil-prezzijiet u tnaqqis fl-għażla.

6.5. Eurojet

6.5.1. Miżura 2 – Skontijiet u Ribassi skont l-AIP tal-2007, l-AIP tal-2008 u l-AIP tal-2010

(169) Eurojet, kumpanija charter tan-negozju li topera wkoll fir-Rumanija, qablet li jingħata skont lil linja tal-ajru meta l-attivitajiet mhux tal-avjazzjoni jiffurmaw sehem importanti mid-dħul tal-ajruport.

(170) Madankollu, fil-fehma ta’ Eurojet, l-iskont ta’ 85 % applikabbli għall-operaturi li jużaw inġenji tal-ajru b’massa akbar minn 70 tunnellata ġie introdott b’mod ċar għall-benefiċċju esklussiv ta’ operatur uniku.

7. VALUTAZZJONI TAL-MIŻURA 1 – FINANZJAMENT OPERATTIV ANNWALI MOGĦTI LILL-MANIĠER TAL-AJRUPORT

7.1. Eżistenza ta’ Għajnuna

(171) Skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE “kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern.”

(172) Għalhekk, il-kwalifikazzjoni ta’ miżura bħala għajnuna mill-Istat skont it-tifsira ta’ din id-dispożizzjoni tirrikjedi li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kumulattivi li ġejjin: (a) il-benefiċjarju jkun impriża; (b) il-miżura tkun iffinanzjata minn riżorsi tal-Istat u tkun imputabbli lill-Istat; (c) hija tagħti vantaġġ ekonomiku lir-riċevitur tagħha; (d) il-vantaġġ ikun selettiv; u (e) il-miżura għandha twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni u tista’ taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(173) Fid-Deċiżjoni tal-Ftuħ, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-finanzjament pubbliku mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport kien jammonta għal għajnuna mill-Istat. Abbażi tal-informazzjoni disponibbli fiż-żmien tad-Deċiżjoni tal-Ftuħ, il-Kummissjoni kkunsidrat li tali finanzjament pubbliku jikkostitwixxi għajnuna operatorja.

(174) Wara d-Deċiżjoni tal-Ftuħ, ir-Rumanija sostniet li l-għotjiet annwali ma kinux jikkostitwixxu għajnuna operatorja iżda kienu allokati għal investimenti fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara. Ir-Rumanija argumentat ukoll li l-investimenti li saru ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat minħabba li dawn jew kienu jaqgħu taħt il-mandat tal-politika pubblika jew kienu konformi mal-MEOP.

(175) Il-Kummissjoni tfakkar li jeħtieġ li ssir distinzjoni bejn l-għajnuna għall-investiment u l-għajnuna operatorja. Skont il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014, l-għajnuna għall-investiment hija ddefinita bħala għajnuna maħsuba biex tiffinanzja l-assi kapitali fissi, speċifikament, sabiex tkopri d-“diskrepanza fil-finanzjament tal-ispejjeż kapitali”. L-għajnuna operatorja hija ddefinita bħala għajnuna biex tkopri d-“diskrepanza tal-likwidità operattiva”, jew fil-forma ta’ pagament bil-quddiem jew fil-forma ta’ pagamenti parzjali perjodiċi biex jiġu koperti l-kostijiet operatorji mistennija (ħlasijiet perjodiċi ta’ ammont f’daqqa).

(176) Il-Kummissjoni tinnota li l-proġetti ta’ investiment ippreżentati mir-Rumanija (Table 3) huma relatati mal-finanzjament ta’ assi kapitali fissi u kienu kontabilizzati fin-nefqa kapitali fil-kontijiet tal-Maniġer tal-Ajruport. Abbażi tal-informazzjoni pprovduta mir-Rumanija wara d-Deċiżjoni tal-Ftuħ, b’mod partikolari l-atti legali li japprovaw il-proġetti ta’ investiment, il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra tali finanzjament bħala finanzjament ta’ proġetti ta’ investiment.

(177) Il-Kummissjoni se tanalizza jekk l-investimenti ppreżentati mir-Rumanija (Table 3) jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat. Imbagħad il-Kummissjoni se tnaqqas l-ammont annwali ta’ investimenti li ma jikkostitwux għajnuna mill-Istat mill-ammont annwali totali ta’ investimenti. Id-differenza, jekk ikun hemm, hija l-ammont annwali ta’ għajnuna għall-investiment mogħtija lill-Maniġer tal-Ajruport.

(178) Imbagħad il-Kummissjoni se tanalizza jekk l-għajnuna għall-investiment mogħtija lill-Maniġer tal-Ajruport, jekk ikun hemm, tkunx kompatibbli.

7.1.1. L-attività ekonomika u l-kunċett ta’ impriża

7.1.1.1. Prinċipji

(179) Skont ġurisprudenza stabbilita, il-Kummissjoni l-ewwel għandha tistabbilixxi jekk il-Maniġer tal-Ajruport huwiex impriża skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE. Il-kunċett ta’ impriża jkopri kwalunkwe entità involuta f’attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus legali tagħha u l-mod kif tiġi ffinanzjata (20). Kwalunkwe attività li tikkonsisti fl-offerta ta’ oġġetti jew servizzi f’suq partikolari hija attività ekonomika.

(180) Hija ġurisprudenza stabbilita li l-operat u l-kostruzzjoni tal-infrastruttura ta’ ajruport għandhom jiġu kkunsidrati bħala attività ekonomika li taqa’ fl-ambitu tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat mit-12 ta’ Diċembru 2000, id-data tas-sentenza Aéroports de Paris (21). Ladarba operatur ta’ ajruport jipparteċipa f’attivitajiet ekonomiċi billi joffri servizzi tal-ajruport bi ħlas, irrispettivament mill-istatus legali tiegħu jew il-mod li bih jiġi ffinanzjat, dan jikkostitwixxi impriża skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE u, għaldaqstant, ir-regoli tat-Trattat dwar l-għajnuna mill-Istat ikunu kapaċi japplikaw għall-vantaġġi mogħtija mill-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat lil dak l-operatur tal-ajruport.

(181) Filwaqt li l-operaturi tal-ajruporti għandhom jiġu kkunsidrati bħala li jikkostitwixxu impriżi fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, għandu jiġi mfakkar li mhux l-attivitajiet kollha ta’ operatur tal-ajruport huma neċessarjament ta’ natura ekonomika (22).

(182) Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li l-attivitajiet li normalment jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Istat fl-eżerċizzju tas-setgħat uffiċjali tagħha bħala awtorità pubblika mhumiex ta’ natura ekonomika u ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (23).

(183) Għalhekk, il-finanzjament tal-attivitajiet li jaqgħu fi ħdan il-mandat tal-politika pubblika jew tal-infrastruttura direttament relatata ma’ dawk l-attivitajiet b’mod ġenerali ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat (24). F’ajruport, attivitajiet bħall-kontroll tat-traffiku tal-ajru, il-pulizija, id-dwana, it-tifi tan-nar, l-attivitajiet meħtieġa sabiex tiġi ssalvagwardjata l-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ interferenza illegali u l-investimenti relatati mal-infrastruttura u mat-tagħmir meħtieġa biex jitwettqu dawn l-attivitajiet ġeneralment jiġu kkunsidrati bħala li huma ta’ natura mhux ekonomika (25).

(184) Madankollu, il-finanzjament pubbliku tal-attivitajiet mhux ekonomiċi ma għandux iwassal għal diskriminazzjoni bla bżonn bejn il-linji tal-ajru u l-maniġers tal-ajruporti. Tabilħaqq, hija ġurisprudenza stabbilita li jkun hemm vantaġġ meta l-awtoritajiet pubbliċi jeħilsu lill-impriżi mill-kostijiet inerenti għall-attivitajiet ekonomiċi tagħhom (26). Għalhekk, jekk f’ordinament ġuridiku partikolari tkun prassi normali li l-linji tal-ajru jew il-maniġers tal-ajruporti jġorru l-kostijiet ta’ ċerti servizzi, filwaqt li xi linji tal-ajru jew maniġers tal-ajruporti li jipprovdu l-istess servizzi f’isem l-istess awtoritajiet pubbliċi ma jkollhomx bżonn iġorru dawk il-kostijiet, dawn tal-aħħar jistgħu jkunu qegħdin igawdu minn vantaġġ, anke jekk dawk is-servizzi minnhom infushom jiġu kkunsidrati bħala mhux ekonomiċi (27).

7.1.1.2. Applikazzjoni għall-każ preżenti

(185) Il-Maniġer tal-Ajruport huwa involut fil-kostruzzjoni, fil-manutenzjoni u fl-operat tal-infrastruttura tal-ajruport. Il-Maniġer tal-Ajruport joffri servizzi tal-ajruport u jitlob ħlas lill-utenti – operaturi tal-avjazzjoni kummerċjali kif ukoll utenti tal-avjazzjoni ġenerali mhux kummerċjali – għall-użu tal-infrastruttura tal-ajruport, sabiex b’hekk jisfruttaw l-infrastruttura b’mod kummerċjali. Għalhekk għandu jiġi konkluż li l-Maniġer tal-Ajruport kien involut f’attività ekonomika fil-perjodu li qed jiġi vvalutat u, għalhekk, jikkostitwixxi impriża skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(186) Ir-Rumanija sostniet li l-kostijiet li jirriżultaw mill-attivitajiet li ġejjin għandhom jiġu kkunsidrati bħala li jaqgħu fi ħdan il-mandat tal-politika pubblika (il-premessi (87) u (88)): — L-investimenti fir-restawr tar-runway u l-estensjoni tar-rampa huma relatati ma’ attivitajiet mhux kummerċjali fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Timișoara (bħal attivitajiet militari, missjonijiet uffiċjali, missjonijiet ta’ tiftix u salvataġġ, titjiriet umanitarji u ta’ emerġenza); — Investimenti f’tagħmir ta’ sigurtà; — Investimenti fl-iżvilupp tat-terminal mhux ta’ Schengen bl-għan li tiġi żgurata l-konformità mar-rekwiżiti tal-UE sabiex it-terminal ikun jista’ jirċievi titjiriet mhux ta’ Schengen – f’dak iż-żmien li fih ir-Rumanija kienet mistennija ssir membru taż-żona Schengen fl-2011.

(187) Rigward l-investimenti fir-restawr tar-runway u fl-estensjoni tar-rampa fl-2007, fl-2008 u fl-2009, il-Kummissjoni tfakkar li jekk l-infrastruttura tintuża kemm għal attivitajiet ekonomiċi kif ukoll għal dawk mhux ekonomiċi, il-finanzjament pubbliku se jaqa’ biss taħt ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat sa fejn dan ikopri l-kostijiet marbuta mal-attivitajiet ekonomiċi.

(188) Madankollu, f’dan il-każ, l-investimenti fir-restawr tat-taxiway u fl-estensjoni tar-rampa kienu meħtieġa b’mod predominanti minħabba l-użu kummerċjali tal-faċilitajiet tal-ajruport. Ir-Rumanija argumentat li l-investimenti kienu meħtieġa biex jiġu ssodisfati t-talbiet ta’ żieda fil-previżjonijiet tat-traffiku kummerċjali, biex jiġi ġġenerat aktar dħul għall-Maniġer tal-Ajruport u biex tiżdied il-profittabbiltà tiegħu (il-premessa (86)). Il-Kummissjoni tfakkar li l-finanzjament tal-attività mhux ekonomika ta’ ajruport ma jistax iwassal għal sussidjar reċiproku tal-attivitajiet ekonomiċi tal-ajruport. Għall-finijiet ta’ din id-Deċiżjoni, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-investimenti fir-restawr tar-runway u l-estensjoni tar-rampa huma kompletament marbuta ma’ attivitajiet ekonomiċi u għalhekk ma jaqgħux taħt il-mandat tal-politika pubblika.

(189) Rigward l-investimenti f’tagħmir ta’ sigurtà, il-Kummissjoni tfakkar li l-attivitajiet meħtieġa sabiex tiġi ssalvagwardjata l-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ interferenza illegali u l-investimenti relatati mal-infrastruttura u mat-tagħmir meħtieġa biex jitwettqu dawk l-attivitajiet ġeneralment jiġu kkunsidrati bħala ta’ natura mhux ekonomika. Il-Kummissjoni tikkunsidra l-kontroll tal-bagalji tal-istiva, tal-passiġġieri, tal-bagalji tal-kabina u l-kontroll tal-aċċess ta’ membri tal-pubbliku għaż-żona ta’ sigurtà ta’ ajruport bħala miżuri li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tas-salvagwardja tal-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ interferenza illegali (28).

(190) Ir-Rumanija kkonfermat li skont l-ordni ġuridiku Rumen, l-Istat jiffinanzja t-tagħmir ta’ sigurtà tal-ajruporti kollha abbażi tad-Deċiżjoni tal-Gvern 1661 mis-6 ta’ Diċembru 2007.

(191) Il-Kummissjoni tikkunsidra l-investimenti f’tagħmir ta’ sigurtà fl-2008 kif ippreżentat mir-Rumanija bħala meħtieġa sabiex tiġi ssalvagwardjata l-avjazzjoni ċivili kontra atti ta’ interferenza illegali. Għalhekk, l-investimenti jaqgħu taħt il-mandat tas-servizz pubbliku u b’hekk ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat.

(192) Rigward l-investimenti fl-iżvilupp tat-terminal mhux ta’ Schengen, ir-Rumanija tiddikjara li l-investimenti inizjali għal estensjoni tat-terminal kienu skattati minn kunsiderazzjonijiet ekonomiċi iżda kienu wkoll essenzjali għall-ħolqien ta’ terminal li jikkonforma mal-miżuri ta’ sikurezza meħtieġa mir-regoli tal-UE dwar is-sigurtà tal-avjazzjoni ċivili u l-kontroll tal-fruntieri ta’ Schengen. B’mod partikolari, dawn il-miżuri huma relatati mas-separazzjoni tal-passiġġieri. Ma kien hemm l-ebda speċifikazzjoni dwar liema investimenti kienu strettament meħtieġa għall-konformità ma’ tali regoli u għalhekk għall-eżerċitar tas-setgħat pubbliċi.

(193) Il-Kummissjoni tfakkar li l-finanzjament tal-attività mhux ekonomika ta’ ajruport ma jistax iwassal għal sussidjar reċiproku tal-attivitajiet ekonomiċi tal-ajruport. Abbażi tas-sottomissjoni tar-Rumanija, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-investimenti fit-terminals twettqu fil-parti l-kbira tagħhom għal skopijiet ekonomiċi. Għall-finijiet ta’ din id-Deċiżjoni, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-investimenti f’terminals mhux ta’ Schengen ma jaqgħux taħt il-mandat tal-politika pubblika.

(194) Bħala konlużjoni, il-Kummissjoni ssib li: (i) l-investimenti fir-restawr tar-runway u l-estensjoni tar-rampa fl-2007, fl-2008 u fl-2009 jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-mandat tal-politika pubblika u għalhekk jikkostitwixxu attività ekonomika; (ii) l-investimenti f’tagħmir ta’ sigurtà fl-2008 jaqgħu taħt il-mandat tal-politika pubblika u għalhekk ma jikkostitwixxux għajnuna mill-Istat; (iii) l-investimenti fl-iżvilupp tat-terminal mhux ta’ Schengen fl-2007, fl-2008 u fl-2009 ma jaqgħux taħt il-mandat tal-politika pubblika u għalhekk attività ekonomika.

7.1.2. Riżorsi tal-Istat u imputabbiltà lill-Istat

7.1.2.1. Prinċipji

(195) Sabiex jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat, il-miżuri inkwistjoni għandhom jiġu ffinanzjati minn riżorsi tal-Istat u d-deċiżjoni li tingħata l-miżura għandha tkun imputabbli lill-Istat.

(196) Il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat japplika għal kwalunkwe vantaġġ mogħti permezz tar-riżorsi tal-Istat mill-Istat innifsu jew minn kwalunkwe korp intermedjarju li jaġixxi permezz tas-setgħat mogħtija lilu (29). Ir-riżorsi tal-awtoritajiet lokali huma, għall-applikazzjoni tal-Artikolu 107 tat-TFUE, riżorsi tal-Istat (30).

7.1.2.2. Applikazzjoni għall-każ preżenti

(197) Il-finanzjament pubbliku mogħti lill-Maniġer tal-Ajruport ġie deċiż mid-deċiżjonijiet tal-Gvern 615/2002 u 1212/2007 (il-premessa (39)) u kien f’forma ta’ għotjiet diretti mill-baġit tal-awtorità nazzjonali, jiġifieri l-Ministeru tat-Trasport tar-Rumanija. Il-fondi ngħataw għall-proġetti ta’ investiment u ġew irreġistrati bħala nefqa kapitali. Il-fondi ġew allokati matul l-investiment kollu fuq il-bażi ta’ baġit approvat għas-sena kkonċernata.

(198) Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni tikkunsidra li dawn iridu jiġu ffinanzjati permezz tar-riżorsi tal-Istat u li għandhom ikunu wkoll imputabbli lill-Istat.

7.1.3. Selettività

7.1.3.1. Prinċipji

(199) Sabiex taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, miżura tal-Istat trid tiffavorixxi lil “ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti”. B’hekk, huma biss dawk il-miżuri tal-Istat li jiffavorixxu lill-impriżi li jagħtu vantaġġ b’mod selettiv li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat.

(200) Kif ikkonfermat mill-Qorti tal-Ġustizzja, meta t-termini tal-ftehim konkluż kienu proposti b’mod selettiv mill-Istat lil operatur wieħed jew aktar minflok fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi, stabbiliti b’test ta’ applikazzjoni ġenerali, applikabbli għal kwalunkwe operatur, flimkien ma’ elementi oħra, dan jista’ jkun indikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat (31).

7.1.3.2. Applikazzjoni għall-każ preżenti

(201) F’dan il-każ, l-appoġġ finanzjarju ġie propost u mogħti mill-Istat lil impriża waħda, jiġifieri l-Maniġer tal-Ajruport biss. Din hija miżura individwali. Għalhekk, il-Miżura 1 kienet selettiva skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

7.1.4. Vantaġġ ekonomiku

7.1.4.1. Prinċipji

(202) Vantaġġ skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE huwa kwalunkwe benefiċċju ekonomiku li impriża ma kenitx tikseb taħt kundizzjonijiet normali tas-suq, jiġifieri fin-nuqqas ta’ intervent mill-Istat. Huwa biss l-effett tal-miżura fuq l-impriża li huwa rilevanti, mhux il-kawża jew l-għan tal-intervent mill-Istat. Kull meta s-sitwazzjoni finanzjarja tal-impriża titjieb bħala riżultat ta’ intervent mill-Istat, ikun hemm il-preżenza ta’ vantaġġ.

(203) Barra minn hekk, riżorsi pubbliċi li jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ impriża mill-Istat, direttament jew indirettament, f’ċirkostanzi li jikkorrispondu għall-kundizzjonijiet normali tas-suq ma jistgħux jitqiesu bħala għajnuna mill-Istat (32) (il-“Prinċipju tal-MEO” jew l-“MEOP”).

(204) Il-Prinċipju tal-MEO japplika biss jekk l-Istat ikun aġixxa bħala operatur tas-suq privat li jkun f’ċirkostanzi komparabbli.

(205) Il-kunsiderazzjonijiet reġjonali jew ta’ politika ma jistgħux jiġu kkunsidrati għall-finijiet tat-test tal-MEOP. Kwalunkwe riperkussjoni pożittiva fuq l-ekonomija jew fuq l-aċċessibbiltà tar-reġjun li fih tinsab l-impriża għandha tiġi mwarrba (33).

(206) It-test tal-MEOP jenħtieġ li jkun ibbażat fuq informazzjoni disponibbli u l-iżviluppi prevedibbli fiż-żmien meta ngħata l-finanzjament pubbliku u ma għandux jiddependi minn xi analiżi bbażata fuq sitwazzjoni posterjuri (34).

(207) Konsegwentement, rigward il-finanzjament pubbliku lill-ajruporti, l-analiżi ta’ konformità mat-test tal-MEOP għandha tkun imsejsa fuq prospetti ta’ profittabbiltà ex ante soda għall-entità li tagħti l-finanzjament (35). Kwalunkwe previżjoni tat-traffiku użata għal dak l-iskop jenħtieġ li tkun realistika u soġġetta għal analiżi tas-sensittività raġonevoli. In-nuqqas ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju jikkostitwixxi indikazzjoni li t-test tal-MEOP jista’ ma jiġix issodisfat (36).

(208) Fin-nuqqas ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju, l-Istati Membri jistgħu jipprovdu analiżi jew dokumenti interni mill-awtoritajiet pubbliċi jew mill-ajruport ikkonċernat li juru b’mod ċar li analiżi ex ante turi li t-test tal-MEOP huwa ssodisfat (37).

(209) Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti, huwa l-Istat Membru nnifsu li għandu jistabbilixxi li huwa aġixxa bħala investitur privat prudenti (38) u ppreżenta lill-Kummissjoni l-evidenza f’dan ir-rigward (39).

7.1.4.2. Applikazzjoni għall-każ preżenti

(210) Fil-każ preżenti, sabiex tiddetermina jekk il-finanzjament pubbliku jagħtix vantaġġ lill-Maniġer tal-Ajruport li kieku ma kienx jikseb taħt kundizzjonijiet normali tas-suq, il-Kummissjoni trid tqabbel l-imġiba tal-awtoritajiet pubbliċi li qed jipprovdu l-għotjiet għal investiment dirett u l-injezzjonijiet ta’ kapital ma’ dik ta’ operatur f’ekonomija tas-suq li, mingħajr ma jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet soċjali, tal-politika reġjonali u settorjali kollha, huwa ggwidat minn prospetti ta’ profittabbiltà fit-tul, matul it-tul ta’ żmien tal-investiment (40). Dawn il-prospetti huma partikolarment rilevanti għall-investiment fl-infrastruttura, li spiss jinvolvu ammonti kbar ta’ riżorsi finanzjarji u jistgħu jipproduċu redditu pożittiv biss wara ħafna snin. Kwalunkwe valutazzjoni ta’ profittabbiltà ta’ ajruport għandha tikkunsidra d-dħul tal-ajruport.

(211) Il-Kummissjoni tinnota li inizjalment, il-Gvern kellu 100 % tal-ishma tal-Maniġer tal-Ajruport (il-premessa (28)). Madankollu, il-parteċipazzjoni azzjonarja tiegħu naqset għal 80 % tal-ishma fi tmiem l-2008. Id-daqs tal-parteċipazzjoni azzjonarja tal-Gvern meta mqabbel mal-proporzjon tal-kostijiet li jkun iffinanzja jiġi kkunsidrat għall-finijiet tal-valutazzjoni tal-MEOP.

(212) Il-Kummissjoni għandha tibbaża l-valutazzjoni tagħha fuq l-informazzjoni u s-suppożizzjonijiet li kienu għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet Rumeni rilevanti, fiż-żmien meta ngħata l-finanzjament pubbliku (41).

(213) Skont ir-Rumanija, l-investimenti li ġejjin saru f’konformità mal-MEOP (il-premessa (86): — Il-finanzjament tar-restawr tar-runway u tal-estensjoni tar-rampa fl-2007, fl-2008 u fl-2009; — Il-finanzjament tal-iżvilupp tat-terminal mhux ta’ Schengen fl-2007, fl-2008 u fl-2009; — Il-finanzjament tal-iżvilupp ta’ triq ta’ aċċess u ta’ żona tal-parkeġġ fl-2007; u — Il-finanzjament tat-tagħmir tad-dawl fl-2008.

(214) Skont ir-Rumanija, dawn l-investimenti kienu ggwidati minn prospetti ta’ profittabbiltà fit-tul li minnhom l-Istat jista’ jibbenefika f’pożizzjoni doppja: dik ta’ azzjonist li jirċievi dividendi u bħala sid li jirċievi tariffa ta’ konċessjoni (ikkalkolata bħala 2 % tal-introjtu gross riċevut permezz tal-isfruttament tal-konċessjoni) (il-premessa (86)). Ir-Rumanija tiddikjara li l-Pjan ta’ Żvilupp li sar fl-2006 u l-Valutazzjoni tal-Kapaċità li saret fl-2006 indikaw sostenibbiltà ekonomika tal-investimenti. Skont ir-Rumanija, is-sostenibbiltà ekonomika setgħet kienet mistennija hekk kif iż-żieda fin-numru ta’ passiġġieri u t-titjib fl-effiċjenza jżidu d-dħul mill-operat tal-infrastruttura tal-ajruport (il-premessa (86)).

(215) Il-Kummissjoni l-ewwel se tqis jekk l-istudji ta’ fattibbiltà ex ante pprovduti mir-Rumanija għall-investimenti ta’ hawn fuq humiex biżżejjed biex tiġi ppruvata l-konformità mal-MEOP.

Studji tal-fattibbiltà

(216) Ir-Rumanija ppreżentat studji ta’ fattibbiltà mħejjija fid-dawl tal-investimenti relatati mar-restawr tar-runway u mal-estensjoni tar-rampa, għall-iżvilupp tat-terminal mhux ta’ Schengen, għall-iżvilupp ta’ triq ta’ aċċess u ta’ żona tal-parkeġġ u għat-tagħmir tad-dawl. L-istudji ta’ fattibbiltà għandhom l-għan li jivvalutaw il-profittabbiltà globali tal-proġetti li rċevew investimenti mill-Istat. Għalhekk, dawn jintużaw biex jiġi analizzat jekk ir-Rumanija investietx fi proġetti li kienu mistennija li jkunu profittabbli.

(217) L-istudju ta’ fattibbiltà għar-restawr tar-runway u l-estensjoni tar-rampa sab valur preżenti nett (il-“VPN”) ta’ EUR 3,791 miljun u rata ta’ redditu interna ta’ 10,56 % (bl-użu ta’ rata ta’ skont ta’ 5 %). Il-Kummissjoni sabet li dan l-istudju juri għadd ta’ nuqqasijiet. B’mod partikolari, il-valur tal-VPN juri diskrepanzi sinifikanti meta mqabbel mal-valuri tal-VPN stabbiliti fl-istudji ta’ fattibbiltà ex post. Il-perjodu ta’ previżjoni ta’ 25 sena huwa twil wisq, minħabba n-natura limitata tat-tip ta’ investimenti restorattivi mwettqa mir-Rumanija, speċjalment meta jiġi kkunsidrat il-kontribut limitat tagħha għaż-żieda globali fl-għadd ta’ passiġġieri. B’kuntrast ma’ dan, l-istudju ta’ fattibbiltà ex post iħares lejn perjodu ta’ previżjoni sostanzjalment iqsar għal dan l-investiment (6 snin). Barra minn hekk, l-istudju ma jinkludi l-ebda evoluzzjoni tat-traffiku li kellha tkun il-bażi għad-dħul previst. Ir-rati ta’ inflazzjoni previsti mhumiex spjegati u huma baxxi ħafna (1,5 % mis-sena 11), b’kunsiderazzjoni tar-rata ta’ inflazzjoni f’dak iż-żmien (4,7 % fl-2007, 7,9 % fl-2008). Ir-rata ta’ skont ta’ 5 % mhijiex spjegata u tidher baxxa wisq, speċjalment meta mqabbla ma’ investimenti kontemporanji oħra, bħall-modernizzazzjoni u l-estensjoni taż-żona ta’ parkeġġ. Għalhekk, il-Kummissjoni ma tikkunsidrax li dan l-istudju huwa raġonevoli. Barra minn hekk, filwaqt li parti kbira mill-investimenti twettqu fl-2007, l-istudju sar f’Lulju 2008. Għalhekk, dan l-istudju ta’ fattibbiltà ma jistax jikkonferma l-profittabbiltà tal-investimenti kif meħtieġ mit-test tal-MEOP (42).

(218) Rigward l-istudju ta’ fattibbiltà għall-iżvilupp tat-terminal mhux ta’ Schengen, il-Kummissjoni sabet li meta kien qed jiġi kkalkolat il-VPN tat-terminal, l-istudju ma kkunsidrax l-investimenti bħala kostijiet. Għalhekk, il-Kummissjoni ma tistax taċċetta dan l-istudju ta’ fattibbiltà bħala prova ta’ konformità mal-MEOP. Barra minn hekk, l-istudju sar f’Ġunju 2008 u jidher li huwa relatat biss mal-investimenti fl-2009.

(219) Rigward l-istudju ta’ fattibbiltà għall-modernizzazzjoni u l-estensjoni tal-parkeġġ li fuq il-bażi tiegħu saru l-investimenti relatati mal-iżvilupp ta’ triq ta’ aċċess u ta’ parkeġġ, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-istudju huwa raġonevoli. L-istudju jassumi żieda ta’ 15 % fid-dħul miż-żieda mistennija fl-utenti tal-parkeġġ marbuta maż-żieda fl-għadd ta’ passiġġieri. L-istudju sab VPN pożittiv bl-użu ta’ rata ta’ skont ta’ 15 % matul it-tul ta’ żmien mistenni tal-investiment ta’ tmien snin. Il-Kummissjoni ssib li r-rata ta’ skont ta’ 15 % hija raġonevoli u t-tul ta’ żmien tal-investiment huwa qasir b’mod konservattiv. L-istudju juri li l-investiment se jkun diġà amortizzat wara ħames snin. L-istudju sar f’Novembru 2005 u għalhekk huwa xieraq biex jindika l-konformità tal-MEOP tal-investiment fl-2007. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota li fiż-żmien meta ġie deċiż il-finanzjament tal-modernizzazzjoni u tal-estensjoni tal-parkeġġ, il-Gvern kellu 100 % tal-ishma fil-Maniġer tal-Ajruport. Għalhekk mhuwiex meħtieġ li l-VPN tal-proġett jiġi aġġustat b’mod proporzjonat.

(220) Ir-Rumanija sostniet li d-data rilevanti għall-istudju ta’ fattibbiltà għat-tagħmir tad-dawl hija d-data meta tħejjiet minn IPTANA SA, li bdiet taħdem fuq l-istudju f’Awwissu 2007 taħt il-Kuntratt Nru 1016/22.8.2007 u ngħatat opinjoni favorevoli mill-Kunsill Tekniku u Ekonomiku tal-Ministeru tat-Trasport fl-Opinjoni Nru 33/1998, riveduta fl-2007. Madankollu, id-data eżatta ta’ meta sar l-istudju mhijiex disponibbli. Fi kwalunkwe każ, l-istudju ta’ fattibbiltà għat-tagħmir tad-dawl ma kienx jinkludi analiżi tal-profittabbiltà, iżda elabora l-istimi tal-kostijiet għal dan il-proġett. Għalhekk, dan ma wriex kif l-imġiba tal-Maniġer tal-Ajruport kienet iggwidata mill-prospetti ta’ profittabbiltà fit-tul. Għalhekk, il-Kummissjoni ma tistax taċċetta dan l-istudju ta’ fattibbiltà bħala prova ta’ konformità mal-MEOP.

(221) Fuq il-bażi ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li l-istudju ta’ fattibbiltà ex ante mħejji fid-dawl tal-investimenti relatati mat-triq ta’ aċċess u maż-żona tal-parkeġġ huwa suffiċjenti biex tiġi pprovata l-konformità mal-MEOP. Il-Kummissjoni ssib li l-istudji ta’ fattibbiltà għar-restawr tat-taxiway u għall-estensjoni tar-rampa, għad-dawl u għat-terminal mhux ta’ Schengen ma jurux konformità mal-MEOP.

Studji ta’ profittabbiltà ex ante mibnija mill-ġdid ex post

(222) Il-Maniġer tal-Ajruport ippreżenta wkoll studji ta’ profittabbiltà ex ante mibnija mill-ġdid ex post għall-investimenti elenkati fil-premessa (213).

(223) Rigward l-investimenti fir-restawr tar-runway u l-estensjoni tar-rampa, l-istudju ta’ profittabbiltà mibni mill-ġdid ex post sab VPN ta’ EUR 1 784 600,12 u rata ta’ redditu interna ta’ 13,12 %. Ir-rata ta’ skont użata kienet ta’ 9,1 %. L-istudju ex post mibni mill-ġdid jassumi previżjoni differenti tat-traffiku tal-passiġġieri minn dak disponibbli ex ante fuq il-bażi tal-Pjan ta’ Żvilupp. Dawn il-previżjonijiet tal-passiġġieri huma aktar konservattivi u n-numru stmat ta’ passiġġieri huwa aktar baxx minn dak inkluż fil-Pjan ta’ Żvilupp. F’dan ir-rigward, il-profittabbiltà mistennija kienet għalhekk tkun saħansitra ogħla li kieku kellha tiġi kkunsidrata l-previżjoni tal-għadd ta’ passiġġieri fil-Pjan ta’ Żvilupp. Madankollu, il-Kummissjoni tinnota li l-kostijiet stmati ta’ investiment huma differenti mill-istudju ta’ fattibbiltà ex ante li sar f’Lulju 2008. Il-Kummissjoni ma tistax tivverifika jekk is-suppożizzjonijiet dwar il-kostijiet ta’ investiment humiex dawk li setgħu kienu mistennija ex ante. Konsegwentement, mhuwiex possibbli li jiġi konkluż li s-suppożizzjonijiet li ġew kkunsidrati huma dawk li kienu jkunu disponibbli qabel ma ngħata l-finanzjament pubbliku u li l-istudju mibni mill-ġdid ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li jipprovdi analiżi tal-profittabbiltà ex ante affidabbli.

(224) Rigward l-investiment fit-tagħmir tad-dawl, l-istudju ta’ profittabbiltà mibni mill-ġdid ex post ipprovdut mill-Maniġer tal-Ajruport sab VPN ta’ EUR 226 066,84 u rata ta’ redditu interna ta’ 26,9 %. Ir-rata ta’ skont użata kienet ta’ 9,1 %. L-istudju ex post mibni mill-ġdid jassumi previżjoni differenti tat-traffiku tal-passiġġieri minn dik disponibbli ex ante fil-Pjan ta’ Żvilupp. Dawn il-previżjonijiet tal-passiġġieri użati huma aktar konservattivi peress li n-numru stmat ta’ passiġġieri huwa aktar baxx minn dak inkluż fil-Pjan ta’ Żvilupp. F’dan ir-rigward, il-profittabbiltà mistennija kienet għalhekk tkun saħansitra ogħla li kieku kellha tiġi kkunsidrata l-previżjoni tal-għadd ta’ passiġġieri fil-Pjan ta’ Żvilupp. Din l-analiżi ex ante mibnija mill-ġdid ex post tidher raġonevoli biex tindika l-prospetti ta’ profittabbiltà ex ante tal-invest