MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 232/43

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2015/1470

tat-30 ta’ Marzu 2015

dwar l-għajnuna mill-Istat SA.38517 (2014/C) (ex 2014/NN) et seq implimentata mir-Rumanija — Deċiżjoni ta’ Arbitraġġ Micula vs ir-Rumanija tal-11 ta’ Diċembru 2013

(notifikata bid-dokument C(2015) 2112)

(It-test Rumen biss huwa awtentiku)

(Test b’relevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu, (1)

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li sejħet lill-partijiet interesssati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjoni(jiet) imsemmija hawn fuq (2) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) B’Deċiżjoni tal-11 ta’ Diċembru 2013 (“id-Deċiżjoni”), tribunal tal-arbitraġġ (“it-Tribunal”) stabbilit taħt il-patroċinju taċ-Ċentru Internazzjonali għas-Soluzzjoni ta’ Tilwim dwar Investiment (“ICSID”) fil-Kawża Micula a.o. vs ir-Rumanija (3) ta kumpens favur il-ħames rikorrenti (l-aħwa Viorel u Ioan Micula u l-kumpaniji S.C. European Food S.A., S.C. Starmill S.R.L., u S.C. Multipack, li huma kollha proprjetà tal-aħwa Micula; kollettivament, “ir-rikorrenti”) kontra r-Rumanija fl-ammont ta’ RON 376 433 229 (madwar EUR 82 miljun (4)) għan-nuqqas tar-Rumanija li tassigura trattament ġust u ekwu tal-investimenti tar-rikorrenti, li kien jammonta għal ksur, min-naħa tar-Rumanija, tal-Artikolu 2(3) tal-Ftehim bejn il-Gvern tar-Renju tal-Isvezja u l-Gvern tar-Rumanija dwar il-Promozzjoni u l-Protezzjoni Reċiproka tal-Investimenti (“il-BIT”) (5). Barra minn hekk, it-Tribunal iddeċieda li għandu jkun dovut imgħax fuq dik is-somma sakemm ir-Rumanija timplimenta b’mod sħiħ id-Deċiżjoni. Sal-11 ta’ Diċembru 2013, l-ammont totali hekk dovut mir-Rumanija lir-rikorrenti kien jammonta għal RON 791 882 452 (madwar EUR 178 miljun (6)).

(2) B’ittra tal-31 ta’ Jannar 2014, is-servizzi tal-Kummissjoni infurmaw lill-awtoritajiet Rumeni li kwalunkwe implimentazzjoni jew eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tkun tikkostitwixxi għajnuna ġdida u tkun trid tiġi notifikata lill-Kummissjoni.

(3) Fl-20 ta’ Frar 2014, l-awtoritajiet Rumeni infurmaw lis-servizzi tal-Kummissjoni li kienu implimentaw b’mod parzjali d-Deċiżjoni billi paċew porzjon mill-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti kontra t-taxxi dovuti minn wieħed mir-rikorrenti, jiġifieri S.C. European Food S.A, lill-awtoritajiet Rumeni. Id-dejn tat-taxxa paċut b’dan il-mod kien jammonta għal RON 337 492 864 (madwar EUR 76 miljun (7)). Ir-Rumanija fittxet ukoll kjarifika mingħand is-servizzi tal-Kummissjoni dwar il-possibbiltà ta’ ħlas tal-ammont pendenti lil persuna fiżika (l-aħwa Viorel u Ioan Micula jew kwalunkwe persuna fiżika oħra li lilha tista’ tiġi assenjata t-talba).

(4) Fit-12 ta’ Marzu 2014, is-servizzi tal-Kummissjoni talbu aktar informazzjoni mingħand ir-Rumanija dwar l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni ulterjuri previsti tad-Deċiżjoni, li r-Rumanija pprovdiet b’ittra tas-26 ta’ Marzu 2014.

(5) Fl-1 ta’ April 2014, is-servizzi tal-Kummissjoni infurmaw lill-awtoritajiet Rumeni dwar il-possibbiltà li tinħareġ inġunzjoni ta’ sospensjoni sabiex ikun assigurat li ma titħallas l-ebda għajnuna inkompatibbli ulterjuri mill-Istat u talbu l-kummenti tar-Rumanija dwar dan. B’ittra tas-7 ta’ April 2014, ir-Rumanija ddikjarat li ma xtaqitx tikkummenta dwar il-possibbiltà li l-Kummissjoni toħroġ inġunzjoni ta’ sospensjoni.

(6) B’ittra tas-26 ta’ Mejju 2014, il-Kummissjoni infurmat lir-Rumanija bid-deċiżjoni tagħha li toħroġ inġunzjoni ta’ sospensjoni (“l-inġunzjoni ta’ sospensjoni”) skont l-Artikolu 11(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 (8), li tobbliga lir-Rumanija tissospendi kwalunkwe azzjoni li tista’ twassal għall-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tal-parti tad-Deċiżjoni li kienet għadha ma tħallsitx, billi dak ikun jikkostitwixxi ħlas ta’ għajnuna illegali mill-Istat, sakemm il-Kummissjoni tkun ħadet deċiżjoni finali dwar il-kompatibbiltà ta’ dik l-għajnuna mill-Istat mas-suq intern.

(7) B’ittra datata l-1 ta’ Ottubru 2014, il-Kummissjoni infurmat lir-Rumanija li hija kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat (“id-deċiżjoni ta’ ftuħ”) fir-rigward tal-implimentazzjoni parzjali tad-Deċiżjoni mir-Rumanija li seħħet fil-bidu tal-2014 (9) kif ukoll fir-rigward ta’ kwalunkwe implimentazzjoni jew eżekuzzjoni ulterjuri tad-Deċiżjoni.

(8) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tibda l-proċedura kienet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (10) fis-7 ta’ Novembru 2014. Permezz ta’ dik id-deċiżjoni, il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom.

(9) Ir-Rumanija ssottomettiet il-kummenti tagħha dwar id-deċiżjoni ta’ ftuħ fis-26 ta’ Novembru 2014. Ir-rikorrenti ssottomettew kummenti bħala parti interessata fit-8 ta’ Diċembru 2014, wara r-rifjut, min-naħa tal-Kummissjoni, tat-talba tagħhom biex ikollhom perjodu ta’ żmien itwal disponibbli sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom. Il-kummenti tar-rikorrenti ntbagħtu lir-Rumanija, li ngħatat l-opportunità biex tirreaġixxi; l-osservazzjonijiet tar-Rumanija dwar il-kummenti tar-rikorrenti waslu fis-27 ta’ Jannar 2015.

(10) Ir-rikorrenti talbu aċċess ukoll għall-korrispondenza bil-miktub kollha bejn il-Kummissjoni u r-Rumanija li kien hemm fil-fajl tal-każ. It-talba kienet rifjutata fid-19 ta’ Diċembru 2014 u r-rifjut kien affermat fit-2 ta’ Marzu 2015.

(11) B’ittri tad-9 u l-11 ta’ Marzu 2015, l-awtoritajiet Rumeni infurmaw lill-Kummissjoni li, fil-perjodu mill-5 ta’ Frar sal-25 ta’ Frar 2015, l-eżekutur maħtur mill-Qorti qabad ammont addizzjonali ta’ RON 9 197 482 mill-Ministeru tal-Finanzi u li sar ħlas volontarju tal-ammont li kien fadal (jiġifieri RON 466 760 066) (11), mill-Ministeru tal-Finanzi, f’kont imblukkat miftuħ f’isem il-ħames rikorrenti.

2. SFOND

Il-liġi dwar l-għajnuna mill-Istat applikabbli fir-Rumanija qabel l-adeżjoni tagħha fl-Unjoni

(12) Fl-1 ta’ Frar 1995, daħal fis-seħħ il-Ftehim Ewropew ta’ assoċjazzjoni (“EA”) bejn il-Komunità Ewropea (il-“Komunità”) u l-Istati Membri tagħha, minn naħa, u r-Rumanija, min-naħa l-oħra. (12) L-għan tal-EA kien li jipprepara lir-Rumanija għall-adeżjoni fl-Unjoni. L-Artikolu 64(1)(iii) tal-EA ddikjara bħala inkompatibbli mal-funzjonament xieraq tal-EA kwalunkwe għajnuna pubblika li twassal għal distorsjoni jew thedded li twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti prodotti sa fejn dawn jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Unjoni u r-Rumanija. Skont l-Artikolu 64(2) tal-EA, kwalunkwe prattika kuntrarja għal dan l-Artikolu kellha tiġi valutata “fuq il-bażi ta’ kriterji li joħorġu mill-applikazzjoni tar-regoli tal-Artikoli 85, 86 u 92 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea” (issal-Artikoli 101, 102 u 107 tat-Trattat). Din ir-referenza dinamika għall-“kriterji li joħorġu mill-applikazzjoni tar-regoli” tirreferi għar-regoli kollha tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, inklużi dawk li jirregolaw l-għoti ta’ għajnuna reġjonali mill-Istat. (13) Minbarra l-obbligu sostantiv sabiex tikkonforma mad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, l-Artikoli 69 u 71 tal-EA obbligaw lir-Rumanija tarmonizza l-leġislazzjoni domestika tagħha mal-acquis communautaire, li jsemmi b’mod espliċitu d-dritt tal-Unjoni dwar il-kompetizzjoni u b’hekk id-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat li jifforma parti minnu. Għalhekk, l-EA obbliga lir-Rumanija, u r-Rumanija impenjat ruħha li tikkonforma mal-korp kollu tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, l-EA kien parti mill-ordni legali domestiku wara li ġie ratifikat bil-liġi 20/1993 mill-Parlament nazzjonali u ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali nazzjonali fit-12 ta’ April 1993 (14).

(13) Sabiex tikkonforma mal-obbligu ta’ armonizzazzjoni tagħha skont l-EA, ir-Rumanija għaddiet il-Liġi Nru 143/1999 dwar l-għajnuna mill-Istat (“liġi dwar l-għajnuna mill-Istat”) fl-1999, li daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2000. Dik il-liġi kienet tinkludi l-istess definizzjoni ta’ għajnuna mill-Istat bħal dik kontenuta fl-Artikolu 64 tal-EA u skont id-dritt tal-Unjoni. Dik il-liġi ħatret ukoll lill-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni (15) u lill-Uffiċċju Rumen għall-Kompetizzjoni (16) bħala l-awtoritajiet ta’ sorveljanza nazzjonali tagħha dwar l-għajnuna mill-Istat, responsabbli sabiex jivvalutaw il-kompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat mogħtija mir-Rumanija lill-impriżi (17) u stabbiliet il-proċedura li għandha tiġi segwita għan-notifika u l-awtorizzazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat li kienet immudellata fuq l-Artikolu 108 tat-Trattat.

L-iskema ta’ inċentivi għall-investiment

(14) Fit-2 ta’ Ottubru 1998, ir-Rumanija ppromulgat l-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza 24/1998 (“EGO 24”), li tagħti lil ċerti investituri f’reġjuni żvantaġġati sensiela ta’ inċentivi, fosthom: — l-Artikolu 6(1)(a): eżenzjoni mill-ħlas tad-dazji doganali u t-taxxa fuq il-valur miżjud fuq makkinarju, għodod, installazzjonijiet, tagħmir, mezzi tat-trasport, oġġetti oħra soġġetti għad-deprezzament li jiġu impurtati jew manifatturati domestikament bl-iskop li jsir investiment f’dak ir-reġjun (“Faċilità għall-Makkinarju”); — l-Artikolu 6(1)(b): rifużjonijiet tad-dazji doganali fuq materja prima, parts tal-bdil u/jew komponenti neċessarji sabiex tinkiseb il-produzzjoni proprja tal-investitur f’dak ir-reġjun (“Faċilità għall-Materja Prima”); — l-Artikolu 6(1)(c): eżenzjoni mill-ħlas tat-taxxa fuq il-profitt matul il-perjodu li fih iż-żona rilevanti tkun ikklassifikata bħala reġjun żvantaġġat (“Faċilità għat-Taxxa fuq il-Profitt”).

(15) Il-Gvern Rumen iddeċieda liema reġjuni għandhom jiġu kklassifikati bħala żvantaġġati u għal kemm żmien, sa massimu ta’ 10 snin. B’deċiżjoni tal-25 ta’ Marzu 1999, il-Gvern iddikjara ż-żona tal-minjieri ta’ Ștei-Nucet, fil-kontea ta’ Bihor, bħala reġjun żvantaġġat għal 10 snin, effettivi fl-1 ta’ April 1999.

(16) Fil-15 ta’ Mejju 2000, il-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni adotta d-Deċiżjoni Nru 244/2000, li fiha sab li diversi mill-inċentivi offruti taħt l-EGO 24 kienu jgħawġu l-kompetizzjoni. Huwa qies li l-“[e]żenzjoni mid-dazju doganali fuq il-materja prima hija kkunsidrata bħala għajnuna mill-Istat għal skopijiet operattivi … li twassal għal tfixkil tal-kompetizzjoni” u ddeċieda li “ir-rimborż tad-dazji doganali fuq il-materja prima impurtata, il-parts tal-bdil u/jew il-komponenti neċessarji għal skopijiet ta’ produzzjoni proprja fi ħdan żona … għandha titħassar”. Dik id-deċiżjoni kienet adottata b’riżultat tan-notifika mill-aġenzija nazzjonali għall-iżvilupp reġjonali (il-konċedent tal-għajnuna taħt l-EGO 24) lill-Kunsill għall-Kompetizzjoni, skont il-Liġi Nru 143/1999, tal-modifiki previsti fl-EGO 24 inklużi fl-abbozz ta’ Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza 75/2000 (“EGO 75”). Fost modifiki oħra nnotifikati, il-leġiżlatur Rumen ippreveda s-sostituzzjoni tar-rimborż tad-dazji doganali skont l-Artikolu 6(1)(b) tal-EGO 24 (il-Faċilità għall-Materja Prima) b’eżenzjoni mid-dazji doganali fuq materja prima, parts tal-bdil u/jew komponenti impurtati neċessarji għal skopijiet ta’ produzzjoni proprja. Fid-Deċiżjoni Nru 244/2000, il-Kunsill għall-Kompetizzjoni ta awtorizzazzjoni kondizzjonali għall-abbozz tal-EGO 75, bil-kundizzjoni li jkunu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin: (i) il-faċilitajiet skont l-Artikolu 6(1)(b) tal-EGO 24 għandhom jiġu revokati u l-emenda prevista biex ir-rimborż tad-dazji doganali jiġi sostitwit b’eżenzjoni mid-dazji doganali għandha tiġi rtirata u (ii) l-emendi previsti fl-Artikolu 6(1)(c) tal-EGO 24 (il-Faċilità għat-Taxxa fuq il-Profitt) ikunu limitati biss għall-profitt li jerġa’ jiġi investit.

(17) Fl-1 ta’ Lulju 2000, daħlet fis-seħħ l-EGO 75. Madankollu, l-EGO 75, kif adottata, ma kinitx tikkonforma mal-kundizzjonijiet tal-Kunsill għall-Kompetizzjoni sabiex tirrevoka l-Faċilità għall-Materja Prima u sabiex tirtira l-emenda prevista għaliha. Minflok, hija emendat l-Artikolu 6(1)(b) tal-EGO 24 billi ssostitwiet ir-rifużjoni fuq id-dazji doganali taħt il-Faċilità għall-Materja Prima b’eżenzjoni fuq id-dazji doganali fuq il-materja prima impurtata bi ksur dirett tad-Deċiżjoni Nru 244/2000.

(18) Il-Kunsill għall-Kompetizzjoni sfida n-nuqqas ta’ implimentazzjoni tad-deċiżjoni tiegħu quddiem il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, li madankollu warrbet l-applikazzjoni fis-26 ta’ Jannar 2001 bħala inammissibbli (18). L-inammissibbiltà kienet ibbażata fuq il-fatt li l-EGO 75 kienet ikkunsidrata bħala miżura leġislattiva u mhux amministrattiva, li l-Kunsill għall-Kompetizzjoni ma setax jikkontesta l-legalità tagħha skont il-Liġi Nru 143/1999 u li kwalunkwe kunflitt bejn id-dispożizzjonijiet legali kellu jiġi solvut mill-gvern u l-Parlament mingħajr interferenza mill-qrati. Il-Qorti Għolja tal-Kassazzjoni tal-Ġustizzja tar-Rumanija ċaħdet l-appell tal-Kunsill għall-Kompetizzjoni kontra d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell tad-19 ta’ Frar 2002 bħala inammissibbli għal raġunijiet simili (19).

(19) Fi Frar 2000, ir-Rumanija bdiet it-taħditiet għall-adeżjoni fl-Unjoni. Il-politika dwar il-kompetizzjoni, li tinkludi l-konformità mar-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, kienet tifforma parti minn dawk in-negozjati. Fil-kuntest ta’ dawk in-negozjati, il-Pożizzjoni Komuni tal-Unjoni tal-21 ta’ Novembru 2001 innotat li “hemm numru ta’ skemi ta’ għajnuna inkompatibbli eżistenti kif ukoll ġodda li ma nġabux konformi mal-acquis”, inklużi “faċilitajiet ipprovduti taħt l-[EGO 24 u l-EGO 75]” (20).

(20) Fil-31 ta’ Awwissu 2004, ir-Rumanija ħassret l-inċentivi kollha pprovduti taħt l-EGO 24, kif emendata bl-EGO 75, ħlief il-Faċilità għat-Taxxa fuq il-Profitt. Ir-revoka tal-inċentivi skont l-EGO 24 daħlet fis-seħħ fit-22 ta’ Frar 2005. Ir-rapport li jakkumpanja l-att li jħassar l-EGO 24, kif emendat bl-EGO 75, spjega: “Sabiex jiġu ssodisfati l-kriterji fir-regoli Komunitarji dwar l-għajnuna mill-Istat, u anki sabiex jitlestew in-negozjati skont il-Kapitolu Nru 6 – Politika dwar il-Kompetizzjoni, huwa neċessarju li jiġu eliminati l-forom kollha ta’ għajnuna mill-Istat fil-leġislazzjoni nazzjonali li mhumiex kompatibbli mal-acquis communautaire f’dan il-qasam u, f’dan ir-rigward, huwa propost li jitneħħew […] id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 paragrafu (1), l-ittra (b), l-ittra (d) u l-ittra (e) tal-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza Nru 24/1998 dwar iż-żoni żvantaġġati […]” (21).

L-investimenti mir-rikorrenti u l-proċedimenti tal-arbitraġġ tal-ICSID

(21) Ir-rikorrenti għamlu ċerti investimenti fiż-żona ta’ Ștei-Nucet, Kontea ta’ Bihor, ir-Rumanija, fil-bidu tas-snin 2000. Fl-1 ta’ Ġunju 2000, S.C. European Food S.A. kisbet ċertifikat ta’ investitur permanenti, filwaqt li S.C. Starmill S.R.L. u S.C. Multipack kisbu ċ-ċertifikati ta’ investitur permanenti (“PIC”) tagħhom fis-17 ta’ Mejju 2002, u b’hekk dawk il-kumpaniji saru eliġibbli sabiex jibbenefikaw mill-iskema stabbilita bl-EGO 24, kif emendata bl-EGO 75, għall-investimenti magħmula minnhom minn dawk id-dati ‘l quddiem fir-reġjun ta’ Ștei-Nucet, kontea ta’ Bihor, fir-Rumanija.

(22) Fl-2003, ir-Rumanija u l-Isvezja kkonkludew il-BIT, li ta lill-investituri ta’ kull pajjiż (inkluż għall-investimenti li jkunu għamlu qabel id-dħul fis-seħħ tal-BIT (22)) ċerti protezzjonijiet meta jinvestu fil-pajjiż l-ieħor. Fost affarijiet oħra, il-BIT iggarantixxa t-trattament ġust u ekwu tal-investimenti koperti fl-Istat ospitanti, li ġie interpretat bħala li jinkludi wkoll il-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi tal-investituri. Huwa kien jippermetti wkoll lill-investituri li jibdew proċedimenti quddiem tribunal tal-arbitraġġ internazzjonali jekk iħossu li d-drittijiet tagħhom skont il-BIT ġew miksura mill-Istat ospitanti. Billi l-aħwa Micula għandhom ċittadinanza Svediża, huma sostnew li l-investimenti tagħhom fir-Rumanija kienu koperti mill-BIT.

(23) Fit-28 ta’ Lulju 2005, u b’reazzjoni għar-revoka tal-inċentivi għall-investiment taħt l-EGO 24, ir-rikorrenti talbu l-istabbiliment ta’ tribunal tal-arbitraġġ skont id-dispożizzjonijiet tal-BIT għas-soluzzjoni ta’ tilwim. B’deċiżjoni tal-24 ta’ Settembru 2008, it-Tribunal sab li t-talbiet tar-rikorrenti kienu ammissibbli. Ir-rikorrenti inizjalment kienu talbu l-istabbiliment mill-ġdid tal-inċentivi għall-investiment skont l-EGO 24 li kienu ġew revokati mit-22 ta’ Frar 2005. Madankollu, matul il-proċedimenti, ir-rikorrenti rtiraw parzjalment it-talba tagħhom fl-2009 u minflok talbu kumpens għad-danni li rriżultaw mir-revoka tal-inċentivi skont l-EGO 24. Ir-rikorrenti allegaw li, bir-revoka tal-inċentivi, ir-Rumanija kienet kisret l-aspettattivi leġittimi tagħhom li dawk l-inċentivi jkunu disponibbli, fis-sustanza, sal-1 ta’ April 2009. Għalhekk, skont ir-rikorrenti, ir-Rumanija kienet kisret l-obbligu tagħha ta’ trattament ġust u ekwu dovut lilhom bħala investituri Svediżi skont l-Artikolu 2(3) tal-BIT.

(24) Matul il-proċedimenti tal-arbitraġġ, il-Kummissjoni intervjeniet bħala amicus curiae. Fl-intervent tagħha, ippreżentat fl-20 ta’ Lulju 2009, il-Kummissjoni spjegat li l-inċentivi skont l-EGO 24 kienu: “inkompatibbli mar-regoli Komunitarji dwar l-għajnuna reġjonali. B’mod partikolari, l-inċentivi ma kinux jirrispettaw ir-rekwiżiti tal-liġi Komunitarja rigward l-ispejjeż eliġibbli u l-intensitajiet tal-għajnuna. Barra minn hekk, il-faċilitajiet kienu jikkostitwixxu għajnuna operatorja, li hija pprojbita bir-regoli dwar l-għajnuna reġjonali”.

(25) Il-Kummissjoni osservat ukoll li “kwalunkwe deċiżjoni li terġa’ tistabbilixxi l-privileġġi aboliti mir-Rumanija, jew li tikkumpensa lir-rikorrenti għat-telf ta’ dawk il-privileġġi, twassal għall-għoti ta’ għajnuna ġdida li ma tkunx kompatibbli mat-Trattat tal-KE”. Hija avżat ukoll lit-Tribunal li l-“eżekuzzjoni ta’ [kwalunkwe deċiżjoni li titlob li r-Rumanija terġa’ tistabbilixxi skemi ta’ investiment li nstabu li mhumiex kompatibbli mas-suq intern matul in-negozjati tal-adeżjoni] għalhekk ma tistax isseħħ jekk din tmur kontra r-regoli tal-politika tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat”.

(26) Fid-Deċiżjoni tal-11 ta’ Diċembru 2013, it-Tribunal sab li bir-revoka tal-inċentivi skont l-EGO 24, ir-Rumanija “kisret l-aspettattivi leġittimi tar-Rikorrenti fir-rigward tad-disponibbiltà tal-inċentivi skont l-EGO 24” sal-1 ta’ April 2009. (23) It-Tribunal ikkonkluda wkoll li, bl-eċċezzjoni taż-żamma tal-obbligi tal-investituri skont l-EGO 24 wara r-revoka tal-inċentivi rilevanti, “Ir-revoka tal-inċentivi min-naħa tar-Rumanija kienet azzjoni raġonevoli fl-insegwiment ta’ politika razzjonali.” (24) Madankollu, it-Tribunal kompla jiddikjara li (25): “Din il-konklużjoni ma tnaqqasx mill-argument tat-Tribunal […] aktar ‘il fuq li r-Rumanija mminat l-aspettattivi leġittimi tar-Rikorrenti fir-rigward tad-disponibbiltà kontinwa tal-inċentivi sal-1 ta’ April 2009. Minħabba f’hekk, l-azzjonijiet tar-Rumanija, għalkemm fil-biċċa l-kbira kienu xierqa u mfassla b’mod strett sabiex tiġi segwita politika razzjonali, ma kinux ġusti jew ekwi fir-rigward tar-Rikorrenti.” It-Tribunal ikkonkluda l-analiżi tiegħu billi ddikjara li (26): “[B]ir-revoka tal-inċentivi skont l-EGO 24 qabel l-1 ta’ April 2009, ir-Rumanija ma aġixxietx b’mod mhux raġonevoli jew b’mala fede (ħlief li r-[Rumanija] aġixxiet b’mod mhux raġonevoli billi żammet l-obbligi tal-investituri wara li tterminat l-inċentivi). It-Tribunal, madankollu, jikkonkludi b’maġġoranza li r-Rumanija kisret l-aspettattivi leġittimi tar-Rikorrenti li dawk l-inċentivi kienu se jkunu disponibbli, sostanzjalment fl-istess forma, sal-1 ta’ April 2009. Ir-Rumanija naqset ukoll li taġixxi b’mod trasparenti billi naqset milli tinforma fil-ħin lir-Rikorrenti li r-reġim kien se jiġi tterminat qabel id-data ta’ skadenza ddikjarata tiegħu. Minħabba f’hekk, it-Tribunal isib li r-Rumanija naqset milli “tassigura trattament ġust u ekwu tal-investimenti” tar-Rikorrenti skont it-tifsira tal-Artikolu 2(3) tal-BIT”.

(27) It-Tribunal iddeċieda wkoll li r-Rumanija kellha tħallas id-danni lir-rikorrenti (27). B’kollox, it-Tribunal ta lir-rikorrenti RON 376 433 229 flimkien mal-imgħax. Id-danni huma komposti kif ġej: it-Tribunal sab li r-Rumanija kellha tħallas RON 85,1 miljun (28) lir-rikorrenti f’danni għaż-żieda fil-prezz taz-zokkor (li għall-importazzjoni tiegħu r-rikorrenti kellhom iħallsu dazji doganali wara r-revoka tal-Faċilità għall-Materja Prima), RON 17,5-il miljun (29) f’danni għaż-żieda fil-prezz ta’ materja prima għajr iz-zokkor u l-PET (30), RON 18,1-il miljun (31) f’danni għat-telf tal-abilità li jaħżnu għal quddiem iz-zokkor bi prezzijiet aktar baxxi, u RON 255,7 miljun (32) f’danni għall-profitt mitluf li jirriżulta mill-bejgħ mitluf ta’ prodotti lesti. Barra minn hekk, it-Tribunal ordna lir-Rumanija tħallas imgħax (ROBOR u 5 %), ikkalkulat mill-1 ta’ Marzu 2007 fir-rigward taż-żieda fil-prezz taz-zokkor u materja prima oħra, mill-1 ta’ Novembru 2009 fir-rigward tat-telf tal-abilità li jaħżnu iz-zokkor għal quddiem, u mill-1 ta’ Mejju 2008 fir-rigward tal-profitti mitlufa. Fid-data tad-Deċiżjoni, il-prinċipal u l-imgħax dovuti lir-rikorrenti kienu jammontaw għal RON 791 882 452, kif jidher fit-Tabella. Danni u mgħax kif mogħtija lir-rikorrenti bid-Deċiżjoni Danni mogħtija Ammont (f’RON) Imgħax ikkalkulat minn Żieda fil-prezz taz-zokkor 85 100 000 fl-1 ta’ Marzu 2007. Żieda fil-prezz ta’ materja prima għajr iz-zokkor jew il-PET 17 500 000 fl-1 ta’ Marzu 2007. Opportunità mitlufa li jaħżnu z-zokkor għal quddiem 18 133 229 fl-1 ta’ Novembru 2009. Profitti mitlufa fuq il-bejgħ ta’ prodotti lesti 255 700 000 fl-1 ta’ Mejju 2008. TOTAL 376 433 229 Total li jinkludi l-imgħax fil-11 ta’ Diċembru 2013: RON 791 882 452

Il-Proċedimenti ta’ Annullament tal-ICSID

(28) Fit-18 ta’ April 2014, ir-Rumanija ppreżentat applikazzjoni għall-annullament tad-Deċiżjoni abbażi tal-Artikolu 52 tal-Konvenzjoni dwar is-Soluzzjoni ta’ Tilwim dwar Investimenti bejn l-Istati u ċ-Ċittadini ta’ Stati Oħra tat-18 ta’ Marzu 1965 (“Konvenzjoni dwar l-ICSID”) quddiem kumitat ad hoc. Minħabba r-regoli proċedurali applikabbli għal dawk il-proċedimenti, ir-Rumanija ma pprovdietx lill-Kummissjoni l-applikazzjoni tagħha. Madankollu, deher ċar li fl-applikazzjoni tagħha, ir-Rumanija talbet ukoll lill-kumitat ad hoc jordna s-sospensjoni tal-infurzar tad-Deċiżjoni sakemm il-kumitat jiddeċiedi dwar l-applikazzjoni għall-annullament. B’ittra tat-18 ta’ Awwissu 2014, ir-Rumanija infurmat lill-Kummissjoni li b’ordni tas-7 ta’ Awwissu 2014, il-kumitat ad hoc issospenda l-infurzar tad-Deċiżjoni bil-kundizzjoni li r-Rumanija tiddepożita, fi żmien xahar, l-assigurazzjonijiet li ġejjin: “Ir-Rumanija timpenja ruħha mingħajr kundizzjonijiet (inklużi dawk relatati mal-Liġi jew deċiżjonijiet tal-[UE]) li tagħmel il-pagament sħiħ tal-obbligu finanzjarju tagħha impost bid-Deċiżjoni fil-Kawża tal-ICSID Nru ARB/05/20 - u dovut lir-Rikorrenti - sakemm id-Deċiżjoni ma tkunx annullata - wara n-notifika tad-Deċiżjoni dwar l-annullament”.

(29) Fuq talba tar-Rumanija, il-Kummissjoni spjegat lir-Rumanija li hija ma setgħetx tipprovdi l-impenn inkondizzjonat li se tħallas il-kumpens mogħti lir-Rikorrenti skont id-Deċiżjoni anki jekk dak kien jinvolvi ksur tal-obbligi tagħha skont id-dritt tal-Unjoni u irrispettivament minn kwalunkwe deċiżjoni tal-Kummissjoni. Ir-Rumanija wieġbet f’dan ir-rigward lill-kumitat ad hoc li neħħa s-sospensjoni tal-infurzar tad-Deċiżjoni mis-7 ta’ Settembru 2014.

(30) Fil-15 ta’ Ottubru 2014, il-Kummissjoni ssottomettiet applikazzjoni lill-kumitat ad hoc għall-awtorizzazzjoni biex tintervjeni bħala parti mhux litiganti fil-proċedimenti ta’ annullament. L-awtorizzazzjoni biex tintervjeni ngħatat mill-kumitat ad hoc fl-4 ta’ Diċembru 2014 u l-Kummissjoni ssottomettiet is-sommarju tal-fatti amicus curiae tagħha f’dawk il-proċedimenti fid-9 ta’ Jannar 2015.

L-Azzjonijiet tar-Rikorrenti għar-Rikonoxximent u l-Eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni fil-Qrati Rumeni u tal-Istati Uniti

(31) L-awtoritajiet Rumeni infurmaw ukoll lis-servizzi tal-Kummissjoni dwar il-proċedimenti nazzjonali introdotti mir-rikorrenti sabiex jinfurzaw id-deċiżjoni. Fi Frar 2014, Viorel Micula l-ewwel introduċa l-proċedimenti tal-qorti bil-għan li tiġi rikonoxxuta d-deċiżjoni abbażi tal-Kodiċi Ċivili Proċedurali Ġdid (l-Artikoli 1124-1132) (33). Fis-7 ta’ Mejju 2014, il-Kummissjoni intervjeniet f’dawk il-proċedimenti skont l-Artikolu 23a(2) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999. Madankollu, Viorel Micula rtira l-azzjoni tiegħu fit-28 ta’ Mejju 2014 u għalhekk ma ngħatat l-ebda sentenza. B’mod separat, fit-18 ta’ Marzu 2014, l-erba’ rikorrenti l-oħra (S.C. European Food S.A., S.C. Starmill S.R.L., S.C. Multipack, u s-Sur Ion Micula) bdew proċedimenti tal-qorti fir-Rumanija bil-għan li tiġi infurzata d-Deċiżjoni skont l-Artikolu 54 tal-Konvenzjoni dwar l-ICSID li titlob il-ħlas ta’ 80 % tal-ammont pendenti (jiġifieri RON 301 146 583) u l-imgħax korrispondenti.

(32) Fl-24 ta’ Marzu 2014, it-Tribunal ta’ Bukarest ippermetta l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni kif mitlub mill-erba’ rikorrenti fid-dawl tal-fatt li, fuq il-bażi tal-Artikolu 54 tal-Konvenzjoni dwar l-ICSID li kienet ratifikata mir-Rumanija u hija parti mill-ordni legali domestiku, id-Deċiżjoni hija att direttament infurzabbli u trid tiġi ttrattata bħala sentenza domestika finali, u b’hekk elimina l-bżonn tal-proċedura għar-rikonoxximent tad-Deċiżjoni fuq il-bażi tal-Kodiċi Ċivili Proċedurali Ġdid Rumen (l-Artikoli 1123-1132) (34). Fit-30 ta’ Marzu 2014, eżekutur beda l-proċedura tal-infurzar billi ta lill-Ministeru tal-Finanzi Rumen skadenza ta’ 6 xhur biex iħallas lill-erba’ rikorrenti 80 % tad-Deċiżjoni flimkien mal-imgħax u spejjeż oħra.

(33) Ir-Rumanija kkontestat l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni quddiem it-Tribunal ta’ Bukarest u talbet għal miżuri interim, jiġifieri s-sospensjoni tal-eżekuzzjoni sakemm il-Kawża tkun ġiet deċiża fuq il-merti tagħha. (35) Fl-14 ta’ Mejju 2014, il-Qorti ta’ Bukarest issospendiet temporanjament l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni sakemm tkun ittieħdet deċiżjoni dwar il-merti tal-oġġezzjoni tar-Rumanija u t-talba sabiex tiġi sospiża l-eżekuzzjoni. Fis-26 ta’ Mejju 2014, il-Kummissjoni intervjeniet f’dawk il-proċedimenti skont l-Artikolu 23a(2) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999. Il-Kummissjoni stiednet lit-Tribunal ta’ Bukarest sabiex jissospendi u jħassar l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni. B’mod alternattiv, il-Kummissjoni stiednet lit-Tribunal ta’ Bukarest biex jirreferi mistoqsija preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (“QtĠ-UE”).

(34) Fit-23 ta’ Settembru 2014, it-Tribunal ta’ Bukarest, fil-Kawża dwar il-miżuri interim, neħħa s-sospensjoni u ċaħad it-talba tar-Rumanija għal sospensjoni tal-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni. Ir-raġuni ewlenija għal dak ir-rifjut kienet it-tneħħija tas-sospensjoni tal-infurzar tad-Deċiżjoni mill-kumitat ad hoc tal-ICSID fis-7 ta’ Settembru 2014 (ara l-premessa 29). Fit-30 ta’ Settembru 2014, ir-Rumanija ddeċidiet li tappella mid-deċiżjoni tat-Tribunal ta’ Bukarest tat-23 ta’ Settembru 2014 (36). Fit-13 ta’ Ottubru 2014, it-Tribunal ta’ Bukarest irrifjuta t-talba biex jibgħat mistoqsijiet preliminari lill-QtĠ-UE fuq il-bażi tal-Artikolu 267 tat-Trattat. Fis-17 ta’ Ottubru 2014, fl-isfond tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-1 ta’ Ottubru 2014 li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, fil-kuntest tal-Kawża Nru 15755/3/2014 quddiem it-Tribunal ta’ Bukarest, ir-Rumanija reġgħet talbet miżuri interim fil-forma tas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni.

(35) Minkejja l-obbligu tal-awtoritajiet kollha Rumeni, inkluża l-ġudikatura, sabiex jikkonformaw mad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Mejju 2014 u tal-1 ta’ Ottubru 2014, l-eżekutur maħtur mit-Tribunal ta’ Bukarest ħareġ ordnijiet fil-31 ta’ Ottubru 2014 sabiex jinqabdu l-kontijiet tal-Ministeru tal-Finanzi tar-Rumanija u titfittex l-eżekuzzjoni ta’ 80 % tad-Deċiżjoni. B’riżultat tal-ittri ta’ sekwestru maħruġa mill-eżekutur, xi partijiet mill-kontijiet bankarji u tat-teżor tal-istat tal-Ministeru tal-Finanzi bħalissa huma ffriżati.

(36) Fl-24 ta’ Novembru 2014, it-Tribunal ta’ Bukarest irrifjuta wkoll l-azzjoni prinċipali tar-Rumanija kontra l-ordni ta’ eżekuzzjoni tal-24 ta’ Marzu 2014, inkluża t-talba għall-miżuri interim tas-17 ta’ Ottubru 2014. Fl-14 ta’ Jannar 2015, ir-Rumanija appellat mid-deċiżjoni tat-Tribunal ta’ Bukarest (37). Fl-24 ta’ Frar 2015, il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest neħħiet id-deċiżjoni tat-Tribunal ta’ Bukarest tat-23 ta’ Settembru 2014 u ssospendiet l-eżekuzzjoni sakemm jiġi deċiż l-appell kontra d-deċiżjoni tat-Tribunal ta’ Bukarest tal-24 ta’ Novembru 2014. Il-Kummissjoni ddeċidiet li tfittex l-awtorizzazzjoni biex tintervjeni f’dawk il-proċedimenti tal-appell fuq il-bażi tal-Artikolu 23a(2) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999.

(37) Fil-5 ta’ Jannar 2015, l-eżekutur maħtur mill-Qorti qabad RON 36 484 232 (madwar EUR 8,1 miljun (38)) mill-Ministeru tal-Finanzi tar-Rumanija. Minn din is-somma, l-eżekutur suċċessivament ittrasferixxa RON 34 004 232 (madwar EUR 7,56 miljun) f’partijiet indaqs lil tlieta mill-ħames rikorrenti, u żamm il-bqija bħala kumpens għall-ispejjeż tal-eżekuzzjoni. Bejn il-5 ta’ Frar u l-25 ta’ Frar 2015, l-eżekutur maħtur mill-Qorti qabad RON 9 197 482 (madwar EUR 2 miljun) (39) oħra mill-Ministeru tal-Finanzi. Fid-9 ta’ Marzu 2015, il-Ministeru tal-Finanzi ttrasferixxa b’mod volontarju l-ammont li kien fadal ta’ RON 472 788 675 (madwar EUR 106,5 miljun (40)) (inklużi l-ispejjeż tal-eżekutur maħtur mill-Qorti li kienu jammontaw għal RON 6 028 608) f’kont imblukkat f’isem il-ħames rikorrenti biex jimplimenta d-Deċiżjoni. Madankollu, il-ħames rikorrenti jistgħu jiġbdu l-flus biss jekk il-Kummissjoni tiddeċiedi li l-għajnuna mill-Istat mogħtija fuq il-bażi tad-Deċiżjoni tkun kompatibbli mas-suq intern.

(38) Il-Kummissjoni skopriet ukoll li s-Sur Viorel Micula beda wkoll azzjoni kontra r-Rumanija quddiem il-Qorti Distrettwali tal-Istati Uniti għad-Distrett ta’ Columbia (41). Dak il-każ huwa pendenti. Il-Kummissjoni beħsiebha tapplika għall-awtorizzazzjoni biex tippreżenta sommarju tal-fatti amicus curiae f’dawk il-proċedimenti. Is-Sur Viorel Micula beda wkoll aktar proċedimenti ta’ infurzar kontra r-Rumanija quddiem il-qrati Rumeni fit-3 ta’ Ottubru 2014, iżda dik it-talba kienet rifjutata mit-Tribunal ta’ Bukarest fit-3 ta’ Novembru 2014.

3. DESKRIZZJONI TAL-MIŻURA U RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA

Deskrizzjoni tal-Miżura

(39) Il-miżura li qed tiġi valutata hija l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti bis-saħħa tad-Deċiżjoni, bl-implimentazzjoni jew bl-eżekuzzjoni ta’ dik id-Deċiżjoni, flimkien mal-imgħax li akkumula minn meta nħarġet dik id-Deċiżjoni.

(40) Kif innotat fil-premessa 3, ir-Rumanija diġà ħallset b’mod parzjali dak il-kumpens fil-bidu tal-2014 billi paċiet id-djun tat-taxxa dovuti minn wieħed mir-rikorrenti, S.C. European Food S.A., lill-Istat Rumen. Id-djun tat-taxxa paċuti b’dan il-mod jammontaw għal RON 337 492 864 (madwar EUR 76 miljun (42)).

(41) Kif innotat fil-premessa 37, l-eżekutur maħtur mill-qorti qabad RON 45 681 714 (madwar EUR 10,17 miljun (43)) mill-Ministeru tal-Finanzi tar-Rumanija biex jesegwixxi d-Deċiżjoni. Barra minn hekk, l-awtoritajiet Rumeni ttrasferew l-ammont li kien fadal ta’ RON 472 788 675 (madwar EUR 106,5 miljun (44)) (inklużi l-ispejjeż tal-eżekutur maħtur mill-qorti li jammontaw għal RON 6 028 608) f’kont imblukkat f’isem il-ħames rikorrenti.

(42) Skont l-awtoritajiet Rumeni, id-deċiżjoni tal-arbitraġġ kienet implimentata b’mod sħiħ.

Raġunijiet għall-bidu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali

(43) Fid-deċiżjoni ta’ ftuħ, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti, permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat. Din il-konklużjoni preliminari hija bbażata fuq is-sejbiet preliminari li: — il-ħames rikorrenti jikkostitwixxu unità ekonomika waħda li trid tiġi kwalifikata bħala impriża; — il-pagament tal-kumpens mogħti jagħti lir-rikorrenti vantaġġ ekonomiku mhux disponibbli b’mod ieħor fis-suq; — il-preżenza ta’ vantaġġ mhijiex prekluża mill-fatt li l-kumpens mogħti mit-Tribunal huwa indikat bħala kumpens għad-danni, billi d-Deċiżjoni ma taqax fl-ambitu tal-ġurisprudenza Asteris li tiddistingwi d-danni mill-għajnuna mill-Istat; — il-vantaġġ mogħti huwa selettiv, billi r-rikorrenti biss se jibbenefikaw mill-miżura; — il-vantaġġ huwa mogħti minn riżorsi tal-Istat, billi l-ħlasijiet rilevanti se jsiru mill-baġit tal-Istat, u d-deċiżjoni li jingħata l-vantaġġ hija imputabbli lir-Rumanija, irrispettivament minn jekk ir-Rumanija implimentatx id-Deċiżjoni b’mod volontarju jew fuq ordni ta’ qorti; — il-ħlas tal-kumpens mogħti lir-rikorrenti jwassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni u jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(44) Il-Kummissjoni mbagħad stabbiliet li l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat f’dan il-każ ma taffettwax id-drittijiet u l-obbligi protetti bl-Artikolu 351 tat-Trattat. Il-Kummissjoni sabet ukoll li l-ħlas tal-kumpens lir-rikorrenti jkun jikkostitwixxi għajnuna ġdida, billi l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni jseħħu wara l-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni, u li ma kienx importanti li xi wħud mill-ispejjeż li l-miżura de facto tirrimborża kienu mġarrba mir-rikorrenti qabel l-adeżjoni. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti, permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, ma jkunx kompatibbli mas-suq intern, billi ma jissodisfax il-kundizzjonijiet applikabbli tal-kompatibbiltà għall-għajnuna reġjonali.

4. KUMMENTI MIR-RUMANIJA

(45) Ir-Rumanija l-ewwel nett tirrimarka li, skont l-Artikolu 54(1) tal-Konvenzjoni dwar l-ICSID, li r-Rumanija saret parti fiha fl-1975, kull Stat parti “għandu jirrikonoxxi deċiżjoni mogħtija skont din il-Konvenzjoni bħala vinkolanti u jinforza l-obbligi finanzjarji imposti b’dik id-deċiżjoni fi ħdan it-territorji tiegħu daqs li kieku kienet sentenza finali ta’ qorti f’dak l-Istat”. Ir-Rumanija targumenta li l-konsegwenza ta’ din il-klawsola hija li kull Stat parti għandu obbligu li jirrikonoxxi u jinforza deċiżjoni ta’ arbitraġġ tal-ICSID li l-eżekuzzjoni tagħha ma tkunx ġiet sospiża skont ir-regoli tal-Konvenzjoni dwar l-ICSID, u meta ma jkun hemm l-ebda possibbiltà ta’ appell kontra tali deċiżjoni quddiem il-qrati nazzjonali.

(46) It-tieni, ir-Rumanija tisħaq li l-gvern Rumen huwa marbut li jikkonforma mal-kostituzzjoni Rumena, li tipprojbih milli jinfluwenza b’mod mhux xieraq lill-imħallfin nazzjonali rigward il-kwistjoni ta’ jekk jinfurzawx jew le d-Deċiżjoni. Hija tisħaq li l-qorti nazzjonali ddeċidiet b’mod awtonomu li d-diversi atti maħruġa mill-Kummissjoni fl-2014 ma setgħux jissospendu l-infurzar tad-Deċiżjoni skont il-liġi Rumena. Ir-Rumanija targumenta wkoll li, filwaqt li skont il-kostituzzjoni Rumena, id-dritt tal-Unjoni ġeneralment jieħu preċedenza fuq il-liġi nazzjonali Rumena (ordinarja), id-dritt tal-Unjoni ma jistax jannulla l-kostituzzjoni Rumena nnifisha.

(47) It-tielet, ir-Rumanija ssostni li l-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti m’għandux jiġi ttrattat bħala għajnuna ġdida mhux kompatibbli, iżda bħala kumpens għad-danni fis-sens tal-ġurisprudenza Asteris. Ir-Rumanija toġġezzjona, b’mod partikolari, għall-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Lucchini għall-każ preżenti, fejn targumenta li l-isfond fattwali jiddistingwi l-każ preżenti minn dak li l-QtĠ-UE ddeċidiet dwaru f’Lucchini (45).

(48) Fl-aħħar nett, ir-Rumanija tenfasizza ripetutament il-kunflitt ikkonfermat fil-każ preżenti bejn l-obbigi tar-Rumanija skont il-Konvenzjoni dwar l-ICSID u skont id-dritt tal-Unjoni. Hija ssostni li sakemm ikun ġie stabbilit f’livell tal-ICSID jekk għandhiex tieħu preċedenza l-Konvenzjoni dwar l-ICSID jew id-dritt tal-Unjoni, l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni tal-ICSID m’għandhomx jitqiesu bħala li jikkostitwixxu għajnuna illegali mill-Istat.

5. KUMMENTI MILL-PARTIJIET INTERESSATI

(49) L-unika parti interessata li ssottomettiet osservazzjonijiet dwar id-deċiżjoni ta’ ftuħ kienu r-rikorrenti fil-proċedimenti tal-arbitraġġ li wasslu għad-Deċiżjoni. Ir-rikorrenti jikkontestaw is-sejbiet preliminari kontenuti fid-deċiżjoni ta’ ftuħ. B’mod partikolari, huma jagħmlu osservazzjonijiet rigward (i) l-isfond tal-każ u (ii) l-allegata deskrizzjoni skorretta tal-miżura; huma jargumentaw li (iii) ma hemm l-ebda kunflitt bejn ir-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat u l-BITs intra-UE; huma jsostnu li (iv) l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni ma tikkostitwix għajnuna mill-Istat jew (v) għall-inqas mhux għajnuna ġdida; huma jsostnu li jekk tkun ikkaratterizzata bħala għajnuna (vi) l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tkun għajnuna kompatibbli; huma jsostnu li (vii) il-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi tipprojbixxi lill-Kummissjoni milli tadotta deċiżjoni negattiva; u fl-aħħar nett jargumentaw li (viii) il-Kummissjoni trid tieħu passi sabiex tinvolvi b’mod xieraq lir-rikorrenti fil-proċedura tal-investigazzjoni.

Rigward l-isfond tal-każ

(50) Ir-rikorrenti jispjegaw li wara l-waqgħa tar-reġim komunista fl-1989, ir-Rumanija sabet ruħha fi stat ta’ privazzjoni ekonomika kbira. Is-sitwazzjoni kienet tali li meta r-Rumanija bdiet il-proċess tal-adeżjoni fl-Unjoni Ewropea fl-1995, hija kienet ‘il bogħod milli tissodisfa l-kriterji tal-adeżjoni fl-Unjoni. Sabiex jaċċellera l-iżvilupp ekonomiku u jnaqqas id-differenzi reġjonali, il-gvern Rumen stabbilixxa qafas għall-iżvilupp reġjonali u ftit wara adotta l-EGO 24 biex jinċentiva l-investimenti mis-settur privat f’reġjuni żvantaġġati. L-inċentivi tal-EGO 24 kienu mmirati biss għal investituri li joħolqu impjiegi fl-aktar reġjuni żvantaġġati f’wieħed mill-iżjed pajjiżi foqra fl-Ewropa. F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti jenfasizzaw b’mod partikolari li l-EGO 24 mhux biss ipprovdiet vantaġġi lill-investituri, iżda imponiet ukoll obbligi, bħall-obbligu li joħolqu l-impjiegi u jimpjegaw ħaddiema li qabel kienu qiegħda, jiżviluppaw u jipproduċu materjali ġodda f’reġjun żvantaġġat, iżommu l-uffiċċju prinċipali tal-kumpaniji stabbiliti ġodda fir-reġjun żvantaġġat, u l-obbligu li japplikaw għal u jirċievu PIC.

(51) Ir-rikorrenti jispjegaw ukoll li l-kumpaniji tagħhom kisbu PICs bejn is-sena 2000 u l-2002 talli investew fil-Kontea ta’ Bihor. Skont it-termini ta’ dawk il-PICs, li kienu validi sal-1 ta’ April 2009, ir-rikorrenti impenjaw ruħhom li jżommu l-investimenti tagħhom għad-“doppju tal-perjodu taż-żmien li fih [ir-rikorrenti] kienu jgawdu l-vantaġġi” stabbiliti bl-EGO 24. Permezz tal-investimenti tagħhom, ir-rikorrenti jsostnu li ħolqu madwar 9 000 impjieg ġdid, li 7 000 minnhom għadhom jeżistu sal-lum. Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li l-investimenti tagħhom wasslu għal effetti konsegwenzjali sinifikanti fir-reġjun. Il-konklużjoni li r-rikorrenti jiġbdu minn dawn l-osservazzjonijiet hija li permezz tal-investimenti tagħhom, huma kkontribwew sabiex itaffu t-tbatija kkawżata mill-kundizzjonijiet ekonomiċi ħżiena fir-reġjun tal-Kontea ta’ Bihor u tejbu l-kwalità tal-ħajja f’dak ir-reġjun.

(52) Rigward il-liġijiet dwar l-għajnuna mill-Istat li kien hemm fis-seħħ fir-Rumanija qabel l-adeżjoni tagħha fl-Unjoni, ir-rikorrenti jargumentaw li billi l-EGO 24 kienet stabbilita qabel daħlet fis-seħħ il-Liġi Nru 143/1999, l-EGO 24 kienet għajnuna eżistenti għall-finijiet ta’ dik il-liġi u ma kellhiex għalfejn tiġi awtorizzata mill-Kunsill għall-Kompetizzjoni. Ir-rikorrenti jfakkru wkoll li filwaqt li l-Kunsill għall-Kompetizzjoni pprova jirrikuża l-EGO 75 fil-qrati Rumeni, huwa ma kkontestax il-kompatibbiltà tal-EGO 24 mal-Liġi Nru 143/1999. Ir-rikorrenti jfakkru wkoll li, bl-eċċezzjoni tal-Pożizzjoni Komuni tal-UE tal-21 ta’ Novembru 2001, l-ebda dikjarazzjoni maħruġa mill-Unjoni matul il-proċess tal-adeżjoni ma identifikat b’mod speċifiku l-EGO 24 bħala problematika mill-perspettiva ta’ għajnuna mill-Istat.

(53) Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti jsostnu li kwalunkwe nuqqas ta’ implimentazzjoni sħiħa tad-Deċiżjoni, jew l-irkupru tal-parti li diġà ġiet implimentata permezz tat-tpaċija tad-djun tat-taxxa tar-rikorrenti kontra l-kumpens dovut, ikun diżastruż għar-rikorrenti u r-reġjun, billi jipperikola eluf ta’ impjiegi u jdawwar lura l-iżvilupp ekonomiku li seħħ fir-reġjun.

Rigward id-deskrizzjoni tal-miżura

(54) Ir-rikorrenti jargumentaw li d-deċiżjoni ta’ ftuħ mhijiex konsistenti meta tidentifika l-miżura rilevanti. B’referenza għall-premessi 25 u 26 tad-deċiżjoni ta’ ftuħ, ir-rikorrenti jisħqu li, filwaqt li l-Kummissjoni tgħid li qiegħda tinvestiga biss l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, fir-realtà hija qiegħda tikkontesta l-iskema sottostanti tal-EGO 24. Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li, fi kwalunkwe każ, qatt ma ġie stabbilit b’mod validu li l-EGO 24 kienet tammonta għal għajnuna inkompatibbli mill-Istat.

(55) Filwaqt li jsostnu wkoll li d-deċiżjoni ta’ ftuħ ma tikkaratterizzax sewwa d-Deċiżjoni, ir-rikorrenti jargumentaw li d-Deċiżjoni tat kumpens biss għad-danni li jirriżultaw mill-ksur tal-BIT min-naħa tar-Rumanija u ma tirreplikax il-benefiċċji tal-EGO 24. Fil-fatt, skont ir-rikorrenti, it-Tribunal ma tax kumpens għar-revoka qabel iż-żmien tal-inċentivi tal-EGO 24 per se, iżda pjuttost li l-miżuri li nstabu li qegħdin jiksru l-BIT huma li r-Rumanija aġixxiet b’mod mhux raġonevoli billi (i) żammet sħiħ l-obbligu tal-investitur skont l-EGO 24 minkejja li rrevokat tista’ tgħid il-benefiċċji kollha tagħha, (ii) billi mminat l-aspettattivi leġittimi tar-rikorrenti fir-rigward tad-disponibbiltà kontinwa tal-inċentivi skont l-EGO 24, u (iii) billi ma kinitx trasparenti biżżejjed mar-rikorrenti.

(56) Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li d-deċiżjoni ta’ ftuħ hija bbażata fuq is-suppożizzjoni li l-EGO 24 kienet tikkostitwixxi għajnuna inkompatibbli, u li din is-suppożizzjoni hija difettuża minħabba li l-kompatibbiltà tal-EGO 24 bħala għajnuna reġjonali qatt ma ġiet determinata b’mod validu.

Rigward in-nuqqas ta’ kunflitt bejn ir-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat u l-BITs intra-UE

(57) B’referenza għall-premessi 51 sa 55 tad-deċiżjoni ta’ ftuħ, ir-rikorrenti jsostnu li d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jittrattaw l-obbligi tal-Istati Membri skont il-liġi internazzjonali, mhumiex rilevanti f’dan il-każ billi ma hemm l-ebda kunflitt bejn id-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat u l-BIT. Essenzjalment, ir-rikorrenti jargumentaw li kwalunkwe kunflitt huwa eskluż mill-fatt li l-proċedimenti ta’ arbitraġġ inkwistjoni nbdew qabel ma r-Rumanija aderiet fl-Unjoni. L-obbligu tar-Rumanija li timplimenta d-Deċiżjoni jingħad li jieqaf mill-mument li fih seħħ l-allegat ksur tal-BIT, jiġifieri qabel l-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni, u għalhekk mhuwiex affettwat mid-dritt tal-Unjoni.

Rigward il-karatterizzazzjoni tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni bħala għajnuna mill-Istat

(58) Ir-rikorrenti jsostnu li l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni mir-Rumanija ma tikkostitwix għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

(59) L-ewwel nett, filwaqt li ma jikkontestawx il-kwalifika ta’ S.C. European Food S.A., S.C. Starmill S.R.L., u S.C. Multipack bħala impriżi, ir-rikorrenti jsostnu li ma jistax jingħad li Ioan u Viorel Micula nfushom huma involuti f’attivitajiet ekonomiċi. B’mod partikolari, il-fatt li l-aħwa Micula għandhom ishma f’diversi impriżi jingħad li mhuwiex suffiċjenti biex jikkwalifika lilhom infushom bħala impriżi. Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li t-tliet kumpaniji hawn fuq imsemmija u l-aħwa Micula ma jistgħux jiġu ttrattati bħala unità ekonomika unika, billi l-interessi tal-aħwa mhumiex l-istess bħal dawk tal-kumpaniji.

(60) It-tieni, ir-rikorrenti jenfasizzaw li l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni ma tagħtihomx vantaġġ. Huma jargumentaw li l-miżuri li jservu sabiex jiġu ssodisfati l-obbligi legali, bħall-pagament tal-kumpens għad-danni, ma jikkostitwux trattament preferenzjali tal-impriżi. F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni ma tistax tibbaża fuq id-dikjarazzjoni tal-Avukat Ġenerali Colomer f’Atzeni, billi dik il-Kawża kienet tirrigwarda danni mħallsa lil benefiċjarju b’kumpens għall-irkupru ta’ għajnuna inkompatibbli li diġà kienet tħallset. Ir-rikorrenti jsostnu li, b’kuntrast, huma ma kienu tħallsu l-ebda għajnuna mill-Istat, wisq anqas għajnuna illegali mill-Istat, u għalhekk huma differenti minn Atzeni. Bl-istess mod, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kawża preżenti ma tistax titqies l-istess bħall-kawżi msemmija fid-deċiżjoni ta’ ftuħ fejn klawsoli fil-kuntratt li jindennizzaw lill-benefiċjarji għall-irkupru ta’ għajnuna inkompatibbli mill-Istat tqiesu li jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat huma stess.

(61) Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni taqa’ preċiżament taħt il-ġurisprudenza Asteris. Huma jargumentaw li r-raġunament wara l-ġurisprudenza Asteris, kif ukoll kawżi bħal Denkavit (46) u ThyssenKrupp (47), huwa li l-pagament tad-danni mhuwiex fid-diskrezzjoni tal-Istati Membri, u għalhekk ma jistax jikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat. L-impenji tar-Rumanija skont il-BIT huma sostnuti wkoll li huma espressjoni tar-regoli ġenerali tar-responsabbiltà li għalihom tapplika l-ġurisprudenza Asteris. Rigward l-argument tal-Kummissjoni li l-ġurisprudenza Asteris ma tapplikax għad-danni mogħtija abbażi ta’ BITs intra-UE kkunsidrati bħala inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, ir-rikorrenti jsostnu li kwalunkwe inkompatibbiltà bħal din ma tirrendix mingħajr effett id-Deċiżjoni mogħtija abbażi ta’ tali BIT. Barra minn hekk, l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni ma tistax titqies li tagħti għajnuna mill-Istat “mill-bieb ta’ wara”, billi d-Deċiżjoni ma terġax tistabbilixxi l-iskema abolita tal-EGO 24; pjuttost, id-Deċiżjoni jingħad li tagħti d-danni għad-deċiżjoni awtonoma tar-Rumanija li, fost affarijiet oħra, iżżomm piż mhux raġonevoli impost fuq ir-rikorrenti.

(62) Ir-rikorrenti jsostnu ukoll li l-argumenti tal-Kummissjoni rigward l-inkompatibbiltà tal-BIT mad-dritt tal-Unjoni huma irrilevanti, billi t-tilwima li wasslet għall-proċedimenti ta’ arbitraġġ u finalment għad-Deċiżjoni, qamet qabel l-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni. Filwaqt li jargumentaw li l-argumentazzjoni tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni ta’ ftuħ hija bbażata fuq ir-rabta, b’mod żbaljat, tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni mal-inkompatibbiltà tal-iskema tal-EGO 24, ir-rikorrenti jerġgħu jsostnu li fi kwalunkwe każ, id-Deċiżjoni ma tatx id-danni abbażi tad-deċiżjoni tar-Rumanija li tikkonforma mar-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat.

(63) Ir-rikorrenti jikkontestaw ukoll li d-deċiżjoni tal-QtĠ-UE f’Lucchini, li l-Kummissjoni għamlet referenza għaliha fid-deċiżjoni ta’ ftuħ, għandha xi rilevanza għall-Kawża preżenti. Fl-opinjoni tagħhom, Lucchini tistabbilixxi biss li d-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali ma jistgħux ifixklu l-irkupru ta’ għajnuna mhux kompatibbli, u ma għandha l-ebda rilevanza għall-implimentazzjoni/eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ li tagħti d-danni għall-ksur ta’ BIT.

(64) It-tielet, rigward l-imputabbiltà tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni lir-Rumanija, ir-rikorrenti jargumentaw li l-valutazzjoni tal-Kummissjoni ma tistax tistrieħ fuq l-imputabbiltà tal-EGO 24 innifisha. Barra minn hekk huma jsostnu li l-implimentazzjoni/eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni tal-ICSID hija konsegwenza awtomatika u involontarja tal-obbligi tar-Rumanija skont il-Konvenzjoni dwar l-ICSID. Skont ir-rikorrenti, kwalunkwe att involontarju mhuwiex imputabbli lill-Istat u ma jistax jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Huma jenfasizzaw ukoll li d-deċiżjonijiet tal-ICSID mhumiex miftuħa għal valutazzjoni mill-qrati nazzjonali u l-infurzar tagħhom ma jistax jiġi imblukkat għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku domestiku jew inkompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni.

(65) Ir-rikorrenti jargumentaw ukoll li l-obbligi tar-Rumanija skont il-Konvenzjoni dwar l-ICSID ma kinux affettwati mis-sħubija sussegwenti tar-Rumanija fl-Unjoni. Huma jispjegaw li billi l-allegat ksur tal-BIT u l-bidu tal-proċedimenti seħħew qabel l-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni, id-dritt tal-UE mhuwiex applikabbli għall-Kawża preżenti.

(66) Ir-raba’, fir-rigward tas-selettività, ir-rikorrenti jsostnu li l-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni mhijiex selettiva, billi l-BITs u l-Konvenzjoni dwar l-ICSID jistabbilixxu sistema ta’ responsabbiltà ġenerali li tapplika bl-istess mod għal kull investitur. Għalhekk, id-danni mogħtija taħt din is-sistema, mhumiex selettivi. F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti jikkwotaw ukoll dikjarazzjoni allegatament magħmula mill-Kummissjoni li l-“BITs, għalkemm jagħtu benefiċċju billi jassiguraw drittijiet ta’ proprjetà barra l-pajjiż, teknikament ma jistgħux jikkwalifikaw bħala għajnuna mill-Istat projbita mill-Artikolu 107(1) [tat-Trattat] billi l-benefiċċju ma jiffavorix ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti prodotti iżda jingħata b’mod ġenerali lill-investituri kollha, irrispettivament mis-settur li joperaw fih.”

(67) Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti ma jaqblux li l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni tista’ tfixkel il-kompetizzjoni u taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Huma jsostnu li r-raġunament kontenut fid-deċiżjoni ta’ ftuħ ma jistax japplika għall-aħwa Micula, li allegatament ma huma involuti fl-ebda attività ekonomika, bil-konsegwenza li kwalunkwe pagament lilhom ma jistax ifixkel il-kompetizzjoni jew jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. B’mod aktar ġenerali, ir-rikorrenti jargumentaw li l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni ma tagħtix vantaġġ lir-rikorrenti, u għalhekk jista’ jiġi eskluż kwalunkwe effett fuq il-kompetizzjoni jew il-kummerċ.

Rigward il-karatterizzazzjoni tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni bħala għajnuna ġdida

(68) Ir-rikorrenti ma jaqblux ukoll mal-karatterizzazzjoni tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni bħala għajnuna ġdida. Huma jinnotaw li l-uniċi avvenimenti li seħħew wara l-adeżjoni tar-Rumanija kienu l-adozzjoni tad-Deċiżjoni nnifisha u l-eżekuzzjoni tagħha. B’mod partikolari, l-eżekuzzjoni, min-naħa tar-Rumanija, tingħad li hija biss konsegwenza awtomatika tad-Deċiżjoni, pjuttost milli r-riżultat ta’ deċiżjoni separata. Skont ir-rikorrenti, il-mumenti rilevanti kienu l-promulazzjoni tal-EGO 24, il-ħruġ tal-PICs lir-rikorrenti, jew mhux aktar tard mill-konklużjoni tal-BIT. Ir-rikorrenti jibbażaw ukoll fuq il-ġurisprudenza u l-prassi tal-Kummissjoni dwar il-garanziji tal-Gvern (li skonthom, il-mument rilevanti huwa meta tingħata l-garanzija, mhux meta tiġi invokata jew jinħarġu l-pagamenti) sabiex jargumentaw li fejn il-kumpens jitħallas abbażi ta’ impenn inkluż fi ftehim internazzjonali, id-data tal-konklużjoni ta’ dak il-ftehim għandha titqies bħala determinanti.

Rigward il-kompatibbiltà tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni

(69) Ir-rikorrenti l-ewwel nett isostnu li meta l-Kummissjoni tkun qiegħda tinvestiga għajnuna mhux innotifikata, u l-Istat Membru kkonċernat ma jressaq l-ebda argument dwar kompatibbiltà, il-Kummissjoni għandha l-obbligu li tikkunsidra jekk l-għajnuna tistax tkun kompatibbli skont xi regola jew linja gwida applikabbli, jekk ikun meħtieġ billi titlob aktar informazzjoni mingħand l-Istat Membru jew il-benefiċjarju.

(70) Rigward l-analiżi preliminari tal-kompatibbiltà kontenuta fid-deċiżjoni ta’ ftuħ, ir-rikorrenti jsostnu li din hija kunċettwalment difettuża billi tapplika l-Linji gwida kurrenti dwar l-Għajnuna Reġjonali (‘RAG’) għall-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, minkejja li huwa evidenti għall-aħħar li l-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni ma hija motivata mill-ebda objettiv ta’ żvilupp reġjonali. Fl-opinjoni tar-rikorrenti, u waqt li jerġgħu jenfasizzaw li d-deċiżjoni ta’ ftuħ tassumi b’mod żbaljat li l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni terġa’ tistabbilixxi b’mod retroattiv l-EGO 24, l-unika għajnuna li setgħet ingħatat kienu l-benefiċċji skont l-iskema tal-EGO 24. L-EGO 24 għalhekk kellha tiġi valutata skont ir-RAG tal-1998, li bihom suppost kellhom jinstabu kompatibbli.

(71) Ir-rikorrenti mbagħad isostnu li qatt ma kien hemm deċiżjoni formali valida li tistabbilixxi li l-EGO 24 tikkostitwixxi għajnuna inkompatibbli mill-Istat. Id-deċiżjoni tal-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni (id-Deċiżjoni Nru 244) li tiddenunzja l-EGO 24, kienet, skont ir-rikorrenti, difettuża, billi ma vvalutatx il-kompatibbiltà u naqset milli tipprovdi raġunament għas-sejbiet tagħha. Barra minn hekk, ir-rikorrenti argumentaw li l-adozzjoni tal-EGO 75, li rriaffermat l-EGO 24, mill-gvern Rumen, ikkanċellat id-deċiżjoni tal-Kunsill għall-Kompetizzjoni. Huma jargumentaw ukoll li r-rifjut tal-kontestazzjonijiet tal-Kunsill għall-Kompetizzjoni kontra l-EGO 75 quddiem il-qrati Rumeni hija prova ulterjuri li l-EGO 24 u l-EGO 75 ħadu preċedenza fuq id-deċiżjoni tal-Kunsill għall-Kompetizzjoni.

(72) Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li l-Kummissjoni ma kellha u ma għandha l-ebda kompetenza sabiex tivvaluta l-EGO 24, anki b’mod inċidentali. Il-partijiet rilevanti tal-EGO 24 kienu revokati qabel l-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni. Sa fejn id-Deċiżjoni titqies li terġa’ tistabbilixxi għajnuna mogħtija skont l-EGO 24, ir-rikorrenti għalhekk isostnu li l-Kummissjoni ma għandha l-ebda kompetenza ta’ valutazzjoni. F’dan il-kuntest, huma jirreferu wkoll għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Kawża dwar l-għajnuna mill-Istat N 380/2004, fejn il-Kummissjoni sabet li l-implimentazzjoni ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ wara l-adeżjoni, li kienet ingħatat qabel l-adeżjoni u kienet tirrigwarda esklussivament perjodi ta’ qabel l-adeżjoni, ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna ġdida.

(73) Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti jargumentaw li l-EGO 24 u inċentivi individwali taħt l-EGO 24 kienu kompatibbli mas-suq intern skont ir-RAG applikabbli tal-1998, minħabba li kienu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha tal-kompatibbiltà. F’dan il-kuntest, huma jsostnu, l-ewwel nett, li l-EGO 24 tista’ fil-fatt titqies bħala għajnuna kompatibbli għall-investiment, pjuttost milli għajnuna operatorja, u, it-tieni, anki jekk titqies bħala għajnuna operatorja, l-EGO 24 xorta kienet kompatibbli.

Rigward l-aspettattivi leġittimi

(74) Ir-rikorrenti jsostnu li deċiżjoni tal-Kummissjoni li ssib li l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tmur kontra r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, tikser l-aspettattivi leġittimi tar-rikorrenti. Huma jargumentaw li l-Unjoni inkoraġġiet espressament lir-Rumanija biex tikkonkludi BITs mal-Istati Membri qabel l-adeżjoni tar-Rumanija; li l-Kummissjoni għadha tappoġġja l-konklużjoni ta’ BITs; li r-rikorrenti strieħu fuq l-aspettattiva tagħhom li l-proċedimenti ta’ arbitraġġ se jippermettulhom li jirċievu kumpens għad-dannu kkawżat mid-deċiżjoni tar-Rumanija li żżomm l-obbligi kollha tal-investituri skont l-EGO 24; u li ma hemm l-ebda interess pubbliku prevalenti sabiex jitwarrbu l-aspettattivi leġittimi tar-rikorrenti.

Rigward id-drittijiet proċedurali tar-rikorrenti

(75) Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti jsostnu li, skont il-ġurisprudenza, il-partijiet interessati “għandhom biss dritt li jiġu involuti fil-proċedura amministrattiva sa fejn ikun xieraq fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni” (48). Bl-argument li r-Rumanija naqset milli tinvolvi b’mod xieraq lir-rikorrenti fil-proċedura dwar l-għajnuna mill-Istat, li allegatament poġġa lir-rikorrenti fi żvantaġġ partikolari, ir-rikorrenti jwissu li n-nuqqas, min-naħa tal-Kummissjoni, li tippermetti lir-rikorrenti li jiddefendu b’mod xieraq l-interessi tagħhom billi tinvolvihom b’mod aktar sħiħ fil-proċedura, jista’ jdgħajjef id-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni. Ir-rikorrenti jikkonkludu billi jinnotaw li l-prattika tal-Kummissjoni f’kawżi dwar għajnuna mill-Istat, b’mod ġenerali ma tħarisx b’mod suffiċjenti d-drittijiet proċedurali tal-allegati benefiċjarji u, billi tonqos milli tipprovdi rimedju effettiv, tmur kontra l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE.

6. KUMMENTI MIR-RUMANIJA DWAR IL-KUMMENTI TA’ PARTIJIET TERZI

(76) Fit-tweġiba tagħha għall-kummenti ppreżentati mir-rikorrenti, ir-Rumanija l-ewwel nett tirrifjuta l-argument li Ioan u Viorel Micula ma setgħux huma nfushom jitqiesu li jikkostitwixxu impriżi għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-liġi tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat. Ir-Rumanija targumenta li l-ħames rikorrenti għandhom pjuttost jitqiesu bħala unità ekonomika waħda, billi l-aħwa Micula jeżerċitaw kontroll dirett jew indirett fuq ir-rikorrenti korporattivi. Sabiex tappoġġja din l-affermazzjoni, ir-Rumanija fost l-oħrajn tispjega li matul in-negozjati bejn ir-Rumanija u r-rikorrenti, li seħħew wara li nħarġet id-Deċiżjoni, l-aħwa Micula ħadu deċiżjoni formali f’isem it-tliet rikorrenti korporattivi.

(77) It-tieni, ir-Rumanija tirribatti t-tentattiv tar-rikorrenti li jiċħdu r-rabta bejn ir-revoka tal-inċentivi tal-EGO 24 u l-għoti tad-danni bid-Deċiżjoni. Hija ssostni li mid-Deċiżjoni jidher ċar li l-valur tad-danni kien stabbilit mit-Tribunal fuq il-bażi tal-vantaġġi ekonomiċi li r-rikorrenti kienu jiksbu kieku nżammew l-inċentivi.

(78) It-tielet, rigward l-allegazzjoni tar-rikorrenti li ma kinux u mhumiex qegħdin jiġu involuti b’mod xieraq fl-investigazzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, ir-Rumanija tiċħad li ma bagħtitx mill-ewwel id-deċiżjoni ta’ ftuħ lir-rikorrenti. Hija ssostni wkoll li r-Rumanija ma għandha l-ebda obbligu legali li tinvolvi lir-rikorrenti b’mod aktar sħiħ milli huwa u kien il-każ.

7. VALUTAZZJONI

7.1. Eżistenza tal-għajnuna

(79) L-Artikolu 107(1) tat-Trattat jistipula li “għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti prodotti għandha, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”. Għalhekk, miżura tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat jekk jiġu ssodisfati l-ebda kundizzjonijiet kumulattivi li ġejjin: — Il-miżura trid tagħti vantaġġ ekonomiku selettiv lil xi impriża. — Il-miżura trid tkun imputabbli lill-Istat u ffinanzjata permezz ta’ riżorsi tal-Istat. — Il-miżura trid twassal għal distorsjoni jew thedded li twassal għal distorsjoni għall-kompetizzjoni. — Il-miżura jrid ikollha l-potenzjal li taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(80) Il-Kummissjoni tisħaq li l-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat huwa kunċett oġġettiv u legali definit direttament mit-Trattat. L-istabbiliment ta’ jekk miżura partikolari tikkostitwix għajnuna mill-Istat ma tiddependix fuq l-intenzjonijiet jew il-ġustifikazzjonijiet tal-Istati Membri meta jagħtuha, iżda fuq l-effetti tal-miżura inkwistjoni (49).

Impriża

(81) Il-QtĠ-UE ddefiniet b’mod konsistenti l-impriżi bħala entitajiet involuti f’attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus ġuridiku tagħhom u l-mod kif jiġu ffinanzjati (50). Il-klassifikazzjoni ta’ entità partikolari għalhekk tiddependi kompletament fuq in-natura tal-attivitajiet tagħha.

(82) Entitajiet ġuridiċi separati jistgħu jitqiesu li jiffurmaw unità ekonomika waħda għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. L-unità ekonomika mbagħad titqies li hija l-impriża rilevanti. Kif diġà sostniet il-QtĠ-UE, “fid-dritt tal-kompetizzjoni, it-terminu ‘impriża’ jrid jinftiehem bħala li jindika unità ekonomika […] anki jekk fil-liġi dik l-unità ekonomika tikkonsisti minn diversi persuni, fiżiċi jew ġuridiċi (51).” Sabiex tistabbilixxi jekk diversi entitajiet jiffurmawx unità ekonomika, il-QtĠ-UE tħares lejn l-eżistenza ta’ sehem kontrollanti jew rabtiet funzjonali, ekonomiċi jew organiċi (52).

(83) Ir-rikorrenti fil-proċedimenti ta’ arbitraġġ li wasslu għad-Deċiżjoni huma l-aħwa Ioan Micula u Viorel Micula u tliet kumpaniji tagħhom (S.C. European Food S.A., S.C. Starmill S.R.L., u S.C. Multipack). Huwa evidenti li t-tliet kumpaniji huma involuti f’attivitajiet ekonomiċi, billi jispeċjalizzaw fil-manifattura industrijali ta’ prodotti tal-ikel, prodotti tat-tħin, u imballaġġ tal-plastik, rispettivament. It-tliet kumpaniji għalhekk jikkostitwixxu impriżi. Din il-karatterizzazzjoni mhijiex ikkontestata mir-rikorrenti.

(84) Ir-rikorrenti madankollu jsostnu li l-aħwa Micula nfushom ma jistgħux, bħala persuni fiżiċi, jitqiesu li jikkostitwixxu impriżi għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat, u li għalhekk il-fondi mħallsa lilhom fl-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, ma jikkostitwux għajnuna mill-Istat. B’mod partikolari, l-interessi tal-aħwa Micula jingħad li ma jikkoinċidux ma’ dawk tat-tliet rikorrenti korporattivi.

(85) Il-Kummissjoni madankollu ssib li t-tliet kumpaniji u l-aħwa Micula, flimkien jikkostitwuxxu unità ekonomika unika għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Din l-unità ekonomika għalhekk hija kkunsidrata bħala l-impriża rilevanti.

(86) Din is-sejba hija bbażata l-ewwel nett fuq il-fatt li l-aħwa Micula għandhom, direttament jew indirettament, is-sjieda prattikament esklussiva tat-tliet rikorrenti korporattivi, li juri interess kontrollanti fuq dawk il-kumpaniji.

(87) It-tieni, din is-sejba tqis li r-rikorrenti korporattivi jiffurmaw parti minn grupp akbar ta’ kumpaniji, il-European Food and Drinks Group (“EFDG”). Matul il-proċedimenti tal-arbitraġġ, l-aħwa Micula talbu wkoll kumpens għal kumpaniji oħra li jiffurmaw parti mill-EFDG li allegatament sofrew telf b’riżultat tal-azzjonijiet tar-Rumanija li wasslu għall-proċedimenti. Fil-fatt, flok talbu u kkwantifikaw telf separat għal kull rikorrent korporattiv u ż-żewġ rikorrenti individwali, ir-rikorrenti bbażaw l-applikazzjoni tagħhom għall-kumpens fuq it-telf allegatament sofrut mill-EFDG kollu. Wara li eżamina l-istruttura tas-sjieda tal-EFDG u stabbilixxa li l-aħwa Micula, direttament jew indirettament, kienu jippossiedu mill-anqas 99,96 % tal-kumpaniji kollha fl-EFDG li għalihom l-aħwa Micula talbu d-danni (dawn huma European Drinks S.A., Rieni Drinks S.A., Scandic Distilleries S.A., Transilvania General Import-Export S.R.L., West Leasing S.R.L), it-Tribunal aċċetta dan l-approċċ u ppermetta lir-rikorrenti li jfittxu l-kumpens għat-telf tal-EFDG kollu (53). Din l-imġiba tar-rikorrenti matul il-proċedimenti tal-arbitraġġ u d-deċiżjonijiet korrispondenti tat-Tribunal juru li l-aħwa Micula u t-tliet rikorrenti korporattivi, kif ukoll il-kumpaniji hawn fuq imsemmija li jiffurmaw parti mill-EFDG, jiffurmaw unità ekonomika unika b’interess ekonomiku uniku.

(88) It-tielet, il-karatterizzazzjoni tal-aħwa Micula u l-kumpaniji tagħhom bħala unità ekonomika waħda hija rinforzata ulterjorment mill-mod kif id-Deċiżjoni eventwalment tathom il-kumpens. Pjuttost milli qassmet il-kumpens individwalment lil kull wieħed mill-ħames rikorrenti, id-Deċiżjoni tathom il-kumpens “b’mod kollettiv” abbażi ta’ “intitolament komuni”. Il-fatt li l-ħames rikorrenti flimkien (jiġifieri, inklużi r-rikorrenti korporattivi) talbu lit-Tribunal jagħti l-kumpens kollu biss lill-aħwa Micula juri li r-rikorrenti korporattivi ma għandhom l-ebda awtonomija fir-rigward tal-aħwa Micula. It-Tribunal finalment ippermetta lil kull rikorrent jirkupra l-ammont sħiħ tal-kumpens mogħti, u mbagħad li jqassam il-kumpens bejn ir-rikorrenti kif iħoss xieraq, irrispettivament mid-danni attwalment imġarrba minn kull rikorrent.

(89) Il-konklużjoni ta’ hawn fuq mhijiex affettwata mill-argument tar-rikorrenti li l-Kawża preżenti trid tiġi distinta mis-sentenza f’Hydrotherm, billi l-persuna fiżika f’dik il-Kawża kienet sieħeb personalment responsabbli għall-obbligi finanzjarji tad-diversi kumpaniji li magħhom kienet ikkunsidrata li tikkostitwixxi unità ekonomika unika, filwaqt li l-aħwa Micula mhumiex personalment responsabbli b’dan il-mod. Bi tweġiba, il-Kummissjoni tfakkar li fil-paragrafi rilevanti tas-sentenza tagħha fil-Kawża dwar Hydrotherm, il-QtĠ-UE ma semmietx ir-responsabbiltà personali tal-persuna fiżika inkwistjoni; pjuttost, il-QtĠ-UE llimitat ruħha li tirrimarka li l-persuna fiżika inkwistjoni “għandha kontroll sħiħ” tal-kumpaniji inkwistjoni (54). Kif diġà ssemma, bis-saħħa tas-sjieda tagħhom, l-aħwa Micula wkoll għandhom kontroll sħiħ fuq ir-rikorrenti korporattivi, u fil-fatt il-kumpaniji rilevanti l-oħra tal-EFDG.

(90) Kuntrarju għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, il-Kummissjoni tikkunsidra wkoll li l-loġika li fuqha hija bbażata s-sentenza Cassa di Risparmio di Firenze tapplika bl-istess mod f’din il-kawża. F’dik is-sentenza, il-QtĠ-UE rrikonoxxiet li attività ekonomika tista’ tiġi eżerċitata minn entità direttament jew indirettament, permezz tal-kontroll ta’ operatur bħala parti minn unità ekonomika li huma jiffurmaw flimkien. Għalkemm il-QtĠ-UE tirrikonoxxi li s-sempliċi fatt ta’ pussess ta’ ishma, anki parteċipazzjonijiet azzjonarji kontrollanti, mhuwiex suffiċjenti sabiex attività tal-entità li jkollha dawk l-ishma tiġi kkaratterizzata bħala ekonomika meta din twassal biss għall-eżerċizzju tad-drittijiet marbuta mal-istatus ta’ azzjonist jew membru, kif ukoll ir-riċeviment ta’ dividendi, li jkunu sempliċement il-frott tas-sjieda ta’ assi, huwa ċar li s-sitwazzjoni preżenti hija differenti. Fil-fatt, skont il-QtĠ-UE, “korp li jżomm ishma ta’ kontroll f’kumpannija, jeżerċita effettivament dan il-kontroll waqt li jipparteċipa direttament jew indirettament fl-amministrazzjoni tagħhom għandu jiġi kkunsidrat bħala li jagħmel parti mill-attività ekonomika eżerċitata mill-impriża kkontrollata (55).” Il-QtĠ-UE kienet ikkonċernata wkoll tirrimarka li s-“sempliċi separazzjoni ta’ impriża f’żewġ entitajiet differenti” ma tistax tkun suffiċjenti biex jiġu evitati r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (56). Dan ir-raġunament japplika wkoll meta waħda miż-żewġ entitajiet ikkonċernati tkun persuna fiżika. Inkella l-għoti ta’ għajnuna lil persuna fiżika li tkun l-azzjonist kontrollanti ta’ impriża ma jitqiesx li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, minkejja li l-persuna fiżika tista’ tuża dik l-għajnuna għall-benefiċċju tal-impriżi li tikkontrolla. Fil-fatt, fil-Kawża preżenti, ma tista’ tagħmel l-ebda differenza għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, jekk il-kumpens mogħti kollettivament lill-ħames rikorrenti kollha mit-Tribunal jitħallasx lill-aħwa Micula jew lill-kumpaniji tagħhom.

(91) Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ssib li l-aħwa Micula u t-tliet rikorrenti korporattivi flimkien jiffurmaw unità ekonomika unika li tikkostitwixxi impriża għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat. Il-kumpaniji l-oħra tal-EFDG li għall-allegat telf tagħhom l-aħwa Micula ngħataw kumpens bis-saħħa tad-Deċiżjoni (European Drinks S.A., Rieni Drinks S.A., Scandic Distilleries S.A., Transilvania General Import-Export S.R.L., West Leasing S.R.L) (57) ukoll jiffurmaw parti minn din l-unità ekonomika unika. Il-benefiċjarja finali tal-miżura ta’ għajnuna hija din l-unità ekonomika unika, iffurmata mill-ħames rikorrenti u dawk il-kumpaniji tal-EFDG.

Vantaġġ Ekonomiku (1)

(92) Vantaġġ, kif meħtieġ mill-Artikolu 107(1) tat-Trattat, huwa kwalunkwe benefiċċju ekonomiku li impriża ma kinitx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas-suq, jiġifieri fin-nuqqas ta’ intervent mill-Istat (58). Il-forma preċiża tal-miżura mhijiex rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk din tagħtix vantaġġ ekonomiku lill-impriża. Il-kunċett ta’ vantaġġ jinkludi, pereżempju, is-sitwazzjonijiet kollha fejn l-impriżi jinħelsu mill-ispejjeż inerenti tal-attivitajiet ekonomiċi tagħhom.

(93) Permezz tad-Deċiżjoni, it-Tribunal ta lir-rikorrenti kumpens ta’ RON 376 433 229 flimkien mal-imgħax, kontra r-Rumanija. Sabiex wieħed jifhem b’mod sħiħ għaliex l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tagħti vantaġġ ekonomiku lir-rikorrenti, qabelxejn huwa utli li wieħed jeżamina fuq liema bażi t-Tribunal iddeċieda li għandu jingħata kumpens lir-rikorrenti f’dik id-Deċiżjoni.

(94) Wara li kien iddeċieda li r-Rumanija kienet kisret il-BIT, it-Tribunal spjega li d-danni kellhom jingħataw fuq il-bażi tal-prinċipju li “ir-rikorrent irid jitpoġġa lura fil-pożizzjoni li ‘b’kull probabbiltà’ kien ikun fiha li ma kienx għad-dannu internazzjonali (59).” Huwa spjega wkoll li seta’ jiġi kkumpensat permezz tad-danni dak it-telf biss li huwa każwalment marbut mal-att li jikkostitwixxi d-dannu internazzjonali, u li “il-ksur kollu tal-BIT allegat mir-Rikorrenti jirriżulta mill-istess fatt: ir-revoka qabel iż-żmien tal-inċentivi tal-[EGO 24] jew b’rabta diretta ma’ dik ir-revoka qabel iż-żmien (60).” Fil-valutazzjoni tal-kumpens preċiż dovut lir-rikorrenti, it-Tribunal ikkunsidra jekk fil-fatt iġġarrabx telf u jekk kienx relatat direttament mar-revoka tal-iskema ta’ inċentivi. Pereżempju, fir-rigward tad-danni mogħtija għaż-żieda fil-prezz taz-zokkor, it-Tribunal sostna (61): “Kemm l-eżistenza tad-dannu kif ukoll ir-rabta kawżali bejn ir-revoka tal-inċentivi u d-dannu sofrut kienu ppruvati b’mod adegwat. Ma hemm l-ebda kontestazzjoni li, b’riżultat tar-revoka tal-Inċentiv għall-Materja Prima, ir-Rikorrenti kienu meħtieġa jħallsu ammont aktar għaz-zokkor li xtraw wara Frar 2005”.

(95) Fid-dawl ta’ dawn il-konsiderazzjonijiet, huwa ċar li permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, ir-Rumanija tagħti lir-rikorrenti ammont li jikkorrispondi eżattament għall-vantaġġi previsti taħt l-iskema abolita tal-EGO 24 mill-mument li ġiet revokata (22 ta’ Frar 2005) sal-iskadenza skedata tagħha (1 ta’ April 2009). B’mod aktar preċiż, l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni de facto tirrimborża d-dazji doganali ċċarġjati fuq iz-zokkor u materja prima oħra impurtati bejn it-22 ta’ Frar 2005 u l-31 ta’ Marzu 2009, kif ukoll id-dazji doganali ċċarġjati fuq iz-zokkor impurtat li r-rikorrenti kienu jevitaw kieku kellhom l-opportunità li jaħżnu għal quddiem iz-zokkor qabel l-iskadenza skedata tal-faċilitajiet tal-EGO 24 fil-31 ta’ Marzu 2009. Barra minn hekk, sabiex jassigura li r-rikorrenti jibbenefikaw b’mod sħiħ minn ammont korrispondenti għal dak tal-iskema abolita u “jitpoġġa lura fil-pożizzjoni li b” kull probabbiltà’ kien ikun fiha”, it-Tribunal ta wkoll imgħax u kumpens għall-allegati opportunità mitlufa u l-profitt mitluf (62). Fil-fatt, l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni terġa’ tistabbilixxi s-sitwazzjoni li r-rikorrenti, b’kull probabbiltà, kienu jkunu fiha kieku qatt ma ġiet revokata l-iskema tal-EGO 24.

(96) Għalhekk, l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tagħti lir-rikorrenti vantaġġ ekonomiku li mhuwiex disponibbli b’mod ieħor fis-suq. L-ewwel, l-ispejjeż tal-materja prima, bħala inputs għall-prodotti finali, jikkostitwixxu spejjeż operatorji ordinarji tal-impriżi, u l-ħelsien minn parti mill-ispejjeż operatorji ordinarji tagħhom jagħtihom vantaġġ ċar. It-tieni, l-għoti ta’ kumpens lir-rikorrenti għall-profitti mitlufa minħabba li kellhom jerfgħu l-ispejjeż operatorji proprji tagħhom huma stess, ukoll jikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku li mhuwiex disponibbli f’kundizzjonijiet normali tas-suq u fin-nuqqas tad-Deċiżjoni; f’kundizzjonijiet normali tas-suq, l-impriża kien ikollha terfa’ hija stess l-ispejjeż inerenti fl-attività ekonomika tagħha u għalhekk ma kinitx tiġġenera dawn il-profitti. It-tielet, il-pagament tal-imgħax lir-rikorrenti fuq ħlasijiet li allegatament kienu dovuti fl-imgħoddi, iżda li huma nfushom iridu jkunu kwalifikati bħala li jagħtu vantaġġ, jagħti vantaġġ separat u addizzjonali. Għal darba oħra, f’kundizzjonijiet normali tas-suq u fin-nuqqas tad-Deċiżjoni, l-impriża kien ikollha terfa’ l-ispejjeż operatorji ordinarji tagħha, ma kinitx tiġġenera l-allegati profitti mitlufa, u għalhekk ma kinitx tkun kapaċi tiġbed imgħax fuq dan il-kapital. Fil-fatt, bir-revoka tal-iskema tal-EGO 24, ir-Rumanija reġgħet stabbiliet il-kundizzjonijiet normali tal-kompetizzjoni fis-suq li joperaw fih ir-rikorrenti, u kwalunkwe tentattiv sabiex ir-rikorrenti jiġu kkumpensati għall-konsegwenzi tar-revoka tal-inċentivi tal-EGO 24, jagħti vantaġġ li mhuwiex disponibbli f’dawk il-kundizzjonijiet normali tas-suq.

(97) It-tentattivi tar-rikorrenti sabiex jisseparaw l-għoti tal-kumpens mir-revoka tal-inċentivi tal-EGO 24 mhumiex konvinċenti. Ir-rikorrenti jargumentaw: “[F]il-każ preżenti, it-Tribunal tal-ICSID ikkonkluda li d-deċiżjoni ta’ konformità mar-regoli tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat kienet tikkonforma mal-obbligi tar-Rumanija skont il-BIT u ma tax danni lir-Rikorrenti fuq din il-bażi. Minflok, it-Tribunal tal-ICSID ta danni għall-imġiba ħażina tal-Istat Rumen li kienet tikkonsisti fiż-żamma tal-obbligi imposti fir-rigward tal-EGO 24 wara l-irtirar tal-iskema u l-imġiba mhux trasparenti lejn l-investituri”.

(98) Din id-deskrizzjoni tad-Deċiżjoni mhijiex preċiża u fi kwalunkwe każ tonqos milli tikkunsidra l-effetti tal-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni. Diġà ġie rrimarkat li t-Tribunal qies li l-allegat ksur tal-BIT kollu rriżulta minn “ir-revoka qabel iż-żmien tal-inċentivi jew b’rabta diretta ma’ dik ir-revoka qabel iż-żmien”, (63) u ta d-danni għat-telf li rriżulta direttament mir-revoka tal-iskema ta’ inċentivi. It-Tribunal diġà ġie kkwotat ukoll li qal li (64): “[B]ir-revoka tal-inċentivi skont l-EGO 24 qabel l-1 ta’ April 2009, ir-Rumanija ma aġixxietx b’mod mhux raġonevoli jew b’mala fede (ħlief li r-[Rumanija] aġixxiet b’mod mhux raġonevoli billi żammet l-obbligi tal-investituri wara li tterminat l-inċentivi). It-Tribunal, madankollu, jikkonkludi b’maġġoranza li r-Rumanija kisret l-aspettattivi leġittimi tar-Rikorrenti li dawk l-inċentivi kienu se jkunu disponibbli, sostanzjalment fl-istess forma, sal-1 ta’ April 2009. Ir-Rumanija naqset ukoll li taġixxi b’mod trasparenti billi naqset milli tinforma fil-ħin lir-Rikorrenti li r-reġim kien se jiġi tterminat qabel id-data ta’ skadenza skedata tiegħu. Minħabba f’hekk, it-Tribunal isib li r-Rumanija naqset milli ‘tassigura trattament ġust u ekwu tal-investimenti’ tar-Rikorrenti skont it-tifsira tal-Artikolu 2(3) tal-BIT.”

(99) Fid-dawl ta’ din il-konklużjoni, ma jistax jiġi sostnut, kif jagħmlu r-rikorrenti, li t-Tribunal sab li d-deċiżjoni tar-Rumanija li tikkonforma mar-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat billi tirrevoka l-EGO 24 ma kinitx tikser il-BIT, jew li ma tatx danni fuq dik il-bażi. (65) Il-Kummissjoni tinnota li bil-ġustifikazzjoni tad-deċiżjoni tiegħu li jagħti kumpens għaż-żieda fil-prezzijiet u t-telf tal-abilità ta’ ħażna għal quddiem, kif ukoll għall-profitti mitlufa, it-Tribunal irrefera biss għad-danni mġarrba mir-rikorrenti b’riżultat tar-revoka tal-inċentivi tal-EGO 24 (66). B’mod partikolari, it-Tribunal ma rreferiex għal, jew ta danni addizzjonali fuq il-bażi tas-sejba tiegħu li r-Rumanija aġixxiet b’mod raġonevoli meta żammet l-obbligi tal-investituri skont l-EGO 24 u naqset milli taġixxi b’mod trasparenti.

Vantaġġ Ekonomiku (2): Id-Danni u l-Għajnuna mill-Istat

(100) Kuntrarju għas-sottomissjoni tar-rikorrenti, il-preżenza ta’ vantaġġ mhijiex prekluża wkoll mill-fatt li l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni jinvolvi ħlas ta’ kumpens għad-danni. Il-mistoqsija ċentrali f’dan ir-rigward hija jekk il-prinċipji stabbiliti fis-sentenza tal-QtĠ-UE dwar Asteris (67) humiex applikabbli għal dan il-każ. Fis-sentenza tagħha f’Asteris, il-QtĠ-UE spjegat li l-għajnuna mill-Istat “hija fundamentalment differenti fin-natura legali tagħha mid-danni li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jistgħu jkunu ordnati jħallsu lil individwi b’kumpens għad-dannu li jkunu kkawżaw lil dawk l-individwi (68).” Ir-rikorrenti jargumentaw li l-Kawża preżenti taqa’ eżattament taħt din il-ġurisprudenza, u li kwalunkwe tentattiv mill-Kummissjoni biex tiddistingwi l-Kawża dwar Asteris minn din mhuwiex konvinċenti. Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-pożizzjoni.

(101) Il-Kummissjoni tosserva, l-ewwel nett, li l-Kawża dwar Asteris ħarġet minn kuntest ferm differenti mill-Kawża preżenti. Fl-ewwel kawża, il-QtĠ-UE tat sentenza bi tweġiba għal referenza għal deċiżjoni preliminari minn qorti Griega li biha l-QtĠ-UE kienet mitluba tippronunzja ruħha dwar il-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Istati Membri sabiex jikkunsidraw talbiet għad-danni ppreżentati minn individwi kontra l-awtoritajiet nazzjonali fir-rigward tan-nuqqas ta’ pagament tal-għajnuna skont il-politika agrikola komuni tal-Unjoni. In-nuqqas ta’ pagament tal-għajnuna ma kienx ir-riżultat ta’ wegħda miksura mill-awtoritajiet Griegi li jagħtu dik l-għajnuna, iżda pjuttost il-konsegwenza tal-inklużjoni ta’ żbalji tekniċi mill-Kummissjoni f’regolament. L-impriżi affettwati diġà kienu ppreżentaw azzjoni għad-danni kontra l-Kummissjoni quddiem il-QtĠ-UE, li kienet irrifjutata bħala bla bażi. Bi tweġiba għar-referenza għal deċiżjoni preliminari, il-QtĠ-UE fis-sentenza tagħha speċifikat li billi qabel kienet irrifjutat l-azzjoni għad-danni kontra l-Kummissjoni, kwalunkwe azzjoni għad-danni kontra l-Istat Grieg trid tkun għal raġunijiet differenti mill-azzjoni kontra l-Kummissjoni li hija rrifjutat, jiġifieri azzjoni żbaljata tal-awtoritajiet Griegi nfushom. B’mod partikolari, il-QtĠ-UE ma qalitx li l-għoti ta’ danni daqs ammont ta’ għajnuna illegali mill-Istat, imwiegħda iżda mhux imħallsa, ma jammontax għal għajnuna mill-Istat huwa stess. Għalhekk, mis-sentenza dwar Asteris ma jirriżultax li kull għoti tad-danni awtomatikament ikun barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, kif donnhom qegħdin jargumentaw ir-rikorrenti. Pjuttost, f’każijiet ta’ responsabbiltà bbażati fuq l-imġiba żbaljata tal-awtoritajiet nazzjonali, ma jingħata l-ebda vantaġġ lil impriża meta dik ir-responsabbiltà tassigura biss li l-parti li sofriet id-dannu tingħata dak li għandha dritt għalih, l-istess bħal kwalunkwe impriża oħra, skont ir-regoli ġenerali tar-responsabbiltà ċivili f’dak l-Istat Membru. Il-kumpens mogħti skont dawk ir-regoli ġenerali tar-responsabbiltà ċivili huwa differenti mill-għajnuna mill-Istat billi ma jistax iwassal biex l-individwu li sofra d-dannu jkun aktar sinjur wara li jirċievi l-kumpens.

(102) It-tieni, biex il-kumpens ma jaqax taħt ir-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat skont il-ġurisprudenza Asteris, huwa jrid ikun ibbażat fuq regola ġenerali tal-kumpens. (69) Fil-każ preżenti, il-kumpens ingħata lir-rikorrenti abbażi ta’ BIT intra-UE li l-Kummissjoni tikkunsidra bħala invalidu mill-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni. Il-Kummissjoni b’mod konsistenti ħadet il-pożizzjoni li l-BITs intra-UE, bħall-BIT li fuqu r-rikorrenti qegħdin jibbażaw it-talba tagħhom (70), huma kuntrarji għad-dritt tal-Unjoni billi mhumiex kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattati tal-Unjoni u għalhekk għandhom jitqiesu bħala invalidi. (71) Il-Kummissjoni kemm-il darba għamlet din l-opinjoni magħrufa lill-Istati Membri, inkluż lill-Istati Membri inkwistjoni.

(103) It-tielet, il-Kummissjoni tinnota li l-għan tad-Deċiżjoni huwa li tikkumpensa lill-applikanti għall-inċentivi li r-Rumanija kienet wegħdithom taħt l-EGO 24 (modifikati bl-EGO 75) iżda li kienet meħtieġa tabolixxi mill-Unjoni sabiex ittemm il-proċess tan-negozjati għall-adeżjoni tagħha fl-Unjoni. Għalhekk, b’kuntrast mal-każ ta’ Asteris, ir-raġuni għaliex l-applikanti qegħdin jitolbu kumpens f’dan il-każ hija minħabba li kienu mċaħħda mill-inċentivi li r-Rumanija wegħdithom bi ksur tal-obbligi tagħha skont l-Artikolu 64 tal-Ftehim Ewropew ta’ assoċjazzjoni u l-Liġi Nru 143/1999 kif interpretata bid-Deċiżjoni Nru 244/2000 tal-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni li ma tingħatax għajnuna illegali mill-Istat. Madankollu, kif spjega l-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer (72), għoti ta’ danni daqs it-total tal-ammonti ta’ għajnuna li kienu previsti li jingħataw, ikun jikkostitwixxi għotja indiretta ta’ għajnuna mill-Istat misjuba li hija illegali u inkompatibbli mas-suq intern. Billi segwiet dik il-linja, il-Qorti Ġenerali qieset li l-klawsoli ta’ indennizz għall-irkupru tal-għajnuna mill-Istat jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat (73). Barra minn hekk, fis-sentenza f’Lucchini, il-QtĠ-UE sostniet li qorti nazzjonali kienet impedita milli tapplika l-liġi nazzjonali fejn l-applikazzjoni ta’ dik il-liġi jkollha l-effett li “ma tapplikax id-dritt komunitarju u tagħmel impossibbli l-irkupru ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat bi ksur tad-dritt Komunitarju” (74).

(104) It-tentattivi tar-rikorrenti sabiex jiddistingwu dawk il-kawżi mill-Kawża preżenti mhumiex konvinċenti. Li jgħodd mhuwiex li l-fatti preċiżi ta’ dawk il-kawżi huma differenti minn dawk tal-Kawża preżenti, iżda l-prinċipju li jinforma dawk il-kawżi, jiġifieri li l-liġi nazzjonali, inklużi l-arranġamenti tar-responsabbiltà skont il-liġi nazzjonali, ma tistax tiġi applikata meta l-applikazzjoni tagħha tfixkel l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat u finalment tirriżulta fl-għoti ta’ għajnuna illegali mill-Istat. Għalhekk, il-Kawża dwar Asteris ma teżentax id-danni mogħtija bħala kumpens għall-irkupru ta’ għajnuna illegali mill-Istat jew għan-nuqqas ta’ riċeviment ta’ għajnuna illegali mill-Istat. Il-Kummissjoni tqis li dak l-istess prinċipju japplika meta r-responsabbiltà toħroġ minn trattat skont il-liġi internazzjonali konkluż bejn żewġ Stati Membri (bħal BIT intra-UE) li l-applikazzjoni tiegħu twassal għall-għoti ta’ għajnuna mill-Istat. Meta l-għoti ta’ effett lil trattat intra-UE minn Stat Membru jfixkel l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, dak l-Istat Membru jrid jirrispetta d-dritt tal-Unjoni billi d-dritt primarju tal-Unjoni, bħall-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat, jieħu preċedenza fuq l-obbligi internazzjonali ta’ dak l-Istat Membru.

(105) L-argument tar-rikorrenti li qatt ma kien hemm deċiżjoni formali valida li tistabbilixxi li l-EGO 24 tikkostitwixxi għajnuna illegali mill-Istat jew li dawk l-inċentivi ma kinux kompatibbli mas-suq intern, mhuwiex rilevanti f’dan ir-rigward, billi hija l-implimentazzjoni/eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni u mhux l-inċentivi għall-investiment imwiegħda bl-EGO 24, li tikkostitwixxi l-miżura kkontestata u tifforma l-bażi tad-Deċiżjoni preżenti. Fil-fatt, meta jitqies li l-EGO 24 kienet abolita fit-22 ta’ Frar 2005 u li ma tħallset l-ebda għajnuna skont dik il-leġislazzjoni wara dik id-data, la l-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni u lanqas il-Kummissjoni ma setgħu jikkonkludu f’deċiżjoni formali li l-EGO 24 wasslet għal għajnuna inkompatibbli mill-Istat fil-perjodu bejn it-22 ta’ Frar 2005 sal-1 ta’ April 2009, li huwa l-perjodu li għalih id-Deċiżjoni tagħti kumpens lir-rikorrenti.

(106) Għal dik l-istess raġuni, ma hemmx bżonn ukoll li l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni formali li ssib l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat f’każijiet fejn qorti nazzjonali jew tribunal tal-arbitraġġ jagħtu kumpens kontra Stat Membru għall-irtirar ta’ miżura ta’ għajnuna. L-Artikolu 107(1) tat-Trattat fih projbizzjoni ġenerali fuq l-għoti ta’ għajnuna “ta’ kwalunkwe forma” mill-Istat. Il-forma preċiża tal-miżura għalhekk mhijiex rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk tagħtix vantaġġ ekonomiku lill-impriża (75). Għalhekk, jekk l-għajnuna mill-Istat tingħata permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni ta’ sentenza jew deċiżjoni, li l-Kummissjoni tqis li huwa l-każ fir-rigward tad-Deċiżjoni, huwa fir-rigward ta’ dik l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni li l-Kummissjoni trid turi li l-kundizzjonijiet kumulattivi tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat huma ssodisfati u li dik l-għajnuna mhijiex kompatibbli mas-suq intern.

(107) Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni tfakkar li l-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni, diversi Pożizzjonijiet Komuni tal-Unjoni u l-Gvern Rumen wara r-revoka tal-EGO 24, kollha kkonkludew li l-EGO 24 wasslet għal għajnuna illegali mill-Istat skont il-Ftehim Ewropew ta’ assoċjazzjoni, id-Deċiżjoni Nru 4/2000 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni UE-Rumanija, il-Liġi Nru 143/99 u l-acquis communautaire. Barra minn hekk, id-Deċiżjoni Nru 244/2000 tal-Kunsill Rumen għall-Kompetizzjoni qatt ma ġiet ikkontestata jew annullata, iżda biss injorata mil-leġiżlatur Rumen permezz tal-adozzjoni tal-EGO 75 kontra d-dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 143/1999 dwar l-għajnuna mill-Istat u għalhekk bi ksur tal-obbligi tiegħu skont il-Ftehim Ewropew ta’ assoċjazzjoni u d-Deċiżjoni Nru 4/2000 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni UE-Rumanija. L-Unjoni mbagħad insistiet li r-Rumanija tikkonforma ma’ dik id-deċiżjoni, l-obbligi tagħha skont il-Ftehim Ewropew ta’ assoċjazzjoni u l-acquis communautaire fil-kuntest tan-negozjati tal-adeżjoni, li tal-aħħar għamlet billi ħassret l-EGO 24.

(108) Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni jikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku favur ir-rikorrenti li ma kinux jiksbu f’kundizzjonijiet normali tas-suq.

Selettività

(109) Mhux il-miżuri kollha li jagħtu vantaġġ ekonomiku lil impriża jikkostitwixxu Għajnuna mill-Istat, iżda dawk biss li jagħtu vantaġġ ekonomiku b’mod selettiv lil ċerti impriżi jew kategoriji ta’ impriżi jew lil ċerti setturi ekonomiċi.

(110) Id-Deċiżjoni tagħti kumpens biss lir-rikorrenti. Għalhekk billi tħallas dak il-kumpens, permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, ir-Rumanija tagħti vantaġġ biss lir-rikorrenti. Il-miżura għalhekk hija selettiva.

(111) Barra minn hekk, kif joħroġ mis-sentenza dwar Asteris, il-kumpens għad-danni ma tibbenefikax minnu b’mod selettiv impriża individwali biss sakemm dak il-kumpens joħroġ mill-applikazzjoni ta’ regola ġenerali tal-liġi għar-responsabbiltà tal-gvern li kull individwu jista’ jinvoka, sabiex jiġi eskluż li kwalunkwe kumpens mogħti jagħti benefiċċju selettiv lil ċerti gruppi fis-soċjetà. Il-miżura kkontestata, li toħroġ mill-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-BIT, ma tikkonformax ma’ dan ir-rekwiżit għar-raġunijiet kollha fil-każ preżenti.

(112) L-ewwel nett, il-BIT jagħti biss dan id-dritt ta’ kumpens lil ċertu grupp ta’ investituri, jiġifieri, lil investituri taż-żewġ Stati Membri koperti bil-BIT intra-UE, jiġifieri l-Isvezja u r-Rumanija. Għalhekk, mhux kull investitur tal-Unjoni fl-istess sitwazzjoni jista’ juża dak il-BIT biex jitlob danni li jikkorrispondu għall-inċentivi mwiegħda taħt l-iskema ta’ għajnuna abolita tal-EGO 24, iżda investituri ta’ ċerta nazzjonalità biss. Għalhekk, sa fejn il-ħlas ta’ kumpens mogħti lil investitur skont BIT jammonta għall-għoti ta’ vantaġġ, il-vantaġġ huwa selettiv. Rigward l-argument tar-rikorrenti li l-karattru ġenerali tal-benefiċċji pprovduti bil-BITs qabel kien rikonoxxut mill-Kummissjoni (ara l-premessa 66), id-dikjarazzjoni kkwotata mir-rikorrenti b’appoġġ għal dik it-talba fil-fatt mhijiex dikjarazzjoni tal-Kummissjoni, iżda silta minn studju ppreparat minn kuntrattur estern għad-Dipartiment tal-Politika tad-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni tal-Parlament Ewropew. It-tieni, sabiex jitneħħa kwalunkwe dubju dwar is-sjieda tal-opinjonijiet espressi f’dan l-istudju, huwa jinkludi dikjarazzjoni ta’ ċaħda ta’ responsabbiltà li tispeċifika li l-awtur iġorr ir-responsabbiltà unika għalihom u li huma ma jirriflettux il-pożizzjoni uffiċjali tal-Parlament Ewropew. Id-dikjarazzjoni magħmula f’dan ir-rapport ma tistax tiġi imputata lill-Kummissjoni u mhijiex rilevanti għal din il-kawża.

(113) It-tieni, il-miżura kkontestata tikkumpensa lill-applikanti għar-revoka tal-inċentivi għall-investiment li minnhom infushom huma ta’ natura selettiva. Fil-fatt, l-inċentivi offruti taħt l-EGO 24 kienu disponibbli biss għal impriżi li jinvestu f’ċerti reġjuni. Għalhekk, il-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti għandu fih innifsu jitqies bħala selettiv billi jikkorrispondi għall-vantaġġi mwiegħda taħt l-EGO 24 abolita.

(114) Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni tqis li l-BIT li abbażi tiegħu t-Tribunal ta l-kumpens lir-rikorrenti ma baqax validu mal-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni, u għalhekk ma jistax jitqies li jifforma l-bażi għal regola ġenerali tal-liġi għar-responsabbiltà tal-gvern li kull investitur jista’ juża.

(115) Għar-raġunijiet kollha ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tagħti vantaġġ selettiv lir-rikorrenti.

Riżorsi tal-Istat

(116) Vantaġġi mogħtija direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat biss jistgħu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat. Fil-każ preżenti, ir-Rumanija diġà implimentat parzjalment id-Deċiżjoni billi paċiet parti mill-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti kontra t-taxxi dovuti minn wieħed mir-rikorrenti lill-Istat Rumen. Barra minn hekk l-eżekutur maħtur mill-qorti qabad fondi mill-kontijiet tal-Istat biex jissodisfa t-talbiet pendenti tar-rikorrenti skont id-Deċiżjoni. Il-pagamenti diretti mill-baġit tal-Istat, it-telf ta’ introjtu mill-Istat bit-tħassir tat-taxxi dovuti, jew it-tħassir ta’ assi oħra tal-Istat (bħal ishma f’impriżi oħra jew it-trasferiment tal-assi maqbuda) lir-rikorrenti, sew jekk magħmula b’mod volontarju jew permezz ta’ eżekuzzjoni ordnata mill-qorti, kollha għandhom jitqiesu bħala miżuri ffinanzjati permezz ta’ riżorsi tal-Istat.

Imputabbiltà

(117) Biex vantaġġ selettiv jikkostitwixxi għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat, huwa jrid ikun, fost affarijiet oħra, imputabbli lill-Istat (76). Fil-każ preżenti, ir-rikorrenti jsostnu li billi l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni hija “konsegwenza awtomatika u involontarja tal-obbligi tar-Rumanija skont il-Konvenzjoni dwar l-ICSID, hija b’mod ċar mhux imputabbli lill-Istat, u għalhekk ma tistax tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat”. Il-punt prinċipali tal-argument tar-rikorrenti huwa li billi r-Rumanija għandha obbligu skont il-liġi internazzjonali li timplimenta d-Deċiżjoni, li tagħmel dan mhuwiex imputabbli lill-Istat. Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ dan ir-raġunament u tikkunsidra l-miżura bħala imputabbli lir-Rumanija għar-raġunijiet li ġejjin.

(118) Il-Kummissjoni fil-bidu tinnota li l-qbil volontarju tar-Rumanija li tidħol fil-BIT, b’mod partikolari l-Artikolu 7 tiegħu, ħoloq il-kundizzjonijiet għall-vantaġġ selettiv li jirriżulta mid-Deċiżjoni kif spjegat fil-premessi 110 et seq.

(119) Barra minn hekk, jekk ir-Rumanija timplimenta b’mod volontarju d-Deċiżjoni billi tħallas il-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti, ma hemm l-ebda dubju li dik l-azzjoni tkun imputabbli lill-Istat Rumen. Hu x’inhu, dak huwa l-każ għall-porzjon tal-kumpens mogħti lir-rikorrenti bid-Deċiżjoni li r-Rumanija paċiet kontra t-taxxi dovuti minn wieħed mir-rikorrenti, jiġifieri S.C. European Food S.A, lill-awtoritajiet Rumeni. Dak huwa l-każ ukoll meta r-Rumanija ddeċidiet li tħallas volontarjament il-kumpens pendenti mogħti mit-Tribunal.

(120) Fl-aħħar nett, kull azzjoni tal-organi Statali tar-Rumanija hija imputabbli lir-Rumanija. Dawk l-organi Statali jinkludu l-gvern tal-Istat Membru u awtoritajiet pubbliċi oħra. B’mod partikolari, anki l-qrati nazzjonali ta’ Stat u l-eżekuturi u l-marixxalli maħtura mill-qorti għandhom jitqiesu bħala organi ta’ dak l-Istat u għalhekk huma marbuta skont l-Artikolu 4(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea bl-obbligu tagħhom ta’ kooperazzjoni sinċiera fir-rigward tal-Unjoni. Għalhekk, l-azzjonijiet tal-qrati domestiċi u tal-eżekuturi u l-marixxalli maħtura mill-qorti huma imputabbli lill-Istat Rumen, sabiex jekk ir-Rumanija tkun sfurzata tikkumpensa lir-rikorrenti skont id-Deċiżjoni bl-azzjoni tal-qrati jew l-eżekuturi u l-marixxalli maħtura mill-qorti tagħha, dik l-azzjoni tkun imputabbli wkoll lill-Istat Rumen. Id-dritt tal-Unjoni jirrikonoxxi biss eżenzjoni dejqa minn dan il-prinċipju ġenerali tal-imputabbiltà: miżura ma tkunx imputabbli lil Stat Membru jekk dak l-Istat Membru jkun obbligat bid-dritt tal-Unjoni li jimplimenta dik il-miżura mingħajr l-ebda diskrezzjoni. F’dak il-każ, il-miżura toħroġ minn att tal-leġislatura tal-Unjoni u ma tkunx imputabbli lill-Istat. Madankollu, m’hemmx dubju li r-Rumanija mhijiex obbligata bid-dritt tal-Unjoni li timplimenta d-Deċiżjoni. Kwalunkwe deċiżjoni ta’ implimentazzjoni jew eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, sew jekk tittieħed mill-gvern Rumen jew mill-qrati domestiċi tar-Rumanija, għalhekk hija imputabbli lill-Istat Rumen.

(121) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżura hija imputabbli lir-Rumanija.

Distorsjoni tal-Kompetizzjoni u l-Effett fuq il-Kummerċ

(122) Miżura mogħtija mill-Istat titqies li twassal għal distorsjoni jew thedded li twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni meta tkun probabbli li ttejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tal-benefiċjarju meta mqabbel ma’ impriżi oħra li jikkompeti magħhom (77). Għar-raġunijiet prattiċi kollha, għalhekk tiġi preżunta distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 107 tat-Trattat malli l-Istat jagħti vantaġġ finanzjarju lil impriża f’settur liberalizzat fejn hemm, jew jista’ jkun hemm, kompetizzjoni. Vantaġġ mogħti lil impriża, li wassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni, normalment ikun probabbli wkoll li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Il-kummerċ bejn l-Istati Membri jkun affettwat meta miżura ssaħħaħ il-pożizzjoni kompetittiva tal-impriża benefiċjarja meta mqabbel ma’ impriżi oħra li jikkompetu f’kummerċ intra-Komunitarju (78).

(123) Il-Kummissjoni diġà kkonkludiet (ara l-premessa 81 u dawk sussegwenti) li r-rikorrenti flimkien jiffurmaw unità ekonomika unika, li min-naħa tagħha tifforma l-impriża rilevanti għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Dik l-impriża hija attiva f’suq liberalizzat, billi tikkompeti ma’ impriżi oħra. Il-Kummissjoni kkonkludiet ukoll li l-ħlas tal-kumpens lir-rikorrenti, bl-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, itejjeb il-pożizzjoni kompetittiva tagħhom meta mqabbel ma’ impriżi oħra li magħhom jikkompetu, li ma rċevewx kumpens simili għall-irtirar tal-għajnuna illegali mill-Istat. Il-kumpens previst mid-Deċiżjoni huwa bbażat fuq ammont li jikkorrispondi għad-dazji doganali ċċarġjati fuq il-materja prima, il-profitti mitlufa u l-imgħax fuq is-somma totali tad-danni mogħtija. L-ispejjeż tal-materja prima, bħala inputs għall-prodotti finali, jikkostitwixxu spejjeż operatorji ordinarji tal-impriżi. Il-ħelsien tal-applikanti minn parti mill-ispejjeż operatorji ordinarji jagħtihom vantaġġ kompetittiv ċar, bħalma jagħmel il-kumpens lill-applikanti għall-profitti mitlufa u l-pagament tal-imgħax. Ir-rikorrenti huma involuti fil-manifattura ta’ prodotti tal-ikel, prodotti tat-tħin, u imballaġġ tal-plastik. Jeżisti suq liberalizzat għal dawk il-prodotti kollha, u għalhekk kwalunkwe vantaġġ mogħti lir-rikorrenti huwa probabbli li jwassal għal distorsjoni għall-kompetizzjoni. Billi l-prodotti magħmula prinċipalment mir-rikorrenti jistgħu u fil-fatt jiġu nnegozjati b’mod estensiv bejn l-Istati Membri, huwa ċar li kwalunkwe vantaġġ mogħti lir-rikorrenti huwa probabbli wkoll li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(124) Il-Kummissjoni tinnota li l-argumenti tar-rikorrenti li jiċħdu d-distorsjoni tal-kompetizzjoni sempliċement jirrepetu l-affermazzjonijiet li l-aħwa Micula ma jistgħux jitqiesu bħala impriżi u li l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni ma tagħti l-ebda vantaġġ lir-rikorrenti. Iż-żewġ affermazzjonijiet diġà ġew indirizzati b’mod estensiv aktar ‘il fuq (ara l-premessi 81 et seq u 92 et seq) u m’għandhomx bżonn aktar kummenti.

Konklużjoni

(125) Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti jammonta għal għajnuna mill-Istat għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

7.2. L-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ma taffettwax id-drittijiet u l-obbligi mħarsa bl-Artikolu 351 tat-Trattat

(126) L-Artikolu 351 tat-Trattat jipprovdi li “[i]d-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw minn ftehim konklużi […] għal Stati li jingħaqdu, qabel id-data tal-adeżjoni, bejn Stat Membru wieħed jew aktar u Stat mhux membru wieħed jew aktar, m’għandhomx jintlaqtu mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati.” Fil-każ preżenti, id-drittijiet u l-obbligi li jibbażaw fuqhom ir-rikorrenti huma dawk li joħorġu mill-BIT.

(127) Mill-mod kif inhu miktub l-Artikolu 351 tat-Trattat huwa ċar li dan ma japplikax fil-każ preżenti, billi l-BIT huwa trattat konkluż bejn żewġ Stati Membri tal-Unjoni, l-Isvezja u r-Rumanija, u mhux trattat “bejn Stat Membru wieħed jew aktar u Stat mhux membru wieħed jew aktar”. Għalhekk, l-applikazzjoni tal-liġi dwar l-għajnuna mill-Istat fil-każ preżenti ma taffettwax id-drittijiet u l-obbligi protetti bl-Artikolu 351 tat-Trattat.

(128) F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tfakkar li skont id-dritt tal-Unjoni japplikaw regoli differenti għall-BITs intra-UE, fuq naħa, u l-BITs konklużi bejn Stat Membru tal-Unjoni u pajjiż terz, fuq in-naħa l-oħra. Fil-każ tal-BITs intra-UE, il-Kummissjoni tqis li tali ftehimiet imorru kontra d-dritt tal-Unjoni, mhumiex kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattati tal-Unjoni u għalhekk għandhom jitqiesu bħala mhux validi. B’kuntrast, il-BITs konklużi bejn Stat Membru tal-Unjoni u pajjiż terz huma regolati bir-Regolament (UE) Nru 1219/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (79) li jistabbilixxi arranġamenti tranżizzjonali għal ftehimiet bilaterali bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi sakemm dawk l-arranġamenti jiġu progressivament sostitwiti bi ftehimiet tal-Unjoni dwar l-istess suġġett, fid-dawl tal-kompetenza esklużiva tal-Unjoni fir-rigward tal-politika kummerċjali komuni li taħtha jaqa’ l-investiment dirett barrani (80).

(129) Ir-Rumanija hija wkoll parti għall-Konvenzjoni multilaterali dwar l-ICSID, li aderiet fiha qabel l-adeżjoni tagħha fl-Unjoni. Madankollu, billi l-ebda Parti Kontraenti ta’ pajjiż terz għall-Konvenzjoni dwar l-ICSID ma hija parti għall-BIT involut fil-proċedimenti preżenti, l-Artikolu 351 mhuwiex rilevanti għal dan il-każ.

7.3. Għajnuna Ġdida

(130) L-Artikolu 107(1) tat-Trattat jipprovdi li l-għajnuna mill-Istat, fil-prinċipju, mhijiex kompatibbli mas-suq intern. Sakemm miżura ta’ għajnuna ma tkunx iddikjarata bħala kompatibbli mas-suq intern mill-Kummissjoni, l-Istati Membri huma pprojbiti milli jdaħħlu fis-seħħ miżuri ta’ għajnuna mill-Istat. Skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat, Stat Membru jrid jinforma lill-Kummissjoni dwar kwalunkwe pjan biex jibdel jew jagħti għajnuna u m’għandux idaħħal fis-seħħ il-miżura proposta tiegħu sakemm il-Kummissjoni tieħu deċiżjoni finali dwar il-kompatibbiltà ta’ dik il-miżura mas-suq intern.

(131) L-obbligu li ma tiddaħħal fis-seħħ l-ebda miżura ta’ għajnuna mingħajr deċiżjoni finali mill-Kummissjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ dik il-miżura ta’ għajnuna japplika biss, naturalment, għal miżuri ta’ għajnuna mdaħħla fis-seħħ wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat għall-Istat Membru kkonċernat. Għar-Rumanija, it-Trattat daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2007.

(132) Ir-rikorrenti ma jaqblux li l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tikkostitwixxi “għajnuna ġdida” fis-sens tal-Artikolu 1(c) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999. Huma jsostnu li anki jekk il-valutazzjoni tal-Kummissjoni hija korretta quod non u l-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni tikkostitwixxi għajnuna, id-data tal-għoti ta’ dik l-għajnuna tkun l-għoti inizjali tal-benefiċċji skont l-EGO 24 lir-rikorrenti, li seħħ fl-2000 u fl-2002 u għalhekk qabel l-adeżjoni tar-Rumanija fl-Unjoni. Skont ir-rikorrenti, l-aħħar mument li jista’ jitqies bħala d-data tal-għoti huwa d-dħul fis-seħħ tal-BIT, u li fuqu hija bbażata d-Deċiżjoni, u li daħal fis-seħħ fl-2003.

(133) Il-Kummissjoni ma taqbilx mar-rikorrenti u tqis li l-ħlas tal-kumpens mogħti mit-Tribunal lir-rikorrenti, permezz tal-implimentazzjoni jew l-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni, jammonta għal għajnuna ġdida u għalhekk huwa soġġett għall-mekkaniżmu ta’ kontroll sħiħ tal-għajnuna mill-Istat stabbilit fl-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat. Skont il-ġurisprudenza tal-QtĠ-UE, l-għajnuna trid titqies li tingħata