MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 366/88

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI

tad-9 ta' Lulju 2014

dwar il-miżura SA.35668 (13/C) (ex 13/NN) (ex 12/CP) implimentata mid-Danimarka u l-Isvezja għal Scandinavian Airlines

(notifikata bid-dokument C(2014) 4532)

(t-test bl-Ingliż biss huwa awtentiku)

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2014/938/UE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li kkunsidrat id-deċiżjoni li biha l-Kummissjoni ddeċidiet li tinizjala l-proċedura msemmija fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea fir-rigward tal-għajnuna SA.35668 (13/C) (ex 13/NN) (ex 12/CP), (1)

Wara li talbet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet imsemmija hawn fuq u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. IL-PROĊEDURA

(1) Tard f'Ottubru 2012, il-Kummissjoni u l-Awtorità ta' Sorveljanza tal-EFTA (“ESA”) ġew ikkuntattjati informalment mid-Danimarka, l-Isvezja u n-Norveġja (flimkien “l-Istati”) dwar l-intenzjoni tagħhom li jipparteċipaw f'Faċilità ta' Kreditu Rinnovabbli (“l-RCF il-ġdida”) favur Scandinavian Airlines (“SAS”, “il-Grupp SAS” jew “il-kumpanija”). Fit-12 ta' Novembru 2012, l-Istati ddeċidew li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida mingħajr madankollu ma nnotifikaw formalment il-miżura lill-Kummissjoni.

(2) Fl-14 ta' Novembru 2012, il-Kummissjoni fetħet każ ex officio dwar l-RCF il-ġdida. Il-Kummissjoni bagħtet talbiet għal informazzjoni lid-Danimarka u lill-Isvezja fid-29 ta' Novembru 2012, it-18 ta' Diċembru 2012, it-28 ta' Jannar 2013, u t-18 ta' Frar 2013, wieġbet fis-6 ta' Diċembru 2012, fit-8 ta' Jannar 2013, fil-5 u t-13 ta' Frar 2013, u fit-22 ta' Marzu 2013 rispettivament. Id-Danimarka u l-Isvezja pprovdew informazzjoni addizzjonali permezz ta' ittra tat-3 ta' Ġunju 2013.

(3) Barra minn hekk, fl-20 ta' Novembru 2012, il-Kummissjoni rċeviet ilment mingħand Ryanair, segwit minn ieħor mingħand il-European Low Fares Airline Association (“ELFAA”) fl-4 ta' Frar 2013, li dwarhom id-Danimarka u l-Isvezja pprovdew il-kummenti tagħhom permezz ta' ittra fit-22 ta' Marzu 2013.

(4) Permezz tal-ittra tad-19 ta' Ġunju 2013, il-Kummissjoni infurmat lid-Danimarka u lill-Isvezja li hija kienet iddeċidiet li tinizjala l-proċedura stipulata fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) fir-rigward tal-għajnuna (“id-deċiżjoni tal-ftuħ”). Id-Danimarka u l-Isvezja ssottomettew kummenti dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ permezz tal-ittri tad-19 ta' Awwissu 2013.

(5) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tinizjala l-proċedura ġiet ippubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (2) fit-28 ta' Settembru 2013. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom dwar il-miżuri.

(6) Il-Kummissjoni rċeviet osservazzjonijiet mingħand l-SAS Group u mingħand il-Foundation Asset Management Sweden AB (“FAM”) (3) fit-28 ta' Ottubru 2013. Fil-5 ta' Novembru 2013, il-Kummissjoni għaddiet dawn l-osservazzjonijiet lid-Danimarka u l-Isvezja, li ngħataw l-opportunità sabiex jagħtu r-reazzjonijiet tagħhom. Permezz ta' ittri tal-4 u l-5 ta' Diċembru 2013, l-awtoritajiet tad-Danimarka u tal-Isvezja osservaw li ma kellhom l-ebda kummenti dwar l-osservazzjonijiet tal-SAS Group u tal-FAM.

(7) Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand id-Danimarka u l-Isvezja permezz tal-ittra tal-25 ta' Frar 2014, imwieġba fil-25 ta' Marzu 2014 miż-żewġ Stati Membri. Barra minn hekk, permezz ta' ittri tal-5 u s-7 ta' Marzu 2014, l-awtoritajiet tad-Danimarka u l-Isvezja infurmaw lill-Kummissjoni li SAS kienet iddeċidiet li tannulla l-RCF il-ġdida u li tinvestiga possibilitajiet alternattivi biex issaħħaħ il-bażi kapitali tagħha. Il-kanċellazzjoni daħlet fis-seħħ fl-4 ta' Marzu 2014.

(8) Permezz tal-ittri ddatati l-4 u s-7 ta' Lulju 2014, l-Isvezja u d-Danimarka rispettivament ftiehmu li jirrinunzjaw id-drittijiet tagħhom li jirriżultaw mill- Artikolu 342 tat-TFUE f'rabta mal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 1 u li jadottaw u jinnotifikaw din id-deċiżjoni bl-Ingliż.

(9) Għal din il-proċedura, il-Kummissjoni biss hija kompetenti biex tivvaluta jekk id-dispożizzjonijiet tat-TFUE ġewx rispettati mid-Danimarka u l-Isvezja. Min-naħa l-oħra, l-ESA, f'konformità mal-Artikolu 109(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (“il-Ftehim ŻEE”) f'rabta mal-Artikolu 24 tal-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-Twaqqif ta' Awtorità ta' Sorveljanza u ta' Qorti tal-Ġustizzja, hija kompetenti biex tivvaluta jekk id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ŻEE jkunux tħarsu min-Norveġja. Barra minn hekk, abbażi tal-Artikolu 109(2) u l-Protokoll 27 tal-Ftehim ŻEE, sabiex tiġi żgurata applikazzjoni uniformi madwar iż-ŻEE, l-ESA u l-Kummissjoni jikkooperaw, jiskambjaw informazzjoni u jikkonsultaw lil xulxin dwar kwistjonijiet ta' politika ta' sorveljanza u każijiet individwali.

(10) Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq u minħabba kompetenza parallela taż-żewġ istituzzjonijiet f'dan il-każ, il-Kummissjoni kkooperat u kkonsultat mal-ESA qabel ma adottat din id-Deċiżjoni preżent.

2. IS-SUQ TAT-TRASPORT BL-AJRU SKANDINAVU

(11) Bejn l-2001 u l-2011, is-suq tat-trasport bl-ajru Skandinavu (li jinkludi d-Danimarka, l-Isvezja, il-Finlandja u n-Norveġja) allegatament kiber b'126 % f'termini ASK (4). Kważi t-tkabbir kollu fis-suq Skandinavu tat-titjiriet qosra ġie minn trasportaturi bi prezzijiet baxxi, b'mod partikolari Norwegian Air Shuttle u Ryanair. Tabilħaqq, huwa stmat li t-trasportaturi bi prezz baxx iġġeneraw 90 % tat-tkabbir f'dak il-perjodu (5).

(12) Minkejja ż-żieda fl-importanza tat-trasportaturi bi prezz baxx, l-akbar parteċipant fis-suq Skandinavu għadha SAS, b'sehem stmat fis-suq fl-2011 ta' 35,6 %, valur li huwa ferm anqas mil-livell ta' aktar minn 50 % li kienet tgawdi għaxar snin ilu. L-ishma tas-suq ta' Norwegian Air Shuttle u ta' Ryanair laħqu 18,7 % u 6,8 % rispettivament f'dik is-sena.

3. IL-BENEFIĊJARJU

(13) SAS hija l-kumpannija tal-ajru tal-Istati, l-akbar linja tal-ajru fl-Iskandinavja u t-tmien l-akbar linja tal-ajru fl-Ewropa. Hija wkoll membru fundatur tal-iStar Alliance. Il-grupp ta' linji tal-ajru, li jinkludi Scandinavian Airlines, Widerøe (6) u Blue1, għandu l-kwartieri ġenerali fi Stokkolma bil-fus ewlieni Ewropew tiegħu fl-ajruport ta' Kopenħagen. Fl-2013, SAS ġarret madwar 28 miljun passiġġier, u kisbet introjti ta' madwar SEK 42 biljun.

(14) 50 % ta' SAS hija bħalissa proprjetà tal-Istati: 21,4 % tal-Isvezja, 14,3 % tad-Danimarka u 14,3 % tan-Norveġja. L-azzjonist privat prinċipali huwa l-fundazzjoni Knut and Alice Wallenberg (“KAW”) (7,6 %), waqt li l-azzjonisti l-oħra għandhom 1,5 % jew anqas tal-ishma. Tabella 1 L-azzjonisti prinċipali tal-SAS AB fil-31 ta' Marzu 2012 (7) Isem l-azzjonist Totali (%) Il-Gvern Svediż 21,4 Il-Gvern Daniż 14,3 Il-Gvern Norveġiż 14,3 Il-fondazzjoni Knut and Alice Wallenberg 7,6 Försäkringsaktiebolaget, Avanza Pension 1,5 A.H Värdepapper AB 1,4 Unionen 1,4 Il-Bank Nazzjonali tad-Danimarka 1,4 Robur Försäkring 0,9 Ponderus Försäkring 0,8 Andra AP-fonden 0,5 Tredje AP-fonden 0,5 SSB + TC Ledning Omnibus FD No OM79 0,5 Nordnet Pensionsförsäkring AB 0,4 Swedbank Robur Sverigefond 0,4 Swedbank Robur Sverigefond Mega 0,3 JPM Chase NA 0,3 AMF Aktiefond Småbolag 0,3 JP Morgan Bank 0,3 KPA Pensionsförsäkring AB 0,2 Nomura International 0,2

(15) Il-qagħda finanzjarja ta' SAS ilha dgħajfa għal bosta snin, b'telf rikorrenti bejn l-2008 u l-2013. F'Novembru 2012, Standard and Poor's (“S&P”) baxxew il-klassifikazzjoni tal-kreditu tagħhom għall-kumpanija minn B- għal CCC+ (8). Dawn id-diffikultajiet tqawwew minn ambjent tas-suq domina minn spejjeż ogħla tal-fjuwil u minn inċertezzi fid-domanda.

(16) B'mod partikolari, jirriżulta mir-rapporti annwali tal-kumpanija li, bejn l-2008 u l-2012, SAS ġarrbet telf sostanzjali kull sena u rreġistrat ammont sinifikanti ta' dejn finanzjarju nett. Tabella 2 Id-dejta finanzjarja ewlenija ta' SAS (SEK miljun) 2007–12 (9) 2007 2008 2009 2010 2011 2012 (Jann-Ott) Introjtu 50 958 52 870 44 918 41 070 41 412 35 986 Dejn finanzjarju nett 1 231 8 912 6 504 2 862 7 017 6 549 Qligħ qabel it-taxxa 1 044 – 969 – 3 423 – 3 069 – 1 629 – 1 245 Introjtu nett 636 – 6 360 – 2 947 – 2 218 – 1 687 – 985 Likwidità għas-sena – 1 839 – 3 084 – 1 741 868 – 1 243 – 1 018 Rendiment fuq il-kapital investit (ROCE) — % 6,7 – 19,6 – 11,7 – 7,6 – 2,2 – 8,1 Rendiment tal-ekwità kontabbli wara t-taxxa — % 3,8 – 47,6 – 26,8 – 17,0 – 12,0 – 24,8 Proporzjon ta' kopertura tal-imgħax — % 1,8 – 5,3 – 4,4 – 1,9 – 0,6 – 1,6

(17) Minħabba l-qagħda finanzjarja tagħha li kienet sejra lura, SAS segwiet programm ta' tnaqqis sostanzjali fl-ispejjeż (“Core SAS”) fl-2009/2010. Fl-implimentazzjoni ta' dak il-programm, SAS kellha tiġbor ekwità mill-azzjonisti tagħha permezz ta' żewġ eżerċizzji ta' emissjoni bi drittijiet preferenzjali: (i) SEK 6 biljun f'April 2009; kif ukoll (ii) SEK 5 biljun f'Mejju 2010 (*).

(18) Id-diffikultajiet finanzjarji ta' SAS laħqu l-quċċata fl-2012, meta l-kumpanija ppreżentat il-pjan ta' negozju 4 Excellence Next Generation (“il-pjan 4XNG”), meqjus mill-maniġment tal-kumpanija tal-ajru bħala “l-aħħar ċans” għal SAS (10). Barra minn hekk, f'Novembru 2012, l-istampa rrappurtat il-possibbiltà li SAS tidħol fil-proċess ta' falliment (11).

4. DESKRIZZJONI TAL-MIŻURA: L-RCF IL-ĠDIDA FL-2012

(19) Għal dak li għandu x'jaqsam globalment mal-linji tal-ajru l-oħra, SAS strieħet fuq faċilitajiet ta' kreditu estern sabiex jinżamm livell minimu ta' likwidità. Mill-20 ta' Diċembru 2006 'l quddiem, SAS iddependiet fuq RCF li kellha tiskadi f'Ġunju 2013 (“l-RCF l-antika”). l-RCF l-antika kienet tammonta għal EUR 366 miljun u kienet ġiei ipprovduta esklussivament minn għadd ta' banek ([…] (12)). Dan inkluda wkoll għadd ta' konvenji jew kundizzjonijiet finanzjarji, bħal […].

(20) F'Diċembru 2011, b'riżultat tad-deterjorament tal-prestazzjoni fin-negozju tal-kumpanija, l-amministrazzjoni ta' SAS iddeċidiet li tiġbed l-RCF l-antika kollha. Wara applikazzjoni għal falliment minn sussidjarja ta' SAS (speċifikament Spanair) f'Jannar 2012, SAS daħlet f'negozjati mal-banek u ntlaħaq qbil għal konvenju ġdid fil-15 ta' Marzu 2012. Dan il-konvenju ġdid żied il-kost tal-ġbid tal-PCF l-antika, issikka l-kundizzjonijiet għal ġbid totali u obbliga lil SAS li tipprovdi ħlas lura sħiħ u immedjat tal-ammont miġbud. Barra minn hekk, SAS kellha tipprovdi Pjan ta' Rikapitalizzazzjoni lil dawk li sellfuha li kellu jiġi approvat mill-Bord u mill-azzjonisti prinċipali, jiġifieri l-Istati u KAW.

(21) Il-Pjan ta' rikapitalizzazzjoni kien mirfud mill-hekk imsejjaħ pjan 4XNG li kien diġà qed jiġi żviluppat fil-bidu tal-2012. Il-pjan 4XNG jindirizza wkoll ċerti preokkupazzjonijiet espressi minn […] dwar il-pjan ta' negozju eżistenti ta' SAS imsejjaħ 4Excellence (“il-pjan 4X”), f'Mejju 2012. Skont SAS, il-pjan 4XNG iġibha f'pożizzjoni li tkun linja tal-ajru kapaċi tfendi għal rasha. Dan stabbilixxa għadd ta' miri finanzjarji li SAS kellha tilħaq fis-sena finanzjarja 2014/2015. Dawn kienu jinkludu marġini EBIT ta' aktar minn 8 %, proporzjon ta' tħejjija finanzjarja ta; aktar minn 20 %, u proporzjon ta' ekwità (ekwità/assi) ta' aktar minn 35 %. Il-pjan 4XNG kellu jippermetti lil SAS li ttejjeb l-EBT tagħha b'madwar SEK 3 biljun fuq bażi annwali, filwaqt li l-implimentazzjoni tiegħu tkun teħtieġ spejjeż ta' ristrutturar u spejjeż ta' darba ta' madwar SEK 1,5 biljun.

(22) Objettiv ulterjuri tal-pjan 4XNG kien li l-kumpanija titħejja għall-introduzzjoni ta' regoli ta' kontabilità ġodda għall-pensjonijiet minn Novembru 2013, li kien antiċipat li jkollhom impatt negattiv fuq l-ekwità tal-Grupp SAS. Barra minn hekk, il-pjan kien jinkludi impenn għat-tlestija ta' pjan ta' ċessjoni u ta' finanzjament, li kien jammonta għal madwar SEK 3 biljun fi dħul ta' flus nett potenzjali. Iċ-ċessjoni tal-assi kien jinkludi: (13) (i) il-bejgħ ta' Widerøe, linja tal-ajru sussidjarja reġjonali fin-Norveġja, (14) (ii) il-bejgħ ta' sehem ta' investiment minoritarju fi […], (iii) il-bejgħ ta' interessi ta' proprjetà immobbli marbuta mal-ajruport, (iv) l-esternalizzazzjoni tal-ground handling, (15) (v) il-bejgħ ta' makni tal-ajruplani, (16) (vi) il-bejgħ u l-kiri lura, jew xi tranżazzjoni finanzjarja oħra għar-rigward ta' […], (vii) l-esternalizzazzjoni ta' sistemi ta' ġestjoni u ta' call centres, (17) kif ukoll (viii) il-bejgħ jew l-iffinanzjar abbażi ta' garanzija ta' tliet ajruplani Q400.

(23) L-Istati jinsistu li l-pjan 4XNG kien jiffinanzja lilu nnifsu, li jfisser li SAS tkun tista' tiġġenera biżżejjed flus minn operazzjonijiet u ċessjonijiet mhux marbuta mal-attività ċentrali tagħha biex tiffinanzja l-ispiża immedjata tal-implimentazzjoni tal-pjan 4XNG. Madankollu, SAS kienet imħassba dwar il-perċezzjoni fost l-investituri ta' pożizzjoni ta' likwidità dgħajfa minħabba l-ispejjeż sinifikanti minn qabel tal-implimentazzjoni tal-pjan 4XNG. SAS għalhekk talbet estensjoni tal-RCF l-antika flimkien mal-introduzzjoni tal-RCF il-ġdida appoġġata mill-Istati u KAW. Madankollu, SAS ressqet l-argument li la l-RCF l-antika (kif estiża) u lanqas l-RCF il-ġdida ma kienu se jinġibdu.

(24) Id-diskussjonijiet dwar l-RCF il-ġdida bdew fl-4 ta' Ġunju 2012 (18). Inizjalment, f'konformità mal-Pjan ta' Rikapitalizzazzjoni (ara l-paragrafu 20 above), il-banek li mutwanti tal-RCF l-antika talbu li l-Istati jipprovdu ċiklu ieħor ta' ekwità, pereż. emissjoni bi drittijiet preferenzjali, peress li ma kinux lesti li jappoġġjaw RCF ġdid waħedhom. Madankollu, l-Istati ċaħdu din l-idea.

(25) Wara xi negozjati, il-banek aċċettaw RCF ġdida li kellha tiġi stabbilita b'mod konġunt mal-Istati u KAW u li tkun strutturata strettament fuq termini ugwali mingħajr subordinazzjoni jew drittijiet sproporzjonat għal gararnzija. Għandu jiġi nnutat li l-RCF il-ġdida kienet inizjalment immirata biex tkun ta' SEK [3-6] biljun, filwaqt li kien hemm biss SEK [1-4] biljun ta' garanzija disponibbli. Fit-22 ta' Ottubru 2012, id-daqs tal-RCF il-ġdida fl-aħħar tnaqqas għal SEK 3,5 miljun (madwar EUR 400 miljun).

(26) L-RCF il-ġdida ġiet ipprovduta mill-istess banek li pprovdew l-RCF l-antika (ħlief wieħed (19)) flimkien mal-Istati u KAW. F'dan ir-rigward, 50 % tal-RCF il-ġdida ġie pprovdut mill-Istati bi proporzjon mal-parteċipazzjoni azzjonarja tagħhom f'SAS u l-kumplament tal-50 % kien pprovdut mill-banek u minn KAW. L-Istati u KAW ipparteċipaw fl-RCF il-ġdida bl-istess kundizzjonijiet (tariffi, rati tal-imgħax, konvenji) tal-banek.

(27) Il-karatteristiċi ewlenin tal-RCF il-ġdida kienu dawn li ġejjin: — Ġiet maqsuma f'żewġ subfaċilitajiet ta' SEK 2 biljun (Faċilità A) u ta' SEK 1,5 biljun (Faċilità B), li fir-rigward tagħhom l-Istati kkontribwew 50 % tal-valur. Il-kundizzjonijiet tal-ipprezzar għaż-żewġ faċilitajiet kienu jinkludu tariffa bil-quddiem, miżata ta' utilizzazzjoni, miżata ta' marġini u miżata ta' ħruġ. — SAS kien jinħtiġilha tissodisfa ċerti kundizzjonijiet biex tkun tista' tiġbed mill-RCF, u dawn il-kundizzjonijiet kienu aktar stretti għall-Faċilità B milli għall-Faċilità A (20). — L-RCF il-ġdida kompliet fuq il-pakkett ta' garanziji tal-RCF l-antika u barra minn hekk dawk li sellfu ingħataw garanzija fuq l-ishma kollha tagħhom f'Widerøe u fl-assi fissi mhux ostakolati l-oħra kollha tal-Grupp SAS sa minn Diċembru 2012. L-RCF il-ġdida għalhekk kellha garanzija tal-ewwel grad fuq numru ta' assi ta' SAS, inkluż 100 % tal-ishma tas-sussidjarji tagħha Widerøe u SAS Spare Engine, 18-il ajruplan u għadd ta' proprjetajiet. Il-valur ta' dawn it-titoli kien stmat skont il-kotba fil-livell ta' madwar SEK 2,7 biljun (jiġifieri madwar 75 % tal-RCF il-ġdida) u tqassmu pro rata bejn il-Faċilità A u l-Faċilità B. — Mill-Faċilità B seta' jsir ġbid biss ladarba l-Faċilità A tkun inġibdet kollha. Wara l-1 ta' Jannar 2014, SAS setgħet tiġbed minnha jekk il-bejgħ tal-assi jew l-ishma ta' Widerøe ikunu tlestew. — L-RCF il-ġdida kienet timmatura fil-31 ta' Marzu 2015.

(28) Fil-25 ta' Ottubru 2012 intlaħaq qbil dwar it-termini tal-RCF il-ġdida. Madankollu, hija kienet soġġetta, fost affarijiet oħra, għal approvazzjonijiet parlamentari għal kull wieħed mill-Istati u l-iffirmar ta' ftehimiet trejdunjonistiċi mal-piloti u mal-ekwipaġġ tal-kabina.

(29) L-Istati ppreżentaw rapport imħejji minn CITI bid-data tas-7 ta' Novembru 2012 (“ir-rapport CITI”) li kellu l-għan li jevalwa jekk investitur privat f'sitwazzjoni kemm jista' jkun qrib dik tal-Istati kienx jidħol fl-RCF il-ġdida b'termini u kundizzjonijiet simili. Bil-presuppożizzjoni ta' implimentazzjoni tajba tal-pjan 4XNG fil-każ bażi tagħha, ir-rapport CITI kkonkluda li l-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida ikun jiġġenera rata interna ta' redditu (“IRR”) ta' [90-140] %, multiplu cash-on-cash ta' madwar [4-9]x, u żieda fil-valur tal-ekwità ta' qrib [700-1 200] % (minn Novembru 2012 sa Marzu 2015). Ir-rapport CITI kkonkluda li r-redditu mitlub mill-Istati jkun mill-anqas ekwivalenti għal dak mitlub minn investituri privati f'pożizzjoni simili. Madankollu, ir-rapport CITI ma vvalutatx kemm hi kbira l-probabbiltà li SAS timplimenta b'suċċess il-“każ bażi” tal-pjan 4XNG u lanqas ma vvaluta l-impatt ta' devjazzjonijiet mill-“każ bażi”, bħal, pereżempju, li ċerti assi essenzjali ma jiġux monetizzati.

(30) SAS ħabbret fid-19 ta' Diċembru 2012 li kien hemm il-kundizzjonijiet kollha meħtieġa biex tkun tista' tidħol fis-seħħ l-RCF il-ġdida (ara l-paragrafu 28 above), inkluża l-approvazzjoni parlamentari fl-Istati. Sa minn din id-data u sal-3 ta' Marzu 2014, kienet effettiva l-RCF il-ġdida, u ħadet post l-RCF l-antika (21).

(31) Permezz ta' ittra tat-3 ta' Ġunju 2013, id-Danimarka u l-Isvezja spjegaw li, minħabba l-bejgħ ta' 80 % tal-ishma ta' Widerøe (paragrafu 22 above), l-Istati u l-banek mutwanti kienu ftehmu ma' SAS biex issir modifika tat-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida, għalkemm il-ftehim emendat ma kienx għadu ġie formalment iffirmat. Fil-kummenti tagħha ppreżentati matul l-investigazzjoni formali, l-awtoritajiet tad-Danimarka u tal-Isvezja għarrfu lill-Kummissjoni li l-modifika tal-RCF il-ġdida ġiet iffirmata mill-partijiet kollha u li se tidħol fis-seħħ meta tkun ingħalqet it-tranżazzjoni Widerøe, jiġifieri fit-30 ta' Settembru 2013. Dawn il-modifiki kienu jinkludu dan li ġej: — Il-Faċilità A titnaqqas minn SEK 1,173 biljun għal SEK 0,8 biljun u l-maturità tagħha tiġi estiża għal ħames xhur sal-1 ta' Ġunju 2014. — SAS twiegħed SEK [0,5–0,8] biljun fi flus kontanti bħala garanzija għall-Faċilità A. L-ammont li jibqa' ta' SEK [0,1–0,4] biljun ikun iggarantit permezz tat-titoli diġà elenkati fil-ftehim tal-RCF il-ġdida. — Is-SEK 0,2 biljun tal-Faċilità A jitħassru la darba ssir iċ-ċessjoni parzjali tat-taqsima tal-ground handling. Sal-mument li fih ġie kkanċellat l-RCF il-ġdida fl-4 ta' Marzu 2014, SAS kienet daħlet f'ittra ta' intenzjoni ma' bejjiegħ potenzjali (22). — Il-Faċilità B titnaqqas minn SEK 1,5 biljun għal SEK 1,2 biljun.

5. ID-DEĊIŻJONI TAL-FTUĦ

(32) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ tagħha, il-Kummissjoni esprimiet dubji fir-rigward tal-parteċipazzjoni ta' pari passu tal-Istati, ta' KAW u tal-banek fl-RCF il-ġdida l-aktar minħabba dan li ġej: — L-iskopertura preċedenti tal-banek għal SAS permezz tal-parteċipazzjoni tagħhom fl-RCF il-qadim. Tabilħaqq, il-banek kienu bejn wieħed u ieħor naqqsu bin-nofs il-kontribuzzjoni tagħhom fl-RCF il-ġdida u għalhekk naqqsu l-esponiment globali tagħhom għal SAS b'madwar 50 % f'termini ta' RCF, filwaqt li l-Istati — li ma kienu rċevew l-ebda redditu fir-rigward tal-emissjonijiet bi drittijiet preferenzjali minħabba riżultati negattivi persistenti ta' SAS — kienu żiedu l-espożizzjoni tagħhom għal SAS. — Il-fatt li SAS kienet ġibdet l-RCF l-antika kollu sa Jannar 2012, fatt li seta' influwenza d-deċiżjoni tal-banek tas-self li jipparteċipaw fil-ġdid, sabiex jiġi evitat kwalunkwe ġbid ulterjuri u jiżguraw li l-kontribuzzjonijiet tagħhom fl-RCF ma jintilfux għal kollox fid-dawl tad-diffikultajiet tal-kumpanija. — Ma kienx ċar għall-Kummissjoni jekk id-deċiżjoni tal-banek li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida kinitx influwenzata mill-appoġġ finanzjarju kontinwu tal-Istati lil SAS fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni nnutat ukoll li l-involviment tal-Istati kien rekwiżit strett biex l-operaturi privati jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida. — Il-Kummissjoni qajmet dubji dwar jekk il-parteċipazzjoni ta' KAW fl-RCF il-ġdida tistax titqabbel ma' dik ta' investitur privat, minħabba l-esponiment ta' KAW għal SAS mhux biss permezz tas-sehem azzjonarju tagħha iżda wkoll permezz tal-Bank SEB.

(33) Il-Kummissjoni qajmet ukoll dubji dwar jekk il-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida tistax jew le tiġi kkunsidrata bħala razzjonali minn perspettiva ta' azzjonist u jekk tissodisfax it-test tal-investitur f'ekonomija tas-suq (“MEI”) 'l barra mil-linja ta' raġunament pari passu. F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni vvalutat jekk il-pjan 4XNG kienx ibbażat fuq suppożizzjonijiet robusti biżżejjed biex iħajru lil investitur privat biex jipparteċipa fl-RCF il-ġdida, u jekk l-analiżi ta' sensittività li saru fil-pjan kinux ottimisti żżejjed.

(34) Pereżempju, il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni fost affarijiet oħra lejn iċ-ċifri ottimisti fil-pjan rigward it-tkabbir tas-suq f'ASK u l-PDG, kif ukoll dwar ir-rata ta' inflazzjoni ta' 0 % għall-perjodu 2015–17. Bl-istess mod, hija esprimiet dubji dwar kemm l-implimentazzjoni b'suċċess tal-inizjattivi kollha għal iffrankar tal-ispejjeż u ċ-ċessjoni tal-assi setgħux jiġu previsti fil-mument tal-firma tal-RCF il-ġdida.

(35) Fir-rigward tat-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida u l-evalwazzjoni ta' CITI tar-redditu mistenni mill-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida, il-Kummissjoni enfasizzat il-fatt li r-rapport CITI ma vvalutax il-pjan 4XNG u lanqas ma għamel analiżi tas-sensittività tal-mudell finanzjarju, iżda sempliċiment qagħad fuq l-informazzjoni pprovduta lilu. Il-Kummissjoni enfasizzat ukoll li r-rapport CITI ma vvalutax il-garanzija l-ġdida tal-RCF mill-prespettiva ta' investitur privat tas-suq u li ma qisitx l-impatt ta' xenarji alternattivi possibbli b'anqas suppożizzjonijiet favorevoli (inkluża l-inadempjenza) fuq l-analiżi dwar ir-redditu. F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni nnutat li r-rapport ta' CITI assenja probabilità żero għall-probabilità li SAS taqa' f'inadempjenza fit-tliet snin li ġejjin, ħaġa li tidher li hija sottovalutazzjoni tar-riskju.

(36) Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, il-Kummissjoni ma setgħetx teskludi li l-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida tista' tkun tfisser vantaġġ favur SAS skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) TFUE.

(37) Fl-aħħarnett, jekk l-RCF il-ġdida kellha tkun tfisser għajnuna mill-Istat fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar jekk l-RCF il-ġdida setgħetx titqies bħala kumpatibbli mas-suq intern. F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni evalwat jekk setgħetx tkun applikabbli xi waħda mir-raġunijiet possibbli ta' kompatibbiltà kif stabbiliti fit-TFUE. Fid-dawl tan-natura tal-miżura u tad-diffikultajiet ta' SAS, il-Kummissjoni nnutat li l-uniċi kriterji relevanti jidher li kienu dawk rigward għajnuna għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta' ditti li jkunu f'diffikultà skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE abbażi tal-linji gwida tal-Komunità dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta' ditti f'diffikulta (23) (“il-Linji Gwida R&R”) Madankollu, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-kundizzjonijiet għall-għajnuna tas-salvataġġ u r-ristrutturar stabbiliti fil-Linji Gwida R&R ma jidhirx li ġew issodisfati.

6. KUMMENTI DWAR ID-DEĊIŻJONI TAL-FTUĦ

6.1. Kummenti mid-Danimarka u l-Isvezja

(38) Id-Danimarka u l-Iżvezja jsostnu li l-parteċipazzjoni tagħhom fl-RCF il-ġdida kienet skont il-kundizzjonijiet tas-suq peress li huma kienu qed jipparteċipaw fiha fuq l-istess livell mal-banek u KAW, u għaldaqstant eskludew il-preżenza ta' għajnuna mill-Istat.

(39) Id-Danimarka u l-Iżvezja jargumentaw li SAS fl-ebda mument ma ġibdet mill-RCF l-antika matul il-perijodu li fih kienu qed isiru n-negozjati dwar l-RCF il-ġdida. Huma jinnotaw li l-emendi għall-RCF l-antika f'Marzu 2012 li jintroduċi kundizzjonijiet għall-ġbid ta' kreditu iktar stretti u jsostnu li minn tmiem Ġunju 2012 il-banek kienu għaldaqstant f'pożizzjoni li jiċħdu kwalunkwe talba ta' ġbid ta' kreditu minn SAS. L-ammont miġbud mill-RCF tħallas lura kompletament minn SAS f'Marzu 2012 u minn dak il-mument SAS ma ġibditx mill-RCF l-antika. Bħala riżultat ta' dan, dawk il-banek jistgħu raġonevolment jitqiesu bħala investituri “minn barra” li kienu qed jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida fuq termini ugwali mal-Istati, (24) mingħajr ma jkollhom xi esponiment materjali bla garanzija għal SAS. (25)

(40) Rigward il-parteċipazzjoni ta' KAW fl-RCF il-ġdida flimkien mal-banek, l-awtoritajiet Daniżi u Svediżi huma tal-opinjoni li KAW kellha esponiment ekonomiku limitat għal SEB u li dan ma setax affettwa d-deċiżjoni tagħha li tipparteċipa fl-RCF il-ġdida.

(41) Barra minn hekk, id-Danimarka u l-Isvezja huma tal-opinjoni li l-pjan 4XNG kien realistiku u li seta' realistikament jiġi implimentat b'suċċess. Huma jsostnu li l-aspetti u s-suppożizzjonijiet kollha, inklużi dawk dwar il-projezzjonijiet tad-dħul (“RASK”) (26), il-miżuri tal-iffrankar u ċ-ċessjonijiet ippjanati, kienu ġew eżaminati bir-reqqa biex jiġu ssodisfati l-miri finanzjarji fil-pjan 4XNG għall-2014–15. Barra minn hekk, il-pjan 4XNG — flimkien mas-suppożizzjonijiet kollha li fuqhom kien ibbażat — ġie eżaminat bir-reqqa mill-konsulenti finanzjarji esterni kemm tal-Istati (Goldman Sachs) kif ukoll tal-banek ([…]) u ġie adattat f'kunsiderazzjoni tal-kummenti u r-rakkomandazzjonijiet tagħhom. Huma jisħqu wkoll li l-aspettattiva ta' implimentazzjoni b'suċċess tal-pjan meta ttieħdet id-deċiżjoni ta' parteċipazzjoni fl-RCF il-ġdida kienet appoġġata mill-fatt li l-konklużjoni ta' ftehimiet ġodda trejdunjonistiċi kienet preċedent bħala kundizzjoni għall-RCF il-ġdida. Barra minn hekk, skont id-Danimarka u l-Isvezja, l-iżviluppi ta' bejn Diċembru 2012 u l-kanċellazzjoni tal-RCF il-ġdida fl-4 ta' Marzu 2014 urew li l-pjan kien fit-triq it-tajba sabiex jinkisbu r-riżultati mistennija. (27)

(42) Fir-rigward tat-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida, id-Danimarka u l-Iżvezja ressqu l-argument li dawk kienu konformi mal-kundizzjonijiet normali tas-suq, peress li dawn kienu simili għal dawk ta' ftehimiet komparabbli u l-RCF il-ġdida wkoll kellha tariffi ogħla bil-quddiem u kundizzjonijiet aktar stretti għall-ġbid ta' kreditu mill-biċċa l-kbira tal-ftehimiet analizzati. F'dak li jikkonċerna l-pakkett ta' garanziji, id-Danimarka u l-Iżvezja jsostnu li r-riskji finanzjarji attwali tal-banek li sellfu kienu negliġibbli peress li l-garanziji kellhom valur stmat li b'mod ċar kien jaqbeż sew id-daqs tal-Faċilità A. Bħala riżultat, f'xenarju ta' likwidazzjoni, il-pretensjonijiet kollha tal-banek li sellfu jkunu ssodisfati bil-pakkett ta' sigurtà jew b'assi oħra ta' SAS li setgħu jinbiegħu, bħal […], il-parteċipazzjoni azzjonarja tagħha fi […], eċċ. Dan ta' hawn fuq huwa wkoll appoġġat bil-kanċellazzjoni attwali ta' parti sinifikanti tal-impenji taħt il-Faċilità A matul l-ewwel nofs tal-2013. Skont id-Danimarka u l-Isvezja, dan juri li l-banek aġixxew b'mod kummerċjali u b'mod prudenti meta ddeċidew li jipparteċipaw mal-Istati u KAW fl-RCF il-ġdida.

(43) Fl-aħħar nett, id-Danimarka u l-Isvezja jirrappurtaw li l-parteċipazzjoni fl-RCF il-ġdida ġġenerat redditu sinifikanti għas-selliefa fl-RCF mingħajr ma SAS kellha tiġbed minn din il-faċilità. Din għandu jkun ta' appoġġ għall-fehma li l-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida flimkien ma' KAW u l-banek kienet konformi b'mod sħiħ mal-prinċipju ta' MEI.

6.2. Kummenti mill-Grupp SAS

(44) Il-Grupp SAS ressaq l-argument li l-Istati pparteċipaw fl-RCF il-ġdida fil-kapaċità tagħhom bħala azzjonisti, mhux bħala awtoritajiet pubbliċi. Minn din il-perspettiva, il-parteċipazzjoni tagħhom fi strument bħal dan kienet preferibbli minn kontribuzzjoni ta' ekwita, meta titqies il-ġenerazzjoni sinifikanti ta' introjtu għall-azzjonisti/selliefa fejn jidħlu tariffi, kif ukoll fiż-żieda prospettiva fil-valur ta' kull sehem.

(45) Fir-rigward tat-test ta' pari passu, il-Grupp SAS jiddikjara li dan ġie ssodisfat jekk jitqies li l-banek ma kellhom l-ebda esponiment għal SAS u, bħala riżultat, għandhom jiġu ttrattati bħala investituri “minn barra”. Barra minn dan, il-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida ma influwenzatx l-imġiba tal-banek, peress li kienet SAS — u mhux il-banek — li talbu li l-azzjonisti jingħaqdu mal-RCF il-ġdida. Barra minn hekk, il-Grupp SAS isostni li l-banek ddeċidew li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida fuq termini ugwali mal-Istati u KAW abbażi tar-riżultati ferm pożittivi tal-analiżi riskju/introjtu.

(46) B'żieda ma' dan, il-Grupp SAS jappoġġja d-Danimarka u l-Iżvezja meta jsostnu li l-presuppożizzjonijiet li jirfdu l-pjan 4XNG kienu robusti bi previżjonijiet realistiċi ħafna għar-rigward tat-tliet muturi ewlenin, jiġifieri t-tkabbir tas-suq f'ASK, it-tkabbir fil-PDG għall-2015–17 u r-rata preżunta ta' inflazzjoni ta' 0 %. Barra minn hekk, ir-riskji assoċjati mal-implimentazzjoni tal-pjan ġew eżaminati mill-qrib mill-banek kollha tat-tislif, b'attenzjoni partikolari fuq RASK bħala indikatur ewlieni tal-profitabilità tal-kumpannija.

(47) Fl-istess ħin, il-Grupp SAS argumenta li l-pakkett ta' garanzija kien ġie vvalutat b'mod suffiċjenti u li r-riskju li SAS ma tonorax l-implimentazzjoni tal-pjan 4XNG kien imtaffi. Dan huwa sostnut mill-fatt li t-twettiq ta' ffrankar ta' spejjeż kien preċedent ta' kundizzjoni biex is-selliefa jidħlu fl-RCF il-ġdida u li l-konklużjoni ta' ftehimiet kollettivi ġodda f'Novembru 2012 kienet essenzjali għall-implimentazzjoni b'suċċess tal-pjan.

(48) Ukoll, il-Grupp SAS jikkritika lill-Kummissjoni talli ma ħaditx f'kunsiderazzjoni l-alternattiva ta' dikjarazzjoni ta' falliment u l-fatt li l-Istati jkunu tilfu l-valur tas-sehem azzjonarju kkombinat tagħhom li kieku ma kienx għall-RCF il-ġdida. F'dan il-kuntest, il-Grupp SAS jenfasizza li l-Istati pparteċipaw fl-RCF il-ġdida fil-kapaċità tagħhom bħala azzjonisti ewlenin f'SAS bil-għan li jiksbu redditu xieraq għall-investiment tagħhom.

(49) Fl-aħħar nett, il-Grupp SAS jirrapporta li bl-implimentazzjoni tal-pjan 4XNG inkiseb qligħ qabel it-taxxa ta' SEK 3 biljun, li wassal għal riżultat pożittiv għal SAS fil-perjodu Novembru 2012 — Lulju 2013.

6.3. Kummenti minn FAM

(50) Skont FAM, il-kumpanija responsabbli għall-ġestjoni tal-assi ta' KAW, id-deċiżjoni ta' din tal-aħħar li tipparteċipa fl-RCF il-ġdida ttieħdet indipendentement mill-interess tagħha f'SEB u mill-espożizzjoni ta' SEB għal SAS. FAM targumenta li KAW la kellha sehem azzjonarju ta' maġġoranza f'SEB, u lanqas ma jista' jingħad li hija tikkontrolla lil SEB.

(51) FAM eżaminat il-pjan 4XNG, ir-riskji finanzjarji assoċjati u l-pakkett ta' garanzija, u kkunsidrat li jkun fl-interess ta' KAW li tipparteċipaw fl-RCF il-ġdida. F'dan ir-rigward, hija qabblet il-prospett li tipproteġi l-investiment fit-tul ta' KAW f'SAS u r-redditi futuri possibbli fuq dak l-investiment, kif ukoll it-tariffi għolja li kienu jitħallsu minn SAS taħt l-RCF il-ġdida, kontra l-istralċ ta' SAS, li hija ma kinitx tqis bħala opzjoni ekonomikament interessanti.

(52) FAM taqbel ukoll mad-Danimarka, l-Isvezja u l-Grupp SAS li l-partijiet interessati kollha pparteċipaw fl-RCF il-ġdida fuq termini ugwali, mingħajr l-ebda forma ta' subordinazzjoni, drittijiet sproporzjonati ta' garanzija jew xi termini asimetriċi oħra. Id-deċiżjoni għall-parteċipazzjoni fl-RCF il-ġdida kienet ibbażata fuq analiżi bir-reqqa tal-prospetti ta' profitabilità li jirriżultaw minn SAS b'saħħitha u kompetittiva fil-futur.

(53) Fl-aħħar nett, FAM tikkondividi l-fehma tad-Danimarka u l-Isvezja li d-deċiżjoni tal-banek tat-tislif li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida kienet ibbażata fuq kunsiderazzjonijiet kummerċjali, peress li l-esponiment eżistenti tagħhom taħt l-RCF l-antika kien biss teoretiku. Hija ressqet l-argument li l-banek kellhom anqas inċentiv biex jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida mill-Istati u minn KAW, peress li din tal-aħħar setgħet tistrieħ fuq żieda fil-prezz tal-ishma. Hija għalhekk issostni li jrid jitqies li l-kundizzjonijiet tat-test tal-pari passu ġew issodisfati.

7. VALUTAZZJONI TAL-MIŻURA

7.1. L-eżistenza ta' għajnuna mill-Istat

(54) Skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE, “kull għajnuna ta' kwalunkwe forma mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta' riżorsi tal-Istat li twassal għal distorsjoni jew theddida ta' distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”.

(55) Il-kunċett ta' għajnuna mill-Istat għalhekk japplika għal kwalunkwe vantaġġ mogħti direttament jew indirettament, iffinanzjat mir-riżorsi tal-Istat, mogħti mill-Istat innifsu jew permezz ta' kwalunkwe korp intermedjarju li jaġixxi minħabba s-setgħat li ngħatawlu.

(56) Sabiex tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, miżura trid tkun ġejja minn riżorsi tal-Istat u trid tkun imputabbli lill-Istat. Fil-prinċipju, ir-riżorsi tal-Istat huma riżorsi ta' Stat Membru u l-awtoritajiet pubbliċi tiegħu, kif ukoll ir-riżorsi tal-intrapriżi pubbliċi li fuqhom l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jeżerċitaw, direttament jew indirettament, influwenza ta' kontroll.

(57) Ma jistax jiġi kkontestat li l-miżura inkwistjoni kienet tinvolvi riżorsi tal-Istat, peress li kienet iffinanzjata minn riżorsi ġejjin minn baġits tal-Istati, u li kienet imputabbli lill-Istat. B'mod partikolari, ta' min jinnota li l-parlamenti tad-Danimarka u tal-Isvezja approvaw il-parteċipazzjoni taż-żewġ gvernijiet fl-RCF il-ġdida (paragrafu 30 above).

(58) Il-miżura inkwistjoni trid tkun toħloq distorsjoni, jew thedded li toħloq distorsjoni, u tkun tista' tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(59) Skont il-ġurisprudenza stabbilita, meta l-għajnuna finanzjarja mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta' impriża meta mqabbla ma' impriżi oħra li jkunu qed jikkompetu magħha fil-kummerċ madwar l-Unjoni, allura jkun hemm mill-inqas effett potenzjali fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni (28). F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni hija tal-fehma li kwalunkwe vantaġġ ekonomiku potenzjali mogħti lil SAS permezz ta' riżorsi tal-Istat ikun jissodisfa din il-kundizzjoni. SAS tinsab f'kompetizzjoni ma' linji tal-ajru oħra fl-Unjoni Ewropea u fiż-ŻEE, b'mod partikolari peress li t-tielet stadju tal-liberalizzazzjoni tat-trasport bl-ajru (“it-tielet pakkett”) daħal fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 1993 (29). Barra minn hekk, għal vjaġġi ta' distanzi relattivament qosra fi ħdan l-UE, l-ivvjaġġar bl-ajru huwa f'kompetizzjoni mat-trasport bit-triq u bil-ferrovija, u għalhekk jistgħu jiġu anki affettwati t-trasportaturi bit-triq u bil-ferrovija.

(60) L-uniku kriterju tal-kunċett ta' għajnuna mill-Istat li dwaru trid issir diskussjoni huwa b'hekk jekk il-miżura tatx vantaġġ ekonomiku selettiv, mhux dovut, lil SAS.

(61) Fid-dawl tal-kanċellazzjoni tal-RCF il-ġdida mill-4 ta' Marzu 2014, il-Kummissjoni vvalutat jekk l-RCF il-ġdida kkonċedietx vantaġġ ekonomiku selettiv, mhux dovut, għal SAS minn meta ġiet stabbilita fl-2012 sakemm tħassret fl-2014.

7.2. Vantaġġ ekonomiku favur SAS

(62) Sabiex jiġi determinat jekk ingħatatx jew le għajnuna mill-istat favur SAS fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 107(1) TFUE il-Kummissjoni se tevalwa jekk il-linja tal-ajru rċevietx vantaġġ ekonomku li ma kinitx tirċievi taħt kundizzjonijiet normali tas-suq. Biex teżamina din il-kwistjoni l-Kummissjoni tapplika t-test tal-MEI, skont liema ma jkunx każ ta' għajnuna mill-istat jekk, f'ċirkustanzi simili, investitur privat ta' daqs komparabbli mal-korpi rilevanti fis-settur pubbliku, u li jkun qed jopera f'kundizzjonijiet normali tas-suq, f'ekonomija tas-suq, seta' jħossu inċentivat biex jipprovdi l-miżura inkwistjoni lill-benefiċjarju.

(63) Skont it-test tal-MEI, il-Kummissjoni għalhekk trid tivvaluta jekk investitur privat kienx jidħol fit-tranżazzjoni li qed tiġi vvalutata fuq l-istess termini. L-attitudni tal-investitur privat ipotetiku hija dik ta' investitur prudenti li l-għan tiegħu tal-massimizzazzjoni tal-qligħ jitqies bi prudenza fir-rigward tal-livell ta' riskju aċċettabbli għal rata partikolari ta' redditu (30).

(64) Fil-prinċipju, kontribuzzjoni mill-fondi pubbliċi ma tinvolvix għajnuna mill-Istat jekk din isseħħ fl-istess mument meta ssir kontribuzzjoni kapital sinifikanti minn investitur privat f'ċirkustanzi kumparabbli u fuq termini kumparabbli (pari passu) (31).

7.2.1. Il-parteċipazzjoni pari passu tal-Istati, ta' KAW u tal-banek fl-RCF il-ġdida

(65) Il-Kummissjoni tinnota li l-banek tat-tislif involuti fl-RCF il-ġdida pparteċipaw ukoll fl-RCF l-antika. Fl-RCF il-ġdida, madankollu, l-Istati żiedu l-esponiment tagħhom għal SAS, filwaqt li l-banek bejn wieħed u ieħor naqqsu bin-nofs il-kontribuzzjoni tagħhom (minn EUR 366 miljun għal bejn wieħed u ieħor EUR 200 miljun) u għalhekk naqqsu l-esponiment globali tal-RCF eżistenti tagħhom għal SAS b'bejn wieħed u ieħor 50 %. Fid-dawl ta' dan, il-Kummissjoni esprimiet dubji fid-deċiżjoni ta' ftuħ li l-argument dwar il-pari passi ma jistax jintlaqa' minħabba li l-Istati u l-banek ma jidhrux li huma f'pożizzjonijiet kumparabbli.

(66) Id-Danimarka, l-Isvezja u l-Grupp SAS ressqu l-argument li l-banek tat-tislif ma kellhom l-ebda esponiment taħt l-RCF l-antika, meta kienu qed jinnegozjaw il-parteċipazzjoni tagħhom fl-RCF il-ġdida. Il-banek għalhekk kellhom jiġu kkunsidrati bħala investituri “minn barra” f'pożizzjoni komparabbli għal l-Istati u KAW.

(67) Il-Kummissjoni tinnota li SAS kienet ġibdet kompletament l-RCF l-antika f'Jannar 2012 fuq (paragrafu 20 above). Tabilħaqq, l-emendi għall-RCF l-antika f'Marzu 2012 kienu jinkludu fost affarijiet oħra, kundizzjoni ta' ħlas lura sħiħ u immedjat tal-ammont miġbud. L-ammonti tħallsu lura kompletament f'Marzu 2012 u bl-emendi għall-RCF l-antika li saru fl-istess xahar kien diffiċli immens li SAS wara dan tkun tista' tiġbed mill-faċilità (32). Barra minn hekk, SAS kienet obbligata tipprovdi Pjan ta' Rikapitalizzazzjoni sa' Ġunju 2012, li kellu jiġi approvat mill-Bord, kif ukoll mill-Istati u minn KAW bħala l-azzjonisti ewlenin. Il-banek inizjalment kienu ċaħdu dan il-pjan. Kien biss f'Novembru 2012 li l-Istati, wara li eżaminaw bir-reqqa l-pjan 4XNG rivedut, iddeċidew li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida, segwiti mill-banek.

(68) Bħala riżultat, l-awtoritajiet tad-Danimarka u tal-Isvezja u l-Grupp SAS allegaw li SAS kienet effettivament ipprojbita milli titlob prelevament tal-RCF l-antika. Konxji ta' din is-sitwazzjoni, il-banek kellhom jiddeċiedu jekk ikomplux bl-RCF l-antika sakemm din kellha tiskadi f'Ġunju 2013, jew li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida fuq termini ugwali mal-Istati u ma' KAW, minkejja l-fatt li l-Istati u KAW, bħala azzjonisti, kellhom inċentivi akbar biex jipparteċipaw bil-għan li potenzjalment jiksbu valur ogħla fuq l-ishma tagħhom wara l-implimentazzjoni tal-pjan 4XNG.

(69) Għalkemm il-Kummissjoni tqis li huwa probabbli li l-banek, tal-inqas dawk li ma għandhom l-ebda esponiment bilaterali mhux garantita għal SAS, ma kinux materjalment esposti għall-RCF l-antika fil-ħin tat-teħid ta' deċiżjoni għal parteċipazzjoni fl-RCF il-ġdida, hija wkoll tal-fehma li xorta kien hemm riskju li SAS ma setgħetx tissodisfa l-kundizzjonijiet għall-prelevament qabel ma daħlet fis-seħħ l-RCF il-ġdida. Il-fatt li dan ma seħħx u li l-RCF l-antika ma kinitx użata wara li tħallset lura kompletament f'Marzu 2012 huwa irrilevanti f'dan ir-rigward. Fuq din il-bażi, jidher li l-banek kellhom ċertu grad ta' esponiment għal SAS taħt l-RCF l-antika, li l-Istati (u KAW) ma kellhomx. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma tistax taċċetta l-argument tal-awtoritajiet tad-Danimarka u tal-Isvezja li l-banek ipparteċipaw fl-RCF il-ġdida bħala investituri “minn barra”, minkejja l-esponiment tagħhom taħt l-RCF l-antika.

(70) Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma tistax taqbel mad-Danimarka u mal-Isvezja li l-esponiment ta' xi wħud mill-banek fil-forma ta' faċilitajiet bilaterali marbuta mal-RCF l-antika (33) ma kien jinkludi l-ebda riskju finanzjarju għall-banek matul il-perjodu tan-negozjar tal-RCF il-ġdida, fuq il-bażi li dawn il-faċilitajiet ma setgħux jiġu prelevati sakemm l-RCF l-antika ma kinitx inġibdet kollha. Kif intqal hawn fuq, kien hemm riskju, anki jekk ċertament żgħir, li l-kundizzjonijiet tal-prelevament setgħu jiġu ssodisfati minkejja l-fatt li, wara l-emendi ta' Marzu 2012 u kundizzjonijiet stretti introdotti, il-probabbiltà ta' SAS li tippreleva mill-RCF l-antika kienet baxxa ħafna.

(71) Barra minn hekk, jidher li xi banek kellhom esponimenti oħra għal SAS. Pereżempju, minbarra l-parteċipazzjoni fl-RCF l-antika, […] kellu — fit-30 ta' Settembru 2012 — esponiment mhux garantit (u mhux miġbud) bilaterali għal SAS ta' SEK [200-600] miljun, kif ukoll esponiment ta' karta tal-kreditu mhux garantit ta' SEK [500-900] miljun. Għalhekk setgħet kienet responsabbli li tkopri kwalunkwe spejjeż ta' rimborż lill-konsumaturi kieku SAS kellha tikkanċella t-titjiriet korrispondenti. Filwaqt li dan l-esponiment tal-karta tal-kreditu mhux garantit kien jirrappreżenta [0–2] % tal-portafoll totali ta' kreditu ta' […] madwar SEK [1 000–3 000] biljun, madankollu dan kien jikkostitwixxi riskju finanzjarju u, għalhekk, ma jistax jiġi aċċettat li […] kien f'sitwazzjoni paragunabbli vis-à-vis l-Istati meta ddeċieda li jipparteċipa fl-RCF il-ġdida.

(72) Barra minn hekk, tliet banek oħra kellhom esponiment f'termini ta' faċilitajiet ta' finanzjament ta' ajruplani (eż. […]). Għalkemm l-Istati jargumentaw li l-finanzjamenti kienu ggarantiti permezz tal-ajruplani u ma kinux ta' riskju finanzjarju għall-banek għax dan setgħu faċilment jinbiegħu fis-suq, ma nġibitx prova fattwali ta' dan. Għadu mhux ċar jekk, f'każ ta' bejgħ malajr tal-ajruplani, kienx jiġi rkuprat tabilħaqq l-ammont kollu.

(73) Barra minn hekk, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni qajmet dubji dwar jekk l-imġiba tal-banek setgħetx kienet influwenzata mill-kondotta tal-Istati, minħabba l-appoġġ finanzjarju kontinwu tal-Istati lil-linja tal-ajru fi snin preċedenti (pereż. emissjonijiet bi drittijiet preferenzjali fl-2009 u l-2010). Barra minn hekk, il-banek kienu lesti li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida biss bil-kundizzjoni li l-Istati jipparteċipaw fiha, kif spjegat fil-paragrafi 23 u 24 hawn fuq.

(74) Fil-prinċipju, il-Kummissjoni tqis li l-kundizzjoni pari passu ma tistax tkun applikabbli f'każijiet fejn l-involviment tal-Istati ikun jikkostitwixxi rekwiżit strett li l-operaturi privati jipparteċipaw fit-tranżazzjoni.

(75) Matul l-investigazzjoni formali, id-Danimarka, l-Isvezja u l-Grupp SAS ressqu l-argument li l-banek fl-ebda stadju matul in-negozjati għall-RCF il-ġdida ma ħassew li kienu “kkontaminati” mill-imġieba passata tal-Istati u mir-rieda kontinwa tagħhom li jappoġġaw lil SAS, minkejja l-fatt li t-tbassir dwar l-introjtu tal-Istati fil-każ tal-emissjonijiet bi drittijiet preferenzjali tal-2009 u l-2010 irriżulta bħala wisq ottimist.

(76) Il-Kummissjoni ma tistax teskludi l-possibbiltà li operaturi privati ma kinux ikunu lesti li jinvestu f'negozju bi storja bħal din u bi projezzjonijiet mhux prevedibbli, sakemm ma jkunx hemm il-parteċipazzjoni tal-Istati. Fl-istess ħin, ma tistax teskludi li l-Istati, li kienu rrifjutaw li jipprovdu ekwità ġdida u li jidħlu f'RCF subordinata, ma kinux għadhom lesti li jinjettaw fondi addizzjonali f'SAS. Minkejja dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Kummissjoni għadha mhix konvinta li l-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida saret b'termini pari passu mal-banek tat-tislif, meta jitqies li l-parteċipazzjoni tal-Istati wasslet biex il-banek inaqqsu l-esponiment ġenerali tagħhom ta' RCF għal SAS b'madwar 50 %, filwaqt li fl-istess ħin l-Istati żiedu l-esponiment tagħhom għal SAS.

(77) Fir-rigward dwar kemm l-aġir ta' KAW jistax jitqies bħala punt ta' referenza sabiex jiġi stabbilit l-aġir ta' investitur privat, l-investigazzjoni formali uriet li l-esponiment ta' KAW għal SAS permezz tas-sehem azzjonarju tagħha f'SEB kien iżgħar minn dak indikat fid-deċiżjoni tal-ftuħ. Meta jittieħed f'kunsiderazzjoni li KAW mhix għajr azzjonist minoritarju f'SEB u li l-esponiment ta' SEB għal SAS kien limitat, jista' jiġi argumentat li l-parteċipazzjoni ta' KAW fl-RCF il-ġdida kienet motivata minn prospetti ta' profitabilità tal-investiment.

(78) B'żieda ma' dan ta' hawn fuq, l-investigazzjoni formali ma ppermettietx li l-Kummissjoni tikkonkludi b'ċertezza li t-tranżazzjoni inkwistjoni kienet saret fuq termini ta' pari passu.

(79) Irrispettivament mill-valutazzjoni dwar il-pari passu, il-Kummissjoni eżaminat ukoll jekk il-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida tistax titqies bħala razzjonali minn perspettiva ta' azzjonist u tkunx tissodisfa t-test tal-MEI 'l barra mil-linja ta' raġunament tal-pari passu.

7.2.2. Valutazzjoni tal-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida skont it-test tal-MEI

(80) Il-kwistjoni li għandha tiġi indirizzata hija jekk investitur privat fl-istess pożizzjoni bħall-Istati, jiġifieri bħala azzjonisti eżistenti f'SAS u li jkun qed jiffaċċja ġabra simili ta' ċirkostanzi bħall-Istati fl-2012, kienx jidħol fl-RCF il-ġdida b'termini u kundizzjonijiet simili (34).

(81) L-analiżi indipendenti mwettqa minn konsultenti finanzjarji esterni (jiġifieri Goldman Sachs International u CITI bħala konsulenti tal-Istati u […] bħala konsulent tas-selliefa) qabel il-konklużjoni tal-RCF il-ġdida jipprovdu ħafna informazzjoni f'dan ir-rigward. Skont id-Danimarka u l-Isvezja, l-Istati ddeċidew li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida biss wara li sar skrutinju dettaljat tal-pjan 4XNG mill-konsulenti esterni tagħha u wara aġġustament tat-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida.

(82) Filwaqt li l-Kummissjoni esprimiet xi riżervi fid-deċiżjoni tal-ftuħ tagħha rigward il-kamp ta' applikazzjoni tar-rapport imħejji minn CITI, id-Danimarka u l-Isvezja ċċaraw li d-deċiżjoni tagħhom li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida ħadet f'kunsiderazzjoni l-analiżijiet imħejjija mill-konsulenti finanzjarji tagħha u li r-rapport ta' CITI għalhekk ma għandux jiġi vvalutat b'mod iżolat.

(83) Il-konsulenti finanzjarji ngħataw il-kompitu fost affarijiet oħra li jipprovdu analiżi kritika tal-pjan 4XNG u tal-RCF il-ġdida u tas-sensittivitajiet u vulnerabbiltajiet rilevanti f'dan ir-rigward. Din l-analiżi saret fuq rapporti suċċessivi b'referenza għall-prestazzjoni storika ta' SAS u għal livell referenzjarju oħra tal-industrija. Il-konsulenti ħarġu firxa ta' rakkomandazzjonijiet rigward l-istrateġiji għat-tnaqqis tar-riskju kemm għall-pjan 4XNG kif ukoll għall-RCF il-ġdida. F'konformità ma' dan il-parir, l-Istati talbu għadd ta' aġġustamenti għall-pjan 4XNG (li jaċċelleraw miżuri li jiffrankaw l-ispejjeż u jakkomodaw inizjattivi addizzjonali), kif ukoll aġġustamenti għat-termini tal-RCF il-ġdida biex titnaqqas il-probabbiltà ta' ġbid totali ta' kreditu.

(84) Fl-analiżi tal-pjan 4XNG, il-konsulenti esterni identifikaw u taw attenzjoni partikolari għal oqsma ewlenin fejn jista' jkun hemm riskju, inklużi miri għall-iffrankar tal-ispejjeż, iċ-ċessjonijiet u l-pressjoni RASK. Minn din il-valutazzjoni tar-riskju saru l-kunsiderazzjonijiet li ġejjin, fost oħrajn: — Miri ta' ffrankar Minbarra l-konsulenza esterna riċevuta, il-pjan 4XNG ġie modifikat u msaħħaħ biex jinkludi inizjattivi ta' iffrankar ta' madwar SEK [1-4] biljun fis-sena (aktar mill-mira oriġinali ta' SEK [1-4] biljun fis-sena.). Filwaqt li n-nuqqas ta' twettiq ta' miri ta' tifdil ġie identifikat bħala preokkupazzjoni, mossa kruċjali biex jitnaqqas ir-riskju minn fuq il-pjan 4XNG qabel l-iffinalizzar tal-RCF il-ġdida kienet il-konklużjoni ta' ftehimiet ġodda trejdunjonistiċi bi tnaqqis fil-kumpens u fil-benefiċċji lill-ħaddiema, kif ukoll tibdil fil-pjan tal-pensjonijiet, f'Novembru 2012. Dan irriżulta fi ffrankar dirett tal-kosti ta' ftit inqas minn SEK [0-3] biljun fis-sena […] li, fuq talba tal-Istati, kellu jiġi esegwit b'suċċess qabel ma l-RCF il-ġdida setgħet tidħol fis-seħħ. — Ċessjonijiet B'segwitu tal-fatt li l-konsulent finanzjarju kkontesta l-presuppożizzjoni inizjali dwar iċ-ċessjoni ta' assi, kif ukoll minħabba informazzjoni ġdida li nstabet matul il-proċess, il-lista finali tal-konċessjonijiet ippjanati fil-pjan 4XNG iddevjat mil-lista inizjalment imressqa minn SAS. (35) Il-konsulent finanzjarju tal-Istati finalment ikkonkluda li ċ-ċessjonijiet (b'valur ta' ċessjoni stmat ta' madwar SEK 3,0 biljun) li kienu inkużi fil-pjan 4XNG finali kienu vijabbli fi ħdan il-perjodu stmat. Barra minn hekk, l-RCF il-ġdida kien fiha dispożizzjonijiet dwar il-mument meta jsir il-bejgħ ta' Widerøe, kif ukoll għall-applikazzjoni stretta tar-rikavat miċ-ċessjoni lejn il-ħlas lura tal-RCF il-ġdida. — Pressjoni RASK Is-suppożizzjonijiet sottostanti ta' rendiment u ta' pressjoni RASK ġew ivvalutati u tqiesu raġonevoli meta titqies id-dejta rilevanti dwar xejriet storiċi, previżjonijiet ta' partijiet terzi u bidliet magħrufa fl-ambjent kompetittiv f'dak iż-żmien. Dawn is-suppożizzjonijiet għalhekk ma tqisux bħala li joffru riskju sinifikanti negattiv għall-esekuzzjoni tal-pjan 4XNG.

(85) F'dak li jirrigwarda d-dubji tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni tal-ftuħ rigward il-karattru ottimist ta' muturi speċifiċi fil-pjan 4XNG (pereż. it-tkabbir tas-suq f'ASK, il-previżjonijiet dwar il-PDG u inflazzjoni ta' 0 % għall-perjodu 2015–17), l-informazzjoni mressqa mid-Danimarka, l-Isvezja u mill-Grupp SAS matul l-investigazzjoni formali tindika li dawn l-istimi ħadu kont partikolari tas-swieq prinċipali li fihom SAS hija attiva. Dan kien jinkludi l-esponiment aktar qawwi tal-kumpanija lejn it-Tramuntana iktar milli lejn in-Nofsinhar tal-Ewropa, kif ukoll l-esponiment tagħha fis-suq Asjatiku u dak tal-Istati Uniti. Is-sottomissjonijiet jindikaw, barra minn dan, li l-kost stmat ta' inflazzjoni ta' 0 % fis-sena għall-perjodu 2015–17 huwa l-effett nett ta' rata sottostanti ta' inflazzjoni ta' 2 % kull sena (konformi mal-livell ta' inflazzjoni stmat tal-UE) u s-suppożizzjoni li jkun possibbli li dan jiġi newtralizzat permezz ta' miżuri ġodda ta' ffrankar.

(86) Fir-rigward tan-nuqqas ta' ttestjar tas-sensittività fl-analiżi IRR ippreżentata fir-rapport CITI (ara l-paragrafu 35 hawn fuq), kif ukoll it-tħassib inizjali tal-Kummissjoni dwar l-impatt potenzjali ta' xenarji inqas ottimisti, il-Kummissjoni rċeviet informazzjoni addizzjonali mid-Danimarka u l-Isvezja fis-sottomissjonijiet tagħhom dwar id-deċiżjoni ta' ftuħ dwar il-livell ta' analiżi tas-sensittività li saret. F'dan ir-rigward, Goldman Sachs ippreżentaw firxa ta' testijiet tas-sensittività matul l-iżvilupp tal-pjan 4XNG għall-perjodu minn Ġunju sa Settembru 2012. Analiżi riveduta f'Settembru 2012 indikat li SAS ma kinitx se tispiċċa mingħajr flus anke taħt l-effett tax-xenarji negattivi ppreżentati, jiġifieri f'kull każ analizzat, il-likwidità ta' SAS kienet tibqa' fuq it-tarf ta' isfel tal-kuritur tal-RCF. Madankollu, biex tinżamm il-fiduċja fis-suq, tqies li kien meħtieġ pjan ta' emerġenza ta' likwidità u li l-RCF baqgħet l-aktar għażla realistika għal tali riżerva ta' likwidità.

(87) Għaldaqstant, il-Kummissjoni tinnota r-rieżamijiet finanzjarji suċċessivi mwettqa fuq il-pjan 4XNG (inklużi analiżi estensivi u ttestjar ta' diversi fażijiet tal-pjan). Il-Kummissjoni tinnota wkoll it-talbiet riżultanti tal-Istati biex jitnaqqsu r-riskji ta' implimentazzjoni u jinkiseb pjan ta' ristrutturar konsolidat qabel id-dħul fl-RCF il-ġdida. Azzjonijiet bħal dawn jidher li huma f'konformità ma' dawk ta' investitur privat prudenti. Minkejja dan, għad irid jiġi kkunsidrat jekk it-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida kinux konformi ma' dak li investitur tas-suq privat, fl-istess pożizzjoni bħal l-Istati, jiġifieri bħala azzjonisti eżistenti fil-kumpanija, kien jaċċetta.

(88) Id-Danimarka, l-Isvezja u l-Grupp SAS spjegaw li karatteristika speċifika tas-settur tal-linji tal-ajru hija l-ħtieġa li jinżamm livell għoli ta' stat ta' tħejjija finanzjarja biex tinżamm il-fiduċja tal-konsumaturi u tal-partijiet interessati fl-abilità li l-ażjenda tkompli topera. Meta jitqiesu d-diffikultajiet finanzjarji li kellha qudiemha SAS fl-2012 u s-sitwazzjoni ta' likwidità prevalenti f'dak iż-żmien, motivazzjoni probabbli għall-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida, bħala azzjonisti ta' SAS, kien li jiġi evitat telf akbar jew falliment f'każ ta' nuqqas ta' likwidità fuq il-kumpanija.

(89) F'dan ir-rigward, l-Istati jidhru li aċċettaw elementi mir-rakkomandazzjonijiet mill-konsulenti finanzjarji indipendenti meta kienu qed jiffinalizzaw it-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida. Tabilħaqq, jidher li t-termini u l-kundizzjonijiet tal-RCF il-ġdida kienu kollettivament mmirati lejn li jittaffew ir-riskji kummerċjali ewlenin identifikati. Pereżempju, kif innutat fil-paragrafu 84 above, kundizzjoni kruċjali preċedenti għall-implimentazzjoni tal-RCF il-ġdida kienet l-eżekuzzjoni b'suċċess ta' ftehimiet kollettivi ġodda mal-ekwipaġġi tat-titjira. Barra minn hekk, il-kundizzjonijiet ta' ġbid applikabbli għall-Faċilità B dehru li jagħmluha improbabbli ħafna li setgħet tinġibed qabel Marzu 2015 (36). Il-pattijiet finanzjarji mehmuża mal-RCF il-ġdida ġew ukoll strutturati b'tali mod li, sakemm SAS kienet kapaċi teżegwixxi l-projezzjonijiet finanzjarji ewlenin li jinsabu fil-pjan 4XNG, hija ma kienx ikollha aċċess għall-RCF jew kien ikollha tħallas lura kwalunkwe ammont miġbud fuq RCF f'dak il-mument (37).

(90) Minbarra l-osservazzjonijiet ta' hawn fuq, il-Kummissjoni rċeviet informazzjoni addizzjonali dwar l-adegwatezza tal-kollateral sottostanti għall-RCF il-ġdida. F'rapport datat Mejju 2012, […] ipprovdiet valwazzjoni indipendenti ta' Widerøe u ċerti assi tanġibbli (inklużi magni ta' riżerva, ajruplani relevanti, għadd ta' proprjetajiet iżgħar u xi tagħmir) li ntużaw sussegwentement bħala garanzija għall-RCF il-ġdida. Filwaqt li l-enfasi kienet fuq Widerøe, bħala l-aktar assi importanti fil-pakkett ta' garanzija, u l-valutazzjoni tal-assi l-oħra kienet ibbażata fuq informazzjoni aktar limitata, il-valwazzjoni globali kienet timplika valur totali tal-assi ta' madwar SEK [1-4] — [3-6] biljun. Il-valur totali stmat tal-assi suġġett għall-garanziji b'hekk kien jaqbeż id-daqs tal-Faċilità A. Skont id-Danimarka u l-Isvezja, dan tqies biżżejjed komdu mis-selliefa tal-RCF il-ġdida peress li, kif intqal hawn fuq, il-probabbiltà li SAS qatt tiġbed mill-Faċilità B kienet titqies bħala negliġibbli.

(91) Ir-riskju finanzjarju reali assoċjat mal-RCF il-ġdida kompla jittaffa minn dispożizzjonijiet dwar ħlas minn qabel obbligatorju u/jew il-kanċellazzjoni tal-impenji taħt l-RCF il-ġdida, f'każ li SAS iċċedi ċerti assi jew tidħol f'opzjonijiet oħra ta' finanzjament. Tali ħlas minn qabel u dispożizzjonijiet ta' kanċellazzjoni kellhom l-effett li jnaqqsu t-telf potenzjali tul iż-żmien. Fil-fatt, bħala riżultat tal-bejgħ ta' Widerøe, u skont ftehim li daħal fis-seħħ ma' dak il-bejgħ f'Settembru 2013 (ara l-paragrafu 31 hawn fuq), id-daqs globali tal-RCF il-ġdida tnaqqas minn SEK 3,5 biljun għal SEK 2 biljun.

(92) Għalhekk jidher li ttieħdet ġabra ta' miżuri komprensivi u koerenti, speċifikament immirati sabiex tiġi żgurata l-vijabbiltà kontinwa ta' SAS matul il-perjodu 2012–15 u biex jiġu limitati r-riskji finanzjarji marbuta mal-RCF il-ġdida.

(93) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tagħraf il-ħtieġa li tikkunsidra jekk investitur privat komparabbli, li jkun qed jaffaċċja ċirkostanzi simili bħall-Istati (jiġifieri bħala azzjonisti eżistenti f'SAS), setax iħossu inċentivat biex jipprovdi l-miżura inkwistjoni lill-benefiċjarju. Għal dan l-għan, huwa utli wkoll li jiġu kkunsidrati sitwazzjoni kontrafattwali li jqumu fin-nuqqas tal-miżura li qed tiġi pprovduta.

(94) F'dan ir-rigward, id-Danimarka, l-Isvezja u l-Grupp SAS jsostnu li s-sottomissjonijiet tagħhom dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ li l-falliment kien ikun probabbli kieku l-RCF il-ġdida ma kinitx tkun disponibbli fl-2012. Skont id-Danimarka u l-Isvezja, dan kien jikkorrispondi għal telf kombinat ta' SEK 1 044 miljun għall-Istati, jiġifieri l-valur tal-ishma aggregata tagħhom. Konsiderazzjoni oħra kienet ukoll relatata mal-prospett li jiġi ċedut qligħ kapitali possibbli fil-futur bl-implimentazzjoni b'suċċess tal-pjan 4XNG. B'paragun ma' dan, id-Danimarka u l-Isvezja jistmaw fis-sottomissjonijiet tagħhom li kieku SAS waqgħet f'inadempjenza mal-RCF il-ġdida, it-telf kombinat possibbli li kien jirriżulta mis-sehem azzjonarju kollettiv tal-Istati u l-kontribuzzjonijiet tagħhom għall-RCF kienu jkunu, fl-aktar xenarju estrem, fir-reġjun ta' SEK [1 000–3 000] miljun (38).

(95) Konsegwentement, fil-każ ta' falliment ta' SAS, it-telf addizzjonali possibbli assoċjati mal-parteċipazzjoni tal-Istati fl-RCF il-ġdida (jiġifieri madwar SEK 447,5 miljun ibbażati fuq l-eżempju illustrattiv tad-Danimarka u l-Iżvezja) jidher relattivament limitat meta mqabbel mat-telf li kien xorta jakkumula fir-rigward tas-sehem azzjonarju tal-Istati. Meta jitqabbel dan it-tibdil inkrimentali relattivament limitat fix-xenarju negattiv (ta' falliment) tal-Istati mal-effetti pożittivi potenzjali għall-Istati minn eżekuzzjoni b'suċċess tal-pjan 4XNG, jidher li tiġi sostnuta ulterjorment id-deċiżjoni tal-Istati li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida. Fl-aktar xenarju ottimist “każ bażi”, ir-rapport CITI ippreżenta stima ta' qligħ kapitali potenzjali għall-Istati ta' SEK [7 000–12 000] miljun b'kollox. Madankollu, filwaqt li l-Kummissjoni esprimiet xi riżervi fid-deċiżjoni tal-ftuħ tagħha rigward il-karattru ottimist ta' dawn il-projezzjonijiet tat-tkabbir, hija tirrikonoxxi l-possibbiltà li, anki skont xenarji aktar konservattivi, il-qligħ kapitali potenzjali fix-xenarju pożittiv xorta seta' eċċeda t-telf potenzjali fix-xenarju negattiv.

(96) Għaldaqstant, il-Kummissjoni tinnota l-valutazzjoni ta' tar-riskju/benefiċċju ta' hawn fuq, kif ukoll l-analiżi u l-ittestjar estensivi tal-pjan 4XNG, il-verifiki addizzjonali pprovduti fuq il-kollateral sottostanti, (39) id-dispożizzjonijiet ta' kanċellazzjoni u ta' ħlas minn qabel li jnaqqsu t-telf potenzjali tul iż-żmien (40) u d-diversi miżuri oħra varji għat-trażżin tar-riskji inkorporati fit-termini tal-RCF il-ġdida (41). Jekk jiġi kkunsidrat dak ta' hawn fuq, id-deċiżjoni tal-Istati li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida jidher li hi konsistenti mal-azzjonijiet ta' operatur privat li jaġixxi bil-ħsieb li jikiseb redditu normali tas-suq meta titqies is-sitwazzjoni speċifika tal-kumpanija f'dak il-mument.

(97) B'żieda ma' dan ta' hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-Istati, fil-pożizzjoni tagħhom bħala azzjonisti eżistenti f'SAS, kienu ggwidati minn prospetti raġonevoli u realistiċi ta' profitabilità meta ddeċidew li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida flimkien ma' KAW u l-banek selliefa matul il-perjodu Diċembru 2012–Marzu 2014. Din il-parteċipazzjoni b'hekk ma kienet tagħti l-ebda vantaġġ lil SAS skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) TFUE.

7.3. Konklużjoni dwar il-preżenza ta' għajnuna mill-Istat

(98) Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-parteċipazzjoni tad-Danimarka u l-Isvezja fl-RCF il-ġdida ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal- Artikolu 107(1) TFUE.

(99) Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tinnota li d-Danimarka u l-Isvezja qablu li jkollhom din id-deċiżjoni adottata u nnotifikata bl-Ingliż.

ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

L-iffinanzjar ta' Scandinavian Airlines permezz tal-Faċilità ta' Kreditu Rinnovabbli li r-Renju tad-Danimarka u r-Renju tal-Isvezja implimentaw f'Diċembru 2012 ma tikkostitwixxix għajnuna skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

Artikolu 2

Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Renju tad-Danimarka u lir-Renju tal-Isvezja.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta' Lulju 2014. Għall-Kummissjoni Joaquín ALMUNIA Viċi President

(1) ĠU C 283, 28.9.2013, p. 8.

(2) Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 1.

(3) Il-FAM hija l-kumpanija responsabbli għall-ġestjoni tal-assi tal-fundazzjoni Knut and Alice Wallenberg.

(4) L-ASK (Available Seat Kilometre) huwa l-kejl tal-kapaċità ta' ġarr tal-passiġġieri ta' linja tal-ajru. Huwa ekwivalenti għall-għadd ta' postijiet disponibbli mmultiplikat bl-għadd ta' kilometri ta' titjir.

(5) Sors: http://www.airlineleader.com/regional-focus/nordic-region-heats-up-as-all-major-players-overhaul-their-strategies.

(6) Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 12 u l-paragrafu 31, rigward il-bejgħ ta' 80 % tal-ishma ta' Widerøe.

(7) Sors: http://www.sasgroup.net/SASGroup/default.asp

(8) Żviluppi aktar reċenti fil-klassifikazzjoni tal-kreditu ta' S&P jiġu diskussi fin-nota ta' qiegħ il-paġna 25 hawn taħt.

(9) Sors: Rapporti annwali ta' SAS għall-perjodu 2008–12, li jinsabu hawn: http://www.sasgroup.net/SASGroup/default.asp

(*) Informazzjoni kunfidenzjali

(10) L-emissjonijiet bi drittijiet preferenzjali tal-2009 u l-2010 kienu s-suġġett ta' Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-każ SA.29785 (disponibbli hawn http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/249053/249053_1461974_61_2.pdf), fejn il-Kummissjoni kkonkludiet li l-emissjonijiet bi drittijiet preferenzjali ma kinux jinvolvu għajnuna mill-Istat.

(11) F'dan is-sens ara l-kliem tal-Kap Eżekuttiv ta' SAS, kif ikkwotat minn Reuters fit-12 ta' Novembru 2012: “This truly is our ‘final call’ if there is to be a SAS in the future,” said Chief Executive after launching a new rescue plan for the airline […] which has not made a full-year profit since 2007 (“Dan huwa tabilħaqq l-aħħar ċans” għalina jekk fil-futur se jibqa' jkun hemm SAS, “qal il-Kap Eżekuttiv wara li nieda pjan ta' salvazzjoni għall-linja tal-ajru […] li għadha m'għamlitx sena sħiħa bi qligħ mill-2077”, li jidher hawn: http://www.reuters.com/article/2012/11/12/uk-sas-idUSLNE8AB01O20121112. Ara wkoll l-artiklu intitolat “SAS tops European airline critical list” (SAS fuq nett fil-lista ta' linji tal-ajru Ewropej f'qagħda kritika) fil-Financial Times tat-13 ta' Novembru 2012, li jinsab hawn: http://www.ft.com/intl/cms/s/0/fa1cbd88-2d87-11e2-9988-00144feabdc0.html#axzz2TSY5JHUh.

(12) Ara pereżempju Reuters fit-18 ta' Novembru 2012 (http://www.reuters.com/article/2012/11/19/sas-idUSL5E8MI6IY20121119) u l-Financial Times tad-19 ta' Novembru 2012 (http://www.ft.com/intl/cms/s/0/43e37eba-322f-11e2-b891-00144feabdc0.html#axzz2TSY5JHUh).

(13) Skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet tad-Danimarka u l-Isvezja, il-bejgħ ta' […] — indikat fid-deċiżjoni tal-ftuħ — tneħħiet minn fuq il-lista finali ta' ċessjonijiet ippjanati, minħabba l-inċertezza kbira fir-rigward ta' meta għandu jsir il-bejgħ u kemm dan jista' jiġġenera introjtu.

(14) Fl-20 ta' Mejju 2013, SAS irrappurtat li kienet iffirmat ftehim għall-bejgħ ta' 80 % tal-ishma tagħha f'Widerøe lil grupp ta' investituri. SAS se żżomm sehem ta' 20 % f'Widerøe iżda se jkollha l-għażla li tittrasferixxi s-sjieda sħiħa fl-2016. Ara http://mb.cision.com/Main/290/9410155/119539.pdf.

(15) SAS biegħet 10 % tal-ishma fil-kumpanija tagħha tal-ground handling lil Swissport. Dan l-akkwist kien effettiv mill-1 ta' Novembru 2013. Bħalissa, in-negozjati jinsabu sospiżi sakemm Swissport tkun ikkonkludiet l-akkwist u l-integrazzjoni ta' Servisair.

(16) Dan ġie konkluż u ħalla effett fuq il-likwidità ta' madwar SEK 1,7 biljun.

(17) Dawn il-miżuri ġew fil-biċċa l-kbira tagħhom implimentati u se jammontaw għal iffrankar ta' madwar SEK 1 biljun.

(18) […]

(19) […], wieħed mill-mutwanti fl-RCF l-antika, indika li ma kienx se jkun lest li jipparteċipa fl-RCF il-ġdida. Bħala riżultat, […] u […] żiedu l-parteċipazzjoni tagħhom fl-RCF il-ġdida b'mod proporzjonali.

(20) Ara n-nota ta' qiegħ il-paġna 34 hawn taħt.

(21) Ara http://www.reuters.com/finance/stocks/SAS.ST/key-developments/article/2662973

(22) L-impenn taħt il-Faċilità A tnaqqas minn SEK 0,8 biljun għal SEK 0,6 biljun fit-31 ta' Ottubru 2013 bħala konsegwenza tal-fatt li SAS biegħet sehem f'SAS Ground Handling lil Swissport.

(23) ĠU C 244, 1.10.2004, p. 2.

(24) L-alternattiva tkun li l-PCF l-antika sempliċiment titħalla tiskadi fil-20 ta' Ġunju 2013, filwaqt li ma titħalliex li ssir xi utilizzazzjoni f'dak il-perjodu sakemm SAS ma setgħetx tissodisfa l-kundizzjonijiet ta' ġbid.

(25) L-awtoritajiet tad-Danimarka u tal-Isvezja pprovdew informazzjoni rigward xi skoperturi oħra tal-banek għal SAS fil-forma ta' faċilitajiet bilaterali, id-diversi arranġamenti ta' ħħeġġjar, karti ta' kreditu, faċilitajiet ta' finanzjament ta' ajruplani, faċilitajiet ta' overdraft u tranżazzjonijiet ta' proprjetà immobbli. L-awtoritajiet tad-Danimarka u tal-Isvezja jsostnu li, bl-eċċezzjoni possibbli ta' […] l-espożizzjoni tagħhom għar-rigward ta' pagamenti tal-karti ta' kreditu, il-banek ma kellhom l-ebda espożizzjoni materjali bla garanzija għal SAS. Id-diversi forom ta' espożizzjoni msemmija kienu jew limitati fid-daqs jew kienu garantit u konsegwentement kienu jidhru insinifikanti fir-rigward tad-deċiżjoni tal-banek li jipparteċipaw fl-RCF il-ġdida.

(26) Il-kejl RASK, l-Introjtu għal kull post-kilometru disponibbli, huwa kejl li l-linji tal-ajru spiss jużaw.

(27) Id-Danimarka u l-Isvezja u SAS jenfasizzaw ukoll, f'dan ir-rigward, li S&P għolliet il-klassifikazzjoni tal-kreditu ta' SAS minn CCC + għal B- bi prospettivi stabbli fil-5 ta' Awwissu 2013.

(28) Ara l-Kawża 730/79 Philip Morris Holland BV vs Il-Kummissjoni, [1980] EC-2671, paragrafu 11. Il-Kawża T-288/97 Regione Autonoma Friuli Venezia Giulia v il-Kummissjoni [2001] Ġabra 2001 II-1169, paragrafu 41. kif ukoll il-Kawża C-280/00 Altmark Trans GmbH u Regierungspräsidium Magdeburg v Nahverkehrsgesellschaft (Altmark) GmbH [2003] Ġabra I-7747, paragrafu 75.

(29) It-“tielet pakkett” kien jinkludi tliet miżuri leġizlattivi: (i) ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2407/92 tat-23 ta' Lulju 1992 dwar il-liċenzjar ta' air carrier [trasportaturi tal-arju] (ĠU L 240, 24 8.1992, p. 1); (ii) ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2408/92, tat-23 ta' Lulju 1992, dwar aċċess għat-trasportaturi tal-ajru tal-Komunità għal rotot tal-ajru intra-Komunitarji (ĠU L 240, 24.8.1992, p. 8). kif ukoll (iii) ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2409/92 tat-23 ta' Lulju 1992 dwar nollijiet u rati għal servizzi tal-ajru (ĠU L 240, 24.8.1992, p. 15); Dawn ir-Regolamenti ġew inkorporati fil-Ftehim ŻEE sakemm ġew mħassra bir-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta' Settembru 2008 dwar regoli komuni għall-operat ta' servizzi tal-ajru fil-Komunità (ĠU L 293, 31.10.2008, p. 3), kif inkorporat fil-Ftehim ŻEE permezz tal-Anness XIII għall-Ftehim ŻEE.

(30) Il-Kawżi Konġunti T-228/99 u T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale, Land Nordrhein-Westfalen vs Il-Kummissjoni [2003] Ġabra II-435, paragrafu 255.

(31) Il-Kawża T-296/97 Alitalia [2000] Ġabra II-3871, paragrafu 81.

(32) […]

(33) Minbarra l-RCF l-antika, sat-30 ta' Settembru 2012 kien hemm tliet banek li kellhom esponiment fil-forma ta' faċilitajiet bilaterali marbuta mal-RCF l-antika li ma setgħux jiġu prelevati sakemm l-RCF l-antika ma tkunx ġiet prelevata għal kollox. L-ammonti għall-faċilitajiet bilaterali individwali kienu ta' EUR [400-800] miljun għall-[…], EUR [200–400] miljun għall-[…] u EUR [400–800] miljun għal […].

(34) Il-Kawża C-305/89 L-Italja v il-Kummissjoni [1991] Ġabra I-1603, paragrafu 20.

(35) Pereżempju, […] tneħħa minn fuq il-lista finali ta' ċessjonijiet ippjanati […].

(36) Pereżempju, waħda mill-kundizzjonijiet tal-ġbid tal-kreditu għall-Faċilità B kienet li SAS għandu jkollu EBITDAR ta' mill-anqas SEK [5-9] biljun fuq bażi rikorrenti ta' 12-il xahar. Minħabba li din qabeż l-EDITDAR ipprojettat għal kull sena tal-perjodu 2012–15, tqies li ma kienx probabbli li SAS tkun f'pożizzjoni li tiġbed mill-Faċilità B matul il-medda ta' żmien tal-RCF il-ġdida.

(37) Il-konvenji finanzjarji kienu dwar […]. Dawn l-aħħar żewġ konvenji finanzjarji ġew aġġustati fuq bażi ta' kull tliet xhur fuq il-bażi tal-mudell finanzjarju li jirfed il-pjan 4XNG, ħaġa li timplika li SAS kienet obbligata tissodisfa l-miri finanzjarji tagħha stess.

(38) Għal skopijiet illustrattivi, id-Danimarka u l-Isvezja jistmaw it-telf kombinat tal-Istati fuq l-RCF il-ġdida billi jassumu ġbid sħiħ ta' kreditu mill-Faċilità A (li minnhom SEK [700–1 200] miljun kienu koperti mill-Istati Membri) u billi jassumu wkoll li l-garanzija kienet tkopri biss 50 % tal-impenn tal-Faċilità A u li l-Istati kienu diġà rċevew l-ewwel porzjon tat-tariffa ta' impenn. Dan kien jimplika telf stmat ta' SEK [400–800] miljun fuq l-RCF il-ġdida flimkien ma' telf stmat fuq is-sehem azzjonarju kombinat ta' SEK [700–1 200] miljun, jiġifieri SEK [1 100–2 000] miljun b'kollox.

(39) Ara l-paragrafu 90.

(40) Ara l-paragrafi 84 u 91.

(41) Ara l-paragrafi 84 u 89.