WERREJ

1. Proċedura 9

2. L-isfond u d-deskrizzjoni tal-miżuri soġġetti għall-investigazzjoni 10

2.1. Qafas ġenerali 10

2.1.1. Il-Konvenzjonijiet inizjali 10

2.1.2. L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali 12

2.1.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Toremar u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ servizz il-ġdid 13

2.2. Il-miżuri fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012 13

2.3. Deskrizzjoni dettaljata tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni 13

2.3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja 13

2.3.1.1. L-obbligi ta’ servizz pubbliku 13

2.3.1.2. Il-baġit u d-durata 14

2.3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Toremar 16

2.3.2.1. Il-proċedura ta’ bejgħ u l-għoti finali 17

2.3.2.2. Il-kuntratt ta’ bejgħ 17

2.3.2.3. Proċedimenti fuq livell nazzjonali 18

2.3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tat-Toskana u Moby/Toremar 19

2.3.3.1. Il-benefiċjarju 19

2.3.3.2. Ir-rotot 19

2.3.3.3. Id-durata 19

2.3.3.4. L-obbligi ta’ servizz pubbliku 19

2.3.3.5. Id-dispożizzjonijiet dwar il-kumpens u l-għoti finali 20

2.3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ 20

2.3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 21

2.4. Il-proċedura ta’ ksur Nru 2007/4609 21

3. Ir-raġunijiet għall-bidu u għall-estensjoni tal-proċedura 23

3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja 23

3.1.1. L-osservanza ta’ Altmark u l-eżistenza ta’ għajnuna 23

3.1.2. Il-kompatibbiltà 23

3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Toremar 24

3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tat-Toskana u Moby/Toremar 24

3.3.1. L-osservanza ta’ Altmark u l-eżistenza ta’ għajnuna 24

3.3.2. Il-kompatibbiltà 25

3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ 25

3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 25

4. Kummenti mill-Italja 25

4.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv 25

4.2. Dwar il-privatizzazzjoni ta’ Toremar 26

4.2.1. Dwar il-prezz tal-bejgħ ta’ Toremar 26

4.2.2. Dwar in-natura trasparenti u nondiskriminatorja tal-proċedura 26

4.3. Dwar il-konformità tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mal-kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark 26

4.4. Dwar ir-rata ta’ redditu ta’ 9,95 % użata għall-2010 u dwar il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % stabbilit fid-Direttiva CIPE mill-2010 ’il quddiem 27

4.5. Dwar il-prijorità tal-irmiġġ 27

4.6. Dwar il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 28

4.7. Dwar il-konformità tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mad-Deċiżjoni SGEI tal-2011 28

4.8. Dwar il-konformità tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mal-Qafas SGEI tal-2011 29

5. Kummenti minn Moby/Toremar 29

5.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv 29

5.2. Dwar il-privatizzazzjoni ta’ Toremar 29

5.2.1. Dwar il-prezz imħallas għall-ishma ta’ Toremar 29

5.2.2. Dwar il-karattru trasparenti u nondiskriminatorju tal-proċedura u dwar ir-raggruppar tal-assi ta’ Toremar ma’ kuntratt ta’ servizz pubbliku ġdid 29

5.3. Dwar il-konformità tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mal-kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark 30

5.4. Dwar l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja 30

6. Il-valutazzjoni 31

6.1. L-eżistenza tal-għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE 31

6.1.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja 31

6.1.1.1. Ir-riżorsi tal-Istat 31

6.1.1.2. Is-selettività 31

6.1.1.3. Il-vantaġġ ekonomiku 31

6.1.1.4. L-effetti fuq il-kompetizzjoni u n-negozju 33

6.1.1.5. Konklużjoni 33

6.1.1.6. L-għajnuna ġdida jew eżistenti 33

6.1.2. L-għoti tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid raggruppat mal-attività kummerċjali ta’ Toremar lil Moby/Toremar 34

6.1.2.1. Altmark 1 34

6.1.2.2. Altmark 2 40

6.1.2.3. Altmark 3 40

6.1.2.4. Altmark 4 43

6.1.2.5. Konklużjoni 48

6.1.3. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 48

6.1.3.1. L-użu possibbli ta’ fondi sabiex jiġu aġġornati l-vapuri għal skopijiet ta’ likwidità 48

6.1.3.2. L-eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni 49

6.1.3.3. Il-possibbiltà li jintużaw riżorsi tal-FAS sabiex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet ta’ likwidità 49

6.1.4. Konklużjoni dwar l-eżistenza ta’ għajnuna 50

6.2. Legalità tal-għajnuna 50

6.3. Kompatibbiltà tal-għajnuna 50

6.3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja 50

6.3.1.1. Ir-regoli applikabbli 50

6.3.1.2. Is-servizz ġenwin ta’ interess ekonomiku ġenerali kif imsemmi fl-Artikolu 106 TFUE 52

6.3.1.3. Il-ħtieġa ta’ att ta’ inkarigu li jispeċifika l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-metodi għall-kalkolu tal-kumpens 54

6.3.1.4. Id-durata tal-perjodu tal-inkarigu 55

6.3.1.5. Il-konformità mad-Direttiva 2006/111/KE 55

6.3.1.6. L-ammont tal-kumpens 55

6.3.1.7. Il-prijorità tal-irmiġġ 57

6.3.1.8. Konklużjoni 58

6.3.2. Konklużjoni dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna 58

7. Konklużjoni 58

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2022/348

tas-17 ta’ Ġunju 2021

dwar il-miżuri SA.32014, SA.32015, SA.32016 (2011/C) (ex 2011/NN) implimentati mill-Italja u mir-Reġjun tat-Toskana għal Toremar u għall-akkwirent tagħha Moby

(notifikata bid-dokument C(2022) 4271)

(Il-verżjoni Taljana biss hija awtentika)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjoni(jiet) imsemmija hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fit-23 ta’ Marzu 2009, fid-9 ta’ Diċembru 2009, fil-21 ta’ Diċembru 2009, fis-6 ta’ Jannar 2010, fis-27 ta’ Settembru 2010 u fit-12 ta’ Ottubru 2010, il-Kummissjoni rċeviet sitt ilmenti dwar diversi miżuri ta’ appoġġ adottati mill-Italja favur il-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia (2). L-ilmenti kienu jikkonċernaw il-kumpens għal servizz pubbliku mogħti lil dawn il-kumpaniji wara l-iskadenza tal-kuntratti inizjali ta’ servizz pubbliku konklużi mal-Italja għall-perjodu bejn Jannar tal-1989 u Diċembru tal-2008 (“il-Konvenzjonijiet inizjali”), miżuri ta’ appoġġ addizzjonali stabbiliti minn diversi atti leġiżlattivi adottati fil-kuntest tal-proċess ta’ privatizzazzjoni tal-kumpaniji, kif ukoll ċerti kwistjonijiet li jirrigwardaw b’mod partikolari l-proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia di Navigazione S.p.A. (“Tirrenia”) u Siremar - Sicilia Regionale Marittima S.p.A. (“Siremar”).

(2) Fl-1 ta’ Diċembru 2010, l-Italja nnotifikat lill-Kummissjoni l-kumpens li hija kienet ħallset lil Toscana Regionale Marittima S.p.A. fl-2009 u fl-2010. (“Toremar”).

(3) Fil-5 ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward ta’ diversi miżuri adottati mill-Italja favur il-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia (“id-Deċiżjoni tal-2011”). L-investigazzjoni kienet tikkonċerna fost l-oħrajn il-kumpens mogħti lil Toremar - għall-operat ta’ għadd ta’ rotot marittimi mill-1 ta’ Jannar 2009 u għadd ta’ miżuri oħra mogħtija lil dik il-kumpanija (ara l-premessa (33)).

(4) Id-Deċiżjoni tal-2011 ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri taħt investigazzjoni (3).

(5) Permezz ta’ ittra datata t-28 ta’ Settembru 2011, l-Italja kienet diġà informat lill-Kummissjoni bl-intenzjoni tagħha li tipprivatizza l-kumpaniji reġjonali tal-ex Grupp Tirrenia, inkluża Toremar. Fis-26 ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni bagħtet talba għall-informazzjoni lill-Italja dwar il-proċedura ta’ privatizzazzjoni. Fit-30 ta’ Novembru 2011, l-Italja bagħtet tweġiba għat-talba għall-informazzjoni tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Ottubru 2011.

(6) Fil-15 ta’ Novembru 2011, l-Italja ppreżentat il-kummenti dwar il-miżuri koperti mid-Deċiżjoni tal-2011.

(7) Permezz ta’ faks mibgħuta fit-28 ta’ Frar 2012, il-kumpanija Toscana di Navigazione S.r.l. ippreżentat ilment fejn allegat li l-għajnuna mill-Istat bħala riżultat tal-privatizzazzjoni ta’ Toremar u l-kumpens imħallas lil Moby S.p.A. (“Moby”), l-akkwirent magħżul ta’ Toremar, kienu illegali. B’mod partikolari, l-ilmentatur jsostni li: (i) il-proċedura ta’ bejgħ tat vantaġġ lil Moby, (ii) il-fużjoni bejn Toremar u Moby twassal għal monopolju fuq ir-rotot bejn Piombino – il-gżira ta’ Elba, u (iii) il-kumpens mogħti lil Moby għall-operat tas-servizz pubbliku għat-12-il sena tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid huwa inkompatibbli mas-suq intern minħabba l-fatt li l-ilmentatur innifsu diġà jipprovdi servizzi simili skont termini kummerċjali.

(8) Permezz ta’ ittra datata d-19 ta’ Lulju 2012, l-Italja pprovdiet informazzjoni addizzjonali dwar il-privatizzazzjoni tal-kumpaniji reġjonali tal-ex Grupp Tirrenia, inkluża Toremar.

(9) Fis-7 ta’ Novembru 2012, il-Kummissjoni estendiet il-proċedura ta’ investigazzjoni fost l-oħrajn fir-rigward ta’ ċerti miżuri ta’ appoġġ addizzjonali mogħtija mir-Reġjun tat-Toskana lil Toremar fir-rigward tal-kumpens pubbliku mogħti lil Toremar taħt il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid. Verżjoni emendata ta’ dik id-Deċiżjoni ġiet adottata mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Diċembru 2012 (“id-Deċiżjoni tal-2012”).

(10) Id-Deċiżjoni tal-2012 ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri taħt investigazzjoni (4).

(11) Fil-11 ta’ Diċembru 2012, l-Italja ppreżentat il-kummenti tagħha u fit-22 ta’ April 2013, il-Kummissjoni rċeviet kummenti mingħand Toremar u l-akkwirent tagħha, Moby.

(12) Permezz tad-deċiżjoni tagħha tat-22 ta’ Jannar 2014 (“id-Deċiżjoni tal-2014”) (5), il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward ta’ diversi miżuri adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar. L-appell ippreżentat minn Saremar u mir-Reġjun kontra dik id-deċiżjoni ġie miċħud mill-Qorti Ġenerali fl-2017 (6).

(13) Fil-25 ta’ Jannar 2018, fid-29 ta’ Marzu 2018, fil-31 ta’ Awwissu 2018, fit-12 ta’ Frar 2019, fil-5, fl-14 u fis-17 ta’ Frar 2020, u fit-12 ta’ Ottubru 2020, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-Italja. L-Italja pprovdiet din l-informazzjoni fis-26 ta’ April 2018, fil-31 ta’ Mejju 2018, fit-2 ta’ Novembru 2018, fil-11 ta’ Diċembru 2018, fit-8 ta’ April 2019, fis-16 u fit-28 ta’ Ottubru 2019, fis-7, fis-16 u fit-23 ta’ Frar 2020, fil-21 ta’ April 2020, fid-9 ta’ Novembru 2020, u fl-1 u fl-10 ta’ Diċembru 2020.

(14) Din id-Deċiżjoni tikkonċerna biss għajnuna possibbli lil Toremar kif speċifikat fit-Taqsima 2.3. Il-miżuri kollha li jifdal soġġetti għad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012 qed jiġu investigati separatament taħt il-każijiet SA.32014, SA.32015 u SA.32016 u għalhekk mhumiex koperti minn din id-Deċiżjoni. Għalhekk, dawk il-miżuri li jifdal jikkonċernaw kumpaniji oħra tal-ex Tirrenia Group.

2. L-isfond u d-deskrizzjoni tal-miżuri soġġetti għall-investigazzjoni

2.1. Qafas ġenerali

2.1.1. Il-Konvenzjonijiet inizjali

(15) Storikament il-Grupp Tirrenia kien proprjetà tal-Italja permezz tal-kumpanija Fintecna (7) u inizjalment kien jinkludi sitt kumpaniji, jiġifieri Tirrenia, Adriatica, Caremar, Saremar, Siremar u Toremar. Dawn il-kumpaniji kienu jipprovdu servizzi ta’ trasport marittimu taħt kuntratti separati ta’ servizz pubbliku konklużi mal-Italja fl-1991, li baqgħu fis-seħħ għal għoxrin sena bejn Jannar tal-1989 u Diċembru tal-2008 (“il-Konvenzjonijiet inizjali”). Fintecna kellha 100 % tal-kapital azzjonarju ta’ Tirrenia li min-naħa tagħha kienet is-sid uniku tal-kumpaniji reġjonali Adriatica, Caremar, Siremar, Saremar u Toremar. Adriatica, li kienet topera numru ta’ rotot bejn l-Italja u l-Albanija/il-Kroazja/il-Greċja/il-Montenegro, ġiet fuża ma’ Tirrenia fl-2004.

(16) L-iskop ta’ dawn il-Konvenzjonijiet inizjali kien li tiġi ggarantita r-regolarità u l-affidabbiltà tas-servizzi tat-trasport marittimu, li l-maġġoranza tagħhom jgħaqqdu lill-Italja kontinentali ma’ Sqallija, ma’ Sardinja u ma’ gżejjer Taljani iżgħar oħra. Għal dak il-għan, l-Italja tat appoġġ finanzjarju fil-forma ta’ sussidji mħallsa direttament lil kull kumpanija tal-Grupp Tirrenia.

(17) Tradizzjonalment Toremar kienet topera serje ta’ rotot ta’ kabotaġġ marittimu (8) bejn ir-Reġjun tat-Toskana u l-gżejjer ġirien iżgħar. Ir-rotot eżatti kkonċernati huma deskritti fil-premessa (38).

(18) Fis-6 ta’ Awwissu 1999, il-Kummissjoni ddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) fir-rigward ta’ għajnuna mħallsa abbażi tal-Konvenzjonijiet inizjali lis-sitt kumpaniji li dak iż-żmien kienu jiffurmaw il-Grupp Tirrenia.

(19) Matul il-fażi tal-investigazzjoni, l-Italja talbet li l-każ tal-Grupp Tirrenia jinqasam sabiex il-prijorità tkun li tintlaħaq deċiżjoni finali dwar Tirrenia. Din it-talba kienet immotivata mill-pjan tal-Italja li tipprivatizza l-Grupp, billi tibda propju minn Tirrenia, u l-intenzjoni tagħha li tħaffef il-proċess fir-rigward ta’ dik il-kumpanija.

(20) Il-Kummissjoni ddeċidiet li setgħet tilqa’ t-talba tal-Italja, u permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2001/851/KE (9) hija għalqet il-proċedura mnedija fir-rigward tal-għajnuna mogħtija lil Tirrenia (“id-Deċiżjoni tal-2001”). L-għajnuna kienet iddikjarata kompatibbli soġġetta għal ċerti impenji mill-Italja.

(21) Permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/163/KE (10) (“id-Deċiżjoni tal-2004”) il-Kummissjoni ddikjarat li l-kumpens mogħti mill-Italja lill-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia minbarra Tirrenia nnifisha bħala parzjalment kompatibbli mas-suq intern, parzjalment kompatibbli iżda kondizzjonali fuq ir-rispett ta’ għadd ta’ impenji mill-Italja, u parzjalment inkompatibbli mas-suq intern. Id-Deċiżjoni kienet ibbażata fuq data kontabilistika li kienet tkopri bejn l-1992 u l-2001 u kienet tinkludi ċerti kundizzjonijiet bil-għan li tiġi żgurata l-kompatibbiltà tal-kumpens għad-durata kollha tal-Konvenzjonijiet inizjali.

(22) Permezz tas-Sentenza tal-4 ta’ Marzu 2009 fil-Kawżi T-265/04, T-292/04 u T-504/04 (11) (“is-Sentenza tal-2009”) il-Qorti Ġenerali ħassret id-Deċiżjoni tal-2004.

(23) Permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2020/1411 (12), il-Kummissjoni kkonkludiet l-investigazzjoni dwar il-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia minbarra Tirrenia, inkluża Toremar, għall-perjodu bejn l-1992 u l-2008 (id-“Deċiżjoni dwar il-Grupp Tirrenia tal-2020”). Il-Kummissjoni kkonkludiet li l-għajnuna mogħtija għall-għoti ta’ servizzi ta’ trasport ta’ kabotaġġ marittimu kienet tikkostitwixxi għajnuna eżistenti, filwaqt li l-għajnuna mogħtija għall-forniment ta’ servizzi ta’ trasport marittimu internazzjonali kienet kompatibbli mal-Qafas ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali tal-2011 (“SGEI”) (il-“Qafas SGEI tal-2011”) (13).

(24) Permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2020/1412 (14), il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-miżuri mogħtija lil Tirrenia u lill-akkwirent tagħha CIN, għall-perjodu bejn l-2009 u l-2020.

2.1.2. L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali

(25) L-Artikolu 26 tad-Digriet Amministrattiv Nru 207 tat-30 ta’ Diċembru 2008, ikkonvertit fil-Liġi Nru 14 tas-27 ta’ Frar 2009, stabbilixxa l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Toremar), li inizjalment kellhom jiskadu fil-31 ta’ Diċembru 2008, għal sena oħra, sal-31 ta’ Diċembru 2009.

(26) Fid-dawl tal-privatizzazzjoni tal-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia, l-Artikolu 19-ter tad-Digriet Amministrattiv Nru 135 tal-25 ta’ Settembru 2009, ikkonvertit fil-Liġi Nru 166 tal-20 ta’ Novembru 2009 (“il-Liġi tal-2009”), stabbilixxa t-trasferiment tal-parteċipazzjoni azzjonarja tal-kumpaniji reġjonali (minbarra Siremar) mill-kumpanija omm Tirrenia mingħajr ebda ħlas ta’ korrispettiv kif ġej: (a) Inizjalment, Caremar kellha tiġi ttrasferita lir-Reġjun tal-Campania. Sussegwentement dan tal-aħħar kellu jittrasferixxi lir-Reġjun tal-Lazio n-negozju avvjat ta’ Caremar li jopera l-konnessjonijiet tat-trasport mal-arċipelagu ta’ Pontino fuq bażi awtonoma taħt l-isem ta’ Laziomar (15); (b) Saremar kellha tiġi ttrasferita lir-Reġjun ta’ Sardinja; u (c) Toremar kellha tiġi ttrasferita lir-Reġjun tat-Toskana.

(27) Il-Liġi tal-2009 speċifikat ukoll li sal-31 ta’ Diċembru 2009 kellhom jiġu miftiehma Konvenzjonijiet ġodda bejn l-Italja u Tirrenia u Siremar. Bl-istess mod, is-servizzi reġjonali kellhom jiġu sanċiti fl-abbozz tal-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku, li kellhom jiġu miftiehma bejn l-awtoritajiet reġjonali ta’ Sardinja u tat-Toskana u Saremar u Toremar rispettivament sal-31 ta’ Diċembru 2009 u bejn ir-reġjuni tal-Campania u tal-Lazio u Caremar u Laziomar rispettivament sat-28 ta’ Frar 2010. L-abbozz tal-Konvenzjonijiet il-ġodda/tal-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku l-ġodda li għalihom kienet se toħroġ sejħa għall-offerti mal-kumpaniji nfushom u li kellhom jiġu ffirmati mal-akkwirenti malli tintemm il-privatizzazzjoni ta’ kull waħda minn dawk il-kumpaniji. (16)

(28) Għal dak il-għan, il-Liġi tal-2009 estendiet ulterjorment il-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Toremar) mill-1 ta’ Jannar 2010 sat-30 ta’ Settembru 2010.

(29) Il-Liġi tal-2009 stabbiliet ukoll limiti massimi għall-kumpens annwali għall-operat tas-servizzi li kellhom jibdew japplikaw mill-2010 (taħt l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali, kif ukoll taħt il-Konvenzjonijiet u l-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku l-ġodda), għal ammont totali ta’ EUR 184 942 251, kif ġej: Kumpanija Kumpens annwali massimu Tirrenia EUR 72 685 642 Siremar EUR 55 694 895 Saremar EUR 13 686 441 Toremar EUR 13 005 441 Caremar EUR 29 869 832 (17) Tabella 1 – Kumpens massimu mill-2010

(30) Fl-aħħar nett, l-Artikolu 1 tal-Liġi Nru 163 tal-1 ta’ Ottubru 2010 li kkonverta d-Digriet Amministrattiv Nru 125 tal-5 ta’ Awwissu 2010 (“il-Liġi tal-2010”) stabbilixxa l-estensjoni ulterjuri tal-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Toremar) mill-1 ta’ Ottubru 2010 sat-tmiem tal-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar, li seħħew fid-19 ta’ Lulju 2012 u fil-31 ta’ Lulju 2012 rispettivament.

2.1.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Toremar u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ servizz il-ġdid

(31) F’Jannar 2010, tnediet proċedura tal-offerti (ara t-Taqsima 2.3.2) sabiex jinstab akkwirent għal Toremar amalgamat mal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid għall-provvista ta’ servizzi marittimi fuq perjodu ta’ 12-il sena inkambju għall-kumpens għal servizz pubbliku.

(32) Wara l-offerta rebbieħa tagħha fil-proċedura tal-offerti, Moby saret is-sid il-ġdid ta’ Toremar. Il-kuntratt ta’ bejgħ bejn ir-Reġjun tat-Toskana u Moby ġie ffirmat fit-2 ta’ Jannar 2012. Fl-istess data, il-partijiet (inkluża Toremar) iffirmaw il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid għall-provvista ta’ servizzi marittimi. Abbażi ta’ dan, fit-2 ta’ Jannar 2012 is-sjieda tal-ishma kollha ta’ Toremar ġiet ittrasferita mir-Reġjun tat-Toskana lil Moby.

2.2. Il-miżuri fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012

(33) Il-miżuri li ġejjin kienu soġġetti għal valutazzjoni fil-proċedura ta’ investigazzjoni formali li nfetħet permezz tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012: (a) Il-kumpens għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“SGEI”) taħt l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali (il-miżura 1); (b) L-estensjoni illegali tal-għajnuna għas-salvataġġ minn Tirrenia u Siremar (il-miżura 2); (c) Il-privatizzazzjoni tal-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia (18) (il-miżura 3); (d) Il-kumpens imħallas għall-operat ta’ SGEI taħt il-Konvenzjonijiet/il-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku futuri (il-miżura 4); (e) Il-prijorità tal-irmiġġ (il-miżura 5); (f) Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 li kkonvertiet id-Digriet Amministrattiv 125/2010 (il-miżura 6); (g) Miżuri addizzjonali adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar (il-miżura 7);

(34) Bid-Deċiżjoni tagħha tal-2014, il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-miżuri adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar imsemmija hawn fuq bħala l-Miżura 7 bl-eċċezzjoni ta’ miżura waħda (19).

2.3. Deskrizzjoni dettaljata tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni

(35) Din id-Deċiżjoni tittratta biss il-miżuri 1, 3, 4, 5 u 6 kif elenkati fil-premessa (33) sa fejn dawn jinvolvu lil Toremar u lil Moby. Dawn il-miżuri huma deskritti f’aktar dettall fit-taqsimiet li ġejjin.

2.3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja

2.3.1.1. L-obbligi ta’ servizz pubbliku

(36) L-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni inizjali ma’ Toremar ippreveda li l-pjanijiet ta’ ħames snin jiddeskrivu l-portijiet li kellhom jiġu servuti, it-tip ta’ bastimenti li kellhom jintużaw u l-frekwenza meħtieġa tas-servizz u n-nollijiet li kellhom jitħallsu.

(37) L-ewwel pjan ta’ ħames snin (bejn l-1990 u l-1994) għal Toremar ġie approvat bid-Digriet Ministerjali tad-29 ta’ Mejju 1990, u ġie applikat retroattivament mill-1 ta’ Jannar 1990. It-tieni pjan, li kien ikopri l-perjodu bejn l-1995 u l-1999 u li kien approvat bid-Digriet Ministerjali tal-14 ta’ Mejju 1996, ħalla r-rotot u l-frekwenzi kif kienu. Fir-rigward tal-perjodi bejn l-2000 u l-2004 u bejn l-2005 u l-2008, il-pjan tfassal iżda dan qatt ma ġie formalment approvat mill-ministeri kompetenti. Minflok, il-gvern ħa deċiżjonijiet ad hoc mill-gvern bil-għan li s-servizzi jkun aktar allinjati mal-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali, madankollu mingħajr ebda tibdil sostantiv għas-sistema tas-servizz pubbliku.

(38) Abbażi tal-Konvenzjoni inizjali, kif estiża permezz tal-atti legali sussegwenti msemmija hawn fuq fil-premessi (25) sa (30), Toremar operat ir-rotot li ġejjin is-sena kollha: — Fuq ir-rotta Livorno – Gorgona – Capraia Toremar ipprovdiet servizzi ta’ trasport tal-passiġġieri u servizzi mħallta (passiġġieri u vetturi), b’servizz ta’ darbtejn fil-ġimgħa lejn il-gżira ta’ Gorgona u servizz ta’ kuljum lejn il-gżira ta’ Capraia. Matul ix-xhur ta’ Lulju u ta’ Awwissu kien hemm operatur ieħor, Piccola Società Cooperativa Marittima Ligure Tirrena A.R.L., preżenti fuq r-rotta b’bastiment tal-passiġġieri ta’ veloċità għolja biss. Madankollu, dik il-kumpanija waqfet topera r-rotta fl-2010. — Fuq ir-rotta Piombino – Portoferraio (il-gżira ta’ Elba) Toremar ipprovdiet servizzi mħallta ta’ kuljum. Fuq din ir-rotta kien hemm ukoll Moby tikkompeti bi vjaġġi mħallta frekwenti s-sena kollha, kif ukoll żewġ parteċipanti ġodda, Blu Navy, li bdiet topera l-vjaġġi tagħha fl-2010 (minn April sa Ottubru) u Elba Ferries, li kienet topera biss matul l-istaġun tas-sajf. — Fuq ir-rotta Piombino – Cavo – Portoferraio (il-gżira ta’ Elba) Toremar kienet topera l-uniku servizz ta’ trasport għall-passiġġieri, permezz ta’ bastiment tal-idrofojl veloċi. — Fuq ir-rotta Piombino – Rio Marina – Porto Azzurro – Pianosa (il-gżira ta’ Elba) Toremar kienet l-uniku operatur li kien jipprovdi servizzi mħallta ta’ kuljum lejn il-port ta’ Rio Marina u servizz darba fil-ġimgħa lejn il-port ta’ Pianosa. — Fuq ir-rotta Porto S. Stefano – Il-Gżira ta’ Giglio Toremar kienet tipprovdi servizzi mħallta ta’ kuljum matul is-sena kollha. Fuq din ir-rotta kien hemm preżenti ukoll operatur ieħor, Maregiglio, b’servizzi mħallta fil-perjodu ta’ bejn April u Novembru, b’medja ta’ bejn żewġ u erba’ vjaġġi kuljum f’Ottubru u f’Novembru u bejn sitt u tmin vjaġġi bejn April u Settembru.

2.3.1.2. Il-baġit u d-durata

(39) It-Tabella 2 hawn taħt turi l-ammont annwali ta’ kumpens imħallas lil Toremar mill-Italja għall-perjodu bejn l-2009 u l-2011.

(40) Barra minn hekk, ir-Reġjun tat-Toskana kien irriżerva baġit addizzjonali ta’ EUR 3 000 000 fis-sena li kellu jitħallas lil Toremar wara r-rapportar tad-dħul u tal-kostijiet attwali mġarrba fuq il-perjodu bejn l-2010 u l-2011. F’dawk is-snin, minħabba l-kriżi ekonomika u finanzjarja, l-għadd ta’ passiġġieri naqas sostanzjalment, filwaqt li kien hemm żieda fil-kostijiet tal-fjuwil. Għalhekk, skont ir-Reġjun tat-Toskana, il-kumpens imħallas mill-baġit tal-Istat ċentrali ma kienx biżżejjed sabiex ikopri l-kost totali tas-servizz pubbliku. Sena Kumpens Riżerva Total 2009 13 572 035 13 572 035 2010 13 005 441 3 000 000 16 005 441 2011 13 005 441 3 000 000 16 005 441 Tabella 2 – Kumpens mogħti għall-perjodu bejn l-2009 u l-2011 (f’EUR)

(41) Il-Konvenzjoni inizjali tipprevedi li l-kumpens annwali tas-servizz pubbliku għandu jitħallas kif ġej: f’Marzu ta’ kull sena jsir pagament inizjali bil-quddiem, ekwivalenti għal 70 % tal-kumpens imħallas is-sena preċedenti. It-tieni pagament, li jsir f’Ġunju, huwa ekwivalenti għal 20 % tal-kumpens. Id-differenza bejn l-ammonti mħallsa u d-defiċit bejn il-kostijiet operatorji u d-dħul matul is-sena kurrenti tikkostitwixxi l-bilanċ, li jitħallas sat-30 ta’ Novembru. F’każ li Toremar tkun ingħatat somma akbar mill-kost nett tas-servizzi pprovduti (dħul nieqes it-telf), il-Konvenzjoni inizjali tipprevedi l-ħtieġa li Toremar tirrimborsa d-differenza. (20) — Kumpens mogħti fl-2009

(42) Id-Digriet Presidenzjali Nru 501 tal-1 ta’ Ġunju 1979 (“Digriet Nru 501/79”) jispeċifika l-elementi varji (dħul u kostijiet) li jidħlu fil-kalkolu tas-sussidju mħallas lill-operaturi tas-servizz pubbliku marittimu. Barra minn hekk, il-Liġi Nru 856 tal-5 ta’ Diċembru 1986 (“Liġi 856/86”) ipprovdiet għal ċerti tibdiliet fis-sistema tal-obbligi ta’ servizz pubbliku marittimu fl-Italja. Fir-rigward tal-konnessjonijiet ma’ gżejjer maġġuri u minuri, l-Artikolu 11 tagħha emendat il-kriterji għall-kalkolu tal-kumpens għal servizz pubbliku. Tabilħaqq, is-sussidju kellu jiġi kkalkolat abbażi tad-differenza bejn id-dħul u l-kostijiet tas-servizz kif iddeterminati b’referenza għal parametri medji u oġġettivi, u kellu jinkludi redditu raġonevoli fuq il-kapital investit. L-Artikolu 11 jistabbilixxi wkoll li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku kellhom jinkludu l-lista tar-rotot sussidjati, il-frekwenza u t-tipi ta’ vapuri li kellhom jintużaw. Is-sussidji kellhom jiġu approvati mill-Ministri responsabbli. Il-prinċipji stabbiliti fid-Digriet Presidenzjali Nru 501/79 u fil-Liġi Nru 856/86 kienu riflessi fil-Konvenzjonijiet inizjali.

(43) Fil-fatt, fl-2009, il-kumpens għall-implimentazzjoni tas-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali ġie kkalkolat f’konformità mal-metodoloġija stabbilita mill-Konvenzjoni inizjali li kienet ilha fis-seħħ mill-1991 u li ġiet estiża wara d-data ta’ skadenza inizjali tagħha tal-31 ta’ Diċembru 2008. B’mod partikolari, il-kumpens kien jikkorrispondi għat-telf nett akkumulat fuq is-servizzi operati taħt is-sistema ta’ servizz pubbliku, li miegħu żdied ammont varjabbli li jikkorrispondi għar-redditu fuq il-kapital investit.

(44) Id-diversi elementi tal-kostijiet li ġew ikkunsidrati sabiex jiġi kkalkolat il-kumpens definit mill-awtoritajiet pubbliċi kienu dawn li ġejjin: il-kostijiet tal-akkwist, tar-reklamar u tal-akkomodazzjoni, il-kostijiet tat-tagħbija, tal-ħatt u tal-manuvrar, il-kost tal-persunal amministrattiv fuq l-art, il-kostijiet tal-manutenzjoni tal-vapuri, il-kostijiet amministrattivi, il-kostijiet tal-assigurazzjoni, il-kostijiet tal-kera u tal-lokazzjoni, il-kostijiet tal-fjuwil, tat-taxxi u tad-deprezzament. — Kumpens mogħti fl-2010 u fl-2011 u mill-2012

(45) Mill-2010, il-kumpens għall-operat tal-SGEI ġie ddeterminat bl-applikazzjoni ta’ metodoloġija ġdida stabbilita fid-Direttiva CIPE (21) tad-9 ta’ Novembru 2007 intitolata “Kriterji għad-definizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku u d-dinamika tan-noll fis-settur tal-kabotaġġ marittimu ta’ interess pubbliku” (“id-Direttiva CIPE”) (22). Skont il-preambolu, id-Direttiva CIPE nħarġet fid-dawl tal-privatizzazzjoni tal-kumpaniji pubbliċi li joperaw servizzi marittimi taħt sistema ta’ servizz pubbliku (23). Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva CIPE ġew applikati fir-rigward tas-servizzi pprovduti mill-kumpaniji ta’ Tirrenia Group mill-2010, anki qabel id-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjonijiet il-ġodda u tal-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku rispettivi wara l-privatizzazzjonijiet rispettivi.

(46) Il-metodu stabbilit fid-Direttiva CIPE jippermetti li l-kumpaniji li joperaw is-servizz pubbliku marittimu jkollhom redditu xieraq. Ir-rata tar-redditu fuq il-kapital tiġi ikkalkolata abbażi tal-kost medju ponderat tal-kapital (“WACC”).

(47) Ir-redditu fuq l-ekwità (24) jiġi kkalkolat permezz tal-Mudell tal-Ipprezzar tal-Assi Kapitali (“CAPM”). Fuq il-bażi tas-CAPM, il-kost tal-ekwità jiġi dderivat bħala funzjoni ta’ (i) ir-rata mingħajr riskju, (ii) il-Beta (stima tal-profil tar-riskju tal-kumpanija meta mqabbel mas-suq tal-ekwità) u (iii) il-primjum tar-riskju ta’ ekwità assenjat lis-suq tal-ekwità.

(48) B’mod partikolari, il-kost tal-ekwità jiġi kkalkolata bl-applikazzjoni ta’ primjum għat-tiġrib ta’ riskju żejjed fuq ir-rata ta’ redditu fuq attivitajiet mingħajr riskju. Dan il-primjum jiġi kkalkolat bħala l-primjum tar-riskju tas-suq immultiplikat bil-Beta tiegħu, li jkejjel il-livell tar-riskju ta’ attività speċifika relattivament għas-suq.

(49) Id-Direttiva CIPE tipprevedi li r-rata ta’ redditu fuq attivitajiet mingħajr riskju tikkorrispondi għar-rendiment gross medju fuq bonds normattivi ta’ għaxar snin b’referenza għat-12-il xahar preċedenti li għalihom ikun hemm data disponibbli.

(50) Id-Direttiva CIPE tistabbilixxi primjum tar-riskju tas-suq ta’ 4 %. Barra minn hekk, fil-każ ta’ servizz li jiġi operat fuq bażi mhux esklussiva, ir-riskju preżumibbilment ogħla mġarrab mill-operatur jiġi remunerat biż-żieda ta’ 2,5 % addizzjonali għall-primjum tar-riskju tas-suq.

(51) Madankollu, fil-prattika, l-ammont ta’ kumpens imħallas lil Toremar ma jistax jaqbeż il-limitu massimu ta’ EUR 13 005 441 fis-sena kif stabbilit bil-Liġi tal-2009 (ara l-premessa (29)). Għad li l-Liġi tal-2009 tistabbilixxi l-limiti massimi għall-kumpens annwali mħallas lill-kumpaniji kollha ta’ Tirrenia għall-operat tas-servizzi marittimi soġġetti għas-sistema ta’ servizz pubbliku, id-Direttiva CIPE fiha wkoll ċerti salvagwardji li jippermettu lil dawk l-operaturi jkopru b’mod suffiċjenti l-kostijiet operatorji tagħhom.

(52) B’mod partikolari, skont id-Direttiva CIPE, il-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizzi, in-nollijiet massimi stabbiliti mill-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid u l-kumpens effettivament mogħti jridu jkunu ddefiniti b’tali mod li jkopru l-kostijiet ammissibbli kollha tal-fornitur tas-servizz. Hija applikabbli l-formula li ġejja: VA(RSP) + VA(AI(X)) = VA(CA) fejn: — VA(RSP) hija l-valur skontat tal-kumpens għall-qadi tal-obbligi ta’ servizz pubbliku; — VA(AI(X)) hija l-valur skontat ta’ dħul ieħor (rikavati min-nollijiet u oħrajn); — (VA(CA)) hija l-valur skontat tal-kostijiet operatorji ammissibbli, il-ħlas lura tad-dejn u r-redditu fuq il-kapital investit.

(53) Fil-każ li l-ekwazzjoni ta’ hawn fuq ma tkunx valida, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-attivitajiet sussidjati jista’ jitnaqqas, jew inkella tiġi rieżaminata l-organizzazzjoni tas-servizzi (eż. it-tip ta’ vapuri) jew jiġu modifikati n-nollijiet massimi li jistgħu jiġu imposti.

(54) Barra minn hekk, il-limitu massimu tan-nollijiet applikabbli għal kull servizz, nett mit-taxxi u mid-dovuti tal-portijiet, jiġi aġġustat kull sena fuq il-bażi ta’ formula tal-limitu massimu fuq il-prezzijiet kif ġej: ΔΤ = ΔΡ – Χ fejn: — ΔΤ hija t-tibdil perċentwali annwali fil-limitu massimu tan-nollijiet; — ΔΡ hija r-rata tal-inflazzjoni għas-sena ta’ referenza; — Χ hija rata annwali reali ta’ aġġustament tan-nollijiet massimi, stabbilita fil-kuntratt ta’ servizz pubbliku, li tibqa’ kostanti għad-durata kollha tal-kuntratt.

(55) Id-Direttiva CIPE tispeċifika wkoll li l-limitu massimu tan-nollijiet jista’ jiġi aġġustat sabiex jirrifletti l-varjazzjonijiet fil-kostijiet tal-fjuwil, billi jittieħdu l-prezzijiet standard disponibbli pubblikament bħala referenza.

2.3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Toremar

(56) Fit-13 ta’ Jannar 2010, ir-Reġjun tat-Toskana ppubblika s-sejħa għall-offerti għall-bejgħ ta’ Toremar u l-għoti ta’ kumpens għal servizz pubbliku għall-implimentazzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku fuq ir-rotot marittimi identifikati hawn fuq taħt il-premessa (38) fil-Ġurnal Uffiċjali tiegħu (25) u fil-Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika Taljana (26). Barra minn hekk, dan l-avviż ġie ppubblikat f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (27) fl-14 ta’ Jannar 2010 u f’diversi gazzetti nazzjonali (28).

(57) L-Italja għażlet il-proċedura msemmija fl-Artikolu 20(1) tal-Kodiċi tal-Kuntratti Pubbliċi – id-Digriet Leġiżlattiv Nru 163/2006 (il Codice dei Contratti pubblici), li jixbah lill-Artikolu 21 tad-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (29) li jgħid li “[k]untratti li għandhom bħala l-oġġettiv tagħhom servizzi elenkati fl-Anness II B [bħal servizzi ta’ trasport bl-ilma] għandhom ikunu suġġetti biss għall-Artikolu 23 [speċifikazzjonijiet tekniċi] u l-Artikolu 35(4) [avviżi]”. Il-kriterju tal-għoti magħżul kien dak tal-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża.

2.3.2.1. Il-proċedura ta’ bejgħ u l-għoti finali

(58) Wara l-pubblikazzjoni tas-sejħa għall-offerti, mal-iskadenza tat-terminu, 11-il parti kienu esprimew interess li jipparteċipaw, jiġifieri: Moby, Toscana di Navigazione S.r.l., Pigreco S.r.l., Sinven S.r.l., Vector S.r.l., Forship S.r.l., Medmar Navi S.p.a., Grandi Navi Veloci S.p.a., Buquebus Italia S.r.l., Loss Cipreses S.p.a. u Blu Navy/Transeuropa Ferries.

(59) Id-dokumentazzjoni ppreżentata mill-11-il kumpanija kollha kkonfermat li kollha kemm huma ssodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti fl-avviż tas-sejħa għall-offerti u għalhekk kollha ġew mistiedna jissottomettu offerta.

(60) L-istedina għas-sottomissjoni ta’ offerta kien fiha l-abbozz tal-kuntratt il-ġdid ta’ 12-il sena li kien se jiġi ffirmat bejn l-offerent rebbieħ u r-Reġjun tat-Toskana, u informazzjoni aktar dettaljata dwar il-proċedura tal-offerti. B’mod partikolari, l-ittra ta’ stedina kkonfermat li għall-kuntratt ta’ servizz kienet se tintgħażel l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża li tikseb 20 punt għall-prezz, 70 punt għall-kwalità u 10 punti għal servizzi addizzjonali. Fir-rigward tal-prezz għall-bejgħ tal-attività kummerċjali ta’ Toremar, l-ittra ta’ stedina semmiet ammont fiss li jikkorrispondi għal EUR 10 258 397, li ġie kkalkolat abbażi ta’ studju indipendenti, li vvaluta l-valur totali tal-assi ta’ Toremar (ara l-premessi (65) sa (73)). Dan il-prezz ma kienx negozjabbli u ma kienx soġġett għall-offerta finanzjarja tal-offerenti

(61) Għalhekk, l-offerenti potenzjali kollha ntalbu jinkludu dan l-imsemmi ammont fiss għall-bejgħ ta’ Toremar fl-offerta finanzjarja tagħhom, u min-naħa tiegħu r-Reġjun tat-Toskana imbagħad jagħżel l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża għall-offerta kollha kemm hi abbażi tal-prezz u kriterji oħra, prinċipalment ta’ kwalità, tas-servizz kif stabbilit fl-ittra ta’ stedina (ara l-premessa (60)).

(62) Il-11-il offerent ingħataw ukoll aċċess għal kmamar tad-data virtwali li kien fihom dawn li ġejjin: (1) L-informazzjoni legali, teknika, finanzjarja u kummerċjali kollha dwar Toremar; (2) L-informazzjoni dwar il-flotta, l-assi intanġibbli u l-proprjetà immobbli tal-kumpanija; (3) L-informazzjoni kollha dwar il-kuntratti għall-provvista ta’ servizzi u x-xiri ta’ oġġetti; (4) Il-proċeduri għall-għoti ta’ punteġġi u l-formola teknika tal-offerta; (5) Kull informazzjoni oħra meħtieġa sabiex l-akkwirenti potenzjali jkunu jistgħu jagħmlu valutazzjoni korretta tal-oġġett tal-bejgħ.

(63) Żewġ kumpaniji ppreżentaw offerta, jiġifieri Moby u Toscana di Navigazione, it-tnejn operaturi tat-tbaħħir stabbiliti fl-Italja. Id-disa’ kumpaniji l-oħra ma kinux tefgħu offerta sad-data ta’ skadenza.

(64) Wara l-evalwazzjoni tal-offerti, Toscana di Navigazione S.r.l. ġiet eskluża mill-proċedura, peress li l-offerta ekonomika li ppreżentat ma kinitx konsistenti mar-rekwiżiti tal-offerta teknika u tal-kapaċità finanzjarja fid-dokumentazzjoni tal-offerta. Għalhekk il-kuntratt ingħata lil Moby kemm fir-rigward tal-privatizzazzjoni tal-attività kummerċjali ta’ Toremar kif ukoll tal-operat tas-servizzi marittimi (ara t-Taqsima 2.3.3).

2.3.2.2. Il-kuntratt ta’ bejgħ

(65) Minħabba n-natura tas-sejħa għall-offerti, bil-għan li tiġi identifikata l-aktar offerta kompetittiva, ir-Reġjun tat-Toskana għażel li jiddefinixxi ammont fiss għall-prezz tal-kapital azzjonarju ta’ Toremar.

(66) Il-kuntratt ta’ bejgħ ġie ffirmat fit-2 ta’ Jannar 2012 u jiddefinixxi t-trasferiment tal-ishma ta’ Toremar lil Moby għall-prezz fiss ta’ EUR 10 258 397. Dan l-ammont jitħallas f’għaxar pagamenti annwali bl-ewwel wieħed fl-aħħar tal-ewwel sena tal-kuntratt, jiġifieri t-2 ta’ Jannar 2013.

(67) Il-prezz fiss ta’ EUR 10 258 397 għal 100 % tal-ishma ta’ Toremar ġie ddeterminat fuq il-bażi ta’ evalwazzjoni esperta indipendenti kkummissjonata mir-Reġjun tat-Toskana u mħejjija minn Fidi Toscana S.p.A. (“ir-rapport Fidi”).

(68) L-ammont jirreferi għall-valur tal-assi tanġibbli, tal-bini, tal-bastimenti, tal-assi fissi tanġibbli u finanzjarji oħrajn u riċevibbli oħrajn tal-kumpanija fit-30 ta’ Ġunju 2010. L-assi intanġibbli (eż. il-konċessjonijiet, l-awtorizzazzjonijiet, il-liċenzji, it-trademarks eċċ.) kienu esklużi mill-evalwazzjoni, u tħallew għad-diskrezzjoni tal-offerenti. Imbagħad l-ammont kien soġġett għal emendi bħala riżultat tad-differenza bejn il-valur kontabilistiku nett tal-ishma fit-30 ta’ Ġunju 2010 u l-valur tas-suq tal-ishma (30).

(69) Dan l-imsemmi ammont fuq jinkludi wkoll kreditu ta’ EUR 9 772 572 iddikjarat minn Tirrenia (“il-kreditu”).

(70) Skont l-Artikolu 1(5) u (6) tal-kuntratt ta’ bejgħ, b’referenza għall-ewwel pagament parzjali, Moby ddikjarat li ħallset l-ammont ta’ EUR 485 825 bil-quddiem lir-Reġjun tat-Toskana, li huwa ekwivalenti għad-differenza bejn il-prezz tal-bejgħ u l-kreditu.

(71) Skont l-Artikolu 1(3) tal-kuntratt ta’ bejgħ, il-ħlas tal-prezz stabbilit - ħlief għal dak li jitħallas bil-quddiem - huwa soġġett għall-ħlas tal-ammont ta’ EUR 9 772 572 dovut lil Toremar minn Tirrenia (31). Skont l-Artikolu 4(3) tal-kuntratt ta’ bejgħ, f’każ li l-ammont ta’ kreditu ma jiġix irkuprat, Moby tibqa’ obbligata tittrasferixxi l-kreditu (jew kwalunkwe kreditu residwu) lir-Reġjun tat-Toskana fi kwalunkwe ħin sakemm jiskadi l-kuntratt ta’ servizz (32).

(72) Skont l-Artikolu 4 tal-kuntratt ta’ bejgħ, Moby hija obbligata tinnotifika lir-Reġjun tat-Toskana dwar kull bejgħ tal-ishma ta’ Toremar lill-partijiet terzi, madankollu hija tibqa’ solidalment responsabbli mal-akkwirent il-ġdid ta’ Toremar, f’dak li għandu x’jaqsam mal-obbligi tal-kuntratt ta’ servizz.

(73) Fl-aħħar nett, skont l-Artikolu 5 tal-kuntratt ta’ bejgħ, il-Banca Popolare di Milano tat garanzija favur ir-Reġjun tat-Toskana li tkopri l-prezz tal-bejgħ kollu tal-ishma ta’ Toremar (inkluż l-obbligu tal-akkwirent li jittrasferixxi kwalunkwe ammont ta’ kreditu li jkun għadu ma ġiex irkuprat minn Tirrenia).

2.3.2.3. Proċedimenti fuq livell nazzjonali

(74) L-eżitu tal-offerta għall-għoti tal-operat ta’ Toremar u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku lil Moby kien is-suġġett ta’ diversi proċedimenti quddiem il-qrati nazzjonali.

(75) Toscana di Navigazione S.r.l., l-offerent eskluż u l-ilmentatur f’dawn il-proċedimenti, ikkontestat il-legalità tal-esklużjoni tagħha mill-proċedura tal-offerti quddiem il-qrati nazzjonali. Inizjalment, l-ilmentatur ippreżenta applikazzjoni għal miżuri proviżorji quddiem il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tat-Toskana. Din tal-aħħar, permezz tad-Digriet Nru 774 tal-14 ta’ Lulju 2011, ċaħdet l-applikazzjoni. Din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata f’appell mill-Kunsill tal-Istat bid-Digriet tiegħu Nru 3666 tal-31 ta’ Awwissu 2011, li b’mod partikolari enfasizza li l-offerta ekonomika ppreżentata mill-kumpanija ma kinitx kompluta, f’dak li għandu x’jaqsam mas-servizzi addizzjonali li kellhom jitwettqu u l-fatt li ma kinitx stabbilita fuq bażi annwali, u bħala tali, ma setax jiġi applikat il-mekkaniżmu ta’ rivalutazzjoni previst fid-dokumentazzjoni tal-offerta.

(76) Sussegwentement Toscana di Navigazione S.r.l. appellat l-eżitu tal-proċedura tal-offerti quddiem il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tat-Toskana, li ċaħdet l-appell permezz tad-Digriet Nru 414 tal-1 ta’ Marzu 2012, li kkonferma li l-offerta tal-kumpanija ma kinitx konsistenti mar-rekwiżiti tal-awtorità kontraenti.

(77) Toscana di Navigazione S.r.l. appellat din is-sentenza quddiem il-Kunsill tal-Istat, li, permezz tad-Digriet Nru 83/2015, iddeċieda favur il-kumpanija, u talab lir-Reġjun tat-Toskana jirrevedi l-proċedura tal-offerti tiegħu u jirrevedi r-rekwiżiti tiegħu. Wara awditjar li sar mir-Reġjun tat-Toskana, ġie adottat id-Digriet Nru 1312 tat-30 ta’ Marzu 2015, li kkonferma d-deċiżjoni tar-Reġjun tat-Toskana li jeskludi l-kumpanija mill-proċedura tal-offerti, peress li r-rekwiżiti ta’ kapaċità teknika, ekonomika u finanzjarja għall-parteċipazzjoni fl-offerta ma ġewx ippruvati.

(78) Toscana di Navigazione S.r.l. appellat kontra d-Digriet Nru 1312 tat-30 ta’ Marzu 2015 quddiem il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tat-Toskana, li ċaħad l-appell permezz tad-Digriet Nru 1446 tas-26 ta’ Ottubru 2015. Dan tal-aħħar ġie finalment kkonfermat mill-Kunsill tal-Istat permezz tad-Digriet Nru 3347/2016.

2.3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tat-Toskana u Moby/Toremar

2.3.3.1. Il-benefiċjarju

(79) Kif imsemmi fil-premessa (63), Moby u Toscana di Navigazione ppreżentaw offerta għall-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid. Wara l-esklużjoni tal-kumpanija Toscana di Navigazione, Moby/Toremar (33) iffirmaw il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mar-Reġjun tat-Toskana għall-operat tar-rotot marittimi fit-2 ta’ Jannar 2012.

(80) Skont l-Artikolu 1(2) tal-kuntratt ta’ servizz il-ġdid, Moby għandha twettaq is-servizzi stipulati fil-kuntratt esklussivament permezz ta’ Toremar.

2.3.3.2. Ir-rotot

(81) Moby/Toremar tipprovdi servizzi għall-passiġġieri kif ukoll servizzi mħallta (passiġġieri u karozzi) taħt ir-reġim ta’ servizz pubbliku fuq diversi rotot ta’ kabotaġġ marittimu kif ġej: Livorno – Gorgona – Capraia (Il-Linja A1) Piombino – Portoferraio (il-gżira ta’ Elba) (Il-Linja A2) Piombino – Cavo – Portoferraio (il-gżira ta’ Elba) (Il-Linja A2 veloċi) Piombino – Rio Marina – Porto Azzurro – Pianosa (il-gżira ta’ Elba) (Il-Linja A3) Porto S. Stefano – Il-Gżira ta’ Giglio (Il-Linja A4) Porto S. Stefano – Giannutri (Il-Linja A5) Tabella 3 – Network ta’ rotot operati minn Moby/Toremar taħt il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid

2.3.3.3. Id-durata

(82) Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tat-Toskana u Moby/Toremar għandu durata ta’ 12-il sena (bejn l-2012 u l-2024).

2.3.3.4. L-obbligi ta’ servizz pubbliku

(83) Ir-rekwiżiti stabbiliti fil-kuntratt ma’ Moby/Toremar jirrigwardaw fost l-oħrajn il-portijiet moqdija, it-tip u l-kapaċità tal-bastimenti assenjati lir-rotot marittimi operati, il-frekwenza tas-servizz u n-nollijiet massimi.

2.3.3.5. Id-dispożizzjonijiet dwar il-kumpens u l-għoti finali

(84) Fil-proċedura tal-offerti, l-ammont tal-kumpens annwali taħt il-kuntratt il-ġdid għall-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku fuq ir-rotot marittimi identifikati taħt il-premessa (81) kien limitat għal EUR 14 550 400 (li jammonta għal EUR 174 604 810 tul il-perjodu ta’ 12-il sena tal-kuntratt). Dan il-valur ġie ddeterminat mis-somma ta’ dawn li ġejjin: EUR 13 005 441 kif stabbilit mil-Liġi tal-2009 (ara l-premessa (29)) flimkien ma’ żieda ta’ EUR 1 544 959, kif previst fil-paragrafu 16(d) tal-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009) minħabba l-investimenti sinifikanti li l-operatur kien se jkollu jagħmel tul il-perjodu sħiħ tal-kuntratt.

(85) L-ammont tal-kumpens ġie ddeterminat abbażi tal-metodoloġija stabbilita mid-Direttiva CIPE (ara l-premessi (45) sa (55)). Is-salvagwardji stabbiliti mid-Direttiva CIPE ġew riflessi fil-kuntratt ta’ servizz il-ġdid.

(86) Skont l-Artikolu 4(2) tal-kuntratt ta’ servizz, il-kumpens annwali li kellu jitħallas lil Moby/Toremar ġie stmat li jlaħħaq EUR 13 333 318. Madankollu, skont l-Artikolu 4(3) tal-kuntratt ta’ servizz, il-kumpens li effettivament jitħallas lil Moby/Toremar jiġi ddeterminat abbażi tas-servizz effettivament imwettaq (jiġifieri l-prezz għal kull mil għal kull rotta), b’kont meħud tar-riskji involuti (kummerċjali u industrijali) kif stabbilit fil-kuntratt (eż. tnaqqis fil-kumpens f’każ li l-kumpanija ma tagħmilx vjaġġi, penali f’każ li jitwaqqfu xi servizzi ta’ konnessjoni, eċċ.).

(87) Il-kuntratt ta’ servizz jipprevedi kumpens li ma jaqbiżx dak li huwa meħtieġ sabiex jiġu koperti l-kostijiet netti mġarrba għat-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku (bilanċ ekonomiku-finanzjarju). F’każ ta’ devjazzjonijiet minn dan l-ekwilibriju kuntrattwali, fl-Artikolu 26 il-kuntratt ta’ servizz jipprevedi mekkaniżmu ta’ riekwilibriju li jevalwa l-parametri kollha marbuta mal-ħlas tal-kumpens. Għalhekk, f’każ li, bħala riżultat ta’ bidla materjali (34) fil-parametri ekonomiċi li fuqhom il-kumpens huwa bbażat, l-ammont tal-kumpens ma jkunx biżżejjed sabiex ikopri l-kostijiet kollha mġarrba fil-provvista tas-servizz, il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid jippermetti li ssir reviżjoni tal-parametri ewlenin tal-kumpens, jiġifieri: (i) is-sistema tan-nollijiet; (ii) il-livell tas-servizzi pubbliċi offruti; (iii) il-livell tal-prezzijiet massimi annwali; u (iv) l-għotjiet kapitali għall-investimenti.

(88) Skont l-Artikolu 4(4), (5) u (6) tal-kuntratt ta’ servizz, il-kumpens imħallas lill-operatur għandu jitnaqqas bi 80 % fil-każ ta’ interruzzjoni tas-servizzi minħabba strajk mill-impjegati u bi 30 % fil-każ ta’ avvenimenti mhux previsti, filwaqt li n-noneżekuzzjoni tas-servizzi għandu jwassal għall-ħlas ta’ penali mill-operatur.

(89) Skont l-Artikolu 24 tal-kuntratt ta’ servizz, l-operatur huwa meħtieġ jimplimenta sistema ta’ monitoraġġ tekniku, ekonomiku u ta’ ġestjoni, li abbażi tagħha r-rapporti annwali tal-introjtu relatati mas-servizz ipprovdut abbażi tal-kuntratt ta’ servizz jintbagħtu lill-awtoritajiet reġjonali għall-verifika.

2.3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ

(90) Il-paragrafu 21 tal-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009 stabbilixxa li, sabiex tiġi ggarantita l-kontinwità territorjali mal-gżejjer u fid-dawl tal-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħhom, il-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, inkluża Toremar, iżommu l-irmiġġ li diġà ġie allokat u l-prijorità fl-allokazzjoni ta’ slots ġodda f’konformità mal-proċeduri stabbiliti mill-Awtoritajiet Marittimi kif stabbiliti bil-Liġi Nru 84 tat-28 ta’ Jannar 1994 u mill-Kodiċi Marittimu Taljan.

2.3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(91) Il-Liġi tal-2010 stabbiliet il-possibbiltà li l-impriżi tal-ex Grupp Tirrenia jużaw, fuq bażi temporanja, ir-riżorsi finanzjarji diġà impenjati (35) għat-titjib u għall-modernizzazzjoni tal-flotta sabiex ikopru eżiġenzi urġenti ta’ likwidità. Madankollu, l-impriżi tal-ex Grupp Tirrenia li jagħmlu użu minn din il-possibbiltà kienu meħtieġa jerġgħu jimlew dawn il-fondi ddedikati, sabiex xorta jkunu jistgħu jagħmlu t-titjib neċessarju għall-vapuri tagħhom. Dawn l-aġġornamenti kienu meħtieġa sabiex jiġu ssodisfati standards internazzjonali ġodda tas-sikurezza wara l-Ftehim ta’ Stokkolma tal-1996 (36).

(92) B’mod partikolari, minn żewġ faċilitajiet (37) twarrbu EUR 23 750 000 għall-finanzjament tat-titjib fil-Grupp Tirrenia kollu. Toremar ġiet allokata EUR 1 617 300 minn dan l-ammont, li użat sabiex ittejjeb il-flotta tagħha (ara l-premessa (138)).

(93) Barra minn hekk, l-Artikolu 1 tal-Liġi tal-2010 stabbilixxa wkoll dan li ġej: (a) L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali mill-1 ta’ Ottubru 2010 sakemm jintemm il-proċess ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar (ara wkoll il-premessa (30)); (b) L-emendar tal-Artikolu 19-ter tad-Digriet Amministrattiv 135/2009 ikkonvertit b’modifiki fil-Liġi tal-2009, permezz tal-introduzzjoni tal-paragrafu 24a. Skont dak il-paragrafu, l-atti u l-operazzjonijiet uffiċjali kollha fl-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 1 sa 15 tal-Liġi tal-2009 jibbenefikaw minn eżenzjonijiet fiskali. Dawn il-paragrafi huma relatati mal-liberalizzazzjoni tas-settur tal-kabotaġġ marittimu permezz tal-privatizzazzjoni ta’ Tirrenia Group, inkluż il-pass preparatorju tagħha, jiġifieri t-trasferiment tal-kumpaniji reġjonali lir-reġjuni rispettivi; (c) Sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz pubbliku u sabiex jiġi appoġġat il-proċess ta’ privatizzazzjoni tal-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, ir-reġjuni inkwistjoni jużaw ir-riżorsi tal-Fondo Aree Sottoutilizzate (‘FAS’) (38) skont id-Direttiva CIPE (39).

2.4. Il-proċedura ta’ ksur Nru 2007/4609

(94) Wara l-iskambji preċedenti bejn is-servizzi tal-Kummissjoni u tal-Italja, fid-19 ta’ Diċembru 2008 id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport bagħat talba għall-informazzjoni lill-Italja. Din it-talba kienet tikkonċerna fost affarijiet oħra, ħarsa ġenerali lejn ir-rotot tas-servizz pubbliku f’dak iż-żmien u l-mandat tas-servizz pubbliku li l-Italja kienet tipprevedi skont il-Konvenzjonijiet il-ġodda proposti. Barra minn hekk, l-Italja ntalbet tipprovdi aktar dettalji dwar il-pjanijiet ta’ privatizzazzjoni għal Tirrenia Group.

(95) Fl-ittra tagħha tat-28 ta’ April 2009, l-Italja tat tweġiba dettaljata għat-talba tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Diċembru 2008. F’din l-ittra, fost affarijiet oħra, l-Italja ddikjarat dan li ġej: (1) l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali sal-31 ta’ Diċembru 2009 kienet meħtieġa sabiex tinkiseb il-liberalizzazzjoni tas-settur tal-kabotaġġ marittimu fl-Italja permezz tal-privatizzazzjoni tal-Grupp Tirrenia; (2) il-kumpens għal servizz pubbliku mogħti lill-Grupp Tirrenia kien neċessarju sabiex tiġi żgurata l-kontinwità territorjali mal-gżejjer permezz ta’ konnessjonijiet marittimi li ma kinux qegħdin jiġu pprovduti b’mod sodisfaċenti mill-operaturi privati fis-suq; (3) proċess ta’ razzjonalizzazzjoni dettaljat tar-rotot kien ġie konkluż fl-10 ta’ Marzu 2009. Dan il-proċess qies l-aspetti soċjali, ekonomiċi u okkupazzjonali rilevanti, kif ukoll il-ħtieġa li jiġu salvagwardjati l-konnessjonijiet essenzjali għall-kontinwità territorjali u kien jinkludi konsultazzjoni mas-sitt Reġjuni kkonċernati. Din ir-razzjonalizzazzjoni tkun tirriżulta fit-tnaqqis ta’ madwar EUR 66 miljun fil-kost nett tas-servizz pubbliku u fl-għoti tas-sensja lil madwar 600 membru tal-ekwipaġġ għal Tirrenia Group kollu. L-Italja fakkret ukoll li r-razzjonalizzazzjoni tal-2009 ikkomplementat sforzi preċedenti (fl-2004, fl-2006 u fl-2008) sabiex jitnaqqsu s-servizzi operati minn Tirrenia Group; (4) l-objettivi kienu li (i) jinżammu l-konnessjonijiet meħtieġa sabiex tiġi żgurata l-kontinwità territorjali ma’ u bejn il-gżejjer u l-Italja kontinentali, u d-dritt għas-saħħa, għall-istudju u għall-mobilità, (ii) jiġu razzjonalizzati l-konnessjonijiet fejn kien hemm operaturi privati li kienu jipprovdu l-istess konnessjonijiet matul l-istess perjodu ta’ żmien, b’garanziji simili ta’ kwalità u ta’ kontinwità, u (iii) jiġu razzjonalizzati l-konnessjonijiet tas-sajf u l-konnessjonijiet veloċi li jittrasportaw persuni biss; (5) fl-ittra, l-Italja tat ħarsa ġenerali tar-rotot operati mill-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia matul l-2008 u l-għadd imnaqqas ta’ rotot li l-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia kienu se joperaw fl-2009. Skont l-Italja, dawn ir-rotot tal-aħħar kienu se jkunu l-bażi għall-Konvenzjonijiet il-ġodda li kellhom jiġu konklużi mas-sidien il-ġodda tal-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia.

(96) Fil-21 ta’ Diċembru 2009, id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport bagħat ittra lill-Italja fejn fost l-oħrajn innota li fid-dawl tar-rivoluzzjoni radikali fis-settur tal-kabotaġġ marittimu fl-Italja, u minħabba l-impatt soċjali konsiderevoli li kienet tkun tinvolvi l-privatizzazzjoni, li kieku l-offerti kellhom jitwettqu fuq bażi sempliċi ta’ kuntratt ta’ servizz pubbliku, l-għoti b’sejħiet għall-offerti għall-kumpaniji tat-tbaħħir li għandhom dawn il-kuntratti kien aċċettabbli - fil-prinċipju u bħala eċċezzjoni - għall-iskop li tiġi żgurata l-konformità mal-kriterju ta’ nondiskriminazzjoni fost is-sidien tal-vapuri tal-Komunità stabbilit fir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92 (40) (“ir-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu”).

(97) Fid-29 ta’ Jannar 2010 (41), il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni dwar l-implimentazzjoni ħażina tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu. F’din l-ittra, il-Kummissjoni fakkret li dak ir-Regolament jirrikjedi li kull meta Stat Membru jikkonkludi kuntratti ta’ servizz pubbliku jew jimponi obbligi ta’ servizz pubbliku, huwa għandu jagħmel dan fuq bażi nondiskriminatorja fil-konfront tas-sidien tal-vapuri tal-Komunità kollha. L-Artikolu 4(3) ta’ dak ir-Regolament jipprevedi li kuntratti eżistenti ta’ servizz pubbliku jistgħu jibqgħu fis-seħħ sad-data ta’ meta jiskadi l-kuntratt rilevanti. Madankollu, il-Kummissjoni nnotat li l-kumpaniji ta’ Tirrenia Group komplew joperaw servizzi tat-trasport marittimu wara l-iskadenza tal-kuntratti rispettivi ta’ servizz pubbliku (il-Konvenzjonijiet inizjali). B’mod partikolari, dawn il-Konvenzjonijiet kellhom jiskadu fl-aħħar tal-2008 iżda ġew estiżi b’mod ripetut mill-Italja. Għalhekk, il-Kummissjoni stiednet lill-Italja sabiex tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha.

(98) Ukoll fid-29 ta’ Jannar 2010, id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport wieġeb għall-ittra tal-Italja tat-22 ta’ Jannar 2010. Id-Direttur Ġenerali enfasizza li t-tweġiba tiegħu kienet tikkonċerna biss il-konformità mar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu u mhux kwistjonijiet ta’ għajnuna mill-Istat. F’dan l-isfond, id-Direttur Ġenerali indika li l-ġustifikazzjonijiet ipprovduti dwar ċerti rotot kienu biżżejjed sabiex ineħħu d-dubji espressi qabel. Id-Direttur Ġenerali fakkar li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku jistgħu jkopru biss rotot li għalihom hemm falliment tas-suq.

(99) Fid-29 ta’ Marzu 2010, l-Italja wieġbet għall-ittra ta’ intimazzjoni tal-Kummissjoni tad-29 ta’ Jannar 2010. Fit-tweġiba tagħha, fost affarijiet oħra, l-Italja ċċarat li fil-proċedura tal-offerti għal Toremar, 11-il parti interessata kienu se jieħdu sehem fil-fażijiet li jmiss ta’ din il-proċedura.

(100) Fl-10 ta’ Settembru 2010, waqt laqgħa ad hoc, l-Italja informat lill-Kummissjoni li anke l-proċedura kompetittiva għall-kuntratt ta’ fost l-oħrajn Toremar kienet ġiet differita. Sussegwentement, il-Liġi Nru 163 tal-1 ta’ Ottubru 2010 estendiet ulterjorment il-Konvenzjonijiet inizjali sat-tlestija tal-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar (ara wkoll il-premessa (30)).

(101) Fid-dawl ta’ dawn l-iżviluppi, fl-24 ta’ Novembru 2010 il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni komplementari. F’din l-ittra, il-Kummissjoni ddikjarat dan li ġej: (a) il-Konvenzjoni inizjali ta’ fost l-oħrajn Toremar ġiet estiża awtomatikament u mingħajr ebda proċedura kompetittiva; (b) filwaqt li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku inkwistjoni komplew jiġu applikati, ma kinitx ġiet finalizzata l-proċedura kompetittiva għal, fost l-oħrajn, Toremar; (c) irriżervat id-dritt tagħha li tippubblika opinjoni motivata jekk ikun meħtieġ (filwaqt li tqis kwalunkwe kumment li setgħet tagħmel l-Italja).

(102) Permezz ta’ ittra tal-15 ta’ Lulju 2016, l-Italja informat lill-Kummissjoni li l-privatizzazzjoni tal-kumpaniji kollha tal-ex Grupp Tirrenia kienet tlestiet. Fit-8 ta’ Diċembru 2016, il-Kummissjoni ddeċidiet li tagħlaq il-proċedura ta’ ksur.

3. IR-RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU U GĦALL-ESTENSJONI TAL-PROĊEDURA

3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja

3.1.1. L-osservanza ta’ Altmark u l-eżistenza ta’ għajnuna

(103) Fid-Deċiżjoni tagħha tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li d-definizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku ma kinitx ċara biżżejjed u għalhekk, ma kinitx tippermetti lill-Kummissjoni tikkonkludi b’mod definittiv jekk kienx fiha żbalji manifesti. B’mod partikolari, f’dak l-istadju l-Kummissjoni ma kellhiex stampa sħiħa tal-obbligi effettivament imposti fuq Toremar għall-operat tar-rotot inkwistjoni meta mqabbla mas-servizzi offruti mill-kompetituri fuq uħud minn dawk ir-rotot.

(104) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li t-tieni kundizzjoni tas-sentenza Altmark (42) kienet osservata minħabba li l-parametri li fuqhom ġie bbażat il-kalkolu tal-kumpens kienu ġew stabbiliti bil-quddiem u r-rekwiżiti ta’ trasparenza kienu ġew osservati. B’mod partikolari, il-Kummissjoni nnotat li dawn il-parametri huma deskritti fil-Konvenzjoni inizjali (għall-kumpens li jikkonċerna s-sena 2009) u fid-Direttiva CIPE (għall-kumpens mill-2010 ’il quddiem).

(105) Madankollu, il-Kummissjoni qieset li t-tielet kundizzjoni tas-sentenza Altmark ma kinitx tidher li ġiet osservata u li l-operaturi setgħu ġew ikkumpensati żżejjed għat-twettiq tal-kompiti ta’ servizz pubbliku. B’mod partikolari, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar jekk il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 %, li beda’ japplika mill-2010 ’il quddiem, jirriflettix livell xieraq ta’ riskju peress li mal-ewwel daqqa t’għajn ma kienx jidher illi Toremar kienet qiegħda tassumi r-riskji li normalment jiġu mġarrba fl-operat ta’ tali servizzi.

(106) Il-Kummissjoni kienet ukoll tal-fehma preliminari li r-raba’ kundizzjoni tas-sentenza Altmark ma kinitx osservata peress li l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ma kinitx soġġetta għal sejħa għall-offerti. Barra minn hekk, il-Kummissjoni nnotat li ma kienet irċeviet l-ebda evidenza insostenn tal-argument li fil-fatt Toremar kienet ipprovdiet is-servizzi inkwistjoni bl-anqas kost għall-komunità.

(107) Għalhekk, fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-kumpens għal servizz pubbliku mħallas lil Toremar bejn l-2009 u l-2011 jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li din l-għajnuna jenħtieġ li titqies bħala għajnuna ġdida.

3.1.2. Il-kompatibbiltà

(108) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens għal servizz pubbliku għas-snin bejn l-2009 u l-2011 ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni SGEI tal-2005 (43) u lanqas tal-Qafas SGEI tal-2005 (44). Għalhekk, il-Kummissjoni vvalutat din il-miżura direttament skont l-Artikolu 106(2) TFUE u sabet li kellha dubji dwar jekk kinux issodisfati l-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà applikabbli.

(109) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni nnotat li fil-31 ta’ Jannar 2012, kien daħal fis-seħħ pakkett SGEI ġdid li jikkonsisti fid-Deċiżjoni SGEI tal-2011 (45) u l-Qafas SGEI tal-2011 (46). Madankollu, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens tas-servizz pubbliku skont l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ma setax jitqies kompatibbli mas-suq intern u jiġi eżentat mir-rekwiżit ta’ notifika skont id-Deċiżjoni SGEI tal-2011.

(110) Il-Liġi tal-2010 kienet tipprevedi l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali mit-30 ta’ Settembru 2010 sa tmiem il-proċess ta’ privatizzazzjoni. B’riżultat ta’ dan, il-kumpens li l-kumpanija rċeviet bejn l-1 ta’ Ottubru 2010 sakemm din ġiet privatizzata jista’ jiġi vvalutat abbażi tal-Qafas SGEI tal-2011 li, skont il-paragrafu 69 tiegħu, japplika wkoll għall-għajnuna li ngħatat qabel il-31 ta’ Jannar 2012 (ara l-premessi (283) u (284)).

3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Toremar

(111) Fil-mument li fih kienet adottata d-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni kellha dubji jekk il-proċedura tal-offerti għall-bejgħ ta’ Toremar kinitx trasparenti biżżejjed u inkondizzjonata b’tali mod li tiżgura li l-bejgħ sar bil-prezz tas-suq.

(112) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni qieset li ċerti kundizzjonijiet imposti fil-privatizzazzjoni setgħu llimitaw l-għadd ta’ offerenti jew influwenzaw il-prezz tal-bejgħ. Il-Kummissjoni tenniet mill-ġdid il-prattika stabbilita tagħha dwar il-bejgħ ta’ assi ta’ impriżi tal-Istat mill-Istat (jew f’dan il-każ imputabbli lill-Istat): kunsiderazzjonijiet mhux ekonomiċi li bejjiegħ privat ma kienx jagħmel, bħal raġunijiet dwar il-politika pubblika, rekwiżiti dwar l-impjiegi jew l-iżvilupp reġjonali, jissuġġerixxu l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat jekk dawn jimponu obbligi onerużi fuq ix-xerrej potenzjali u għalhekk huma suxxettibbli li jnaqqsu l-prezz tal-bejgħ.

(113) Bl-istess mod, abbażi tal-informazzjoni disponibbli f’dak l-istadju, il-Kummissjoni qieset li l-hekk imsejħa rekwiżiti tekniċi u finanzjarji kif imposti fl-offerta ta’ Toremar effettivament fixklu l-offerta billi llimitaw l-offerenti potenzjali għal kumpaniji marittimi eżistenti, minħabba li f’dan il-każ, il-kumpanija nnifisha, li kienet ingħatat il-kuntratt ta’ servizz pubbliku, tqiegħdet għall-bejgħ (47).

(114) Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod preliminari li l-proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ Toremar ma kinitx trasparenti u inkondizzjonata biżżejjed sabiex waħedha tiżgura li l-bejgħ sar bil-prezz tas-suq. Għalhekk f’dak l-istadju l-Kummissjoni ma setgħetx teskludi li l-akkwirent ingħata vantaġġ ekonomiku.

(115) Abbażi tal-informazzjoni disponibbli meta ħarġet id-Deċiżjoni tagħha tal-2012 il-Kummissjoni qieset li kwalunkwe għajnuna li setgħet ingħatat matul il-proċess ta’ privatizzazzjoni hija inkompatibbli.

3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tat-Toskana u Moby/Toremar

3.3.1. L-osservanza ta’ Altmark u l-eżistenza ta’ għajnuna

(116) Fid-Deċiżjoni tal-2011 u tal-2012, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens li tħallas lil Toremar (u lill-akkwirent tagħha, Moby) ma kienx jissodisfa l-kriterji stabbiliti fis-sentenza Altmark u għalhekk jikkostitwixxi għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE. Il-Kummissjoni waslet għal din il-konklużjoni minħabba li: (i) il-kompetituri li kien jidher li kienu qegħdin joffru servizzi simili kienu preżenti tal-anqas fuq ċerti rotot operati minn Toremar u ma ġietx ippreżentata biżżejjed informazzjoni sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ tikkonkludi dwar jekk is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali kienx jirrifletti ħtieġa reali ta’ servizz pubbliku li ma setgħetx tiġi ssodisfata mill-forzi tas-suq waħedhom; (ii) il-kalkolu tal-kumpens skont id-Direttiva CIPE kien jidher li wassal sabiex l-operatur jingħata kumpens żejjed għall-provvista tas-servizz pubbliku għall-istess raġunijiet li ġew espressi fid-Deċiżjoni tal-2011; u (iii) jidher li r-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark ma ġiex osservat, peress li s-sejħa għall-offerti għas-servizz pubbliku saret bil-kundizzjoni li l-offerent rebbieħ jikseb il-kumpanija Toremar fl-intier tagħha. Il-Kummissjoni ħadet il-pożizzjoni preliminari jiġifieri li kieku l-kuntratt ta’ servizz pubbliku ġie offrut mingħajr ir-rekwiżit ta’ xiri, kien iwassal għal kost aktar baxx għall-komunità.

3.3.2. Il-kompatibbiltà

(117) Fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-kumpens lil Toremar, il-Kummissjoni nnotat li, abbażi tal-informazzjoni pprovduta mill-Italja, kien jidher li d-Deċiżjoni SGEI tal-2011 ma kinitx tapplika għal dan il-kuntratt ta’ servizz minħabba l-perjodu ta’ inkarigu twil (12-il sena) tiegħu. Fi kwalunkwe każ, f’dak l-istadju l-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi dwar l-applikazzjoni tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011 minħabba li kienet għadha ma ngħatatx kopja tal-kuntratt iffirmat. Il-Kummissjoni ma rċeviet l-ebda informazzjoni (eż. l-għadd ta’ passiġġieri ttrasportati fis-sentejn finanzjarji ta’ qabel l-inkarigu) sabiex teżamina l-bqija tal-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011. Imbagħad, il-Kummissjoni evalwat l-għajnuna abbażi tal-Qafas SGEI tal-2011 iżda sabet li kellha dubji dwar jekk il-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà ta’ dak il-Qafas kinux issodisfati u stiednet lill-Italja sabiex turi li dan kien il-każ.

3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ

(118) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li fejn il-prijorità tal-irmiġġ ma tkunx remunerata, il-miżura tkun vantaġġ regolatorju li ma jinvolvi ebda trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat u għalhekk ma tistax tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat. Min-naħa l-oħra, jekk il-prijorità tal-irmiġġ tkun remunerata, il-Kummissjoni qieset li dment li Toremar tipprovdi SGEI ġenwin u li din il-prijorità tingħata biss għall-konnessjonijiet koperti mill-SGEI, din ma twassalx għal vantaġġ ekonomiku addizzjonali peress li tkun intrinsika għall-provvista tal-SGEI. Minkejja dan, il-Kummissjoni stiednet lill-Italja u lill-partijiet terzi sabiex jipprovdu aktar informazzjoni dwar din il-miżura.

(119) Peress li kienet qajmet dubji dwar il-leġittimità tal-missjoni tal-SGEI, il-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi dwar il-kompatibbiltà tal-miżura li kieku kellha tkun għajnuna.

3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(120) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-miżuri kollha stabbiliti mil-Liġi tal-2010 kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat favur il-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, inkluża Toremar. Dawn kienu jinkludu: (1) l-użu possibbli tal-fondi allokati għall-ammeljorament tal-vapuri għall-fini ta’ likwidità; (2) l-eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni; u (3) l-użu possibbli tar-riżorsi tal-FAS. Il-Kummissjoni stiednet lill-Italja tiċċara jekk u b’liema mod kull waħda minn dawn il-miżuri kienet meħtieġa sabiex jiġi pprovdut is-servizz pubbliku.

(121) Il-Kummissjoni kienet ukoll tal-fehma preliminari li dawn il-miżuri x’aktarx kienu jikkostitwixxu għajnuna operatorja li tnaqqas il-kostijiet li kieku Toremar, u l-kumpaniji l-oħra tal-ex Grupp Tirrenia, kien ikollhom iġarrbu huma stess u għalhekk dawn il-miżuri jenħtieġ li jitqiesu bħala inkompatibbli mas-suq intern.

4. KUMMENTI MILL-ITALJA

4.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv

(122) L-Italja pprovdiet lista tar-rotot (sostnuta mid-dokumentazzjoni legali korrispondenti) operati minn Toremar li huma soġġetti għal obbligi ta’ servizz pubbliku, fosthom il-frekwenza u l-iskedi staġjonali, l-ambjent kompetittiv u r-raġunijiet li wasslu għal dawn l-obbligi ta’ servizz pubbliku.

(123) Fir-rigward tal-eżistenza ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali ġenwin, l-Italja tinnota li l-obbligi ta’ servizz pubbliku msemmija hawn fuq ġew stabbiliti sabiex tinżamm il-kontinwità territorjali u l-konnessjoni bejn l-Italja kontinentali u l-gżejjer. Dan is-servizz jikkontribwixxi wkoll għall-iżvilupp ekonomiku tal-gżejjer u għall-iffaċilitar tat-trasport intermodali, filwaqt li fl-istess ħin jiggarantixxi l-ħtiġijiet essenzjali ta’ mobbiltà tal-komunitajiet tal-gżejjer is-sena kollha u jiżgura li jiġi rrispettat id-dritt kostituzzjonali għall-kontinwità territorjali.

(124) F’dak li għandu x’jaqsam mal-ambjent kompetittiv, l-Italja ppreżentat informazzjoni li turi li Toremar hija l-uniku operatur li jopera vjaġġi fuq il-maġġoranza tar-rotot is-sena kollha. Għalkemm mas-snin kien hemm xi kompetizzjoni, speċjalment fuq ir-rotta Piombino – Portoferraio (il-Linja A2) bil-parteċipazzjoni ta’ Moby, l-Italja hija tal-fehma li s-servizz offrut minn Toremar ma jistax jiġi ssostitwit u li l-garanzija għall-kontinwità territorjali ma setgħetx tinkiseb mill-forzi tas-suq waħedhom.

4.2. Dwar il-privatizzazzjoni ta’ Toremar

4.2.1. Dwar il-prezz tal-bejgħ ta’ Toremar

(125) Skont l-Italja, il-privatizzazzjoni ta’ Toremar kienet tinvolvi t-trasferiment tal-kapital azzjonarju kollu tal-kumpanija permezz ta’ proċedura ta’ sejħa pubblika għall-offerti mnedija mir-Reġjun tat-Toskana. Din il-proċedura kienet tinvolvi wkoll l-inkarigu simultanju tas-servizzi pubbliċi marittimi fl-arċipelagu tat-Toskana għal perjodu ta’ 12-il sena, bil-għan li tinżamm il-kontinwità territorjali.

(126) Ir-Reġjun tat-Toskana kkummissjona evalwazzjoni esperta indipendenti (ara l-premessi (67) u (68)) sabiex jivvaluta l-kwistjonijiet legali u ekonomiċi tal-bejgħ ta’ Toremar. Skont l-Italja, din l-evalwazzjoni (“ir-rapport Fidi ”) tistabbilixxi b’mod ċar u konċiż il-proċeduri segwiti għad-determinazzjoni tal-valur tas-suq tal-kapital azzjonarju ta’ Toremar.

4.2.2. Dwar in-natura trasparenti u nondiskriminatorja tal-proċedura

(127) L-Italja tisħaq li l-proċeduri twettqu f’konformità mal-prinċipji ġuridiċi ta’ trasparenza u ta’ nondiskriminazzjoni. Hija ddefendiet il-pożizzjoni li l-11-il parti kollha li esprimew interess ingħataw l-informazzjoni rilevanti meħtieġa sabiex jissottomettu l-offerta tagħhom permezz ta’ aċċess għal kamra tad-data, fejn ġiet ipprovduta d-dokumentazzjoni kollha. L-Italja tippreċiża wkoll li f’dan l-istadju tal-proċedura ma kellha l-ebda kontroll fuq l-offerenti potenzjali, peress li t-tweġibiet għas-sejħa għal espressjonijiet ta’ interess ma kinux vinkolanti. Il-kompetituri ngħataw ukoll id-dritt li jippreżentaw mistoqsijiet u jingħataw tweġibiet mill-awtorità kontraenti.

(128) Fir-rigward tad-dubji li l-Kummissjoni kellha dwar ir-rekwiżiti tekniċi u finanzjarji imposti fuq l-offerenti għall-parteċipazzjoni fl-offerta, l-Italja targumenta li dawn ir-rekwiżiti ma humiex diskriminatorji iżda huma bbażati fuq il-ħtieġa li jintgħażel operatur li jkun jista’ jipprovdi għarfien speċifiku fid-dawl tal-iżvilupp kwantitattiv u kwalitattiv tas-servizzi pubbliċi meħtieġa. Dan huwa aktar pertinenti fil-kuntest ta’ offerta bħal din inkwistjoni f’dawn il-proċedimenti, fejn il-bejgħ ta’ Toremar kien ikkombinat mal-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ servizz pubbliku ġdid (48). Skont l-Italja, il-provvediment ta’ rekwiżiti tekniċi u finanzjarji fl-offerta ma jmurx kontra l-ftuħ massimu tal-offerta għall-offerenti potenzjali kollha, iżda huwa konsegwenza diretta u neċessarja ta’ din l-istruttura partikolari tal-offerta.

(129) F’dak li għandu x’jaqsam speċifikament mal-assi ttrasferiti u mal-obbligu li jinżammu l-livelli ta’ impjieg, l-Italja tisħaq li l-bejgħ ta’ Toremar ma kien jinkludi l-ebda obbligu li jikkonċerna l-livelli ta’ impjieg.

4.3. Dwar il-konformità tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mal-kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark

(130) L-Italja targumenta li l-erba’ kriterji tas-sentenza Altmark huma ssodisfati kemm għall-perjodu bejn l-2009 u l-2011 kif ukoll għall-perjodu bejn l-2012 u l-2024 għar-raġunijiet li ġejjin: — Toremar ġiet effettivament inkarigata bit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali, kif ukoll il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid stabbilew b’mod ċar l-obbligi dwar ir-rotot li kellhom jiġu operati, l-iskeda tal-vjaġġi, il-frekwenzi tal-vjaġġi, il-kwalità tal-bastimenti li kellhom jintużaw u l-kwalità tas-servizz inġenerali, l-obbligi tariffarji fir-rigward tal-portijiet li fihom joperaw u l-obbligi dwar id-drittijiet tal-passiġġieri f’konformità mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Għalhekk, l-Italja tqis li l-obbligi ta’ servizz pubbliku huma ddefiniti b’mod ċar u li l-ewwel kriterju tas-sentenza Altmark huwa rrispettat; — Il-parametri li abbażi tagħhom ġie kkalkolat il-kumpens ġew stabbiliti bil-quddiem b’mod oġġettiv u trasparenti. Dawn huma spjegati fid-dettall fid-Direttiva CIPE li tapplika għall-kumpens li ngħata mill-2010 ’il quddiem, u ġew applikati wkoll fil-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid (u fl-annessi tiegħu). Għalhekk, l-Italja tqis li dawn il-parametri ġew stabbiliti bil-quddiem b’mod oġġettiv u trasparenti u li t-tieni kriterju tas-sentenza Altmark huwa rrispettat; — B’referenza għat-tielet kriterju tas-sentenza Altmark, il-kumpens, kemm fl-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali, kif ukoll fil-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid, ma jaqbiżx dak li huwa neċessarju sabiex jiġu koperti l-kostijiet li jirriżultaw mit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku. Dan joħroġ biċ-ċar mir-rapporti tal-introjtu tal-kumpanija, li juru telf ta’ EUR 372 008 għall-perjodu ta’ tliet snin bejn l-2009 u l-2011 u telf ta’ EUR 353 960 għall-perjodu ta’ ħames snin bejn l-2012 u l-2016. Barra minn hekk, minħabba l-mekkaniżmu ta’ riekwilibriju introdott fl-Artikolu 26 tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid, ittieħdu miżuri sabiex jiġi żgurat li kwalunkwe devjazzjoni tiġi kkoreġuta u b’hekk jiġi evitat kumpens żejjed; — L-Italja tqis li anke r-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark huwa ssodisfat. Matul il-perjodu ta’ sentejn bejn l-2010 u l-2011, ir-Reġjun tat-Toskana kien qiegħed jimmonitorja l-effiċjenza tal-kumpanija, filwaqt li matul il-perjodu kopert mill-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid, l-għażla tal-kumpanija inkarigata mit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku saret permezz ta’ proċedura tal-offerti f’konformità mar-regoli tal-Unjoni.

4.4. Dwar ir-rata ta’ redditu ta’ 9,95 % użata għall-2010 u dwar il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % stabbilit fid-Direttiva CIPE mill-2010 ’il quddiem

(131) Fid-Deċiżjoni tal-2011, jissemma li r-rata ta’ redditu fuq il-kapital investit għall-2010 ġiet stabbilita għal 9,95 % qabel it-taxxa. L-Italja ntalbet tiġġustifika dan peress li d-Direttiva CIPE tipprevedi l-użu tal-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % sabiex jiġi ddeterminat ir-redditu fuq il-kapital bl-użu tal-formula tad-WACC (ara l-premessa (46)).

(132) L-Italja ssostni li r-referenza għar-rata ta’ 9,95 % hija relatata mal-abbozz tal-Konvenzjonijiet/tal-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku l-ġodda li għalihom kienet se toħroġ sejħa għall-offerti mal-kumpaniji nfushom u li kellhom jiġu ffirmati mal-akkwirenti malli tintemm il-privatizzazzjoni ta’ kull kumpanija tal-grupp Tirrenia (ara l-premessa (27)).

(133) L-Italja tisħaq wkoll li, minħabba li l-Liġi tal-2009 (49) kienet stabbiliet limiti fuq l-ammont tal-kumpens fl-offerta (jiġifieri l-bażi għas-sejħa għall-offerti), fil-fatt kien ġie deċiż li l-kalkolu tal-kumpens jiġi ssimplifikat billi tiġi applikata rata fissa fuq id-dħul mill-kapital. B’mod partikolari, għall-perjodu li jkopri l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali (jiġifieri bejn l-2010 u l-2011), ir-rata fissa li ġiet de facto applikata fuq id-dħul mill-kapital kienet ta’ 6,9 %. Skont il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid ma’ Moby/Toremar, mill-2012 ’il quddiem bdiet tiġi applikata rata fissa ta’ 6,5 % fuq id-dħul mill-kapital. L-Italja argumentat li dawn ir-rati b’rata fissa fuq id-dħul mill-kapital xorta huma proporzjonati mar-riskji involuti u li fi kwalunkwe każ huma anqas mir-rata ta’ 9,95 % li inizjalment ġiet ikkomunikata lill-Kummissjoni.

(134) L-Italja spjegat ukoll li l-applikazzjoni tal-metodoloġija sħiħa kif stabbilita fid-Direttiva CIPE setgħet twassal għal taxxa fuq id-dħul mill-kapital li taqbeż is-6,5 %. Għal din ir-raġuni, l-Italja tqis li l-approċċ simplifikat tagħha huwa konservattiv u fil-prinċipju ma jippermettix kumpens lil Moby/Toremar li jaqbeż dak stabbilit skont id-Direttiva CIPE.

4.5. Dwar il-prijorità tal-irmiġġ

(135) L-Italja tirreferi għall-paragrafu 21 tal-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009, li jagħti d-dritt lil Toremar li żżomm l-irmiġġ li diġà kienet ġiet allokata u l-prijorità fl-allokazzjoni ta’ slots ġodda f’konformità mad-dritt nazzjonali (ara l-premessa (90) aktar ’il fuq).

(136) L-Italja argumentat li l-allokazzjoni tal-prijorità tal-irmiġġ ma wasslet għall-ebda telf ta’ riżorsi tal-Istat. Skont l-Italja, l-operaturi kollha tal-mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma jħallsu tariffi regolari lill-awtoritajiet tal-port rilevanti għall-irmiġġ. L-Italja ssostni wkoll li din il-prijorità tal-irmiġġ kienet tapplika biss għar-rotot ta’ servizz pubbliku, u li Toremar u, aktar tard Moby/Toremar, ma ħallsux u lanqas ma jħallsu tariffi addizzjonali għal din il-prijorità tal-irmiġġ, peress li minħabba l-missjoni ta’ servizz pubbliku tagħhom il-portijiet xorta jagħtuhom l-ewwel għażla tal-postijiet tal-irmiġġ anke kieku ma kellhomx prijorità tal-irmiġġ formali.

(137) L-Italja tqis li l-prijorità tal-irmiġġ ma tagħtix vantaġġ sinifikattiv lill-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, inkluż lil Toremar u lill-akkwirent tagħha Moby. B’mod partikolari, huma jargumentaw li fil-prattika l-prijorità tal-irmiġġ hija applikata biss f’ċirkostanzi limitati ħafna. Id-daqs tal-biċċa l-kbira tal-portijiet u l-iskedar minn qabel tal-wasliet u tat-tluq jiżguraw li f’ċirkostanzi normali – jekk ma jkunx hemm dewmien jew kundizzjonijiet estremi tat-temp – ma jkunx hemm trikkib fl-użu ta’ rmiġġi speċifiċi minn operaturi differenti. Barra minn hekk, peress li Toremar u Moby joperaw is-servizzi tagħhom is-sena kollha (għall-kuntrarju ta’, eż. operaturi li joperaw biss fl-aktar staġuni popolari mat-turisti), huwa naturali li l-portijiet jagħtuhom l-ewwel għażla tal-postijiet tal-irmiġġ anke kieku ma kellhomx prijorità tal-irmiġġ formali. Għal dawn ir-raġunijiet, l-Italja tqis li ma jistax ikun li l-prijorità tal-irmiġġ tat xi vantaġġ sinifikattiv lil Toremar u lil Moby.

4.6. Dwar il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(138) Fir-rigward tal-miżuri stabbiliti bil-Liġi tal-2010 (ara l-premessi (91) u (92) hawn fuq), l-Italja ssostni li Toremar ġiet allokata u effettivament użat biss ir-riżorsi finanzjarji diġà impenjati bil-Liġi 102/2009 għall-iskop inizjali. B’mod partikolari, Toremar użat EUR 1 617 300 sabiex ittejjeb il-flotta tagħha sabiex tirrispetta l-istandards internazzjonali tas-sikurezza (jiġifieri EUR 808 650 għall-immodernizzar tal-bastiment Aethalia u EUR 808 650 għall-immodernizzar tal-bastiment Liburna). Sostniet ukoll li dawn il-fondi ma ntużawx għall-finijiet ta’ likwidità.

(139) Fir-rigward tal-eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni, l-Italja argumentat li fir-rigward tat-taxxa korporattiva, il-miżura ma ġietx applikata, peress li t-trasferimenti ta’ Caremar, ta’ Saremar u ta’ Toremar lir-reġjuni saru mingħajr ħlas. Għalhekk, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe remunerazzjoni, l-Artikolu 86(1)(a) tal-Liġi Konsolidata dwar it-Taxxa fuq l-Introjtu rigward il-qligħ kapitali fil-każ ta’ trasferimenti ta’ assi bi ħlas ma japplikax. Fir-rigward tal-VAT, l-Italja nnotat li t-trasferimenti ta’ Caremar, ta’ Saremar u ta’ Toremar jikkostitwixxu tranżazzjonijiet li huma eżenti mill-VAT skont l-Artikolu 10(1)(4) tad-Digriet Presidenzjali Nru 633 tas-26 ta’ Ottubru 1972. Fir-rigward ta’ taxxi indiretti minbarra l-VAT, l-Italja enfasizzat li l-eżenzjoni prevista mil-Liġi tal-2010 kienet imfassla għall-fini ta’ simplifikazzjoni amministrattiva. Mill-perspettiva tat-tassazzjoni, l-effetti tagħha jistgħu jitqiesu bħala negliġibbli u ta’ ftit impatt fir-rigward tat-taxxi li huma imposti b’rati fissi. B’mod aktar speċifiku, dan jikkonċerna d-dazju ta’ reġistrazzjoni (EUR 168 għal kull dokument), it-tariffi tar-reġistru tal-artijiet u tar-reġistrazzjoni tal-ipoteki (EUR 168 kull wieħed) u t-taxxa tal-boll (EUR 14.62 għal erba’ naħat).

(140) Fir-rigward tar-riżorsi tal-FAS, l-Italja sostniet li Toremar ma bbenefikat xejn affattu minnhom. Barra minn hekk, iċċarat li r-riżorsi tal-FAS ma ntużawx sabiex jingħata kumpens addizzjonali lill-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, inkluż lil Toremar. Minflok, dawn ir-riżorsi tqiegħdu għad-dispożizzjoni sabiex jissupplimentaw l-approprjazzjonijiet baġitarji previsti għall-ħlas tal-kumpensi għal servizz pubbliku lill-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, f’każ li jirriżulta li dawk l-approprjazzjonijiet baġitarji ma jkunux biżżejjed. L-Italja tinnota li l-paragrafu 5-ter tal-Artikolu 1 tad-Digriet Amministrattiv 125/2010 ippermetta lir-reġjuni jużaw ir-riżorsi tal-FAS sabiex jiffinanzjaw il-kumpens regolari għal servizz pubbliku (jew parti minnu) u b’hekk tiġi żgurata kontinwità tas-servizzi pubbliċi marittimi. Barra minn hekk, l-Italja ċċarat li, skont l-Artikolu 26 tad-Digriet Amministrattiv 185/2008, il-grupp Tirrenia ġie allokat EUR 65 miljun fis-sena għall-2009, għall-2010 u għall-2011 u għaldaqstant ġew prelevati EUR 195 miljun mir-riżorsi tal-FAS. Dawk il-fondi mbagħad ġew trasferiti fil-kont tal-Ministeru għat-Trasport li jintuża għall-ħlas tal-kumpens għal servizz pubbliku lill-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia (Tirrenia, Siremar, Caremar, Toremar u Saremar). Għalhekk, din il-miżura tikkonċerna biss allokazzjoni ta’ riżorsi fil-baġit tal-Italja għall-ħlas tal-kumpensi għal servizz pubbliku.

4.7. Dwar il-konformità tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mad-Deċiżjoni SGEI tal-2011

(141) Minkejja li l-Italja tqis li l-kumpens għal servizz pubbliku mħallas taħt il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid lil Toremar ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, hija argumentat ukoll għaliex kieku din il-miżura kienet għajnuna xorta kienet tkun konformi mad-Deċiżjoni SGEI tal-2011.

(142) Fit-tweġiba tagħha, l-Italja tipprovdi data dwar it-traffiku annwali medju matul il-perjodu bejn l-2010 u l-2016, abbażi tar-rotot meħuda flimkien. Fuq din il-bażi, l-Italja ppreżentat data dwar it-traffiku tal-passiġġieri sabiex turi li l-limitu ta’ 300 000 passiġġier kif stabbilit fl-Artikolu 2(1)(d) tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011 ma kien inqabeż fuq l-ebda rotta operata minn Toremar sal-aħħar tal-2011 u mill-2012 ’il quddiem minn Moby/Toremar.

4.8. Dwar il-konformità tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mal-Qafas SGEI tal-2011

(143) L-Italja targumenta wkoll li ma tħallas l-ebda kumpens żejjed favur Moby/Toremar u li l-kundizzjonijiet tal-Qafas SGEI tal-2011 huma ssodisfati.

(144) Sabiex tiġġustifika dan ta’ hawn fuq, l-Italja pprovdiet informazzjoni li turi l-ammonti ta’ redditu fuq il-kapital investit għall-2010 sal-2017 u l-metodoloġija użata sabiex jiġi vverifikat li ma jeżisti l-ebda kumpens żejjed għas-servizzi pprovduti minn Toremar u minn Moby/Toremar, il-kostijiet u d-dħul għal kull rotta għall-2010 sal-2017 u l-perjodu ta’ deprezzament tal-flotta għall-2009 sal-2017 (50).

(145) Barra minn hekk, l-Italja ssostni li Toremar (u Moby/Toremar) ma wettqu l-ebda attività kummerċjali matul il-perjodu mill-2009 sal-lum.

5. KUMMENTI MINN MOBY/TOREMAR

5.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv

(146) Moby/Toremar jargumentaw li l-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid u l-annessi tiegħu jiddefinixxu b’mod konkret l-obbligi ta’ servizz pubbliku li jikkonċernaw ir-rotot marittimi involuti. Dawn l-obbligi jikkonċernaw, fost l-oħrajn, il-kwalità u l-karatteristiċi tas-servizz (il-vjaġġi li għandhom isiru, l-iskedi, il-kundizzjonijiet tas-servizz) u t-tariffi applikabbli.

(147) Fit-tweġiba tagħhom għall-allegazzjoni tal-ilmentatur li l-fużjoni ta’ Toremar u Moby ħolqot monopolju fuq ir-rotot bejn Piombino – il-gżira ta’ Elba, dawn il-partijiet tal-aħħar jindikaw l-awtorizzazzjoni pprovduta mill-Awtorità Nazzjonali tal-Kompetizzjoni Taljana tal-imsemmija fużjoni permezz tad-Deċiżjoni Nru 22622 tad-19 ta’ Lulju 2011, soġġett għall-konformità ma’ ċerti kundizzjonijiet preċiżament immirati sabiex tiġi żgurata l-eżistenza ta’ kompetizzjoni fuq dik ir-rotta.

(148) Barra minn hekk, Moby/Toremar jissottomettu li r-rotot inkwistjoni ma setgħux jiġu moqdija mingħajr appoġġ pubbliku u li s-suq waħdu ma setax jipprovdi s-servizzi bir-rekwiżiti minimi stipulati mill-kuntratt pubbliku.

5.2. Dwar il-privatizzazzjoni ta’ Toremar

5.2.1. Dwar il-prezz imħallas għall-ishma ta’ Toremar

(149) Moby/Toremar jissottomettu li l-privatizzazzjoni ta’ Toremar ma tinvolvi l-ebda element ta’ għajnuna mill-Istat, minħabba li l-prezz miftiehem kien ġie ċċertifikat minn evalwatur indipendenti.

5.2.2. Dwar il-karattru trasparenti u nondiskriminatorju tal-proċedura u dwar ir-raggruppar tal-assi ta’ Toremar ma’ kuntratt ta’ servizz pubbliku ġdid

(150) Bi tweġiba għall-pożizzjoni preliminari tal-Kummissjoni fid-Deċiżjoni tal-2012 li r-rekwiżiti tekniċi u finanzjarji tal-offerta setgħu llimitaw l-għadd ta’ kompetituri potenzjalment interessati li jissottomettu offerta, Moby/Toremar jargumentaw li dawn ir-rekwiżiti kienu tabilħaqq meħtieġa, meta wieħed iqis l-istruttura partikolari ta’ Toremar minħabba l-fatt li kienet parti mill-grupp Tirrenia.

(151) Skont Moby/Toremar, Toremar ma kellhiex il-faċilitajiet kollha sabiex waħedha tassigura s-servizzi marittimi meħtieġa u fil-passat dejjem użat is-servizzi tal-grupp Tirrenia, b’mod partikolari s-servizzi ta’ natura kummerċjali (eż. l-koordinazzjoni tal-attivitajiet tal-uffiċċji tal-biljetti tal-port, iċ-ċentri telefoniċi u l-komunikazzjoni), ta’ natura teknika (eż. l-ġestjoni tas-sistemi tal-informatika) u ta’ ċerti servizzi aktar speċjalizzati (eż. l-ġestjoni tal-provvista).

(152) Għalhekk, Moby/Toremar jargumentaw li l-offerta kif konċepita ma setgħetx titqies li hija diskriminatorja u li t-talba tar-Reġjun tat-Toskana li l-akkwirent ta’ Toremar jkun diġà attiv fis-settur tat-trasport marittimu tal-passiġġieri ġejja minn kunsiderazzjonijiet ta’ politika industrijali sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz.

(153) Moby/Toremar jissottomettu illi kieku l-kuntratt ta’ servizz kellu jingħata mingħajr il-bejgħ ta’ Toremar, din tal-aħħar ma kien ikollha l-ebda raġuni oħra sabiex tkompli tiffunzjona u, minħabba l-ispeċifiċità tal-flotta, lanqas ma jkun faċli li din terġa’ tinbiegħ fis-suq. Barra minn hekk, skont il-partijiet, probabbilment ir-Reġjun tat-Toskana kien ikollu jħallas kumpens ogħla għas-servizz, meta wieħed iqis li l-operatur kien ikollu jarma bil-bastimenti u l-persunal meħtieġa. Barra minn hekk, ir-Reġjun tat-Toskana kien ikollu jħallas il-kostijiet tad-dekummissjonar tal-flotta ta’ Toremar u tal-ġestjoni u l-likwidazzjoni tal-kumpanija. Għalhekk, ir-raggruppar tal-assi ta’ Toremar ma’ kuntratt ta’ servizz pubbliku ġdid jimminimizza wkoll il-kostijiet tal-intervent mill-Istat.

(154) Fl-aħħar nett, Moby/Toremar, fit-tweġiba tagħhom għall-allegazzjoni tal-ilmentatur li l-proċedura tal-offerti tat vantaġġ lil Moby, jirreferu għall-proċedimenti fuq livell nazzjonali (ara t-Taqsima 2.3.2.3), li kkonfermaw ir-riżultat tal-proċedura tal-offerti dwar il-privatizzazzjoni ta’ Toremar u l-għoti tal-kuntratt ta’ servizz.

5.3. Dwar il-konformità tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mal-kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark

(155) Moby/Toremar jissottomettu li l-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid jissodisfa l-kriterji kollha tas-sentenza Altmark.

(156) Skont il-partijiet, l-obbligi ta’ servizz pubbliku huma definiti b’mod ċar u l-parametri tal-kumpens huma stabbiliti bil-quddiem b’mod oġġettiv u trasparenti. Barra minn hekk, bis-saħħa tal-mekkaniżmu għall-għoti tas-servizz (irkant bi skont) u s-sistema ta’ monitoraġġ stabbilita, li permezz tagħha Toremar tingħata l-kumpens biss għall-attivitajiet effettivament imwettqa, dan il-kumpens ma jaqbiżx dak li huwa meħtieġ sabiex ikunu koperti l-kostijiet li jirriżultaw mit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku.

(157) Fl-aħħar nett, Moby/Toremar jargumentaw li l-għażla tal-kumpanija inkarigata bit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku saret permezz ta’ proċedura tal-offerti f’konformità mad-dritt tal-Unjoni.

5.4. Dwar l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja

(158) Moby/Toremar jirreferu għad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2005/163/KE (“id-Deċiżjoni tal-2004”), li permezz tagħha l-Kummissjoni ddikjarat li l-kumpens mogħti mill-Italja lill-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia minbarra Tirrenia nnifisha, huwa parzjalment kompatibbli mas-suq intern, parzjalment kompatibbli subordinatament għar-rispett ta’ għadd ta’ impenji mill-Italja, u parzjalment inkompatibbli mas-suq intern.

(159) Huma jargumentaw li abbażi ta’ dik id-deċiżjoni, il-Kummissjoni kienet ikkonfermat il-kompatibbiltà tal-Konvenzjoni inizjali sad-data ta’ skadenza tagħha fl-aħħar tal-2008 u li l-estensjoni tagħha għas-snin bejn l-2009 u l-2011 tikkostitwixxi sempliċiment kontinwazzjoni ta’ miżura kompatibbli, u għalhekk miżura ta’ għajnuna eżistenti. Tali estensjoni ma fihiex bidliet sostanzjali u kienet meħtieġa għall-organizzazzjoni tal-proċedura ta’ privatizzazzjoni tal-kumpaniji tal-Grupp Tirrenia.

(160) Moby/Toremar jissottomettu wkoll li anke kieku l-Kummissjoni kellha tqis li fil-passat Toremar kienet irċeviet għajnuna mill-Istat permezz tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali, dan għandu jiġi nnegat mill-fatt li Toremar inbiegħet taħt proċedura ta’ akkwist pubbliku, u b’hekk skont kundizzjonijiet tas-suq lil Moby, bi prezz li kien jinkludi fost l-oħrajn valutazzjoni ta’ dak l-element ta’ għajnuna. B’riżultat ta’ dan, u abbażi tal-ġurisprudenza stabbilita (51), l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ma hijiex rilevanti għall-għajnuna mill-Istat.

6. IL-VALUTAZZJONI

6.1. L-eżistenza tal-għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE

(161) Skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE, “kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”.

(162) Il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) tat-TFUE huma kumulattivi. Għalhekk, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-miżuri notifikati jikkostitwux għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, iridu jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha msemmija hawn fuq. B’mod partikolari, jenħtieġ li l-appoġġ finanzjarju: (a) jingħata minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, (b) jiffavorixxi lil ċerti intrapriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti, (c) ifixkel jew jhedded li jfixkel il-kompetizzjoni, u (d) jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(163) Il-Kummissjoni tinnota li l-prijorità tal-irmiġġ, li tapplika biss għar-rotot ta’ servizz pubbliku, hija intrinsikament marbuta mat-twettiq tal-SGEI minn Toremar u mill-akkwirent tagħha Moby. Għalhekk, din il-miżura se tiġi vvalutata b’mod konġunt mal-kumpens tas-servizz pubbliku mogħti lil dawn il-kumpaniji (ara t-taqsimiet 6.1.1 u 6.1.2).

(164) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota li l-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid bejn l-Italja u Moby/Toremar jenħtieġ li jiġi vvalutat konġuntament mal-privatizzazzjoni ta’ Toremar. Tali valutazzjoni konġunta hija approprjata peress li, essenzjalment, l-Italja organizzat proċedura tal-offerti għall-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid fejn l-offerent rebbieħ kellu jakkwista l-kapital kollu tal-ishma ta’ Toremar sabiex iwettaq l-obbligi ta’ servizz pubbliku stabbiliti f’dak il-kuntratt ta’ servizz pubbliku.

6.1.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Toremar u l-Italja

6.1.1.1. Ir-riżorsi tal-Istat

(165) Toremar ġiet inkarigata mill-Italja sabiex topera r-rotot marittimi kif spjegat fid-dettall fil-Konvenzjoni inizjali, li mbagħad ġiet estiża. Il-Konvenzjoni inizjali kienet konkluża mal-Istat u l-kumpens għal servizz pubbliku li joħroġ minnha lil Toremar jitħallas mill-Istat mill-baġit tiegħu stess. Għalhekk, il-kumpens għal servizz pubbliku lil Toremar huwa imputabbli lill-Istat u jingħata permezz ta’ riżorsi tal-Istat.

(166) Il-Kummissjoni tinnota li, skont l-Italja, l-operaturi kollha tal-mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma jħallsu tariffi regolari lill-awtoritajiet tal-port rilevanti għall-irmiġġ iżda Toremar ma ħallset l-ebda tariffa addizzjonali għall-prijorità tal-irmiġġ. Madankollu, il-Kummissjoni tqis li, fil-prinċipju, l-Italja setgħet għażlet li timponi tariffa addizzjonali għall-prijorità tal-irmiġġ u li jekk ma tagħmilx dan, tkun tilfet dħul mill-Istat. Barra minn hekk, peress li l-prijorità tal-irmiġġ hija mogħtija bil-liġi (ara l-premessa (90)), hija imputabbli lill-Istat.

6.1.1.2. Is-selettività

(167) Sabiex tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat, miżura trid tkun selettiva. Il-kumpens għal servizz pubbliku għall-provvista tas-servizzi marittimi inkwistjoni jingħata biss lil Toremar, u għalhekk huwa selettiv. Peress li l-prijorità tal-irmiġġ ingħatat biss lill-kumpaniji tal-ex Grupp Tirrenia, inkluż lil Toremar, anke din hija selettiva.

6.1.1.3. Il-vantaġġ ekonomiku

(168) Il-Kummissjoni tfakkar li l-kumpensi tas-servizz pubbliku mogħtija lil kumpanija jistgħu ma jkunux jikkostitwixxu vantaġġ ekonomiku taħt ċerti kundizzjonijiet iddefiniti b’mod strett.

(169) B’mod partikolari, fis-sentenza Altmark (52) tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li meta miżura tal-Istat trid titqies bħala kumpens għas-servizzi pprovduti mill-impriżi benefiċjarji sabiex iwettqu obbligi ta’ servizz pubbliku, b’mod li dawk l-impriżi ma jiksbux vantaġġ finanzjarju reali u b’hekk il-miżura ma jkollhiex l-effett li tqegħedhom f’pożizzjoni kompetittiva aktar favorevoli mill-impriżi kompetituri tagħhom, tali miżura ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(170) Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlitha ċara wkoll li sabiex tali kumpens għal servizz pubbliku ma jaqax taħt il-kwalifika ta’ għajnuna mill-Istat f’każ partikolari, iridu jkunu ssodisfati l-erba’ kriterji kumulattivi (il-“kriterji tas-sentenza Altmark”) miġbura fil-qosor hawn taħt: — l-impriża benefiċjarja trid tkun effettivament inkarigata sabiex twettaq obbligi ta’ servizz pubbliku u tali obbligi jridu jkunu definiti b’mod ċar (“L-ewwel kriterju tas-sentenza Altmark”); — il-parametri li fuqhom jiġi kkalkolat l-kumpens iridu jkunu stabbiliti bil-quddiem b’mod oġġettiv u trasparenti (“It-tieni kriterju tas-sentenza Altmark”); — il-kumpens ma jistax ikun aktar minn dak li hu neċessarju sabiex ikunu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom, li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kollu kif ukoll il-profitt raġjonevoli għat-twettiq ta’ tali obbligi (“It-tielet kriterju tas-sentenza Altmark”); — meta, f’każ speċifiku, l-għażla tal-impriża inkarigata bit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku ma ssirx skont il-proċedura ta’ akkwist pubbliku li tippermetti li jintgħażel il-kandidat li jkun kapaċi jipprovdi tali servizzi bl-anqas kost għall-komunità, il-livell tal-kumpens neċessarju għandu jiġi determinat abbażi ta’ analiżi tal-kostijiet li impriża medja, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b’mezzi ta’ trasport sabiex tkun tista’ tissodisfa l-eżiġenzi neċessarji ta’ servizz pubbliku, kienet iġġarrab sabiex twettaq tali obbligi, b’kont meħud tad-dħul rilevanti kollu kif ukoll profitt raġonevoli għat-twettiq ta’ dawn l-obbligi (“Ir-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark”).

(171) Il-Kummissjoni speċifikat il-mod kif hija tapplika l-kriterji tas-sentenza Altmark fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni Ewropea għall-kumpens mogħti għall-fornitura ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (il-“Komunikazzjoni SGEI”) (53).

(172) Minħabba li l-kriterji tas-sentenza Altmark iridu jiġu rrispettati b’mod kumulattiv, in-nuqqas ta’ osservanza ta’ xi wieħed minn dawn il-kriterji jwassal lill-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżura taħt valutazzjoni tagħti vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarju. Imbagħad il-Kummissjoni tibda sabiex l-ewwel tivvaluta l-osservanza tar-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark.

(173) Ir-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark jipprevedi li l-kumpens irid ikun il-minimu neċessarju sabiex ma jikkwalifikax bħala għajnuna mill-Istat. Dan il-kriterju jitqies bħala ssodisfat jekk il-benefiċjarju tal-kumpens għal servizz pubbliku jkun intgħażel wara proċedura tal-offerti li tippermetti li jintgħażel l-offerent li jkun kapaċi jipprovdi s-servizzi bl-anqas kost għall-komunità jew, fin-nuqqas ta’ dan, il-kumpens ikun ġie kkalkolat b’referenza għall-kostijiet ta’ impriża effiċjenti.

(174) Għall-ebda waħda mill-estensjonijiet tal-Konvenzjoni inizjali fil-perjodu ta’ bejn l-1 ta’ Jannar 2009 u l-1 ta’ Jannar 2012 Toremar ma ntgħażlet wara proċedura tal-offerti. L-Italja sempliċiment estendiet is-sistema li kienet diġà fis-seħħ u b’hekk l-operatur prestabbilit ġie intitolat ikompli jirċievi kumpens għat-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku.

(175) Barra minn hekk, l-Italja ma pprovdiet l-ebda indikazzjoni lill-Kummissjoni li l-livell ta’ kumpens kien ġie ddeterminat abbażi ta’ analiżi tal-kostijiet li impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b’mezzi ta’ trasport sabiex tkun tista’ tissodisfa l-ħtiġijiet neċessarji ta’ servizz pubbliku, kienet iġġarrab fit-twettiq ta’ dawk l-obbligi, wara kunsiderazzjoni tad-dħul rilevanti u profitt raġonevoli għat-twettiq tal-obbligi. L-argument tal-Italja li r-Reġjun tat-Toskana kien qiegħed jimmonitorja l-effiċjenza ta’ Toremar fil-perjodu ta’ bejn l-2010 u l-2011 ma huwiex biżżejjed għall-konformità ma’ dan il-kriterju, peress li ma jurix jekk il-kostijiet effettivament imġarrba minn Toremar fil-provvista tal-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħha kinux konformi ma’ dawk ta’ impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b’mezzi ta’ trasport.

(176) Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonkludi li f’dan il-każ ir-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark ma ġiex rispettat.

(177) Peress li f’dan il-każ l-erba’ kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark ma ġewx osservati b’mod kumulattiv, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-kumpens għall-operat tar-rotot marittimi taħt l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ta vantaġġ ekonomiku lil Toremar.

(178) Fir-rigward tal-prijorità tal-irmiġġ, il-Kummissjoni tibda sabiex tfakkar li l-awtorità Taljana tal-kompetizzjoni, l-AGCM, tal-anqas f’żewġ okkażjonijiet qieset li din il-miżura għandha valur ekonomiku (54). Minkejja dan, Toremar ma tħallas l-ebda tariffa għall-prijorità tal-irmiġġ (ara l-premessa (136)). Barra minn hekk, il-Kummissjoni tosserva li l-prijorità tal-irmiġġ għandha, tal-anqas teoretikament, il-potenzjal li tnaqqas il-kostijiet tal-operatur (eż. minħabba li l-irmiġġ garantit jista’ jnaqqas il-ħinijiet ta’ stennija fil-portijiet u b’hekk iwassal għal kostijiet aktar baxxi tal-fjuwil) jew iżżid id-dħul tiegħu (eż. minħabba li ċerti ħinijiet jattiraw domanda akbar mill-passiġġieri). Fil-fatt, sa fejn il-prijorità tal-irmiġġ tippermetti proċedura aktar mgħaġġla ta’ trakkar tal-bastimenti, l-utenti tas-servizz tal-mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma jistgħu jippreferu l-operatur tal-mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma li jibbenefika minn din il-miżura. Anke jekk dawn l-effetti jimmaterjalizzaw biss f’ċirkostanzi limitati jew ikunu relattivament żgħar, il-prijorità tal-irmiġġ xorta waħda tista’ tikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku għal Toremar.

6.1.1.4. L-effetti fuq il-kompetizzjoni u n-negozju

(179) Meta l-għajnuna mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħrajn li jikkompetu fil-kummerċ intra-UE, dawn tal-aħħar għandhom jitqiesu bħala affettwati minn dik l-għajnuna (55). Huwa biżżejjed li l-benefiċjarju tal-għajnuna jikkompeti ma’ impriżi oħrajn fi swieq miftuħa għall-kompetizzjoni (56).

(180) F’dan il-każ, il-benefiċjarju jopera f’kompetizzjoni ma’ impriżi oħra li jipprovdu servizzi tat-trasport marittimu fl-Unjoni, b’mod partikolari mid-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4055/86 (57) u tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu, li lliberalizzaw is-suq tat-trasport marittimu internazzjonali u tal-kabotaġġ marittimu, rispettivament. Il-fatt li fuq uħud mir-rotot dak iż-żmien Toremar kienet l-uniku operatur ma jfissirx li operaturi (internazzjonali) oħra ma setgħux ikunu interessati li joffru servizzi tat-trasport marittimu simili. Għalhekk, il-kumpens għall-operat tar-rotot marittimi taħt l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali jista’ jaffettwa l-kummerċ tal-Unjoni u joħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni fis-suq intern. Għall-istess raġunijiet, dik il-konklużjoni tgħodd ukoll għall-prijorità tal-irmiġġ.

6.1.1.5. Konklużjoni

(181) Peress li l-kriterji kollha stabbiliti fl-Artikolu 107(1) tat-TFUE huma ssodisfati, il-Kummissjoni tikkonkludi li kemm il-kumpens għal servizz pubbliku mħallas abbażi tal-estensjonijiet suċċessivi tal-Konvenzjoni inizjali kif ukoll il-prijorità tal-irmiġġ għar-rotot ta’ servizz pubbliku jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat lil Toremar.

6.1.1.6. L-għajnuna ġdida jew eżistenti

(182) Il-Kummissjoni tibda billi tinnota li l-kumpens imħallas lil Toremar għall-operat tal-obbligi ta’ servizz pubbliku marittimu sal-aħħar tal-2008 mhux se jiġi vvalutat f’din id-Deċiżjoni. Il-valutazzjoni ta’ dak il-kumpens, u jekk jistax jiġi kklassifikat bħala għajnuna eżistenti abbażi tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu, hija s-suġġett ta’ deċiżjoni separata tal-Kummissjoni (58).

(183) Skont l-Artikolu 1(c) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (59), għajnuna ġdida tfisser “kull għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għ