MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 309/1

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI

tat-23 ta’ Frar 2011

dwar għajnuna mill-Istat mogħtija mill-Italja lil Portovesme Srl, ILA SpA, Eurallumina SpA u Syndial SpA (Miżuri ta’ għajnuna mill-Istat C 38/B/04 (ex NN 58/04) u C 13/06 (ex N 587/05)

(notifikata bid-dokument numru C(2011) 956)

(It-test bit-Taljan biss huwa awtentiku)

(Test b’relevanza għaż-ŻEE)

(2011/746/UE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li sejħet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet iċċitati ta’ hawn fuq (1), u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

1.1. Każ C 38/B/04

(1) Permezz ta’ ittra datata l-4 ta’ Diċembru 2003, ditta legali li tirrappreżenta kwerelant ġibdet l-attenzjoni tal-Kummissjoni għal sensiela ta’ artikoli ppubblikati fl-istampa Taljana dwar l-intenzjoni tal-Gvern Taljan li jintroduċi tariffi tal-elettriku preferenzjali għal ċerti impriżi li jinsabu f'Sardenja.

(2) It-tariffi kienu ġew introdotti bl-Artikolu 1 tad-Digriet tal-Prim Ministru tas-6 ta’ Frar 2004 (“id-Digriet tal-2004”). Id-Digriet kellu żewġ effetti distinti: a) introduċa tariffi tal-elettriku preferenzjali ġodda għall-kumpanniji Portovesme Srl, ILA SpA u Eurallumina SpA, u b) tawwal iż-żmien tat-tariffa preferenzjali eżistenti favur Alcoa Trasformazioni, produttur ta’ aluminju primarju (“Alcoa”).

(3) Permezz ta’ ittri datati t-22 ta’ Jannar 2004 u d-19 ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni talbet aktar informazzjoni fuq dawn il-miżuri. L-awtoritajiet Taljani rrispondew permezz ta’ ittri datati d-9 ta’ Frar 2004 u d-9 ta’ Ġunju 2004. Permezz tal-ittra tal-20 ta’ Settembru 2004, l-Italja ssottomettiet aktar informazzjoni.

(4) Permezz ta’ ittra datata 16 ta’ Novembru 2004, il-Kummissjoni infurmat lill-Italja li kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) TFUE fir-rigward tal-miżura.

(5) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tinbeda l-proċedura ġiet ippubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (2). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom fuq il-miżuri.

(6) L-Italja ssottomettiet osservazzjonijiet permezz ta’ ittri datati l-4 ta’ Frar 2005 u l-11 ta’ Frar 2005.

(7) Il-Kummissjoni rċeviet ukoll osservazzjonijiet minn partijiet oħrajn interessati, inkluż minn tlieta mill-impriżi li kienu qed jibbenefikaw mill-miżuri u kompetitur ta’ Portovesme. Permezz ta’ ittra datata t-22 ta’ Marzu 2005 il-Kummissjoni bagħtet dawk l-osservazzjonijiet lill-Italja, li ngħatat l-opportunità biex tirrispondi. Il-kummenti tal-Italja ġew irċevuti permezz ta’ ittra datata l-20 ta’ Settembru 2005.

(8) Fid-29 ta’ Ottubru 2008 il-każ C 38/04 nqasam f'parti A, dwar Alcoa, u parti B, dwar Portovesme, ILA u Eurallumina.

(9) Fid-19 ta’ Novembru 2009 il-Kummissjoni adottat deċiżjoni negattiva finali fil-konfront ta’ Alcoa, u ordnat l-irkupru tal-għajnuna (3).

1.2. Każ C 13/06

(10) Permezz tal-Artikolu 11(12) tad-Digriet-Liġi Nru 35 tal-14 ta’ Marzu 2005, li ġie kkonvertit f'liġi statutorja permezz tal-Liġi Nru 80/2005 tal-14 ta’ Mejju 2005 li stabbilixxiet dispożizzjonijiet urġenti skont il-Pjan ta’ Azzjoni għall-Iżvilupp Ekonomiku, Soċjali u Territorjali (“Liġi Nru 80/9005”), l-awtoritajiet Taljani tawlu sal-2010 t-tariffa tal-elettriku preferenzjali għal Portovesme, ILA u Eurallumina, u estendew il-benefiċċju tat-tariffa lil Syndial SpA, produttur tal-kloru bbażat ukoll f'Sardegna.

(11) Il-Kummissjoni rċeviet ilment minn kumpannija li tikkompeti ma’ Syndial permezz ta’ ittra datata t-22 ta’ Lulju 2005, segwita b'aktar sottomissjonijiet mill-istess kumpannija datati s-7 ta’ Ottubru 2005 u s-7 ta’ Diċembru 2005.

(12) L-Italja nnotifikat il-miżura lill-Kummissjoni permezz ta’ ittra datata t-23 ta’ Novembru 2005. Permezz ta’ ittra datata t-28 ta’ Novembru 2005, l-Italja pprovdiet informazzjoni addizzjonali.

(13) Permezz ta’ ittra datata t-22 ta’ Diċembru 2005 l-Kummissjoni talbet għal aktar informazzjoni, li l-Italja pprovdiet permezz ta’ ittra datata 3 ta’ Marzu 2006.

(14) Fil-frattemp, permezz ta’ ittra datata l-20 ta’ Jannar 2006, l-istess kompetitur ta’ Portovesme li kien issottometta osservazzjonijiet fil-każ C 38/B/04 ilmenta dwar il-miżura l-ġdida.

(15) Permezz ta’ ittra datata s-26 ta’ April 2006, il-Kummissjoni infurmat lill-Italja li kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-TFUE fir-rigward tat-tibdil u l-estensjoni tal-iskema ta’ tariffa speċjali introdotta bil-Liġi Nru 80/2005.

(16) Il-Kummissjoni talbet lill-Italja kjarifika ulterjuri permezz ta’ ittra datata t-22 ta’ Awwisu 2006; l-Italja rrispondiet permezz ta’ ittra datata t-28 ta’ Settembru 2006.

(17) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tinbeda l-proċedura ġiet ippubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (4). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom fuq il-miżuri.

(18) Il-Kummissjoni rċeviet osservazzjonijiet minn partijiet interessati, inklużi l-benefiċjarji, iż-żewġ kompetituri ta’ Portovesme u Syndial, u produttur ta’ enerġija rinnovabbli. Permezz ta’ ittra datata l-5 ta’ Ottubru 2006 il-Kummissjoni bagħtet dawk l-osservazzjonijiet lill-Italja, li ngħatat l-opportunità biex tikkummenta. Il-kummenti tal-Italja ġew irċevuti permezz ta’ ittra datata l-1 ta’ Diċembru 2006.

(19) L-Italja pprovdiet informazzjoni addizzjonali permezz tal-ittri tas-16 ta’ April 2007, l-10 ta’ Mejju 2007, l-14 ta’ Mejju 2007 u t-22 ta’ Ġunju 2010.

1.3. L-ambitu ta’ din id-deċiżjoni

(20) Din id-deċiżjoni tkopri kemm it-tariffi introdotti bl-Artikolu 1 tad-Digriet tal-2004 għall-benefiċjarji ħlief għal Alcoa (“it-tariffi tal-2004”) u dawk introdotti bl-Artikolu 11(12) tal-Liġi Nru 80/2005 u sussegwentement stabbilti f'deċiżjonijiet meħudin mill-Awtorità għall-Enerġija Elettrika u l-Gass (Autorità per l'Energia Elettrica e il Gas — “AEEG”) (“it-tariffi tal-2005”).

2. DESKRIZZJONI DETALJATA TAL-MIŻURA

2.1. It-tariffi tal- 2004 kkontestati

(21) L-Artikolu 1 tad-Digriet tal-2004 estenda ’t-trattament [tariffarju] stabbilit fl-Artikolu 2 tad-Digriet tal-Ministeru għall-Industrija, Kummerċ u Artiġjanat tad-19 ta’ Diċembru 1995 (“id-Digriet Alcoa”] għall-provvista tal-enerġija elettrika għall-produzzjoni tal-aluminju, ċ-ċomb, l-fidda u ż-żingu limitati għal impjanti li diġà jeżistu fiż-żmien tad-dħul fis-seħħ ta’ dan id-Digriet u li jinsabu fuq gżejjer u li huma kkaratterizzati minn nuqqas jew insuffiċenza ta’ mezzi ta’ konnessjoni mal-grids nazzjonali tal-elettriku u l-gass’.

(22) Dan it-trattament tariffarju kellu jkun tranżitorju: kellu jispiċċa “mat-tlestija jew l-aġġornament tal-konnessjonijiet mal-grids nazzjonali tal-elettriku u tal-gass” u mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2007.

(23) Fil-prattika, id-Digriet tal-2004 estenda t-tariffa preferenzjali li l-produttur tal-aluminju Alcoa kien qed igawdi diġà lill-tliet kumpannija li jikkunsmaw ħafna enerġija li jinsabu f'Sardegna: Portovesme, produttur taż-żingu, il-fidda u ċ-ċomb (5); ILA, produttur tal-prodotti tal-aluminju pproċessati u Eurallumina, produttur tal-alumina (6).

(24) Fil-livell regolatorju, it-tariffa ġiet implimentata permezz ta’ deċiżjonijiet (delibere) tal-AEEG.

(25) Id-deċiżjoni Nru 110/04 tal-AEEG stipulat li t-tariffi prefernzjali jiġu applikati biss jekk il-proċedura ta’ notifika jkollha eżitu pożittiv. Madankollu, fuq struzzjonijiet mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru li speċifikaw li d-Digriet tal-2004 ma kienx ġie nnotifikat formalment skont ir-regoli fuq l-għajnuna mill-Istat imma “preżentat” biss lill-Kummissjoni fil-qafas ta’ “inkjesta preliminari” (indagine conoscitiva preliminare), l-AEEG implimentat id-Digriet tal-2004 permezz ta’ deċiżjoni Nru 148/04 (7).

(26) Is-sistema ppermettiet lill-benefiċjarji li jingħataw ħlasijiet kumpensatorji skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fid-Digriet Alcoa. Għal impjant partikolari kopert mill-iskema, il-ħlas kumpensatorju kien daqs id-differenza bejn il-prezz imħallas lill-kumpannija li tipprovdi l-impjant bl-elettriku u l-prezz preferenzjali stabbilit mill-Istat, immultiplikat bil-konsum tal-elettriku tal-impjant. Il-metodu użat biex jiġi kkalkulat il-prezz preferenzjali (jew “tariffa preferenzjali”) kien stabbilit fid-deċiżjoni CIP Nru 15/1993. Il-prezz kien suġġett għal mekkanżmu ta’ indiċjar ibbażat fuq il-varjazzjoni tal-kostijiet tal-ġenerazzjoni tal-enerġija Taljani (il-“komponent Ct”). Fl-2004 l-prezz prefrenzjali applikat lill-benefiċjarji f'Sardegna kien bejn Eur 26 u Eur 35 kull MWh.

(27) Il-ġestjoni amministrattiva tal-iskema kienet fdata lill-Fond għall-Ekwiparazzjoni tal-Industrija tal-Eletriċità (Cassa Conguaglio per il Settore Elettrico) (8). Fil-prattika, is-sistema tariffarja kienet taħdem b'dan il-mod. Il-benefiċjarji kienu jibagħtu lill-Cassa Conguaglio dejta ta’ kull xahar dettaljata fuq il-kwantitajiet ta’ elettriku li kienu kkunsmaw u l-prezzijiet li kienu ħallsu lill-fornituri tal-enerġija tagħhom. Imbagħad kienu jirċievu mill-Cassa Conguaglio ħlasijiet fi flus kontanti kkalkulati kif indikat aktar ‘il fuq (9).

(28) Ir-riżorsi meħtieġa biex jiġu ffinanzjati l-ħlasijiet kumpensatorji nġabru permezz ta’ taxxa parafiskali imposta fuq il-konsumaturi Taljani tal-elettriku kollha permezz tal-komponent A4 tat-tariffa tal-elettriku standard (10).

(29) Madankollu, l-implimentazzjoni tagħha twaqqfet fuq istruzzjonijiet mill-AEEG ftit wara li l-Kummissjoni bdiet investigazzjoni formali f'Novembru 2004 (11).

(30) Id-dejta pprovduta mill-Italja turi li Portovesme u Eurallumina rċevew sussidji għall-elettriku kkunsmat bejn April u Ottubru 2004, u ILA rċeviet sussidji għall-elettriku kkunsmat bejn April u Settembru 2004. Il-ħlasijiet totali magħmulin mill-Cassa Conguaglio lil dawn it-tliet impriżi taħt l-iskema jidhru hawn taħt (f'euro). Portovesme Srl 12 845 892,82 Eurallumina SpA 5 208 152,05 ILA SpA 291 120,27

2.2. It-tariffi tal- 2005 kkontestati

(31) Permezz tal-Artikolu 11(12) tal-Liġi Nru 80/2005, l-awtoritajiet Taljani estendew “it-trattament tariffarju stabbilit fid-Digriet tal-Ministeru għall-Industrija, il-Kummerċ u l-Artiġjanat tad-19 ta’ Diċembru 1995 lill-provvisti ta’ enerġija għall-produzzjoni u l-ipproċessar tal-aluminju, iċ-ċomb, il-fidda u ż-żingu u għaċ-ċiklu tal-kloru-soda, b”referenza għall-prezzijiet applikati għal provvisti simili fis-swieq Ewropej, imma fir-rigward biss ta’ impjanti li jeżistu diġà fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan id-Digriet, li jinsabu f'Sardegna u huma mqabbdin ma’ netwerk ta’ vultaġġ għoli. It-trattament tat-tariffa għandu jkun suġġett għal impenji fit-tul li għandhom jiġu miftiehma bejn il-benefiċjarji, l-awtoritajiet lokali ta’ Sardegna u l-Ministeri responsabbli.’

(32) Għalhekk il-Liġi Nru 80/2005 sostanzjalment reġgħet introduċiet l-iskema tariffarja implimentata fl-2004, li estendiet it-trattament Alcoa lil benefiċjarji li jikkunsmaw ħafna enerġija bbażati f'Sardegna. Fil-prattika, il-Liġi kienet tapplika biss għal Portovesme, ILA u Eurallumina, u għal Syndial, produttur tal-kloru-soda li ma kienx ibbenefika minn prezzijiet preferenzjali qabel.

(33) Għandu jiġi nnutat li mill-2005 “l quddiem il-prezz preferenzjali ma baqax marbut mat-tariffa storika stabbilita oriġinarjament fid-Digriet Alcoa tal-1995, imma issa kellu jiġi ffissat b”mod indipendenti mill-AEEG biex jiġi jaqbel mal-prezzijiet tal-elettriku medji mħallsin mill-kompetituri tal-benefiċjarji fis-suq Ewropew (12). Il-prezz kien suġġett għal aġġornamenti annwali: skont l-Artikolu 11(13) tal-Liġi, “il-kundizzjonijiet tat-tariffa msemmijin fl-Artikoli 11 (13) u 12 għandhom japplikaw mill-1 ta’ Jannar 2005 u għandhom jiġu aġġornati mill-AEEG, li kull sena għandha iżżid il-valuri nominali tat-tariffi b”4 %, jew, jekk dan l-aħħar valur ikun ogħla, biż-żieda tal-perċentwal fil-prezz bl-ingrossa medju ta’ enerġija elettrika reġistrata fil-Boroż tal-enerġija elettrika Ewropej ewlenin, primarjament fi Frankfurt u f'Amsterdam’. Fid-deċiżjoni Nru 217/05, l-AEEG interpretat dan il-mekkaniżmu ta’ aġġornament li kien aktar favorevoli lill-benefiċjarji, billi stabbiliet li ż-żieda annwali fit-tariffa ma setgħetx taqbez l-4 %.

(34) Fl-istess deċiżjoni, l-AEEG iffissat il-prezzijiet preferenzjali applikabbli għad-diversi industriji għas-sena 2005 kif ġej: Industriji li jikkwalifikaw għal tariffi preferenzjali Prezz preferenzjali Eur /MWh Proċessar tal-aluminju 50 Ċomb u żingu 23 Produzzjoni tal-aluminju 27 Ċiklu tal-kloru 27

(35) Bħat-tariffi tal-2004, it-tariffi tal-2005 kellhom jiġu ffinanzjati b'imposta parafiskali li kellha titħallas mill-utenti finali tal-elettriku kollha permezz ta’ komponent A4 tat-tariffa tal-elettriku standard. Il-ġestjoni tal-flussi finanzjarji tas-sistema reġgħet ġiet fdata lill-Cassa Conguaglio.

(36) L-intitolament għat-tariffa kien jiddependi fuq impenn li l-benefiċjarji assumew biex iwettqu investiment produttiv f'Sardegna fuq il-bażi ta’ pjanijiet industrijali li kellhom jiġu sottomessi lill-awtoritajiet reġjonali. Pereżempju, Portovesme għamlet impenn biex tinvesti fl-awtoġenerazzjoni tal-elettriku jew li tipparteċipa fil-bini ta’ impjanti ġodda tal-enerġija.

(37) L-Italja nnotifikat l-Artikolu 11(12) tal-Liġi Nru 80/2005 skont l-Artikolu 108(3) TFUE. Il-ħlas tat-tariffi tal-2005 kien suġġett għall-awtorizzazzjoni tal-iskema mill-Kummissjoni. Għaldaqstant, it-tariffi tal-2005 ma ġewx implimentati.

2.3. Proċeduri quddiem il-qrati nazzjonali

(38) Solvay Chimica Italia u Solvay Chimica Bussi SpA, li joperaw fiċ-ċiklu kloru-soda u jinsabu barra minn Sardegna, resqu proċeduri legali quddiem il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardija (14) fejn ikkontestaw id-deċiżjonijiet meħudin mill-AEEG fl-implimentazzjoni tal-Artikolu 11(12) tal-Liġi Nru 80/2005, fuq il-bażi li kienu jinvolvu l-għoti ta’ għajnuna mill-Istat illegali u li kisru dispożizzjonijiet oħrajn tal-liġi Taljana (15). Fis-27 ta’ Novembru 2006 il-Qorti ssospendiet il-proċeduri li kellha quddiemha, biex tistenna l-konklużjoni tal-investigazzjoni tal-għajnuna mill-Istat li bdiet il-Kummissjoni fil-Każ C 13/06.

2.4. Għaqda ma’ għajnuna inkumpatibbli ta’ qabel - Deggendorf

(39) Wara l-ftuħ tal-proċeduri, l-Italja indikat li Eurallumina ma kinitx irrimborżat l-għajnuna inkumpatibbli li kienet is-suġġett tal-Każ C 80/01 (għajnuna għall-produzzjoni tal-allumina) (16), imma li, skont il-kumpannija, l-awtoritajiet reġjonali ta’ Sardegna kienu ħarġu ordni ta’ irkupru fir-rigward ta’ din il-miżura fit-8 ta’ Mejju 2006.

3. DEĊIŻJONI BIEX JINBDEW PROĊEDURI SKONT L-ARTIKOLU 108(2) TFUE

(40) Il-Kummissjoni ddeċidiet li tibda l-investigazzjoni formali għal dawn ir-raġunijiet.

3.1. Każ C 38/B/04

(41) Fid-deċiżjoni tagħha biex tiftaħ investigazzjoni formali (17), il-Kummissjoni kkunsidrat jekk kienx possibbli li wieħed jikkonkludi li t-tariffi tal-2004 għal Portovesme, ILA u Eurallumina ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat, għar-raġuni li kienu simili għat-tariffa preferenzjali mogħtija lil Alcoa fl-1996, li l-Kummissjoni kienet iddeċidiet li ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fid-deċiżjoni tagħha tal-4 ta’ Diċembru 1996 (“id-deċiżjoni Alumix”) (18).

(42) Il-Kummissjoni osservat li t-tariffa l-ġdida kienet tidher differenti mit-tariffa ta’ Alumix, billi t-tariffa Alumix kienet ngħatat direttament minn ENEL, l-operatur tal-elettriku monopolista Taljan, filwaqt li t-tariffa l-ġdida kienet tinvolvi l-intervent selettiv tal-Istat biex jikkumpensa għad-differenza bejn il-prezz tas-suq miftiehem mill-benefiċjarji mal-fornituri tal-enerġija tagħhom u l-prezz preferenzali ffissat fl-1996. Il-Kummissjoni kkonkludiet li d-Digriet tal-2004 mhux sempliċiment estenda l-ambitu ta’ miżura eżistenti li ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat lill-benefiċjarji ġodda, imma pjuttost introduċa skema ġdida għall-benefiċċju tat-tliet impriżi kkonċernati, b'mekkaniżmu finanzjarju li kien differenti ħafna mit-tariffa ta’ Alumix.

(43) Id-deċiżjoni tal-ftuħ ikklassifikat it-tariffi introdotti bid-Digriet tal-2004 bħala għajnuna operattiva u vvalutat jekk din l-għajnuna setgħetx tiġi awtorizzata fuq il-bażi tal-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali Nazzjonali (“il-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali”) (19), minħabba li Sardegna kienet reġjun assistit skont l-Artikolu 107(3)(a) sal-aħħar tal-2006. Il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar il-possibbiltà ta’ awtorizzazzjoni tal-għajnuna fuq dik il-bażi minħabba li tali għajnuna ad hoc mogħtija lil numru limitat ta’ impriżi, ma kinitx tidher li tippromwovi l-iżvilupp reġjonali.

(44) Il-Kummissjoni esprimiet tħassib li l-miżura jista' jkollha l-effett li tnaqqas il-livell tat-tassazzjoni applikabbli għall-elettriku. Tali tnaqqis ikun jeħtieġ bażi legali fid-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta’ Ottubru 2003 li tirristruttura l-Qafas Komunitarju dwar it-tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku (20).

3.2. Każ C 13/06

(45) Fid-deċiżjoni tagħha tas-27 ta’ April 2006 li fetħet l-investigazzjoni formali, il-Kummissjoni kklassifikat l-iskema tat-tariffa tal-2005 bħala għajnuna operazzjonali ġdida.

(46) Il-Kummissjoni kkunsidrat jekk it-tariffa preferenzjali setgħetx tiġi awtorizzata bħala għajnuna reġjonali fuq il-bażi tal-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali, billi Sardegna kellha tkun reġjun assistit fl-ambitu tal-Artikolu 107(3)(a) TFUE sal-aħħar tal-2006.

(47) Minkejja l-insistenza tal-Italja li l-prezzijiet tal-elettriku għoljin f'Sardegna kienu ta’ żvantaġġ għall-iżvilupp tal-gżira, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li l-Italja ma ppruvatx li l-prezzijiet kienu ogħla b'mod sinjifikanti f'Sardegna, kemm fil-medja jew speċifikament għall-utenti li jikkunsmaw ħafna enerġija (21). Il-Kummissjoni indikat li l-kapaċità żejda li kienet teżisti fil-ġenerazzjoni tal-elettriku f'Sardegna setgħet kellha l-effett biss li tinkoraġġixxi l-produtturi tal-elettriku li jbiegħu l-elettriku bl-aktar prezz baxx possibbli, sakemm it-tlestija tal-proġetti tal-interkonnessjoni, li kienet skedata għall-2010, kienet tippermettilhom jesportaw l-enerġija minn Sardegna.

(48) Barra minn hekk, l-Italja ma spjegatx għaliex prezzijiet aktar għoljin għandhom jitqiesu bħala żvantaġġ reġjonali, jew kif it-tariffa setgħet tikkontribwixxi għall-iżvilupp reġjonali. Għalhekk, il-Kummissjoni ddubitat jekk l-għajnuna kinitx meħtieġa.

(49) Il-Kummissjoni ddubitat ukoll jekk għajnuna ad hoc ta’ dan it-tip kinitx proporzjonata mal-iżvantaġġi reġjonali, partikolarment minħabba l-metodu użat għall-kalkolu tal-prezz preferenzjali, li ma kellu l-ebda relazzjoni mal-prezzijiet mitlubin fil-bqija tal-Italja imma kien ibbażat fuq prezzijiet medji mitlubin fl-Ewropa minn utenti li jikkunsmaw ħafna enerġija.

(50) Il-Kummissjoni nnutat li l-miżura damet aktar minn ħames snin, li solitament kien il-perjodu massimu li għalih kienet tiġi awtorizzata l-għajnuna operazzjonali, u li l-għajnuna ma kinitx ta’ karattru ta’ tnaqqis progressiv f'termini reali, minħabba l-limitu ta’ 4 % impost fuq żidiet fit-tariffa.

(51) Fir-rigward tal-perjodu kopert mil-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali Nazzjonali 2007–2013 (22), il-Kummissjoni nnutat li Sardegna tispiċċa milli tikkwalifika għall-għajnuna skont l-Artikolu 107(3)(a) TFUE, u b'mod partikolari għall-għajnuna operazzjonali. Il-Linji gwida jippermettu perjodu tranżitorju ta’ sentejn għat-tneħħija gradwali lineari ta’ skemi ta’ għajnuna operazzjonali eżistenti, imma ma kienx jidher xieraq li titħalla l-introduzzjoni ta’ għajnuna operazzjonali ġdida għal ftit xhur imbagħad titneħħa gradwalment, speċjalment minħabba d-dubji msemmijin u n-natura ta’ distorsjoni tal-għajnuna.

(52) Bħala konklużjoni, il-Kummissjoni ddubitat jekk it-tariffa preferenzjali għal Portovesme, ILA, Eurallumina u Syndial setgħetx tiġi awtorizzata jew bħala għajnuna reġjonali jew għal xi raġuni oħra li, fi kwalunkwe każ, l-Italja naqset milli tidentifika.

(53) Fir-rigward ta’ Eurallumina, il-Kummissjoni osservat li l-kumpannija kienet għadha ma rrimborżatx għajnuna mill-Istat illegali u inkumpatibbli li kienet irċeviet (23), u skont ir-regola ta’ Deggendorf (24) ma setgħetx, konsegwentement, tirċievi għajnuna taħt xi miżura ġdida.

4. OSSERVAZZJONIJIET MIBGĦUTA MINN PARTIJIET INTERESSATI

4.1. Każ C 38/B/2004

(54) B'risposta għall-istedina tal-Kummissjoni biex ikunu sottomessi kummenti fuq id-deċiżjoni tal-2004 biex tiftaħ investigazzjoni fil-fond, ġew irċevuti osservazzjonijiet mill-persuna li resqet l-ilment oriġinali, minn diversi benefiċjarji (Portovesme, Eurallumina u Alcoa), u partijiet interessati oħrajn. Huma l-osservazzjonijiet rilevanti għat-tariffa preferenzjali biss għal Portovesme, ILA u Eurallumina li qed jissemmew fil-qosor hawnhekk. L-osservazzjonijiet li għamlet Alcoa mhumiex inklużi, billi huma indirizzati b'mod komprensiv fid-deċiżjoni finali li tirrigwarda speċifikament lil dik il-kumpannija (25).

4.1.1. Osservazzjonijiet mibgħuta minn Portovesme

(55) Portovesme argumentat li t-tariffa preferenzjali indirizzat nuqqas tas-suq, jiġifieri n-nuqqas tas-suq riċentament liberalizzat tal-elettriku ta’ Sardegna li jipprovdi prezzijiet kompetittivi minħabba l-poter tas-suq tal-operaturi diġà stabbiliti. Portovesme sostniet li ENEL u Endesa (li l-assi ta’ ġenerazzjoni tal-enerġija tagħhom f'Sardegna nbiegħu sussegwentement lil E.ON) iffurmaw duopolju, u żammew artifiċjalment il-prezzijiet tal-elettriku f'Sardegna skont prezzijiet Taljani medji, filwaqt li l-prezzijiet ta’ Sardegna fil-fatt għandhom ikunu ferm orħos, speċjalment għall-konsumaturi l-kbar tal-elettriku minħabba l-kapaċità żejda fil-ġenerazzjoni tal-elettriku li suppost għandha tinkoraġġixxi lill-produtturi li jbiegħu bi prezzijiet kompetittivi.

(56) Portovesme sostniet li l-prezz preferenzjali li gawdiet kien jikkorrespondi mal-prezz li l-kumpannija kienet tikseb skont kundizzjonijiet tas-suq normali, jiġifieri jekk is-suq tal-elettriku ffunzjona b'mod korrett.

(57) Skont Portovesme, il-ħlasijiet kumpensatorji rċevuti mill-Cassa Conguaglio (li jammontaw għal Eur 37 kull MWh) ġabu l-prezz imħallas minn Portovesme fuq l-istess livell mal-prezzijiet tal-enerġija mħallsin mill-kompetituri tagħha, u ma għamlu l-ebda distorsjoni fil-kompetizzjoni, billi l-produtturi taż-żingu kollha tal-UE jħallsu prezzijiet ekwivalenti, u l-miżura sempliċiment għamlet tajjeb għall-iżvantaġġ kompetittiv li l-kumpannija issofri bħala riżultat tal-problemi strutturali ta’ Sardegna (li kienu jinkludu n-nuqqas ta’ gass naturali).

(58) Metalli bħaż-żingu, l-aluminju u ċ-ċomb kienu prodotti li għalihom kien hemm prezz dinji wieħed, iffissat fil-Borża tal-Metalli ta’ Londra [London Metal Exchange]. Varjazzjonijiet fil-kostijiet tal-produzzjoni lokali ma ssarfux f'differenzi fil-prezzijiet dinjija. B'mod partikolari, il-produzzjoni taż-żingu ta’ Portovesme kienet tant żgħira (inqas minn 1 % tal-produzzjoni dinjija) li ma setgħetx taffettwa l-prezz dinji.

(59) Mingħajr it-tariffa Portovesme jkollha tagħlaq l-impjant, imma bl-għeluq ma jibbenefikawx produtturi taż-żingu oħrajn tal-UE, li ma jkunux f'pożizzjoni li jżidu l-produzzjoni, u l-vojt jimtela b'importazzjonijiet minn pajjiżi terzi. Portovesme kkonkludiet li t-tariffa preferenzjali ma kinitx taffettwa l-kompetizzjoni jew il-kummerċ fl-UE.

(60) Barra minn hekk, skont Portovesme, il-ħlasijiet kumpensatorji mill-Cassa Conguaglio ma kinux jinvolvu riżorsi tal-Istat, billi l-Cassa Conguaglio sempliċiment kienet tqassam mill-ġdid fondi privati ġejjin mill-utenti finali tal-elettriku.

(61) Portovesme nnutat li l-użu tal-enerġija minn industriji li jikkunsmawha ħafna kien importanti biex tiġi żgurata s-sigurtà u l-kontinwità tal-provvista f'Sardegna, u biex jiġu evitati l-ineffiċjenzi fil-ġenerazzjoni tal-enerġija li jwasslu għal kostijiet tal-elettriku aktar għoljin għall-utenti finali.

(62) Fl-aħħar nett, il-kumpannija ssostni li, jekk tkun obbligata tagħlaq l-impjant tagħha, il-konsegwenzi għall-bażi ta’ produzzjoni ta’ Sardegna jkunu serji ħafna, billi jintilfu 790 impjieg dirett u 500 impjieg indirett.

4.1.2. Osservazzjonijiet magħmulin minn Eurallumina

(63) Eurallumina argumentat li l-kostijiet ta’ produzzjoni ta’ alumina fl-Ewropa kienu ogħla milli f'reġjuni oħrajn tad-dinja, l-aktar minħabba l-prezzijiet ogħla tal-elettriku u tal-fjuwil u minħabba l-kost tat-trasport tal-boksajt (26). Il-kostijiet aktar għoljin ma setgħux jiġu ttrasferiti fil-forma ta’ prezzijiet ogħla, billi l-prezz ta’ alumina kien iffissat fil-London Metal Exchange u l-produtturi individwali ma kellhom l-ebda influwenza fuqu. Il-produzzjoni tal-alumina Ewropea għalhekk sofriet minn żvantaġġ kompetittiv ipparagunat mal-bqija tad-dinja.

(64) Barra mill-problemi ġenerali li jaffettwaw ir-raffineriji Ewropej tal-alumina, Eurallumina indikat ukoll problemi speċifiċi f'Sardegna li pprevjenu l-industriji lokali milli jiksbu l-benefiċċji mil-liberalizzazzjoni tas-suq tal-elettriku, speċjalment il-poter fis-suq ta’ operaturi tradizzjonali tal-elettriku (ara l-osservazzjonijiet ta’ Portovesme fil-premessa 55 aktar “il fuq). Eurallumina sostniet ukoll li n-nuqqas ta” gass naturali kien żvantaġġ speċifiku għall-produzzjoni ta’ alumina f'Sardegna, billi l-kwantitajiet kbar ta’ fwar meħtieġa għall-proċess kellhom jinkisbu bl-użu ta’ żejt tqil iżjed għoli.

(65) Skont Eurallumina, wara l-liberalizzazzjoni l-poter tas-suq tal-produtturi tal-elettriku f'Sardegna wassal għal żieda fil-prezzijiet tal-elettriku: mingħajr it-tariffa, Eurallumina kien ikollha tħallas Eur 65,95 kull MWh għall-provvisti tal-elettriku tagħha, kontra Eur 44 kull MWh li kienet tħallas qabel il-liberalizzazzjoni. It-tariffa tal-2004 niżżlet il-prezz għal Eur 35 kull MWh.

(66) Bħal Portovesme, Eurallumina argumentat li, jekk tiġi mġiegħla tagħlaq in-negozju tagħha, produtturi tal-alumina tal-UE ma jkunux jistgħu jissostitwuha, billi diġà kienu qed jaħdmu b'kapaċità massima, u l-vojt jimtela b'importazzjonijiet minn pajjiżi terzi. L-għeluq kien iwassal għat-telf ta’ 400 impjieg dirett u 250 impjieg indirett (27). Peress li kienet l-unika fornitriċi ta’ alumina għall-funderija ta’ Alcoa, Eurallumina kkunsidrat li l-għeluq tal-impjant tal-alumina jista' jipperikola wkoll il-vijabbiltà ta’ Alcoa f'Sardegna.

(67) Eurallumina kkonkludiet li t-tariffa introdotta fid-Digriet tal-2004 kienet meħtieġa fil-pendenza tal-iżvilupp tal-infrastruttura l-ġdida li tneħħi l-fatturi ewlenin tal-iżvantaġġ kompetittiv li kien jaffettwa l-industrija ta’ Sardegna.

4.1.3. Osservazzjonijiet magħmulin minn partijiet interessati oħrajn

(68) Kompetitur ta’ Portovesme — l-istess kumpannija li oriġinarjament kienet ressqet il-każ għall-attenzjoni tal-Kummissjoni — reġgħet kitbet lill-Kummissjoni wara l-ftuħ tal-investigazzjoni formali. Hija ssottomettiet analiżi tat-tariffa preferenzjali tal-2004 fejn ikkonkludiet li t-tariffa kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat illegali. L-iskema tat-tariffa kkontestata kienet fundamentalment differenti mit-tariffa ta’ Alumix mogħtija lil Alcoa: ma kienx possibbli li titqies li ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. L-għajnuna trid titqies bħala inkumpatibbli mas-suq komuni, billi ma setgħetx tiġi appruvata la bħala għajnuna operazzjonali reġjonali u lanqas bħala għajnuna tar-ristrutturar.

(69) Solvay Chimica Italia u Solvay Chimica Bussi, li joperaw fl-industrija tal-kloru-soda, bagħtu osservazzjonijiet fuq it-tariffi tal-2004 f'Lulju 2005, wara li għaddiet l-iskadenza ta’ xahar għas-sottomissjoni ta’ kummenti b'risposta għad-deċiżjoni biex tinfetaħ investigazzjoni formali. Minkejja d-dewmien, dawn il-kumpanniji talbu li jiġu kkunsidrati bħala partijiet interessati. Fl-osservazzjonijiet tagħhom issottomettew li kemm it-tariffi tal-2004 u tal-2005 kienu jikkostitwixxu għajnuna tal-Istat illegali u inkumpatibbli.

4.1.4. Osservazzjonijiet magħmulin mill-Italja

It-tariffa tindirizza falliment tas-suq

(70) L-Italja argumentat li s-suq tal-elettriku fl-UE ma kienx għadu kompetittiv, kif il-Kummissjoni stess irrikonoxxiet fir-raba' Rapport Annwali dwar l-Implimentazzjoni tas-Suq Intern tal-Gass u l-Elettriku (28). Impriżi, b'mod partikolari dawk li jikkunsmaw ħafna enerġija, ma setgħux jagħżlu liberament il-fornituri tagħhom u jiksbu l-elettriku b'kundizzjonijiet paragunabbli fid-diversi Stati Membri. Dawn id-diffikultajiet ma kinux relatati mal-kapaċitajiet kummerċjali tal-impriżi stess, imma kienu r-riżultat tan-nuqqasijiet strutturali tas-swieq tal-enerġija. Is-sitwazzjoni attwali tas-suq tal-enerġija tal-UE kellha effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni ħielsa fis-swieq ta’ produzzjoni ta’ utenti li jikkunsmaw ħafna enerġija.

(71) Fl-Italja, minkejja l-liberalizzazzjoni tas-settur, kien hemm nuqqasijiet strutturali partikolari, bħal interkonnessjoni insuffiċjenti bejn il-partijiet differenti tal-grids nazzjonali u struttura tas-suq ikkonċentrata. F'dawn iċ-ċirkustanzi, il-liberalizzazzjoni ma ssarfitx fi prezzijiet aħjar għall-utenti li jużaw ħafna l-enerġija. Il-problemi kienu akuti b'mod partikolari f'Sardegna, fejn l-interkonnessjoni kienet limitata.

(72) Għaldaqstant, l-Italja ssottomettiet li sistema ta’ tariffa speċjali li tirrifletti profili ta’ domanda għandha tiġi kkunsidrata ġustifikata, bħala miżura regolatorja li ssimulat il-mekaniżmi li jkunu qed jaħdmu f'suq kompetittiv għal kollox. Il-miżura ġabet lura l-parità tal-kundizzjonijiet bejn impriżi li jużaw ħafna l-enerġija li joperaw fi Stati Membri differenti, bl-eliminazzjoni tal-iżvantaġġi ġeografiċi li jaffettwaw impriżi li jinsabu f'Sardenja. L-iskema antiċipat l-effetti mistennija tal-proċess tal-liberalizzazzjoni. Skont l-Italja, miżuri bħal dawk kienu implimentati fi Stati Membri oħrajn, fejn utenti li jikkunsmaw ħafna enerġija bbenefikaw b'riżultat ta’ tariffi tal-elettriku regolati.

(73) Skont l-Italja, id-Digriet tal-2004 kellu żewġ għanijiet oħrajn: biex jiġu sostnuti l-impjiegi f'Sardegna, li kienu kkonċentrati fis-settur tal-metall, u biex tinżamm domanda ta’ livell suffiċjenti għall-ġenerazzjoni tal-enerġija f'Sardegna, li batiet minn kapaċità żejda.

It-tariffa mhijiex għajnuna mill-Istat

(74) L-Italja sostniet li l-iskema tariffarja ġdida kienet ekwivalenti de facto għat-tariffa ta’ Alumix, li l-Kummissjoni kienet iddeċidiet li ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat. Id-differenzi bejn l-iskema qadima u l-ġdida kienu biss minħabba l-“istruttura tariffarja” ġdida meħtieġa mit-tnedija tas-suq tal-enerġija liberalizzat.

(75) L-Italja ssottomettiet li l-iskema tariffarja ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Fir-rigward tal-użu tar-riżorsi tal-Istat, is-sistema tariffarja kienet paragunabbli mal-arranġament fil-kawża PreussenElektra, fejn l-Qorti tal-Ġustizzja kienet iddeċidiet li ma kienx hemm riżorsi tal-Istat involuti (29). Il-Cassa Conguaglio kienet korp tekniku li kienet iżomm il-kontijiet tas-sistema, u ma setgħetx tiddisponi b'mod liberu mir-riżorsi finanzjarji li kienet tiġġestixxi. Il-fatt li l-AEEG u l-Ministeru tal-Finanzi eżerċitaw ċertu kontroll fuq l-attivitajiet tal-Cassa Conguaglio ma kienx ifisser li l-Istat seta' jiddisponi liberament minn dawk ir-riżorsi. Għalhekk, skont l-Italja, ir-riżorsi użati għall-finanzjament tal-mekkaniżmu tariffarju kienu privati għal kollox.

(76) L-Italja ssottomettiet ukoll li t-tariffa ma kellhiex impatt fuq il-kummerċ ġewwa l-Unjoni, u ma setgħetx toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni, għal raġunijiet marbutin mal-eżistenza ta’ prezz dinji għall-prodotti, li kienu prodotti bażiċi (ara l-osservazzjonijiet magħmulin minn Portovesme, premessa 55 aktar “il fuq). Barra minn hekk, kemm il-produzzjoni tal-UE kif ukoll dik Taljana naqset milli tlaħħaq mad-domanda li kienet qed tikber tal-metalli kkonċernati. Fl-2005 l-produzzjoni domestika kopriet it-12 % biss tad-domanda Taljana għall-aluminju, 55 % għad-domanda Taljana għaż-żingu, u 80 % għad-domanda Taljana għaċ-ċomb. Kien hemm bilanċ negattiv ta’ produzzjoni li kien qed jeħżien għal dawn il-metalli fl-UE u fl-Italja, u d-domanda kienet qed tiġi dejjem iżjed sodisfatt b”importazzjonijiet minn pajjiżi terzi. Jekk l-industrija tal-metalli fl-Italja kellha tispiċċa, l-ebda operatur ġdid tal-UE ma seta' jissostitwixxi l-kapaċità mitmuma fl-Italja, billi l-impjanti tal-UE kienu diġà qed jaħdmu b'kapaċità sħiħa, u l-ebda produttur eżistenti jew operatur ġdid ma jkollu inċentiv biex iżid il-kapaċità, billi l-prospetti fit-tul għad-disponibbiltà ta’ enerġija bi prezzijiet raġonevoli kienu inċerti. Għaldaqstant, iż-żamma fl-Italja ta’ dawn il-kapaċitajiet ta’ produzzjoni ma setgħetx tagħmel ħsara lill-kompetituri. Billi t-tariffa preferenzjali ma kinitx aktar baxxa mill-prezzijiet tal-elettriku mħallsin fil-medja mill-kompetituri tal-kumpanniji, ma kinitx tinkoraġġixxi esportazzjonijiet minn Sardegna lejn Stati Membri oħrajn.

Jekk it-tariffa kienet tikkostitwixxi għajnuna, tkun għajnuna operazzjonali reġjonali u tkun kumpatibbli

(77) L-Italja argumentat li, anki jekk il-Kummissjoni kellha tikkonkludi li l-miżura verament kienet għajnuna mill-Istat, it-tariffa setgħet tiġi kkunsidrata kumpatibbli mas-suq intern għar-raġuni li kienet għajnuna operazzjonali reġjonali, li kienet ammissibbli f'Sardegna fuq il-bażi tal-eżenzjoni fl-Artikolu 107(3)(a) TFUE.

(78) Skont l-Italja, l-imperfezzjonijiet tas-suq tal-elettriku ta’ Sardegna (konċentrazzjoni tas-suq, interkonnessjoni fqira, u kapaċità żejda fil-produzzjoni tal-elettriku) u n-nuqqas ta’ aċċess għall-infrastruttura tal-gass kienu jikkostitwixxu żvantaġġ reġjonali, u t-tariffa riedet ittaffi dan l-iżvantaġġ.

(79) Il-prezzijiet tal-elettriku fl-Italja kienu 38 % ogħla mill-medja tal-UE għall-utenti li jikkunsmaw ħafna enerġija. Dan ħoloq problema ta’ kompetittività li aggravat ruħha, f'Sardegna, bin-nuqqasijiet tas-suq tal-elettriku lokali u n-nuqqas ta’ aċċess għall-grid tal-gass naturali.

(80) L-Italja tikkontendi li l-miżura kkontribwiet għall-iżvilupp reġjonali għaliex l-industrija tal-metall għamlet kontribuzzjoni kbira għall-ekonomija u l-impjiegi f'Sardegna. l-industrija tal-metalli kienet tammonta għal 12 % tal-ħaddiema impjegati u għal 12.2 % tal-PNG reġjonali fil-manifattura. It-tariffa kellha riperkussjonijiet pożittivi fuq l-impjiegi u ż-żamma tat-tessut soċjali u ekonomiku tal-gżira.

(81) Skont l-Italja, it-tariffa kienet proporzjonata mal-iżvantaġġi li kienu jiffaċċjaw il-benefiċjarji, għaliex sempliċiment allinjat il-prezzijiet tal-elettriku mħallsin mill-produtturi ta’ Sardegna mal-prezzijiet medji mħallsin mill-kompetituri tal-UE tagħhom.

(82) It-tariffa kienet ukoll għal żmien qasir u tranżitorja, billi kienet mistennija li tispiċċa mat-tlestija tal-proġetti tal-infrastruttura mmirati biex itejbu l-interkonnessjoni mal-grids tal-elettriku u tal-gass (il-kejbil ta’ interkonnessjoni SAPEI u l-pajp tal-gass tal-GALSI) (30).

(83) Skont l-Italja, il-miżura kienet ta’ karattru ta’ tnaqqis progressiv ukoll, billi l-prezz preferenzjali kien indiċjat fuq il-bażi ta’ varjazzjonijiet fil-prezzijiet tal-fjuwil, u seta' jiżdied jew jibqa' l-istess biss.

4.2. Każ C 13/06

4.2.1. Osservazzjonijiet mibgħuta minn Portovesme

(84) Portovesme kkunsidrat li t-tariffi tal-2005 ma għamlux distorsjoni fil-kompetizzjoni, li kienu meħtieġa biex jiżguraw is-sopravivenza tal-industriji kkonċernati, u setgħu jiġu kkunsidrati kumpatibbli bħala għajnuna reġjonali. L-argumenti tal-kumpannija huma simili għal dawk li għamlet l-Italja u tista' ssir referenza għalihom (ara l-premessa 87 sa 104).

4.2.2. Osservazzjonijiet magħmulin minn Eurallumina

(85) Eurallumina kkunsidrat ukoll li t-tariffi tal-2005 ma għamlux distorsjoni fil-kompetizzjoni, kienu meħtieġa biex tiġi żgurata s-sopravivenza tal-industriji kkonċernati, u setgħu jkunu kkunsidrati kumpatibbli bħala għajnuna reġjonali. L-argumenti tal-kumpannija huma simili għal dawk li għamlet l-Italja, u tista' ssir referenza għalihom.

4.2.3. Osservazzjonijiet magħmulin minn partijiet interessati oħrajn

(86) Iż-żewġ kompetituri ta’ Portovesme u Syndial li kienu ssottomettew osservazzjonijiet fil-Każ C 38/B/04 ssottomettew osservazzjonijiet f'dan il-każ ukoll. It-tnejn jikkontendu li l-miżura kkontestata kienet tikkostitwixxi għajnuna operazzjonali li għandha tiġi kkunsidrata inkumpatibbli mas-suq intern.

4.2.4. Osservazzjonijiet magħmulin mill-Italja

It-tariffi huma parti mill-istrateġija ta’ appoġġ reġjonali

(87) L-Italja sostniet li t-tariffi tal-2005 kienu differenti ħafna mit-tariffi implimentati fl-2004, billi issa jikkonformaw mal-ħtiġijiet tal-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali.

(88) Skont l-Italja, it-tariffi jistgħu, fuq il-bażi ta’ valutazzjoni superfiċjali, jiġu kklassifikati bħala għajnuna operazzjonali, imma fil-verità kienu parti minn sensiela ta’ miżuri mfassla biex jiffavorixxu l-iżvilupp reġjonali f'Sardegna. L-Italja ġibdet l-attenzjoni, b'mod partikolari, għar-rabta mill-qrib bejn it-tariffi u l-impenn biex isiru investimenti fit-tul li l-benefiċjarji kienu mitlubin jipprovdu. Il-klawżola sospensiva li għamlet l-implimentazzjoni tal-miżura suġġetta għall-awtorizzazzjoni mill-Kummissjoni turi, skont l-Italja, in-natura tagħha ta’ għajnuna reġjonali.

(89) Il-memorandum ta’ ftehim (protocollo d'intesa) iffirmat mir-Reġjun u l-benefiċjarji kien il-qofol ta’ din l-istrateġija. Kien jinkludi dan li ġej: (a) l-investimenti produttivi deskritti fil-pjanijiet industrijali mibgħuta mill-benefiċjarji; (b) l-awtorizzazzjoni mgħaġġla tal-infrastruttura tal-interkonnessjoni tal-enerġija li tippermetti lill-benefiċjarji biex jiksbu enerġija bi prezzijiet kompetittivi (il-pajp tal-gass GALSI u l-kejbil ta’ interkonnessjoni SAPEI); (c) l-għoti ta’ konċessjoni integrata għall-esplorazzjoni tal-minjiera tal-faħam Sulcis u l-bini/tħaddim ta’ impjant ġdid tal-enerġija li jaħdem bil-faħam intiż biex jissupplixxi enerġija lill-benefiċjarji; (d) it-tariffi preferenzjali.

(90) L-Italja hija tal-fehma li t-tariffi kellhom jitqiesu bħala strument ta’ politika immirat għas-salvagwardja ta’ setturi mhedda mill-prezzijiet tal-enerġija għoljin, li altrimenti jitilqu mill-Italja u l-Ewropa, minħabba kompetizzjoni aggressiva mill-kumpanniji mhux tal-UE b'kostijiet ta’ produzzjoni orħos. It-tariffi kellhom jiġu applikati sa ma titlesta l-infrastruttura ppjanata u l-kisba ta’ suq intern kompetittiv għall-enerġija. Il-miżura tikkonforma mal-ispirtu tal-għajnuna reġjonali, għaliex ippromwoviet tkabbir ekonomiku u impjiegi fi gżira fejn produzzjoni li tikkonsma ħafna l-enerġija sofriet minn żvantaġġ kompetittiv minħabba mhux biss l-istat imperfett tal-liberalizzazzjoni tas-suq tal-elettriku imma wkoll minħabba n-nuqqasijiet infrastrutturali eċċezzjonali f'Sardegna fir-rigward tal-interkonnessjoni mal-grids nazzjonali tal-elettriku u tal-gass.

(91) B'appoġġ għal dan l-approċċ integrat, l-Italja ċċitat l-Ewwel Rapport tal-Grupp ta’ Livell Għoli fuq il-Kompetittività, l-Enerġija u l-Ambjent (31), li sab li l-proċess tal-liberalizzazzjoni fis-settur tal-enerġija ma kienx ipproduċa riżultati sodisfaċenti, li kienet meħtieġa interkonnessjoni aħjar, u li kienu mixtieqa kuntratti ta’ provvista fit-tul bi prezzijiet prevedibbli jew sħubiji bejn klijenti u fornituri tal-enerġija. L-Italja argumentat li l-miżuri ppjanati għal Sardegna mxew f'din id-direzzjoni, imma l-miżuri għal żmien qasir bħat-tariffi kienu meħtieġa wkoll biex tiġi ssalvagwardata l-kompetittività tal-industrija ta’ Sardegna u biex tiġi żgurata s-sopravivenza tagħha sakemm jitwettqu l-investimenti ppjanati u jiġu solvuti l-problemi strutturali.

L-għajnuna tikkumpensa għal żvantaġġ reġjonali

(92) L-Italja ssostni li ma kienx possibbli li jiġu pparagunati prezzijiet tal-enerġija mill-benefiċjarji ta’ Sardegna u prezzijiet tal-enerġija medji mħallsin minn impriżi paragunabbli fil-peniżola Taljana, billi impriżi li jikkunsmaw ħafna enerġija xtraw l-elettriku permezz ta’ kuntratti bilaterali li ma kinux fid-dominju pubbliku. Skont l-Italja, il-Kummissjoni żbaljat meta għamlet paragun ibbażat fuq prezzijiet reġistrati fil-boroż tal-enerġija, billi parti marġinali biss mill-provvisti tal-enerġija ta’ dawn l-impriżi nxtrat fil-boroż.

(93) Skont l-Italja, il-prezzijiet innegozjati permezz ta’ kuntratti bilaterali jkunu favorevoli għall-konsumaturi biss jekk il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħżlu liberament il-fornituri tagħhom u s-sors tal-elettriku li kien prodott bl-użu ta’ teknoloġiji kompetittivi. Dan ma kienx possibbli f'Sardegna, fejn impjanti tal-ġenerazzjoni tal-enerġija ma setgħux jipproduċu elettriku bl-irħis billi ma kellhomx aċċess għal gass naturali. Barra minn hekk, investimenti ġodda fil-ġenerazzjoni tal-enerġija moderna kienu skoraġġiti bl-interkonnessjoni elettrika limitata li għamlitha impossibbli li jiġi esportat l-elettriku. Fattur ieħor kien il-konċentrazzjoni tas-suq u r-rwol li kellhom l-operaturi tradizzjonali.

(94) Skont l-Italja, f'dawn iċ-ċirkustanzi, kien hemm ġustifikazzjoni għall-applikazzjoni ta’ tariffi li stabbilizzaw il-prezzijiet tal-elettriku sakemm tinkiseb kompetizzjoni aktar effettiva fis-suq tal-elettriku. L-Italja reġgħet argumentat li t-tariffi preferenzjali stimulaw il-mekkaniżmu ta’ suq kompetittiv għal kollox.

(95) Fir-rigward tal-kapaċità żejda fil-ġenerazzjoni tal-elettriku li wasslet lill-Kummissjoni biex tiddubita jekk il-prezzijiet tal-enerġija f'Sardegna kinux ogħla milli fil-peniżola Taljana (billi l-kapaċità żejda għandha pjuttost tinkoraġġixxi lill-produtturi biex ibiegħu bi prezzijiet kompetittivi lill-konsumaturi l-kbar — ara l-premessa 47), l-Italja għamlet l-argumenti li ġejjin. Il-kapaċità żejda fil-ġenerazzjoni tal-elettriku f'Sardegna ma setgħetx twassal għall-prezzijiet orħos għall-konsumaturi, għaliex f'dan il-każ speċifiku l-kapaċità żejda kienet ir-riżultat ta’ interkonnessjoni limitata fejn għalhekk sar meħtieġ biex tiġi stabbilita riżerva tal-enerġija għolja ħafna sabiex tiġi ssalvagwardjata l-kontinwità tal-provvisti tal-elettriku fil-gżira (32). Billi din ir-riżerva kienet fi kwalunkwe każ remunerata permezz ta’ ħlasijiet imposti fuq l-utenti finali tal-elettriku kollha, il-fornituri tal-enerġija ma kellhom l-ebda interess li jbiegħu l-elettriku prodott bl-użu ta’ din il-kapaċità mhux użata bi prezzijiet aktar kompetittivi.

L-għajnuna hija proporzjonata

(96) Skont l-Italja l-miżura kienet proporzjonata, għaliex il-prezz iffissat mill-AEEG għall-2005 (ara l-premessa 34 aktar “il fuq) kien jikkorrispondi mal-prezz medju mħallas fl-UE mill-kompetituri tal-benefiċjarji, li kien ikkalkulat oġġettivament mir-regolatur. L-Italja indikat ukoll li fi Stati Membri b”tariffi rregolati konsumaturi industrijali kbar ħallsu prezzijiet baxxi ta’ Eur 25 kull MWh għall-provvisti tal-elettriku tagħhom fl-2005.

(97) Għalhekk l-Italja kkontestat id-dejta sottomessa mill-kwerelanti, li fil-fehma tagħha kienet metodoloġikament diffettuża billi stmat iżżejjed il-prezzijiet tal-elettriku medji mħallsin mill-kompetituri tal-benefiċjarji fl-UE.

L-għajnuna hija temporanja u ta’ karattru ta’ tnaqqis progressiv

(98) Skont l-Italja, id-durata tal-iskema għal sitt snin pjuttost milli ħamsa, kien iġġustifikat mill-ħtieġa li wieħed jistenna t-tlestija tal-infrastruttura tal-enerġija.

(99) L-Italja sostniet ukoll li ġiet sodisfatta l-ħtieġa li jkun hemm il-karattru ta’ tnaqqis progressiv: it-tariffi kienu ta’ karattru ta’ tnaqqis progressiv għaliex kienu aġġustati fuq il-bażi ta’ medja peżata ta’ varjazzjonijiet fil-boroż tal-enerġija ta’ Amsterdam u ta’ Frankfurt u setgħu jiżdiedu biss imma mhux jonqsu.

(100) It-tariffi kienu marbutin ma’ varjazzjonijiet tal-prezz fil-boroż tal-enerġija għaliex, skont l-Italja, dan kien punt ta’ referenza oġġettiva li rrappreżenta inġenerali x-xejret fil-prezzijiet tal-enerġija. Madankollu, l-Italja sostniet li ż-żidiet fil-prezz attwali għall-utenti li jikkunsmaw ħafna enerġija tal-UE kienu ġeneralment orħos konsiderevolment miż-żidiet reġistrati fil-boroż, billi dawn l-utenti ħallsu prezzijiet miftiehma permezz ta’ kuntratti bilaterali, jew iffissati mill-Istat fejn kien hemm tariffi regolati, u l-prezzijiet kienu inqas suġġetti għall-varjazzjoni.

(101) L-Italja kkonkludiet li ż-żieda annwali ta’ 4 % applikata għat-tariffi ta’ Sardegna kienet konformi maż-żiediet fil-prezzijiet fl-enerġija applikati lill-kompetituri tal-UE diretti tagħhom.

(102) L-Italja ġibdet l-attenzjoni għall-eżistenza fl-UE ta’ miżuri li kellhom effetti ekwivalenti għat-tariffi preferenzjali kkontestati, u argumentat li kollha kellhom jiġu vvalutati bl-istess mod, irrispettivament mill-forma tagħhom, billi l-għan komuni tagħhom kien li tiġi żgurata s-sopravivenza ta’ industriji li jikkunsmaw ħafna enerġija fl-UE u biex ma jitħallewx jitilqu 'l barra mit-territorju nazzjonali.

L-eliġibbiltà ta’ Sardegna għall-għajnuna reġjonali wara l-2007

(103) Għalkemm mill-2007 'l quddiem Sardegna ma setgħetx tibbenefika aktar mill-għajnuna operazzjonali reġjonali, l-Italja argumentat li l-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali ħasbu għal tneħħija gradwali ta’ skemi li kienu għaddejjin fi żmien li reġjun waqaf milli jkun eliġibbli għall-eżenzjoni fl-Artikolu 107(3)(a) TFUE. Għalhekk il-Kummissjoni kienet għadha f'pożizzjoni li tawtorizza l-miżura taħt l-Għajnuna Reġjonali tal-2007. Fi kwalunkwe każ, l-Italja sostniet li l-miżura kkontestata ma għandhiex tiġi kkunsidrata bħala għajnuna operazzjonali ordinarja.

L-ebda impatt fuq il-kummerċ ġewwa l-Unjoni

(104) L-Italja sostniet għal darba'oħra li t-tariffi ma kinux jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri, fuq il-bażi tal-argumenti msemmijin diġà fir-rigward tal-aluminju, iż-żingu u ċ-ċomb fil-premessa 76. L-Italja argumentat li l-istess raġunament kien japplika għall-industrija kimika. L-Italja indikat li fl-2003 importazzjonijiet ta’ prodotti kimiċi ġewwa l-Italja kienu qabżu l-esportazzjonijiet, u li l-produzzjoni tal-UE u dik Taljana kienet naqset mill-2001. B'referenza speċifika għall-produzzjoni tal-PVC, li kien l-applikazzjoni ewlenija tal-kloru, l-Italja semmiet bilanċ negattiv ta’ produzzjoni fil-pajjiż: fl-2002, 470 000 tunnellata ta’ PVC biss ġew prodotti fl-Italja, filwaqt li l-konsum kien ta’ 970 000 tunnellata.

5. VALUTAZZJONI TAL-MIŻURA

5.1. L-eżistenza tal-għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107(1) TFUE

(105) Miżura tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 107(1) TFUE jekk jiġu sodisfatti l-kundizzjonijiet li ġejjin: il-miżura (a) tagħti vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarju; (b) tingħata mill-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat; (c) hija selettiva; u (d) taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u tista' toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni fi ħdan l-UE.

5.1.1. Eżistenza ta’ vantaġġ

(106) Taħt l-arranġamenti tat-tariffa tal-2004 u l-2005, l-Istat intervjena biex jissussidja l-prezz tal-elettriku negozjat mill-benefiċjarji mal-fornituri tagħhom. Pereżempju, fl-2004 fuq il-bażi ta’ kuntratti ta’ provvista bilaterali fis-seħħ dak iż-żmien u fin-nuqqas ta’ ħlasijiet kumpensatorji, Portovesme kienet tħallas Eur 63 kull MWh (33) u Eurallumina Eur 65.95. Dawn iċ-ċifri ġew ipprovduti mill-Italja u l-benefiċjarji nnifishom u għalhekk mhumiex ikkontestati.

(107) Skont dejta li pprovdiet l-Italja, fl-2005 l-prezz tal-elettriku nnegozjat minn Syndial mal-fornitur tagħha qabeż Eur 60 kull MWh, filwaqt li t-tariffa niżżlitu għal Eur 27 kull MWh. Ir-raġuni wara ż-żewġ miżuri kienet li l-Istat kien jirrimborża lill-benefiċjarji l-kostijiet żejda li kellhom biex jixtru l-elettriku f'Sardegna paragunat ma’ prezzijiet medji mħallsin mill-kompetituri tal-UE tagħhom.

(108) Portovesme tikkontendi li l-prezz preferenzjali jikkorrispondi mal-prezz li jipprevali f'suq kompetittiv kollu kemm hu, u għalhekk ma jipprovdix vantaġġ. Il-Kummissjoni diġà ċaħdet din il-forma ta’ raġunament fil-każ Alcoa, li kien jrrigwarda prattikament tariffi identiċi. Meta tiġi vvalutata l-preżenza ta’ vantaġġ, la l-qrati tal-Unjoni u lanqas il-Kummissjoni qatt ma kkunsidraw il-kundizzjonijiet li jipprevalu f'suq ipotetiku li ffunzjona aħjar. Il-qafas ta’ referenza dejjem kien il-kundizzjonijiet li jipprevalu fis-swieq attwali kkonċernati (34).

(109) Dan l-argument jippresupponi wkoll li fejn suq ma kienx qed jiffunzjona sew Stat Membru jkun ġġustifikat li jiffissa prezzijiet li jissimulaw kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni effettiva (ara l-kumment tal-Italja fil-premessa 72 aktar 'il fuq).

(110) Dan ir-raġunament ma jistax jiġi aċċettat billi jmur kontra l-prinċipju stabbilit fil-ġurisprudenza tal-UE li jgħid li “il-fatt li Stat Membru jipprova japprossima, permezz ta” miżuri unilaterali, il-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni eżistenti f'ċertu settur ekonomiku ma’ dawk li jipprevalu fi Stati Membri oħra ma jistax ineħħi minn dawn il-miżuri l-karattru ta’ għajnuna (35). Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-istess prinċipju japplika għal sitwazzjonijiet meta Stat Membru jipprova japprossima kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ma’ dawk li jipprevalu f'suq kompetittiv għal kollox.

(111) Barra minn dan, jekk din is-sottomissjoni kellha tiġi aċċettata, ma jkunx hemm għajnuna mill-Istat meta Stat Membru jagħti sussidju biex ineħħi d-differenza bejn prezz negozjat liberament bejn żewġ operaturi tas-suq u l-prezz teoretiku fejn seta' ntlaħaq ftehim f'kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni sħiħa. Dan ixejjen l-iskop fundamentali tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat.

(112) L-Italja tikkontendi li dawn it-tariffi huma identiċi mat-tariffa Alumix, li l-Kummissjoni kkunsidrat li ma tikkostitwixxix għajnuna (ara l-premessa 72 aktar 'il fuq), u għandhom bl-istess mod jiġu kkunsidrati bħala ħielsa mill-għajnuna.

(113) Il-Kummissjoni tindika li s-sitwazzjoni li fiha l-Kummissjoni ħadet pożizzjoni fil-każ Alumix kienet differenti ħafna. F’Alumix, it-tariffa ngħatat minn ENEL, li f'dak iż-żmien kien korp pubbliku li jissupplixxi l-elettriku fuq bażi ta’ monopolju f'suq tal-elettriku li kien għadu jrid jiġi liberalizzat (36). F'dik is-sitwazzjoni, il-Kummissjoni kellha tiżgura jekk ENEL kienx qed ibiegħ bi prezz baxx artifiċjali jew kiex qed jaġixxi bħala operatur ta’ ekonomija tas-suq razzjonali. Minħabba l-monopolju fuq il-ġenerazzjoni tal-elettriku u l-provvista f'idejn ENEL, ma kienx hemm prezz tas-suq kompetittiv li l-Kummissjoni setgħet tirriferi għalih biex tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ vantaġġ. Għaldaqstant, il-Kummissjoni fasslet metodu biex tidentifika l-orħos prezz tas-suq teoretiku li bih fornitur razzjonali jkun ippreparat li jbiegħ lill-“aħjar klijent tiegħu”.

(114) Madankollu, dan il-metodu ma jistax jiġi applikat f'sitwazzjoni fejn il-prezzijiet jiġu nnegozjati mill-utenti finali mal-fornituri tal-enerġija f'suq liberalizzat u huma ssussidjati minn ħlasijiet kumpensatorji ex post. Għalhekk l-analiżi fid-deċiżjoni Alumix, u l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni f'dak il-każ, huma manifestament mingħajr rilevanza hawnhekk. Dan deher ċar fis-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza li kkonfermat id-deċiżjoni għall-ftuħ ta’ investigazzjoni formali f'Alcoa (37) (paragrafu 132 tas-sentenza).

(115) F'dan il-każ, il-prinċipju ta’ operatur tas-suq ma japplikax. Il-pożizzjoni jkollha tiġi vvalutata fid-dawl tat-test tal-operatur tas-suq jekk l-Istat biegħ l-elettriku lill-kumpanniji kkonċernati, jew direttament jew permezz ta’ kumpannja li tkun proprjetà tal-Istat, kif għamlet f'Alumix. Imma hawnhekk l-elettriku huwa pprovdut minn kumpanniji privati. Għalhekk ma hemm l-ebda bżonn, kif kien hemm f'Alumix, li jiġi eżaminat jekk l-aġir tal-Istat kienx paragunabbli ma’ dak ta’ operatur razzjonali fis-suq.

(116) Għandu jiġi konkluż li s-sistemi ta’ ħlas kumpensatorju tal-2004 u l-2005 jimmitigaw l-imposti pagabbli skont il-kuntratti ta’ provvista konklużi mill-benefiċjarji li normalment ikollhom jiġu inklużi fil-baġits tal-kumpanniji. Għalhekk skont ġurisprudenza stabbilita, il-miżuri kkontestati jagħtu vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarji (38).

5.1.2. Selettività

(117) Billi t-tariffi tal-elettriku preferenzjali fl-Italja jingħataw esklussivament lil impriżi li joperaw faċilitajiet eżistenti li jinsabu f'Sardegna u li jappartjenu għal lista magħluqa ta’ industriji identifikati fl-istrumenti leġiżlattivi u regolatorji li jagħmlu l-bażi legali tal-miżuri, il-vantaġġ li jipprovdu huwa wieħed selettiv.

5.1.3. Riżorsi tal-Istat u attribwibbiltà lill-Istat

(118) Hija ġurisprudenza stabbilita li vantaġġ jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fl-ambitu tal-Artikolu 87(1) TFUE biss jekk jingħata direttament jew indirettament permezz tar-riżorsi tal-Istat (39) u huwa imputabbli lill-Istat (40).

(119) Kif spjegat fil-premessa 28, dawn il-ħlasijiet kumpensatorji inkwistjoni huma ffinanzjati permezz ta’ imposta parafiskali miġbura mill-Cassa Conguaglio permezz tal-komponent A4 tat-tariffa tal-elettriku. Din l-imposta hija obbligatorja billi tiġi imposta permezz ta’ deċiżjonijiet tal-AEEG li jimplimentaw il-leġiżlazzjoni nazzjonali. Il-Cassa Conguaglio hija korp pubbliku stabbilit bil-liġi li jaqdi l-funzjonijiet tiegħu fuq il-bażi ta’ struzzjonijiet preċiżi preskritti fid-deċiżjonijiet tal-AEEG.

(120) Hija ġurisprudenza stabbilita wkoll li d-dħul mill-imposta li hija obbligatorja skont il-liġi nazzjonali u titħallas lil korp stabbilit bil-liġi jikkostitwixxi riżorsa tal-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat meta jkun intiż għall-finanzjament ta’ miżura li tissodisfa kriterji oħrajn ta’ dak l-Artikolu (41).

(121) L-Italja tistrieħ fuq is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja PreussenElektra (42) biex tissostanzja t-teżi li l-miżura inkwistjoni mhijiex iffinanzjata permezz tar-riżorsi tal-Istat. L-Italja targumenta li l-fondi meħtieġa biex tiġi ffinanzjata t-tariffa jiġu ttrasferiti minn terzi privati (il-konsumaturi tal-elettriku) lil terzi privati (il-benefiċjarji); ir-rwol tal-Istat huwa ristrett għall-adozzjoni ta’ liġi li teħtieġ il-ħlas tas-somom meħtieġa, mingħajr diskrezzjoni biex wieħed jiddisponi mill-fondi ħlief għall-implimentazzoni tal-iskema statutorja. B’mod partikolari, skont l-Italja u ħafna mill-benefiċjarji, il-Cassa Conguaglio ma tista' teżerċita l-ebda kontroll fuq il-fondi u hija sempliċiment intermedjarju ta’ kontabbiltà.

(122) Fil-kawża PreussenElektra, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li obbligu impost fuq impriżi privati li jipprovdu l-elettriku biex jixtru elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli bi prezzijiet minimi ogħla mill-valur ekonomiku reali ta’ dak it-tip ta’ elettriku ma kienx jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat għaliex il-miżura ma kienet tinvolvi l-ebda trasferiment dirett jew indirett ta’ riżorsi tal-Istat.

(123) Il-Kummissjoni tindika li fi PreussenElektra r-riżorsi meħtieġa għall-finanzjament tal-miżura ġew ipprovduti mill-fornituri tal-elettriku direttament lill-produtturi ta’ enerġiji rinnovabbli, mingħajr ma għaddew minn kwalunkwe korp pubbliku. F'dik is-sistema, is-somom li għandhom jiġu ttrasferiti qatt ma setgħu jkunu għad-dispożizzjoni tal-awtoritjaiet tal-Istat Membru. Madankollu, f'dan il-każ partikolari, il-flus jgħaddu minn korp pubbliku, il-Cassa Conguaglio qabel ma jiġu mgħoddija lill-benefiċjarju finali. Għalhekk PreussenElektra tindirizza ċirkustanzi fattwali differenti, u mhijiex rilevanti għall-każ preżenti.

(124) Lanqas is-sentenza f'Pearle (43) ma hija ta’ għajnuna għall-Italja jew il-benefiċjarji. F'Pearle, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, f'ċerti kundizzjonijiet speċifiċi, id-dħul tal-imposta li għadda minn korp pubbliku ma kienx jikkostitwixxi riżorsi tal-Istat. F'Pearle, il-miżuri kienu ffinanzjati għal kollox minn settur kummerċjali partikolari fuq l-inizjattiva esklussiva ta’ dak is-settur kummerċjali. Il-flus inġabru permezz ta’ imposta parafiskali li għaddiet minn korp pubbliku li dak iż-żmien ma setax jiddisponi mill-fondi b'mod liberu. Barra minn hekk, kien hemm korrispondenza bejn l-entitajiet li ħallsu l-imposta u dawk li rċevew il-benefiċċji tal-miżura.

(125) L-Italja tikkontendi li l-Cassa Conguaglio ma għandha l-ebda diskrezzjoni fil-ħlas tal-fondi, li huma intiżi għall-finanzjament tat-tariffi u qatt ma jidħlu fil-“perimetru tal-finanzi pubbliċi”. Għalhekk l-Istat ma jistax jiddisponi minn dawk il-fondi u, konsegwentement, il-fondi ma jikkostitwixxux riżorsi tal-Istat.

(126) Bħala osservazzjoni preliminari, għandu jiġi indikat li, filwaqt li ċerti kriterji ta’ Pearle jistgħu jiġu kkunsidrati suġġettivament bħala aktar ċentrali minn oħrajn, ma hemmx “kriterju ewlieni” f'Pearle. It-testijiet enumerati fis-sentenza huma kumulattivi. Din hija l-interpretazzjoni wkoll li tat il-Qorti tal-Prim'Istanza f'Earl Salvat, meta eżaminat imposta parafiskali sfidata f'dik il-kawża fid-dawl tal-kriterji kollha ta’ Pearle (44).

(127) Qabel ma kkunsidrat ir-rwol tal-Cassa Conguaglio, il-Kummissjoni aċċertat ruħha jekk humiex sodisfatti l-kriterji l-oħrajn enumerati f'Pearle. Hawnhekk huwa ċar, b'kuntrast mal-kawża Pearle, li t-tariffi kkontestati kienu stabbiliti fuq inizjattiva tal-Istat u mhux fuq l-inizjattiva ta’ settur ekonomiku. Barra minn hekk, f'Pearle, il-benefiċjarji tal-miżura kienu wkoll l-uniċi kontributuri tar-riżorsi użati, u għalhekk l-intervent tal-korp pubbliku ma ħoloqx vantaġġ li kien jikkostitwixxi piż addizzjonali fuq l-Istat. F'dan il-każ inkwistjoni, il-benefiċjarji ma jġorrux il-piż finanzjarju tal-imposta, li jistrieħ biss fuq il-konsumaturi tal-elettriku. Għalhekk wieħed ma jistax jistrieħ validament fuq is-sentenza Pearle irrispettivament minn jekk hemmx mertu fl-argument li l-Cassa Conguaglio hija sempliċiment intermedjarju ta’ kontabbiltà.

(128) Issa fir-rigward tal-Cassa Conguaglio, il-Kummissjoni tindika li, skont ġurisprudenza stabbilita, ma għandha ssir l-ebda distinzjoni bejn każijiet fejn l-għajnuna tingħata direttament mill-Istat u każijiet fejn tingħata minn korp pubbliku jew privat maħtur jew stabbilit mill-Istat (45). Għalhekk l-istatus pubbliku jew privat tal-Cassa Conguaglio mhuwiex fattur determinanti għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat. Il-fatt li l-Cassa Conguaglio hija korp pubbliku ma jfissirx awtomatikament li huwa applikabbli l-Artikolu 107 TFUE (46); bl-istess mod, l-intervent ta’ korp privat fih innifsu ma jipprekludix l-applikazzjoni ta’ dak l-Artikolu.

(129) Madankollu, l-analiżi ma tistax tiġi limitata għall-poteri tal-Cassa Conguaglio fil-kapaċità tagħha ta’ korp pubbliku. Anzi, li għandha tiġi aċċertata hija l-kwistjoni aktar ġenerali jekk l-Istat, kemm direttament jew permezz ta’ xi korp ieħor maħtur minnu, jistax jeżerċita kontroll fuq fondi użati għall-finanzjament tat-tariffa. L-istess test għandu jiġi applikat jekk il-Cassa Conguaglio kienet korp privat.

(130) Is-sentenza riċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Essent (47) tipprovdi gwida definittiva fuq dan il-punt. Fil-każ Essent, il-Pajjiżi l-Baxxi kienu introduċew permezz ta’ liġi soprataxxa fuq it-tariffi tal-elettriku. Is-soprataxxa tħallset mill-konsumaturi tal-elettriku lill-operaturi tan-netwerks, li min-naħa tagħhom ittrasferixxew il-flejjes lill-kumpanija SEP. SEP ma kellhiex diskrezzjoni fil-ġestjoni tal-fondi u kienet topera taħt kontroll mill-qrib tal-awtoritajiet. Il-Qorti kkonkludiet li d-dħul mis-soprataxxa kien jikkostitwixxi riżorsi Statali, għaliex is-soprataxxa fuq it-tariffa kienet imposta permezz ta’ liġi nazzjonali, u għaldaqstant kienet tikkostitwixxi imposta. SEP ma kinitx awtorizzata tutilizza d-dħul mis-soprataxxa għal raġunijiet diversi minn dawk stipulat fil-liġi, u għalhekk ir-riżorsi baqgħu taħt il-kontroll pubbliku u għalhekk baqgħu għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali. Il-Qorti kkunsidrat li dan kien biżżejjed biex dawn il-flus jiġu kkaratterizzati bħala riżorsi tal-Istat.

(131) Ix-xebħ mal-każ inkwistjoni huwa evidenti. Is-soprataxxa fuq il-prezz tal-elettriku użata biex tiffinanzja t-tariffi kkontestati hawnhekk hija imposta, bħal fil-każ Essent, bil-liġi. Il-Cassa Conguaglio għandha l-istess rwol bħal SEP, minħabba li tiċċentralizza u tamministra d-dħul mill-imposta parafiskali, u hija suġġetta għall-istess obbligi, għaliex ma tistax tutilizza d-dħul mis-soprataxxa għal għanijiet differenti minn dawk preskritti mil-liġi (il-finanzjament tal-iskemi tariffarji preferenzjali). L-Istat jista' jikkontrolla u jorjenta l-użu tar-riżorsi: il-Cassa Conguaglio twettaq il-funzjoni tagħha ta’ kontabbiltà fuq struzzjonijiet preċiżi tal-AEEG, li taġixxi skont poteri statutorji u/jew timplimenta l-liġi nazzjonali. Għalhekk, ir-riżorsi amministrati mill-Cassa Conguaglio jibqgħu dejjem taħt il-kontroll pubbliku.

(132) Din l-analiżi hija konsistenti mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-każ Taljan dwar kostijiet mhux rekuperabbli li kienet ikklassifikat bħala riżorsi pubbliċi l-flus amministrati mill-Cassa Conguaglio fil-kont A6 (48).

(133) Il-klassifikazzjoni bħala riżorsi tal-Istat tal-flus amministrati mill-Cassa Conguaglio ġiet ikkonfermata mis-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza fil-kawża Iride (49).

(134) Il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni tal-Italja kienet diġà ddeċidiet li l-Cassa Conguaglio mhijiex persuna ġuridika distinta mill-Istat Taljan, u li huwa dan tal-aħħar li jeħtieġ jiġi kkunsidrat is-sid tal-flus trasferiti lill-Cassa Conguaglio, anki jekk dawn il-flus kienu ġejjin minn entitajiet privati u kienu intiżi għal impriżi privati (Sentenza Nru 11632/03 tat-3 ta’ April 2003). Fil-kawża Iride, ir-rikorrenti Iride SpA u Iride Energia SpA fetħu kawża fil-Qorti tal-Prim'Istanza fejn ikkontestaw deċiżjoni li biha l-Kummissjoni kienet kkategorizzat bħala riżorsi Statali l-fondi amministrati mill-Cassa Conguaglio fuq il-kont A6. L-argumenti mressqa mir-rikorrenti kienu simili ħafna. Huma kkontestaw is-sustanza tas-sentenza tal-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, bl-argument li r-rwol tal-Cassa Conguaglio kien dak ta’ sempliċi intermedjarja tal-kontabbiltà bejn ċittadini privati suġġetti għal obbligu finanzjarju u l-benefiċjarji tal-fondi kkonċernati, rwol li ma kienx jippermetti lill-Cassa Conguaglio, lanqas għal żmien qasir, tutilizza l-flus depożitati. Ir-rikorrenti, sostnew ukoll li l-ġurisprudenza żviluppata fi PreussenElektra kienet applikabbli.

(135) Il-Qorti tal-Prim'Istanza, wara li enfasizzat li ma kellhiex il-ġurisdizzjoni li tistħarreġ l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni Taljana tal-Qorti tal-Kassazzjoni, ikkonfermat li l-flus depożitati fil-kont A6 tal-Cassa Conguaglio kellhom jiġu kklassifikati bħala riżorsi tal-Istat mhux biss għaliex huma proprjetà tal-Istat iżda wkoll għaliex baqgħu taħt il-kontroll kostanti tiegħu (50).

(136) Din il-konklużjoni kienet tirrigwarda il-kont A6 tal-Cassa Conguaglio, użat biex jiffinanzja l-kostijiet mhux rekuperabbli fis-settur tal-elettriku tal-Italja. Madankollu, tista’ loġikament tiġi estiża għall-komponent A4, li jiffinanzja t-tariffi kkontestati. Is-sentenza tal-Qorti tal-Kassazzjoni kienet ibbażata fuq analiżi tal-persuna ġuridika tal-Cassa Congiaglio, u l-konklużjoni tagħha rigward il-proprjetà tal-Istat għalhekk tapplika għall-flejjes kollha amministrati mill-Cassa Conguaglio. L-istess ħaġa hija valida għall-konklużjoni tal-Qorti tal-Prim'Istanza li l-Istat jista' jikkontrolla r-riżorsi amministrati mill-Cassa Conguaglio. M'hemmx differenza bejn il-kont A6 u l-komponent A4, għajr għad-destinazzjoni tar-riżorsi (li jkopru il-ħlas tal-kostijiet mhux rekuperabbli fil-każ tal-kont A6, u l-finanzjament tat-tariffi preferenzjali fil-każ tal-komponent A4). Għalhekk, il-flejjes trasferiti lil benefiċjarji f'Sardegna mill-komponent A4 jeħtieġu wkoll jiġu kklassifikati bħala riżorsi pubbliċi.

(137) Barra milli jiġu ffinanzjati permezz ta’ riżorsi tal-Istat, it-tariffi kkontestati huma attribwibbli wkoll lill-Istat minħabba li l-bażi legali tal-miżuri hija stipulata fil-leġiżlazzjoni nazzjonali u digrieti u fid-deċiżjonijiet tal-AEEG li hija korp pubbliku, fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet ta’ awtorità pubblika tagħha (51).

5.1.4. Effett fuq il-kummerċ u d-distorsjoni tal-kompetizzjoni

(138) Fir-rigward tal-effett tal-miżuri fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u d-distorsjoni fil-kompetizzjoni riżultanti, ma hemmx dubju li s-swieq kkonċernati (ċomb, żingu, fidda, aluminju u kloru/soda) huma mftuħin għal kollox għall-kompetizzjoni. Dan fih innifsu huwa biżżejjed biex jistabbilixxi li t-tariffi għandhom effett fuq il-kummerċ intra-Unjoni.

(139) Minkejja dan, il-Kummissjoni kkunsidrat l-argument magħmul mill-benefiċjarji u mill-Italja li fl-industrija tal-metalli (l-argument ma sarx espressament fir-rigward tal-kloru) it-tariffi ma għandhom l-ebda effett fuq il-kummerċ u ma jagħmlux distorsjoni fil-kompetizzjoni għaliex ma hemmx flussi tal-kummerċ attwali bejn l-Istati Membri; flussi tal-kummerċ bħal dawn mhumiex probabbli li jiżviluppaw, u fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari tal-industrija t-tariffi ma jagħmlux ħsara lill-kompetituri tal-benefiċjarji fl-Unjoni.

(140) Fid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni u s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma ġie aċċettat li nuqqas ta’ flussi tal-kummerċ attwali juri li miżura ta’ għajnuna m'għandhiex effett fuq il-kummerċ intra-Unjoni. Il-Qorti fil-fatt dejjem affermat li l-għajnuna lil impriża tista' tkun ta’ natura tali li jkollha impatt fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u li toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni anki jekk din l-impriża li tibbenefika ma tipparteċipax hija stess fil-kummerċ intra-Unjoni. Fejn Stat Membru jagħti għajnuna lil impriża, il-produzzjoni domestika tista' għal dik ir-raġuni ma tvarjax jew tiżdied, bir-riżultat li impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħrajn għandhom inqas possibbiltà jesportaw il-prodotti tagħhom lejn is-suq ta’ dak l-Istat Membru (52).

(141) Barra minn hekk, il-bixra ta’ tnaqqis fil-produzzjoni fl-UE u żieda fl-importazzjoni minn pajjiżi mhux tal-Unjoni, bi flussi kummerċjali limitati jew ineżistenti bejn l-Istati Membri mhix ħaġa rari: anzi hija tipika tas-setturi li jiltaqgħu ma’ diffikultajiet strutturali u/jew huma suġġetti għal pressjoni kompetittiva qawwija. Dawn l-industriji huma partikolarment sensittivi għall-miżuri adottati mill-Istati Membri biex itejbu l-pożizzjoni kompetittivà tal-industriji nazzjonali tagħhom.

(142) Huwa irrilevanti l-fatt li l-produzzjoni taż-żingu, iċ-ċomb u l-fidda fl-Italja hija żgħira wisq biex taffettwa l-prezz ta’ referenza. L-eżistenza ta’ prezz ta’ referenza għal dawn il-metalli, li mhux influwenzat faċilment mill-kundizzjonijiet ta’ produzzjoni fi Stat Membru wieħed, ma teskludix l-eżistenza ta’ kompetizzjoni bejn impriżi li jinsabu fiż-ŻEE u li jbiegħu fuq is-suq globali tal-metalli. Wieħed jifhem li l-għajnuna lill-benefiċjarji ta’ Sardegna ma tippermettilhomx li jnaqqsu l-prezz dinji għall-prodotti tagħhom u li tkeċċi kompetituri barra mis-suq u li produtturi Ewropej oħrajn jistgħu jibqgħu attivi sakemm jirnexxielhom ibiegħu bi profitt għall-prezz dinji. Madankollu, il-profitti miksubin fl-Italja grazzi għat-tariffi tal-elettriku sussidjati jsaħħu, f'sens ġenerali, il-pożizzjoni kompetittiva tal-kumpanniji. Pereżempju, ir-riżervi kapitali akkumulati jistgħu jintużaw biex jieħdu f'idejhom kompetituri u jkabbru s-sehem tagħhom fis-suq. Dan ir-raġunament huwa aktar u aktar rilevanti meta jiġi kkunsidrat li wħud mill-benefiċjarji jappartjenu lil kumpanniji multinazzjonali (53).

(143) Kuntrarjament għal dak li qed isostnu l-benefiċjarji, il-fatt li l-prezz imħallas fl-Italja fis-setturi kkonċernati huwa paragunabbli mal-prezz tal-elettriku medju mħallas fl-Ewropa mill-produtturi kompetituri ma jistax jitqies bħala evidenza li l-interessi ta’ produtturi Ewropej oħrajn mhumiex mhedda mit-tariffa Taljana. Ġie stabbilit b'mod ċar fil-Kawża C-372/97 l-Italja vs Il-Kummissjoni li miżuri unilaterali immirati biex japprossimaw il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fi Stat Membru ma’ dawk prevalenti fi Stati Membri oħra għandhom impatt fuq il-kummerċ (u għaldaqstant ma jistgħux jaħarbu mid-definizzjoni ta’ għajnuna). Barra minn hekk, uħud mill-ftehimiet għall-provvista tal-enerġija fis-seħħ f'pajjiżi Ewropej oħra jistgħu jinvolvu għajnuna mill-Istat u l-Kummissjoni bdiet investigazzjonijiet fil-fond rigward diversi miżuri ta’ dan it-tip (54). Anke jekk din id-difiża ma tressqitx espliċitament mill-Italja jew Alcoa, il-Kummissjoni tikkunsidra li huwa importanti li tfakkar il-prinċipju li l-eżistenza ta’ għajnuna illegali f'ċerti Stati Membri ma tiġġustifikax l-adozzjoni ta’ miżuri simili minn xi Stat Membru ieħor.

(144) Fi kwalunkwe każ, l-ilmenti rċevuti mill-kompetituri tal-benefiċjarji jipprovdu indikazzjoni li t-tariffi kkontestati jqajmu problemi ta’ kompetizzjoni u jaffettwaw il-kummerċ ġewwa l-Unjoni.

(145) Barra minn hekk, l-Italja ma nnotifikatx it-tariffi tal-2004. Skont ġurisprudenza stabbilita, meta għajnuna ma tkunx ġiet innotifikata, il-Kummissjoni mhijiex obbligata li turi l-konsegwenzi attwali tal-miżura fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ bejn l-Istati Membri: ’Fil-fatt, kieku l-Kummissjoni kellha turi fid-Deċiżjoni tagħha l-konsegwenzi effettivi ta’ għajnuniet diġà mogħtija, dan jiffavorixxi l-Istati Membri li jagħtu għajnuna bi vjolazzjoni tal-obbligu ta’ notifika skont l-Artikolu 93(3) tat-Trattat KE, għad-detriment ta’ dawk li jinnotifikaw il-pjanijiet ta’ għajnuna.’ (55)

(146) Għaldaqstant, wieħed irid jikkonkludi li t-tariffi preferenzjali tal-elettriku kkontestati x'aktarx itejbu l-pożizzjoni kompetittiva tal-benefiċjarji tagħhom fil-konfront tal-impriżi kompetituri fl-UE. Hija ġurisprudenza stabbilita li f'tali ċirkustanzi għandu jiġi kkunsidrat li kien hemm effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u li kien hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni (56).

5.1.5. Konklużjonijiet fuq il-preżenza tal-għajnuna

(147) Il-Kummissjoni tikkonkludi li t-tariffi tal-2004 u l-2005 jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) TFUE u jistgħu jiġu awtorizzati biss jekk jikkwalifikaw għal waħda mill-eżenzjonijiet ipprovduti fit-Trattat. Din il-konklużjoni hija konsistenti ma’ dik fil-każ Alcoa, li kien jikkonċerna prattikament l-istess tariffi.

5.2. Għajnuna ġdida jew għajnuna eżistenti

(148) Is-sitwazzjonijiet fejn miżura tikkostitwixxi għajnuna eżistenti huma elenkatii b'mod eżawrjenti fl-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (57).

(149) M'hemmx dubju li l-miżuri inkwistjoni ma ġewx implimentati qabel l-adeżjoni tal-Italja fl-Unjoni (l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament), ma jistgħux jiġu kkunsidrati awtorizzati minħabba n-nuqqas min-naħa tal-Kummissjoni li tieħu deċiżjoni fiż-żmien preskritt mill-iskadenzi proċedurali (l-Artikolu 1(b)(iii)) u ma jistgħux jiġu kkunsidrati għajnuna eżistenti minħabba l-iskadenza tal-preskrizzjoni (l-Artikolu 1(b)(iv)). Ma sarux għajnuna bħala riżultat tal-evoluzzjoni tas-suq komuni u mingħajr ma nbidlu mill-Istat Membru (l-ewwel sentenza tal-Artikolu 1(b)(v)).

(150) Fid-dawl ta’ dan li ntqal aktar 'il fuq, il-Kummissjoni tikkunsidra li t-tariffi kkontestati jikkostitwixxu għajnuna ġdida.

5.3. Leġittimità tal-għajnuna

(151) Skont l-Artikolu 108(3) TFUE, l-Istati Membri għandhom jinnotifikaw il-pjanijiet li jagħtu jew jimmodifikaw l-għajnuna, u ma jistgħux jagħtu bidu għal dawn il-miżuri proposti sakemm tkun ittieħdet deċiżjoni finali.

(152) Billi l-Italja ma nnotifikatx l-Artikolu 1 tad-Digriet tal-2004, it-tariffi tal-2004 jikkostitwixxu għajnuna illegali.

(153) Iżda l-Italja nnotifikat l-Artikolu 11(12) tal-Liġi Nru 80/2005, u ma implimentatx dik il-miżura. Għaldaqstant ikkonformat mal-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 108(3) TFUE.

6. KUMPATIBBILTÀ TAL-GĦAJNUNA

(154) B'deroga mill-projbizzjoni ġenerali dwar l-għajnuna mill-Istat kif stabbilita fl-Artikolu 107(1) TFUE, għajnuna tista' tiġi ddikjarata kumpatibbli jekk tikkwalifika għal waħda mill-eċċezzjonijiet elenkati fit-Trattat.

(155) It-tariffi tal-2004 u l-2005 jikkostitwixxu għajnuna operazzjonali. Għandu jiġi mwarrab l-argument tal-Italja li t-tariffi tal-2005 m'għandhomx jiġu kkunsidrati bħala għajnuna operazzjonali għaliex huma parti minn strateġija ta’ appoġġ reġjonali u huma suġġetti għal investiment produttiv. Minkejja li l-memorandum ta’ ftehim jipprovdi li l-benefiċjarji għandhom jagħmlu ċerti investimenti, il-komponent tal-għajnuna fit-tariffi preferenzjali tal-2005 mhuwiex proporzjonat man-nefqa eliġibbli, u mhuwiex suġġett għal intensità ta’ għajnuna massima. Ma hemmx indikazzjonijiet li l-miżura tikkonforma mal-kriterji ta’ investiment, jew li l-għajnuna hija proporzjonata. Minflok, il-miżura hija marbuta b'mod ċar mal-konsum tal-elettriku u mmirata biex ittaffi l-kostijiet biex ikun akkwistat l-elettriku, li huma kostijiet operazzjonali mġarrba mill-kumpanniji kkonċernati. Għaldaqstant ma tistax tiġi interpretata bħala għajnuna ta’ investiment.

(156) Fil-prinċipju, l-għajnuna operazzjonali hija inkumpatibbli mas-suq intern. Fil-Kawża C-86/89 L-Italja vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li ’l-għajnuna inkwistjoni, li ngħatat mingħajr kundizzjonijiet speċifiċi u unikament skont il-kwantitajiet utilizzati, għandha titqies bħala għajnuna operazzjonali lill-impriżi kkonċernati u li, bħala tali, affettwat il-kundizzjonijiet tal-kummerċ sa punt kuntrarju għall-interess komuni’ (58).

(157) Fil-Kawża T-459/93 Siemens vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Prim'Istanza kkonfermat il-prinċipju li “l-għajnuna operazzjonali, jiġifieri għajnuna mmirata biex tgħin impriża għall-ispejjeż li normalment hija stess ikollha ġġorr fil-kuntest tal-ġestjoni ta’ kuljum jew tal-attività normali tagħha, fil-prinċipju ma taqax fl-ambitu tal-Artikolu 92(3) msemmi [issal-Artikolu 107(3) TFUE]…Skont il-ġurisprudenza rilevanti, l-effett ta’ din l-għajnuna huwa fil-prinċipju li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni f'setturi fejn tingħata, filwaqt li, min-natura tagħha stess, ma tista' tilħaq l-ebda għan tal-eċċezzjonijiet imsemmijin aktar“il fuq”.

(158) Madanakollu, hemm sitwazzjonijiet definiti b'mod ċar fejn huwa possibbli li tingħata għajnuna operazzjonali. B'mod partikolari, għajnuniet operazzjonali għal għanijiet ambjentali jistgħu jingħataw taħt il-linji gwida tal-Komunità dwar għajnuna mill-Istat għall-protezzjoni tal-ambjent (59). Anki l-għajnuniet operazzjonali fir-reġjuni assistiti jistgħu jkunu awtorizzati fuq bażi eċċezzjonali bħala għajnuna reġjonali. Il-Kummissjoni eżaminat jekk it-tariffi kkontestati jistgħux jikkorrispondu ma’ waħda minn dawn il-kategoriji.

(159) Il-Kummissjoni tinnota li m'hemmx il-possibbiltà li t-tariffi jiġu awtorizzati bħala għajnuna ambjentali peress li l-għan tagħhom mhuwiex ta’ natura ambjentali.

6.1. Kumpatibbiltà mal-Linji gwida tal-1998 dwar għajnuna Reġjonali

(160) Tista' tingħata għajnuna operazzjonali b'mod eċċezzjonali f'żoni assistiti eliġibbli għal għajnuna taħt l-eżenzjoni tal-Artikolu 107(3)(a) TFUE. Ir-reġjun ta’ Sardegna, kien eliġibbli għal din l-għajnuna sal-aħħar tal-2006. Il-Kummissjoni għalhekk eżaminat jekk, matul dak il-perjodu, it-tariffi tal-2004 u tal-2005 setgħux jiġu awtorizzati taħt il-Linji gwida tal-1998 dwar l-Għajnuna Reġjonali.

(161) Skont il-paragrafu 4.15 tal-Linji gwida, l-għajnuna operazzjonali tista' tingħata f'każ eċċezzjonali, jekk (i) tkun ġustifikata skont il-kontribut li tagħti għall-iżvilupp reġjonali u min-natura tagħha u (ii) il-livell tagħha jkun proporzjonat mal-iżvantaġġi li tkun intiża biex itaffi. Huwa d-dmir tal-Istat Membru li juri l-eżistenza ta’ kwalunkwe nuqqas u jkejjel l-importanza tiegħu. Skont il-punt 4.17 tal-Linji gwida, l-għajnuna operazzjonali trid tkun limitata fiż-żmien u tonqos progressivament.

(162) Skont il-paragrafu 2 tal-Linji gwida, ’Ħlas wieħed ad hoc mogħti lil impriża waħda, jew għajnuna limitata għal qasam wieħed ta’ attività jistgħu jkollhom impatt qawwi fuq il-kompetizzjoni tas-suq ikkonċernat, filwaqt li hemm ir-riskju li l-effetti fuq l-iżvilupp reġjonali jkunu limitati żżejjed … Bħala konsegwenza, id-derogi inkwistjoni [mill-projbizzjoni ġenerali ta’ għajnuna] normalment jingħataw l-aktar għal skemi ta’ għajnuna multisettorjali miftuħa, f'reġjun determinat, għall-impriżi kollha fis-setturi kkonċernati.’ Tariffa għall-enerġija elettrika li tingħata b'mod selettiv lil impriżi individwali f'ċerti setturi, hija manifestament mhux konformi mal-ispirtu tal-għajnunia reġjonali li trid tkun multisettorjali. Madanakollu, minħabba li ma hemmx projbizzjoni assoluta għal għajnuna ad hoc, il-Kummissjoni eżaminat jekk hemmx ċirkustanzi eċċezzjonali li jiġġustifikawx l-għoti tat-tariffa.

(163) Il-Kummissjoni kkunsidrat, b'mod partikolari, in-nuqqasijiet tas-suq tal-elettriku f'Sardegna, kif iddokumentat mill-Italja u l-benefiċjarji, biex jiġi vvalutat jekk jikkostitwixxux żvantaġġ reġjonali.

6.1.1. Is-suq tal-elettriku ta’ Sardegna fil-kuntest Taljan

(164) Is-suq Taljan tal-enerġija elettrika huwa ġeneralment ikkonċentrat ħafna, għalkemm inqas fit-Tramuntana tal-pajjiż. L-operatur dominanti fiż-żoni kollha hija l-kumpanija monopolistika ENEL, ħlief f'Sardegna fejn jeżisti duopolju mal-E.ON. ENEL hija b'saħħitħa fis-suq u l-awtorità Taljana għall-kompetizzjoni sabet li kienet abbużat dan il-poter f'diversi okkażjonijiet. Il-prezzijiet tal-enerġija elettrika fl-Italja huma normalment għoljin, minħabba taħlita produttiva fil-parti l-kbira bbażata fuq fjuwil fossili (essenzjalment il-gass), in-nuqqas ta’ kapaċità nukleari u l-konġestjoni fl-interkonnetturi mal-kumplament tal-Ewropa.

(165) F'Sardegna, li tirrappreżenta 4,1 % tal-enerġija netta installata fl-Italja (60) l-elettriku huwa ġġenerat fil-parti l-kbira f'impjanti termoelettriċi bl-użu ta’ fjuwils fossili (faħam, żejt, qatran tar-raffinerija). Il-gżira m'għandhiex infrastruttura għad-distribuzzjoni tal-gass naturali.

(166) Sardegna tbati minn sitwazzjoni ta’ kapaċità żejda ta’ produzzjoni, l-aktar f'dik il-parti ta’ kostijiet għoljin (impjanti imħaddma biż-żejt), minħabba li l-gvern abbanduna l-pjanijiet li jikkonċentra fuq il-gżira l-industrija tqila Taljana u dan wassal għal investiment żejjed minn ENEL fl-impjanti tal-ġenerazzjoni tal-elettriku. Minbarra li strutturalment jinvolvu aktar spejjeż, dawn l-impjanti qegħdin isiru teknikament antikwati b'mod mgħaġġel. Matul il-perjodu li qed jiġi kkunsidrat, l-esportazzjoni tal-enerġija elettrika minn Sardegna lejn il-peniżola Taljana kienet limitata wkoll mill-kapaċità żgħira tal-interkonnetturi, li kienet suġġetta għall-konġestjoni (61).

(167) Żewġ kumpaniji tal-enerġija ENEL u E.ON, flimkien għandhom 95 % mis-sehem tas-suq tal-provvista tal-enerġija elettrika f'Sardegna (madwar 58 % għal E.ON. u 42 % għal ENEL). Skont l-Inkjesta fuq is-Settur tal-Elettriku (62), f'termini ta’ kompetizzjoni Sardegna tista' titqies bħala duopolju b'dominanza kollettiva. Il-konċentrazzjoni tas-suq hija għolja, għalkemm mhux l-ogħla fl-Italja (63). Minħabba l-kontroll li għandhom fuq prattikament l-impjanti kollha minn dawk għal ħtieġa medja sa dawk li jilħqu l-quċċata E.ON u ENEL jiddeterminaw il-prezz prattikament għall-ħinijiet kollha tal-ġurnata. Madanakollu, il-pożizzjoni f'Sardegna tidher li hi inqas kritika minn dik fin-Nofsinhar tal-Italja fejn ENEL tiddetermina weħeda l-prezzijiet fis-sigħat kollha tal-jum (64).

(168) Il-prezzijiet bl-ingrossa tal-elettriku fl-Italja huma fost l-ogħla fl-Ewropa (65), u l-prezzijiet f'Sardegna huma fost l-ogħla fl-Italja. Fl-2007, il-prezz medju nazzjonali (PUN) kien ta’ Eur 70,99 kull MWh, filwaqt li l-prezz żonali ta’ Sardegna medju kien ta’ Eur 75,00 kull MWh, li kien inqas minn tal-2006 meta kien Eur 80 kull MWh (66). Fl-2008 u 2009 kompliet it-tendenza li l-prezz medju reġjonali ta’ Sardegna jiżdied. Fl-ewwel nofs tal-2009, il-prezzijiet f'Sardegna baqgħu kostantement 'il fuq mill-medja nazzjonali (bi prezz medju ta’ Eur 106,60 kull MWh imqabbel ma’ PUN ta’ Eur 60,50 kull MWh).

(169) Il-prezzijiet imħallsin f'Sardegna mill-benefiċjarji tat-tariffi fl-2004/2005, fuq il-bażi ta’ kuntratti bilaterali kienu bejn Eur 60 sa Eur 65 kull MWh. Ma kienx possibbli li dawn il-prezzijiet jiġu pparagunati ma’ dawk reġistrati fuq il-peniżola Taljana, billi l-Kummissjoni m'għandhiex id-dejta rilevanti (li l-Italja qalet li ma setgħetx tipprovdi — ara l-premessa 92 aktar 'il fuq). Madankollu, skont l-analiżi ta’ hawn fuq ix-xejriet tal-prezzijiet ġenerali, li jistgħu jkunu inġenerali rappreżentattivi tal-kuntratti bilaterali, wieħed jista' jippreżumi li, fil-perjodu li qed jiġi kkunsidrat, impriżi li jikkunsmaw ħafna enerġija f'Sardegna ħallsu prezz ogħla minn dak fil-peniżola Taljana.

(170) Fl-aħħar nett, is-suq tal-enerġija elettrika f'Sardegna jippreżenta sensiela ta’ problemi inklużi prezzijiet għoljin, grad għoli ta’ konċentrazzjoni tas-suq, saħħa tas-suq tal-operaturi dominanti, kapaċità eċċessiva ta’ ġenerazzjoni fil-parti bi prezz għoli, ineffiċjenza relattiva tal-impjanti tal-produzzjoni obsoleti, nuqqas ta’ aċċess għall-infrastruttura tal-gass natural u interkonnettività insuffiċjenti. Dawn il-problemi x'aktar jirriżultaw fi prezzijiet tal-elettriku ogħla għall-utenti finali, inklużi dawk li jikkunsmaw ħafna enerġija.

6.1.2. Eżistenza ta’ żvantaġġ reġjonali

(171) L-ewwel kwistjoni li teħtieġ li tiġi indirizzata hija jekk dawn il-problemi jikkostitwixxux żvantaġġ reġjonali, jiġifieri jekk għandhomx impatt gravi fuq l-iżvilupp ekonomiku ta’ Sardegna. Fil-każ C 34/02, il-Kummissjoni ma aċċettatx li n-nuqqas ta’ interkonnessjoni tal-enerġija tikkostitwixxi żvantaġġ (67). Filwaqt li huwa minnu li l-SMEs iħossu l-prezzijiet għoljin inqas mill-industriji l-kbar li jikkunsmaw ħafna enerġija, madanakollu l-interessi ta’ industrija waħda mhumiex awtomatikament l-ekwivalenti għall-interessi ta’ reġjun. Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-iżvantaġġ reġjonali li ġej mill-istat tas-suq tal-elettriku reġjonali f'Sardegna ma ġewx sostanzjati biżżejjed mill-Italja.

(172) Iżda anke jekk wieħed kellu jammetti l-eżistenza ta’ żvantaġġ reġjonali, iridu xorta waħda jiġu ssodistfati l-kriterji tal-Linji gwida Reġjonali. Għalhekk il-Kummissjoni vvalutat jekk dawn it-testijiet humiex sodisfatti.

6.1.3. Kontribuzzjoni għall-iżvilupp reġjonali

(173) L-għajnuna għandha tagħmel kontribut sostenibbli għall-iżvilupp reġjonali u tkun propozjonata mal-iżvantaġġi li tipprova ttaffi. L-għajnuna operazzjonali f'reġjun assistit ma tistax tiġi awtorizzata minħabba d-diffikultajiet li tgħaddi minnhom industrija waħda, imma għandu jidher li tagħmel kontribuzzjoni dejjiema għall-iżvilupp reġjonali. Fil-każ preżenti, dan mhuwiex probabbli. Anki jekk wieħed kellu jammetti li ż-żamma fil-gżira ta’ xi faċilitajiet ta’ produzzjoni industrijali jikkontribwixxi għall-impjiegi u għaż-żamma ta’ bażi ta’ manifattura fuq il-gżira, dawn l-impatti ma jkunux dejjiema. Jekk il-prezzijiet tal-elettriku għoljin huma problema strutturali f'Sardegna, kif issostni l-Italja, id-diffikultajiet li jġarrbu industriji li jikkunsmaw ħafna enerġija ser joħorġu hekk kif jitneħħew it-tariffi.

(174) L-awtoritajiet Taljani jippreżentaw it-tariffi bħala miżura temporanja, immirata biex isservi biss sakemm fl-2010 jitlestew il-proġetti infrastrutturali relatati mal-produzzjoni tal-enerġija u mal-interkonnessjoni (il-pajp tal-gass GALSI u l-kejbil tal-baħar SAPEI) li qed isiru bħalissa (68). L-argument tal-Italja huwa li interkonnessjoni aħjar ser troħħos il-prezzijiet imposti fuq dawn il-kumpanniji. Il-Kummissjoni tikkunsidra li filwaqt li l-infrastruttura ġdida tista' tnaqqas jew tistabbilizza d-differenzi fil-prezz bejn Sardegna u l-peniżola Taljana, ma tarax kif tali proġetti jistgħu inaqqsu l-prezzijiet tal-enerġija elettrika bin-nofs biex iwassluhom għal livelli allegatament meħtieġa biex jagħmlu dawn l-attivitajiet industrijali jħallu l-qligħ fit-tul.

(175) Il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-eżistenza ta’ sussidju Statali immirat biex inaqqas il-kostijiet tal-elettriku għal utenti kbar ma jimmotivax lill-fornituri tal-elettriku biex ibaxxu l-prezzijiet biex ma jitilfux l-ikbar klijenti tagħhom, u lanqas timpedixxi lill-istrutturi tal-kostijiet milli jmmoru għall-agħar. Is-sussidju pjuttost isaħħaħ l-inċentiv biex il-fornituri tal-enerġija elettrika jkomplu jisfruttaw is-saħħa tagħhom fis-suq. Għalhekk, anki jekk huwa minnu, minħabba s-sitwazzjoni ta’ kapaċità żejda, kumpanniji li jikkunsmaw ħafna enerġija normalment ikunu jistgħu jġibu prezz kompetittiv, li kieku ma kienx għas-saħħa fis-suq li għandhom il-fornituri tal-enerġija elettrika (li, skont l-Italja u l-benefiċjarji, għandhom interess li jżommu l-prezzijiet għoljin), il-Kummissjoni tkkunsidra li t-tariffa preferenzjali mhijiex l-istrument xieraq biex tnaqqas din is-saħħa fis-suq.

6.1.4. Prorporzjonalità

(176) Is-sussidju mogħti lill-benefiċjarji tat-tariffi mhuwiex ikkalkulat b'tali mod li jagħmel tajjeb għad-differenza reġjonali (jiġifieri d-differenza bejn il-prezzijiet tal-elettriku fil-peniżola Taljana u l-prezzijiet f'Sardegna għall-istess kategorija ta’ klijent), imma jimmira pjuttost li jallinja l-prezzijiet f'Sardegna ma’ dawk imħallsin mill-kompetituri tal-benefiċjarji fl-UE. Il-prezzijiet iffisati għall-benefiċjarji ta’ Sardegna huma partikolarment baxxi, u ċertament orħos mill-prezzijiet fil-peniżola Taljana, li huma fost l-ogħla fl-UE. Għaldaqstant, it-tariffi mhumiex proporzjonati mal-iżvantaġġ reġjonali li allegatament iridu jtaffu.

(177) Il-metodu stess magħżul biex jiġi kkalkulat l-ammont tas-sussidju jissuġġerixxi li l-miżura issegwi għan ta’ politika industrijali aktar minn għan reġjonali. Fil-fatt id-dimensjoni tal-politika industrijali tat-tariffi ġiet enfasizzata ripetutament mill-Italja fis-sottomissjonijiet tagħha.

6.1.5. Karattru ta’ tnaqqis progressiv

(178) L-għajnuna operazzjonali reġjonali trid tonqos progressivament (punt 4.17 tal-Linji gwida Reġjonali). Billi l-mekkaniżmi ta’ aġġornament għat-tariffi tal-2004 u l-2005 huma differenti, dawn ġew ivvalutati separatament.

(179) It-tariffi tal-2004 huma indiċjati fuq il-bażi ta’ varjazzjonijiet fil-prezzijiet tal-fjuwil u jistgħu jiżdiedu jew jibqgħu l-istess. Skont l-Italja, dan jiżgura li l-għajnuna titnaqqas progressivament. Il-Kummissjoni tikkunsidra li r-rekwiżit tal-karattru ta’ tnaqqis progressiv jista' jitqies sodisfatt biss jekk il-ħlasijiet kumpensatorji — li huma daqs l-ammont tal-għajnuna effettiva — huma ggarantiti li jonqsu maż-żmien. Mhuwiex biżżejjed li t-tariffa għandha tiżdied maż-żmien, billi tariffa ogħla tista' minkejja dan tirrappreżenta volum ta’ għajnuna ogħla jekk, fil-frattemp, il-prezzijiet imposti fuq l-utenti finali fis-suq ikkonċernat ikunu żdiedu aktar malajr mit-tariffa. Il-metodu Taljan ma jipprovdi l-ebda garanzija f'dan ir-rigward (69).

(180) Fir-rigward tat-tariffi tal-2005, il-Kummissjoni vvalutat il-mekkaniżmu ta’ indiċjar introdott bl-Artikolu 11(13) tal-Liġi Nru 80/2005, kif interpretat mill-AEEG fid-deċiżjoni 217/05 (ara l-premessa 33). Skont ir-regoli ta’ implimentazzjoni stabbiliti mill-AEEG, it-tariffa għandha tiżdied kull sena b'perċentwal li jirrifletti x-xejriet fil-prezzijiet tal-elettriku fl-UE, imma ż-żieda ma tistax taqbeż l-4 %. Skont l-Italja, dan il-mekkaniżmu jiżgura tnaqqis progressiv.

(181) Madankollu, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-fatt li t-tariffa nominali hija suġġetta għal żieda annwali pjuttost limitata ma jfissirx li l-ammont nett ta’ għajnuna — kif imkejjel bi ħlasijiet kumpensatorji — ser jonqos matul iż-żmien.

(182) Jekk jiġi aċċettat li x-xejriet tal-prezzijiet fil-boroż tal-elettriku jistgħu jiġu kkunsidrati, ġeneralment, rappreżentattivi tal-bidliet fi prezzijiet ta’ kuntratt bilaterali, kif issuġġeriet l-Italja, it-tariffi tal-2005 jkunu ta’ karattru ta’ tnaqqis progressiv biss fil-każ ta roħs fil-prezzijiet medji tal-UE (billi t-tariffi ma jistgħux jorħsu, imma jiżdiedu biss). Fil-każijiet l-oħrajn kollha t-tariffi jagħtu vantaġġ dejjem jikber (70). Billi, mill-2004 sa mill-inqas l-2007, il-prezzijiet medji tal-elettriku tal-UE wrew tendenza qawwija li jogħlew (żdiedu b'aktar minn 4 % fis-sena) l-element ta’ għajnuna li kien hemm fit-tariffi tal-2005 ikun żdied matul iż-żmien.

(183) L-Italja ssostni wkoll li fil-verità, il-kuntratti bilaterali huma suġġetti inqas għal żieda fil-prezz milli prezzijiet fil-boroż tal-elettriku, u li għalhekk it-tariffi tal-2005 huma de facto ta’ karattru ta’ tnaqqis progressiv. Il-Kummissjoni tindika li l-metodu ta’ indiċjar mibgħut għall-valutazzjoni huwa bbażat fuq varjazzjonijiet fil-prezzijiet fil-boroż tal-elettriku, u li l-Italja ma bagħtitx dejta fuq l-evoluzzjoni tal-prezzijiet tal-kuntratti bilaterali. Għalhekk, l-istqarrija tal-Italja ma ġietx issostanzjata biżżejjed.

(184) Fil-fatt, l-informazzjoni limitata li għandha f'idejha l-Kummissjoni tissuġġerixxi bil-maqlub, jiġifieri li l-prezzijiet tal-kuntratt bilaterali żdiedu b'mod qawwi f'Sardegna (ara, pereżempju, l-istqarrija ta’ Eurallumina li fl-2005/2006 ħallset prezz ta’ Eur 80 kull MWh fis-suq liberu, żieda ta’ Eur 65 kull MWh mill-2004). F'dawn iċ-ċirkustanzi, kieku ġew implimentati dawn it-tariffi, il-ħlasijiet kumpensatorji għolew matul iż-żmien.

(185) Għalhekk la t-tariffi tal-2004 u lanqas it-tariffi tal-2005 ma jissodisfaw ir-rekwiżit tal- karattru ta’ tnaqqis progressiv.

6.1.6. Konklużjonijiet fuq il-kumpatibbiltà tal-miżura bħala għajnuna reġjonali

(186) Il-Kummissjoni tikkonkludi li t-tariffi kkontestati ma jistgħux jiġu kkunsidrati kumpatibbli bħala għajnuna reġjonali skont il-Linji gwida tal-1998 dwar l-Għajnuna Reġjonali. Billi Sardegna ma baqgħetx tiġi aktar assistita skont l-Artikolu 107(3)(a) wara Diċembru 2006, mhuwiex meħtieġ li tiġi eżaminata l-kumpatibbiltà tal-għajnuna fid-dawl tal-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali 2007–2013.

(187) Il-Kummissjoni ħadet pożizzjoni negattiva simili fl-2005 fir-rigward ta’ miżura maħsuba biex tnaqqas il-kostijiet enerġetiċi ta’ Eurallumina f'Sardegna. Il-Kummissjoni kkunsidrat li l-miżura kkontestata, li kienet f'forma ta’ eżenzjoni mid-dazji tas-sisa fuq żjut tqal, ma setgħetx tkun awtorizzati fuq il-bażi tal-Linji gwida dwar l-Għajnuna Reġjonali (71).

6.2. Kunsiderazzjonijiet oħrajn rilevanti għall-kumpatibbiltà

(188) L-Italja u l-impriżi kkonċernati ssottomettew li l-iskemi jservu l-iskop li jirrimedjaw għan-nuqqasijiet tas-swieq tal-elettriku, li għadhom ma pprovdewx prezzijiet kompetittivi. Huma jargumentaw li l-prezzijiet tal-enerġija qed jheddu l-kompetittività ta’ industriji li jikkunsmaw ħafna enerġija. Isostnu li l-għajnuna għandha effett ta’ inċentiv, peress li mingħajrha l-kumpanniji jagħlqu.

(189) Il-Kummissjoni ma tikkunsidrax li huwa possibbli li tiġi aċċettata li l-għajnuna operazzjonali għal ftit kumpanniji industrijali hija risposta xierqa għan-nuqqas ta’ kompetizzjoni fis-suq lokali tal-elettriku, li taffettwa l-utenti kollha tal-elettriku.

(190) Huwa dubjuż ukoll jekk l-għajnuna hijiex mezz xieraq u proporzjonat biex tiġi pprevenuta r-rilokazzjoni barra l-UE. Mhemmx preċedent fid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jew fis-sentenzi tal-qrati tal-Unjoni biex dan l-argument jiġi aċċettat bħala ġustifikazzjoni għall-għoti tal-għajnuna mill-Istat. Deċiżjonijiet għar-rilokazzjoni tal-produzzjoni, għal kollox jew parzjalment, huma parti mill-istrateġija tan-negozju ta’ kumpannija, u l-Kummissjoni qatt ma ddeċidiet li jikkostitwixxu falliment tas-suq. Fil-każijiet Terni (72) u Alcoa (73) il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar argumenti simili li jorbtu l-miżura tal-għajnuna mal-għan li tiġi pprevenuta r-rilokazzjoni tal-industrija barra l-UE.

(191) Għandu jiġi osservat ukoll li l-konklużjonijiet ta’ korpi speċjalizzati bħall-Ewwel Rapport tal-Grupp ta’ Livell Għoli fuq il-Kompetittività, l-Enerġija u l-Ambjent (74), li ġew iċċitati matul il-proċeduri, ma jissuġġerixxux li l-għajnuna speċjali mill-Istat għandha tingħata biex tindirizza l-kwistjonijiet tal-kompetittività mqajmin mill-prezzijiet għoljin tal-enerġija, imma minflok jiddefendu l-bżonn għal konformità sħiħa mar-regoli tal-għajnuna applikabbli (75).

(192) Fid-dawl ta’ dak li ngħad hawn fuq, il-Kummissjoni tikkunsidra li t-tariffi kkontestati tal-2004 u l-2005 ma jikkwalifikaw għal ebda eżenzjoni fl-Artikolu 107 TFUE. L-eżenzjonijiet fl-Artikolu 107(2) TFUE mhumiex applikabbli, billi l-għajnuna mhijiex ta’ karattru soċjali, mhijiex imfassla biex tirrimedja l-ħsara kkawżata minn diżastri naturali jew avvenimenti straordinarji oħra, u ma ngħatatx biex tikkumpensa għall-iżvantaġġi ekonomiċi kkawżati bid-diviżjoni tal-Ġermanja. L-eżenzjonijiet fl-Artikolu 107(3)(b) u (d) TFUE ma japplikawx ukoll, billi l-miżura mhijiex intiża biex tippromwovi l-eżekuzzjoni ta’ proġett fuq skala kbira ta’ interess Ewropew komuni, jew tirrimedja taħwid serju fl-ekonomija ta’ Stat Membru, jew tippromwovi l-konservazzjoni tal-kultura u l-patrimonju. Fir-rigward tal-eżenzjoni fl-Artikolu 107(3)(a) TFUE, l-analiżi li saret aktar 'il fuq fil-premessa 160 sa 187 turi li t-tariffa ma tistax tiġi approvata bħala għajnuna maħsuba għall-promozzjoni tal-iżvilupp ekonomiku ta’ reġjun fejn il-livell tal-għajxien huwa baxx b'mod anormali jew fejn hemm stat serju ta’ nuqqas ta’ impjieg. Fir-rigward tal- Artikolu 107(3)(c) TFUE, l-għajnuna operazzjonali ma tikkwalifikax għal din l-eżenzjoni fil-prinċipju, kif indikat fil-premessi 155 sa 158, u l-Kummissjoni ma setgħet tidentifika l-ebda ċirkustanza speċifika li setgħet tiġġustifika l-għoti ta’ din l-għajnuna f'dan il-każ.

(193) Għalhekk il-Kummissjoni tikkunsidra li kemm it-tariffa tal-2004 kif ukoll dik tal-2005 huma inkumpatibbli mas-suq intern.

(194) Peress li l-Kummissjoni waslet għal din il-konklużjoni, m'għandhiex għalfejn teżamina l-effett kumulattiv possibbli tal-għajnuna l-ġdida u l-għajnuna l-qadima inkompatibbli msemmija fil-premessa 31 fid-dawl tas-sentenza Deggendorf.

7. IRKUPRU

(195) Skont l-Artikolu 14(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 fil-każ ta’ għajnuna illegali li mhijiex kumpatibbli mas-suq komuni, jeħtieġ li l-kompetizzjoni effettiva tiġi rrestawrata mingħajr dewmien, sakemm l-irkupru ma jkunx imur kontra l-prinċipju ġenerali tal-liġi Komunitarja.

(196) Fil-każ preżenti, it-tariffi tal-2004 biss (Każ C 38/A/04) huma suġġetti għall-irkupru, billi t-tariffi tal-2005 (Każ C 13/06) ma ġewx implimentati.

7.1. Aspettattivi leġittimi u prinċipji ġenerali oħrajn tad-dritt Komunitarju li jistgħu jipprevjenu l-irkupru

(197) Skont ġurisprudenza stabbilita, meta għajnuna tingħata mingħajr notifika minn qabel skont l-Artikolu 108(3) TFUE, il-benefiċjarju tal-għajnuna ma jistax ikollu aspettattiva leġittima li l-għotja kienet legali (76). Impriża diliġenti hija kapaċi tistabbilixxi jekk il-proċedura ta’ notifika ġietx segwita u jekk l-għajnuna hijiex leġittima.

(198) Madanakollu, benefiċjarju ta’ għajnuna illegali mhuwiex prekluż milli jistrieħ fuq ċirkustanzi eċċezzjonali li fuqhom ikun seta' leġittimament jassumi li l-għajuna kienet legali u jiċħad għalhekk li jirrifondi dik l-għajnuna (77).

(199) Il-benefiċjarji tat-tariffi tal-2004 m'għamlux sottomissjonijiet f'dan ir-rigward, u l-Kummissjoni lanqas ma identifikat xi ċirkustanzi eċċezzjonali li setgħu jwasslu lill-benefiċjarji illi jkollhom xi aspettattiva leġittima. B'mod partikolari, ma seta' jkun hemm l-ebda aspettattiva li t-tariffi ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat bħala r-riżultat tad-deċiżjoni tal-1996 Alumix. Kif ġie indikat fid-deċiżjoni tal-ftuħ tal-2004 (ara l-premessa 37 it-tariffa li serviet bħala l-galvu għat-tariffi tal-2004 ma kinitx l-arranġament oriġinali ta’ Alumix, li l-Kummissjoni kkonstatat li ma kinitx għajnuna fl-1996, imma miżura kompletament ġdida, li kienet ġiet immodifikata b'mod sostanzjali (partikolarment fir-rigward tal-mekkaniżmu ta’ finanzjament tagħha) (78) u estiża fiż-żmien mill-awtoritajiet Taljani. F'din is-sitwazzjoni benefiċjarju prudenti kellu jivverifika li l-miżura l-ġdida kienet legali.

(200) Il-Kummissjoni tikkunsidra ukoll li l-irkupru ma jikser l-ebda prinċipju ġenerali ieħor tad-dritt Komunitarju.

7.2. Kwantifikazzjoni tal-ammonti li għandhom jiġu rkuprati

(201) L-għajnuna inkumpatibbli kollha li rċevew Portovesme, ILA u Eurallumina skont Artikolu 1 tad-Digriet tal-2004 għandha tiġi rkuprata, bl-imgħax, skont il-Kapitolu V tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 794/2004 tal-21 ta’ April 2004 li jimplimenta r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 li jippreskrivi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat (79).

(202) L-irkupru għandu l-għan li jpoġġi lill-benefiċjarji fil-pożizzjoni kompetittiva li kellhom qabel ma ngħatat l-għajnuna inkumpatibbli billi jiġi eliminat kull żvantaġġ indebitu mogħti biha. F'dan il-każ preżenti, il-vantaġġ mogħti huwa daqs id-differenza bejn it-tariffa preferenzjali u l-prezz tal-elettriku li l-benefiċjarji kienu jħallsu fis-suq fin-nuqqas tat-tariffi kkontestati.

(203) Il-kumpanniji kollha kkonċernati kienu qed jixtru l-elettriku fuq il-bażi ta’ kuntratti bilaterali meta t-tariffi kienu introdotti. L-Istat intervjena biex jissussidja l-prezz miftiehem kuntrattwalment billi jsiru ħlasijiet kumpensatorji. L-ammonti li kellhom jiġu rkuprati huma għaldaqstant daqs il-ħlasijiet kumpensatorji rċevuti mill-benefiċjarji matul il-perjodu kkonċernat (ara l-premessa 30).

8. KONKLUŻJONI

Il-Kummissjoni ssib li kemm it-tariffi tal-2004 kif ukoll it-tariffi tal-2005 jikkostitwixxu għajnuna operazzjonali li ma hija eliġibbli għal ebda eżenzjoni mill-projbizzjoni ġenerali tal-għajnuna mill-Istat skont it-Trattat KE, u għalhekk hija inkompatibbli mas-suq intern.

Fil-każ tat-tariffi tal-2004, li ġew implimentati bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE, il-ħlasijiet kollha ta’ għajnuna pendenti għandhom jiġu kkanċellati, filwaqt li l-għajnuna mħallsa diġà għandha tiġi rkuprata. L-ammont li għandu jiġi rkuprat jikkorrispondi mas-somma tal-ħlasijiet kumpensatorji kollha magħmulin mill-Cassa Conguaglio lil Portovesme, ILA u Eurallumina.

Ma għandhomx jiġu applikati t-tariffi tal-2005, li ġew debitament innotifikati mill-Italja kif meħtieġ bl-Artikolu 108(3) TFUE.

ADOTTAT DIN ID-DEĊŻIJONI:

Artikolu 1

1. L-għajnuna mill-Istat li l-Italja għandha l-ħsieb li tagħti lil Portovesme Srl, Eurallumina SpA, ILA SpA u Syndial SpA skont Artikolu 11(12) tad-Digriet-Liġi Nru 35 tal-14 ta’ Marzu 2005, ikkonvertit f'liġi statutorja permezz tal-Liġi Nru 80/2005 tal-14 ta’ Mejju 2005, hija inkumpatibbli mas-suq intern.

2. Għalhekk l-għajnuna ma tistax tingħata.

Artikolu 2

L-għajnuna mill-Istat mogħtija illegalment mill-Italja bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE, fuq il-bażi tal-Artikolu 1 tad-Digriet tal-Prim Ministru tas-6 ta’ Frar 2004, li tammonta għal Eur 12 845 892,82 lil Portovesme Srl, Eur 5 208 152,05 lil Eurallumina SpA, u Eur 291 120,27 lil ILA SpA, hija inkumpatibbli mas-suq intern.

Artikolu 3

1. L-Italja għandha tirkupra mill-benefiċjarji l-għajnuna msemmija fl-Artikolu 2.

2. L-ammonti li għandhom jiġu rkuprati għandu jkollhom miżjud magħhom l-imgħax mid-data meta tpoġġew għad-dispożizzjoni tal-benefiċjarju sad-data li jiġu attwalment irkuprati.

3. L-imgħaxijiet għandhom ikunu kkalkolati fuq il-bażi ta’ imgħax kompost skont l-Kapitolu V tar-Regolament (KE) Nru 794/2007.

4. L-Italja għandha tikkanċella l-pagamenti futuri kollha tal-għajnuna kif imsemmi fl-Artikolu 2 b'effett mid-data tal-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni.

Artikolu 4

1. L-irkupru tal-għajnuna msemmija fl-Artikolu 1 għandu jkun immedjat u effettiv.

2. L-Italja għandha tiżgura li din id-Deċiżjoni tiġi implimentata fi żmien erba' xhur mid-data tan-notifika ta’ din id-Deċiżjoni.

Artikolu 5

1. Fi żmien xahrejn wara n-notifika ta’ din id-Deċiżjoni, l-Italja għandha tippreżenta l-informazzjoni li ġejja lill-Kummissjoni:

(a) l-ammont totali (kapital u imgħaxijiet) li għandhom jiġu rkuprati mingħand il-benefiċjarju;

(b) deskrizzjoni dettaljata tal-miżuri li diġà ttieħdu u dawk ippjanati biex ikun hemm konformità ma’ din id-Deċiżjoni;

(c) dokumenti li juru li l-benefiċjarju ġie ordnat iħallas lura l-għajnuna.

2. L-Italja għandha żżomm lill-Kummissjoni infurmata dwar il-progress tal-miżuri nazzjonali li ttieħdu għall-implimentazzjoni ta’ din id-Deċiżjoni sakemm l-għajnuna msemmija fl-Artikolu 2 tkun irkuprata għal kollox. Hija għandha tibgħat minnufih, fuq talba tal-Kummissjoni, l-informaz