MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 217/52

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI

tad-19 ta' Ġunju 2013

dwar l-għajnuna mill-Istat SA.28599 (C 23/10 (ex NN 36/10, ex CP 163/09)) implimentata mir-Renju ta' Spanja għat-tnedija tat-televiżjoni diġitali terrestri f'żoni remoti u inqas urbanizzati ('il barra minn Castilla-La Mancha)

(notifikata bid-dokument C(2013) 3204)

(It-test Spanjol biss huwa awtentiku)

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2014/489/UE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li talbet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet ikkwotati hawn fuq (1), u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fit-18 ta' Mejju 2009, il-Kummissjoni rċeviet ilment mingħand SES Astra S.A. (minn hawn 'il quddiem “Astra”). L-ilment kien jittratta allegata skema ta' għajnuna mill-Istat li kienu adottaw l-awtoritajiet Spanjoli fir-rigward tal-bidla mit-televiżjoni analogu għat-televiżjoni diġitali f'żoni remoti u inqas urbanizzati ta' Spanja. Astra sostna li l-iskema kienet tikkostitwixxi għajnuna mhux innotifikata u, għalhekk, illegali, li rriżultat f'distorsjoni tal-kompetizzjoni bejn il-pjattaformi tax-xandir satellitarju u terrestri.

(2) L-iskema kkontestata għandha l-oriġini tagħha fil-Liġi 10/2005 tal-14 ta' Ġunju 2005 dwar Miżuri Urġenti għall-Promozzjoni tat-Televiżjoni Diġitali Terrestri, il-Liberalizzazzjoni tat-Televiżjoni bil-Kejbil u l-Appoġġ għall-Pluraliżmu (2). Leġiżlazzjoni ulterjuri li ġiet adottata fir-rigward tal-proċess ta' tranżizzjoni għat-televiżjoni diġitali terrestri tinkludi, fost l-oħrajn, id-Digriet Irjali 944/2005 tad-29 ta' Lulju 2005 li japprova l-Pjan Tekniku Nazzjonali għat-Televiżjoni Diġitali Terrestri (3) (minn hawn 'il quddiem l-“NTP”); id-Digriet Irjali 945/2005 tad-29 ta' Lulju 2005 li japprova r-Regolamenti Ġenerali għall-kunsinna tas-servizz tat-televiżjoni diġitali terrestri; l-Ordni IT C 2476/2005 tad-29 ta' Lulju 2005 li tapprova r-Regolamenti Ġenerali u r-regolamenti għall-kunsinna tas-servizz tat-televiżjoni diġitali terrestri, kif ukoll id-Digriet Irjali 920/2006 tat-28 ta' Lulju 2005 li japprova r-Regolamenti Ġenerali għall-kunsinna tas-servizz ta' xandir bir-radju u t-televiżjoni bil-kejbil.

(3) Permezz ta' ittra datata d-29 ta' Settembru 2010, il-Kummissjoni informat lir-Renju ta' Spanja li hija kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura ta' investigazzjoni formali stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) fir-rigward tal-għajnuna inkwistjoni għat-territorju kollu ta' Spanja bl-eċċezzjoni ta' Castilla-La Mancha, li għaliha nbdiet proċedura separata (4). Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tibda l-proċedura (li minn hawn 'il quddiem issir referenza għaliha bħala “d-Deċiżjoni tal-ftuħ”) ġiet ippubblikata fl-14 ta' Diċembru 2010 f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (5). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-osservazzjonijiet tagħhom dwar il-miżura.

(4) Wara l-estensjoni tal-iskadenza, Spanja wieġbet permezz ta' ittra datata t-30 ta' Novembru 2011 għat-talba għall-ilmenti li saret fid-Deċiżjoni tal-ftuħ. Minbarra l-gvern ċentrali, l-awtoritajiet ta' Asturias, Aragona, il-pajjiż Bask, Castilla y Leon, Castilla-La Mancha (6), Extremadura, Galicia, la Rioja, Madrid u Murcia ssottomettew il-kummenti u/jew it-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet li saru fid-Deċiżjoni tal-ftuħ.

(5) Il-Kummissjoni rċeviet ukoll kummenti mingħand Radiodifusion Digital SL permezz ta' ittra datata l-11 ta' Jannar 2011, mingħand Grupo Antena 3 u UTECA (Union de Televisiones Comerciales Asociadas) permezz ta' ittri datati t-28 ta' Jannar 2011, mingħand Gestora La Sexta permezz ta' ittra datata l-31 ta' Jannar 2011, mingħand Abertis Telecom SA (minn hawn 'il quddiem “Abertis”) permezz ta' ittra datata t-2 ta' Frar 2011 u mingħand Astra u Telecinco permezz ta' ittri datati l-4 ta' Frar 2011. Permezz ta' ittri datati d-19 ta' Jannar 2011 u d-9 ta' Frar 2011, il-Kummissjoni bagħtet dawk l-osservazzjonijiet lil Spanja, li ngħatat l-opportunità sabiex tirreaġixxi. Spanja pprovdiet il-kummenti tagħha permezz ta' ittri datati t-22 ta' Frar 2011 u l-14 ta' Marzu 2011.

(6) Matul l-investigazzjoni saru bosta laqgħat: bejn il-Kummissjoni u Spanja fil-11 u fit-12 ta' April 2011, bejn il-Kummissjoni u Astra fl-14 ta' April 2011, bejn il-Kummissjoni u Abertis fil-5 ta' Mejju 2011 u bejn il-Kummissjoni u UTECA fil-5 ta' Lulju 2011. Wara bosta sottomissjonijiet ta' informazzjoni minn Spanja fuq inizjattiva proprja, inklużi osservazzjonijiet mill-Pajjiż Bask datati l-24 ta' Frar 2011, ġiet indirizzata talba formali għall-informazzjoni lil Spanja permezz ta' ittra datata l-14 ta' Frar 2012. Wara estensjoni tal-iskadenza, Spanja pprovdiet tweġiba f'ittra datata s-16 ta' April, li kienet segwita minn ittri datati l-15, id-19 u l-25 ta' Ġunju 2012. Minħabba li parti mill-informazzjoni kienet għadha nieqsa, fid-9 ta' Awwissu 2012, il-Kummissjoni indirizzat talba għal informazzjoni addizzjonali. Wara estensjoni tal-iskadenza, Spanja pprovdiet tweġibiet f'ittra datata l-10 ta' Ottubru 2012, segwita minn ittra datata t-30 ta' Ottubru 2012.

(7) Barra minn hekk, Abertis ipprovda sottomissjonijiet addizzjonali fuq inizjattiva proprja fit-22 ta' Ġunju 2011 u fil-25 ta' Lulju 2012. Astra pprovda informazzjoni addizzjonali f'ittri datati l-21 ta' Lulju 2011, is-16 ta' Mejju 2011, it-8 ta' Settembru 2011 u l-11 ta' Novembru 2011, li kollha ntbagħtu lil Spanja għall-kummenti.

2. DESKRIZZJONI TAL-MIŻURA

2.1. SFOND

2.1.1. Il-kwerelant

(8) Il-kwerelant huwa operatur ta' pjattaforma satellitarja. Imwaqqaf fl-1985 bħala Société Européenne des Satellites (SES), SES ASTRA (minn hawn 'il quddiem “Astra”) kien l-ewwel operatur privat tas-satelliti fl-Ewropa. Astra jopera s-Sistema Satellitarja ASTRA, li toffri portafoll komprensiv ta' xandir u soluzzjonijiet broadband għall-klijenti fl-Ewropa u barra mill-Ewropa. Din is-sistema xxandar u tittrasmetti programmi tar-radju u tat-televiżjoni direttament f'miljuni ta' djar, filwaqt li tipprovdi aċċess għall-Internet u servizzi ta' netwerk lil awtoritajiet pubbliċi, kumpaniji kbar, SMEs u familji individwali.

(9) Fl-ilment tiegħu, l-operatur Astra allega li l-miżuri implimentati mill-Gvern u mill-Komunitajiet Awtonomi f'żoni remoti u inqas urbanizzati ta' Spanja jiksru l-prinċipju tan-newtralità teknoloġika, minħabba li jipprevedu t-trasmissjoni terrestri bħala l-unika rotta lejn id-diġitalizzazzjoni. Astra jirreferi b'mod partikolari għall-każ ta' Cantabria. Fuq il-bażi ta' sejħa għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura tat-televiżjoni diġitali għat-territorju kollu ta' Cantabria mnedija f'Jannar 2008, il-gvern reġjonali ta' Cantabria għażel lil Astra sabiex jipprovdi stazzjonijiet bla ħlas permezz tal-pjattaforma tiegħu. Madankollu, f'Novembru 2008, dak il-kuntratt ġie tterminat mill-gvern reġjonali. Skont Astra, l-awtoritajiet itterminaw il-kuntratt biss ladarba ġew informati li l-gvern ċentrali kien sejjer jiffinanzja l-aġġornament tan-netwerk terrestri b'xandir analogu. Fil-fatt, ittra mibgħuta mill-awtoritajiet ta' Cantabria datata s-7 ta' Novembru 2008 spjegat li r-raġuni għat-terminazzjoni tal-kuntratt kienet li, sadanittant, il-gvern ċentrali kien ħa deċiżjonijiet relatati mal-estensjoni tal-kopertura tat-televiżjoni diġitali għal Spanja kollha kemm hi (7). B'hekk, il-każ ta' Cantabria jidher li qiegħed juri, l-ewwelnett, li Astra jista' jikkompeti f'dak is-suq u, it-tieni, li d-deċiżjonijiet tal-gvern ċentrali rendew din il-kompetizzjoni f'waħda impossibbli.

2.1.2. Is-settur

(10) Il-każ jikkonċerna s-settur tax-xandir, li fih huma involuti ħafna parteċipanti fil-livelli differenti tal-katina ta' prodotti u servizzi tax-xandir.

(11) Ix-xandara huma l-edituri ta' stazzjonijiet tat-televiżjoni li jixtru jew jipproduċu kontenut televiżiv intern u jiġbru kollox fi stazzjonijiet. L-istazzjonijiet imbagħad jiġu pprovduti lill-pubbliku permezz ta' diversi pjattaformi (pereżempju; satellita, DTT, kejbil, IPTV). Fi Spanja, is-servizzi tax-xandir tqiesu mil-leġiżlatur bħala servizz pubbliku u għalhekk qegħdin jiġu pprovduti kemm mix-xandara tal-Istat (RTVE) kif ukoll minn xandara privati b'konċessjonijiet mill-Istat (8). Dawn l-istazzjonijiet hekk imsejħa “free-to-air” (FTA) jiġu pprovduti bla ħlas lit-telespettaturi. Sabiex jiġi żgurat li l-popolazzjoni tkun tista' tibbenifika b'mod effettiv minn dan is-servizz pubbliku, il-liġi tagħti obbligi ta' kopertura minima kemm lix-xandira fdata lix-xandar pubbliku kif ukoll lill-operaturi privati li għandhom il-konċessjonijiet. Konsegwentement, ix-xandara pubbliċi għandhom l-obbligu li jkopru mill-inqas 98 % tal-popolazzjoni Spanjola, filwaqt li x-xandara privati għandhom ikopru mill-inqas 96 % tal-popolazzjoni. Fi Spanja, ix-xandara nazzjonali ma għandhomx netwerk ta' xandir nazzjonali. Għaldaqstant, huma jidħlu fi ftehimiet mal-operaturi tal-pjattaforma sabiex jittrasmettu l-kontenut tagħhom u sabiex jissodisfaw l-obbligi tal-kopertura tagħhom.

(12) Il-fornituri tal-ħardwer huma l-manifatturi jew l-installaturi tat-tagħmir u l-infrastrutturi meħtieġa sabiex jibnu l-pjattaformi differenti.

(13) L-operaturi tal-pjattaformi (jew l-operaturi tan-netwerks) (9) huma l-entitajiet privati jew l-entitajiet ikkontrollati pubblikament li joperaw l-infrastruttura meħtieġa (jiġifieri huma jittrasportaw u jxandru s-sinjal) sabiex iwasslu lill-pubbliku l-istazzjonijiet li jiġu prodotti mix-xandara. Fil-bidunett tal-industrija tat-televiżjoni, l-unika pjattaforma li kienet disponibbli kienet il-pjattaforma terrestri b'xandir analogu. Meta t-teknoloġija tjiebet, bdew jitfaċċaw u jsiru disponibbli aktar pjattaformi fis-suq, jiġifieri l-pjattaforma satellitarja, il-pjattaforma tal-kejbil u, aktar riċenti, l-IPTV (10), li tisfrutta l-konnessjoni broadband biex tittrasmetti s-sinjal tat-televiżjoni.

(14) Fix-xandir terrestri, is-sinjal tat-televiżjoni jintbagħat minn studjo tat-televiżjoni lejn ċentru ta' trasmissjoni (“head-end”), li ġeneralment ikun jappartjeni għal u mħaddem minn operatur ta' netwerk. Is-sinjal imbagħad jiġi ttrasportat u distribwit minn ċentru ta' trasmissjoni (“head-end”) lejn iċ-ċentri tax-xandir immexxija minn operatur tan-netwerk (pereżempju; torri); xi drabi, is-sinjal jiġi ttrasportat permezz tas-satellita. Fl-aħħarnett, is-sinjal jiġi mxandar miċ-ċentri tax-xandir lejn id-djar. Għad-diġitizzazzjoni tan-netwerk terrestri b'xandir analogu, jeħtieġ li jinbidlu t-trasmitters fuq l-art. Madankollu, billi s-sinjal diġitali jkopri medda aktar baxxa minn sinjal analoġiku u, għaldaqstant, it-teknoloġija l-ġdida teħtieġ netwerk aktar kapillari, f'xi każijiet, l-estensjoni tal-kopertura tkun teħtieġ ukoll il-bini ta' ċentri ta' trasmissjoni ġodda.

(15) Fix-xandir bis-satellita, is-sinjal jintbagħat lejn ċentru ta' trasmissjoni (“head-end”) u mbagħad jiġi ttrasportat lejn is-satellita, li xxandru fid-djar. B'mod alternattiv, is-sinjal jistal-ewwel jintbagħat minn studjo tat-televiżjoni direttament lejn is-satellita, dejjem jekk l-istudjo televiżiv ikollu t-tagħmir adegwat. It-telespettatur għandu jkun mgħammar b'dixx tas-satellita u decoder. Sabiex tiżdied il-kopertura satellitarja f'reġjun, fid-dar tal-klijent għandu jiġi installat it-tagħmir ta' fuq l-art. B'hekk, f'termini ta' kopertura ġeografika, il-pjattaforma tas-satellita tista' tilħaq kważi 100 % tat-territorju Spanjol, filwaqt li l-pjattaforma terrestri tkopri madwar 98 %.

2.1.3. Sfond

(16) Il-miżura investigata għandha tiġi eżaminata fil-kuntest tad-diġitizzazzjoni tax-xandir li għaddew minnha jew li għaddejjin minnha bħalissal-pjattaformi terrestri, satellitarji u tal-kejbil. Meta mqabbel max-xandir analogu, ix-xandir diġitizzat għandu l-benefiċċju ta' kapaċità ta' trasmissjoni akbar bħala riżultat ta' użu aktar effikaċi tal-ispettru tal-frekwenza tar-radju. Il-bidla għat-teknoloġija diġitali hija partikolarment sinifikanti għax-xandir terrestri, fejn l-ispettru tal-frekwenza disponibbli huwa limitat. Min-naħa l-oħra, it-trasmissjoni bis-satellita għandha l-vantaġġ li topera f'medda ta' frekwenza kompletament differenti, fejn ma hemmx skarsezza ta' frekwenzi.

(17) Il-bidla mit-televiżjoni analogu għat-televiżjoni diġitali tillibera ammont sinifikanti ta' spettru tar-radju ta' kwalità għolja f'dak li huwa magħruf bħala “d-dividend diġitali”, li għandu jkun mingħajr ħlas għat-tnedija ta' servizzi ta' komunikazzjoni elettronika. Dan id-dividend diġitali u, b'mod partikolari, il-frekwenza ta' 790-862MHz (“il-medda 800 MHz”), jistgħu jagħtu spinta lill-industrija tal-komunikazzjoni elettronika, ikollhom impatt kbir fuq il-kompetittività u t-tkabbir u jipprovdu firxa wiesgħa ta' benefiċċji soċjali u kulturali (11).

(18) Id-“dividend diġitali” jista' jinkiseb jew permezz ta' bidla minn pjattaforma terrestri għal waħda differenti jew inkella permezz ta' bidla mix-xandir analogu għax-xandir diġitali terrestri. Barra minn hekk, tista' tiġi prevista soluzzjoni mħallta li tikkombina pjattaformi differenti (12).

(19) Madankollu, fil-każ tax-xandir terrestri, l-iskarsezza tal-frekwenzi tibqa' kwistjoni anki wara d-diġitizzazzjoni. Dan jidher mill-fatt li ftit wara t-terminazzjoni tal-bidla mit-televiżjoni analogu għat-televiżjoni diġitali f'April 2010, il-gvern Spanjol kellu jirrialloka lix-xandara mill-medda 800 MHz għal medda ta' frekwenza oħra. Ir-rilokazzjoni tal-multiplexes DTT assenjati lix-xandara wasslet għal spejjeż addizzjonali u għal għajnuna addizzjonali mill-Istat, kwistjoni li qiegħda teżamina bħalissal-Kummissjoni fi proċedura ta' investigazzjoni formali (13).

(20) Fir-rigward tax-xandir televiżiv, fil-ġejjieni, it-trasmissjoni diġitali terrestri tista' tinbidel mit-teknoloġija broadband, minħabba li n-netwerks broadband tal-ġenerazzjoni li jmiss (NGA) x'aktarx li jsiru t-teknoloġija ewlenija tat-trasmissjoni. Madankollu, għalissa, il-kopertura ġeografika ta' tali netwerks NGA fi Spanja mhijiex universali.

(21) Fi Spanja llum hemm erba' pjattaformi tax-xandir: DTT — teknoloġija diġitali terrestri (DBV-T), satellita (DBV-S), kejbil (DVB-C) u IPTV. Id-DTT hija l-pjattaforma ewlenija għall-istazzjonijiet Spanjoli privati u pubbliċi bla ħlas (“free-to-air”) (14). L-operatur prinċipali tan-netwerk terrestri huwa Abertis, li jikkontrolla wkoll lill-operatur tas-satellita Hispasat. Hemm ukoll għadd ta' operaturi tat-telekomunikazzjoni lokali li jġorru sinjali tad-DTT, li ġeneralment ikunu konnessi man-netwerk nazzjonali ta' Abertis. Fir-rigward tal-istazzjonijiet televiżivi bi ħlas, dawn jixxandru primarjament bis-satellita, bil-kejbil u bl-IPTV. Astra u Hispasat huma l-operaturi satellitarji ewlenin.

(22) Bil-għan li tindirizza l-proċess tad-diġitizzazzjoni, sabiex taqleb mit-televiżjoni analogu għat-televiżjoni diġitali, bejn l-2005 u l-2008, Spanja adottat serje ta' miżuri regolatorji li kienu jikkonċernaw in-netwerk terrestri, kif deskritt fit-taqsima 2.2. Dawn qasmu t-territorju Spanjol fi tliet żoni distinti: (i) Żona I — inkluża l-maġġoranza vasta tal-popolazzjoni Spanjola, fejn l-ispejjeż tal-bidla nġarru mix-xandara — 96 % tat-territorju għax-xandara privati u 98 % għax-xandara pubbliċi. Minħabba li x-xandara ġarrew l-ispejjeż, ma kien hemm ebda ħtieġa għal għajnuna mill-Istat. (ii) Żona II — iż-żoni remoti u inqas urbanizzati li jkopru 2,5 % tal-popolazzjoni u li fl-imgħoddi rċevew stazzjonijiet pubbliċi u privati permezz tat-televiżjoni terrestri b'xandir analogu. Madankollu, billi l-bidla għat-teknoloġija diġitali tirrikjedi li jiġu aġġornati ċ-ċentri ta' trasmissjoni eżistenti u jinbnew oħrajn ġodda, kien hemm bżonn ta' investimenti sinifikanti fin-netwerk terrestri. Ix-xandara privati ma kellhomx interess kummerċjali suffiċjenti fil-provvista tas-servizz fiż-Żona II u rrifjutaw li jġorru l-ispejjeż tad-diġitizzazzjoni. Għaldaqstant, l-awtoritajiet Spanjoli stabbilixxew l-iskema ta' għajnuna mill-Istat, li qiegħda tiġi investigata bħalissa, għall-aġġornament taċ-ċentri ta' trasmissjoni eżistenti u l-bini ta' oħrajn ġodda, bil-għan li jiżguraw li r-residenti, li sa dak iż-żmien kienu rċevew l-istazzjonijiet pubbliċi u privati permezz tat-televiżjoni terrestri b'xandir analogu, ikomplu jirċievu l-istazzjonijiet kollha permezz tad-DTT. Dan il-proċess kien komunement magħruf bħala “l-estensjoni tal-kopertura tad-DTT” (jiġifieri l-estensjoni tal-kopertura tad-DTT 'il fuq minn dik li kienet obbligatorja għax-xandara kummerċjali). (iii) Żona III — iż-żona fejn minħabba t-topografija mhuwiex possibbli li s-servizz tat-televiżjoni jiġi pprovdut permezz tal-pjattaforma terrestri u, għalhekk, minflok jiġi pprovdut bis-satellita. It-trasmissjoni tas-sinjali tat-televiżjoni mingħajr ħlas fiż-Żona III tiġi pprovduta minn Hispasat. Il-fatt li s-servizz tat-televiżjoni huwa pprovdut permezz tas-satellita jinvolvi spejjeż għall-konsumaturi, li jkollhom jakkwistaw id-dixxijiet tas-satellita u l-hekk imsejħa “set-top boxes”.

2.2. DESKRIZZJONI TAL-GĦAJNUNA

(23) L-iskema li qiegħda tiġi investigata hija bbażata fuq sistema kumplessa ta' dispożizzjonijiet legali implimentati mill-awtoritajiet ċentrali Spanjoli mill-2005. Abbażi ta' dawn id-dispożizzjonijiet, l-għajnuna mill-Istat għat-tnedija tad-DTT fiż-Żona II ingħatat fis-snin 2008-2009 mill-Komunitajiet Awtonomi u mill-kunsilli tal-ibliet, li bagħtu lir-riċevituri l-fondi mill-baġit ċentrali u mill-baġits rispettivi tagħhom. Barra minn hekk, mill-2009 'l hawn bdiet tingħata għajnuna kontinwa mill-Komunitajiet Awtonomi għall-manutenzjoni u t-tħaddim tan-netwerks fiż-Żona II.

(24) Ir-regolamentazzjoni tat-tranżizzjoni għat-teknoloġija tat-televiżjoni diġitali bdiet meta ġiet adottata l-Liġi 10/2005 tal-14 ta' Ġunju 2005 (15). Hija ssemmi l-ħtieġa tal-promozzjoni ta' tranżizzjoni mit-teknoloġija analoga għat-teknoloġija diġitali terrestri u talbet biex il-gvern jieħu l-miżuri xierqa sabiex jiżgura din it-tranżizzjoni.

(25) Wara dan il-mandat, il-Kunsill tal-Ministri approva l-Pjan Tekniku Nazzjonali permezz tad-Digriet Irjali 944/2005, li ffissa d-data tad-diżattivazzjoni tax-xandir analogu fi Spanja għat-3 ta' April 2010 (16).

(26) Fir-rigward taż-Żoni II u III, it-Tnax-il Dispożizzjoni Addizzjonali tal-Pjan Tekniku Nazzjonali kienet diġà pprevediet il-possibbiltà li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jestendu l-kopertura fil-medda ta' bejn 96 % u 100 % tal-popolazzjoni. F'dan ir-rigward, il-Pjan Tekniku jirreferi espliċitament għat-televiżjoni diġitali terrestri (DTT) u jistabbilixxi sitt kondizzjonijiet li taħthom l-awtoritajiet lokali jistgħu jwettqu tali estensjoni. Il-kondizzjoni (e) titlob li l-installazzjoni lokali tkun konformi mal-Pjan Tekniku għat-televiżjoni diġitali terrestri.

(27) Sussegwentement, fis-7 ta' Settembru 2007, il-Kunsill tal-Ministri approva l-Pjan Nazzjonali tat-Tranżizzjoni għat-Televiżjoni Diġitali Terrestri (minn hawn 'il quddiem “il-Pjan ta' Tranżizzjoni”) (17), li jimplimenta l-Pjan Tekniku Nazzjonali. Il-Pjan ta' Tranżizzjoni qasam it-territorju Spanjol f'disgħin proġett ta' tranżizzjoni teknika (18) u stabbilixxa skadenza għad-diżattivazzjoni tax-xandir analogu għal kull wieħed minn dawn il-proġetti.

(28) Fid-29 ta' Frar 2008, il-Ministeru tal-Industrija, it-Turiżmu u l-Kummerċ (minn hawn 'il quddiem “MITyC”) adotta Deċiżjoni intiża biex ittejjeb l-infrastrutturi tat-telekomunikazzjoni u tistabbilixxi l-kriterji u d-distribuzzjoni tal-finanzjament tal-azzjonijiet maħsuba biex jiżviluppaw is-Soċjetà tal-Informazzjoni skont il-Pjan Avanza għall-2008 (19). Il-baġit approvat minn din id-Deċiżjoni kien jammonta għal EUR 558 miljun u kien allokat parzjalment għall-iżvilupp tal-broadband u parzjalment għad-diġitizzazzjoni tat-televiżjoni f'żoni remoti u inqas urbanizzati ta' Spanja li jaqgħu barra mill-obbligi statutorji tax-xandara kummerċjali (20). Id-diġitizzazzjoni f'dawk iż-żoni kienet komunement magħrufa bħala “estensjoni tal-kopertura”. Sussegwentement, hija ġiet implimentata permezz ta' serje ta' addenda għall-ftehimiet ta' qafas eżistenti (21) ffirmati mill-MITyC u mill-Komunitajiet Awtonomi bejn Lulju u Novembru 2008 (“l-Addenda għall-Ftehimiet ta' Qafas 2006”), li ġew ippubblikati fil-Gazzetta Uffiċjali Spanjola separatament għal kull Komunità Awtonoma. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-kliem ta' dawn il-ftehimiet jirreferi għat-teknoloġija diġitali terrestri bħala l-unika teknoloġija li għandha tiġi ffinanzjata. Bħala riżultat tal-ftehimiet, il-MITyC ittrasferixxa l-fondi lill-Komunitajiet Awtonomi, li impenjaw ruħhom li jkopru l-ispejjeż operattivi li jifdal mill-baġits tagħhom. Dawn l-addenda kienu jinkludu wkoll l-obbligu tal-awtoritajiet lokali li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tat-Tnax-il Dispożizzjoni Addizzjonali tal-Pjan Tekniku Nazzjonali.

(29) B'mod parallel, fis-17 ta' Ottubru 2008, il-Kunsill tal-Ministri qabel li jalloka EUR 8.72 miljun oħra għall-estensjoni u l-ikkompletar tal-kopertura tad-DTT fi ħdan il-proġetti ta' tranżizzjoni li għandhom jiġu kkompletati matul l-ewwel nofs tal-2009, jiġifieri l-Ewwel Fażi tal-Pjan ta' Tranżizzjoni. Il-finanzjament ingħata wara l-iffirmar ta' ftehimiet ta' qafas ġodda bejn l-MITyC u l-Komunitajiet Awtonomi f'Diċembru 2008 (“il-Ftehimiet ta' Qafas tal-2008”). Dawn il-ftehimiet jirreferu għall-finanzjament imsemmi qabel ta' EUR 8.72 miljun u kienu intitolati “Ftehim ta' Kollaborazzjoni ta' Qafas bejn il-Ministeru tal-Industrija, it-Turiżmu u l-Kummerċ u l-Komunità Awtonoma ta' […] għall-Iżvilupp tal-Pjan Nazzjonali għat-Tranżizzjoni għad-DTT.” Huma jippreskrivu lista ta' attivitajiet li għandhom jiġu ffinanzjati mill-awtoritajiet ċentrali u reġjonali sabiex tinkiseb kopertura tat-televiżjoni diġitali li tkun ugwali għall-kopertura analoga eżistenti. Dawn l-attivitajiet huma relatati mal-introduzzjoni tat-televiżjoni diġitali terrestri.

(30) Fid-29 ta' Mejju 2009, il-Kunsill tal-Ministri approva l-kriterji għad-distribuzzjoni ta' EUR 52 miljun għall-finanzjament tal-azzjonijiet ta' tranżizzjoni għad-DTT, li huma maħsuba biex jiffinanzjaw l-estensjoni tal-kopertura tal-proġetti taħt il-Fażijiet II u III tal-Pjan ta' Tranżizzjoni (22). Il-ftehim tal-Kunsill tal-Ministri stabbilixxa rabta diretta mal-Pjan ta' Tranżizzjoni minħabba li ddikjara li “sabiex tintlaħaq il-mira stabbilita fil-Pjan Nazzjonali għat-Tranżizzjoni għad-DTT, jiġifieri kopertura tad-DTT simili għal dik tal-kopertura attwali tat-televiżjoni terrestri b'teknoloġija analoga, huwa meħtieġ l-appoġġ finanzjarju tal-awtoritajiet pubbliċi” u mbagħad li “l-implimentazzjoni ta' din il-kooperazzjoni sejra tiġi fformalizzata fil-qafas stabbilit mill-Pjan Nazzjonali għat-Tranżizzjoni għad-DTT”.

(31) Fl-aħħarnett, bejn Ottubru u Diċembru 2009, l-addenda għall-Ftehimiet ta' Qafas (imsemmija fil-paragrafu 29) ġew ippubblikati fil-Gazzetta Uffiċjali Spanjola, inkluż il-finanzjament għall-estensjoni tal-kopertura tal-Fażijiet II u III tal-Pjan ta' Tranżizzjoni. Dawn l-addenda jiddefinixxu dak li għandu jinftiehem minn “azzjoni għall-estensjoni tal-kopertura” billi jagħmlu referenza espliċita biss għat-teknoloġija terrestri (għalkemm ma jeskludux formalment teknoloġiji oħrajn) (23).

(32) Wara l-pubblikazzjoni tal-ftehimiet ta' qafas tal-2008 u tal-addenda msemmija fuq (24), il-gvernijiet tal-Komunitajiet Awtonomi bdew jimplimentaw l-estensjoni. Huma organizzaw is-sejħiet għall-offerti pubbliċi huma stess jew inkella qabbdu impriża pubblika sabiex tieħu ħsieb is-sejħa għall-offerti. Is-sussidji kienu parzjalment maqbula mal-MITyC u, għalhekk, kienu ffinanzjati mill-baġit ċentrali jew iffinanzjati parzjalment mill-Komunitajiet Awtonomi nnifishom. F'ċerti każijiet, il-Komunitajiet Awtonomi taw il-mandat lill-kunsilli tal-ibliet sabiex iwettqu l-estensjoni.

(33) Bħala xejra ġenerali, ġew imnedija żewġ tipi ta' sejħiet għall-offerti madwar il-pajjiż kollu. L-ewwelnett, kien hemm sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura, li kienet tfisser li l-kumpanija rebbieħa kellha tiġi inkarigata bil-missjoni li tipprovdi (ta' spiss saħansitra tibni) netwerk operattiv ta' DTT. Il-kompiti li kellhom jitwettqu kienu jinkludu d-disinn u l-inġinerija tan-netwerk, it-trasportazzjoni tas-sinjal, l-introduzzjoni tan-netwerk u l-provvista tat-tagħmir meħtieġ. It-tipi l-oħrajn ta' sejħiet għall-offerti kienu dawk għall-provvista tal-ħardwer, b'mod organizzat fil-każ tan-netwerks diġà eżistenti. Ir-rebbieħ tas-sejħa għall-offerti kien mistenni li jtejbu u jaġġornah bit-tagħmir meħtieġ, jiġifieri billi jforni, jinstalla u jattiva t-tagħmir.

(34) Fil-maġġoranza tas-sejħiet għall-offerti, l-awtoritajiet organizzattivi jirreferu espliċitament, permezz tad-definizzjoni tal-oġġett tas-sejħa għall-offerti (25) u/jew impliċitament, fid-deskrizzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi jew tat-tagħmir li għandu jiġi ffinanzjat (26), għat-teknoloġija terrestri u għad-DTT. Fil-ftit każijiet fejn issir referenza espliċita għat-teknoloġija satellitarja, dawn ir-referenzi jsiru għad-dixxijiet tas-satellita għar-riċeviment tas-sinjal tas-satellita li jinsabu fuq it-torrijiet fuq l-art (27) jew għat-tagħmir għall-aċċess għat-televiżjoni diġitali fiż-Żona III (28). Huma ftit ħafna dawk is-sejħiet għall-offerti li jsiru għal estensjoni li jkunu teknoloġikament newtrali u dawn ma jeskludux teknoloġiji oħrajn għajr id-DTT (29).

(35) B'kollox, fis-snin 2008 u 2009, ġew investiti kważi EUR 163 miljun mill-baġit ċentrali (self parzjalment b'imgħax baxx mogħti mill-MITyC lill-Komunitajiet Awtonomi (30)) u EUR 60 miljun mill-baġits ta' 16-il Komunità Awtonomi li ġew investigati fl-estensjoni għaż-Żona II. Barra minn hekk, il-kunsilli tal-ibliet iffinanzjaw l-estensjoni għal madwar EUR 3.5 miljun.

(36) Bħala t-tieni pass wara l-estensjoni tad-DTT għaż-Żona II, li bdiet mis-sena 2009, uħud mill-Komunitajiet Awtonomi bdew jorganizzaw sejħiet għall-offerti addizzjonali jew inkella kkonkludew il-kuntratti rilevanti mingħajr sejħiet għall-offerti għat-tħaddim u l-manutenzjoni tat-tagħmir li ġie diġitizzat u introdott matul l-estensjoni. Kuntrarju għall-għajnuna mogħtija għall-bidla, il-miżuri msemmija l-aħħar jikkostitwixxu għajnuna kontinwa. Minħabba li huma intiżi għat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerk terrestri kif installat fiż-Żona II, lanqas dawn il-kuntratti ma huma teknoloġikament newtrali. L-ammont totali ta' fondi mogħtija permezz tas-sejħiet għall-offerti għat-tħaddim u l-manutenzjoni (għajnuna kontinwa) fis-snin 2009-2011 kien ta' mill-inqas EUR 32.7 miljun.

2.3. IR-RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA

(37) Fid-Deċiżjoni li tibda l-proċedura, il-Kummissjoni nnotat, l-ewwelnett, li l-miżura deskritta kienet tidher li tissodisfa l-kriterji kollha tal-Artikolu 107(1) u, għalhekk, setgħet titqies bħala għajnuna mill-Istat.

(38) Minħabba li hemm livelli differenti fis-suq tax-xandir, fid-Deċiżjoni tal-ftuħ ġew identifikati tliet kategoriji ta' riċevituri tal-għajnuna mill-Istat: (i) l-operaturi tan-netwerks, (ii) il-fornituri tal-ħardwer li jipparteċipaw fis-sejħiet għall-offerti għall-provvista tat-tagħmir meħtieġ għall-estensjoni u (iii) ix-xandara tal-istazzjonijiet televiżivi.

(39) Il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li permezz tal-finanzjament tal-ispejjeż assoċjati mal-estensjoni tal-pjattaforma tad-DTT, l-iskema setgħet toħloq distorsjoni potenzjali jew proprja tal-kompetizzjoni bejn il-fornituri tal-ħardwer attivi f'teknoloġiji differenti u bejn il-pjattaformi terrestri u dawk satellitarji.

(40) Fil-valutazzjoni preliminari tagħha, il-Kummissjoni esprimiet il-fehma tagħha li l-miżura kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE u ma setgħet tara ebda raġuni li għaliha din il-miżura tista' tkun kompatibbli mas-suq intern, billi kien jidher li ma hemm ebda deroga applikabbli.

(41) Għal aktar dettalji fattwali, jekk jogħġbok irreferi għad-Deċiżjoni tal-ftuħ, li għandha titqies bħala parti integrali minn din id-Deċiżjoni.

3. KUMMENTI MINN SPANJA

3.1. RIMARKI ĠENERALI

(42) Fid-difiża tagħhom għad-Deċiżjoni tal-ftuħ, Spanja u l-Komunitajiet Awtonomi ppreżentaw bosta argumenti (31). B'mod ġenerali, dawn l-argumenti jaqgħu f'żewġ kategoriji. L-ewwelnett, l-awtoritajiet Spanjoli jsostnu li ma hemm ebda għajnuna mill-Istat involuta, minħabba li billi s-servizz huwa SGEI, il-miżura ma tikkostitwixxi ebda għajnuna, ladarba huwa jaqa' taħt il-mandat tax-xandir pubbliku bħala servizz pubbliku. Barra minn hekk, huwa ma jiġġenera ebda vantaġġ. It-tieni, anki li kieku kien hemm xi għajnuna mill-Istat, din kienet tkun kompatibbli mal-Artikolu 106(2) jew mal-Artikolu 107(3)(c) minħabba li (a) in-netwerk tal-analogu kien diġà jeżisti u, minn perspettiva ta' effikaċja, sempliċi titjib tal-infrastruttura eżistenti jiġi jiswa inqas flus milli li kieku kellu jkun hemm bidla għal pjattaforma ġdida; (b) hija t-teknoloġija DTT biss li tissodisfa l-kriterji tal-kwalità meħtieġa u (c) is-sejħiet għall-offerti kienu teknoloġikament newtrali u fil-proċess tas-sejħiet għall-offerti setgħu pparteċipaw operaturi ta' pjattaformi oħrajn. Dawn l-argumenti huma miġbura fil-qosor hawn taħt.

3.2. IN-NUQQAS TA' GĦAJNUNA

3.2.1. Servizz ta' Interess Ekonomiku Ġenerali (SGEI)

(43) Skont l-awtoritajiet Spanjoli, l-operaturi tan-netwerks jipprovdu servizz ta' interess ekonomiku ġenerali skont it-tifsira tas-sentenza ta' Altmark (32). Madankollu, billi l-Komunitajiet Awtonomi huma responsabbli għall-azzjonijiet li jirrigwardjaw l-estensjoni tal-kopertura, l-applikabbiltà tas-sentenza ta' Altmark għandha tiġi eżaminata fuq bażi ta' każ b'każ u hija r-responsabbiltà tal-Komunitajiet Awtonomi li juru li l-kondizzjonijiet ta' Altmark ġew issodisfati. L-aktar argumenti ddettaljati kienu dawk li ġew sottomessi mill-Pajjiż Bask, li wettaq id-diġitizzazzjoni permezz ta' kumpanija pubblika bl-isem ta' Itelazpi S.A. (minn hawn 'il quddiem “Itelazpi”).

3.2.2. Ebda vantaġġ

(44) F'dak li għandu x'jaqsam mal-fornituri tal-ħardwer, Spanja esprimiet il-fehma li l-fatt li huma rebħu s-sejħiet għall-offerti għall-provvista tat-tagħmir warrab kull ħjiel tal-eżistenza ta' vantaġġ selettiv.

(45) Fir-rigward tal-operaturi tan-netwerks, għalkemm Abertis huwa l-operatur ewlieni fiż-Żona I u jippossjedi 29 % tas-siti fiż-Żona II li kienu ġew aġġornati, huwa ma joperax in-netwerk fiż-Żona II. Għaldaqstant, Abertis mhuwiex sejjer jibbenifika mill-miżura bħala operatur tan-netwerk.

(46) Minflok, l-operat tan-netwerk jitwettaq minn xi operaturi reġjonali, mill-Komunitajiet Awtonomi jew mill-kunsilli lokali, li sempliċiment jikru l-bini u l-installazzjonijiet ta' Abertis. Il-Komunitajiet Awtonomi u l-kunsilli lokali ma jikkompetux ma' operaturi ta' netwerks oħrajn u, għaldaqstant, huma ma għandhom ebda vantaġġ kompetittiv. Barra minn hekk, huma ma għandhom ebda introjtu, billi x-xandara ma jħallsux għall-provvista tas-servizzi ta' trasmissjoni fiż-Żona II.

(47) Fir-rigward tax-xandara tad-DTT, Spanja ssostni li l-impatt tal-miżuri investigati fuq ix-xandara huwa kważi non-eżistenti. Il-miżuri ma żidux l-udjenzi tax-xandara meta mqabbla maż-żmien meta l-programmi kienu jiġu trasmessi fuq sistema analoga, minħabba li 2,5 % tal-popolazzjoni fil-mira tal-kopertura estiża diġà kienu jirċievu s-servizzi ta' televiżjoni analogu terrestri. B'riżultat ta' dan, il-miżuri ma għandhom ebda impatt fuq il-finanzi ta' dawn in-negozji.

3.3. IL-KOMPATIBBILTÀ SKONT L-ARTIKOLI 106(2) U 107(3)(c)

(48) L-awtoritajiet tal-Pajjiż Bask sostnew li l-għajnuna mill-Istat mogħtija lil Itelazpi hija kompatibbli mas-suq intern permezz tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 106 tat-TFUE. F'dan ir-rigward, huma jemmnu li l-miżura tissodisfa l-kondizzjonijiet kollha tad-Deċiżjoni tat-28 ta' Novembru 2005 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 86(2) tat-Trattat tal-KE għall-għajnuna mill-Istat fil-forma ta' kumpens ta' servizz pubbliku mogħti lil ċerti impriżi fdati bl-operat ta' servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali (minn hawn 'il quddiem “id-Deċiżjoni 86(2)” ) (33).

(49) F'każ li l-Kummissjoni tiddeċiedi li l-miżuri meħuda mill-awtoritajiet Spanjoli fir-rigward tal-introduzzjoni tat-televiżjoni diġitali terrestri fiż-Żona II jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat u li mhumiex kompatibbli mas-suq intern fl-applikazzjoni tal-Artikolu 106 tat-TFUE, Spanja tafferma li dawn ċertament ikunu kompatibbli mas-suq intern sakemm l-għan tagħhom ikun li jiżguraw li jintlaħaq objettiv li jkun ta' interess komunitarju (bħall-konverżjoni għax-xandir diġitali), sabiex b'hekk ikunu jistgħu jibbenifikaw mill-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE.

3.3.1. Argumenti ta' effiċjenza

(50) Skont Spanja, fil-livell nazzjonali, il-Pjan Tekniku Nazzjonali u l-Pjan ta' Tranżizzjoni mhumiex pjanijiet ta' estensjoni tal-kopertura minħabba li jirreferu biss għall-bidla fiż-Żona I. Bħala tali, il-pjanijiet ma jirrestrinġux l-għażliet tat-teknoloġija disponibbli għall-estensjoni tal-kopertura. Min-naħa l-oħra, il-ftehimiet ta' qafas ma għandhomx l-istess status regolatorju bħall-Pjanijiet u huma bbażati fuq il-ftehimiet li jsiru bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali. Barra minn hekk, skont Spanja, huma ma għandhomx jeskludu l-użu tas-satellita u ta' teknoloġiji oħrajn. Fi kwalunkwe każ, l-estensjoni tal-kopertura u l-għażla tat-teknoloġija saru mill-Komunitajiet Awtonomi, ġeneralment permezz ta' proċedura ta' sejħa għall-offerti. Sejħa għall-offerti partikolari — li saret f'Castilla y Leon — kienet teknoloġikament newtrali u s-sempliċi fatt li saret tali sejħa għall-offerti juri bil-provi li l-awtoritajiet ċentrali ma imponewx it-teknoloġija terrestri fuq il-Komunitajiet Awtonomi.

(51) Anki jekk xi sejħiet għall-offerti li saru fi bnadi oħra jirreferu għal ċerti elementi tekniċi tat-teknoloġija terrestri, dan huwa spjegat mill-fatt li x-xandir terrestri jirrikjedi ċerti elementi li s-satellita ma għandhiex bżonn, filwaqt li d-dħul tagħhom kien neċessarju sabiex is-soluzzjonijiet terrestri ma jiġux esklużi mis-sejħiet għall-offerti.

(52) L-awtoritajiet Spanjoli jirreferu wkoll għal studju dwar il-fattibbiltà tal-provvista ta' servizz universali ta' DTT permezz ta' teknoloġiji differenti (DTT u satellita) imwettqa mill-MITyC f'Lulju 2007, jiġifieri qabel ġie propost finanzjament għall-estensjoni tal-kopertura tad-DTT. Għalkemm l-awtoritajiet jammettu li l-istudju kien biss dokument intern li baqa' fuq l-ixkaffa u ma ġiex implimentat, madankollu, huma jenfasizzaw li dan l-istudju ħa f'kunsiderazzjoni l-ispejjeż realistiċi marbuta mal-użu tad-DTT jew tat-trasmissjoni bis-satellita. Il-konklużjonijiet tal-istudju kienu li ma kienx possibbli li jiġi stabbilit bil-quddiem liema teknoloġija hija aktar effikaċi jew orħos għall-estensjoni tal-kopertura tas-sinjal tat-televiżjoni. Minflok, l-għażla għandha ssir fuq bażi ta' reġjun b'reġjun, preferibbilment permezz ta' studji mwettqa mill-Komunitajiet Awtonomi partikolari li janalizzaw fatturi bħat-topografija, id-distribuzzjoni territorjali tal-popolazzjoni u l-istat tal-infrastruttura eżistenti.

3.3.2. Rekwiżiti kwalitattivi

(53) Ġew ippreżentati żewġ argumenti kwalitattivi. L-ewwelnett, sal-lum, l-istazzjonijiet DTT mingħajr ħlas ma kinux disponibbli permezz tax-xandir bis-satellita f'din iż-żona. Għaldaqstant, il-bidla għall-pjattaforma satellitarja tfisser li l-klijenti ser ikollhom jibdew iħallsu għas-servizz.

(54) It-tieni, minbarra l-istazzjonijiet nazzjonali, jeħtieġ li jixxandru wkoll l-istazzjonijiet reġjonali. It-teknoloġija DTT tippermetti li kull żona ġeografika tirċievi l-istazzjonijiet għal dik iż-żona. Abbażi tal-istazzjonijiet lokali u reġjonali, fi Spanja kollha huma allokati ammont totali ta' 1 380 frekwenza għat-televiżjoni terrestri, mingħajr il-ħtieġa ta' restrizzjonijiet tekniċi u mingħajr estensjoni tax-xandir 'lil hinn miż-żona fil-mira ta' kull stazzjon. Skont Spanja, dan ikun impossibbli għan-netwerks tas-satelliti minħabba li dawn ma jipprovdux il-possibbiltà ta' delimitazzjoni ġeografika u għalhekk ikollhom jużaw sistema kumplessa ta' aċċess kondizzjonali. Din tkompli żżid l-ispejjeż tax-xandir bis-satellita, filwaqt li x-xandara ma jkunux lesti li jagħtu aċċess għall-istazzjonijiet tagħhom jekk ma jkunux ċerti li d-delimitazzjoni hija possibbli.

3.3.3. In-newtralità teknoloġika

(55) Skont Spanja, il-ftehimiet bilaterali bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali ma imponew ebda teknoloġija ta' diġitizzazzjoni partikolari. Huma sempliċiment stabbilixxew it-trasferimenti lill-Komunitajiet Awtonomi skont l-ispejjeż tad-diġitizzazzjoni, ikkalkolati abbażi ta' dik li kienet titqies li hija teknoloġija ta' referenza effikaċi, jiġifieri d-DTT. F'dan ir-rigward, skont Spanja, għandu jittieħed f'kunsiderazzjoni li, fiż-żmien tal-estensjoni, ix-xandir analogu terrestri kien laħaq 98.5 % tad-djar Spanjoli.

(56) F'dak li għandu x'jaqsam mas-sejħa għall-offerti f'Cantabria msemmija fid-Deċiżjoni tal-ftuħ, l-awtoritajiet Spanjoli jenfasizzaw li s-sejħa għall-offerti mirbuħa minn Astra kienet tikkonċerna kemm iż-Żona II kif ukoll iż-Żona III, jiġifieri kienet immirata lejn il-provvista universali tat-televiżjoni diġitali f'Cantabria. Dan għandu jkollu impatt doppju fuq il-valutazzjoni tal-każ.

(57) L-ewwelnett, il-proġett ta' Cantabria rriżulta f'falliment meta, wara li ngħata l-kuntratt lil Astra, uħud mix-xandara ewlenin informaw lil Astra u lill-gvern ta' Cantabria li huma ma kinux sejrin iħallu l-kontenut tagħhom jixxandar permezz tas-satellita. B'riżultat ta' dan, l-objettiv tal-pjan ma kienx għadu jista' jinkiseb faċilment. It-tieni, ir-raġuni ewlenija għat-terminazzjoni tal-kuntratt kienet id-Deċiżjoni tal-gvern ċentrali li jipprovdi kopertura satellitarja f'kull parti taż-Żona III fi Spanja, u mhux id-Deċiżjoni li jipprovdi finanzjament mingħand il-gvern ċentrali għall-estensjoni tal-kopertura fiż-Żona II. Barra minn hekk, il-kuntratt ġie tterminat f'Novembru 2008 minħabba li f'dan iż-żmien kien ovvju li Astra ma setax jikkonforma mal-obbligi tiegħu. B'mod partikolari, Astra ma wettaqx ix-xogħlijiet meħtieġa fil-ħin u ma rċieva ebda awtorizzazzjoni mingħand ix-xandara “free-to-air” sabiex ixandar l-istazzjonijiet tagħhom.

(58) Fil-kuntest ta' din id-deċiżjoni, il-proġett ta' Cantabria huwa rilevanti biss sakemm il-pjattaforma satellitarja tkun tista' titqies bħala alternattiva valida għall-pjattaforma terrestri. F'dan ir-rigward, l-argumenti ppreżentati hawn fuq mhumiex pertinenti. Meta għażlu l-pjattaforma satellitarja għaż-Żona III, l-awtoritajiet Spanjoli adottaw pjan nazzjonali u ppromulgaw regolament speċjali li jitlob lix-xandara sabiex jikkoordinaw bejniethom u jagħżlu fornitur komuni wieħed għall-pjattaforma satellitarja. Għaż-Żona II seta' jiġi applikat mekkaniżmu simili. Ir-raġunijiet li ngħataw għat-terminazzjoni tal-kuntratt ma jnisslu ebda dubju dwar il-fatt li t-teknoloġija tas-satellita tista' tkun pjattaforma valida għat-trasmissjoni tas-sinjali tat-televiżjoni fiż-Żona II. Barra minn hekk, dawn ġew ikkonfutati minn Qorti nazzjonali fi Spanja.

3.3.4. Ebda distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-kummerċ

(59) F'dak li għandu x'jaqsam mal-kompetizzjoni bejn l-operaturi tan-netwerks, Spanja esprimiet il-fehma li t-televiżjoni terrestri u bis-satellita huma żewġt iswieq kompletament differenti u li, għalhekk, il-miżuri investigati ma setgħux ifixklu l-kompetizzjoni fis-swieq affettwati. Spanja ssostni li l-miżuri investigati ma għandhom ebda effett fuq is-suq fi ħdan l-Unjoni minħabba li huma mmirati għar-residenti ta' żona ġeografika ristretta. Billi huma servizzi lokali, mhuwiex probabbli li l-miżura taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

3.4. L-APPLIKABBILTÀ TAR-REGOLA DE MINIMIS

(60) L-awtoritajiet Spanjoli esprimew ukoll il-fehma li r-regola de minimis introdotta mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1998/2006 (34) dwar l-għajnuna de minimis ċertament tapplika għal proporzjon sinifikanti tal-finanzjament. Il-ħardwer inxtara indipendentement f'kull Komunità Awtonoma jew kunsill lokali u, għalhekk, id-dispożizzjonijiet de minimis għandhom jiġu analizzati f'dak il-livell. Minħabba li f'dawn il-każijiet kien magħruf l-ammont eżatt li tħallas, kif kienu magħrufa wkoll il-prodotti u s-servizzi li ġew akkwistati, l-għajnuna kienet trasparenti biżżejjed sabiex ikunu jistgħu japplikaw il-livelli limiti de minimis.

3.5. GĦAJNUNA KONTINWA MILL-ISTAT

(61) F'dak li għandu x'jaqsam mat-tħaddim u l-manutenzjoni taċ-ċentri ta' trasmissjoni, l-awtoritajiet ċentrali Spanjoli jemmnu li dawn ma jaqgħux taħt il-ħidma li għandha ssir għall-estensjoni tal-kopertura ffinanzjata parzjalment mill-MITyC. Il-ministeru ma għandu ebda ġurisdizzjoni sabiex jitlob lill-kunsilli jew lill-Komunitajiet Awtonomi jissoktaw bit-tħaddim u bil-manutenzjoni wara l-perjodu inkluż fis-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura. Għaldaqstant, ma jistax jiġi eskluż għal kollox li t-tħaddim u l-manutenzjoni ta' xi ċentri jistgħu jiġu interrotti minħabba tnaqqis fil-baġit ta' kunsill lokali. L-ispejjeż annwali tat-tħaddim u l-manutenzjoni kienu evalwati provviżorjament mill-awtoritajiet ċentrali bħala li jammontaw għal 10 % tal-investiment inizjali. Matul l-investigazzjoni, kien hemm bosta Komunitajiet Awtonomi li pprovdew dejta aktar iddettaljata dwar il-fondi li ntefqu għat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerk DTT fiż-Żona II.

4. KUMMENTI MILL-PARTIJIET INTERESSATI

4.1. ASTRA

4.1.1. Rimarki ġenerali

(62) L-operatur Astra jtenni l-pożizzjoni preċedenti tiegħu li l-miżuri li wasslu għall-bidla għat-televiżjoni diġitali terrestri kienu parti minn pjan ikkoordinat li tfassal fil-livell tal-gvern ċentrali u li ġie implimentat mill-awtoritajiet reġjonali. Madankollu, anki jekk wieħed jassumi li l-għajnuna mill-Istat għall-estensjoni tal-kopertura kienet imfassla, organizzata u implimentata fil-livell reġjonali, Astra xorta jemmen li tali miżuri jikkostitwixxu għajnuna illegali u inkompatibbli.

(63) F'dak li għandu x'jaqsam mas-sejħa għall-offerti f'Cantabria, Astra jinsisti li kuntrarju għal dak li huwa affermat minn Spanja, kien l-obbligu tal-awtoritajiet ta' Cantabria li jirċievu l-awtorizzazzjonijiet mix-xandara sabiex jagħmlu l-istazzjonijiet tagħhom disponibbli għall-pjattaforma satellitarja. Barra minn hekk, minkejja li l-ittri ntbagħtu mix-xandara f'Marzu 2008, l-awtoritajiet ta' Cantabria offrew lil Komunitajiet Awtonomi oħrajn l-alternattiva li kienu għażlu f'Lulju 2008.

4.1.2. Il-preżenza tal-għajnuna mill-Istat

(64) F'dak li għandu x'jaqsam mal-vantaġġ li rċevew l-operaturi tan-netwerks, speċjalment Abertis, Astra tinnota li bħala fornitur tal-ħardwer, Abertis ingħata madwar […] (*) tas-sejħiet għall-offerti għad-diġitizzazzjoni tas-siti terrestri li jinsabu fl-estensjoni taż-żoni ta' kopertura. Billi Albertis huwa operatur ta' pjattaforma, id-diġitizzazzjoni tan-netwerk tiffavorixxi l-offerta kummerċjali tiegħu lix-xandara, hekk kif in-netwerk tad-DTT issa sejjer jilħaq kważi 100 % tal-popolazzjoni mingħajr ebda spiża addizzjonali, kuntrarju għall-kopertura ta' 96/98 % li kienet tkun diġitizzata fuq livell terrestri fin-nuqqas tal-miżura kkontestata. Barra minn hekk, Abertis sejjer jibbenifika mill-fatt li Astra, bħala l-operatur tal-pjattaforma ewlieni, kompetitur u alternattiv, sejjer jiġi mxekkel milli jsib saqajh fis-suq Spanjol billi jidħol fiż-Żona II.

(65) Barra minn hekk, skont Astra, Abertis irċieva vantaġġi oħrajn b'riżultat tal-miżuri. L-ewwelnett, għadd sinifikanti ta' siti terrestri ta' Abertis ibbenifikaw mill-fondi pprovduti mill-Awtoritajiet Spanjoli fil-kamp ta' applikazzjoni tal-miżuri investigati u fil-fatt huma mħaddma minn Abertis. Dan huwa partikolarment il-każ tas-siti li jinsabu fiż-żona fejn RTVE (xandar pubbliku) huwa obbligat li jipprovdi s-sinjal tiegħu, iżda fejn ma hemm ebda obbligu bħal dan għax-xandara privati (madwar 2.5 % tal-popolazzjoni). It-tieni, Astra jsostni li Abertis ibbenifika indirettament mill-għajnuna mill-Istat fi swieq kontigwi bħas-suq tat-trasport. Minbarra dan, il-kwerelant jinnota li l-miżura investigata twassal għal distorsjonijiet tal-kompetizzjoni fiż-Żona III (35).

(66) Astra jemmen li l-pjattaformi satellitarji u terrestri jappartjenu għall-istess suq. Id-distinzjoni bejn it-televiżjoni “pay-per-view” u “free-to-air” ma għandhiex tkun rilevanti, sakemm tkun ikkonċernata l-kompetizzjoni fil-livell tal-pjattaformi. Illum il-ġurnata, il-pjattaformi satellitarji u terrestri diġà qegħdin jikkompetu għat-trasmissjoni tat-televiżjoni bi ħlas, minħabba li diġà hemm mill-inqas żewġ stazzjonijiet “pay-per-view” li qegħdin joffru s-sinjal tagħhom permezz tal-pjattaforma tad-DTT, filwaqt li wieħed minnhom huwa disponibbli biss fuq DTT. Barra minn hekk, skont Astra, ix-xandara kollha li huma awtorizzati bħalissa diġà talbu sabiex jingħataw liċenzja mill-Gvern bil-għan li jkunu jistgħu jxandru l-kontenut tagħhom fil-modalità tal-ħlas.

(67) L-operatur Astra huwa tal-fehma li l-miżuri investigati ma kinux proporzjonali. Huwa jindika li l-bidla għad-DTT kienet teħtieġ adattamenti sinifikanti fil-bini tal-appartamenti, kif ukoll investiment fil-kejbils. Minbarra dan, sabiex isostni l-argument tiegħu li l-estensjoni tal-kopertura permezz tas-satellita ma kinitx tkun aktar għalja minn permezz tal-pjattaforma terrestri, l-operatur Astra rrefera għall-istudju intern tiegħu dwar l-ispejjeż, li ġie ppreżentat flimkien mal-ilment u li sar f'Novembru 2008. L-istudju qabbel l-ispejjeż tal-estensjoni tal-kopertura bl-użu taż-żewġ teknoloġiji — terrestri u satellita. Is-suppożizzjonijiet tal-istudju jvarjaw minn dawk espressi fl-istudji mwettqa minn Spanja u Abertis f'diversi aspetti, fost l-oħrajn, fir-rigward tal-ispejjeż tad-dixxijiet tas-satellita u l-ħtieġa li jinxtraw “set-top boxes” esterni għar-reċezzjoni ta' sinjali tat-televiżjoni diġitali terrestri. Is-sejbiet tal-istudju jwasslu għall-konklużjoni li l-estensjoni tal-kopertura permezz tas-satellita mhux bilfors kienet aktar għalja mill-użu tat-teknoloġija terrestri. L-operatur Astra ppreżenta wkoll dokumenti addizzjonali li huma intiżi biex juru li l-ispejjeż għall-installazzjoni u t-tħaddim taż-żewġ teknoloġiji ma jvarjawx b'mod sinifikanti.

(68) L-operatur Astra jsostni wkoll li l-iżgurar tal-kondizzjonalità tal-aċċess għax-xandiriet bis-satellita mhuwiex ostakolu għax-xandir tal-istazzjonijiet bla ħlas. Is-sistemi ta' aċċess kondizzjonali huma preżenti madwar id-dinja kollha u mhumiex diffiċli biex jintużaw (36). Barra minn hekk, is-soluzzjoni proposta f'Cantabria għal aċċess kondizzjonali ġiet aċċettata mill-awtoritajiet ta' Cantabria, li jistgħu jiddeċiedu liema utenti għandhom jattivaw sabiex jirċievu s-servizz. Għaldaqstant, il-limitazzjoni territorjali tas-servizz kienet ikkontrollata mill-gvern ta' Cantabria. Ma kien hemm ebda bżonn ta' adattament speċifiku għal dan il-għan.

(69) F'dak li għandu x'jaqsam mal-adegwatezza tal-miżura, l-operatur Astra jsostni li grazzi għall-ekonomiji ta' skala, aktar ma tkun kbira l-kopertura ġeografika, aktar issir ekonomikament attraenti t-teknoloġija tas-satellita. Permezz tal-qasma tal-miżura fiż-Żona II f'aktar minn 600 sejħa għall-offerti lokali u reġjonali, it-teknoloġija tas-satellita kienet diġà tpoġġiet fi żvantaġġ kompetittiv sinifikanti. Madankollu, anki li kieku l-gvern Spanjol ma setax jimponi jew jissuġġerixxi l-ħtieġa li s-sinerġiji transreġjonali jitqiesu bħala kondizzjoni għall-għoti tal-fondi, ir-reġjuni setgħu jikkunsidraw din il-possibbiltà sabiex jiżguraw li kienu qegħdin jagħżlu l-aktar soluzzjoni kost-effikaċi għall-kontribwenti tagħhom. Fil-fatt, l-operatur Astra jsostni li huma pprovaw jagħmlu dan qabel l-intervent tal-gvern ċentrali Spanjol favur it-teknoloġija terrestri. Tabilħaqq, wara li għażlu lill-operatur Astra fis-sejħa pubblika għall-offerti, l-awtoritajiet ta' Cantabria għall-ewwel ipprovaw jikkonvinċu lil reġjuni oħrajn sabiex huma wkoll jagħżlu l-pjattaforma satellitarja, minħabba li din setgħet tkompli tnaqqas l-ispejjeż tagħhom.

4.1.3. Għajnuna kontinwa mill-Istat

(70) Astra jirrepeti li wħud mill-miżuri kkontestati jammontaw għal għajnuna kontinwa mill-Istat, minħabba li l-gvernijiet tal-komunitajiet awtonomi sejrin jiffinanzjaw l-ispejjeż tat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerks lokali fiż-Żona II fuq bażi kontinwa. F'dak li għandu x'jaqsam mal-ispejjeż annwali għat-tħaddim u l-manutenzjoni tas-soluzzjoni tas-satellita, Astra jikkalkula li dawn jammontaw għal EUR 100 000 għal kull stazzjon fis-sena, għalkemm seta' kien hemm xi tnaqqis li kieku kien hemm aktar minn reġjun wieħed li għażel is-soluzzjoni tas-satellita.

4.2. KUMMENTI MINN ABERTIS

(71) Abertis huwa operatur ta' infrastruttura tat-telekomunikazzjoni u fornitur tat-tagħmir tan-netwerk. Fost kumpaniji oħrajn, huwa l-proprjetarju ta' Retevisión S.A. u TradiaS.A., li jiġġestixxu u joperaw in-netwerks u l-infrastrutturi tat-telekomunikazzjoni.

4.2.1. Il-preżenza tal-għajnuna mill-Istat

(72) L-ewwelnett, Abertis jinnota li l-miżuri investigati ma jikkostitwixxu ebda għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE. L-awtoritajiet reġjonali sempliċiment akkwistaw prodotti u servizzi skont it-termini tas-suq permezz ta' sejħiet għall-offerti miftuħa u huma jibqgħu l-proprjetarji tat-tagħmir li ġie installat fiċ-ċentri ta' trasmissjoni fiż-Żona II. Għal din ir-raġuni, la l-fondi nnifishom u lanqas it-tagħmir diġitali miksub b'dawn l-istess fondi qatt ma ġew ittrasferiti lil xi riċevitur estern.

(73) Barra minn hekk, Abertis huwa tal-fehma li l-miżuri kkontestati ma taw ebda vantaġġ ekonomiku apprezzabbli lill-operaturi tan-netwerks. Abertis isostni li huwa ma jopera ebda wieħed min-netwerks lokali li jinsabu fiż-Żona II (anki fejn huwa għandu ċ-ċentri ta' trasmissjoni relatati) u li, għalhekk, huwa ma jista' jikseb ebda vantaġġ dirett. It-tieni, fiż-Żona II, Abertis diġà aġixxa bħala fornitur tal-ħardwer. It-tielet, anki f'dawk il-każijiet fejn it-tagħmir diġitali użat għall-ammeljorament ta' ċentru ta' trasmissjoni nbiegħ minn Abertis u dan it-tagħmir ġie installat aktar tard f'ċentru ta' trasmissjoni li jappartjeni lil Abertis, xorta ma kien hemm ebda benefiċċju. Dan minħabba li Abertis sempliċiment jikri dawk iċ-ċentri ta' trasmissjoni lill-operaturi tan-netwerks lokali skont it-termini tas-suq u l-ammont ta' kera mħallas lil Abertis ma kienx affettwat mill-proċess ta' diġitizzazzjoni. Ir-raba', Abertis jinsisti li ż-żieda inkrimentali ta' 1-2 % fil-kopertura ta' netwerk tad-DTT ma tirriżultax f'benefiċċju ekonomiku għal Abertis bħala operatur ta' pjattaforma fiż-Żona I. Fl-aħħarnett, id-diġitizzazzjoni taż-Żona II ma taffettwax il-prezz li Abertis jista' jitlob lix-xandara jħallsu għas-servizzi ta' trasmissjoni tagħhom, speċjalment meta wieħed iqis li l-prezzijiet bl-ingrossa ta' Abertis huma rregolati mill-Comision del Mercado de Telecomunicaciones (minn hawn 'il quddiem “CMT”), li hija l-awtorità regolatorja Spanjola.

(74) F'dak li għandu x'jaqsam mal-operaturi tan-netwerks lokali fiż-Żona II (il-kunsilli tal-ibliet), Abertis huwa tal-fehma li ma jista' jkun hemm ebda vantaġġ ekonomiku minħabba li dawn ma jikkwalifikawx bħala impriżi skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE u fi kwalunkwe każ iwettqu servizz pubbliku.

(75) Abertis esprima wkoll il-fehma li l-miżura investigata ma kienet tinvolvi ebda vantaġġ ekonomiku għax-xandara. Il-bidla diġitali fiż-Żona II ma rreġistratx żieda fin-numru ta' telespettaturi meta mqabbel man-numru ta' telespettaturi li kellhom aċċess għat-televiżjoni analogu qabel beda l-proċess ta' tranżizzjoni għax-xandir diġitali fl-2005.

(76) Barra minn hekk, Abertis huwa tal-fehma li l-miżuri kkontestati ma kellhom ebda effett apprezzabbli fuq il-kompetizzjoni bejn l-operaturi tan-netwerks. Il-fatt li matul dawn l-aħħar 20 sena la Astra u lanqas ebda operatur privat ieħor ma wrew interess fil-provvista ta' servizzi ta' trasmissjoni fiż-Żona II jikkonferma li ma kien hemm ebda suq u li kien hemm bżonn ta' intervent mill-Istat sabiex tiġi ffaċilitata l-provvista tas-servizzi. B'mod partikolari, ma hemm ebda distorsjoni tal-kompetizzjoni bejn is-satellita u d-DTT, billi dawn huma żewġ swieq separati. Barra minn hekk, id-diġitizzazzjoni tan-netwerks terrestri fiż-Żona II ma biddlet b'ebda mod l-istruttura kompetittiva tas-swieq rilevanti, iżda sempliċiment irrappreżentat it-titjib tekniku meħtieġ tal-pjattaforma analoga eżistenti.

(77) Abertis isostni li s-servizzi ta' xandir ipprovduti fuq in-netwerks fiż-Żona II huma limitati għal ċerti żoni iżolati u għalhekk ma għandhom ebda effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(78) F'każ li l-Kummissjoni tqis li l-awtoritajiet pubbliċi rilevanti jew il-membri affiljati tagħhom huma impriżi skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, Abertis iqis li l-fondi intiżi biex ikopru l-bidla diġitali fiż-Żona II kienu jservu bħala kumpens għall-provvista ta' servizz pubbliku. F'dan ir-rigward, Abertis jemmen li l-miżuri kkontestati jirrispettaw il-kondizzjonijiet stipulati fil-każistika ta' Altmark u li ma hemm ebda għajnuna mill-Istat involuta.

4.2.2. L-għajnuna eżistenti

(79) Skont Abertis, l-introduzzjoni tan-netwerks tax-xandir fiż-Żona II bdiet f'settur tax-xandir mhux liberalizzat fl-1982. F'dak iż-żmien, l-Istat Spanjol kellu monopolju legali fis-suq għax-xandir terrestri. Il-fondi pubbliċi issa qegħdin jintużaw għall-finanzjament tal-installazzjoni, il-manutenzjoni u t-tħaddim tan-netwerks lokali fiż-Żona II implimentati qabel il-liberalizzazzjoni ta' dan is-settur. Għaldaqstant, il-miżura investigata hija l-għajnuna eżistenti u kontinwa.

4.2.3. Il-kompatibbiltà

(80) Abertis isostni li kwalunkwe għajnuna potenzjali mill-Istat hija kompatibbli permezz tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 106 tat-TFUE, minħabba li tissodisfa l-kondizzjonijiet kollha tad-Deċiżjoni 86(2).

(81) Jekk dan ma jkunx il-każ, kwalunkwe għajnuna potenzjali għandha fi kwalunkwe każ tkun kompatibbli mal-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE. L-ewwel nett, l-għan tal-miżuri adottati mill-awtoritajiet Spanjoli huwa li jħaffu l-proċess tal-bidla diġitali fi Spanja, li kien rikonoxxut fil-prattika tal-Kummissjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat bħala objettiv ta' interess komuni. It-tieni, l-għajnuna kienet strument xieraq, billi d-DTT hija teknoloġija aktar addattata sabiex tipprovdi l-estensjoni tal-kopertura (37). Minbarra għar-raġunijiet ekonomiċi, Abertis jinnota wkoll li x-xandara qegħdin joqogħdu lura milli jużaw pjattaformi satellitarji minħabba r-restrizzjonijiet li qegħdin jiffaċċjaw l-istess xandara meta jiġu biex jiksbu d-drittijiet fuq il-kontenut għall-programmi “free-to-air” tagħhom. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, huma jiksbu biss id-dritt li jxandru l-kontenut fuq pjattaforma speċifika, jiġifieri d-DTT, minħabba li din it-teknoloġija tippermetti trasmissjoni mmirata u l-limitazzjonijiet ġeografiċi. Barra minn hekk, il-miżuri huma proporzjonati, ladarba huma jkopru biss l-ispejjeż li huma strettament meħtieġa għall-bidla mix-xandir analogu għas-servizzi tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II. L-uniċi spejjeż appoġġjati mill-miżuri kkontestati huma dawk relatati mad-diġitizzazzjoni taċ-ċentri ta' trasmissjoni fiż-Żona II, li titwettaq permezz tal-akkwist u l-installazzjoni ta' tagħmir diġitali.

(82) Fir-rigward tan-newtralità teknoloġika tal-miżura, Abertis jinnota li t-teknoloġija terrestri ma kinitx l-unika soluzzjoni li ġiet ikkunsidrata mill-gvern Spanjol. Minbarra dan, fiż-Żona III, kienet il-pjattaforma satellitarja li finalment ġiet ikkunsidrata bħala l-aktar għażla teknoloġika xierqa sabiex tipprovdi s-servizzi tat-televiżjoni diġitali. Aktar importanti minn hekk, Abertis isostni li d-DTT hija meqjusa bħala l-aktar pjattaforma addattata u l-inqas waħda għalja għall-provvista tas-servizzi tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II sabiex tinkiseb l-istess kopertura li kienet teżisti qabel il-bidla mix-xandir analogu, kif muri mill-istudji dwar l-ispejjeż li ġew sottomessi (38).

4.3. KUMMENTI MINN RADIODIFUSIÓN

(83) Radiodifusión huwa fornitur relattivament ġdid fis-suq tas-servizzi ta' trasmissjoni ta' sinjali awdjo-viżivi, billi ġie rreġistrat fir-Reġistru tal-Operaturi tas-CMT f'Novembru 2005.

(84) Radiodifusión jaqbel b'mod ġenerali mad-Deċiżjoni tal-ftuħ u jappoġġja lill-Kummissjoni fil-fehmiet tagħha, filwaqt li jipprovdi xi osservazzjonijiet addizzjonali li huma elenkati aktar 'l isfel. Huwa jaqbel li l-għajnuna mill-Istat ma tissodisfax ir-rekwiżiti ta' Altmark u li tinvolvi trasferiment sostanzjali ta' riżorsi tal-Istat.

(85) L-operaturi tan-netwerks li diġà qegħdin joperaw f'żoni rurali bbenifikaw mill-iskema ta' għajnuna mill-Istat li qiegħda tiġi investigata. Fil-fatt, fis-suq ikkonċernat, li huwa kkaratterizzat minn ostakoli kbar għad-dħul u li minnu qiegħed jibbenifika operatur li diġà huwa dominanti, il-miżura wasslet għar-replikazzjoni tal-istess xejriet storiċi ta' monopolju. B'mod partikolari, Abertis seta' jirrinforza l-pożizzjoni ta' monopolju tiegħu u effettivament juża l-fondi pubbliċi sabiex jiżviluppa netwerk ġdid u aktar intensiv li jagħtih iċ-ċans jikkompeti fi swieq ġodda.

(86) Radiodifusión isostni li l-għajnuna mill-Istat li qiegħda tiġi investigata mhijiex proporzjonali. Sabiex tkun konformi mar-rekwiżit tal-proporzjonalità, l-għajnuna għandha tkun limitata għal dak li huwa neċessarju, jiġifieri hija għandha tapplika biss għal żoni rurali remoti, filwaqt li minnha għandhom jibbenifikaw l-operaturi kollha fuq livell ugwali billi jintalbu obbligi effettivi ta' aċċess.

4.4. KUMMENTI MINN XANDARA

(87) Ix-xandara jsostnu li l-miżura ma tistax titqies bħala għajnuna mill-Istat minħabba li hija ma kkonferiet ebda vantaġġ finanzjarju fuq xi kumpanija jew oħra, b'mod partikolari x-xandara. Il-miżuri ma żidux l-udjenzi tax-xandara, meta mqabbla ma' meta dawn kienu jxandru bis-sistema analoga. Barra minn hekk, ir-residenti fiż-żoni b'kopertura estiża, jiġifieri ż-żoni rurali, remoti u b'popolazzjoni baxxa, ma jħallu ebda impatt fuq is-suq tar-reklamar u mhumiex parti mill-udjenza fil-mira tax-xandara. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-operaturi privati ma żidux it-tariffi tar-reklamar bħala riżultat tal-estensjoni.

(88) Ix-xandara esprimew ukoll il-fehma li huma ma kellhom ebda interess fl-immigrazzjoni għal pjattaforma satellitarja, fejn il-programmi tagħhom isibu ruħhom jiffaċċjaw kompetizzjoni minn mijiet ta' stazzjonijiet. Il-pjattaforma terrestri għandha l-vantaġġ ta' kapaċità limitata, li għax-xandara “free-to-air” kummerċjali tfisser inqas kompetizzjoni. Barra minn hekk, huma enfasizzaw il-fatt li ġeneralment huma jixtru l-kontenut biss għall-pjattaforma terrestri. Dan minħabba li x-xandir terrestri jiggarantixxi d-delimitazzjoni ġeografika tax-xandiriet, li mhuwiex il-każ għas-satellita.

(89) Ix-xandara insistew ukoll li wara l-assenjazzjoni tas-sejħa għall-offerti ta' Cantabria lil Astra, huma informaw lill-awtoritajiet ta' Cantabria li kienu sejrin jopponu għax-xandir bis-satellita, minħabba li huma kienu kisbu d-drittijiet sabiex ixandru l-kontenut biss permezz tal-pjattaforma terrestri.

5. VALUTAZZJONI LEGALI

5.1. IL-BAŻI LEGALI TAL-GĦAJNUNA

(90) Kif ġie deskritt fid-dettall aktar 'il fuq fil-paragrafi 23 sa 31 tat-taqsima 2.2, il-qafas legali għall-bidla diġitali fi Spanja huwa xibka kumplessa ta' diversi atti maħruġa kemm mill-gvern ċentrali kif ukoll mill-awtoritajiet lokali u reġjonali fuq perjodu ta' erba' snin. Il-Pjan Tekniku Nazzjonali tal-2005 u l-Pjan ta' Tranżizzjoni tal-2007 primarjament jirregolaw it-tranżizzjoni għad-DTT fiż-Żona I, iżda huma jistabbilixxu wkoll il-bażi għal miżuri ta' estensjoni ulterjuri fiż-Żona II. Dawn il-miżuri ta' estensjoni ġew implimentati mill-awtoritajiet reġjonali wara l-konklużjoni ta' bosta ftehimiet ta' qafas mal-gvern ċentrali (il-Ftehimiet ta' Qafas tal-2008) u addenda fl-2008 għall-Ftehimiet ta' Qafas preċedenti tal-2006 u fl-2009 għall-Ftehimiet ta' Qafas tal-2008.

(91) Bħala riżultat tal-konklużjoni ta' dawn il-ftehimiet u addenda, l-awtoritajiet lokali u/jew reġjonali wettqu firxa wiesgħa ta' miżuri mmirati biex jestendu l-kopertura tad-DTT fiż-Żona II, primarjament permezz ta' sejħiet pubbliċi għall-offerti, kif deskritt aktar 'il fuq fil-paragrafi 32 sa 35. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tqis li d-diversi atti adottati fil-livell ċentrali u l-ftehimiet konklużi u emendati bejn l-MITyC u l-Komunitajiet Awtonomi jikkostitwixxu l-bażi tal-iskema ta' għajnuna għall-estensjoni tal-kopertura fiż-Żona II. Dawn l-atti u ftehimiet wasslu lill-Komunitajiet Awtonomi biex jieħdu miżuri li ma kinux teknoloġikament newtrali (39). Filwaqt li l-Pjan Tekniku Nazzjonali jirregola l-bidla għad-DTT fiż-Żona I, huwa jagħti wkoll mandat lill-awtoritajiet lokali sabiex jistabbilixxu, b'kooperazzjoni mal-Komunitajiet Awtonomi, ċentri ta' trasmissjoni addizzjonali, li huma meħtieġa sabiex tiġi żgurata r-reċezzjoni tad-DTT fiż-Żona II. B'hekk, f'dak iż-żmien, il-gvern ċentrali kien diġà ppreveda l-estensjoni tal-kopertura tad-DTT. Il-mandat inkluż fl-att legali prinċipali li jirregola l-bidla għat-televiżjoni diġitali jirreferi biss għall-pjattaforma terrestri. Għaldaqstant, fil-prattika, il-Komunitajiet Awtonomi applikaw il-linji gwida tal-gvern ċentrali dwar l-estensjoni tad-DTT (40).

(92) Sabiex tikkorrobora din is-sejba, il-Kummissjoni investigat ukoll kampjun tas-sejħiet għall-offerti individwali mwettqa mill-Komunitajiet Awtonomi nfushom. Din il-verifikazzjoni tikkonferma l-konklużjoni msemmija fuq, billi l-maġġoranza vasta tas-sejħiet għall-offerti li ġew eżaminati ma kinux teknoloġikament newtrali.

(93) Il-mument meta ġiet effettivament żborżata l-għajnuna mill-Istat għat-tnedija tad-DTT fiż-Żona II kien immarkat permezz tat-trasferiment ta' fondi mill-awtoritajiet ċentrali u reġjonali lill-benefiċjarji. Dan seħħ wara perjodu ta' żmien li varja minn Komunità Awtonoma għal oħra. Mill-informazzjoni li ġiet irċevuta, l-aktar sejħiet għall-offerti bikrin saru f'Lulju 2008 (41). L-Anness jipprovdi kalkolazzjoni tal-ammonti ta' għajnuna skont ir-reġjun. L-għajnuna kontinwa għat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerks ma ġietx deċiża fil-livell ċentrali. Minflok, uħud mill-Komunitajiet Awtonomi (ara “Spejjeż rikorrenti” fl-Anness għad-Deċiżjoni) nedew sejħiet għall-offerti għat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerks diġitali terrestri eżistenti, li ġew ippubblikati fil-ġurnali uffiċjali rispettivi tagħhom (42).

5.2. VALUTAZZJONI TAL-GĦAJNUNA MILL-ISTAT SKONT L-ARTIKOLU 107(1) TAT-TFUE

5.2.1. Il-preżenza tal-għajnuna skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE

(94) Il-miżura kkonċernata, inkluża l-għajnuna kontinwa għat-tħaddim u l-manutenzjoni kif deskritta fil-paragrafu 36, tista' tiġi kkaratterizzata bħala għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, li jippreskrivi l-kondizzjonijiet għall-preżenza tal-għajnuna mill-Istat. L-ewwelnett, għandu jkun hemm intervent mill-Istat jew permezz ta' riżorsi tal-Istat. It-tieni, din il-miżura għandha tikkonferixxi vantaġġ ekonomiku selettiv fuq ir-riċevitur. It-tielet, hija għandha tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni. Ir-raba', l-intervent għandu jkun jista' jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

5.2.1.1. Riżorsi tal-Istat

(95) Il-miżura kkonċernata toriġina mis-sistema tal-atti legali deskritta hawn fuq, li ġiet adottata kemm fil-livelli ċentrali, lokali u reġjonali, kif ukoll mill-ftehimiet li ġew konklużi bejn il-livelli differenti tal-amministrazzjoni Spanjola. Barra minn hekk, Spanja ma kkontestatx is-sejba tad-Deċiżjoni tal-ftuħ li l-miżura kienet iffinanzjata mir-riżorsi baġitarji. Madankollu, hija insistiet li tali miżura kienet iffinanzjata kemm mill-baġits ċentrali kif ukoll minn dawk reġjonali u muniċipali. Hija esprimiet ukoll il-fehma li l-miżura kkonċernata kienet fil-fatt sempliċi trasferiment ta' fondi bejn amministrazzjonijiet differenti. Bħala tali, il-fatt li l-fondi joriġinaw primarjament mill-baġit ċentrali u parzjalment mill-baġits lokali u reġjonali ma ġiex ikkontestat minn Spanja. Barra minn hekk, il-miżura ma kinitx sempliċi trasferiment bejn l-amministrazzjonijiet, minħabba li fl-aħħar mill-aħħar il-fondi ntużaw għat-tnedija tan-netwerk tad-DTT mill-entitajiet li jwettqu attivitajiet ekonomiċi (kif ġie spjegat fit-taqsima 5.2.1.2.).

(96) F'dawn iċ-ċirkostanzi, ġie konkluż li l-miżura li qiegħda tiġi investigata kienet iffinanzjata direttament mill-baġit tal-Istat u mill-baġits ta' komunitajiet awtonomi u korporazzjonijiet lokali partikolari. Kif ġie deskritt fil-paragrafu 36, l-għajnuna kontinwa ma kinitx iffinanzjata mill-baġit tal-Istat ċentrali, iżda direttament mill-baġit tal-Komunitajiet Awtonomi. Għaldaqstant, hija imputabbli lill-Istat u tinvolvi l-użu ta' riżorsi tal-Istat.

5.2.1.2. Vantaġġ ekonomiku għall-entitajiet li jwettqu attività ekonomika

(97) Il-miżura kkonċernata tinvolvi trasferiment ta' riżorsi tal-Istat lil ċerti impriżi. Għalkemm il-kunċett ta' impriża mhuwiex definit mit-Trattat, huwa jirreferi għal kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, irrispettivament mill-istatus legali u l-finanzjament tagħha, li twettaq attività ekonomika. Fil-prattika tal-Kummissjoni, kif ġie kkonfermat mill-Qrati, l-operat tan-netwerks ta' trasmissjoni televiżiva jitqies bħala attività ekonomika (43), b'mod simili għal każijiet oħrajn li jinvolvu l-ġestjoni tal-infrastruttura mill-awtoritajiet reġjonali (44). Fil-każ inkwistjoni, il-biċċa l-kbira tal-impriżi pubbliċi jew kunsilli tal-ibliet huma rreġistrati fir-reġistru tas-CMT bħala operaturi tan-netwerks. Dan jissuġġerixxi li huma jipprovdu ċerti servizzi li, skont il-prattika tal-każistika stabbilita, jikkostitwixxu attività ekonomika. Suq ikun jeżisti jekk ikun hemm operaturi oħrajn li jkunu jridu jew jistgħu jipprovdu s-servizz ikkonċernat, li huwa l-każ. Pereżempju, l-operatur Astra organizza bosta laqgħat mal-Komunitajiet Awtonomi qabel l-implimentazzjoni tal-estensjoni tal-kopertura fiż-Żona II sabiex ikun jista' jippreżentalhom l-offerta tiegħu. Barra minn hekk, f'Marzu 2008, Astra pparteċipa u rebaħ sejħa għall-offerti teknoloġikament newtrali għall-provvista ta' servizz tat-televiżjoni diġitali fiż-Żona II u fiż-Żona III, liema sejħa għall-offerti kienet ġiet ippubblikata f'Cantabria. Il-fatt li l-impriżi pubbliċi u l-kunsilli tal-ibliet ma jirċievu ebda rimunerazzjoni għas-servizzi pprovduti ma jipprekludix l-attivitajiet ikkonċernati milli jitqiesu bħala attività ekonomika (45).

(98) Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-argument ta' Spanja li l-operat tan-netwerk terrestri mill-Komunitajiet Awtonomi, mill-impriżi pubbiċi u mill-kunsilli tal-ibliet jaqa' fi ħdan l-eżerċizzju ta' setgħat uffiċjali bħala awtorità pubblika u, għalhekk, jaqa' barra mill-kamp ta' applikazzjoni tal-Artikolu 107 tat-TFUE. Ġie rikonoxxut li l-attivitajiet marbuta mal-eżerċizzju tal-prerogattivi tal-Istat mill-Istat innifsu jew mill-awtoritajiet li jiffunzjonaw fil-limiti tal-awtorità pubblika tagħhom ma jikkostitwixxu ebda attività ekonomika għall-finijiet tar-regoli tal-kompetizzjoni (46). Tali attivitajiet huma dawk li jifformaw parti mill-funzjonijiet essenzjali tal-Istat jew li huma konnessi ma' dawk il-funzjonijiet min-natura tagħhom, skont l-għan tagħhom u r-regoli li għalihom huma soġġetti. Il-każistika tal-Qrati pprovdiet bosta eżempji ta' attivitajiet li jaqgħu fi ħdan din il-kategorija, biex b'hekk tistabbilixxi linja diviżorja bejn l-attivitajiet purament tal-Istat u l-attivitajiet kummerċjali li tista' tipparteċipa fihom entità tal-Istat. Din il-lista tinkludi attivitajiet relatati mal-armata jew mal-pulizija, il-manutenzjoni u t-titjib tas-sigurtà tan-navigazzjoni fl-ajru; il-kontroll tat-traffiku tal-ajru (47); is-sorveljanza kontra t-tniġġis, li hija kompitu fl-interess pubbliku li jifforma parti mill-funzjonijiet essenzjali tal-Istat fir-rigward tal-ħarsien tal-ambjent f'żoni marittimi (48) u l-attivitajiet ta' standardizzazzjoni, kif ukoll l-attivitajiet ta' riċerka u żvilupp relatati (49).

(99) F'dan id-dawl, il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li, fil-każ preżenti, l-operat tan-netwerk tax-xandir terrestri ma jaqax fi ħdan l-obbligi jew il-prerogattivi tal-Istat u lanqas ma jista' jitqies bħala attività tipika li tista' titwettaq biss mill-Istat. Is-servizzi li qegħdin jiġu kkunsidrati mhumiex tipikament dawk ta' awtorità pubblika u minnhom infushom huma ekonomiċi fin-natura tagħhom, kif jidher mill-fatt li hemm bosta impriżi li huma attivi fis-suq fiż-Żona I. It-tieni, impriża privata, li ma hija dipendenti fuq ebda awtorità pubblika — jiġifieri Astra (kif muri mill-preżenza tagħha bħala offerent fis-sejħa għall-offerti tal-2008 f'Cantabria) — kienet interessata sabiex tipprovdi dan is-servizz fiż-Żona II. It-tielet, l-introduzzjoni tan-netwerk fiż-Żona II tikkonċerna biss it-trasmissjoni ta' stazzjonijiet privati nazzjonali u reġjonali (50). Bħala riżultat, ġie konkluż li l-operat tan-netwerk terrestri mill-Komunitajiet Awtonomi, mill-impriżi pubbliċi u mill-kunsilli tal-ibliet ma jaqax fi ħdan l-eżerċizzju tas-setgħat uffiċjali bħala awtorità pubblika.

Il-benefiċjarji diretti tal-għajnuna

(100) L-operaturi tal-pjattaforma tad-DTT huma l-benefiċjarji diretti tal-miżuri kkontestati, billi huma rċevew il-fondi għall-aġġornament u l-estensjoni tan-netwerk tagħhom fiż-Żona II. B'mod simili, huma jibbenifikaw mill-għajnuna kontinwa għat-tħaddim u l-manutenzjoni ta' dawn in-netwerks. Il-Komunitajiet Awtonomi għażlu approċċi differenti sabiex jimplimentaw l-estensjoni tal-kopertura u, għalhekk, ġew identifikati tipi differenti ta' benefiċjarji diretti.

(101) L-ewwelnett, uħud mill-Komunitajiet Awtonomi (51) inkarigaw lil impriża pubblika, li xi drabi topera bħala kumpanija tat-telekomunikazzjoni, bil-kompitu tal-estensjoni tal-kopertura. Dawn l-impriżi jew organizzaw sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura u ħallew dan il-kompitu għar-rebbieħ tas-sejħa għall-offerti, jew inkella wettqu l-estensjoni huma stess, wara li kisbu l-ħardwer meħtieġ.

(102) Dawn l-impriżi pubbliċi issa jinsabu f'pożizzjoni li joperaw in-netwerk tad-DTT fiż-Żona II grazzi għas-sussidju pubbliku. Huma jistgħu jużaw ukoll l-infrastruttura ġdida sabiex jipprovdu servizzi oħrajn, pereżempju WiMax (standards tal-broadband mingħajr fili li jistgħu jipprovdu servizzi ta' broadband fissi jew mobbli), radju diġitali, televiżjoni mobbli (DVB-H) jew servizzi ta' ko-lokazzjoni għan-netwerk ta' broadband bażiku ta' Telefonica f'żoni rurali u għall-operaturi mobbli. Minħabba dawn l-ekonomiji ta' skala, l-operaturi tan-netwerks DTT għandhom l-opportunità li jżidu d-dħul tagħhom mill-infrastruttura ffinanzjata pubblikament.

(103) Il-vantaġġ kwantifikabbli għall-impriżi pubbliċi huwa l-ammont ta' fondi li ġew irċevuti għall-estensjoni tal-kopertura.

(104) It-tieni, uħud mill-Komunitajiet Awtonomi (52) nedew huma stess sejħiet għall-offerti fil-livell reġjonali għall-estensjoni tad-DTT. Spanja ssostni li l-maġġoranza vasta tas-sejħiet għall-offerti kienu għall-provvista ta' ħardwer u tagħmir u l-kumpaniji li rebħu tali sejħiet għall-offerti aġixxew bħala fornituri tal-ħardwer. Dan japplika wkoll għal Abertis, Tradia u Retevision. Madankollu, is-sejbiet tal-investigazzjoni iwasslu għall-konklużjoni li għadd sinifikanti ta' sejħiet għall-offerti kienu għall-estensjoni tal-kopertura u mhux biss għall-provvista tat-tagħmir (53). Għaldaqstant, kuntrarju għal dak li ġie sostnut minn Spanja, il-Kummissjoni hija tal-fehma li Abertis u kumpaniji oħrajn ipparteċipaw f'tali sejħiet għall-offerti fil-kwalità tagħhom ta' operaturi tan-netwerks (54). F'dan il-każ, ir-rebbieħa ta' tali sejħiet għall-offerti rċevew vantaġġ kompetittiv fuq operaturi ta' netwerks oħrajn li lanqas biss setgħu jipparteċipaw fil-proċess tal-għażla. Il-vantaġġ tagħhom huwa s-somma tal-fondi rċevuti għall-estensjoni bħala riżultat ta' sejħa għall-offerti teknoloġikament mhux newtrali.

(105) It-tielet, uħud mill-Komunitajiet Awtonomi (55) taw fondi lill-kunsilli tal-ibliet għall-estensjoni tal-kopertura tad-DTT. Spanja ssostni li dawn kienu sempliċiment trasferimenti ta' fondi bejn livelli differenti tal-amministrazzjoni u li, permezz tal-estensjoni tan-netwerks tal-kunsilli tal-ibliet, il-kunsilli sempliċiment kellhom iwettqu l-obbligi amministrattivi tagħhom lejn l-abitanti. Madankollu, Spanja tirrikonoxxi li l-korporazzjonijiet lokali aġixxew bħala operaturi tan-netwerks, li ħafna minnhom huma rreġistrati fuq il-lista ta' operaturi tan-netwerks tas-CMT u li effettivament wettqu l-estensjoni tan-netwerk, f'xi każijiet permezz ta' proċedura ta' sejħiet għall-offerti. Għalhekk, il-Kummissjoni hija tal-fehma li, fejn il-korporazzjonijiet lokali jaġixxu bħala operaturi lokali tan-netwerk DTT, huma jkunu l-benefiċjarji diretti tal-għajnuna. Il-vantaġġ tagħhom jinsab fl-ammont irċevut mingħand l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali għall-estensjoni tal-kopertura. Dan japplika wkoll jekk l-estensjoni tkun parzjalment iffinanzjata mir-riżorsi proprji ta' korporazzjoni lokali li tikkostitwixxi għajnuna lill-impriża jew għall-attività.

(106) B'mod ġenerali, Abertis u Retevision kienu l-benefiċjarji ewlenin tas-sejħiet għall-offerti. B'kollox, mill-informazzjoni li waslet, jidher li huma rċevew madwar […] tal-ammont totali tal-fondi maħsuba għall-estensjoni tal-kopertura: mill-inqas EUR […] miljun bħala riżultat tas-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura tan-netwerk.

(107) Barra minn hekk, uħud mill-Komunitajiet Awtonomi taw għajnuna mill-Istat għat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerks. Dawn il-kompiti jitwettqu mill-impriżi pubbliċi, mill-kunsilli tal-ibliet jew inkella tinħarġilhom sejħa għall-offerti, pereżempju lill-proprjetarji taċ-ċentri ta' trasmissjoni. L-awtoritajiet ċentrali Spanjoli sostnew li huma ma imponewx l-obbligu tat-tħaddim u l-manutenzjoni tas-siti diġitizzati u li kien f'idejn il-Komunitajiet Awtonomi li jiddeċiedu fuq din il-kwistjoni. Matul l-investigazzjoni, diversi Komunitajiet Awtonomi ssottomettew figuri li jindikaw li huma fil-fatt iffinanzjaw it-tħaddim u l-manutenzjoni taċ-ċentri ta' trasmissjoni fiż-Żona II, b'mod partikolari mill-2009 'il quddiem, wara l-iskadenza tal-perjodu inizjali ta' sentejn tat-tħaddim u l-manutenzjoni msemmi fil-kuntratti li saru mal-offerenti rebbieħa. Din titqies bħala għajnuna kontinwa u l-impriżi inkarigati mit-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerk terrestri diġitizzat fiż-Żona II huma l-benefiċjarji diretti.

(108) Fl-aħħarnett, f'termini aktar ġenerali, Abertis jibbenifika wkoll mill-esklużjoni ta' operatur ta' pjattaforma oħra milli jidħol fis-suq tat-trasmissjoni ta' sinjali tat-televiżjoni “free-to-air” fi Spanja (56).

Il-benefiċjarji indiretti tal-għajnuna

(109) Operaturi tan-netwerks. L-operaturi tan-netwerks li pparteċipaw fis-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni tal-kopertura organizzati mill-impriżi pubbliċi taħt ix-xenarju tal-ewwel każ deskritt fil-paragrafu (101) huma benefiċjarji indiretti tal-għajnuna. L-impriżi pubbliċi ma wettqux l-estensjoni huma stess u ma żammewx il-fondi maħsuba għall-estensjoni tal-kopertura; minflok, huma qassmuhom lill-operaturi tan-netwerks permezz ta' sejħiet għall-offerti għall-estensjoni. Dawn is-sejħiet għall-offerti għall-estensjoni kienu mmirati biss għall-operaturi ta' netwerks terrestri. Għaldaqstant, dawn tal-aħħar ibbenifikaw mill-esklużjoni tal-operaturi tas-satelliti. Barra minn hekk, minħabba n-numru żgħir ta' operaturi fis-suq, l-operaturi ta' netwerks terrestri ffaċċjaw biss restrizzjoni kompetittiva limitata. Kif ġie rrimarkat għall-benefiċjarji diretti aktar 'il fuq, huma jibbenifikaw ukoll jekk jużaw l-infrastruttura ġdida għall-provvista ta' servizzi oħrajn (bħal WiMax, radju diġitali, TV mobbli, eċċ.). Il-vantaġġ li ħadu dawn l-operaturi tan-netwerks jammonta għas-somma tal-fondi rċevuti wara sejħa għall-offerti għal estensjoni (57).

(110) Fornituri tal-ħardwer. Kuntrarju għall-operaturi tan-netwerks, il-fornituri tal-ħardwer ma jitqisux bħala benefiċjarji indiretti billi huma ma rċevew ebda vantaġġ selettiv. Bħal fil-każ tad-decoders diġitali fl-Italja (58), ma kienx possibbli li ssir distinzjoni bejn il-kategoriji differenti tal-produtturi ta' diversi tipi ta' infrastruttura diġitali, minħabba li l-produtturi għandhom ikunu jistgħu jipproduċu kwalunkwe tip ta' tagħmir. Il-kumpaniji li jirbħu s-sejħiet għall-offerti mhumiex differenti mill-grupp ta' impriżi li kienu jipparteċipaw fis-sejħiet għall-offerti li kieku l-iskema kienet teknoloġikament newtrali fir-rigward tal-operaturi tal-pjattaforma (59). Fi Spanja, il-kumpaniji li jintegraw, jinstallaw u jfornu l-ħardwer meħtieġ għall-estensjoni tad-DTT ġeneralment joffru wkoll servizzi oħrajn. Dawn il-manifatturi tat-tagħmir, kif ukoll l-operaturi tat-telekomunikazzjoni, jistgħu joffru wkoll soluzzjonijiet terrestri jew satellitarji jew saħansitra kombinazzjoni tat-tnejn (60).

(111) Il-miżura kkonċernata mhijiex intiża, permezz tal-oġġett jew l-istruttura ġenerali tagħha, sabiex toħloq vantaġġ għall-manifatturi. Intant, kwalunkwe politika pubblika favur id-diġitizzazzjoni (anki l-aktar waħda teknoloġikament newtrali) għandha tiffavorixxi lill-produtturi ta' tagħmir diġitali. Fil-każ tal-manifatturi tat-tagħmir, il-fatt li huma bbenifikaw minn żieda fil-bejgħ minħabba l-miżura jista' għalhekk jitqies bħala effett sekondarju mekkaniku. Bħala materja ta' prinċipju, kwalunkwe għajnuna mill-Istat għandha effett ta' “trickle-down” fuq il-fornituri għar-riċevituri tal-għajnuna mill-Istat. Madankollu, dan mhux bilfors joħloq vantaġġ selettiv għal dawn il-fornituri. Il-fornituri tal-ħardwer ma kinux fil-mira tal-għajnuna u għalhekk ma bbenifikawx mill-effett indirett maħsub. Barra minn hekk, minħabba li ntgħażlu abbażi ta' proċeduri ta' sejħiet għall-offerti trasparenti, li kienu miftuħa għall-fornituri kollha tat-tagħmir, inklużi dawk minn Stati Membri oħrajn, huma ma jistgħux ikunu mistennija li bbenifikaw minn profitti anormali.

(112) Xandara. Spanja wriet b'mod suffiċjenti li x-xandara terrestri ma rċevew ebda vantaġġ wara l-estensjoni tal-kopertura. B'kuntrast għaż-Żona I, ix-xandara rrifjutaw li jħallsu għad-diġitizzazzjoni fiż-Żona II billi din ma kellha tiġġenera ebda introjtu addizzjonali għalihom. Fil-fatt, fid-dawl tal-popolazzjoni limitata kkonċernata, li ma tidhirx li hija l-mira kummerċjali ta' dawk li qegħdin jirreklamaw, wara l-estensjoni għaż-Żona II, ix-xandara ma setgħux jgħollu l-miżati tar-reklamar b'mod sinifikanti. Għaldaqstant, ix-xandara terrestri mhumiex benefiċjarji indiretti tal-miżura li qiegħda tiġi investigata.

5.2.1.3. Is-selettività

(113) Il-vantaġġ ipprovdut mill-miżura, inkluża l-għajnuna kontinwa, lill-operaturi tan-netwerks huwa wieħed selettiv, minħabba li japplika biss għas-settur tax-xandir. F'dak is-settur, huwa jikkonċerna biss lil dawk l-impriżi li huma attivi fis-suq tal-pjattaforma terrestri. Il-qafas leġiżlattiv jistabbilixxi l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi tal-eliġibbiltà li jistgħu jiġu ssodisfati biss permezz tat-teknoloġija terrestri. Barra minn hekk, kienu biss l-impriżi fis-suq tal-pjattaforma terrestri li rċevew l-għajnuna kontinwa għat-tħaddim u l-manutenzjoni tan-netwerk. Għaldaqstant, l-operaturi tan-netwerks li joperaw pjattaformi oħrajn, bħas-satellita, il-kejbil u l-IPTV, huma esklużi mill-miżura.

5.2.2. Mandat ta' servizz pubbliku

(114) Minħabba l-organizzazzjoni amministrattiva tal-pajjiż u d-diviżjoni tal-kompetenzi bejn l-awtoritajiet ċentrali u reġjonali, skont Spanja, hija r-responsabbiltà tar-reġjuni li jaffermaw in-nuqqas ta' għajnuna mill-Istat skont il-każistika ta' Altmark. Bħala l-aqwa u l-uniku eżempju ta' dan, l-awtoritajiet Spanjoli ppreżentaw il-każ tal-pajjiż Bask. Ma kien hemm ebda Komunità Awtonoma oħra li pprovdiet raġuni li tappoġġja l-affermazzjoni li l-operat tan-netwerk terrestri huwa servizz pubbliku.

(115) Fil-Pajjiż Bask, kumpanija pubblika tal-Gvern Bask — Itelazpi S.A. (“Itelazpi”) tipprovdi servizzi ta' trasport u kopertura tax-xandir għar-radju u t-televiżjoni. Għal dan l-għan, hija topera madwar 200 ċentru tax-xandir, li l-biċċa l-kbira tagħhom jappartjenu lill-gvern Bask. Sabiex testendi l-kopertura, Itelazpi ġiet inkarigata bl-inkarigu li torganizza għaxar sejħiet għall-offerti fil-livell reġjonali għall-provvista tat-tagħmir meħtieġ għad-diġitizzazzjoni tal-infrastruttura terrestri.

(116) Skont il-Pajjiż Bask, l-Istati Membri għandhom diskrezzjoni sinifikanti sabiex jiddefinixxu SGEI. Id-definizzjoni tista' tiġi kkontestata mill-Kummissjoni biss fil-każ ta' żball ovvju; dan il-marġini ta' diskrezzjoni huwa saħansitra usa' fil-każ tas-servizz tax-xandir pubbliku (61). Abbażi ta' dan, il-Pajjiż Bask sostna li l-operat tan-netwerks tax-xandir jista' jitqies bħala SGEI. Huwa ma għandux ikun fuq bażi awtonoma iżda pjuttost għandu jitqies bħala “servizz essenzjali” inerenti għas-servizz tax-xandir pubbliku li joriġina minn diversi dispożizzjonijiet tal-liġi u l-każistika Spanjola (62).

(117) Skont l-awtoritajiet Baski, il-finanzjament mogħti lil Itelazpi fil-fatt kien kumpens għall-provvista tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali li jissodisfaw il-kriterji ta' Altmark.

(118) Fis-sentenza tagħha ta' Altmark, il-Qorti qalet li l-kumpens għall-provvista ta' servizz pubbliku ma jikkostitwixxi ebda vantaġġ ekonomiku skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat tal-KE jekk jiġu ssodisfati l-erba' kondizzjonijiet kollha li ġejjin: 1. l-impriża benefiċjarja kienet effettivament inkarigata sabiex twettaq kompiti ta' servizz pubbliku u tali kompiti u obbligi relatati għandhom jiġu ddefiniti b'mod ċar; 2. il-parametri tal-kumpens għandhom jiġu stabbiliti minn qabel b'mod oġġettiv u trasparenti; 3. il-kumpens ma għandux jaqbeż l-ispejjeż imġarrba fit-twettiq tal-obbligi ta' servizz pubbliku; 4. sabiex jiġu żgurati l-inqas spejjeż għall-komunità, il-kumpanija li għandha twettaq l-obbligi ta' servizz pubbliku tintgħażel jew permezz ta' akkwist pubbliku, jew inkella l-ispejjeż imġarrba għall-provvista tas-servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali jiġu stabbiliti fuq il-bażi tal-ispejjeż ta' impriża tipika mmexxija sewwa.

L-ewwel kondizzjoni ta' Altmark: Definizzjoni ċara u l-assenjazzjoni tal-obbligi ta' servizz pubbliku

(119) Il-liġi Spanjola ma tiddikjarax l-operat ta' netwerk terrestri bħala servizz pubbliku. Il-Liġi dwar it-Telekomunikazzjoni tal-1998 (63) tgħid li s-servizzi tat-telekomunikazzjoni, inkluż l-operat tan-netwerks li jappoġġjaw ir-radju u t-televiżjoni, huma servizzi ta' interess ekonomiku ġenerali, iżda ma għandhomx l-istatus ta' servizzi pubbliċi, li huma riservati biss għal numru limitat ta' servizzi tat-telekomunikazzjoni (64). Il-Liġi dwar it-Telekomunikazzjoni fis-seħħ bħalissa (65) iżżomm l-istess kwalifika. Is-servizzi ta' trasmissjoni għax-xandir tat-televiżjoni, jiġifieri t-trasportazzjoni tas-sinjali permezz tan-netwerks tat-telekomunikazzjoni, huma meqjusa bħala servizzi ta' telekomunikazzjoni u, bħala tali, huma servizzi ta' interess ġenerali iżda mhux servizzi pubbliċi (66).

(120) Fi kwalunkwe każ, id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar it-Telekomunikazzjoni huma teknoloġikament newtrali. L-Artikolu 1 tal-Liġi jiddefinixxi t-telekomunikazzjoni bħala esplojtazzjoni tan-netwerks u l-provvista ta' servizzi tal-komunikazzjoni elettronika u l-faċilitajiet assoċjati. It-telekomunikazzjoni hija t-trasmissjoni ta' sinjali permezz ta' kwalunkwe netwerk ta' telekomunikazzjoni iżda, b'mod partikolari, mhux permezz tan-netwerk terrestri (67). Barra minn hekk, l-Artikolu 3 tal-Liġi jispeċifika, bħala wieħed mill-objettivi tiegħu, il-ħtieġa li tiġi inkoraġġita, kemm jista' jkun possibbli, in-newtralità teknoloġika fir-regolamentazzjoni.

(121) Għalkemm il-liġi fis-seħħ u applikabbli fiż-żmien tat-trasferiment tal-fondi lil Itelazpi ddefinixxiet ix-xandir pubbliku bħala servizz pubbliku, skont il-Kummissjoni, mhuwiex possibbli li din id-definizzjoni tiġi estiża għall-operat ta' pjattaforma ta' appoġġ partikolari. Barra minn hekk, fejn jeżistu bosta pjattaformi ta' trasmissjoni, pjattaforma waħda partikolari ma tistax titqies bħala “essenzjali” għat-trasmissjoni tas-sinjali tax-xandir. Għaldaqstant, kienet tikkostitwixxi żball ovvju li kieku l-leġiżlazzjoni Spanjola ddikjarat l-użu ta' pjattaforma partikolari għat-trasmissjoni tas-sinjali tax-xandir bħala servizz pubbliku.

(122) Għaldaqstant, ġie konkluż li, skont il-liġi Spanjola, l-operat ta' netwerks terrestri ma għandux l-istatus ta' servizz pubbliku.

(123) L-awtoritajiet Baski jsostnu li l-assenjazzjoni tal-provvista ta' dan is-servizz ta' interess ekonomiku ġenerali lil Itelazpi hija espliċitament inkluża fil-Konvenzjonijiet li ġew konklużi bejn il-Gvern Bask, EUDEL (l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Ibliet Baski) u t-tliet Kunsilli Reġjonali Baski.

(124) Fil-Konvenzjonijiet, l-amministrazzjoni Baska tirrikonoxxi li valuri bħall-aċċess universali għall-informazzjoni u l-pluralità tal-informazzjoni jeħtieġu l-universalizzazzjoni tat-televiżjoni mingħajr ħlas u timpenja ruħha li tissalvagwardja dawn il-valuri billi testendi l-kopertura tal-multiplexes tal-Istat (68). Madankollu, fil-Konvenzjonijiet ma hemm ebda dispożizzjoni li fil-fatt tissuġġerixxi li l-operat ta' netwerk terrestri jitqies bħala servizz pubbliku. Għaldaqstant, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-kliem tal-Konvenzjonijiet mhuwiex biżżejjed sabiex jistabbilixxi b'mod ċar il-kamp ta' applikazzjoni tal-missjoni tas-servizz pubbliku u, abbażi ta' dan, ma jistax jiġi sostnut li t-trasmissjoni permezz tan-netwerks terrestri hija servizz pubbliku.

(125) B'riżultat ta' dan, ma ġiex stabbilit li l-ewwel kondizzjoni ta' Altmark ġiet issodisfata.

(126) Il-kriterji stabbiliti fis-sentenza ta' Altmark huma kumulattivi, jiġifieri huma għandhom jiġu ssodisfati kollha sabiex il-miżura ma titqiesx bħala għajnuna mill-Istat. F'każ li l-ewwel kriterju ma jiġix issodisfat, il-finanzjament mogħti lil Itelazpi mill-awtoritajiet tal-Pajjiż Bask ma jikkwalifikax bħala kumpens għall-provvista ta' servizz ta' interess ekonomiku ġenerali.

Ir-raba' kondizzjoni ta' Altmark: l-iżgurar tal-inqas spejjeż għall-komunità

(127) Fin-nuqqas ta' sejħa għall-offerti, ir-raba' kondizzjoni ta' Altmark tesiġi li l-livell ta' kumpens meħtieġ għandu jiġi ddeterminat fuq il-bażi ta' analiżi tal-ispejjeż li impriża tipika, immexxija tajjeb u mgħammra b'mezzi ta' trasport adegwati sabiex tkun tista' tissodisfa r-rekwiżiti neċessarji tas-servizz pubbliku, kien ikollha ssostni sabiex twettaq dawk l-obbligi. Għal dan l-għan, għandu jittieħed kont tad-dħul rilevanti u qligħ raġonevoli għat-twettiq ta' dawn l-obbligi.

(128) Billi ma kien hemm ebda sejħa għall-offerti, l-awtoritajiet Baski jsostnu li l-kriterju ġie ssodisfat minħabba l-fatt li Itelazpi nnifisha hija kumpanija mmexxija tajjeb u mgħammra b'mod adegwat sabiex tkun tista' twettaq l-attivitajiet mitluba. Abbażi ta' tqabbil tal-ispejjeż, l-awtoritajiet Baski jikkonkludu li l-provvista tas-satellita kienet tkun aktar għalja mill-aġġornament tan-netwerk terrestri ta' Itelazpi (69). Madankollu, bil-għan li jiġi ssodisfat ir-raba' kriterju ta' Altmark, mhuwiex biżżejjed li n-netwerk terrestri ta' Itelazpi jitqabbel mat-teknoloġija tas-satellita sabiex jiġi stabbilit li huwa aktar effikaċi. Dan għaliex seta' jkun hemm ukoll operaturi ta' netwerks terrestri oħrajn li jwettqu u jipprovdu dan is-servizz b'inqas spejjeż. Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, ġie konkluż li fil-każ tal-Pajjiż Bask ukoll, ir-raba' kondizzjoni ta' Altmark ma ġietx issodisfata. Minħabba li dawn il-kondizzjonijiet huma kumulattivi, il-finanzjament mogħti lil Itelazpi mill-awtoritajiet tal-Pajjiż Bask ma jistax jitqies bħala li ma jikkostitwixxi ebda għajnuna mill-Istat minħabba li jissodisfa l-kondizzjonijiet sabiex jitqies bħala kumpens għall-provvista ta' servizz ta' interess ekonomiku ġenerali.

5.2.2.1. Distorsjoni tal-kompetizzjoni

(129) Spanja u Abertis isostnu li d-DTT u t-teknoloġija tas-satellita huma żewġ swieq differenti. Id-DTT hija l-pjattaforma ewlenija għat-televiżjoni terrestri mingħajr ħlas, fejn in-numru ta' operaturi fis-suq nazzjonali huwa ddeterminat min-numru ta' liċenzji mogħtija mill-gvern Spanjol. Il-finanzjament għall-istazzjonijiet tat-televiżjoni terrestri mingħajr ħlas ġej mir-reklamar. Fir-rigward tat-televiżjoni bis-satellita, numru kbir ta' stazzjonijiet huma disponibbli fuq l-unika pjattaforma tat-televiżjoni bi ħlas fi Spanja, li għaliha Astra huwa l-operatur tan-netwerk. Dawn l-istazzjonijiet huma ffinanzjati bl-abbonamenti, ġeneralment għal pakkett ta' stazzjonijiet. L-awtoritajiet Spanjoli jirrimarkaw ukoll li fi Spanja l-ispiża tad-distribuzzjoni bis-satellita għax-xandara hija ferm ogħla mill-ispiża tax-xandir terrestri u, għalhekk, ix-xandara “free-to-air”, inklużi x-xandara lokali u reġjonali, mhumiex interessati li jaqilbu għal din il-pjattaforma.

(130) Għal bosta raġunijiet, ġie konkluż li l-pjattaformi terrestri u tas-satellita joperaw fl-istess suq.

(131) L-ewwelnett, fl-2008, l-operatur Astra kkompeta għall-estensjoni tal-kopertura tat-televiżjoni diġitali f'Cantabria u rebaħ is-sejħa għall-offerti. Fl-2008, Astra kellu serje ta' laqgħat mal-Komunitajiet Awtonomi sabiex jippreżenta l-offerta tiegħu li jxandar stazzjonijiet permezz tat-televiżjoni diġitali, li sa dak iż-żmien kienu jixxandru permezz ta' pjattaforma terrestri. Anki jekk aktar tard il-kuntratt ma' Cantabria ġie tterminat mill-awtoritajiet, l-interess tal-operatur tas-satellita li jipprovdi servizzi f'kompetizzjoni mal-pjattaforma terrestri jissuġġerixxi li hemm possibbiltà għall-operaturi tas-satellita sabiex jipprovdu servizzi simili.

(132) It-tieni, l-operatur tas-satellita Hispasat (sussidjarju ta' Abertis) jipprovdi servizzi f'xi partijiet taż-Żona II (70) u l-pjattaforma tas-satellita tintuża esklussivament fiż-Żona III. Stati Membri oħrajn jużaw ukoll is-servizzi tas-satellita sabiex ikopru żoni aktar remoti tal-pajjiżi tagħhom bi stazzjonijiet mingħajr ħlas (71).

(133) It-tielet, bosta stazzjonijiet pubbliċi u privati distribwiti permezz tal-pjattaforma terrestri jixxandru wkoll permezz ta' pjattaformi tas-satellita, inkluża dik ta' Astra stess (72).

(134) Ir-raba', f'dak li għandu x'jaqsam mal-istazzjonijiet reġjonali, uħud minnhom huma disponibbli jew kienu disponibbli fil-passat riċenti permezz tal-pjattaforma tas-satellita. Dan jikkontradixxi d-dikjarazzjoni li x-xandara reġjonali mhumiex interessati fis-satellita.

(135) Il-ħames, il-Kummissjoni tieħu nota wkoll tal-argument ta' Astra rigward il-kapaċità tas-satellita li tittrasmetti 1 380 stazzjon u li tiddelimitahom ġeografikament. L-operatur Astra jsostni li ma hemm ebda limitazzjoni għas-satellita sabiex ixxandar dan in-numru ta' stazzjonijiet. Barra minn hekk, il-figura ta' 1 380 stazzjon reġjonali tidher li hija kemmxejn esaġerata. Filwaqt li dan huwa n-numru massimu ta' frekwenzi disponibbli fi Spanja kollha għall-istazzjonijiet lokali, reġjonali u nazzjonali, in-numru ta' liċenzji mogħtija kien fil-fatt ferm inqas (ara n-nota 13 f'qiegħ il-paġna). Barra minn hekk, mhux ix-xandara kollha li rċevew liċenzja tabilħaqq ixandru fuq il-frekwenzi assenjati.

(136) Is-sitt, kien hemm xi xandara li ddikjaraw il-preferenza tagħhom għat-trasmissjoni terrestri minħabba li kisbu drittijiet sabiex ixandru l-kontenut għall-pjattaforma terrestri biss. Madankollu, dan ma jfissirx li hemm swieq differenti għat-trasmissjoni terrestri u tas-satellita. Hekk kif kisbu d-drittijiet sabiex ixandru l-kontenut tagħhom permezz tal-pjattaforma terrestri, jekk ikun hemm bżonn, ix-xandara jistgħu jagħmlu l-istess għas-satellita. Barra minn hekk, jekk pjattaforma tas-satellita tintgħażel fuq il-bażi ta' sejħa pubblika għall-offerti, bħal fil-każ taż-Żona III, jista' jiġi impost “obbligu ta' trasmissjoni” fuq ix-xandara.

(137) Fl-aħħarnett, skont id-dejta minn Mejju 2010 (73), il-kopertura tad-DTT fi Spanja tilħaq 98.85 % tal-popolazzjoni, filwaqt li 93.5 % biss tal-familji jaraw it-televiżjoni permezz tal-pjattaforma terrestri. B'hekk, 5 % tal-familji għandhom aċċess għad-DTT iżda jagħżlu li ma jużawhiex, billi l-maġġoranza tagħhom huma abbonati għat-televiżjoni bi ħlas permezz tas-satellita.

(138) Fil-qosor, billi l-pjattaformi tax-xandir terrestri u bis-satellita huma f'kompetizzjoni ma' xulxin, il-miżura għat-tnedija, it-tħaddim u l-manutenzjoni tad-DTT fiż-Żona II tikkawża distorsjoni tal-kompetizzjoni bejn iż-żewġ pjattaformi. Ta' min jinnota li pjattaformi oħrajn, b'mod partikolari l-IPTV, huma wkoll żvantaġġjati minħabba din il-miżura. Għalkemm is-servizz tal-broadband għadu ma wasalx fiż-Żona II kollha, huwa probabbli ħafna li fil-ġejjieni dan is-servizz jestendi l-kopertura tiegħu b'mod sinifikanti.

5.2.2.2. Effett fuq il-kummerċ

(139) Il-miżura għandha impatt fuq il-kummerċ fi ħdan l-Unjoni. Skont il-każistika tal-Qrati Ewropej, meta “l-għajnuna finanzjarja mill-Istat jew l-għajnuna mir-riżorsi tal-Istat issaħħaħ il-pożizzjoni ta' impriża kif imqabbla mal-impriżi li jikkompetu fil-kummerċ fi ħdan il-Komunità, tal-aħħar għandhom jitqiesu bħala affettwati minn dik l-għajnuna” (74).

(140) L-operaturi tan-netwerks huma attivi f'settur fejn jeżisti kummerċ bejn l-Istati Membri. Abertis jifforma parti minn grupp internazzjonali ta' kumpaniji, l-istess bħall-kwerelant, jiġifieri Astra. Għaldaqstant, il-miżura għat-tnedija, it-tħaddim u l-manutenzjoni tad-DTT fiż-Żona II taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

5.2.3. Konklużjonijiet dwar il-preżenza tal-għajnuna

(141) Fid-dawl tal-argumenti mressqa fuq, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-miżura tissodisfa l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) tat-TFUE. F'dawn iċ-ċirkostanzi, il-miżura għandha titqies bħala għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107 (1) tat-TFUE.

5.3. VALUTAZZJONI TAL-KOMPATIBBILTÀ

5.3.1. Kunsiderazzjonijiet ġenerali

(142) Il-Kummissjoni tappoġġja b'mod attiv it-tranżizzjoni mix-xandir analogu għax-xandir diġitali. Il-vantaġġi tal-bidla diġitali ġew enfasizzati fil-Pjan ta' Azzjoni eEwropa 2005 u fiż-żewġ Komunikazzjonijiet dwar il-bidla diġitali (75). Il-Kummissjoni tirrikonoxxi wkoll li l-bidla diġitali tista' tiffaċċja dewmien jekk titħalla kompletament għall-forzi tas-suq.

(143) L-Istati Membri jistgħu jużaw l-għajnuna sabiex jegħlbu nuqqas speċifiku tas-suq jew sabiex jassiguraw il-koeżjoni soċjali jew reġjonali (76). Madankollu, f'kull każ speċifiku għandu jintwera li l-għajnuna kkonċernata hija mezz addattat għall-indirizzar tal-problema, hija limitata għall-minimu meħtieġ u ma tfixkilx il-kompetizzjoni bla bżonn. B'mod simili, il-Komunikazzjoni dwar il-Bidla Diġitali tistabbilixxi li fiż-żona speċifika tad-diġitizzazzjoni, l-intervent pubbliku huwa ġustifikat taħt żewġ kondizzjonijiet: l-ewwelnett, meta l-interessi ġenerali jkunu f'riskju u, it-tieni, f'każ ta' falliment tas-suq, jiġifieri meta l-forzi tas-suq weħidhom ma jkunux biżżejjed biex jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fir-rigward tal-interess pubbliku kollettiv. Hija tispeċifika wkoll li fi kwalunkwe każ, l-intervent pubbliku għandu jiġi appoġġjat minn analiżi tas-suq magħmula bir-reqqa.

(144) Il-Komunikazzjoni dwar il-Bidla Diġitali tindika wkoll li t-tranżizzjoni għax-xandir diġitali tirrappreżenta sfida industrijali kbira li għandha titmexxa mis-suq. Fil-prinċipju, kull netwerk għandu jikkompeti permezz tar-riżorsi tiegħu stess. Sabiex dan il-prinċipju jiġi ssalvagwardjat, kwalunkwe intervent pubbliku għandu jimmira li jkun teknoloġikament newtrali. L-eċċezzjonijiet għal dan il-prinċipju jistgħu jkunu previsti biss jekk l-intervent iservi bħala rimedju għal nuqqas speċifiku tas-suq jew sabiex jelimina żbilanċ u fl-istess ħin huwa xieraq, meħtieġ u proporzjonat sabiex jegħleb dawn id-diffikultajiet.

(145) Jekk il-kwistjoni titħalla f'idejn is-suq, fid-dawl tas-sitwazzjoni soċjali żvantaġġjata tagħhom, hemm riskju li mhux il-partijiet kollha tal-popolazzjoni jkunu jistgħu jibbenifikaw mill-vantaġġi tat-televiżjoni diġitali. Fir-rigward ta' din il-problema ta' koeżjoni soċjali, l-Istati Membri jistgħu jkunu jridu jiżguraw li ċ-ċittadini kollha jkollhom aċċess għat-televiżjoni diġitali ladarba ssir id-diżattivazzjoni tat-televiżjoni analogu. Billi l-bidla diġitali ġġib magħha ċerti spejjeż għall-konsumaturi u teħtieġ bidla fid-drawwiet tal-konsumaturi, l-Istati Membri jkunu jridu jagħtu l-għajnuna, b'mod partikolari, lill-gruppi żvantaġġjati tas-soċjetà, bħal nies anzjani, familji bi dħul baxx jew persuni li jgħixu f'reġjuni periferali.

(146) F'bosta deċiżjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat, li kienu bbażati fuq il-Komunikazzjonijiet dwar il-bidla diġitali, il-Kummissjoni applikat ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat f'dan is-settur (77). L-Istati Membri għandhom bosta possibbiltajiet biex jagħtu finanzjament pubbliku għall-bidla bil-għan li jiżguraw li ż-żoni ġeografiċi kollha jkomplu jgawdu minn kopertura tat-televiżjoni xierqa. Dan jinkludi finanzjament għat-tnedija ta' netwerk ta' trasmissjoni f'żoni fejn altrimenti jkun hemm kopertura tat-televiżjoni insuffiċjenti (78). Madankollu, tali finanzjament jista' jingħata biss jekk ma jikkawża ebda distorsjoni bla bżonn bejn it-teknoloġiji jew il-kumpaniji u jekk ikun limitat għall-minimu meħtieġ.

5.3.2. Il-bażijiet legali għall-valutazzjoni tal-kompatibbiltà tal-miżura prevista

(147) L-awtoritajiet Spanjoli invokaw l-Artikoli 107(3)(c) u 106(2) tat-TFUE sabiex jiġġustifikaw il-miżura jekk tinstab li din tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE. Fil-paragrafi li ġejjin, il-Kummissjoni sejra tivvaluta l-kompatibbiltà tal-miżura fid-dawl ta' dawn id-dispożizzjonijiet, billi tieħu kont tal-kunsiderazzjonijiet ġenerali li ġew deskritti aktar 'il fuq.

5.3.3. L-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE

(148) Sabiex l-għajnuna tkun kompatibbli skont l-Artikolu 107 (3)(c), il-Kummissjoni tibbilanċja l-effetti pożittivi u negattivi tal-għajnuna. Fl-applikazzjoni tat-test tal-ibbilanċjar, il-Kummissjoni tevalwa l-mistoqsijiet li ġejjin: (1) Il-miżura ta' għajnuna għandha objettiv ta' interess komuni definit sewwa? (2) L-istrument ta' għajnuna huwa magħmul b'tali mod li jkun jista' jintlaħaq l-għan fl-interess komuni (pereżempju; li jiġi rrimedjat il-falliment tas-suq jew li jiġi segwit għan ieħor)? B'mod partikolari: (a) Il-miżura tal-għajnuna hija strument xieraq, jew jeżistu xi strumenti oħrajn li huma aħjar? (b) Jeżisti effett ta' inċentiv, jiġifieri l-għajnuna tbiddel l-atteġġjament tal-impriżi? (c) Il-miżura tal-għajnuna hija proporzjonali, jiġifieri l-istess bidla fl-atteġġjament tista' tinkiseb b'inqas għajnuna? (3) It-tfixkil tal-kompetizzjoni u l-effett fuq il-kummerċ huma limitati sabiex il-bilanċ ġenerali jkun pożittiv?

5.3.3.1. Objettiv ta' interess komuni

(149) L-iskema ta' għajnuna hija intiża biex tħaffef il-proċess tal-bidla diġitali fi Spanja u tiżgura l-kontinwità tar-reċezzjoni tat-televiżjoni fid-djar tar-residenti ta' ċerti żoni remoti u rurali. F'dan ir-rigward, il-miżura għandha l-għan li tagħti ċ-ċans lil dawk in-nies li jgħixu f'dawk iż-żoni jaraw it-televiżjoni. L-aċċess għall-mezzi tax-xandir, inkluża t-trasmissjoni tat-televiżjoni, huwa importanti għaċ-ċittadini sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw id-dritt kostituzzjonali tagħhom tal-aċċess għall-informazzjoni. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet l-importanza u l-benefiċċji tat-trasmissjoni diġitali fil-Pjan ta' Azzjoni eEwropa 2005 (79), kif ukoll fiż-żewġ Komunikazzjonijiet tagħha dwar it-tranżizzjoni mix-xandir analogu għax-xandir diġitali (80). Fil-Komunikazzjoni tagħha i2010 — Soċjetà tal-Informazzjoni Ewropea għat-tkabbir u l-impjiegi (81), il-Kummissjoni rrimarkat li l-bidla tat-televiżjoni analogu terrestri ppjanata għall-2012 għandha ttejjeb l-aċċess għall-ispettru fl-Ewropa. Billi x-xandir diġitali juża l-ispettru b'mod aktar effikaċi, dan jillibera l-kapaċità tal-ispettru għal utenti oħrajn, bħal servizzi ġodda tax-xandir u tat-telefonija mobbli, li għandhom jistimolaw l-innovazzjoni u t-tkabbir fl-industriji tat-televiżjoni u tal-komunikazzjoni elettronika.

(150) Għaldaqstant, ġie konkluż li l-miżura hija mmirata lejn objettiv definit sewwa ta' interess komuni.

5.3.3.