DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2018/813

tat-14 ta’ Mejju 2018

dwar id-dokument ta’ referenza settorjali dwar l-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali, l-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali settorjali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza għas-settur tal-amministrazzjoni pubblika skont ir-Regolament (KE) Nru 1221/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-parteċipazzjoni volontarja ta’ organizzazzjonijiet fi skema Komunitarja ta’ ġestjoni u verifika ambjentali (EMAS)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

Wara li kkunsidrat ir-Regolament (KE) Nru 1221/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2009 dwar il-parteċipazzjoni volontarja ta’ organizzazzjonijiet fi skema Komunitarja ta’ ġestjoni u verifika ambjentali (EMAS), li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 761/2001 u d-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni 2001/681/KE u 2006/193/KE (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 46(1) tiegħu,

Billi:

ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

Id-dokument ta’ referenza settorjali dwar l-aqwa prattika ta’ ġestjoni ambjentali, l-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali settorjali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza għas-settur agrikolu għall-finijiet tar-Regolament (KE) Nru 1221/2009 huwa stabbilit fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni.

Artikolu 2

Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

Għandha tapplika mill-5 ta’ Ottubru 2018.

(1) ĠU L 342, 22.12.2009, p. 1.

(2) ĠU C 358, 8.12.2011, p. 2.

ANNESS

1. INTRODUZZJONI

Dan id-Dokument ta’ Referenza Settorjali (SRD) huwa bbażat fuq rapport (1) xjentifiku u ta’ politika dettaljat (Rapport dwar l-aqwa prattika) li tfassal miċ-Ċentru Konġunt ta’ Riċerka (JRC) tal-Kummissjoni Ewropea.

L-isfond ġuridiku rilevanti

Fl-1993, permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1836/93 (2), ġiet introdotta l-iskema Komunitarja ta’ ġestjoni u verifika ambjentali (EMAS) għall-parteċipazzjoni volontarja tal-organizzazzjonijiet. Sussegwentement, kien hemm żewġ reviżjonijiet kbar tal-EMAS:

— Ir-Regolament (KE) Nru 761/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3);

— Ir-Regolament (KE) Nru 1221/2009.

Element importanti ġdid tal-iżjed reviżjoni reċenti huwa l-Artikolu 46 dwar it-tfassil ta’ SRDs, li daħal fis-seħħ fil-11 ta’ Jannar 2010. L-SRDs iridu jinkludu l-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali (il-BEMPs), l-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali għas-setturi speċifiċi u, meta jkun xieraq, il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza u s-sistemi ta’ klassifikazzjoni li jidentifikaw il-livelli ta’ prestazzjoni.

Kif tifhem u tuża dan id-dokument

L-iskema ta’ ġestjoni u verifika ambjentali (EMAS) hija skema għall-parteċipazzjoni volontarja tal-organizzazzjonijiet impenjati biex ikun hemm titjib ambjentali kontinwu. F’dan il-qafas, dan l-SRD jipprovdi gwida speċifika għas-settur agrikolu u jindika għadd ta’ alternattivi għal titjib kif ukoll l-aqwa prattiki.

Il-Kummissjoni Ewropea użat il-kontribut tal-partijiet ikkonċernati biex fasslet dan id-dokument. Grupp ta’ Ħidma Tekniku, li jinkludi esperti u partijiet ikkonċernati tas-settur, immexxi mill-JRC, iddiskuta u fl-aħħar mill-aħħar qabel dwar l-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali, dwar l-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali għas-setturi speċifiċi u dwar il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza deskritti f’dan id-dokument; b’mod partikolari dawn il-parametri referenzjarji tqiesu bħala rappreżentattivi tal-livelli ta’ prestazzjoni ambjentali li jinkisbu mill-organizzazzjonijiet bl-aqwa prestazzjoni fis-settur.

L-SRD għandu l-għan li jgħin u jappoġġa lill-organizzazzjonijiet kollha li beħsiebhom itejbu l-prestazzjoni ambjentali tagħhom billi jipprovdi ideat u ispirazzjoni kif ukoll gwida prattika u teknika.

L-SRD huwa indirizzat prinċipalment lill-organizzazzjonijiet li diġà huma rreġistrati fl-EMAS; it-tieni lill-organizzazzjonijiet li qed jikkunsidraw li fil-futur jirreġistraw fl-EMAS; u t-tielet lill-organizzazzjonijiet kollha li jixtiequ jitgħallmu iktar dwar l-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali sabiex itejbu l-prestazzjoni ambjentali tagħhom. B’konsegwenza ta’ dan, l-objettiv ta’ dan id-dokument huwa li jappoġġa lill-organizzazzjonijiet kollha fis-settur agrikolu biex jiffokaw fuq aspetti ambjentali rilevanti, kemm diretti kif ukoll indiretti, u biex isibu l-informazzjoni dwar l-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali, kif ukoll l-indikaturi xierqa ta’ prestazzjoni ambjentali għas-setturi speċifiċi biex ikejlu l-prestazzjoni ambjentali tagħhom, u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza.

Kif jenħtieġ li l-SRDs jitqiesu mill-organizzazzjonijiet irreġistrati fl-EMAS:

Skont ir-Regolament (KE) Nru 1221/2009, l-organizzazzjonijiet irreġistrati fl-EMAS iridu jqisu l-SRDs f’żewġ livelli differenti:

1. Meta jkunu qegħdin jiżviluppaw u jimplimentaw is-sistema ta’ ġestjoni ambjentali tagħhom fid-dawl tar-reviżjonijiet ambjentali (l-Artikolu 4(1)(b)); Jenħtieġ li l-organizzazzjonijiet jużaw elementi rilevanti tal-SRD meta jkunu qegħdin jiddefinixxu u jirrevedu l-miri u l-objettivi ambjentali tagħhom skont l-aspetti ambjentali rilevanti identifikati fir-reviżjoni u fil-politika ambjentali, kif ukoll meta jkunu qegħdin jiddeċiedu dwar liema azzjonijiet iridu jimplimentaw biex itejbu l-prestazzjoni ambjentali tagħhom.

2. Meta jkunu qegħdin iħejju d-dikjarazzjoni ambjentali (l-Artikolu 4(1)(d) u l-Artikolu 4(4)): (a) Jenħtieġ li l-organizzazzjonijiet iqisu l-indikaturi rilevanti tal-prestazzjoni ambjentali għas-setturi speċifiċi fl-SRD meta jkunu qegħdin jagħżlu l-indikaturi (4) li se jużaw għar-rappurtar tal-prestazzjoni ambjentali tagħhom. Meta jkunu qegħdin jagħżlu s-sett ta’ indikaturi għar-rappurtar, jenħtieġ li jqisu l-indikaturi proposti fl-SRD korrispondenti u r-rilevanza tagħhom fir-rigward tal-aspetti ambjentali sinifikanti identifikati mill-organizzazzjoni fir-reviżjoni ambjentali tagħha. L-indikaturi jridu jitqiesu biss meta jkunu rilevanti għal dawk l-aspetti ambjentali li jitqiesu bħala l-iżjed sinifikanti fir-reviżjoni ambjentali. (b) Meta jkunu qegħdin jirrapportaw dwar il-prestazzjoni ambjentali u dwar fatturi oħra marbuta mal-prestazzjoni ambjentali, jenħtieġ li l-organizzazzjonijiet isemmu fid-dikjarazzjoni ambjentali kif ikunu qiesu l-aqwa prattiki rilevanti ta’ ġestjoni ambjentali u, jekk ikunu disponibbli, il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza. Jenħtieġ li jiddeskrivu kif intużaw l-aqwa prattiki rilevanti ta’ ġestjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (li jagħtu indikazzjoni tal-livell ta’ prestazzjoni ambjentali li jkun inkiseb minn dawk bl-aqwa prestazzjoni) biex jidentifikaw il-miżuri u l-azzjonijiet, u possibbilment biex jistabbilixxu l-prijoritajiet, bl-għan li jtejbu (ulterjorment) il-prestazzjoni ambjentali tagħhom. Madankollu, l-implimentazzjoni tal-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali jew l-issodisfar tal-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza identifikati mhumiex obbligatorji, minħabba li n-natura volontarja tal-EMAS tħalli l-valutazzjoni tal-fattibbiltà tal-parametri referenzjarji u tal-implimentazzjoni tal-aqwa prattiki, f’termini ta’ kostijiet u ta’ benefiċċji, f’idejn l-organizzazzjonijiet stess. Bl-istess mod bħall-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali, jenħtieġ li l-organizzazzjonijiet jivvalutaw ir-rilevanza u l-applikabbiltà tal-aqwa prattiki ta’ ġestjoni ambjentali u tal-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza skont l-aspetti ambjentali sinifikanti identifikati mill-organizzazzjoni fir-reviżjoni ambjentali tagħha, kif ukoll skont l-aspetti tekniċi u finanzjarji.

Jenħtieġ li l-elementi tal-SRDs (l-indikaturi, il-BEMPs jew il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza) li ma jitqisux rilevanti fir-rigward tal-aspetti ambjentali sinifikanti identifikati mill-organizzazzjoni fir-reviżjoni ambjentali tagħha ma jiġux irrapportati jew deskritti fid-dikjarazzjoni ambjentali.

Il-parteċipazzjoni fl-EMAS hija proċess kontinwu. Kull darba li organizzazzjoni tippjana li ttejjeb il-prestazzjoni ambjentali tagħha (u tirrevedi l-prestazzjoni ambjentali tagħha) għandha tikkonsulta l-SRD għal temi speċifiċi biex issib l-ispirazzjoni dwar liema kwistjonijiet imissha tindirizza f’approċċ ta’ pass pass.

Il-verifikaturi ambjentali tal-EMAS għandhom jikkontrollaw jekk l-SRD tqiesx mill-organizzazzjoni waqt it-tħejjija tad-dikjarazzjoni ambjentali tagħha u kif sar dan (l-Artikolu 18(5)(d) tar-Regolament (KE) Nru 1221/2009).

Meta jkunu qed iwettqu verifika, il-verifikaturi ambjentali akkreditati jkollhom bżonn ta’ evidenza mill-organizzazzjoni dwar kif ikunu ntgħażlu u tqiesu l-elementi rilevanti tal-SRD fid-dawl tar-reviżjoni ambjentali. Ma għandhomx jikkontrollaw il-konformità mal-parametri referenzjarji deskritti ta’ eċċellenza, iżda għandhom jivverifikaw l-evidenza dwar kif l-SRD intuża bħala gwida biex jiġu identifikati l-indikaturi u l-miżuri volontarji xierqa li l-organizzazzjoni tista’ timplimenta biex ittejjeb il-prestazzjoni ambjentali tagħha.

Minħabba n-natura volontarja tal-EMAS u tal-SRD, jenħtieġ li l-organizzazzjonijiet ma jitgħabbewx b’piżijiet sproporzjonati biex jipprovdu din l-evidenza. B’mod partikolari, il-verifikaturi ma għandhomx jitolbu ġustifikazzjoni individwali għal kull wieħed jew waħda mill-aqwa prattiki, l-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali għas-setturi speċifiċi u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza msemmija fl-SRD u mhux ikkunsidrati rilevanti mill-organizzazzjoni fid-dawl tar-reviżjoni ambjentali tagħha. Madankollu, jistgħu jissuġġerixxu elementi addizzjonali rilevanti li l-organizzazzjoni tista’ tqis fil-futur bħala evidenza ulterjuri tal-impenn tagħha biex ikun hemm titjib kontinwu fil-prestazzjoni tagħha.

L-istruttura tad-Dokument ta’ Referenza Settorjali

Dan id-dokument fih erba’ kapitoli. Il-Kapitolu 1 jintroduċi l-isfond ġuridiku tal-EMAS u jiddeskrivi kif wieħed irid juża dan id-dokument, filwaqt li l-Kapitolu 2 jiddefinixxi l-ambitu ta’ dan l-SRD. Il-Kapitolu 3 jiddeskrivi fil-qosor l-aqwa prattiki differenti ta’ ġestjoni ambjentali (il-BEMPs) (5) u jagħti informazzjoni dwar l-applikabbiltà tagħhom. Meta l-indikaturi speċifiċi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji speċifiċi ta’ eċċellenza jkunu jistgħu jiġu fformulati għal BEMP partikolari, dawn jingħataw ukoll. Madankollu, id-definizzjoni tal-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza ma kinitx possibbli għall-BEMPs kollha peress li f’xi erjas jew id-dejta disponibbli kienet limitata jew inkella l-kundizzjonijiet speċifiċi (it-tip ta’ azjenda agrikola, il-mudell tan-negozju, il-klima, eċċ.) ivarjaw tant li parametru referenzjarju ta’ eċċellenza ma jkunx sinifikattiv. Uħud mill-indikaturi u mill-parametri referenzjarji huma rilevanti għal aktar minn BEMP waħda u għalhekk jiġu ripetuti kull meta jkun xieraq. Fl-aħħar nett, fil-Kapitolu 4 tiġi ppreżentata tabella komprensiva b’għażla tal-iżjed indikaturi rilevanti tal-prestazzjoni ambjentali, spjegazzjonijiet assoċjati u parametri referenzjarji ta’ eċċellenza relatati.

2. AMBITU

Dan l-SRD jindirizza l-prestazzjoni ambjentali tal-attivitajiet tas-settur agrikolu. F’dan id-dokument, is-settur agrikolu jitqies li huwa magħmul minn organizzazzjonijiet li jappartjenu għad-diviżjonijiet tal-kodiċijiet NACE minn A1.1 sa A1.6 (skont il-klassifikazzjoni statistika tal-attivitajiet ekonomiċi stabbilita bir-Regolament (KE) Nru 1893/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6)). Dan jinkludi l-produzzjoni kollha tal-annimali u l-produzzjoni annwali u perenni tal-għelejjel.

Dawn l-organizzazzjonijiet huma l-grupp fil-mira ta’ dan id-dokument. L-istampa 2.1 tagħti ħarsa skematika ġenerali lejn l-ambitu ta’ dan id-dokument u turi l-interazzjoni tal-grupp fil-mira ma’ organizzazzjonijiet oħra.

L-istampa 2.1.

Ħarsa skematika ġenerali lejn l-ambitu ta’ dan l-SRD: il-gruppi fil-mira ta’ dan id-dokument jintwerew b’tipa grassa f’kaxxi bi sfond griż ċar; jintwerew ukoll l-iktar interazzjonijiet rilevanti tagħhom ma’ setturi oħra; is-setturi li huma indirizzati minn SRDs oħra jintwerew b’tipa korsiva f’kaxxi bi sfond aħdar ċar.

Minbarra l-grupp dirett fil-mira tiegħu, dan l-SRD jista’ jkun utli wkoll għal atturi oħra, bħal pereżempju l-konsulenti tal-azjendi agrikoli.

Dan l-SRD huwa strutturat skont l-attivitajiet agrikoli differenti, kif ippreżentati fit-Tabella 2.1.

Tabella 2.1

L-istruttura tal-SRD tal-agrikoltura

It-Taqsima Id-deskrizzjoni Il-grupp fil-mira 3.1. Il-ġestjoni sostenibbli tal-azjenda agrikola u tal-art Din it-taqsima tkopri l-kwistjonijiet trasversali marbuta mal-ippjanar tal-pajsaġġ, mal-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u tal-ilma, mal-bijodiversità, mal-użu tas-sistemi ta’ ġestjoni ambjentali u mal-involviment tal-konsumaturi b’konsum responsabbli. L-azjendi agrikoli kollha 3.2. Il-ġestjoni tal-kwalità tal-ħamrija Din it-taqsima tittratta l-ġestjoni tal-kwalità tal-ħamrija. Din tkopri l-valutazzjoni tal-kundizzjonijiet fiżiċi tagħha u l-istabbiliment ta’ pjan ta’ ġestjoni, kif ukoll gwida prattika dwar kif tista’ tittejjeb il-kwalità tal-ħamrija, pereżempju permezz tal-użu ta’ emendi organiċi fir-rigward taż-żamma tal-istruttura tal-ħamrija u fir-rigward tad-drenaġġ tar-raba’. L-azjendi agrikoli kollha 3.3. L-ippjanar tal-ġestjoni tan-nutrijenti Din it-taqsima tittratta l-ġestjoni tan-nutrijenti fil-ħamrija. Din tinkludi l-aqwa prattiki tal-ibbaġitjar tan-nutrijenti fl-għelieqi, tan-newba tal-għelejjel, tat-tpoġġija tan-nutrijenti bi preċiżjoni u tal-għażla ta’ fertilizzanti b’impatt ambjentali iktar baxx. L-azjendi agrikoli kollha 3.4. It-tħejjija tal-ħamrija u l-ippjanar tal-għelejjel Din it-taqsima tiffoka fuq l-għażla ta’ operazzjonijiet xierqa ta’ ħdim tar-raba’, ta’ minimizzazzjoni tad-disturbi għall-ħamrija, ta’ ħdim tar-raba’ b’impatt baxx, tal-implimentazzjoni effiċjenti tan-newba tal-għelejjel u tal-istabbiliment ta’ għelejjel tat-titwiq u ta’ kopertura. L-azjendi agrikoli kollha 3.5. Il-ġestjoni tal-ħaxix u tar-ragħa Din it-taqsima tittratta l-massimizzazzjoni tal-produzzjoni tal-ħaxix u tal-assorbiment tar-ragħa, il-ġestjoni tar-ragħa f’erjas b’valur naturali għoli, it-tiġdid tal-mergħat u l-inkorporazzjoni tax-xnien kif ukoll l-applikazzjoni tal-produzzjoni effiċjenti tas-silaġġ. L-azjendi tal-bhejjem 3.6. It-trobbija tal-annimali Din it-taqsima tiddeskrivi l-aqwa prattiki marbuta mat-trobbija tal-annimali. B’mod partikolari, din tippreżenta prattiki marbuta mal-għażla tar-razza xierqa, mal-ibbaġitjar tan-nutrijenti fl-azjenda agrikola, mat-tnaqqis djetetiku tal-eskrezzjoni tan-nitroġenu, mat-titjib fl-effiċjenza tat-trasformazzjoni tal-għalf, mal-akkwist ekoloġiku tal-għalf, mal-pjanijiet dwar is-saħħa tal-annimali u mal-ġestjoni tal-profili tal-merħliet/tal-qatgħat. L-azjendi tal-bhejjem 3.7. Il-ġestjoni tad-demel Din it-taqsima tkopri l-aqwa prattiki marbuta mal-ġestjoni ottimizzata tad-demel permezz tat-tnaqqis tal-emissjonijiet u tat-titjib fl-assorbiment tan-nutrijenti. Din tinkludi l-bini ta’ sistemi ta’ abitazzjonijiet b’livell baxx ta’ emissjonijiet, l-implimentazzjoni u l-ottimizzazzjoni tad-diġestjoni anaerobika, is-separazzjoni tad-demel semilikwidu jew tad-diġestati, u l-faċilitajiet xierqa ta’ ħżin tad-demel likwidu u solidu, kif ukoll it-tekniki tat-tpoġġija tad-demel semilikwidu u tad-demel. L-azjendi tal-bhejjem 3.8. Il-ġestjoni tat-tisqija Din it-taqsima tittratta l-istrateġiji tat-tisqija effiċjenti u tipprovdi gwida dwar il-metodi agronomiċi, l-ottimizzazzjoni tat-twassil tat-tisqija u l-ġestjoni effiċjenti tas-sistemi tat-tisqija. L-importanza tas-sors tal-ilma li jintuża għat-tisqija tiġi indirizzata wkoll. L-azjendi agrikoli li jużaw it-tisqija 3.9. Il-protezzjoni tal-għelejjel Din it-taqsima tittratta l-prattiki ta’ protezzjoni sostenibbli tal-għelejjel bl-inqas użu ta’ pestiċidi fil-ġestjoni tal-organiżmi ta’ ħsara. L-objettivi huma l-prevenzjoni tal-okkorrenza ta’ organiżmi ta’ ħsara, it-tnaqqis ta’ dipendenza fuq prodotti kimiċi għall-protezzjoni tal-għelejjel, l-ottimizzazzjoni tal-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u ta’ strateġiji ta’ ġestjoni tar-reżistenza tal-organiżmi ta’ ħsara. L-azjendi agrikoli kollha 3.10. L-ortikoltura protetta Din it-taqsima tiddeskrivi l-aqwa prattiki għall-ortikoltura protetta. B’mod partikolari, din tittratta l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, il-ġestjoni tal-ilma u tal-iskart, u l-għażla tal-materjali għat-tkabbir. L-azjendi agrikoli tal-ortikoltura protetta

It-Tabella 2.2 tippreżenta l-iktar aspetti ambjentali rilevanti għall-azjendi agrikoli u tiddistingwi bejn il-produzzjoni tar-raba’ li jinħadem, il-produzzjoni ortikolturali u l-produzzjoni tal-bhejjem. Għal kull waħda minnhom, it-tabella tiddeskrivi l-pressjonijiet ambjentali ewlenin li huma possibbli u li huma relatati magħhom u kif dawn jiġu indirizzati f’dan id-dokument. Dawn l-aspetti ambjentali ntgħażlu bħala dawk li s-soltu jkunu l-iktar rilevanti fis-settur. Madankollu, jenħtieġ li l-aspetti ambjentali li jridu jiġu ġestiti minn organizzazzjonijiet speċifiċi jiġu vvalutati każ b’każ.

Tabella 2.2

L-iktar aspetti ambjentali rilevanti għall-azjendi agrikoli u kif dawn jiġu indirizzati fl-SRD

L-aspetti ambjentali Il-pressjonijiet ambjentali ewlenin relatati (7) It-taqsimiet rilevanti tal-SRD Il-produzzjoni tar-raba’ li jinħadem u l-produzzjoni ortikolturali L-operazzjonijiet li jintużaw fl-azjenda agrikola L-użu tal-enerġija It-Taqsima 3.1: Il-ġestjoni sostenibbli tal-azjenda agrikola u tal-art, il-BEMP 3.1.5 It-Taqsima 3.10: L-ortikoltura protetta, il-BEMP 3.10.1 Il-ġestjoni tal-ħamrija Id-degradazzjoni tal-ħamrija (l-erożjoni, il-kompattazzjoni) It-Taqsima 3.2: Il-ġestjoni tal-kwalità tal-ħamrija, il-BEMPs kollha It-tpoġġija tan-nutrijenti L-emissjonijiet tal-NH3 u tal-N2O It-telf ta’ nutrijenti fl-ilma It-telf tal-bijodiversità L-akkumulazzjoni ta’ metalli tqal It-Taqsima 3.3: Il-ġestjoni tan-nutrijenti, il-BEMPs kollha Il-ħdim tar-raba’ It-telf ta’ karbonju (C) u ta’ nitroġenu (N) L-erożjoni Is-sedimentazzjoni potenzjali fl-ilma L-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra (GHG) It-Taqsima 3.4: It-tħejjija tal-ħamrija u l-ippjanar tal-għelejjel, il-BEMPs 3.4.1 – 3.4.3 Ir-ragħa L-emissjonijiet tal-NH3 u tal-N2O L-erożjoni u l-kompattazzjoni tal-ħamrija It-telf ta’ nutrijenti fl-ilma It-telf tal-bijodiversità It-telf ta’ C tal-bijomassa jekk l-użu tal-art inbidel minn dak ta’ foresta It-Taqsima 3.4: It-tħejjija tal-ħamrija u l-ippjanar tal-għelejjel, il-BEMPs kollha It-Taqsima 3.5: Il-ġestjoni tal-ħaxix u tar-ragħa, il-BEMPs kollha Il-protezzjoni tal-għelejjel L-effetti tal-ekotossiċità It-telf tal-bijodiversità It-Taqsima 3.9: Il-protezzjoni tal-għelejjel, il-BEMPs kollha It-tisqija u operazzjonijiet oħra tal-użu tal-ilma li jintużaw fl-azjenda agrikola L-istress fuq l-ilma Is-salinizzazzjoni It-telf tan-nutrijenti It-Taqsima 3.1: Il-ġestjoni sostenibbli tal-azjenda agrikola u tal-art, il-BEMP 3.1.5 It-Taqsima 3.8: It-tisqija, il-BEMPs kollha It-Taqsima 3.10: L-ortikoltura protetta, il-BEMP 3.10.2 L-ortikoltura protetta Il-ġenerazzjoni tal-iskart tal-plastik It-theddida għall-bijodiversità L-użu tal-enerġija u tal-ilma It-Taqsima 3.10: L-ortikoltura protetta, il-BEMPs kollha Il-produzzjoni tal-bhejjem L-għalf L-emissjonijiet tas-CH4 mill-fermentazzjoni enterika It-Taqsima 3.6: It-trobbija tal-annimali, il-BEMPs kollha L-abitazzjonijiet tal-annimali L-emissjonijiet tal-NH3 u tas-CH4 It-telf tan-nutrijenti L-użu tal-ilma It-Taqsima 3.1: Il-ġestjoni sostenibbli tal-azjenda agrikola u tal-art, il-BEMP 3.1.6 It-Taqsima 3.7: Il-ġestjoni tad-demel, il-BEMPs 3.7.1 – 3.7.3 Il-ħżin tad-demel L-emissjonijiet tas-CH4, tal-NH3 u tal-N2O It-Taqsima 3.7: Il-ġestjoni tad-demel, il-BEMPs 3.7.4 u 3.7.5 It-tifrix tad-demel L-emissjonijiet tal-NH3 u tal-N2O It-Taqsima 3.7: Il-ġestjoni tad-demel, il-BEMPs 3.7.6 u 3.7.7 Ir-ragħa L-emissjonijiet tal-NH3 u tal-N2O L-erożjoni u l-kompattazzjoni tal-ħamrija It-telf ta’ nutrijenti fl-ilma It-telf tal-bijodiversità (jew il-gwadann potenzjali tal-bijodiversità) It-telf ta’ C tal-bijomassa jekk l-użu tal-art inbidel minn dak ta’ foresta It-Taqsima 3.5: Il-ġestjoni tal-ħaxix u tar-ragħa, il-BEMPs kollha It-trattament mediku fl-azjendi agrikoli L-effetti tal-ekotossiċità Ir-reżistenza għall-antibijotiċi It-Taqsima 3.6: It-trobbija tal-annimali, il-BEMP 3.6.6

L-agrikoltura hija settur varjat ħafna li jinkludi varjetà ta’ prodotti agrikoli u ta’ tipi ta’ azjendi agrikoli, kif ukoll ta’ livelli ta’ intensità, li jvarjaw minn azjendi agrikoli intensivi u mekkanizzati ferm fuq skala kbira għal azjendi agrikoli estensivi fuq skala żgħira ħafna. Ikun xi jkun it-tip ta’ azjenda agrikola u l-mudell tan-negozju, hemm ambitu għal titjib ambjentali sostanzjali, għalkemm dan jista’ jimmaterjalizza f’settijiet differenti ta’ azzjonijiet li jappoġġaw miri differenti skont it-tip ta’ azjenda agrikola u l-mudell ta’ negozju. B’koerenza mal-ispirtu tal-iskema tal-EMAS, li hija mmirata biex ikun hemm titjib kontinwu fil-prestazzjoni ambjentali jkun xi jkun il-punt tat-tluq, dan id-dokument ikopri l-aqwa prattiki mmirati għat-twettiq ta’ dawk il-potenzjali differenti kollha ta’ titjib. Pereżempju, fil-kapitolu dwar il-ġestjoni tal-ħaxix u tar-ragħa, id-dokument jidentifika BEMP (it-Taqsima 3.5.1) dwar it-titjib tal-effiċjenza tal-produzzjoni tal-ħaxix u tal-assorbiment tan-nutrijenti mill-bhejjem, kif ukoll BEMP (it-Taqsima 3.5.2) dwar it-tqabbil tal-intensità tar-ragħa mal-ħtiġijiet tal-bijodiversità fi bwar b’valur naturali għoli. L-ewwel BEMP hija iktar rilevanti għal azjendi agrikoli b’ġestjoni intensiva tal-bhejjem li jirgħu u għandha l-għan li ttejjeb l-effiċjenza tas-sistema; it-tieni waħda hija iktar rilevanti għal azjendi agrikoli b’ġestjoni estensiva li jipprijoritizzaw il-kompatibbiltà tal-attività agrikola mal-ambjent naturali li jifformaw parti minnu. Madankollu, f’ħafna każijiet, l-aqwa prattiki deskritti huma rilevanti għall-azjendi agrikoli kollha, b’aġġustament kif imiss skont il-każ speċifiku. Pereżempju, fil-kapitolu dwar it-tħejjija tal-ħamrija, hemm BEMP (it-Taqsima 3.4.2) dwar il-minimizzazzjoni tat-tħejjija tal-ħamrija bl-implimentazzjoni tal-ħdim tar-raba’ mingħajr inverżjoni jew bi żrigħ speċjalizzat, li hija ta’ benefiċċju jkun xi jkun il-livell ta’ intensità tal-attività agrikola.

F’kull waħda mill-BEMPs ippreżentati fid-dokument, test speċifiku jindika jekk humiex rilevanti għal tipi speċifiċi ta’ azjendi agrikoli u għal attivitajiet intensivi u/jew estensivi tal-azjendi agrikoli. Barra minn hekk, din l-informazzjoni hija miġbura fil-qosor fit-Tabella 2.3 b’immappjar tal-BEMPs differenti fi 12-il tip maġġuri ta’ azjenda agrikola. Bla dubju hemm simplifikazzjoni, u ħafna azjendi agrikoli jaf jinkludu karatteristiki ta’ diversi tipi ta’ azjendi agrikoli (eż. taħlita ta’ erjas intensivi u estensivi, produzzjoni mħallta tal-annimali u tal-għelejjel). Din il-gwida hija indikattiva u jenħtieġ li r-rilevanza reali tal-BEMPs individwali għal organizzazzjoni speċifika tiġi vvalutata mill-organizzazzjoni stess każ b’każ.

Tabella 2.3

Ir-rilevanza tal-BEMPs deskritti f’dan id-dokument għal 12-il tip maġġuri ta’ azjenda agrikola (bi sfumatura skura: rilevanti ħafna; griż: x’aktarx li tkun rilevanti; abjad: mhijiex rilevanti jew hija rilevanti parzjalment biss)

Il-BEMP Azjenda intensiva tal-prodotti tal-ħalib (*1) Azjenda estensiva tal-prodotti tal-ħalib Azjenda intensiva tal-laħam taċ-ċanga (*1) Azjenda estensiva tal-laħam taċ-ċanga Azjenda tan-nagħaġ Azjenda intensiva tal-ħnieżer (*1) Azjenda intensiva tal-pollam (*1) Azjenda estensiva tal-ħnieżer u tal-pollam Azjenda taċ-ċereali u taż-żjut Azjenda tal-għelejjel tal-għeruq Azjenda tal-frott u tal-ħxejjex tal-għelieqi Azjenda tal-frott u tal-ħxejjex mgħottija 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6 3.1.7 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.5.1 3.5.2 3.5.3 3.5.4 3.6.1 3.6.2 3.6.3 3.6.4 3.6.5 3.6.6 3.6.7 3.7.1 3.7.2 3.7.3 3.7.4 3.7.5 3.7.6 3.7.7 3.8.1 3.8.2 3.8.3 3.8.4 3.9.1 3.9.2 3.10.1 3.10.2 3.10.3 3.10.4

3. L-AQWA PRATTIKI TA’ ĠESTJONI AMBJENTALI, L-INDIKATURI TAL-PRESTAZZJONI AMBJENTALI SETTORJALI U L-PARAMETRI REFERENZJARJI TA’ EĊĊELLENZA GĦAS-SETTUR AGRIKOLU

3.1. Il-ġestjoni sostenibbli tal-azjenda agrikola u tal-art

Din it-taqsima hija rilevanti għall-bdiewa kollha, għall-konsulenti tal-azjendi agrikoli kollha u għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli. Din tittratta l-ippjanar u l-ġestjoni ta’ livell għoli tal-azjenda agrikola, anke b’rabta mal-kuntest usa’ ta’ pajsaġġ li fih tinsab l-azjenda agrikola. Tipprovdi qafas għall-prijoritizzazzjoni ta’ miżuri biex tinkiseb attività agrikola b’użu effiċjenti tar-riżorsi u li tkun ambjentalment responsabbli. Madankollu, il-miżuri speċifiċi li jindirizzaw l-aspetti ambjentali differenti ma jingħatawx f’din it-taqsima, iżda huma ppreżentati fid-dettall fit-taqsimiet li ġejjin (3.2 – 3.10).

3.1.1. Il-pjan strateġiku ta’ ġestjoni tal-azjendi agrikoli

Il-BEMP tkun li jitpoġġa fis-seħħ pjan strateġiku ta’ ġestjoni tal-azjendi agrikoli li jinkludi l-elementi li ġejjin:

— l-implimentazzjoni ta’ pjan strateġiku tan-negozju għall-azjenda agrikola li tindirizza l-kunsiderazzjonijiet regolatorji, ambjentali, etiċi u tas-suq tul perjodu ta’ żmien ta’ mill-inqas ħames snin;

— l-identifikazzjoni ta’ akkreditazzjoni u l-progress lejn il-ksib tagħha permezz ta’ skemi ta’ ċertifikazzjoni sostenibbli u rilevanti tal-attivitajiet agrikoli jew tal-ikel li jżidu l-valur tal-prodotti agrikoli tal-azjendi agrikoli u juru l-impenn lejn il-ġestjoni sostenibbli;

— l-użu ta’ indikaturi xierqa tal-Valutazzjoni taċ-Ċiklu tal-Ħajja (LCA) jew tas-servizz tal-ekosistema, b’metrika xierqa, għall-monitoraġġ u għall-kejl tat-titjib kontinwu tal-prestazzjoni ambjentali tal-azjendi agrikoli (ara l-BEMP 3.1.2);

— il-kollaborazzjoni mal-bdiewa u mal-aġenziji pubbliċi tal-inħawi għall-koordinazzjoni tat-twassil tas-servizzi prijoritarji tal-ekosistema fuq skala tal-pajsaġġ.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP tinkludi diversi elementi li jistgħu jkunu applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli indirizzati b’dan l-SRD. Madankollu, x’aktarx li jkun iktar faċli li din il-BEMP tkun applikabbli għall-azjendi agrikoli l-kbar minħabba d-disponibbiltà ta’ iżjed riżorsi u potenzjalment immappjar aħjar tal-operazzjonijiet li jitwettqu fl-azjendi agrikoli. Barra minn hekk, il-kollaborazzjoni mal-bdiewa u mal-aġenziji pubbliċi tal-inħawi, li fil-fatt jistabbilixxu l-prijorità tal-azzjonijiet li jridu jittieħdu fil-livell ta’ pajsaġġ, hija element importanti li jinfluwenza l-prestazzjoni ambjentali ġenerali tal-azjenda agrikola u hija iktar applikabbli għall-azjendi agrikoli l-kbar.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i1) Il-pjan strateġiku ta’ ġestjoni tal-azjenda agrikola qiegħed fis-seħħ (Iva/Le) (i2) Hemm parteċipazzjoni fi skemi ta’ akkreditazzjoni eżistenti għal skemi ta’ ċertifikazzjoni sostenibbli tal-attivitajiet agrikoli jew tal-ikel (Iva/Le) (b1) L-azjenda agrikola għandha fis-seħħ pjan strateġiku ta’ ġestjoni li: (i) jikkunsidra perjodu ta’ żmien ta’ mill-inqas ħames snin; (ii) itejjeb il-prestazzjoni tas-sostenibbiltà tal-azjenda agrikola f’kull waħda mit-tliet dimensjonijiet: id-dimensjoni ekonomika, id-dimensjoni soċjali u d-dimensjoni ambjentali; (iii) jikkunsidra t-twassil ta’ servizzi tal-ekosistema f’kuntest lokali, reġjonali u globali bl-użu ta’ indikaturi xierqa u sempliċi.

3.1.2. Il-parametraġġ referenzjarju inkorporat fil-ġestjoni ambjentali tal-azjendi agrikoli

Il-BEMP tkun li jiġi inkorporat parametraġġ referenzjarju fl-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ ġestjoni ambjentali (EMS) għall-azjenda agrikola. L-objettiv ikun li jsir il-parametraġġ referenzjarju tal-prestazzjoni ambjentali tal-azjenda agrikola mqabbel mal-aqwa prestazzjoni li tista’ tinkiseb, sabiex b’hekk l-amministraturi tal-azjendi agrikoli u/jew il-konsulenti tal-azjendi agrikoli jkunu jistgħu jidentifikaw l-erjas ta’ eċċellenza u l-erjas li fihom ikun hemm bżonn ta’ titjib ulterjuri. Dan jista’ jiġi implimentat permezz tal-monitoraġġ u tar-rappurtar sistematiku tal-prestazzjoni ambjentali tal-azjendi agrikoli fil-livell tal-proċessi. B’hekk, l-EMS tista’ tiffoka b’mod iktar effettiv fuq l-erjas bl-agħar prestazzjoni jew bl-ogħla potenzjal ta’ titjib. L-aspetti ewlenin ta’ EMS ibbażata fuq il-parametraġġ referenzjarju huma:

— ir-rappurtar sistematiku fil-livell tal-proċessi: il-ġbir u r-rappurtar regolari tad-dejta skont l-indikaturi differenti inklużi f’dan l-SRD;

— l-identifikazzjoni ta’ erjas li wieħed irid jiffoka fuqhom abbażi tat-tqabbil tal-prestazzjoni mkejla bil-parametri referenzjarji disponibbli, bħal dawk inklużi f’dan l-SRD;

— l-iżvilupp ta’ protokoll ċar għall-operazzjonijiet maġġuri u għall-erjas li wieħed irid jiffoka fuqhom, filwaqt li jitqiesu l-aqwa prattiki disponibbli: il-bdiewa jistgħu jiġu informati dwar l-aqwa prattiki ġodda disponibbli minn bdiewa oħra, mill-konsulenti tal-azjendi agrikoli u mill-assoċjazzjonijiet tal-industrija, kif ukoll permezz ta’ konsultazzjoni tad-dokumenti ta’ referenza bħal dan l-SRD;

— l-użu ta’ għodod ta’ sostenn għat-teħid tad-deċiżjonijiet: l-użu ta’ għodod xierqa biex l-implimentazzjoni tkun infurmata u biex tiġi vvalutata l-prestazzjoni tal-aqwa prattiki speċifiċi;

— it-taħriġ tal-persunal: il-persunal kollu jkun imħarreġ b’mod xieraq dwar il-ġestjoni ambjentali u jirċievi spjegazzjoni dwar ir-rabtiet ċari bejn l-azzjonijiet individwali li jieħu u l-prestazzjoni ambjentali ġenerali relatata.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli. Fl-azjendi agrikoli l-kbar li fihom diġà jkun fis-seħħ rapportar regolari estensiv, u li jaf ikollhom riżorsi disponibbli biex iwettqu l-azzjonijiet deskritti (eż. jifilħu jixtru t-tagħmir meħtieġ), x’aktarx li din il-BEMP tista’ tkun applikabbli iktar faċilment. Madankollu, din il-BEMP hija applikabbli wkoll għall-azjendi agrikoli ż-żgħar, diment li l-bdiewa jkollhom aċċess għal taħriġ u għal konsulenza xierqa, u eventwalment jaf twassal għal iktar titjib fil-prestazzjoni ambjentali ta’ dawn l-azjendi agrikoli, billi tħeġġeġ il-monitoraġġ u l-ottimizzazzjoni sistematiċi tal-prestazzjoni.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i3) Hemm fis-seħħ EMS ibbażata fuq il-parametraġġ referenzjarju għal għażla xierqa ta’ indikaturi (Iva/Le) (i4) It-taħriġ dwar il-ġestjoni ambjentali huwa pprovdut lill-persunal (Iva/Le) (b2) L-indikaturi rilevanti jiġu applikati għall-parametraġġ referenzjarju tal-prestazzjoni ta’ proċessi individwali u tas-sistema kollha tal-azjenda agrikola, imqabbla mal-parametri referenzjarji rilevanti kollha tal-aqwa prattiki deskritti f’dan l-SRD. (b3) Il-persunal permanenti jipparteċipa fi programmi obbligatorji ta’ taħriġ dwar il-ġestjoni ambjentali f’intervalli regolari; il-persunal temporanju jingħata informazzjoni dwar l-objettivi tal-ġestjoni ambjentali kif ukoll taħriġ dwar azzjonijiet rilevanti.

3.1.3. Kontribut għall-ġestjoni tal-kwalità tal-ilma fil-livell tal-baċiri tax-xmajjar

Il-BEMP tkun li jiġu implimentati miżuri sensittivi għall-attivitajiet agrikoli fir-rigward tal-baċiri tal-iskular ippjanati fil-livell ta’ baċir tal-iskular sħiħ sabiex jiġi mminimizzat it-tniġġis tal-ilma permezz tal-iskol agrokimiku, tan-nutrijenti, tas-sedimenti u tal-patoġeni.

Dan jinkludi:

— l-istabbiliment ta’ meded ta’ artijiet ta’ lqugħ, jiġifieri erjas ħdejn il-mogħdijiet tal-ilma mingħajr il-bexx ta’ fertilizzanti u mingħajr operazzjonijiet agrokimiċi; b’mod partikolari, l-istabbiliment ta’ meded ta’ artijiet ta’ lqugħ bis-siġar jew bil-ħaxix selvaġġ biex ikun hemm l-iktar benefiċċji għall-bijodiversità u biex tittejjeb l-interċettazzjoni tal-ilma tal-iskol;

— l-istabbiliment ta’ artijiet mistagħdra kostruwiti u integrati f’postijiet strateġiċi tal-baċiri tal-iskular għall-interċettazzjoni tal-fluss tal-ilma tal-iskol;

— l-istabbiliment ta’ sistemi tad-drenaġġ tar-raba’ li jkunu xierqa għas-siti kkonċernati, filwaqt li jitqiesu t-tip ta’ ħamrija u l-konnettività idroloġika ma’ korpi tal-ilma;

— l-identifikazzjoni ta’ sinjali ta’ erożjoni u ta’ kompattazzjoni tal-ħamrija permezz ta’ spezzjoni viżiva tal-għelieqi;

— l-għoti ta’ kontribut għall-istabbiliment ta’ pjan ta’ ġestjoni fil-livell tal-baċiri tal-iskular, inkluż il-koordinazzjoni tal-ġestjoni tal-art bejn l-azjendi agrikoli.

L-applikabbiltà

L-attività agrikola sensittiva għall-baċiri tal-iskular hija applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli. Hija iktar applikabbli faċilment f’baċiri tal-iskular li jkunu iżgħar u tipikament jinvolvu inqas sidien tal-artijiet. L-implimentazzjoni prattika ta’ din il-BEMP tkun tiddependi wkoll fuq l-istruttura ta’ governanza għall-post tal-baċiri tax-xmajjar li fih jaf tkun tinsab l-azjenda agrikola.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i5) Il-konċentrazzjoni totali tan-nitroġenu u/jew tan-nitrati fin-nixxigħat (mg ta’ N, NO3/L) (i6) Il-konċentrazzjoni ta’ solidi sospiżi fin-nixxigħat (mg/L) (i7) Il-wisa’ tal-meded ta’ artijiet ta’ lqugħ (m) (b4) Il-bdiewa jaħdmu b’kollaborazzjoni mal-bdiewa u mal-amministraturi tal-baċiri tax-xmajjar minn awtoritajiet rilevanti tal-inħawi biex jiġi mminimizzat ir-riskju ta’ tniġġis tal-ilma, pereżempju permezz tal-istabbiliment ta’ artijiet mistagħdra kostruwiti u integrati f’postijiet strateġiċi. (b5) L-istabbiliment ta’ meded ta’ artijiet ta’ lqugħ b’wisa’ ta’ mill-inqas 10 m ħdejn is-superfiċi kollha tal-mogħdijiet tal-ilma, li fihom ma titwettaq l-ebda operazzjoni ta’ ħdim tar-raba’ jew l-ebda operazzjoni ta’ ragħa.

3.1.4. Il-ġestjoni tal-bijodiversità fil-livell tal-pajsaġġ

Il-BEMP tkun li jitfassal u jiġi implimentat pjan ta’ azzjoni dwar il-bijodiversità li jappoġġa l-ħabitats naturali u l-bijodiversità lokali u jinkludi miżuri bħal pereżempju:

— l-applikazzjoni ta’ ġestjoni integrata tal-azjendi agrikoli li tqis il-bijodiversità fil-livell tal-azjendi agrikoli u tal-pajsaġġ;

— l-iżvilupp ta’ netwerks ta’ ħabitats madwar l-azjendi agrikoli u bejniethom li jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ “kurituri bijoloġiċi” li jikkollegaw l-erjas ta’ bijodiversità sinifikanti;

— it-tneħħija ta’ artijiet agrikoli marġinali mill-produzzjoni u t-tħeġġiġ tar-riġenerazzjoni tal-ħabitats naturali;

— it-tnaqqis tal-konverżjoni ta’ ħabitats naturali għall-agrikoltura u l-protezzjoni ta’ erjas prijoritarji, bħal pereżempju l-imgħaqad tal-ilma, il-frammenti ta’ foresti, ix-xmajjar u l-artijiet mistagħdra;

— il-kunsiderazzjoni speċjali tal-bijodiversità fil-ġestjoni ta’ bwar, ta’ għadajjar, ta’ nixxigħat u ta’ ħniedaq b’valur naturali għoli; pereżempju, billi jiġi evitat il-ħolqien ta’ għadajjar ġodda f’erjas ta’ artijiet mistagħdra mimlija fjuri, billi jitnaqqas ir-ragħa fil-bwar meta l-biċċa l-kbira tal-pjanti jkunu qed jarmu l-fjuri (eż. minn Mejju sa Ġunju), u billi jiġu kkonservati l-ħabitats li fihom ibejtu l-għasafar tal-artijiet agrikoli.

L-applikabbiltà

Il-prinċipji ta’ din il-BEMP huma applikabbli għat-tipi, għad-daqsijiet u għall-postijiet kollha tal-azjendi agrikoli. Is-soltu l-azjendi agrikoli estensivi (bħall-produtturi tal-agrikoltura organika) jagħtu iktar prominenza lil dawn il-miżuri, iżda l-azjendi agrikoli iktar intensivi jistgħu jimplimentaw ukoll azzjonijiet li jikkontribwixxu għal dawn l-objettivi. Ikun xi jkun il-każ, il-miżuri speċifiċi li jridu jiġu inklużi fil-pjan ta’ azzjoni jiddependu ferm fuq iċ-ċirkostanzi lokali, fuq il-kostijiet tax-xogħol kif ukoll fuq il-mudell tan-negozju u l-livell ta’ intensità tal-azjenda agrikola.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i8) Ir-rata tat-tpoġġija tan-nutrijenti (kg ta’ N/P/K/ha/sena) (i9) In-numru medju ta’ bhejjem għal kull ettaru (i10) L-abbundanza tal-ispeċijiet li huma importanti lokalment (8) (in-numru ta’ speċijiet ewlenin/m2) (b6) Pjan ta’ azzjoni dwar il-bijodiversità jiġi implimentat fl-azjenda agrikola għaż-żamma u t-titjib tan-numru u tal-abbundanza ta’ speċijiet li huma importanti lokalment.

3.1.5. L-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u tal-ilma

Il-BEMP tkun li jitfasslu u jiġu implimentati pjanijiet xierqa għall-monitoraġġ u għall-ġestjoni tal-użu tal-enerġija u tal-ilma fl-azjenda agrikola. Il-karatteristiki ewlenin ta’ dawn il-pjanijiet huma deskritti fil-qosor hawn taħt għall-enerġija u għall-ilma separatament.

L-enerġija:

Il-BEMP tkun li jiġi implimentat pjan ta’ ġestjoni tal-enerġija għall-azjendi agrikoli kollha abbażi tal-immappjar tal-użu totali tal-enerġija fi proċessi maġġuri li jużaw l-enerġija, fosthom l-użu indirett tal-enerġija, b’miri għal tnaqqis fl-użu tal-enerġija. Dawn huma xi eżempji ta’ miżuri li jistgħu jiġu inklużi fil-pjan:

— il-kalkolu tal-użu totali tal-enerġija fil-livell tal-azjenda agrikola għal kull ettaru, unità ta’ bhejjem jew tunnellata ta’ prodotti agrikoli u l-użu ta’ din il-metrika dwar l-intensità tal-użu tal-enerġija għall-parametraġġ referenzjarju;

— il-kejl u r-reġistrazzjoni tal-użu tal-enerġija fil-livell tal-proċessi minn tal-inqas kull xahar għall-proċessi maġġuri kollha li jużaw l-enerġija; l-użu ta’ kejl separat tal-konsum tal-elettriku sabiex jitkejlu b’mod individwali l-proċessi bħat-tkessiħ tal-ħalib u bħat-tidwil;

— l-istima tal-użu indirett tal-enerġija (9) tal-azjenda agrikola, jiġifieri l-enerġija li tintuża għall-inputs tal-manifattura li jintużaw fl-azjenda agrikola (bħall-għalf jew bħall-fertilizzanti);

— l-applikazzjoni ta’ prinċipji tal-akkwist ekoloġiku għat-tagħmir li juża l-enerġija u għall-provvista tal-enerġija, bħax-xiri ta’ tagħmir li jkun effiċjenti fl-użu tal-enerġija u ta’ enerġija rinnovabbli ċċertifikata;

— l-użu ta’ sistemi tat-trasferiment tas-sħana u tal-irkupru tas-sħana meta dan ikun fattibbli (eż. il-kessieħa tal-ħalib);

— l-integrazzjoni tal-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fil-binjiet u/jew fuq l-art tal-azjenda agrikola (eż. l-installazzjoni tas-sistemi termali mix-xemx, tal-pannelli fotovoltajċi, tat-turbini tar-riħ u tal-bojlers alimentati bil-bijomassa maħsuda b’mod sostenibbli).

L-ilma:

Il-BEMP tkun li jiġi implimentat pjan ta’ ġestjoni tal-ilma għall-azjenda agrikola kollha abbażi tal-immappjar tal-użu totali tal-ilma fi proċessi maġġuri li jużaw l-ilma, fosthom il-konsum indirett tal-ilma, b’miri għal tnaqqis fl-estrazzjoni tal-ilma. Dawn huma xi eżempji ta’ miżuri li jistgħu jiġu inklużi fil-pjan:

— il-kalkolu tal-użu totali tal-ilma minn sorsi differenti (l-ilma tajjeb għax-xorb, l-ilma ħelu estratt, l-ilma riġenerat (10), eċċ.) għal kull ettaru, unità ta’ bhejjem jew tunnellata ta’ prodotti agrikoli u l-użu ta’ din il-metrika għall-parametraġġ referenzjarju;

— il-kejl u r-reġistrazzjoni separati tal-użu tal-ilma għat-tħaddim tal-abitazzjonijiet tal-annimali, tat-tisqija tal-annimali u tat-tisqija tal-għelejjel, skont is-sors, minn tal-inqas kull xahar permezz ta’ kejl separat xieraq tal-ilma;

— l-istima tal-użu indirett tal-ilma fl-azjenda agrikola, jiġifieri l-ilma li jintuża għall-produzzjoni tal-materja prima li tintuża fl-azjenda agrikola (bħall-għalf importat għall-bhejjem);

— il-ħżin u l-użu tal-ilma tax-xita għat-tisqija u għall-ħasil tal-annimali u/jew għat-tisqija tar-raba’.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli. Madankollu, x’aktarx li jkun iktar faċli li l-azzjonijiet li ġew deskritti (kemm għall-ġestjoni tal-enerġija kif ukoll għall-ġestjoni tal-ilma) jkunu applikabbli għal dawk l-azjendi agrikoli, li s-soltu jkunu l-azjendi agrikoli l-kbar, li diġà jkollhom sistemi ta’ monitoraġġ fis-seħħ u b’hekk ikollhom il-possibbiltà li jiżviluppaw u li jimplimentaw pjanijiet li jkunu iktar dettaljati.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i11) L-użu tal-enerġija finali fl-azjenda agrikola (kWh jew L ta’ diżil għal kull ettaru) (i12) L-effiċjenza fl-użu tal-ilma tal-azjenda agrikola (m3 għal kull ettaru u għal kull sena jew għal kull unità ta’ bhejjem jew għal kull tunnellata ta’ prodotti agrikoli) (b7) Il-pjan ta’ ġestjoni tal-enerġija jiġi implimentat u rrevedut kull ħames snin u jinkludi: (i) l-immappjar tal-użu dirett tal-enerġija fi proċessi maġġuri li jużaw l-enerġija; (ii) l-immappjar tal-użu indirett tal-enerġija permezz tal-konsum tal-fertilizzanti u tal-għalf tal-annimali; (iii) il-parametraġġ referenzjarju tal-użu tal-enerġija għal kull ettaru, unità ta’ bhejjem jew tunnellata ta’ prodotti agrikoli; (iv) il-miżuri dwar l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija; (v) il-miżuri dwar l-enerġija rinnovabbli. (b8) Il-pjan ta’ ġestjoni tal-ilma jiġi implimentat u rrevedut kull ħames snin u jinkludi: (i) l-immappjar tal-konsum dirett tal-ilma skont is-sors fil-proċessi maġġuri; (ii) il-parametraġġ referenzjarju tal-konsum tal-ilma għal kull ettaru, unità ta’ bhejjem jew tunnellata ta’ prodotti agrikoli; (iii) il-miżuri dwar l-effiċjenza fl-użu tal-ilma; (iv) il-ħżin tal-ilma tax-xita.

3.1.6. Il-ġestjoni tal-iskart

Il-BEMP tkun li jiġu implimentati prattiki interni ta’ ġestjoni tal-iskart (11) li jsegwu l-ġerarkija tal-ġestjoni tal-iskart (12). Dawn jinkludu:

— kull meta jkun possibbli jiġi evitat l-iġġenerar tal-iskart;

— kull meta jkun possibbli ssir id-diġestjoni anaerobika jew l-ikkompostjar tal-iskart organiku;

— it-trattament bil-galbu tas-sustanzi kimiċi perikolużi u l-imballaġġ tagħhom: it-tbattil sħiħ tal-imballaġġ, is-segregazzjoni f’ras il-għajn u l-ħżin kif suppost ta’ dan l-iskart perikoluż;

— it-trattament u l-ħżin bil-galbu tad-demel u tad-demel semilikwidu.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha u għad-daqsijiet kollha ta’ azjendi agrikoli. Id-distanza bejn l-azjenda agrikola u l-impjant tad-diġestjoni anaerobika jew tal-ikkompostjar jaf tkun limitazzjoni għall-azjendi agrikoli, speċjalment dawk li huma iżgħar (meta t-trattament tal-iskart organiku ma jsirx fil-post); billi jkun meħtieġ l-ispazju fl-azjenda agrikola (għat-trattament fil-post). Il-ġestjoni tal-iskart tal-plastik hija rilevanti b’mod partikolari għall-azjendi agrikoli tal-ortikoltura protetta (kif indirizzat fil-BEMP 3.10.3), kif ukoll għall-azjendi agrikoli li jipproduċu l-balal tas-silaġġ.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i13) L-iġġenerar tal-iskart skont it-tip (t/ha/sena) (i14) Il-persentaġġ ta’ skart isseparat fi frazzjonijiet riċiklabbli (%) (i15) Il-persentaġġ ta’ skart organiku li jiġi ttrattat b’mod anaerobiku jew aerobiku (%) (b9) Il-prevenzjoni, l-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ u l-irkupru tal-iskart qed jiġi implimentat b’tali mod li mhu qed jintbagħat l-ebda skart fil-miżbliet.

3.1.7. L-involviment tal-konsumaturi bi produzzjoni u b’konsum responsabbli

Il-BEMP tkun li jiġu involuti l-konsumaturi, isiru midħla tal-produzzjoni tal-ikel u tal-prattiki responsabbli tal-attivitajiet agrikoli u jiġu stimolati biex jadottaw konsum responsabbli billi:

— jipparteċipaw fl-agrikoltura appoġġata mill-komunità;

— ibigħu prodotti direttament mill-ħwienet tal-azjendi agrikoli, mis-swieq tal-bdiewa lokali jew permezz ta’ skemi tal-kaxxi tal-ħxejjex;

— jitħalla l-ġbir ta’ prodotti agrikoli żejda (eż. in-nies jitħallew jiġu fl-azjenda agrikola u jaħsdu xi għelejjel li jkun fadal u li ma setgħux jinħasdu għall-bejgħ minħabba prezzijiet mhux suffiċjenti jew minħabba li ma jissodisfawx ċerti rekwiżiti);

— tiġi stabbilita kooperazzjoni mal-proċessuri lokali tal-ikel, bħall-furnara jew bħall-imħaleb;

— jiġu ospitati jiem miftuħa u żjarat iggwidati għall-pubbliku fl-azjendi agrikoli;

— tintuża l-midja soċjali biex issir komunikazzjoni dwar l-azjenda agrikola, jiġu organizzati l-avvenimenti jew biex jiġu stabbiliti skemi ta’ bejgħ dirett għall-pubbliku.

L-applikabbiltà

L-azjendi agrikoli kollha jistgħu jiddeċiedu li jinvolvu l-konsumaturi, eż. billi jospitaw jiem miftuħa għall-pubbliku, jistabbilixxu skemi ta’ bejgħ dirett jew billi jużaw l-midja soċjali biex issir komunikazzjoni dwar l-azjenda agrikola (it-tħawwil ta’ għelejjel ġodda, il-ħsad, it-tip ta’ operazzjonijiet li jitwettqu u ż-żmien meta jsiru, informazzjoni dwar il-punti ta’ bejgħ, eċċ.). Madankollu, din il-BEMP hija applikabbli b’mod partikolari għall-azjendi agrikoli estensivi li jkunu iżgħar, bħall-produtturi organiċi ż-żgħar, li jaqdu suq lokali (inklużi dawk tal-ortikoltura). Il-kooperazzjoni mal-proċessuri lokali tal-ikel hija rilevanti b’mod partikolari għall-bdiewa li jkabbru ċ-ċereali u għal dawk li jrabbu l-bhejjem.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i16) Il-persentaġġ ta’ prodotti li jinbiegħu lil suq (lokali) iddefinit (13) (%) (i17) In-numru ta’ jiem miftuħa tal-azjendi agrikoli fis-sena (numru/sena) Mhux applikabbli

3.2. Il-ġestjoni tal-kwalità tal-ħamrija

Din it-taqsima hija rilevanti għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura, u kemm għall-attivitajiet agrikoli intensivi kif ukoll estensivi. Din tittratta l-valutazzjoni u l-mitigazzjoni tar-riskji għall-ħamrija, l-ippjanar ta’ azzjonijiet biex tinżamm jew tittejjeb il-kwalità tal-ħamrija u l-monitoraġġ tal-kundizzjonijiet tal-ħamrija.

3.2.1. Il-pjan ta’ ġestjoni għall-valutazzjoni u għaż-żamma tal-kundizzjoni fiżika tal-ħamrija

Il-BEMP tkun li jitfassal u jiġi implimentat pjan għall-protezzjoni tal-ħamrija bl-għan li jinżammu l-kwalità u l-funzjonalità tal-ħamrija. Jenħtieġ li l-pjan jinkludi miżuri bħal pereżempju:

— It-tfassil ta’ rapport annwali għal sinjali ta’ erożjoni, ta’ kompattazzjoni u tal-ħolqien ta’ għadajjar fis-superfiċe li jkun ibbażat fuq spezzjonijiet viżivi tal-għelieqi u kalkolu tad-densità tal-massa tal-ħamrija;

— L-immappjar ta’ tipi differenti ta’ ħamrija li jeżistu fl-azjenda agrikola biex it-tipi ta’ ħamrija li huma l-iktar adattati jitqabblu ma’ kull tip ta’ użu tal-art;

— Il-kalkolu tal-bilanċ ta’ materja organika tal-ħamrija fil-livell tal-għelieqi, kif ukoll il-kontroll regolari tar-riżervi ta’ nutrijenti fil-ħamrija u l-valuri tal-pH fil-livell tal-għelieqi skont il-prinċipji ppreżentati fil-BEMP 3.3.1;

— L-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet konkreti għaż-żamma tal-kwalità tal-ħamrija u tal-materja organika fl-għelieqi (dawn huma deskritti fil-BEMPs 3.2.2, 3.2.3 u 3.2.4).

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura kollha, kemm dawk li jipprattikaw l-agrikoltura intensiva kif ukoll dawk li jipprattikaw l-agrikoltura estensiva. Il-biċċa l-kbira tal-miżuri inklużi fil-pjan għall-protezzjoni tal-ħamrija għandhom kostijiet ta’ investiment relattivament baxxi u jistgħu jwasslu għal benefiċċji sinifikanti f’termini ta’ produttività, għalkemm possibbilment b’xi dewmien.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i18) Il-kapaċità tal-infiltrazzjoni tal-ħamrija (mm/siegħa) (i19) L-evalwazzjoni viżiva tal-istruttura tal-ħamrija għal sinjali ta’ erożjoni u ta’ kompattazzjoni fl-għelieqi (Iva/Le) (i20) Id-densità tal-massa tal-ħamrija (g/cm3) (i21) Il-kapaċità taż-żamma tal-ilma tal-ħamrija (m3 ta’ kontenut tal-ilma/m3 ta’ ħamrija xotta jew g ta’ kontenut tal-ilma/100 g ta’ ħamrija xotta) (b10) Jiġi implimentat pjan ta’ ġestjoni tal-ħamrija għall-azjenda agrikola li jkun jinkorpora: (i) rapport annwali għal sinjali ta’ erożjoni u ta’ kompattazzjoni bbażat fuq l-ispezzjonijiet tal-għelieqi; (ii) diversi analiżi tad-densità tal-massa tal-ħamrija u tal-materja organika minn tal-inqas kull ħames snin; (iii) l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet konkreti għaż-żamma tal-kwalità tal-ħamrija u tal-materja organika

3.2.2. Żamma/titjib tal-materja organika fir-raba’

Il-BEMP tkun li jiġu inkorporati emendi organiċi fil-ħamrija permezz tal-importazzjoni ta’ materjali organiċi ta’ kwalità għolja li jikkontribwixxu għat-titjib tal-istruttura tal-ħamrija. Il-materja organika tista’ tiġi importata fil-ħamrija agrikola permezz:

— tal-inkorporazzjoni tar-residwi tal-għelejjel u tal-għelejjel ta’ kopertura u tat-titwiq, eż. il-legumi;

— tat-tħassir tal-mifrex veġetattiv fuq il-ħamrija ta’ raba’ mhux maħdum;

— tat-tpoġġija tad-demel (ikkonsulta l-BEMP 3.7.6);

— tal-istabbiliment ta’ newb il-bwar temporanji (ara wkoll il-BEMP 3.4.4);

— tat-tpoġġija ta’ sors alternattiv ta’ materja organika bħal pereżempju materjali kkompostjati ċċertifikati, diġestat minn impjanti tad-diġestjoni anaerobika u skart organiku ieħor.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’għall-azjendi agrikoli tar-raba’ li jinħadem, kemm għal sistemi intensivi kif ukoll għal sistemi estensivi, diment li fil-pjan ta’ ġestjoni tan-nutrijenti fl-għelieqi jitqiesu l-inputs organiċi miżjuda (ara l-BEMP 3.3.1).

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i22) Ir-rata ta’ tpoġġija tal-materja niexfa organika (t/ha/sena) (i23) Il-karbonju organiku fil-ħamrija (% ta’ C) (i24) Il-proporzjon ta’ Karbonju ma’ Nitroġenu (C/N) (b11) Jiġi żgurat li l-ħamrija kollha tar-raba’ li jinħadem fl-azjenda agrikola tirċievi inputs ta’ materja organika, eż. mir-residwi tal-għelejjel, mid-demel, mill-għelejjel tat-titwiq u ta’ kopertura, mill-kompost jew mid-diġestati, minn tal-inqas darba kull tliet snin, u/jew jiġi stabbilit newb il-bwar għal bejn sena u tliet snin.

3.2.3. Iż-żamma tal-istruttura tal-ħamrija u l-evitar tal-erożjoni u tal-kompattazzjoni

Il-BEMP tkun li:

— jiġu applikati kultivazzjonijiet f’waqthom u xierqa li jikkonservaw l-istruttura tal-ħamrija u li jimminimizzaw l-iskol u l-erożjoni minħabba l-ilma u r-riħ: — tintgħażel sistema ta’ kultivazzjoni li tuża n-numru minimu ta’ mogħdijiet li tkun konsistenti biex jinħolqu l-kundizzjonijiet tal-ħamrija li jkunu adattati biex jitkabbru l-għelejjel; — jiġu implimentati kultivazzjonijiet fil-baxx biex jiġi evitat li s-saff ta’ taħt il-ħamrija jittella’ fil-wiċċ jew tiġi kkawżata xi ħsara lis-sistemi tad-drenaġġ tar-raba’; — jiġu kkunsidrati sistemi ta’ żrigħ mingħajr ħrit jew ta’ ħdim minimu tar-raba’ u jekk ikun se jsir ħrit jintuża l-moħriet għar-raded;

— tinżamm il-ħammiela għall-infiltrazzjoni tal-ilma;

— tiġi applikata l-arjazzjoni biex tiġi evitata l-kompattazzjoni tal-ħamrija;

— jitnaqqas l-impatt tal-makkinarju fuq l-istruttura tal-ħamrija (eż. jistgħu jintużaw tajers tal-flotazzjoni biex tiġi mminimizzata l-kompattazzjoni tal-ħamrija).

L-applikabbiltà

It-tekniki tal-kontroll tal-erożjoni u tal-kompattazzjoni tal-ħamrija kif ukoll biex tinżamm l-istruttura tal-ħamrija huma applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli u fil-biċċa l-kbira tal-postijiet. L-erożjoni bl-ilma hija problema komuni fl-Ewropa kollha, filwaqt li l-erożjoni bir-riħ hija problema l-iktar fin-Nofsinhar u fil-Lvant tal-Ewropa bi klima iżjed xotta. Jidher li l-BEMP hija iktar applikabbli għall-azjendi agrikoli l-kbar minħabba li potenzjalment ikollhom iżjed riżorsi disponibbli biex iwettqu l-azzjonijiet deskritti, jifilħu jixtru t-tagħmir/il-makkinarju meħtieġ u/jew jiksbu l-kompetenzi/l-għarfien biex jirnexxilhom jimplimentaw l-azzjonijiet ta’ hawn fuq.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i19) L-evalwazzjoni viżiva tal-istruttura tal-ħamrija għal sinjali ta’ erożjoni u ta’ kompattazzjoni fl-għelieqi (Iva/Le) (i20) Id-densità tal-massa tal-ħamrija (g/cm3) (i25) It-telf bl-erożjoni (t/ha/sena) (b10) Jiġi implimentat pjan ta’ ġestjoni tal-ħamrija għall-azjenda agrikola u jkun jinkorpora: (i) rapport annwali għal sinjali ta’ erożjoni u ta’ kompattazzjoni bbażat fuq l-ispezzjonijiet tal-għelieqi; (ii) analiżi tad-densità tal-massa tal-ħamrija u tal-materja organika minn tal-inqas kull ħames snin; (iii) l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet konkreti għall-kwalità tal-ħamrija u għall-materja organika.

3.2.4. Il-ġestjoni tad-drenaġġ tal-ħamrija

Il-BEMP tkun li ssir ġestjoni tad-drenaġġ tal-ħamrija biex tinżamm għammiela u jiġi mminimizzat it-telf tan-nutrijenti:

— bl-immappjar tas-sistemi tad-drenaġġ tar-raba’ f’kull għalqa;

— bl-evitar tas-saturazzjoni tal-ilma fil-ħamrija billi: — tiġi żgurata l-infiltrazzjoni adegwata tal-ilma; — tiġi mminimizzata l-kompattazzjoni tal-ħamrija skont il-prinċipji deskritti fil-BEMP 3.2.3; — jiġi promoss id-drenaġġ naturali tar-raba’ inkluż permezz tat-tħawwil ta’ siġar, permezz ta’ għelejjel bl-għeruq fil-fond u permezz tal-implimentazzjoni tan-newba tal-għelejjel; — jinżammu u meta jkun rilevanti, jiġu installati sistemi ta’ interċettazzjoni tad-drenaġġ tar-raba’ biex l-ilma jiġi ddevjat;

— jiġu pproġettati sistemi tad-drenaġġ fis-superfiċe tar-raba’ biex jinkorporaw karatteristiki seminaturali bħal pereżempju l-profili trasversali mhux uniformi, il-liwi, l-iskanalaturi, l-għadajjar u l-veġetazzjoni naturali biex tiżdied l-eteroġeneità tal-fond u tal-veloċitajiet u fl-istess waqt jittejbu l-ħabitats naturali.

— jiġi mminimizzat id-drenaġġ tar-raba’ fuq il-ħamrija bil-pit u f’erjas vulnerabbli għal telf tan-nutrijenti; kull art li ma jsirilhiex drenaġġ tar-raba’ u jkollha l-pit jew ħamrija bil-pit jenħtieġ li titħalla bħala erja naturali jew seminaturali, jew bħala mergħa b’ġestjoni tradizzjonali.

L-applikabbiltà

L-applikabbiltà ta’ din il-BEMP tiddependi ħafna sa ċertu punt fuq parametri lokali bħat-topografija tal-għalqa (l-angolu tax-xaqliba u t-tul tal-għalqa, it-tip ta’ ħamrija u d-daqs tal-aggregati tal-ħamrija, id-daqs tal-erja bi drenaġġ tar-raba’ fil-baċiri tal-iskular) u s-sistema ta’ tkabbir tal-għelejjel. B’mod partikolari, il-prattiki mtejba tad-drenaġġ tar-raba’ huma applikabbli b’mod wiesa’ għall-biċċa l-kbira tal-ħamrija mhux ramlija u mhux organika tar-raba’ li jinħadem u tal-bwar filwaqt li jenħtieġ li d-drenaġġ tar-raba’ jiġi evitat jew imminimizzat fil-ħamrija bil-pit u fl-artijiet mistagħdra.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i26) L-installazzjoni ta’ drenaġġi tar-raba’ fuq bwar u fuq raba’ li jinħadem (Iva/Le) (i27) It-tfassil ta’ mapep tad-drenaġġ tal-għelieqi (Iva/Le) (i28) Il-minimizzazzjoni tad-drenaġġ tar-raba’ fuq il-ħamrija bil-pit (Iva/Le) (b12) Id-drenaġġ naturali tar-raba’ jiġi mmassimizzat permezz ta’ ġestjoni bil-galbu tal-istruttura tal-ħamrija; tinżamm l-effettività tad-drenaġġi eżistenti tar-raba’; meta jkun xieraq jiġu installati drenaġġi ġodda tar-raba’ fuq il-ħamrija bil-minerali. (b13) Id-drenaġġ tar-raba’ jiġi mminimizzat fuq il-ħamrija bil-pit u fuq ħamrija fejn ikun hemm riskju għoli ta’ trasferiment miżjud tan-nutrijenti fl-ilma permezz tad-dranaġġ tar-raba’.

3.3. Il-ġestjoni tan-nutrijenti

Din it-taqsima hija rilevanti għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli (inklużi l-azjendi tal-bhejjem). Din tittratta l-prattiki li jiżguraw li t-tpoġġija tan-nutrijenti taqbel mal-ħtiġijiet tal-għelejjel u tal-annimali, sabiex jiġi ottimizzat ir-rendiment u jinkiseb il-benefiċċju massimu min-nutrijenti li jitpoġġew filwaqt li jiġi żgurat li l-kapaċità li jiflaħ għaliha l-ambjent tiġi rrispettata għalkollox.

3.3.1. L-ibbaġitjar tan-nutrijenti fl-għelieqi

Il-BEMP tkun li jiġi żgurat li r-rekwiżiti tan-nutrijenti tal-għelejjel jiġu ssodisfati, filwaqt li, fl-istess żmien, ma jitpoġġiex eċċess ta’ nutrijenti, permezz tal-ibbaġitjar tan-nutrijenti fil-livell tal-għelieqi. L-għan ewlieni ta’ din il-BEMP huwa li jinkisbu rendiment u kwalità tal-għelejjel li jkunu “ottimali ekonomikament” u li jiġu mminimizzati l-kostijiet tal-input, kif ukoll li l-ħamrija u l-ilma jiġu protetti u li jiġu evitati l-emissjonijiet fl-arja. Dan jista’ jinkiseb billi:

— jiġi implimentat l-ittestjar perjodiku u sistematiku tal-ħamrija biex il-pH tal-ħamrija tinżamm fil-firxa ottimali (6,5–7,5) u biex ikun hemm livelli xierqa ta’ fosforu (P) u ta’ potassju (K): huwa rrakkomandat li l-ittestjar tal-ħamrija jsir minn tal-inqas darba kull tliet snin sa ħames snin għal mergħat permanenti u kull tliet snin għall-għelejjel u għall-newb il-bwar;

— jitqiesu l-inputs kollha tan-nutrijenti fil-ħamrija u r-residwi tan-nitrati fiż-żona tal-għeruq u jitpoġġew l-ammonti korretti ta’ nutrijenti (N, P u K) għar-rendiment ottimali: jenħtieġ li jitqiesu l-ammont u d-disponibbiltà fil-pjanti ta’ nutrijenti miżjuda bħala materja organika (skont il-BEMP 3.2.2);

— jiġi kkalkolat l-eċċess ta’ nutrijenti fil-livell tal-għelieqi billi jiġu kkalkolati l-importazzjonijiet tan-nutrijenti (N, P u K) u jitnaqqsu l-esportazzjonijiet tan-nutrijenti (N, P u K) għal kull ettaru (ħafna eċċessi ta’ nutrijenti jwasslu għal riskju ta’ tniġġis lil hinn mis-sit tal-azjenda agrikola);

— tiġi kkalkolata l-Effiċjenza fl-Użu tan-Nutrijenti (NUE) fil-livell tal-għelieqi jew fil-livell tal-azjendi agrikoli: l-NUE fil-livell tal-azjendi agrikoli hija l-proporzjon ta’ nutrijenti (N, P u K) li jkun hemm fi prodotti tal-għelejjel u tal-bhejjem esportati mill-azjenda agrikola għall-inputs ta’ nutrijenti fl-azjenda agrikola (eż. bħala fertilizzant u għalf). Ir-rekords rilevanti tal-azjendi agrikoli jistgħu jintużaw biex jiġu kkalkolati l-inputs u l-outputs kollha.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għat-tipi kollha ta’ azjendi agrikoli u hija prattika ewlenija li tinfluwenza ferm il-prestazzjoni ambjentali u l-produttività tal-azjenda agrikola. Il-miżuri li jippermettu li jsir l-ibbaġitjar tan-nutrijenti fl-għelieqi għandhom kostijiet ta’ investiment relattivament baxxi u jistgħu jwasslu għal benefiċċji sinifikanti f’termini tal-effiċjenza tal-produzzjoni. Firxa indikattiva tal-kostijiet biex jitwettaq l-ibbaġitjar komplut tal-inputs u tal-outputs ta’ nitroġenu fl-għelieqi hija minn EUR 200 sa EUR 500 għal kull azjenda agrikola fis-sena, u jiddependi skont id-daqs u t-tip tas-sistema tal-attività agrikola u fuq il-livell ta’ konsulenza esterna meħtieġa.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i8) Ir-rata tat-tpoġġija tan-nutrijenti (kg ta’ N/P/K/ha/sena) (i29) L-eċċess ta’ nutrijenti fl-għelieqi (kg ta’ N/P/K/ha/sena) (i30) L-NUE kkalkolata għal N/P/K (%) (i31) Il-Bilanċ Gross ta’ Nitroġenu (14) (kg/ha) (b14) In-nutrijenti tal-fertilizzanti li jitpoġġew ma jaqbżux l-ammont meħtieġ biex jinkiseb ir-rendiment tal-għelejjel li jkun “ottimali ekonomikament”. (b15) L-eċċess ta’ nutrijenti jew l-effiċjenza fl-użu tan-nutrijenti jiġu stmati għan-nitroġenu, għall-fosforu u għall-potassju għall-irqajja’ individwali ta’ ġestjoni tal-għelejjel jew tal-bwar.

3.3.2. In-newba tal-għelejjel għaċ-ċiklaġġ effiċjenti tan-nutrijenti

Il-BEMP tkun li jiġi ottimizzat iċ-ċiklaġġ tan-nitroġenu billi jiġu inkorporati l-legumi fiċ-ċikli tan-newba tal-għelejjel (15). Il-legumi jottimizzaw l-input tan-nitroġenu permezz tal-iffissar bijoloġiku tan-nitroġenu u jimmassimizzaw it-trasferiment tan-nitroġenu lil għelejjel sussegwenti b’telf minimu ta’ lissija tan-nitroġenu. Sabiex jinkiseb l-aħjar riżultat bl-iffissar bijoloġiku tan-nitroġenu, jenħtieġ li ċiklu tan-newba tal-għelejjel ikun fih minn tal-inqas għalla waħda ta’ legumi u għalla waħda ta’ interruzzjoni (16) (eż. xnien ta’ newb il-bwar li jitkabbru bħala għelejjel ewlenin jew bħala għelejjel tat-titwiq (17)) fuq perjodu ta’ ħames snin. Jenħtieġ li meta jkunu qed jiġu stabbiliti l-inputs ġenerali tan-nutrijenti fil-ħamrija u jkunu qed jitpoġġew in-nutrijenti, titqies il-preżenza fin-newba tal-għelejjel ta’ pjanti li jiffissaw in-nitroġenu atmosferiku.

L-applikabbiltà

L-iffissar bijoloġiku tan-nitroġenu permezz tal-għelejjel tal-legumi huwa applikabbli b’mod wiesa’ għas-sistemi kollha tal-attività agrikola. Huwa rilevanti b’mod partikolari għal sistemi ta’ agrikoltura organika jew għal sistemi ta’ input baxx ta’ fertilizzant u huwa importanti ferm ukoll għal raba’ li jinħadem u li jkollu provvista skarsa ta’ nutrijenti organiċi. Madankollu, din il-BEMP mhijiex applikabbli għal sistemi ta’ attività agrikola b’ħamrija bil-pit li jkollhom valur baxx tal-pH peress li l-aċidità tal-ħamrija taffettwa b’mod avvers lill-mekkaniżmu ta’ ffissar bijoloġiku tan-nitroġenu.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i31) Il-Bilanċ Gross ta’ Nitroġenu (kg/ha) (i32) Iċ-ċikli tan-newba tal-għelejjel jinkludu l-għelejjel tal-legumi u l-għelejjel ta’ interruzzjoni (Iva/Le) (i33) It-tul taċ-ċikli tan-newba tal-għelejjel (snin) (b16) Kull newba tal-bwar u tal-għelejjel tinkludi minn tal-inqas għalla waħda ta’ legumi u għalla waħda ta’ interruzzjoni fuq perjodu ta’ ħames snin.

3.3.3. It-tpoġġija tan-nutrijenti bi preċiżjoni

Il-BEMP tkun li:

— tiġi ssinkronizzata t-tpoġġija tad-demel u (meta jkun meħtieġ) tal-fertilizzanti biex jikkoinċidu mar-rekwiżiti tal-għelejjel: għal kull nutrijent (N, P u K), fil-mument propizju u b’rati li jissodisfaw ir-rekwiżiti tan-nutrijenti tal-għelejjel (18);

— tiġi implimentata t-tpoġġija maqsuma meta jkun meħtieġ, sabiex jiġi mmassimizzat l-assorbiment tan-nutrijenti u jkun hemm il-prevenzjoni tat-telf: it-tpoġġija tan-nutrijenti f’iżjed minn tpoġġija waħda tnaqqas l-ammont totali ta’ nutrijenti li jeħtieġ li jitpoġġew u timminimizza l-lissija tan-nutrijenti.

— jintużaw sistemi ta’ gwida bil-GPS għat-twassil tan-nutrijenti bi preċiżjoni (N, P, K), inklużi rati varjabbli ta’ tpoġġija tan-nutrijenti fl-għelieqi permezz ta’ informazzjoni mill-iżvilupp tal-kopertura tal-għelejjel u permezz ta’ dejta dwar il-ħsad preċedenti, filwaqt li jkun jista’ jsir it-tqegħid preċiż fil-post ta’ fertilizzanti u fl-istess waqt jinżammu l-linji kkawżati mill-makkinarju agrikolu.

— jiġi implimentat it-tqegħid dirett tan-nutrijenti (N, P u K) maż-żrieragħ: il-bċejjeċ żgħar tan-nutrijenti jitqiegħdu direttament fiż-żona tax-xenxil jew maġenba.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura. It-tpoġġija maqsuma tan-nutrijenti tintuża b’mod prinċipali għaċ-ċereali.

It-tpoġġija preċiża timplika kostijiet sinifikanti ta’ investiment u kostijiet operattivi għall-kostijiet tax-xiri tat-tagħmir u għall-kostijiet tax-xogħol (eż. l-applikazzjonijiet multipli tan-nutrijenti ggwidati bil-GPS, għall-ksib ta’ dejta ġeoreferenzjata dwar il-ħtiġijiet ta’ nutrijenti) u għalhekk hija iżjed applikabbli għall-azjendi agrikoli l-kbar li għalihom il-perjodu biex l-investiment jagħti l-frott ikun iqsar. Madankollu, għall-azjendi agrikoli ta’ daqs żgħir u medju, jew għal dawk l-azjendi agrikoli b’kapaċità limitata ta’ investiment, ta’ sikwit ikun possibbli li t-tagħmir meħtieġ jinkera biex tiġi implimentata t-tpoġġija bi preċiżjoni jew biex dan il-kompitu jiġi esternalizzat lil kumpanija speċjalizzata li tkun is-sid tat-tagħmir meħtieġ u tħaddmu.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i34) L-użu ta’ għodod ta’ preċiżjoni tal-attività agrikola bħat-teknoloġija ta’ gwida bil-GPS biex jiġi ottimizzat it-twassil tan-nutrijenti (Iva/Le) (i29) L-eċċess ta’ nutrijenti fl-għelieqi (kg ta’ N/P/K/ha/sena) (i30) L-NUE kkalkolata għal N/P/K (%) Mhux applikabbli

3.3.4. L-għażla ta’ fertilizzanti sintetiċi b’impatt ambjentali iktar baxx

Il-manifattura tan-nitroġenu minerali tirrikjedi kwantitajiet kbar ta’ enerġija u twassal għal ammont konsiderevoli ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra (GHGs), u dan jiddependi fuq it-tip ta’ komposti, l-effiċjenza tal-impjanti tal-manifattura u t-tekniki tat-tnaqqis li jintużaw għall-ossidu nitruż (N2O) (19). Għaldaqstant, kull meta l-bdiewa jkollhom bżonn jużaw fertilizzanti sintetiċi abbażi tan-nitrati, il-BEMP tkun li jintgħażlu prodotti b’marka tal-karbonju (20) li tkun iddokumentata li hija iktar baxxa.

Barra minn hekk, kull meta bidwi jagħżel il-fertilizzanti abbażi tal-urea, il-BEMP tkun li jintgħażlu l-prodotti li l-bċejjeċ iż-żgħar tagħhom ikunu miksija b’inibitur tan-nitrifikazzjoni. L-inibitur tan-nitrifikazzjoni jnaqqas il-veloċità tar-rata tal-idroliżi għall-ammonju u għall-ammonijaka. Minbarra dan, jippermetti t-twassil preċiż tan-nitroġenu lill-għelejjel, billi jnaqqas il-veloċità tal-produzzjoni tan-nitrati għal rata li iktar tixbah mill-qrib lil dik tal-assorbiment tal-għelejjel.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura li jużaw il-fertilizzanti minerali.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i35) Il-marka tal-karbonju tal-fertilizzanti bin-nitroġenu li jintużaw (kg ta’ CO2e/kg ta’ N) (i36) Il-fertilizzanti sintetiċi, wara li jintużaw, jirriżultaw f’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ ammonijaka u ta’ GHGs (Iva/Le) (b17) Il-fertilizzant minerali li jintuża fl-azjenda agrikola ma jirriżultax f’emissjonijiet tal-manifattura li jaqbżu t-3 kg ta’ CO2e għal kull kg ta’ N, u dan irid jintwera b’kalkolu rrapportat b’mod miftuħ mill-fornitur. (b18) Il-fertilizzanti sintetiċi, wara li jintużaw, jirriżultaw f’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-ammonijaka.

3.4. It-tħejjija tal-ħamrija u l-ippjanar tal-għelejjel

Din it-taqsima hija rilevanti għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura u tittratta t-tekniki u l-għażliet fit-tħejjija tal-ħamrija u fl-ippjanar tal-għelejjel li jipproteġu u jtejbu l-kwalità tal-ħamrija.

3.4.1. It-tqabbil tal-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ mal-kundizzjonijiet tal-ħamrija

Il-BEMP tkun li jitqabblu l-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ mat-tipi ta’ ħamrija u mal-kundizzjonijiet tal-ħamrija sabiex jiġi ottimizzat l-istabbiliment tal-għelejjel u tiġi protetta l-ħamrija.

L-għażla ta’ tekniki ta’ kultivazzjoni bħall-ħdim minimu tar-raba’ u bħaż-żrigħ mingħajr ħrit tnaqqas l-intensità tal-kultivazzjoni u l-fond u l-livell tad-disturbi għall-ħamrija, u tipproteġi lill-ħamrija billi jiġi evitat:

— l-irdim tal-materja organika u tan-nutrijenti f’saffi tal-ħamrija li jkunu ferm iżjed fondi miż-żona maġġuri tax-xenxil;

— il-frammentazzjoni tal-aggregati tal-ħamrija, li tirriżulta fil-mineralizzazzjoni tal-materja organika (raxxiet ta’ CO2 u ta’ nitroġenu nitrat (NO3-N));

— it-tfixkil fil-kontinwità tal-kanali naturali li jippermettu li ssir l-infiltrazzjoni tal-ilma u tal-ossiġenu.

Barra minn hekk, hemm bżonn li ż-żmien meta jsiru l-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ u taż-żrigħ jintgħażel bil-galbu fir-rigward tat-tira, it-tip ta’ ħamrija u l-kundizzjonijiet tat-temp:

— il-kundizzjonijiet tat-temp: l-istabbiliment kmieni fil-ħarifa ta’ għelejjel li jinżergħu fil-ħarifa jaf jippermetti l-assorbiment tan-nitroġenu qabel ma jseħħ id-drenaġġ tar-raba’ matul ix-xitwa u jaf jipprovdi kopertura veġetali (minn tal-inqas 25–30 %) matul ix-xhur tax-xitwa biex il-ħamrija tkun protetta mill-iskol tas-superfiċe minħabba x-xita u l-erożjoni assoċjata (21);

— it-tira: l-evitar tal-ħdim tal-ħamrija mxarrba jillimita l-kompattazzjoni u l-iskol tas-sedimenti u tan-nutrijenti, kif ukoll l-erożjoni u problemi fl-iżvilupp tal-għeruq;

— it-tip ta’ ħamrija; meta mqabbel mal-ħamrija taflija, il-ħamrija ramlija iktar faċli li tinħadem meta tkun imxarrba.

Jenħtieġ li tiġi evitata l-kultivazzjoni tal-ħamrija bil-pit minħabba r-riskju għoli ta’ lissija tan-nutrijenti u ta’ ossidazzjoni tal-karbonju. Hemm bżonn li l-ħamrija bil-pit tinżamm mgħottija flimkien ma’ newb il-bwar fit-tul sabiex jinżamm il-kontenut tal-materja organika tal-ħamrija; jenħtieġ li l-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ biex jerġa’ jinżergħa newb il-bwar ikunu limitati għal frekwenza massima ta’ darba kull ħames snin.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura.

It-tekniki ta’ ħdim minimu tar-raba’ u ta’ żrigħ mingħajr ħrit huma rrakkomandati għaż-żrigħ kmieni fix-xitwa. Barra minn hekk, huma rrakkomandati għall-ħamrija ġulġliena taflija u mhumiex adattati għall-ħamrija ramlija jew bi struttura fqira.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i37) Il-persentaġġ ta’ kopertura tal-ħamrija b’veġetazzjoni fix-xitwa (%) (i38) Il-persentaġġ ta’ ħamrija bil-pit ikkultivata (%) (i23) Il-karbonju organiku fil-ħamrija (% ta’ C) (i24) Il-proporzjon ta’ Karbonju ma’ Nitroġenu (C/N) (b19) L-għelieqi li jkollhom il-ħamrija bil-pit iridu jinżammu mgħottija b’newb il-bwar fit-tul; il-ħdim tar-raba’ tal-ħamrija bil-pit biex newb il-bwar jerġa’ jinżergħa jitwettaq f’intervall minimu ta’ ħames snin.

3.4.2. Il-minimizzazzjoni tal-operazzjonijiet ta’ tħejjija tal-ħamrija

Il-BEMP tkun li jintużaw operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ mingħajr inverżjoni jew bi żrigħ speċjalizzat għall-istabbiliment tal-għelejjel iktar milli l-ħrit konvenzjonali. L-operazzjonijiet ta’ tħejjija tal-ħamrija li jistgħu jżommu u jtejbu l-istruttura, il-porożità u l-attività mikrobjali tal-ħamrija huma:

— iż-żrigħ mingħajr ħrit, fejn ma jkunx hemm inverżjoni tal-ħamrija jew ħdim tar-raba’ u l-għelejjel jinżergħu mingħajr ma titrattab il-ħamrija minn qabel;

— il-ħdim tar-raba’ fi strippi, fejn it-tħejjija tal-ħamrija hija limitata għal strippi dojoq ta’ ħamrija li jkun fihom ir-ringieli taż-żrieragħ filwaqt li l-kopertura residwa tal-ħamrija tinżamm bejn ir-ringieli;

— il-ħdim minimu jew imnaqqas tar-raba’ (b’moħriet bi skarpell), fejn isir ħrit fond mingħajr inverżjoni tal-ħamrija; l-approċċ tiegħu huwa li l-ħamrija titrattab u tingħata l-arja filwaqt li r-residwi tal-għelejjel jitħallew fis-superfiċe tal-ħamrija.

L-applikabbiltà

L-operazzjonijiet ta’ tħejjija tal-ħamrija elenkati f’din il-BEMP huma applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli tar-raba’ li jinħadem. Iż-żrigħ mingħajr ħrit inaqqas it-telf tal-ħamrija, jikkonserva t-tira, iżid l-infiltrazzjoni tal-ilma u jnaqqas il-flussi fis-superfiċe. Dan l-aħjar li jsir fuq ħamrija stabbli li żżomm l-istruttura tagħha matul l-istaġun tat-tkabbir bħall-ħamrija taflija, bħall-ħamrija ġulġliena xaħxija u taflija u bħall-ħamrija ġulġliena taflija. Madankollu, jenħtieġ li jiġi evitat fuq ħamrija ramlija, fuq ħamrija kkompattjata, f’għelieqi bi problemi serji ta’ ħaxix ħażin u b’għelejjel li jirrikjedu kundizzjonijiet speċifiċi ta’ fond tar-raba’ li jintlaħaq bil-kultivazzjoni (eż. il-patata). B’mod simili, jenħtieġ li l-ħdim tar-raba’ fi strippi jiġi evitat fuq ħamrija mxarrba minħabba li tista’ tirriżulta f’kompattazzjoni. Bil-ħdim minimu tar-raba’ hemm ir-riskju li jkun hemm infestazzjoni tal-ħaxix ħażin iżda jista’ jkun hemm ġestjoni kif imiss b’newba tal-għelejjel għaqlija u bi prattiki simili tal-ħmiemel foloz. Barra minn hekk, l-użu ta’ operazzjonijiet ta’ ħdim minimu tar-raba’ mhuwiex adattat għall-ħamrija ramlija.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i18) Il-kapaċità tal-infiltrazzjoni tal-ħamrija (mm/siegħa) (i20) Id-densità tal-massa tal-ħamrija (g/cm3) (i25) It-telf bl-erożjoni (kg/ha/sena) (i39) Il-persentaġġ tal-erja tat-tiżrigħ li fiha jsir iż-żrigħ mingħajr ħrit (%) (i40) Il-persentaġġ tal-erja li fiha jsiru l-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ mingħajr inverżjoni għall-istabbiliment tal-għelejjel (%) (b20) Il-ħdim tar-raba’ bl-inverżjoni jiġi evitat permezz tal-użu ta’ eż. iż-żrigħ mingħajr ħrit, il-ħdim tar-raba’ fi strippi u l-ħdim minimu tar-raba’ (b’moħriet bi skarpell).

3.4.3. Il-mitigazzjoni tal-impatti tal-ħdim tar-raba’

Il-BEMP tkun li jitwettqu prattiki li jtaffu l-impatti tal-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’ u b’hekk jitnaqqas il-potenzjal ta’ erożjoni tal-ħamrija u jiżdied jew jinżamm il-kontenut tal-karbonju organiku fil-ħamrija (22):

— Il-kultivazzjoni u ż-żrigħ tal-art iridu jsiru minn naħa għall-oħra tax-xaqliba (il-kontorn) biex jitnaqqas ir-riskju li jiġi żviluppat skol tas-superfiċe. Il-ħalel li jinħolqu max-xaqliba jżidu l-ħruxija u jostakolaw l-iskol tas-superfiċe li jirriżulta f’telf tas-sedimenti.

— Il-ħolqien ta’ xaqlibiet u ta’ sies tal-pjanti biex jinterċettaw l-iskol u n-nutrijenti. Il-kisriet ta’ xaqlibiet twal jistgħu jsiru permezz ta’ ħondoq, ta’ sies jew ta’ strippa tal-ħaxix (wesgħin kemm jista’ jkun) fuq il-kontorn. Is-sies tal-ħaxix jagħti kisra fit-tul tax-xaqliba u huwa iktar effettiv kull meta jitħawwel fuq xatt wiesa’ tul il-kontorn biex jgħinu fiż-żamma tas-sedimenti u biex jipprevjenu li l-partikoli fini jilħqu l-mogħdijiet tal-ilma.

— Il-kultivazzjoni tul linji kkawżati mill-makkinarju wara l-operazzjonijiet tal-ħdim tar-raba’.

— L-użu tal-Attivitajiet Agrikoli bi Traffiku Kkontrollat (CTF) biex it-tagħbijiet kollha tal-makkinarju jiġu limitati għall-iżgħar erja possibbli, bħala karreġġati permanenti tat-traffiku, permezz tal-gwida bil-GPS, biex jitnaqqsu l-kompattazzjoni tal-ħamrija u l-ħsarat lill-għelejjel.

— Il-ħolqien ta’ ħmiemel ħorox biex tiżdied l-erja tas-superfiċe disponibbli li tkun disponibbli għall-qtar tax-xita u b’hekk titnaqqas il-formazzjoni ta’ qoxra iebsa fis-superfiċe u jitnaqqas l-iskol tas-superfiċe. Meta l-ħammiela tal-ħarifa titħalla ħarxa tittejjeb l-infiltrazzjoni tal-ilma u jitnaqqas ir-riskju ta’ skol tas-superfiċe u tat-telf tas-sedimenti.

L-applikabbiltà

Il-miżuri ta’ din il-BEMP huma applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura. Madankollu, meta tintgħażel il-prattika tal-kultivazzjoni u taż-żrigħ minn naħa għall-oħra tax-xaqliba (il-kontorn), l-għelejjel li jkunu jeħtieġu l-kultivazzjoni fir-raded jaf ma jkunux adattati.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i20) Id-densità tal-massa tal-ħamrija (g/cm3) (i21) Il-kapaċità taż-żamma tal-ilma tal-ħamrija (g ta’ kontenut tal-ilma/100 g ta’ ħamrija xotta jew m3 ta’ kontenut tal-ilma/m3 ta’ ħamrija xotta) (i25) It-telf tal-ħamrija bl-erożjoni (kg/ha/sena) Mhux applikabbli

3.4.4. In-newba tal-għelejjel bħala miżura għall-protezzjoni tal-ħamrija

Din il-BEMP tiddeskrivi l-prinċipji ewlenin tad-disinn tal-iskemi tan-newba tal-għelejjel għall-protezzjoni u għat-titjib tal-ħamrija. Il-BEMP tkun li:

— jintgħażlu t-tip ta’ għalla u s-sekwenza fin-newba tal-għelejjel sabiex: (i) tiġi ssinkronizzata l-provvista tan-nitroġenu mad-domanda tal-għelejjel, (ii) titjieb il-materja organika tal-ħamrija, (iii) jiġu pprovduti benefiċċji fitosanitarji, u (iv) ikun hemm il-prevenzjoni tal-erożjoni tal-ħamrija;

— jiġu implimentati ċikli itwal tan-newba inkluż għal-legumi (ara l-BEMP 3.3.2);

— jintgħażlu varjetajiet ta’ għelejjel b’maturazzjoni bikrija għall-iżjed art suxxettibbli sabiex il-ħsad isir qabel l-istaġun tax-xita u biex jiġi ffaċilitat l-istabbiliment ta’ għelejjel ta’ kopertura.

— jinħolqu newb il-bwar temporanji fuq azjendi agrikoli mħallta: dawn huma utli bħala għalla ta’ interruzzjoni biex jitnaqqas ir-riskju ta’ erożjoni fuq ir-raba’ li jinħadem, filwaqt li l-ħamrija ssir iżjed għammiela, speċjalment billi jiżdied in-nitroġenu;

— tiġi inkorporata l-ġestjoni tal-ħaxix ħażin fiċ-ċikli tan-newba biex tiġi evitata l-infestazzjoni tal-ħaxix ħażin: eż. l-għelejjel bil-weraq jiġu alternati mal-għelejjel tat-tiben, l-għelejjel tax-xitwa jiġu alternati mal-għelejjel tar-rebbiegħa, jiġu inklużi l-għelejjel tal-għeruq, jintużaw ir-ragħa u l-qtugħ tal-ħaxix ħażin għall-kontroll tal-ħaxix ħażin perenni u jintużaw l-għelejjel ta’ kopertura;

— jiġu inkorporati għelejjel tal-bijofumigazzjoni (eż. mill-familja Brassicaceae) fiċ-ċikli tan-newba biex jitnaqqas il-mard: il-bijofumigazzjoni tikkonsisti fl-użu ta’ għelejjel speċifiċi li, waqt id-dekompożizzjoni tagħhom, jirrilaxxaw komposti volatili fil-ħamrija li jkunu tossiċi għal xi organiżmi fil-ħamrija u li jistgħu jgħinu biex jiġu kkontrollati l-patoġeni jew l-organiżmi ta’ ħsara fil-ħamrija.

Minbarra n-newba tal-għelejjel minn żmien għal żmien, il-BEMP tkun li tiġi żgurata d-diversità spazjali fl-azjenda agrikola u lil hinn minnha. Jenħtieġ li l-għelieqi tal-inħawi f’azjenda agrikola jew f’azjendi agrikoli differenti jkun fihom għelejjel differenti sabiex tiġi evitata l-propagazzjoni tal-patoġeni u tal-organiżmi ta’ ħsara u jitnaqqas ir-riskju ta’ erożjoni.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi agrikoli mħallta, tar-raba’ li jinħadem u tal-ortikoltura. Il-miżuri deskritti huma effettivi b’mod partikolari meta jkun hemm il-potenzjal biex jiġu żviluppati fit-tul.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i33) It-tul taċ-ċikli tan-newba (snin) (i41) In-numru ta’ għelejjel ta’ interruzzjoni (newb il-bwar, legumi, żrieragħ żejtnin) fiċ-ċikli tan-newba (in-numru ta’ għelejjel/iċ-ċiklu tan-newba) (i42) Id-diversità spazjali tiġi kkunsidrata fl-għażla tal-għelejjel (Iva/Le) (i43) L-għażla ta’ varjetajiet ta’ għelejjel b’maturazzjoni bikrija għall-iżjed art suxxettibbli (Iva/Le) (b21) Fl-azjendi agrikoli b’newba tal-għelejjel iddominata miċ-ċereali, l-għelejjel ta’ interruzzjoni jitħawlu għal minn tal-inqas sentejn f’newba tal-għelejjel ta’ seba’ snin u għal minn tal-inqas sena waħda f’newba tal-għelejjel ta’ sitt snin jew iqsar. (b22) L-azjendi agrikoli jalternaw l-għelejjel ikkultivati fl-għelieqi tal-inħawi biex tiżdied id-diversità spazjali tax-xejriet tat-tkabbir tal-għelejjel fil-livell tal-pajsaġġ. (b23) Jintgħażlu varjetajiet ta’ għelejjel b’maturazzjoni bikrija sabiex il-ħsad isir qabel l-istaġun tax-xita u biex jiġi ffaċilitat l-istabbiliment ta’ għelejjel ta’ kopertura.

3.4.5. L-istabbiliment ta’ għelejjel ta’ kopertura u ta’ għelejjel tat-titwiq

Il-BEMP tkun li jiġi evitat li kwalunkwe raba’ jitħalla għeri matul ix-xitwa billi jiġu stabbiliti għelejjel ta’ kopertura u għelejjel tat-titwiq. L-għelejjel tat-titwiq iżommu n-nutrijenti fiż-żona tal-għeruq. L-għelejjel ta’ kopertura jipproteġu l-ħamrija kontra l-erożjoni u jimminimizzaw ir-riskju ta’ skol tas-superfiċe billi tittejjeb l-infiltrazzjoni. Xi kultant l-għelejjel ta’ kopertura jistgħu jaġixxu bħala għelejjel tat-titwiq billi jixorbu r-raxxa ta’ nitroġenu nitrat tar-rebbiegħa.

Il-BEMP tkun li jiġi vvalutat il-potenzjal ta’ integrazzjoni tal-għelejjel tat-titwiq u ta’ kopertura fil-pjanijiet tat-tkabbir tal-għelejjel u li l-art titħalla għerija matul ix-xitwa biss meta dan ikun iġġustifikat debitament.

L-applikabbiltà

L-għelejjel ta’ kopertura u tat-titwiq huma adattati biex jintużaw fi kwalunkwe sistema tat-tkabbir tal-għelejjel f’art li tinħadem, fejn il-ħamrija għerija tkun vulnerabbli għal-lissija tan-nutrijenti, għall-erożjoni jew għall-iskol tas-superfiċe fil-perjodu ta’ wara l-ħsad tal-għalla ewlenija. L-għelejjel ta’ kopertura u tat-titwiq jistgħu jinżergħu taħt l-għalla ewlenija preċedenti jew immedjatament wara l-ħsad tagħha. Dawn jintużaw b’mod prinċipali qabel l-għelejjel li jinżergħu fir-rebbiegħa.

F’xi postijiet, il-bdiewa u l-amministraturi reġjonali tal-ilma jaf ikunu jridu jevitaw l-għelejjel ta’ kopertura, minħabba ż-żieda fl-evapotraspirazzjoni li dawn jikkawżaw. B’mod iktar ġenerali, dawn huma effettivi f’erjas li fihom ikun hemm eċċess ta’ preċipitazzjoni matul ix-xitwa, u jenħtieġ li jiġu evitati f’erjas li fihom it-tħawwil tal-għelejjel ta’ kopertura jaf jirriżulta f’nixfa sussegwenti.

Barra minn hekk, l-għelejjel ta’ kopertura jaf jikkawżaw ħsara strutturali meta jitħawlu tard jew f’kundizzjonijiet ta’ raba’ mxarrab, u dan iwassal biex in-nitroġenu fil-ħamrija ma jintużax sew kemm mill-għelejjel ta’ kopertura kif ukoll mill-għelejjel sussegwenti, biex ikun hemm żieda fir-riskji ta’ fosforu partikolat u ta’ telf tas-sedimenti.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i5) Il-konċentrazzjoni totali tan-nitroġenu u/jew tan-nitrati fin-nixxigħat (mg ta’ N, NO3/L) (i44) Il-persentaġġ ta’ art li titħalla bħala ħamrija għerija matul ix-xitwa (%) (i45) Il-persentaġġ ta’ art imħawla b’għelejjel tat-titwiq u ta’ kopertura (%) (b24) L-azjenda agrikola tipprovdi evidenza ta’ valutazzjoni sħiħa tal-potenzjal ta’ integrazzjoni tal-għelejjel ta’ kopertura u tat-titwiq fil-pjanijiet tat-tkabbir tal-għelejjel, filwaqt li tipprovdi ġustifikazzjoni għal kwalunkwe art li tħalliet għerija matul ix-xitwa.

3.5. Il-ġestjoni tal-ħaxix u tar-ragħa

Din it-taqsima tittratta l-prattiki ta’ ġestjoni tal-bwar u hija rilevanti għall-azjendi tal-bhejjem, bl-aqwa prattiki kemm għall-azjendi agrikoli intensivi kif ukoll estensivi.

3.5.1. Il-ġestjoni tal-ħaxix

Il-BEMP tkun li jsir l-aqwa użu possibbli mill-erjas bil-ħaxix li jintużaw għar-ragħa fl-azjendi tal-bhejjem billi tiġi mmassimizzata r-rata ta’ tkabbir tal-mergħa u l-kwalità tal-mergħa kif ukoll l-użu tagħha mill-bhejjem, filwaqt li jiġi żgurat li jinkisbu rati medji ta’ kopertura tal-ħaxix fi żminijiet kritiċi tas-sena. Dan iħeġġeġ id-diġestibbiltà u l-valur nutrizzjonali (u għaldaqstant il-produttività) ogħla tal-għalf u jnaqqas ir-rekwiżiti għall-għalf li jkun inxtara, filwaqt li potenzjalment jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-metan u tal-ammonijaka u jiġu evitati l-impatti ambjentali upstream assoċjati mal-produzzjoni tal-għalf.

Il-miżuri li ġejjin jistgħu jikkontribwixxu biex jintlaħqu dawn l-objettivi:

— il-monitoraġġ tal-għoli tal-ħaxix fl-għelieqi kollha tar-ragħa;

— l-identifikazzjoni taż-żminijiet ottimali għar-ragħa u l-implimentazzjoni ta’ perjodu estiż tar-ragħa (it-tul ta’ żmien tal-jum tar-ragħa u n-numru ta’ jiem tar-ragħa fis-sena) abbażi taċ-ċirkostanzi lokali u tal-monitoraġġ tal-għoli tal-ħaxix;

— is-sinkronizzazzjoni tar-rata tal-irjus mat-tkabbir tal-ħaxix;

— l-implimentazzjoni tar-ragħa b’rotazzjoni u fi strippi (jew f’għeluq tal-artijiet): il-bhejjem jiġu mċaqilqa ta’ sikwit minn numru ta’ għelieqi (ir-ragħa b’rotazzjoni), minn serje ta’ strippi jew minn għeluq tal-artijiet (ir-ragħa fi strippi jew f’għeluq tal-artijiet), abbażi ta’ għoli mkejjel tal-ħaxix jew ta’ koperturi tal-ħaxix biex jiġi żgurat li r-ragħa jseħħ f’sinkronija mad-disponibbiltà u mad-diġestibbiltà massima tal-ħaxix. Dawn l-istrateġiji tar-ragħa, u speċjalment ir-ragħa fi strippi jew f’għeluq tal-artijiet, iżidu kemm l-assorbiment tal-ħaxix kif ukoll id-diġestibbiltà tal-ħaxix.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija rilevanti b’mod speċifiku għall-azjendi b’ġestjoni intensiva tal-bhejjem li jirgħu, b’mod partikolari l-azjendi taċ-ċanga, tal-prodotti tal-ħalib u tan-nagħaġ. Ir-ragħa fi strippi huwa adattat għall-bhejjem taċ-ċanga u tal-prodotti tal-ħalib.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i46) In-numru ta’ jiem ta’ ragħa fis-sena (numru/sena) (i47) Il-persentaġġ ta’ assorbiment tal-materja niexfa tal-ħaxix mill-annimali (%) (23) (i48) Ir-rata medja tal-irjus, ikkalkolata bħala Unitajiet ta’ Bhejjem għal kull ettaru ta’ Erja Agrikola Użata (UB/EAU) (b25) L-assorbiment ta’ 80 % tal-materja niexfa tal-ħaxix mill-annimali li jirgħu matul il-perjodu tar-ragħa.

3.5.2. Il-ġestjoni tal-bwar b’valur naturali għoli

F’erjas b’valur naturali għoli, il-BEMP tkun li jinżammu rati baxxi tal-irjus biex l-intensità tar-ragħa titqabbel mal-ħtiġijiet tal-bijodiversità u ż-żmien tal-qtugħ tal-ħaxix (għall-ħuxlief tal-għalf) jintgħażel b’kunsiderazzjoni lejn il-bijodiversità. Jista’ jintuża softwer speċjali biex jintgħażlu l-miżuri xierqa ta’ konservazzjoni tal-bwar, fosthom reġimi differenti ta’ qtugħ tal-ħaxix u/jew ta’ ragħa. Fil-livell tal-pajsaġġ, il-ħolqien ta’ mużajk ta’ reġimi differenti ta’ qtugħ tal-ħaxix iżid id-diversità tal-ispeċijiet, peress li żminijiet differenti ta’ qtugħ tal-ħaxix ikunu adattati għal organiżmi differenti, u, b’mod iktar ġenerali, l-applikazzjoni ta’ frekwenza ta’ qtugħ annwali baxxa tiffavorixxi lill-pjanti selvaġġi u lill-organiżmi invertebrati.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija rilevanti għall-bwar b’valur naturali għoli b’ġestjoni estensiva, bħal pereżempju l-artijiet alpini, l-artijiet muntanjużi, l-artijiet moxa, l-artijiet kostali, is-siti ta’ interess xjentifiku speċifiku, is-siti tan-Natura 2000 u l-erjas speċjali ta’ konservazzjoni.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i10) L-abbundanza tal-ispeċijiet li huma importanti lokalment (24) (in-numru ta’ speċijiet ewlenin/m2) (i48) Ir-rata medja tal-irjus, ikkalkolata bħala Unitajiet ta’ Bhejjem għal kull ettaru ta’ Erja Agrikola Użata (UB/EAU) Mhux applikabbli

3.5.3. It-tiġdid tal-mergħa u l-inklużjoni tal-legumi fil-mergħa permanenti u f’newb il-bwar

Meta jkun meħtieġ minħabba tnaqqis fil-produttività tal-materja niexfa jew minħabba l-ħtieġa li titjieb il-kwalità tal-mergħa, il-BEMP tkun li jsir tiżrigħ eċċessiv jew, meta jkun hemm bżonn, tiżrigħ mill-ġdid sabiex ir-rendimenti għoljin jinżammu jew jiġu rkuprati u biex tiġi żgurata l-kwalità tajba tal-mergħa (eż. id-diġestibbiltà mkejla bil-valur D tal-mergħa).

It-tiżrigħ eċċessiv jirreferi għall-approċċ tal-ħdim minimu tar-raba’ fejn jinżergħu żrieragħ ġodda direttament fil-bur oriġinali, mingħajr ma ssir ħsara lill-ħaxix jew lill-ħamrija eżistenti, u titjieb il-kwalità u l-produttività tal-mergħa mingħajr ma jiġi ssagrifikat it-tkabbir tal-foraġġ eżistenti. Dan jiġi ffaċilitat mill-bhejjem li jirfsu fuq iż-żrieragħ u jtejbu il-kuntatt taż-żrieragħ mal-ħamrija. It-tiżrigħ mill-ġdid jirreferi għall-ħrit u għat-tiżrigħ ta’ medda ġdida għalkollox ta’ ħaxix irqiq, li jaf tkun meħtieġa biex tiżgura l-istabbiliment tajjeb f’xi kundizzjonijiet.

Aspett ewlieni tat-tiġdid tal-mergħa huwa l-għażla tal-iktar varjetajiet adattati. Il-legumi jaqdu rwol ewlieni ta’ fertilizzant bl-iffissar tan-nitroġenu. Għall-produttività massima, is-sikrana b’rendimenti ogħla u b’effiċjenza tajba fl-użu tan-nitroġenu hija kkunsidrata ideali biex takkumpanja l-legumi, u tikkonverti n-nitrati prodotti mix-xnien f’rendiment diġestibbli tal-bijomassa. Il-varjetajiet li huma partikolarment diġestibbli u jintgħoġbu mill-bhejjem, bħall-ħaxix b’kontenut għoli ta’ zokkor, jistgħu jżidu b’mod sinifikanti t-teħid tal-materja niexfa mill-bhejjem u jappoġġaw proporzjon ogħla ta’ konverżjoni tal-għalf. It-tkabbir ta’ taħlita ta’ erba’ speċijiet (ħaxix li jistabbilixxi ruħu malajr u li ma jiffissax in-nitroġenu bħas-sikrana, għalla tal-legumi li tistabbilixxi ruħha malajr u li tiffissa n-nitroġenu bħax-xnien aħmar, ħaxix li jarmi l-fjuri u li huwa persistenti jkun xi jkun it-temp u li ma jiffissa l-ebda sustanza kimika bħad-dekkuka u għalla tal-legumi li hija persistenti jkun xi jkun it-temp u li tiffissa n-nitroġenu bħax-xnien abjad) jirriżulta f’rendimenti li jkunu ikbar meta mqabbla mas-sistemi fardgħalla irrispettivament mit-tip ta’ ħamrija, minn kemm tkun għammiela l-ħamrija u mill-klima.

L-applikabbiltà

Il-BEMP hija mmirata b’mod prinċipali lejn is-sistemi intensivi. It-tiġdid tal-mergħa qajla jitwettaq f’erjas li fihom isir ragħa u qtugħ tal-ħaxix b’mod estensiv u li mhumiex ġestiti biex jimmassimizzaw il-produttività.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i49) Il-persentaġġ ta’ kopertura tal-għelieqi bħala għalla tal-legumi (%) (i50) Il-valur D tal-mergħa (b26) It-tiġdid tal-mergħa (eż. it-tiżrigħ eċċessiv) jitwettaq biex tiġi mmassimizzata l-produzzjoni tal-foraġġ, tinżamm kopertura għolja tal-legumi u jiġu introdotti speċijiet oħra li jarmu l-fjuri.

3.5.4. Il-produzzjoni effiċjenti tas-silaġġ

Il-BEMP tkun li jiġi mmassimizzat l-output mis-silaġġ billi jiġu applikati kundizzjonijiet tajbin għat-tkabbir, billi l-ħsad isir fil-mument propizju u billi jintużaw l-aqwa tekniki ta’ konservazzjoni u ta’ ħżin. Dan jinkiseb permezz tal-miżuri li ġejjin:

— Iż-żamma tal-meded ta’ ħaxix irqiq f’kundizzjoni ottimali kif deskritt fil-BEMP 3.5.3.

— Il-massimizzazzjoni tal-kwalità tas-silaġġ billi l-ħsad isir fil-mument propizju biex jiġu ottimizzati l-kwalità nutrizzjonali u r-rendiment, jiġifieri l-ħsad tal-ħaxix isir meta l-maturità tiegħu u l-kontenut tal-materja niexfa jkunu tajbin. Jenħtieġ li l-ewwel qtugħ isir b’valuri D għoljin (25) (lejn l-aħħar ta’ Mejju meta l-ħaxix ikollu ħafna enerġija u jipproduċi l-weraq minflok iż-żrieragħ). Is-silaġġ tal-ħaxix iffermentat sew jista’ jnaqqas b’mod sinifikanti l-ħtieġa ta’ konċentrat tal-għalf.

— It-twettiq ta’ analiżi tas-silaġġ fil-laboratorju biex issir stima tal-Materja Niexfa (MN), tal-proteina mhux raffinata u tal-valur tal-pH.

— Il-ħżin tas-silaġġ kif suppost biex jiġi evitat it-telf ta’ materja niexfa: l-ippakkjar tas-silaġġ f’densità xierqa jelimina l-arja u b’hekk anke l-organiżmi aerobiċi mhux mixtieqa. Il-balal il-kbar jeħtieġ li jitqartsu b’saffi multipli, filwaqt li l-klampijiet jeħtieġ li jiġu kkompattjati u ssiġillati, b’minimu ta’ erjas tal-wiċċ esposti waqt it-tagħlif.

— It-tqartis tas-silaġġ: l-għażla ta’ tqartis tal-balal ta’ kwalità tajba bi proprjetajiet mekkaniċi, b’livell għoli ta’ twaħħil (tack) u bi protezzjoni UV; sabiex l-ossiġenu jiġi ostakolat b’mod tajjeb u sabiex jiġu mminimizzati t-telf tal-materja niexfa u l-lissiji huma meħtieġa minn erba’ sa sitt saffi tat-tqartis tal-balal.

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija rilevanti b’mod speċifiku għall-azjendi agrikoli intensivi li jipproduċu prinċipalment is-silaġġ tal-ħaxix, iżda xi aspetti huma applikabbli wkoll għall-azjendi tal-bhejjem li jipproduċu tipi oħra ta’ silaġġ.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i51) Il-proporzjon ta’ konverżjoni tal-għalf (26) (kg ta’ assorbiment tal-MN tal-għalf tal-annimali/kg ta’ output tal-laħam jew l ta’ ħalib) (i52) Il-persentaġġ ta’ telf ta’ materja niexfa wara l-insilaġġ (%) Mhux applikabbli

3.6. It-trobbija tal-annimali

Din it-taqsima hija rilevanti għall-azjendi tal-bhejjem u tiffoka fuq il-bhejjem ruminanti. L-aqwa prattiki għall-bhejjem mhux ruminanti huma koperti fid-Dokument ta’ Referenza dwar l-Aqwa Tekniki Disponibbli għat-Trobbija Intensiva tal-Pollam u tal-Ħnieżer (IRPP BREF) (27). Din it-taqsima tindirizza kemm is-sistema intensiva tat-trobbija tal-bhejjem kif ukoll dik estensiva.

3.6.1. Ir-razez adattati għall-kundizzjonijiet lokali

Il-BEMP tkun li jintgħażlu r-razez jew l-insla (strains) xierqa (28) tal-annimali skont it-tip ta’ azjenda agrikola u adattati għall-kundizzjonijiet lokali. Jistgħu jintlaħqu objettivi differenti:

— L-għażla ta’ razez adattati għall-kundizzjonijiet lokali li jkollhom kapaċità ikbar li jikkonvertu l-foraġġ ta’ kwalità baxxa li jkun disponibbli lokalment f’laħam jew f’ħalib jew li jittolleraw klimi speċifiċi.

— It-trobbija ta’ razez lokali u speċjalment ta’ razez lokali rari, meta dan ikun xieraq. Ir-razez lokali u tradizzjonali jirrappreżentaw wirt importanti ta’ bijodiversità kif ukoll riżorsa ġenetika unika għat-titjib tal-karattri tas-saħħa u tal-prestazzjoni fil-ġejjieni. Id-diversità ġenetika tiżgura wkoll reżistenza aħjar għall-mard jew għall-problemi tas-saħħa u li l-annimali jkampaw aħjar f’kundizzjonijiet estremi potenzjali.

— L-għażla u l-iżvilupp ta’ razez iktar effiċjenti fl-użu tar-riżorsi. Dan jista’ jinkiseb billi jintużaw indiċijiet ġenetiċi li jippruvaw jisiltu l-effetti tal-ġeni, il-fatturi ambjentali u l-fatturi ta’ ġestjoni sabiex jintgħażlu annimali li jkollhom mertu ġenetiku għoli, u li jkollhom prestazzjoni tajba f’kundizzjonijiet reġjonali u f’prattiki “tipiċi” ta’ ġestjoni. Ir-razez produttivi b’mod ġenerali jirriżultaw f’rendimenti ogħla b’intensitajiet iktar baxxi ta’ GHGs.

L-applikabbiltà

L-għażla ta’ razez adattati għall-kundizzjonijiet lokali hija applikabbli b’mod wiesa’ għall-azjendi tal-bhejjem u hija partikolarment rilevanti għar-ragħa ta’ art marġinali jew għall-azjendi agrikoli fi klimi ħorox.

Ir-razez lokali, rari u tradizzjonali huma iktar rilevanti għall-azjendi tal-bhejjem b’ġestjoni estensiva li fihom il-protezzjoni tal-bijodiversità u l-konservazzjoni tal-ambjent tal-bwar jaf ikunu l-prijoritajiet. Dan għaliex, f’kundizzjonijiet tajbin ta’ produzzjoni, ir-razez lokali, rari u tradizzjonali għandhom it-tendenza li jkunu inqas produttivi minn dawk ir-razez li jintgħażlu minħabba l-produttività għolja u l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi.

Min-naħa l-oħra, l-għażla u l-iżvilupp ta’ razez iktar effiċjenti fl-użu tar-riżorsi huma iktar rilevanti għas-sistemi intensivi tat-trobbija tal-bhejjem li jimmiraw lejn rendiment massimu.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i53) Il-persentaġġ ta’ annimali li huma ta’ oriġini ġenetika rari (%) (i54) Il-persentaġġ ta’ annimali li huma ta’ razez adattati għall-kundizzjonijiet lokali (%) (i51) Il-proporzjon ta’ konverżjoni tal-għalf (kg ta’ assorbiment tal-MN tal-għalf tal-annimali/kg ta’ output tal-laħam jew l ta’ ħalib) (b27) Minn tal-inqas 50 % tal-popolazzjoni tal-bhejjem tal-azjenda agrikola tikkonsisti minn razez adattati għall-kundizzjonijiet lokali u minn tal-inqas 5 % tal-popolazzjoni tal-bhejjem tikkonsisti minn razez rari.

3.6.2. L-ibbaġitjar tan-nutrijenti fl-azjendi tal-bhejjem

Il-BEMP tkun li jsir monitoraġġ tal-flussi tan-nutrijenti fil-livell tal-azjendi agrikoli u li jiġu ottimizzati l-eċċessi ta’ nutrijenti billi jitqiesu l-inputs kollha tan-nutrijenti (in-nitroġenu (N), il-fosforu (P) u l-potassju (K)) fl-azjenda agrikola u l-outputs tan-nutrijenti esportati fil-prodotti tal-bhejjem, u billi jsir kalkolu tal-eċċess ta’ nutrijenti u l-effiċjenza fl-użu tan-nutrijenti (NUE) fil-livell tal-azjenda agrikola (29). L-NUE fil-livell tal-azjenda agrikola tippermetti li jsir it-tqabbil tas-sistemi tal-azjendi agrikoli f’termini tal-effiċjenza ġenerali tal-produzzjoni.

L-applikabbiltà

L-azjendi tal-bhejjem kollha jistgħu jimplimentaw l-ibbaġitjar tan-nutrijenti fil-livell tal-azjendi agrikoli, u jibbenefikaw minnu, u dan huwa rilevanti l-iżjed għas-sistemi tal-attivitajiet agrikoli mħallta u għall-azjendi intensivi tat-trobbija tal-bhejjem. Il-kostijiet għall-implimentazzjoni tal-ibbaġitjar tan-nutrijenti fil-livell tal-azjendi agrikoli li jġarrbu l-azjendi tal-bhejjem huma relattivament baxxi.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i55) L-eċċess ta’ nutrijenti fil-livell tal-azjenda agrikola (kg ta’ N/P/ha/sena) (i56) L-NUE kkalkolata fil-livell tal-azjendi agrikoli għal N u għal P (%) (b28) L-eċċess ta’ nitroġenu fil-livell tal-azjenda agrikola jkun, l-iktar l-iktar, 10 % tar-rekwiżiti ta’ nitroġenu tal-azjenda agrikola. (b29) L-eċċess ta’ fosforu fil-livell tal-azjenda agrikola jkun, l-iktar l-iktar, 10 % tar-rekwiżiti ta’ fosforu tal-azjenda agrikola.

3.6.3. It-tnaqqis djetetiku tal-eskrezzjoni tan-nitroġenu

Il-BEMP tkun li titnaqqas l-eskrezzjoni tan-nitroġenu billi jiġu implimentati miżuri nutrizzjonali:

— L-użu ta’ ħaxix b’kontenut għoli ta’ zokkor u/jew ta’ silaġġ tal-qamħirrum għall-bhejjem ruminanti: il-ħaxix b’kontenut għoli ta’ zokkor ikollu kontenut għoli ta’ karboidrati solubbli fl-ilma li jżidu l-proporzjon ta’ karbonju ma’ nitroġenu (C/N) (30) tas-sottostrat għall-mikroflora fil-kirxa, li jwassal għal titjib fl-immobilizzazzjoni u fl-użu tan-nitroġenu, u b’hekk jirriżulta fit-titjib tal-effiċjenza fl-użu tan-nitroġenu, fit-titjib tas-sinteżi proteika mikrobjali u fi tnaqqis tal-eskrezzjoni tan-nitroġenu;

— L-użu tat-tagħlif f’fażijiet, fejn il-kompożizzjoni tan-nutrijenti fid-dieta tiġi mmodifikata maż-żmien sabiex tissodisfa r-rekwiżiti tan-nutrijenti tal-annimal. Pereżempju, il-livelli ta’ nitroġenu tal-urea fil-ħalib jistgħu jintużaw bħala indikatur biex tiġi rregolata l-kompożizzjoni tan-nutrijenti tad-dieti tal-baqar tal-ħalib.

— L-użu ta’ għalf b’kontenut baxx ta’ proteini, bħas-silaġġ alfalfa b’kontenut baxx ta’ materja niexfa, li jtejjeb l-effiċjenza fl-użu tan-nitroġenu u jnaqqas l-emissjonijiet tal-ammonijaka (31).

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija applikabbli b’mod wiesa’ kemm għall-bhejjem ruminanti kif ukoll għall-bhejjem monogastriċi u hija rilevanti l-iktar għas-sistemi tal-attivitajiet agrikoli intensivi. Xi miżuri, bħall-adozzjoni ta’ għalf b’kontenut baxx ta’ proteini, huma applikabbli biss għall-annimali tal-istalel, u jaf jinvolvu r-riskju ta’ tnaqqis fil-produttività.

Is-soltu l-kostijiet assoċjati mal-implimentazzjoni ta’ din il-BEMP ikunu limitati. Pereżempju, jekk is-silaġġ tal-qamħirrum li jitkabbar fl-azjenda agrikola jiġi ppreferut minflok il-konċentrati bil-lamtu, din il-BEMP tirriżulta fi tnaqqis fil-kostijiet minħabba t-tnaqqis fil-ħtieġa ta’ importazzjoni tal-għalf fl-azjenda agrikola.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i57) In-nitroġenu tal-urea tal-prodotti tal-ħalib fil-ħalib (mg/100 g) (i51) Il-proporzjon ta’ konverżjoni tal-għalf (kg ta’ assorbiment tal-MN tal-għalf tal-annimali/kg ta’ output tal-laħam jew l ta’ ħalib) Mhux applikabbli

3.6.4. It-tnaqqis djetetiku tal-metan enteriku fil-bhejjem ruminanti

Il-BEMP tkun li tiġi applikata dieta li tnaqqas l-emissjonijiet tal-metan mill-fermentazzjoni enterika tal-bhejjem ruminanti billi tiżdied id-diġestibbiltà tal-foraġġ u billi jiżdied it-teħid tal-foraġġ diġestibbli; pereżempju, dan jista’ jiġi implimentat billi l-ħaxix jiġi ssostitwit b’silaġġ tal-legumi, li għandu kontenut iktar baxx ta’ fibra u jistimola iktar it-teħid tal-materja niexfa u ż-żieda fir-rata tal-passaġġ mill-kirxa (32).

L-applikabbiltà

Din il-BEMP hija rilevanti biss għall-bhejjem ruminanti. L-introduzzjoni tal-produzzjoni tas-silaġġ tal-legumi fi klimi sħan jaf tkun effettiva għalkemm il-persistenza baxxa u l-ħtieġa ta’ perjodi twal ta’ stabbiliment huma restrizzjonijiet agronomiċi importanti.

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali u l-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza assoċjati

L-indikaturi tal-prestazzjoni ambjentali Il-parametri referenzjarji ta’ eċċellenza (i58) L-emissjonijiet tal-metan enteriku għal kull kg ta’ laħam jew għal kull l ta’ ħalib (i51) Il-proporzjon ta’ konverżj