Id-Direttiva tal-Kunsill ta’ l-20 ta’ Marzu 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li għandhom jittieħdu kontra t-tniġġis ta’ l-arja b’emissjonijiet minn vetturi b’mutur positive-ignition



Official Journal L 076 , 06/04/1970 P. 0001 - 0022

Finnish special edition: Chapter 15 Volume 1 P. 0122

Danish special edition: Series I Chapter 1970(I) P. 0149 - 0169

Swedish special edition: Chapter 15 Volume 1 P. 0122

English special edition: Series I Chapter 1970(I) P. 0171 - 0191

Greek special edition: Chapter 13 Volume 1 P. 0068

Spanish special edition: Chapter 13 Volume 1 P. 0195

Portuguese special edition Chapter 13 Volume 1 P. 0195

CS.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

ET.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

HU.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

LT.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

LV.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

MT.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

PL.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

SK.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85

SL.ES Chapter 13 Volume 001 P. 64 - 85



Id-Direttiva tal-Kunsill ta’ l-20 ta’ Marzu 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li għandhom jittieħdu kontra t-tniġġis ta’ l-arja b’emissjonijiet minn vetturi b’mutur positive-ignition (70/220/KEE) IL-KUNSILL TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 100 tiegħu; Wara li kkunsidra l-proposta mill-Kummissjoni; Wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Parlament Ewropew [1]; Wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali [2]; Billi regolament ta’ l-14 ta’ Ottubru 1968 li jemenda l-iStraßenverkehrs-Zulassungs-Ordnung kien ippubblikat fil-Ġermanja fil-Bundesgesetzblatt Parti I tat-18 ta’ Ottubru 1968; billi dak ir-regolament li jkunu jinsabu fi dispożizzjonijiet dwar miżuri li għandhom jittieħdu kontra t-tniġġis ta’ l-arja minn magni positive-ignition ta’ vetturi bil-mutur; billi dawk id-dispożizzjonijiet ser jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Ottubru 1970; Billi regolament tal-31 ta’ Marzu 1969 dwar "Il-Komposizzjoni ta’ gassijiet ta’ l-exhaust maħruġa minn magni petrol ta’ vetturi bil-mutur" kien ippubblikat fi Franza fil-Journal officiel tas-17 ta’ Mejju 1969; billi dak ir-regolament huwa applikabbli: - mill-1 ta’ Settembru 1971, għal vetturi approvati skond it-tip b’tip ta’ magna ġdida, li tfisser, tip ta’ magna li qatt ma kienet installata qabel f’vettura approvata skond it-tip; - mill-1 ta’ Settembru 1972, għal vetturi mdaħħlin fis-servizz għall-ewwel darba; Billi dawk id-dispożizzjonijiet x’aktarx ifixklu l-istabbiliment u l-funżjonament tajjeb tas-suq komuni; billi huwa meħtieġ għal dan il-għan li l-Istati Membri kollha jadottaw l-istess ħtiġiet, jew b’żieda ma’ jew minflok ir-regoli eżistenti, sabiex, b’mod partikolari, jippermettu l-proċedura ta’ l-approvazzjoni tat-tip li kienet bla ħsara għad-Direttiva tal-Kunsill [3] tas-5 ta’ Frar 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati ma’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrjijiet tagħhom li għandha tiġi applikata fir-rigward ta’ kull tip ta’ vettura; Billi, mandankollu, id-Direttiva preżenti ser tiġi applikata qabel id-data preskritta għall-applikazzjoni tad-Direttiva tas-6 ta’ Frar 1970; billi f’dak il-ħin il-proċeduri ta’ din l-aħħar Direttiva jkunu għadhom mhumiex applikabbli; billi għalhekk għandha tkun preskritta proċedura ad hoc fil-forma ta’ komunikazzjoni li tiċċertifika li tip ta’ vettura ġie ittestjat u li jissodisfa l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva; Billi, fuq il-bażi ta’ dik il-komunikazzjoni, kull Stat Membru li jintalab jagħti approvazzjoni tat-tip nazzjonali għandu jkun jista’ jaċċerta jekk dak it-tip ingħata għat-testijiet preskritti f’din id-Direttiva; billi, għal dan il-għan, kull Stat Membru għandu jinforma lill-Istati Membri l-oħra dwar is-sejbiet tiegħu billi jibgħatilhom kopja tal-komunikazzjoni mimlija għal kull tip ta’ vettura bil-mutur li sarilha t-test; Billi għandu jkun preskritt perjodu ta’ adattament itwal għall-industrija fir-rigward tal-ħtiġiet relatati ma’ l-ittestjar ta’ l-emissjoni medja ta’ inkwinanti f’forma ta’ gass f’żona urbana mimlija bit-traffiku wara startjar mill-kiesaħ minn dak fir-rigward ta’ ħtiġiet tekniċi l-oħra ta’ din id-Direttiva; Billi huwa mixtieq li jintużaw il-ħtiġiet tekniċi adottati mill-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tal-Nazzjonijiet Uniti fir-Regolament tagħha Nru 15 [4] (Dispożizzjonijiet uniformi li jikkonċernaw l-approvazzjoni ta’ vetturi mgħammra b’magna ta’ positive-ignition fir-rigward ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi mill-magna), anness mal-Ftehim ta’ l-20 ta’ Marzu 1958 li jikkonċerna l-adozzjoni ta’ kondizzjonijiet uniformi ta’ approvazzjoni u rikonoxximent reċiproku ta’ approvazzjoni ta’ tagħmir u partijiet tal-vetturi bil-mutur; Billi, aktar minn hekk, il-ħtiġiet tekniċi għandhom jiġu adattati malajr sabiex jitqies ial-progress tekniku; billi, għal dan il-għan, għandhom isiru dispożizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-proċedura preskritta fl-Artikolu 13 tad-Direttiva tal-Kunsill tas-6 ta’ Frar 1970 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom; ADOTTA DAN IR-REGOLAMENT: Artikolu 1 Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, "vettura" tfisser kull vettura b’magna positive-ignition, maħsuba għall-użu fuq it-triq, bil-bodi jew mingħajr, li għandha mill-inqas erba’ roti, piż massimu permissibbli ta’ mill-inqas 400 kg u veloċità massima ddisinjata ugwali għal jew aktar minn 50 km/siegħa bl-eċċezzjoni ta’ tratturi u makkinarju agrikoli u vetturi tax-xogħolijiet pubbliċi. Artikolu 2 L-ebda Stat Membru ma jista’ jirrifjuta li jagħti l-approvazzjoni tat-tip KEE jew approvazzjoni ta’ tip nazzjonali ta’ vettura għal raġunijiet relatati mat-tniġġis ta’ l-arja minn gassijiet minn magni positive-ignition ta’ vetturi bil-mutur: - mill-1 ta’ Ottubru 1970, billi dik il-vettura tissodisfa ż-żewġ ħtiġiet li jinsabu fl-Anness I, bl-eċċezzjoni ta’ dawk fil-paragrafi 3.2.1.1 u 3.2.2.1, u l-ħtiġiet li jkunu jisabu fl-Annessi II, IV, V u VI; - mill-1 ta’ Ottubru 1971, billi dik il-vettura tissodisfa, b’żieda għal dawn, il-ħtiġiet li jkunu jinsabu fil-paragrafi 3.2.1.1 u 3.2.2.1 ta’ l-Anness I u l-Anness III. Artikolu 3 1. Wara applikazzjoni minn manifattur jew mir-rappreżentant awtorizzat tiegħu, l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri konċernati għandhom jimlew is-sezzjonijiet tal-komunikazzjoni li hemm preskritti fl-Anness VII. Kopja ta’ dik il-komunikazzjoni għandha tintbagħat lill-Istati Membri l-oħra u lill-applikant. Stati Membri oħra li huma mitluba li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip nazzjonali għall-istess tip ta’ vettura għandhom jaċċettaw dak id-dokument bħala prova li t-testijiet li hemm provdut għalihom ikunu saru. 2. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 għandhom ikunu revokati malli d-Direttiva tal-Kunsill tas-6 ta’ Frar 1970 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom tidħol fis-seħħ. Artikolu 4 L-Istat Membru li ta l-approvazzjoni tat-tip għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżgura li huwa infurmat fuq kull modifika ta’ parti jew karatteristika msemmija fil-paaragrafu 1.1 ta’ l-Anness I. L-awtoritajiet kompetenti ta’ dak l-Istat Membru għandhom jistabbilixxu jekk għandhomx isiru testijiet ġodda fuq il-prototip modifikat u jekk għandux jiġi ppreparat rapport ġdid. Fejn dawn it-testijiet jikxfu nuqqas ta’ konformità mal-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva, il-modifika m’għandhiex tiġi approvata. Artikolu 5 L-emendi meħtieġa għall-aġġustament tal-ħtiġiet ta’ l-Anness mill-I sa’ VII sabiex jitqies il-progress tekniku għandhom jiġu adottati b’mod konformi mal-proċedura preskritta fl-Artikolu 13 tad-Direttiva tal-Kunsill tas-6 ta’ Frar 1970 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom. Artikolu 6 1. L-Istati Membri għandhom jadottaw id-dispożizzjonijiet bil-ħtiġiet meħtieġa sabiex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva qabel it-30 ta’ Ġunju 1970 u għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni minnufih dwar dan. 2. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jibagħtu lill-Kummissjoni t-test tad-dispożizzjonijiet ewlenin tal-liġi nazzjonali li jadottaw fil-qasam kopert minn din id-Direttiva. Artikolu 7 Din id-Direttiva hija indirizzata lill-Istati Membri. Magħmula fi Brussel, l-20 ta’ Marzu, 1970. Għall-Kunsill Il-President P. Harmel [1] ĠU Ċ 160, 18.12.1969, p.7. [2] ĠU Ċ 48, 16.4.1969, p.16. [3] ĠU L 42, 23.2.1970, p.1 [4] ECE (Ġeneva) Dokument W/TRANS/WP 29/293/Rev. 1, 11.4.1969. -------------------------------------------------- ANNESS I DEFINIZZJONIJIET, APPLIKAZZJONI GĦALL-APPROVAZZJONI TAT-TIP U SPEĊIFIKAZZJONIJIET TAT-TEST 1. DEFINIZZJONIJIET 1.1. Tip ta’ vettura fir-rigward tal-limitazzjoni ta’ emissjoni ta’ inkwinanti gassużi mill-magna "Tip ta’ vettura fir-rigward tal-limitazzjoni ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi mill-magna" tfisser vetturi li mhumiex differenti fl-aspetti essenzjali, b’mod partikolari fir-rigward tal-punti li ġejjin: 1.1.1. L-inerzja ekwivalenti stabbilita fir-rigward tal-piż ta’ referenza, kif preskritt fil-paragrafu 4.2 ta’ l-Anness III; 1.1.2. Il-karatteristiċi tal-magna kif definit fil-paragrafi 1-6 u 8 ta’ l-Anness II. 1.2. Piż ta’ referenza "Piż ta’ referenza" ifisser il-piż tal-vettura li taħdem sew, miżjud b’piż uniformi ta’ 120 kg. Il-piż tal-vettura li taħdem sew huwa l-piż totali mingħajr tagħbija bit-tankijiet kollha mimlijin – bl-eċċezzjoni tat-tank tal-karburant, li għandu jkun mimli sa nofsu – u sett għodda u l-istepni abbord. 1.3. Il-crankcase tal-magna "Il-crankcase fil-magna" ifisser l-ispazji ġo jew esterni għal magna li huma mqabbdin mat-tank taż-żejt b’kanali interni jew esterni li minnhom jistgħu jaħarbu l-gassijiet u l-fwar. 1.4. Inkwinanti gassużi "Inkwinanti gassużi" ifisser monossidu tal-karbonju u idrokarburi. 1.5. Piż massimu "Piż massimu" ifisser il-piż massimu teknikament permessibbli dikjarat mill-manifattur tal-vettura (dan il-piż jista’ jkun akbar mill-piż massimu permissibbli). 2. APPLIKAZZJONI GĦALL-APPROVAZZJONI TAT-TIP 2.1. Il-partikolari li ġejjin għandhom jingħataw mill-manifattur jew ir-rappreżentant awtorizzat tiegħu: 2.1.1. Deskrizzjoni tat-tip tal-magna, li tinkludi l-partikolari kollha msemmijin fl-Anness II; 2.1.2. Tpinġijiet tal-kamra tal-kombustjoni u tal-pistun, li jinkludi ċ-ċrieket tal-pistun; 2.1.3. Irfiegħ massimu tal-valvi u l-angoli ta’ ftuħ u għeluq f’relazzjoni mad-dead centres. 2.2. Vettura rappreżentattiva tat-tip ta’ vettura li għandha tiġi approvata għandha tingħata lis-servizz tekniku li jagħmel it-testijiet msemmija fil-paragrafu 3. 3. SPEĊIFIKAZZJONIJIET TAT-TEST 3.1. Ġenerali Il-komponenti responsabbli li jaffettwaw l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi għandhom ikunu iddisinjati, mibnija u armati b’mod sabiex jgħinu l-vettura, f’użu normali, minkejja l-vibrazzjoni li għalihom jistgħu jkunu suġġetti, sabiex ikunu konformi mal-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. 3.2. Deskrizzjoni tat-testijiet: 3.2.1. Il-vettura għandha tkun suġġetta, skond il-kategorija tal-piż tagħha, għat-testijiet tat-Tipi I, II u III, kif speċifikat hawn taħt: 3.2.2.1. Test tat-Tip I (jivverifika l-emissjoni medja ta’ inkwinanti gassużi f’żona urbana konġestjonata wara li tiġi startjatakiesħa). 3.2.1.1.1. Dan it-test għandu jsir fuq il-vetturi kollha msemmija fl-Artikolu 1 li l-piż massimu tagħhom ma jkunx aktar minn 3.5 tunnellati metriċi. 3.2.1.1.2. Il-vettura għandha titqiegħed fuq bank dinamometru mgħammar bi brejk u flywheel. Test li jdum total ta’ tlettax-il minuta u li jikkonsisti minn erba’ ċikli għandu jsir mingħajr interruzzjoni. Kull ċiklu għandu jikkonsisti minn 15-il fażi (idling, aċċelerazzjoni, veloċita stabbli, diċelerazzjoni, eċċ.). Waqt it-test il-gassijiet ta’ l-exhaust għandhom jinġabru f’borża waħda jew aktar. Il-gassijiet għandhom jiġu analizzati u l-volum tagħhom jitkejjel fit-tmiem tal-perjodu tal-mili. 3.2.1.1.3. It-test għandu jsir permezz tal-proċedura deskritta fl-Anness III. Il-metodi wżati għall-ġbir u analiżi tal-gassijiet għandhom ikunu dawk preskritti. Metodi oħra jistgħu jiġu approvati jekk jinsab li jipproduċu riżultati ekwivalenti. 3.2.1.1.4. Il-massa tal-monossidu tal-karbonju u l-massa ta’ l-idrokarburi miksuba fit-test għandu jkun anqas, għal vettura ta’ ppeżar ta’ referenza partikolari, mill-ammonti murijin fit-tabella ta’ hawn taħt: Piż ta’ referenza (PR) f’ kg | Massa ta’ monossidu tal-karbonju f’kull test fi g | Massa ta’ idrokarburi f’kull test fi g | PR ≤ 750 | 100 | 8.0 | 750 <PR ≤ 850 | 109 | 8.4 | 850 <PR ≤ 1020 | 117 | 8.7 | 1020 <RW ≤ 1250 | 134 | 9.4 | 1250 <PR ≤ 1470 | 152 | 10.1 | 1470 <PR ≤ 1700 | 169 | 10.8 | 1700 <PR ≤ 1930 | 186 | 11.4 | 1930 <PR ≤ 2150 | 203 | 12.1 | 2150 <PR | 220 | 12.8 | 3.2.1.2. Test tat-Tip II (test ta’ emissjoni ta’ monossidu tal-karbonju f’veloċità ta’ idling). 3.2.1.2.1. Dan it-test għandu jsir fuq il-vetturi kollha msemmija fl-Artikolu 1. 3.2.1.2.2. Il-kontenut ta’ monossidu ta’ karbonju bil-volum tal-gassijiet ta’ exhaust emessi mill-magna b’veloċita ta’ idling m’għandux ikun aktar minn 4.5 %. 3.2.1.2.3. Dan il-kontenut għandu jiġi verifikat permezz ta’ test li jkun sar b’mod konformi mal-proċedura deskritta fl-Anness IV. 3.2.1.3. Test tat-Tip III (li jivverifika emissjonijiet ta’ gassijiet tal-crankcase). 3.2.1.3.1. Dan it-test għandu jsir fuq il-vetturi kollha msemmija fl-Artikolu 1 bl-eċċezzjoni ta’ dawk li għandhom magna li taħdem b’żewġ kolpi b’kumpressjoni fil-crankcase. 3.2.1.3.2. Il-massa tal-idrokarburi li jkunu jinsabu fil-crankcase li m’humiex riċiklati mill-magna għandha tkun inqas minn 0.15 % tal-massa tal-karburant ikkunsmat mill-magna. 3.2.1.3.3. Din il-massa għandha tiġi ċċekkjata tramite test li jkun sar b’mod konformi mal-proċedura deskritta fl-Anness V. 3.2.2. Bħala regola ġenerali l-konformità tal-mudelli ta’ produzzjoni, fir-rigward tal-limitu ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi mill-magna, għandha tiġi verifikata fuq il-bażi tad-deskrizzjoni fil-komunikazzjoni mogħtija fl-Anness VII u, fejn meħtieġ, tat-testijiet kollha jew ftit minnhom tat-Tipi I, II u III msemmija fil-paragrafu 3.2. Iżda: 3.2.2.1. F’test tat-Tip I li jkun sar fuq vettura meħuda minn serje, il-massa miġbura tal-monossidu tal-karbonju u l-massa miġbura ta’ idrokarburi m’għandhiex tkun aktar mill-valuri għal L1 u L2 rispettivament mogħtijin fil-werrej li ġej: Piż ta’ referenza (PR) f’ kg | Massa għall-monossidu tal-karbonju f’kull test fi g | Massa ta’ idrokarburi f’kull test fi g | PR ≤ 750 | 120 | 10.4 | 750 <PR ≤ 850 | 131 | 10.9 | 850 <PR ≤ 1020 | 140 | 11.3 | 1020 <RW ≤ 1250 | 161 | 12.2 | 1250 <PR ≤ 1470 | 182 | 13.1 | 1470 <PR ≤ 1700 | 203 | 14.0 | 1700 <PR ≤ 1930 | 223 | 14.8 | 1930 <PR ≤ 2150 | 244 | 15.7 | 2150 <PR | 264 | 16.6 | 3.2.2.1.1. x - tar-riżultati akkwistati bil-kampjun u d-devjazzjoni standard S [1] tal-kampjun għandhom imbagħad jiġu stabbiliti għal kull tniġġis tan-natura tal-gass. Il-produzzjoni tas-serje għandha mbagħad titqies li tikkonforma jekk il-kondizzjoni li ġejja tkun sodisfatta: x + k. S ≤ L fejn: L = il-valur limitu stabbilit fil-punt 3.2.2.1 għal kull tniġġis tal-gass ikkunsidrat; u n | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | k | 0,973 | 0,613 | 0,489 | 0,421 | 0,376 | 0,342 | 0,317 | 0,296 | 0,279 | 0,265 | 0,253 | 0,242 | 0,233 | 0,224 | 0,216 | 0,210 | 0,203 | 0,198 | k k = 0,8602n. [1] S2 = ∑ x − x-2n − 1, fejn x huwa kull wieħed mir-riżultati individwali miksuba mill-kampjun n -------------------------------------------------- ANNESS II +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ -------------------------------------------------- ANNESS III TEST TAT-TIP I (verifika ta’ l-emissjoni medja tat-tniġġis f’żona urbana konġestjonata wara li tiġi startjata kiesħa) Proċedura għat-test tat-Tip I speċifikat fil-paragrafu 3.2.1.1. ta’ l-Anness I 1. OPERAZZJONI TAĊ-ĊIKLU FUQ IL-BANK BID-DINAMOMETRU 1.1. Deskrizzjoni taċ-ċiklu Iċ-ċiklu ta’ operazzjoni fuq il-bank bid-dinamometru għandu jkun dak indikat fil-werrej li ġej u mpinġi fl-Appendiċi 1. L-analiżi skond l-operazzjoni hija mogħtija fl-Appendiċi 2. Ċiklu ta’ operazzjoni fuq il-bank bid-dinamometru Nru ta’ operazzjoni | Operazzjoni | Fażi | Aċċelerazzjoni M/sek2 | Veloċità Km/siegħa | Dewmien ta’ kull | Ħin kumulattiv (sek) | Gear li għandu jintuża f’każ ta’ gearbox manwali | Operazzjoni (sek) | Fażi (sek | 1 | Idling | 1 | 11 | 11 | 11 | 6 sek PM + 5sek K [1] | 2 | Aċċelerazzjoni | 2 | 1.04 | 0-15 | 4 | 4 | 15 | 1 | 3 | Veloċità soda | 3 | | 15 | 8 | 8 | 23 | 1 | 4 | Deċelerazzjoni | 4 | — 0.69 | 15-10 | 2 | 5 | 25 | 1 | 5 | Deċelerazzjoni, klaċċ mhux imqabbad | — 0.92 | 10-0 | 3 | 28 | K1 | 6 | Idling | 5 | | | 21 | 21 | 49 | 16 sek PM + 5 sek K2 | 7 | Aċċelerazzjoni | 6 | 0.83 | 0-15 | 5 | 12 | 54 | 1 | 8 | Tibdil ta’ gear | | | 2 | 56 | | 9 | Aċċelerazzjoni | 0.94 | 15-32 | 5 | 61 | 2 | 10 | Veloċità soda | 7 | | 32 | 24 | 24 | 85 | 2 | 11 | Deċelerazzjoni | 8 | -0.75 | 32-10 | 8 | 11 | 93 | 2 | 12 | Deċelerazzjoni, klaċċ mhux imqabbad | -0.92 | 10-0 | 3 | 96 | K2 | 13 | Idling | 9 | | | 21 | 21 | 117 | 16 sek PM + 5 sek K1 | 14 | Aċċelerazzjoni | 10 | 0.83 | 0-15 | 5 | 26 | 122 | 1 | 15 | Tibdil ta’ gear | | | 2 | 124 | | 16 | Aċċelerazzjoni | 0.62 | 15-35 | 9 | 133 | 2 | 17 | Tibdil ta’ gear | | | 2 | 135 | | 18 | Aċċelerazzjoni | 0.52 | 35-50 | 8 | 143 | 3 | 19 | Veloċità soda | 11 | | 50 | 12 | 12 | 155 | 3 | 20 | Deċelerazzjoni | 12 | —0.52 | 50-35 | 8 | 8 | 163 | 3 | 21 | Veloċità soda | 13 | | 35 | 13 | 13 | 176 | 3 | 22 | Tibdil ta’ gear | 14 | | | 2 | 12 | 178 | | 23 | Deċelerazzjoni | —0.86 | 32-10 | 7 | 185 | 2 | 24 | Deċelerazzjoni, klaċċ mhux imqabbad | —0.92 | 10-0 | 3 | 188 | K2 | 25 | Idling | 15 | | | 7 | 7 | 195 | 7 sek PM | 1.2. Kondizzjonijiet ġenerali għall-esekuzzjoni taċ-ċiklu Ċikli preliminarji għall-ittestjar għandhom isiru jekk meħtieġ sabiex jistabbilixxu l-mod kif jitħaddmu l-aħjar il-kontrolli ta’ l-aċċeleratur u brejkijiet sabiex jinkiseb ċiklu li japprossima ċ-ċiklu teoretiku fi ħdan il-limiti preskritti. 1.3. Użu tal-gearbox 1.3.1. Jekk il-veloċità massima li tista’ tintlaħaq fl-ewwel gear hija inqas minn 15-il km/siegħa, għandhom jintużaw it-tieni, tielet jew raba’ gearijiet. 1.3.2. Vetturi mgħammra b’gearboxes semi-awtomatiċi għandhom jiġu ttestjati billi jintużaw il-proporzjonijiet li jintużaw normalment għas-sewqan, u l-lieva tal-gearijiet għandha titħaddem b’mod konformi ma’ l-istruzzjonijiet tal-manifattur. 1.3.3. Vetturi mgħammra b’gearboxes awtomatiċi għandhom jiġu ttestjati bl-għola gear ("Drive") imqabbad biex jaħdem. L-aċċeleratur għandu jitħaddem sabiex tinkiseb l-aktar aċċelerazzjoni soda possibbli, li tippermetti diversi gearijiet li jitqabbdu sabiex jaħdmu fl-ordni normali. Barra minn hekk, il-punti ta’ tibdil ta’ gearijiet murijin fl-Appendiċi 1 m’għandhomx japplikaw; l-aċċelerazzjoni għandha tkompli tul il-perjodu rappreżentat mil-linji dritti li jqabbdu t-tmiem ta’ kull perjodu ta’ idling mal-bidu tal-perjodu ta’ veloċità soda li jmiss. Għandhom japplikaw it-tolleranzi mogħtija fil-paragrafu 1.4. 1.3.4. Vetturi m’għammra b’overdrive – li jista’ jitħaddem mix-xufier għandhom jiġu ttestjati bl-overdrive mhux imqabbad. 1.4. Tolleranzi 1.4.1. Tolleranza ta’ 1 km/siegħa aktar jew anqas mill-veloċità teoretika għandha tiġi permessa waqt l-aċċelerazzjoni soda, u waqt id-deċelerazzjoni meta jiġu applikati l-brejkijiet tal-vettura. Jekk il-vettura tiddeċellera aktar malajr mingħajr l-użu tal-brejkijiet, il-ħtiġiet tal-paragrafu 5.6.3 biss għandhom japplikaw. Tolleranzi ta’ veloċità akbar minn dawk preskritti għandhom ikunu permessi waqt it-tibdil fil-fażijiet, iżda t-tolleranzi m’għandhom qatt jinqabżu għal aktar minn 0,5 ta’ sekonda f’kull okkażjoni. 1.4.2. Tolleranzi ta’ ħin ta’ ± 0.5 sek. Dawn it-tolleranzi għandhom japplikaw fil-bidu u fit-tmiem ta’ kull perjodu ta’ tibdil ta’ gearijiet. [2] 1.4.3. It-tolleranzi ta’ veloċità u ħin għandhom jiġu kkumbinati kif indikat fl-Appendiċi 1. 2. VETTURA U KARBURANTI 2.1. Vettura għat-test 2.1.1. Il-vettura għandha tkun f’kondizzjoni mekkanika tajba. Għandha tkun run-in u tkun instaqet għal mill-inqas 3000 km qabel it-test. 2.1.2. It-tagħmir ta’ l-exhaust m’għandux ikollu toqob li x’aktarx inaqqsu l-kwantità ta’ gassijiet miġbura, li għandha tkun il-kwantità ta’ gassijiet li joħorġu mill-magna. 2.1.3. Is-sikkatura tas-sistema ta’ dħul tista’ tiġi ċċekkjata sabiex tiżgura li l-karburazzjoni m’hiex affetwata minn dħul aċċidentali ta’ arja. 2.1.4. Il-montaturi tal-magna u tal-kontrolli tal-vettura għandhom ikunu dawk preskritti mill-manifattur. 2.1.5. Arloġġ li jimmarka l-vakwu għandu jiġi installat fiċ-ċirkwit ta’ dħul ħdejn il-karburatur, il-bogħod mit-throttle. 2.1.6. Il-laboratorju jista’ jivverifika li l-vettura tikkonforma mal-prestazzjonijiet mistqarra mill-manifattur, li tista’ tintuża għal sewqan normali, u b’mod aktar partikolari li hija kapaċi li tistartja sew meta tkun kiesħa u sew meta tkun sħuna. 2.2. Karburanti 2.2.1. Il-karburanti għandhom ikunu l-karburanti ta’ referenza li l-ispeċifikazzjonijiet tagħhom huma mogħtija fl-Anness VI. Jekk il-magna hija lubrikata b’taħlita, iż-żejt imħallat mal-karburanti ta’ referenza għandu jikkonforma mal-grad u kwantità tar-rakkomandazzjonijiet tal-manifattur. 3. TAGĦMIR TAT-TEST 3.1. Brejk tad-dinamometru M’hu preskritt l-ebda mudell partikolari. Iżda, l-aġġustament tiegħu m’għandux jiġi affettwat bil-mogħdija taż-żmien. M’għandu jipproduċi l-ebda vibrazzjoni perċettibli fil-vettura li x’aktarx ifixkel il-ħidma ta’ din ta’ l-aħħar. Għandu jkun mgħammar b’adapter ta’ l-inerzja li jagħti s-setgħa lit-tħaddim tal-vettura fuq it-triq li trid tiġi kkuppjata (inerzji ekwivalenti). 3.2. Tagħmir għall-ġbir tal-gass 3.2.1. It-tubi li jikkonettjaw għandhom ikunu magħmula mill-azzar u għandhom kemm jista’ jkun ikunu mgħaqqda b’konnessjonijiet riġidi. Iżda, għandu jintuża element flessibbli li jipprevjeni l-ħruġ tal-gass totalment sabiex jiżola t-tagħmir mill-vibrazzjonijiet tal-vettura. Jistgħu jintużaw materjali oħra jekk ma jaffettwawx il-komposizzjoni tal-gassijiet. 3.2.2. Jekk il-vettura li qed tiġi ttestjat hija m’għamra b’pajp ta’ l-exhaust magħmul minn ħafna friegħi, il-friegħi għandhom ikunu jinfdu f’xulxin kemm jista’ jkun viċin tal-vettura. 3.2.3. It-temperatura tal-gassijiet fis-sistema ta’ ġbir għandha tkun kompatibbli mat-tħaddim tajjeb tal-magna, bil-manutenzjoni tal-boroż ta’ l-ikkampjunar f’kondizzjoni tajba, bil-livelli ta’ assorbiment ta’ l-idrokarburi preskritt fil-paragrafu 4.5.1 u bil-kondensazzjoni fuq il-ġnub tal-borża jew boroż tal-kampjunatura ridotta għal minimu. 3.2.4. Id-diversi valvoli wżati sabiex jidderieġu l-gassijiet ta’ l-exhaust jew fl-atmosfera jew fit-tagħmir ta’ kampjunatura għandu jkun jista’ jiġi aġġustat malajr u b’azzjoni rapida. 3.2.5. It-tagħmir ta’ ġbir għandu jikkonsisti minn borża waħda jew aktar ta’ kapaċità adekwata. Il-boroż għandhom ikunu magħmula minn materjali li ma jaffetwawx la l-eżattezza tal-kejl u lanqas il-konservazzjoni tal-gassijiet. 3.3. Tagħmir analitiku 3.3.1. Is-sonda ta’ kampjunatura tista’ tikkonsisti mit-tubu ta’ kampjunatura li jwassal għat-tagħmir ta’ kollezzjoni jew għat-tubu ta’ żvujtar tal-borża. Jista’ jkun indipendenti wkoll iżda fl-ebda każ, m’għandu jkollu l-fetħa fil-qiegħ tal-borża. 3.3.2. L-analizzaturi għandhom ikunu tat-tip li ma jixterdux b’assorbiment fl-infra-aħmar. L-analizzatur ta’ l-idrokarburi għandu jkun issensibilizzat għal n-hexane. 3.4. Tagħmir għall-kejl tal-volum 3.4.1. Għandu jintuża arloġġ volumetriku. 3.4.2. Il-kejl ta’ pressjoni u temperatura li jagħti s-setgħa li l-volum jiġi referut għal kondizzjonijiet standard għandhom isiru f’punti magħżulin fid-dawl tat-tip ta’ arloġġ użat. Il-laboratorju għandu jispeċifika l-posizzjonijiet tagħhom. 3.4.3. It-tagħmir ta’ gas-bleeding jista’ jikkonsisti minn pompa jew sistema oħra li ż-żomm il-pressjoni mkejla fl-arloġġ kostanti. 3.5. Eżattezza ta’ l-istrumenti 3.5.1. Peress li l-brejk huwa kkalibrat f’test separat, l-eżattezza tad-dinamometru m’hijiex indikata. L-inerzja totali tal-massi li jduru, li jinkludu dawk tar-rombli u l-parti tal-brejk li ddur (Ara item 4.2), għandha tingħata sa ± 20 kg. 3.5.2. Il-veloċità tal-vettura għandha titkejjel mill-veloċità tad-tidwir tar-rombli mqabbdin mal-volanti tal-brejkijiet. Għandu jkun jista’ jitkejjel sa ± 2 km/siegħa fil-varjazzjoni ta’ veloċità minn 0 sa 10 km/siegħa u sa ± 1 km/siegħa għal veloċità ta’ aktar minn 10 km/siegħa. 3.5.3. It-temperaturi kunsidrati filparagrafi 5.1.1 u 6.3.3 għandhom ikunu jistgħu jitkejlu sa ± 2º Ċ. 3.5.4. Il-pressjoni atmosferika għandha tkun tista’ titkejjel sa ± 1 mm ta’ merkurju. 3.5.5. Il-vakwu fis-sistema ta’ dħul ta’ arja tal-vettura għandu jkun jista’ jitkejjel sa ± 5 mm ta’ merkurju. Il-pressjonijiet l-oħra (pressjoni b’lura fit-tagħmir ta’ kampjunatura, pressjoni għal korrezzjoni tal-volum eċċ.) għandu jkun jista’ jitkejjel sa ± 5 mm ta’ l-arloġġ ta’ l-ilma. 3.5.6. Id-daqs u eżattezza ta’ l-arloġġ għandhom ikunu xierqa għall-volum ta’ gass li għandu jitkejjel, sabiex il-kejl tal-volum huwa eżatt sa ± 2 %. 3.5.7. L-analizzaturi għandu jkollhom varjetà ta’ kejl kompatibbli ma’ l-eżattezza meħtieġa sabiex ikejlu l-kontenut tal-kostitwenti diversi sa ± 3 %, mingħajr ma tiġi kkunsidrata l-eżattezza tal-gassijiet standard (kalibrazzjoni). Il-ħin totali ta’ reazzjoni taċ-ċirkwitu ta’ analiżi għandu jkun ta’ anqas minn minuta. 3.5.8. Il-kontenut tal-gassijiet standard m’għandux ikun differenti b’aktar minn ± 2 % mill-valur ta’ referenza ta’ kull gass. Id-dilwent għandu jkun nitroġenu. .4. PREPARAZZJONI TAT-TEST 4.1. Settjar tal-brejk 4.1.1. Il-brejk għandu jkun aġġustat sabiex jirripproduċi t-tħaddim tal-vettura fuq il-lieva f’veloċità soda ta’ 50 km/siegħa. 4.1.2. Għal dan il-għan il-vakwu għandu jitkejjel fid-dħul ta’ arja fil-magna waqt test tat-triq li jsir f’veloċità ta’ 50 km/siegħa fit-tielet gear, jew bl-użu tal-gearijiet speċifikati fil-paragrafu 1.3, il-vettura titgħabba sal-piż ta’ referenza tagħha u l-pressjoni fit-tajers tkun dik indikata mill-manifattur. Il-vakwu għandu jitkejjel meta veloċità soda fil-wita tinżamm għal mill-inqas ħmistax-il sekonda. Sabiex jitqiesu l-effetti tar-riħ, għandha tittieħed il-medja tar-riżultati tal-kejl li jkun sar darbtejn f’kull direzzjoni. 4.1.3. Il-vettura għandha mbagħad titqiegħed fuq il-bank bid-dinamometru u l-brejk jiġi aġġustat sabiex jikseb l-istess vakwu bħal dak irrekordjat fid-dħul ta’ l-arja fit-test tat-triq msemmi fil-paragrafu 4.1.2 hawn fuq. Il-montatura tal-brejk għandha tinżamm matul it-test. 4.1.4. Din il-montatura hija xierqa għall-brejkijiet tal-tip idrawliku. Għal tipi oħra, jista’ jkun xieraq li wieħed jiżgura li l-montatura miksuba hija xierqa għal stadji intermedjarji bejn l-idling u l-veloċità massima fiċ-ċiklu. Jekk hu meħtieġ, għandha tiġi adottata montatura medja. 4.2. Aġġustament ta’ l-inerzji ekwivalenti għall-inerzi tradotti tal-vettura. Għandu jintuża flywheel sabiex jagħti s-setgħa li tinkiseb inerzja totali tal-masses li jduru proporzjonalment mal-piż ta’ referenza fi ħdan il-limiti li ġejjin: Piż ta’ referenza (PR) f’ kg | Inerzji ekwivalenti f’ kg | PR ≤ 750 | 680 | 750 <PR ≤ 850 | 800 | 850 <PR ≤ 1020 | 910 | 1020 <RW ≤ 1250 | 1130 | 1250 <PR ≤ 1470 | 1360 | 1470 <PR ≤ 1700 | 1590 | 1700 <PR ≤ 1930 | 1810 | 1930 <PR ≤ 2150 | 2040 | 2150 <PR | 2270 | 4.3. Kondizzjonar tal-vettura 4.3.1. Qabel it-test il-vettura għandha tinżamm f’temperatura ta’ bejn 20º u 30º Ċ għal mill-inqas sitt siegħat. It-temperaturi ta’ ilma tat-tkessiħ u żejt tal-magna għandhom jitkejlu qabel it-test sabiex jkun żgurat li huma bejn 20º u 30º Ċ. 4.3.2. Il-pressjoni fit-tajers għandha, bħal fil-każ tat-test tat-triq preliminarju għall-aġġustament tal-brejkijiet, tkun dik indikata mill-manifattur. Iżda, jekk id-dijametru tar-rombli huwa anqas minn 50 ċm, il-pressjoni fit-tajers għandu jiżdied bi 30-50 % sabiex ma ssirx ħsara lit-tajers. 4.4. Investigazzjoni tal-back-pressure Waqt it-testijiet preliminarji għandha ssir investigazzjoni sabiex jiġi żgurat li l-back-pressure li jsir mit-tagħmir ta’ kampjunatura ma jkunx aktar minn 75mm ta’ l-arloġġ ta’ l-ilma, il-kejl jittieħed fid-diversi veloċitajiet sodi preskritti fiċ-ċiklu. 4.5. Kondizzjonar tal-boroż 4.5.1. Il-boroż għandhom ikunu kkondizzjonati sabiex, b’rigward partikolari għall-idrokarburi, it-telf ta’ idrokarburi fuq perjodu ta’ 20 minuta ma jkunx aktar minn 2 % tal-kontenut inizjali. Dan l-ikkondizzjonar għandu jsir waqt it-testijiet preliminarji eżekwiti f’temperaturi viċini għat-temperaturi estremi li magħhom jiltaqgħu waqt id-diversi testijiet. 4.5.2. It-telf għandu jitkejjel kif ġej. Meta l-vettura tkun qed taħdem f’veloċità kostanti (dfm) il-kontenut ta’ idrokarburi tal-gassijiet li jidħlu fil-borża għandhom jiġu mkejla kontinwament sakemm timtela l-borża. Il-kontenut, meta jispiċċa l-mili, għandu jkun il-medja tal-kontenuti rrekordjati waqt il-mili. Il-borża għandha titbattal mill-pompi ta’ l-analizzaturi u l-kontenut jiġi rrekordjat kontinwament jew f’intervalli fissi. Jekk, wara għoxrin minuta, il-kontenut ikun varja b’aktar minn 2 %, il-borża għandha tiġi mbattla imbagħad terġa timtela għal kejl ieħor. Dan iċ-ċiklu għandu jiġi ripetut għal kemm drabi huwa meħtieġ sabiex jimtlew il-ħitan. 4.6. Kalibrazzjoni ta’ apparat analitiku 4.6.1. Kalibrazzjoni ta’ analizzaturi Il-kwantità ta’ gass fil-pressjoni kompatibbli indikata mal-ħidma tajba tat-tagħmir għandhom jiġu injettati fl-analizzatur permezz ta’ l-arloġġ tal-ħruġ u l-valvola ta’ tnaqqis ta’ pressjoni mmuntati fuq kull flixkun. L-apparat għandu jiġi aġġustat sabiex jindika bħala valur stabbilizzat il-valur muri fuq il-flixkun ta’ gass standard. Billi tibda mill-montatura miksuba bil-flixkun tal-kontenut massimu, il-kurva tad-devjazzjonijiet ta’ l-analizzatur għandha titpinġa bħala funzjoni tal-kontenut tad-diversi fliexken ta’ gass-standard użati. 4.6.2. Ħin totali ta’ reazzjoni ta’ l-apparat. Il-gass meħud mill-flixkun ta’ kontenut massimu għandu jiġi injettat fit-tarf tas-sonda ta’ kampjunatura. Tista’ ssir investigazzjoni sabiex jiġi żgurat li l-valur indikat li jikkorrespondi mad-devjazzjoni massima tintlaħaq f’anqas minn minuta. Jekk dan il-valur ma jintlaħaqx, iċ-ċirkwitu ta’ analiżi għandu jiġi spezzjonat minnt tarf sa tarf għal xi toqob. 4.7. Aġġustament tat-tagħmir ta’ kejl tal-volum Il-borża għandha timtela waqt it-testijiet preliminarji u ssir investigazzjoni sabiex tiżgura li l-volum jista’ jitkejjel bl-eżattezza mixtieqa. Jekk huwa meħtieġ, għandu jingħażel arloġġ xieraq (tal-gass) f’kull każ. 5. PROĊEDURA GĦAT-TESTIJIET FUQ IL-BANK 5.1. Kondizzjonijiet speċjali għall-esekuzzjoni taċ-ċiklu 5.1.1. It-temperatura tal-post fejn jinsab il-bank bir-rombli għandha tkun bejn 20º u 30º Ċ matul it-test u kemm jista’ jkun viċin għal dak il-post fejn il-vettura ġiet ikkondizzjonata għat-test. 5.1.2. Il-vettura għandha tkun kemm jista’ jkun orizzontali waqt it-test sabiex tiġi evitata xi distrubuzzjoni anormali tal-karburanti. flaked 5.1.3. It-test għandu jsir bil-bonnit imtella’. Tagħmir ta’ ventilazzjoni awżiljarju li jaħdem fuq ir-radjatur (imkessaħ bl-ilma) jew fuq id-dħul ta’ l-arja (imkessaħ bl-arja) jista’ jintuża, jekk meħtieġ, sabiex iżomm it-temperatura tal-magna normali. 5.1.4. Meta jiġi esekwit iċ-ċiklu, il-veloċità kkunsidrata għandha tkun dik tar-rombli imqabbdin mal-flywheel tal-brejk. Waqt it-test, il-veloċità għandha titkejjel kontra l-ħin sabiex il-korretezza taċ-ċikli esegwiti tkun tista’ tiġi stmata. 5.1.5. L-irrekordjar tal-vakwu għandu jkun fakultattiv; iżda, jekk huwa rrekordjat fl-istess ħin tal-veloċità, għandu jkun possibbli li jiġġudika jekk l-aċċelerazzjonijiet ikunux saru b’mod korrett. 5.1.6. It-temperaturi ta’ l-ilma tat-tkessiħ u taż-żejt fil-crankcase jistgħu jiġu rrekordjati wkoll jekk mixtieq. 5.2. Startjar tal-magna 5.2.1. Il-magna għandha tiġi startjata permezz tat-tagħmir li hemm provdut għalih għal’dan l-iskop, bħal ma huma ċ-ċowk, il-valvola ta’ l-istarter, eċċ., skond l-istruzzjonijiet tal-manifattur. 5.2.2. Il-magna għandha tinżamm idling fuq iċ-ċowk għal perjodu ta’ erbgħin sekonda. L-ewwel ċiklu għandu jibda meta titħaddem l-valvola tat-tagħmir ta’ effluent-recovery, li jista’ jsir fit-tmiem tal-perjodu ta’ erbgħin sekonda. 5.3. Użu taċ-ċowk manwali Iċ-ċowk għandu jintefa’ kemm jista’ jkun malajr, u fil-prinċipju qabel l-aċċerazzjoni minn 0 sa 50 km/siegħa. Jekk din il-ħtieġa ma tistgħax tintlaqa’, il-mument ta’ tfigħ effettiv għandu jkun indikat. Il-metodu wżat sabiex jiġi aġġustat iċ-ċowk għandu jkun dak indikat mill-manifattur. 5.4. Idling 5.4.1. Gearbox manwali: 5.4.1.1. Waqt il-perjodi ta’ idling il-klaċċ għandu jkun imqabbad u l-gearijiet newtrali. 5.4.1.2. Sabiex ikunu jistgħu jsiru l-aċċelerazzjonijiet skond iċ-ċiklu normali il-vettura għandha titqiegħed fl-ewwel gear, bil-klaċċ mhux imqabbad, ħames sekondi qabel l-aċċelerazzjoni li jsegwi l-perjodu ta’ idling in kwistjoni. 5.4.1.3. L-ewwel perjodu ta’ idling fil-bidu taċ-ċiklu għandu jikkonsisti minn sitt sekondi ta’ idling f’gear newtrali bil-klaċċ imqabbad u ħames sekondi fl-ewwel gear bil-klaċċ mhux imqabbad. 5.4.1.4. Għall-perjodi ta’ idling waqt kull ċiklu, il-ħinijiet korrespondenti għandhom ikunu sittax-il sekonda f’gear newtrali u ħames sekondi fl-ewwel gear bil-klaċċ mhux imqabbad. 5.4.1.5. L-aħħar perjodu ta’ idling fiċ-ċiklu għandu jikkonsisti minn seba’ sekondi f’gear newtrali bil-klaċċ imqabbad. 5.4.2. Gearboxes semi-awtomatiċi: Għandhom jiġu segwiti l-istruzzjonijiet tal-manifattur għas-sewqan fil-belt, jew fl-assenza tagħhom, l-istruzzjonijiet disponibbli għall-gearboxes manwali. 5.4.3. Gearboxes awtomatiċi: Is-selettur m’għandux jitħaddem fl-ebda ħin waqt it-test jekk kemm-il darba l-manifattur ma jispeċifikax mod ieħor. F’dan l-aħħar każ, għandha tiġi applikata l-proċedura għal gearboxes manwali. 5.5. Aċċelerazzjonijiet 5.5.1. L-aċċelerazzjonijiet għandhom isiru b’mod li r-rata ta’ aċċelerazzjoni hija kemm jista jkun kostanti matul il-ħidma. 5.5.2. Jekk l-aċċelerazzjoni ma’ tistax issir fil-ħin preskritt, il-ħin żejjed meħtieġ għandu jitnaqqas mill-ħin permess għal tibdil fit-tagħqid, jekk huwa possibbli, u f’kull każ mill-perjodu ta’ veloċità soda li jkun imiss. 5.6. Deċelerazzjonijiet 5.6.1. Kull deċelerazzjoni għandha ssir billi titneħħa s-sieq kompletament mill-aċċeleratur, il-klaċċ jibqa’ imqabbad. Il-klaċċ għandu jinħeles, mingħajr ma tintmiss il-lieva tal-gearijiet, f’veloċità ta’ 10 km/siegħa. 5.6.2. Jekk il-perjodu ta’ deċelerazzjoni huwa itwal minn dak preskritt għall-fażi korrespondenti, għandhom jintużaw il-brejkijiet tal-vettura sabiex iżommu maċ-ċiklu. 5.6.3. Jekk il-perjodu ta’ deċelerazzjoni huwa iqsar minn dak preskritt għall-fażi korrespondenti, it-timing taċ-ċiklu teoretiku għandu jiġi restawrat minn perjodu ta’ idling li jingħaqad mal-perjodu ta’ idling li jmiss. 5.6.4. Fit-tmiem tal-perjodu ta’ deċelerazzjoni (waqfien tal-vettura fuq ir-rombli), il-gear għandu jitqiegħed f’pożizzjoni newtrali u l-klaċċ jitqabbad. 5.7. Veloċità soda 5.7.1. "Ippompjar" jew għeluq tat-throttle għandu jiġi evitat waqt it-transizzjoni bejn l-aċċelerazzjonji u l-veloċità soda li jmiss. 5.7.2. Il-perjodi ta’ veloċità kostanti għandhom jinkisbu billi l-pożizzjoni ta’ l-aċċeleratur tinżamm fissa. 6. PROĊEDURA GĦAT-TEĦID TA’ KAMPJUNI U ANALIŻI 6.1. Kampjunatura 6.1.1. Il-kampjunatura għandha tibda malli l-valvola tinfetaħ kif indikat fil-paragrafu 5.2.2. 6.1.2. Jekk jintużaw ħafna boroż, il-borża għandha tinbidel fil-bidu ta’ l-ewwel perjodu ta’ idling ta’ kull ċiklu. 6.1.3. Il-borża għandha tingħalaq b’mod li l-arja la tista’ toħroġ u lanqas tidħol malli timtela. 6.1.4. Fit-tmiem ta’ l-aħħar ċiklu il-valvola għandha titħaddem sabiex tiddiferixxi l-gassijiet prodotti mill-magna fl-atmosfera. 6.2. Analiżi 6.2.1. Il-gassijiet li jkunu jinsabu f’kull borża għandhom jiġu analizzati kemm jista’ jkun malajr u f’kull eventwalità mhux aktar tard minn għoxrin minuta wara li jkun beda l-mili tal-borża in kwistjoni. 6.2.2. Jekk is-sonda tal-kampjunatura ma titħalliex fil-borża b’mod permanenti, id-dħul ta’ l-arja f’din ta’ l-aħħar waqt l-inserzjoni tas-sonda u l-ħarba ta’ gassijiet mill-borża waqt l-estrazzjoni tas-sonda għandhom ikunu evitati. 6.2.3. L-analizzatur għandu jkun f’kondizzjoni stabillizzata sa minuta mill-konnessjoni tiegħu mal-borża. 6.2.4. Il-figura adottata bħala l-kontenut tal-gassijiet f’kull wieħed mill-effluents imkejla għandha tkun dik moqrija wara l-istabillizzazzjoni ta’ l-istrument ta’ kejl. 6.3. Kejl tal-volum 6.3.1. Sabiex jiġu evitati varjazzjonijiet fit-temperatura, il-volum tal-borża jew boroż għandu jitkejjel malli l-gassijiet jilħqu t-temperaturi ambjentali. 6.3.2. Il-boroż għandhom jitbattlu billi l-gassijiet jgħaddu mill-arloġġ tal-gass. 6.3.3. It-temperatura (tm) użata għall-kalkoli għandha tkun il-medja aritmetika tat-temperaturi bil-bidu u fit-tmiem tat-tbattil, id-differenza massima permessibbli bejn dawn iż-żewġ temperaturi tkun anqas minn 5 °C. 6.3.4. Il-pressjoni (Pm) użata għall-kalkoli għandha tkun il-medja aritmetika tal-pressjonijiet assoluti rrekordjati fil-bidu u fit-tmiem tat-tbattil, id-differenza massima permissibbli bejn dawn iż-żewġ pressjonijiet tkun anqas minn 4 mm ta’ merkurju. 6.3.5. Il-volum ta’ gass meħud għall-analiżi jista’ jiżdied mal-volum imkejjel mill-miter jekk l-ewwel volum huwa ekwivalenti għal aktar minn 1 fil-mija tal-volum imkejjel. Ir-riżultat miksub għandu jkun nominat bis-simbolu Vm. 7. DETERMINAZZJONI TAL-KWANTITA TA’ INKWINANTI GASSUŻI EMESSI 7.1. Korrezzjoni tal-volumi ta’ gass imkejjel Il-volum tal-gassijiet li jkunu jinsabu f’kull borża għandhom jiġu riferuti għal temperatura u pressjoni normali permezz tal-formula: V = Vm × , Vm : huwa l-volum, espress f’litri, irrekordjat kif indikat fil-paragrafu 6.3.5; tm : huwa l-medja aritmetika tat-temperaturi estremi rrekordjati kif indikat fil-paragrafu 6.3.3, espress fi gradi Celsius; Pm : huwa l-medja aritmetika tal-pressjonijiet assoluti estremi rrekordjati kif indikat fil-paragrafu 6.3.4, espress f’millimtetri ta’ merkurju; u PH : huwa l-pressjoni ta’ fwar ta’ l-ilma mimli, espress f’millimetri ta’ merkurju, fit-temperatura Tm. 7.2. Massa tal-inkwinanti gassużi li jkunu jinsabu f’kull borża. Il-massa tal-inkwinanti gassużi li jkun fihom il-gass li jkunu jinsabu f’kull borża għandha tkun stabbilita mill-prodott dCV, billi C huwa l-kontenut skond il-volum u d huwa l-massa tal-volum tal-inkwinanti gassużi ikkunsidrat: - fil-każ ta’ monossidu tal-karbonju, d ≤ 1250; - fil-każ ta’ idrokarburi, d = 3844 (n-hexane). 7.3. Massa totali ta’ inkwinanti gassużi emessi. Il-massa M ta’ kull tal-inkwinanti gassużi emess mill-vettura waqt it-test għandu jiġi stabillit billi jiżdiedu l-masses tal-inkwinanti gassużi li jkunu jinsabu f’kull borża u kkalkulat kif indikat fil-paragrafu 7.2. Nota: Il-laboratorji huma rakkomandati li jiċċekkjaw l-analiżi billi jkejlu wkoll il-kwantità ta’ dijossidu tal-karbonju prodott. [1] PM = Gearbox f’gear newtrali, klaċċ imqabbadK1, K2 – L-ewwel jew it-tieni gear imqabbad, klaċċ mhux imqabbad [2] Wieħed għandu jinnota li l-ħin ta’ żewġ sekondi permessi jinkludi l-ħin għal tibdil ta’ ger u, fejn meħtieġ, ċertu ammont ta’ latitudni sabiex tlaħħaq maċ-ċiklu. -------------------------------------------------- ANNESS IV TEST TAT-TIP II (Test ta’ emissjoni ta’ monossidu tal-karbonju f’veloċità idling). Proċedura għat-test tat-Tip II speċifikat fil-paragrafu 3.2.1.12. ta’ l-Anness I 1. KONDIZZJONIJIET TAL-KEJL 1.1. Il-karburanti għandhom ikunu l-karburanti ta’ referenza li l-ispeċifikazzjonijiet tagħhom huma mogħtija fl-Anness VI. 1.2. Il-kontenut ta’ monossidu tal-karbonju skond il-volum għandu jitkejjel immedjatament wara r-raba’ ċiklu tat-test tat-Tip I, bil-magna f’veloċità idling. 1.3. Fil-każ ta’ vetturi b’gearboxes manwali jew semi-awtomatiċi, it-test għandu jsir bil-lieva tal-gear fil-pożizzjoni "newtrali" u bil-klaċċ imqabbad. 1.4. Fil-każ ta’ vetturi b’gearboxes awtomatiċi, it-test għandu jsri bis-selettur tal-gearijiet fil-pożizzjoni "żero" jew "parking". 2. TEĦID TA’ KAMPJUNI TAL-GASSIJIET 2.1. Is-sonda ta’ kampjunatura għandha titqiegħed fil-pajp li jqabbad l-exhaust tal-magna mal-borża ta l-kampjunatura u viċin kemm jista’ jkun ta’ l-exhaust. 2.2. Biex titqies xi dilwizzjoni possibbli tal-gassijiet ta’ l-exhaust ma’ l-arja, il-kontenut ta’ monossidu ta’ karbonju skond il-volum (T1) u ta’ dijossidu ta’ karbonju (T2) għandu jitkejjel, u l-kontenut skond il-volum (T) paragunat mal-limitu preskritt għandu jiġi kkalkulat bil-formula T = T × T + T . -------------------------------------------------- ANNESS V TEST TAT-TIP III (Verifika ta’ l-emissjonijiet tal-gassijiet fil-crankcase) Proċedura għat-test tat-Tip III speċifikat fil-paragrafu 3.2.1.3. ta’ l-Anness I 1. DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI 1.1. It-test tat-Tip III għandu jsir fuq il-vettura bla ħsara għat-testijiet tat-Tip I u t-Tip II. 1.2. Il-magni ttestjati għandhom jinkludu magni li ma jnixxux ħlief għal dawk iddisinjati li anke tnixxiegħa żgħira tista’ tikkawża ħsarat li m’humiex aċċettabbli (bħala ma’ huma magni tat-tip flat-twin). 2. KONDIZZJONIJIET GĦAT-TEST 2.1. L-idling għandu jkun regolat skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-manifattur; fl-assenza ta’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet għandu jiġi regolat sabiex jinkiseb il-vakwu massimu fil-manifold tad-dħul. 2.2. Il-kejl għandu jsir fit-tliet kondizzjonijiet segwenti ta’ operazzjoni tal-magna: Kondizzjoni Nru. | Veloċità tal-vettura (km/siegħa) | Vakwu fid-dħul (mm ta’ merkurju) | Fattur ta’ ppeżar | 1 | Idling | | 0.25 | 2 | 50 ± 2 | 400 ± 8 | 0.25 | 3 | 50 ± 2 | 250 ± 8 | 0.50 | 2.3 Jekk il-magna ma tistax topera taħt vakwu ta’ 400mm (skala tal-merkurju) il-vakwu għandu jiġi aġġustat btali mod li jkun daqs dak reġistrat fuq triq livellata b’veloċità kostanti ta’ 50 km/h. Il-vakwu li hemm imsemmi fil-kondizzjoni numru 3 fit-tabella ta’ hawn fuq ikun dak reġistrat kif speċifikat hawn fuq multiplikat b’ = 0,625 . 2.4. Il-veloċità tal-magna għall-kejl msemmi taħt 2 u 3 fil-paragrafu 2.2 għandha tingħażel bħala l-aktar veloċità baxxa tal-magna li fiha, b’kunsiderazzjoni għall-proporzjonijiet tal-gearijiet, il-vettura tista’ timxi f’veloċita ta’ 50 km/siegħa f’kondizzjonijiet normali ta’ ħidma. 3. METODU TAT-TEST 3.1. F’kull wieħed mis-settijiet tal-kondizzjonijiet 1, 2 u 3 speċifikati fil-paragrafu 2.2 hawn fuq, dan li ġej għandu jitkejjel: 3.1.1. Il-volum Qn mhux riċikat mit-tagħmir fl-unità tal-ħin; 3.1.2. Il-konsum skond il-piż Cn ta’ karburanti fl-istess unità tal-ħin. 3.2. Il-volumi Qn, imkejla kif speċifikat fil-paragrafu 4.6 f’kull wieħed mis-settijiet ta’ kondizzjonijiet, għandhom jiġu msemmija għall-kondizzjonijiet standard (760 mm merkurju; 0 ºĊ) bil-formula Q′ = Q × 273T 3.3. Il-kontenut skond il-volum ta’ idrokarburi, t, għandha titkejjel kif speċifikat fil-paragrafu 4.4. Jekk il-manifattur jitlob dan, il-gassijiet tal-crankcase m’għandhomx jiġu analizzati iżda għandhom jiġu assunti li jkunu fihom 15000 parti fil-miljun ta’ idrokarburi. 3.4. Il-massa tal-volum (piż għal kull unità ta’ volum) ta’ idrokarburi għandha tiġi assunta li hi 3.84 g/litru għal kull wieħed mit-testijiet ta’ ppeżar ta’ l-idrokarburi maħruġa fl-atmosfera msemmijin qabel għandu jiġi stabbilit mill-formula: P = Q′ × t × 3,84 , Q’n huwa l-volumi kkoreġuti. 3.5 P C — ta’ karburanti għandu jiġi kkalkulat mill-valuri miksuba għal kull wieħed mis-settijiet ta’ kondizzjonijiet imsemmijin qabel billi jiġu applikati l-fatturi tal-piż speċifikati fil-paragrafu 2.2. Għandhom jiġu espressi fl-istess unitajiet. 3.6 Interpretazzjoni ta’ riżultati Il-vettura titqies li hija sodisfaċenti jekk P ≤ × C . 4. METODU TA’ KEJL TAL-VOLUM Qn MHUX RIĊIKLAT MIT-TAGĦMIR 4.1. Passi li jridu jittieħdu qabel it-test Qabel it-test, l-aperturi kollha apparti minn dik meħtiġa għall-ġbir tal-gassijiet għahom jingħalqu. 4.2. Principju tal-metodu 4.2.1. Għandu jiġi installat take-off xieraq li jintroduċi kull telfa addizzjonali ta’ pressjoni fuq iċ-ċirkuwitu ta’ riċiklaġġ tat-tagħmir direttament fl-aperatura tal-konnessjoni tal-magna. 4.2.2. Borża magħmula minn materjal li ma jassorbix l-idrokarburi għandu jitwaħħal ma’ l-iżbokk mit-take-off sabiex jiġbor il-gassijiet li m’humiex riċiklati mill-magna (Ara l-Appendiċi). Il-borża għandha titbattal f’kull tkejjil. 4.3. Metodu ta’ kejl Il-borża għandha tingħalaq qabel kull kejl. Għandha tiġi konnessa mat-take-off għall-perjodu ta’ ħin magħruf imbagħad titbattal permezz ta’ miter volumetriku xieraq. Qabel it-tbattil kif imsemmi, il-pressjoni H, espressa f’mm (arloġġ tal-merkurju), u t-temperatura N, espressa fi gradi Celsius, għandha titkejjel għall-għan ta’ korrezzjoni tal-volum kif msemmi fil-paragrafu 3.2. 4.4. Kejl tal-kontenut ta’ idrokarburi 4.4.1. Waqt it-tbattil kif imsemmi qabel il-kontenut ta’ l-idrokarburi għandu, jekk xieraq, jitkejjel permezz ta’ analizzatur infra-aħmar sensibbilizzat għall-n-hexane li ma jxerridx. Il-qari għandu jiġi multiplikat bil-koeffiċjent 17 24 sabiex jippermetti għall-konċentrazzjoni assoluta ta’ l-idrokarburi fil-gassijiet li jinsabu fil-crankcase. 4.4.2. L-analizzaturi u l-gassijiet ta’ referenza għandhom jilħqu l-kondizzjonijiet preskritti fl-Anness III, paragrafi 3.5.7 u 3.5.8. 4.5. Kejl tal-konsum tal-karburanti. Għandu jiġi stabillit il-piż tal-karburanti wżati f’kull kondizzjoni ta’ ħidma definiti fil-paragrafu 2.2. Il-piż għandu jiġi referut għall-unità ta’ ħin. 4.6. Espressjoni ta’ riżultati tat-kejl. Il-valuri Q’n, li fihom n tirrelata għal kull kondizzjoni msemmija fil-paragrafu 2.2, u l-konsum Cn għandu jiġi referut għall-istess untà ta’ ħin għall-għan ta’ l-applikazzjoni tal-koeffiċjenti ta’ ppeżar u l-kalkoli sabiex jiġi stabbilit il-piż tal-idrokarburi u l-konsum mwieżen tal-karburanti. 4.7. Eżattezza tat-kejl 4.7.1. Il-pressjoni fil-borża waqt it-kejl tal-volumi għandha titkejjel sa ± 1 mm (arloġġ tal-merkurju). 4.7.2. Il-vakwu fid-dħul ta’ l-arja għandu jitkejjel sa ± 8 mm (arloġġ tal-merkurju). 4.7.3. Il-veloċità tal-vettura għandha tinqara mir-rombli u mkejjel sa ± 2 km/siegħa. 4.7.4. Il-kwantità ta’ gass maħruġ għandu jitkejjel sa ± 5 %. 4.7.5. It-temperatura tal-gassijiet waqt it-kejl tal-volum għandu jitkejjel sa ± 2º C. 4.7.6. Il-kontenut ta’ idrokarburi għandu jitkejjel, jekk xieraq, sa ± 5 %, irrespettivament tal-grad ta’ eżattezza tal-gassijiet ta’ referenza. 4.7.7. Il-konsum ta’ karburanti għandu jinqara sa ± 4 %. -------------------------------------------------- ANNESS VI Karatteristiċi ta’ karburant ta’ referenza [1] u metodi wżati sabiex jiġu determinati | Limiti u unitajiet | Metodu | Numru ta’ ottan tar-riċerka | 99 ± 1 | ASTM [2] D 908-67 | Gravità speċifika 15/4°Ċ | 0742 ± 0007 | ASTM D 1298-67 | Pressjoni Reid tal-fwar | 0.6 ± 0.04 bar | ASTM D 323-58 | 8.82 ± 0.59 psi | Distillazzjoni Punt ta’ togħlija inizjali —10 % vol | 50 ± 5°Ċ | ASTM D 86-87 | —50 % vol | 100 ± 10°Ċ | —90 % vol | 160 ± 10°Ċ | Punt ta’ togħlija finali | 195 ± 10°Ċ | —residwu | Mass. 2 % vol | —telf | Mass. 1 % vol | Analiżi tal-idrokarburi | | ASTM D 1319-66 T | —olefini | 18 ± 4 % vol | —aromatiċi | 35 ± 5 % vol | —saturati | Bilanċ | Stabbilità ta’ ossidazzjoni | Min. 480 minuti | ASTM D 525-55 | (residwi) | Mass. 4 mg/100 ml | ASTM D 381-64 | Antiossidant | Min. 550 ppm | Kontenut ta’ kubrit | 0.03 ± 0015% skond il-piż | ASTM D 1266-64 | Kontenut ta’ ċomb | 0.57 ± 0.03 g/l | ASTM D 526-66 | 2587 ± 0136 g/IG | —natura ta’ scavengear | Taħlita tal-magna | —komposizzjoni ta’ ċomb organiku | Mhux speċifikat | Additvi oħra | Xejn | | [1] Meta jitħallat il-karburant ta’ referenza, għandhom jintużaw biss materjali tal-bażi konvenzjonali Ewropej, għandhom jiġu esklużi komponenti li m’humiex konvenzjonali bħal ma huma gażolina li titmermer, u esklużi materjal maqsum bis-sħana u benżol tal-magni. [2] Inizjali tas-Soċjeta Amerikana għall-Ittestjar u Materjali, 1916, Race St Philadelphia, Pennsylvania 19103, U.S.A. Il-figuri wara d-daxx ifissru s-sena li fiha standard ġie adottat jew rivist.Jekk jiġu emendati xi standards ASTM, l-istandards adottati fis-snin imsemmijin hawn fuq għandhom jibqgħu applikabbli sakemm isir ftehim li jinbiddlu bi standards aktar riċenti. -------------------------------------------------- ANNESS VII Komunikazzjoni li tikkonċerna l-applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill ta’ l-20 ta’ Marzu 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li jirrelataw għall-miżuri li għandhom jittieħdu kontra t-tniġġis ta’ l-arja mill-gassijiet minn magni positive-ignition ta’ vetturi bil-mutur +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ --------------------------------------------------