(8)

Il-valutazzjoni tal-BERS tal-vulnerabbiltajiet tenfasizza dan li ġej fir-rigward tan-Norveġja: a. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi huwa għoli ħafna meta mqabbel ma’ pajjiżi oħrajn u ma’ snin preċedenti, u ilu jiżdied bis-sod matul dawn l-aħħar għaxar snin. Barra minn hekk, sehem kbir ta’ selfiet huma b’rati tal-imgħax varjabbli, li jagħmel ukoll lill-unitajiet domestiċi vulnerabbli għal żidiet fir-rati tal-imgħax. Madankollu, l-ittestjar għall-istress għal żidiet fir-rati tal-imgħax wera li l-applikanti għal self ipotekarju ġeneralment ikunu kapaċi jlaħħqu mal-ispejjeż tal-għajxien normali f’każ ta’ skoss fir-rati tal-imgħax. Għalhekk, ir-riskju ta’ inadempjenzi potenzjali minħabba żidiet fir-rati tal-imgħax jista’ jkun kontenut. b. It-tislif ipotekarju ilu jiżdied fuq żmien medju, u jikkostitwixxi l-kontributur ewlieni għaż-żieda fit-tislif lill-unitajiet domestiċi. Barra minn hekk, il-kreditu fuq it-tislif ipotekarju huwa sistemikament importanti għas-settur bankarju, peress li jirrappreżenta sehem kbir mis-selfiet totali mill-istituzzjonijiet ta’ kreditu. Is-settur bankarju jista’ jkun espost ukoll għal riskji li jinbtu mill-ambjent internazzjonali, minħabba s-sehem kbir ta’ investituri barranin li jipparteċipaw fis-suq tal-bonds koperti u l-interkonnettività tas-sistema finanzjarja tan-Norveġja mal-pajjiżi Nordiċi l-oħrajn. c. Hemm sinjali ta’ sopravalutazzjoni tal-prezzijiet tad-djar, wara perijodu twil ta’ żieda elevata u persistenti fil-prezzijiet tad-djar. Barra minn hekk, fi trimestri reċenti l-prezzijiet tad-djar immoderaw, iżda l-volumi tat-tranżazzjonijiet ma naqsux. Ir-rata ta’ sjieda ta’ djar permezz ta’ self ipotekarju hija għolja, li potenzjalment tista’ tagħmel lill-unitajiet domestiċi vulnerabbli għal kundizzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji avversi jew żviluppi avversi fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali. d. Skoss ekonomiku jew finanzjarju jista’ jwassal biex iseħħu riskji diretti u indiretti għall-istabbiltà finanzjarja, minħabba l-vulnerabbiltajiet imsemmija hawn fuq. Riskji diretti potenzjali għas-sistema bankarja fin-Norveġja huma relatati ma’ telf potenzjali ta’ kreditu minn selfiet ipotekarji ġodda, peress li dawn is-selfiet ingħataw f’ambjent ta’ prezzijiet ta’ djar li kienu potenzjalment sopravalutati. Barra minn hekk, l-unitajiet domestiċi jistgħu jesperjenzaw effett negattiv mil-lat ta’ ġid jew jistgħu jaqgħu f’ekwità negattiva jekk tnaqqis fil-prezzijiet tad-djar ikun sinifikanti. Barra minn hekk, jekk pereżempju, il-qgħad jiżdied u/jew iż-żieda fid-dħul tal-unitajiet domestiċi tonqos, xi unitajiet domestiċi jistgħu jsibuha aktar diffiċli biex jisservisjaw id-djun tagħhom. L-effetti negattivi assoċjati mad-dħul u l-ġid tal-unitajiet domestiċi jistgħu jsaħħu x-xokk inizjali jekk l-unitajiet domestiċi jkunu meħtieġa jnaqqsu l-konsum sabiex iħallsu d-djun tagħhom għax-xiri ta’ djar. Dan jista’ jwassal għal effetti indiretti u żieda fir-riskji għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu u għas-sistema finanzjarja. e. Il-BERS jieħu nota tal-fatt li n-Norveġja implimentat ġabra komprensiva ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef u fuq il-kapital, li huma mmirati biex jiżguraw ir-reżiljenza kemm tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu kif ukoll ta’ dawk li jissellfu. Il-minimu tat-telf fil-każ ta’ inadempjenza (loss-given-default — LGD) u r-rekwiżiti għall-mudelli ta’ probabbiltà ta’ inadempjenza (probability of default — PD) (12), flimkien mar-riżerva tal-kapital kontroċiklika huma kollha miżuri importanti bbażati fuq il-kapital li huma mistennija jiżguraw li l-istituzzjonijiet ta’ kreditu jkunu kapaċi jassorbu telf wara skoss ekonomiku jew finanzjarju potenzjali. Barra minn hekk, l-awtoritajiet Norveġiżi attivaw firxa wiesgħa ta’ miżuri bbażati fuq min jissellef: taħlita ta’ limiti għall-proporzjonijiet bejn is-self u l-valur (loan-to-value — LTV) u l-proporzjonijiet bejn id-dejn u d-dħul (debt-to-income — DTI), kif ukoll testijiet tal-affordabbiltà. L-effetti tal-miżuri bbażati fuq min jissellef ġew iddokumentati u kien hemm tnaqqis fis-sehem ta’ selfiet ipotekarji b’valuri għoljin b’rabta mal-proporzjonijiet li għalihom japplikaw il-limiti. Minkejja l-isforzi sostanzjali li saru fil-qasam tal-politika makroprudenzjali, ir-riskji sistemiċi relatati mas-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali jibqgħu għoljin fin-Norveġja. f. Il-miżuri tal-politika makroprudenzjali attwali huma evalwati bħala xierqa biex itaffu r-riskji sistemiċi identifikati relatati ma’ vulnerabbiltajiet fis-settur tal-proprjetà immobbli residenzjali fin-Norveġja. Madankollu, għad hemm riskju sistemiku konsiderevoli relatat mas-suq Norveġiż tal-proprjetà immobbli residenzjali, u fuq din il-bażi l-politika makroprudenzjali hija evalwata bħala parzjalment suffiċjenti. Fil-qasam tal-politika makroprudenzjali, il-mitigazzjoni tal-vulnerabbiltajiet identifikati kienet tħassib ewlieni, li tirriżulta f’ġabra komprensiva ta’ miżuri ta’ politika. Madankollu, il-politiki makroprudenzjali jistgħu jkunu kkumplimentati b’azzjoni ta’ politika usa’ mmirata lejn il-mitigazzjoni jew l-eliminazzjoni tal-fatturi li jiffaċilitaw jew jippromwovu żieda fil-livelli ta’ djun tal-unitajiet domestiċi. Dawn il-politiki għandhom jappoġġjaw il-miżuri makroprudenzjali attwali biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet li jifdal li ġew identifikati fis-suq tal-proprjetà immobbli residenzjali fin-Norveġja b’mod effiċjenti u effettiv, mingħajr ma jinħolqu spejjeż eċċessivi għall-ekonomija reali Norveġiża u s-sistema finanzjarja. Politiki ulterjuri jistgħu jinkludu t-tneħħija ta’ inċentivi għal livelli ta’ djun ogħla għall-unitajiet domestiċi, billi tiżdied l-effiċjenza fis-suq tal-abitazzjoni għall-kiri u l-iżvilupp ta’ djar okkupati mis-sidien, u billi tiiġi żgurata provvista adegwata ta’ djar. Jekk ma tittieħed ebda azzjoni oħra ta’ politika u jekk il-vulnerabbiltajiet ma jonqsux, jew jekk jiżdiedu minħabba żviluppi ekonomiċi u finanzjarji, miżuri makroprudenzjali eżistenti jistgħu jiġu ssikkati jew miżuri makroprudenzjali ġodda jistgħu jiġu attivati.