Official Journal L 294 , 29/10/2002 P. 0001 - 0043



Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tat-30 ta' Settembru 2002 li tadotta program speċifiku għar-riċerka, l-iżvilupp teknoloġiku u d-dimostrazzjoni:"L-Integrazzjoni u t-tisħiħ tal-Qasam Ewropew Tar-Riċerka" (2002-2006) (2002 834/KE) IL-KUNSILL TA' L-UNJONI EWROPEA Wara li kkunsidra t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u partikolarment L-Artikolu 166 tiegħu, Wara li kkunsidra the proposta tal-Kummissjoni [1], Wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Parlament Ewropew [2], Wara li kkunsidra l-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali [3], Billi: (1) Skond l-Artikolu 166(3) tat-Trattat, Deċiżjoni Nru 1513/2002/KE [4] tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill rigward is-sitt programm kwadru tal-Komunità Ewropea għar-riċerka, żvilupp teknoloġiku u attivitajiet ta' dimostrazzjoni, li jikkontribwixxu għall-ħolqien ta' Żona ta' Riċerka Ewropea u għall-innovazzjoni (2002-2006) (minn hawn il-quddiem msejjaħ "il-programm kwadru") għandu jkun implimentat permezz ta' programmi speċifiċi li jiddefinixxu regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tagħhom, jistabblilixxi d-dewmien tagħhom u jipprovdi għall-mezzi meħtieġa. (2) Il-programm kwadru huwa imfassal fuq tlitt gruppi principali ta' attivitajiet, "Il-konċentrazzjoni u l-integrazzjoni tar-riċerka Ewropea", "L-Istrutturar taż-żona Ewropea tar-Riċerka", u "It-tisħiħ tal-pedamenti taż-Żona Ewropea tar-riċerka" li l-ewwel u t-tielet fosthom, fejn jidħlu azzjonijiet indiretti, għandhom ikunu implimentati taħt dan il- programm speċifiku. (3) Għal dan il-programm għandhom japplikaw ir-regoli għal parteċipazzjoni ta' l-impriżi, iċ-ċentri ta' riċerka, u universitajiet u għad-diffuzjoni tar-riżultati tar-riċerka, għal-programm kwadru (minn hawn 'l quddiem msejħa "Ir-regoli għal parteċipazzjoni u d-diffuzjoni"). (4) L-importanza ta' l-istrumenti ġodda (proġetti integrati u l-infrastrutturi ta' eċċellenza) hija rikonoxxuta bħala mezz ta' prijorità ġenerali sabiex jinkisbu l-iskopijiet ta' massa kritika, is-simplifikazzjoni tal-gestjoni u tal-valur miżjud Ewropew kontribwit mir-ricerka tal-Komunità fir-rigward ta' dak li diġà qed jitwettaq fil-livell nazzjonali, u ta' l-integrazzjoni tal-kapaċitajiet fir-riċerka. Se tkun żgurata tranżizzjoni bla skossi mill-modalitajiet użati fil-Ħames Programm Kwadru għal dawk użati fis-Sitt Programm Kwadru. L-istrumenti ġodda ser jintużaw mill-bidu tas-Sitt Programm Kwadru f'kull Programm u f'kull tema u, fejn ikun appropjat, bħala mezz ta' prijorità, waqt li jinżamm l-użu ta' proġetti ta' riċerka speċifika mmirati u l-azzjonijiet ta' koordinazzjoni. Dawn għandhom jippermettu li l-ispejjes amministrattivi u l-kost ta' l-impjegati jitnaqqsu għal mhux aktar minn 6,0 % ta' l-ammont totali meħtieġ għall-implimentazzjoni tal-programm. Fl-2004 se ssir evalwazzjoni ta' l-effiċjenza minn esperti indipendenti ta' kull wieħed minn dawn l-istrumenti fl-esekuzzjoni tal-programm kwadru. (5) Kif provdut fl-Artikolu 170 tat-Trattat, dan il-programm huwa miftuħ għall-parteċipazzjoni tal- pajjiżi li jkunu iffinalizzaw il-ftehim li jkun hemm bżonn għal dan il-għan, u huwa miftuħ ukoll fil-livell tal-proġett, u fuq il-bażi ta' benefiċċju reċiproku, għall-parteċipazzjoni ta' imprizi minn pajjiżi terzi, u ta' organizazzjoniet internazzjonali għal kooperazzjoni xjentifika. (6) Fl-implimentazzjoni ta' dan il-programm, għandha tingħata mportanza għall-promozzjoni ta' l-istrateġija ta' żvilupp sostenibbli; għall mobilità tar-riċerkaturi, b'mod konformi mal-komunikazzjoni Komunitarja "Strateġija ta' mobilità fiż-Żona Ewropea tar-Riċerka"; għall-innovazzjoni; għall-bżonnijiet ta' l-SME's u l-inkoraġġiment tal-parteċipazzjoni tagħom, kif ukoll għall-attivitajiet ta' kooperazzjoni internazzjonali ma' pajjiżi terzi u organizzazjonijiet internazzjonali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali għall-pajjiżi kandidati. (7) L-attivitajiet ta' riċerka mwettqa f'dan il-programm għandhom jirrispettaw il-prinċipji etiċi fondamentali, inklużi dawk li jinsabu fil-Karta tad-drittijiet fondamentali ta' l-Unjoni Ewropea. (8) B'mod konformi mal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni "In-nisa u x-Xjenza" u r-Riżoluzjonjiet tal-Kunsill ta' l-20 ta' Mejju 1999 [5] u tas-26 ta' Ġunju 2000 [6] u r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-3 ta' Frar 2000 [7] fuq din it-tema, qed jiġi mplimentat pjan ta' azzjoni sabiex tissaħħaħ il-pożizzjoni u r-rwol tan-nisa fix-xjenza u fir-riċerka, u hemm bżonn ta' tisħiħ ulterjuri tal-azzjonijiet f'dan ir-rigward. Fit-twettieq ta' dan il-programm, se jittieħed kont ta' l-aspetti relatati mas-sess fir-riċerka. (9) Sabiex jinkiseb il-potenzjal sħiħ ta' dan il-programm, għandu jiġi nkoraġġut l-involviment b'mod attiv tal-partijiet kollha, b'mod partikolari l-Istati Membri, il-pajjiżi kandidati assoċjati u l-istati assoċjati l-oħra bl-għan komuni li tiżdied il-koordinazzjoni ta' l-attivitajiet ta' riċerka li jsiru fl-Ewropa, inkluż permezz tal-ftuħ u s-sistemi ta' kollegament tal-programmi nazzjonali u ċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta' l-informazzjoni li tappartjeni għall-attivitajiet ta' riċerka fil-livelli kollha. (10) Dan il-programm għandu jkun implimentat b'mod flessibli, effiċjenti u trasparenti wara li jittieħed b'mod partikolari ta' l-interessi tal-komunitajiet xjentifiċi, industrijali, ta' l-utenti u dawk politiċi; l-attivitajiet ta' riċerka mwettqa taħt dan il-progamm għandhom jiġu adattati fejn ikun hemm bżonn ġħall-bżonnijiet tal-politika tal-Komunità u għall-iżviluppi xjentifiċi u teknoloġiċi. (11) Għandha tkun faċilitata l-parteċipazzjoni tar-reġjuni l-aktar imbegħeda fl-azzjonijiet ta' RTD tal-Komuità permezz ta' mekkaniżmi adattati għas-sitwazzjoni partikolari tagħhom. (12) Il-parteċipazzjoni f'dawn l-attivitajiet għandha tiġi mħeġġa permezz tal-publikazzjoni ta' l-informazzjoni neċessarja fuq il-kontenut, il-kondizzjonijiet u l-proċeduri, li għanda tkun aċċessibli fil-ħin b'mod sħiħ għall-parteċipanti, inklużi dawk mill-pajjiżi kandidati assoċjati u pajjiċi oħra assoċjati. Se jsiru attivitajiet speċifiċi b'appoġġ għall-parteċipazzjoni tax-xjenzjati u l-istituzzjonijiet mill-pajjiżi li qed jiżviluppaw, il-pajjiżi tal-Mediterran inkluċi l-Balkani tal-Punent kif ukoll ir-Russja u l-Istati Indipendenti Ġodda. (13) Minħabba li l-miżuri għall-implimentazzjoni ta' din id-deċiżjoni huma prinċipalment miżuri ta' ġestjoni, u għandhom għalhekk jiġu adottati mill-proċedura ta' ġestjoni li tinsab fl-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/468/KE tat-28 ta' Ġunju 1999, li tistabbilixxi l-proċedura għall-eżerċizzju tal-poteri mogħtija lill-Kummissjoni [8]; billli minn naħa l-oħra ir-riċerka li tinvolvi l-użu ta' l-embrijuni umaniu u taċ-ċelloli staminali ta' l-embrijuni umani hija soġġetta għall-parametri etiċi li għandhom jiġu stabbiliti skond l-evoluzzjoni tal-konoxxenza xjentifika, l-opinjoni tal-Grupp Ewropew fuq l-Etika, u, fejn ikun jgħodd, il-leġislazzjoni u r-regoli nazzjonali u internazzjonali fuq l-etika; u għalhekk, il-miżuri ġħall-finanzjament ta' dawn il-proġetti għandhom jiġu adottati permezz tal-proċedura provduta fl-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/468/KE. (14) Il-Kummissjoni għandha tipprovdi sabiex issir stima fil-ħin xieraq u bbażata fuq data ġenerali fuq l-implimentazzjoni ta' l-attivitajiet mwettqa minn dan il-programm, filwaqt li tqis ukoll il-kontribuzzjoni tal-programm ghall-ħolqien taż-Żona Ewropea tar-Riċerka, li se ssir bi spirtu miftuħ u b'rispett għall-partijiet kollha nteressati. (15) Kull priorità tematika għandu jkollha l-linja ta' budget tagħha fil-Budget Ġenerali tal-Komunitajiet Erwopej. (16) Il-Kumitat ta' Riċerka Xjentifika u Teknika (CREST) ġie kkonsultat dwar il-kontenut xjentifiku u tekniku ta' dan il-programm. Adotta din id-Deċiżjoni: Artikolu 1 1. B'mod konformi mal-programm kwadru, permezz ta' din id-Deċiżjoni ġie adottat programm speċifiku fuq l-integrazzjoni u t-tisħiħ taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (minn hawn "l quddiem msejjaħ" il-programm speċifiku) għall-perjodu mit-30 ta' Settembru 2002 sal-31 ta' Diċembru 2006. 2. L-għanijiet u l-prijoritajiet xjentifiċi u teknoloġiċi għall- program speċifiku huma elenkati fl-Anness I. Artikolu 2 Skond l-Anness II tal-programm kwadru, l-ammont ikkunsidrat meħtieġ għall-esekuzzjoni tal-programm speċifiku huwa ta' 12905 miljun euro, inkluż ammont massimu ta' 6,0 % għan-nefqa amministrattiva tal-Kummissjoni. Skomponiment indikattiva ta' dan l-ammont huwa mgħoti fl-Anness II. Artikolu 3 L-attivitajiet kollha ta' riċerka li jsiru taħt il-programm speċifiku għandhom jinħadmu b'mod konformi mal- prinċipji fondamentali ta' l-etika. Artikolu 4 1. Ir-regoli dettaljati għall-parteċipazzjoni finanzjarja mill-Komunità fil-programm speċifiku għandhom ikunu dawk imsemmija fl-Artikolu 2(2) tal-programm kwadru. 2. Il-programm speċifiku għandu jkun implimentat permezz ta' l-istrumenti definiti fl-Anness III għall programm strutturali u deskritt fl-Anness III. 3. Ir-regoli għall-parteċipazzjoni u d-diffuzjoni għandhom japplikaw għall-programm speċifiku. Artikolu 5 1. Il-Kummissjoni għandha tikteb programm ta' xogħol għall-implimentazzjoni tal-programm speċifiku, li juri aktar fid-dettall il-għanijiet u l-prijoritajiet xjentifiċi u teknoloġiċi kif jinsabu fl-Anness I, u l-iskeda ta' l- implimentazzjoni. 2. Il-programm ta' xogħol għandu jqis l-attivitajiet ta' riċerka pertinenti mwettqa mill-Istati Membri, l-iStati assoċjati u l-organizazzjoniet Ewropej u internazzjonali. Dan għandha jkun aġġornat fejn ikun hemm bżonn. Artikolu 6 1. Il-Kummissjoni għandha tkun responsabbli għall- implimentazzjoni tal-programm speċifiku. 2. Fl-adozzjoni tal-miżuri li ġejjin tapplika il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 7(2): (a) It-tfassil u l-aġġornament tal-program ta' xogħol msemmi fl-Artikolu 5(1), inklużi l-istrumenti li għandhom jintużaw fuq bażi prijoritarja, kull aġġustament ulterjuri fl-użu tagħhom, il-kontenut tas-sejħiet għal proposti kif ukoll il-kriterji ta' evalwazzjoni u għażla li għandhom jiġu applikati; (b) l-approvazzjoni tal-finanzjament ta' (i) L-azzjonijiet ta' RTD li jinvolvu s-sistemi ta' eċċellenza u proġetti ntegrati, (ii) L-azzjonijiet ta' RTD fl-oqsma tematiċi ta' prijorità li ġejjin: "ix-xjenzi tal-ħajja bħall-bioloġija, il-genomika u l-bioteknoloġija għas-saħħa", "it-teknoloġiji ta' l-Informatika", "In-nanoteknoloġiji u n-nanoxjenzi, il-materjal multifunzjonali ibbażat fuq il-konoxxenza u l-proċessi u l-istrumenti ġodda ta' produzzjoni", "L-Aeronawtika u l-ispazju", "Il-kwalità u s-sigurtà ta' l-ikel", "Żvilupp sostenibbli, Ekosistemi u Bidla globali", fejn l-ammont tal-kontribuzzjoni tal-Komunità stamat taħt dan il-programm huwa ta' 1,5 miljun euro jew aktar. (iii) Azzjonijiet RTD, differenti minn dawk imsemmija fil-punti (i) u (ii), fejn l-ammont stmat tal-kontribuzzjoni tal-Komunità taħt dan il-programm huwa ta' 0,6 miljun euro jew aktar; (ċ) it-tfassil tal-parametri għal stima esterna skond l-Artikolu 6(2) tal-programm kwadru; (d) kull aġġustament fl-iskomponiment indikattiv ta' l-ammont li jinsab fl-Anness II. 3. Il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 7(3) għandha tapplika għall-adozzjoni tal-miżuri li ġejjin: - dispożizzjonijiet għall-implimentazzjoni dettaljati dwar attivitajiet ta' riċerka li jinvolvu l-embrijuni umani u ċ-ċelloli staminali ta' l-embrijun uman. - azzjonijiet ta' RTD li jinvolvu l-użu ta' embrijuni umani u ta' ċelloli staminali ta' l-embrijun uman. Artikolu 7 1. Il-Kummissjoni hija assistita minn kumitat. 2. Fejn issir referenza għal dan il-paragrafu, għandhom japplikaw l-Artikoli 4 u 7 tad-Deċiżjoni 1999/468/KE. 3. Fejn issir referenza għal dan il-paragrafu, għandhom japplikaw l-Artikoli 5 u 7 tad-Deċiżjoni 1999/468/KE. Il-perijodu stabbilit fl-Artikolu 4(3) u 5(6) tad-Deċiżjoni 1999/468/KE għandu tkun ta' xahrejn. 4. Il-kumitat għandu jadotta r-regoli ta' proċedura tiegħu. Artikolu 8 1. B'mod konformi ma' l-Artikolu 4 tal-programm Kwadru, il-Kummissjoni għandha għandha tirrrapporta regolarment dwar il-progress ġenerali ta' l-implimentazzjoni tal-programm speċifiku; għandha tkun inkluża informazzjoni fuq l-aspetti finanzjari u dwar l-użu ta' l-istrumenti. 2. Il-Kummissjoni għandha tqabbad esperti indipendenti sabiex iwettqu monitoraġġ u valutazzjoni indipendenti skond l-Artikolu 6 tal-programm kwadru fil-konfront ta' l-attivitajiet li jkun saru fl-oqsma li jaqgħu taħt il- program speċifiku. Artikolu 9 Din id-Deċiżjoni hija ndirizzata lill-Istati Membri. Magħmula fi Brussel, it-30 ta' Settembru 2002. Għall-Kunsill Il- President B. Bendtsen [1] ĠU C 118 E, 30.7.2002, p. 1. [2] Opinjoni mogħtija fit-12 ta' Ġunju 2002 (għada mhix pubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali). [3] ĠU C 221, 17.9.2002, p. 97. [4] ĠU L 232, 29.8.2002, p. 1. [5] ĠU Ċ 201, 16.7.1999, p. 1 [6] ĠU Ċ 119, 14.7.2001, p. 1 [7] ĠU Ċ 309, 27.10.2000, p. 57 [8] ĠU L 184, 17.7.1999, p. 23 -------------------------------------------------- ANNESS I MIRI XJENTIFIĊIU TEKNOLOĠIĊI U LINJI ĠENERALI TA' L-ATTIVITAJIET 1. 1.1. 1.1.1. (i) Il-ġenomika avvanzata u l-applikazzjonijiet għas-saħħa (ii) Il-glieda kontra l-mard serju 1.1.2. 1.1.3. 1.1.4. 1.1.5. 1.1.6. (i) Sistemi sostenibbli ta' l-enerġija (ii) Trasport bil-baħar sostenibbli (iii) L-ekosistemi u t-tibdil globali 1.1.7. 1.2. 1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. 2. 2.1. 2.2. INTRODUZZJONI Dan il-programm huwa ntiż sabiex jippromwovi riċerka ta' klassi mondjali f'oqsma kruċjali ta' prijorità u ta' interess eċċezzjonali u valur miżjud għall-Ewropa u l-kompetittività ta' l-industrija tagħha, li jkunu identifikati fil-programm kwadru 2002-2006, kif ukoll dwar suġġetti ta' diskussjoni li jkunu identifikati bћala ta' importanza kbira waqt l-implimentazzjoni tal-programm kwadru minħabba l-ħtiġijiet tal-politika tal-UE u l-opportunitajiet f'oqsma tar-riċerka ġodda u minn ta' quddiem. Il-programm huwa mmirat lejn integrazzjoni akbar tar-riċerka fl-Ewropa permezz ta' - azzjoni mmirata fuq oqsma ta' riċerka ta' prijorità tematika, bl-użu ta' strumenti ta' finanzjament qawwija (proġetti integrati u sistemi ta'eċċellenza) li jiġbru flimkien operaturi fir-riċerka f' arranġamenti adattati għall-isfidi ġodda li dawn l-oqsma ta' prijorità fir-riċerka jirrappreżentaw, u b' massa kritika, - ippjanar u esekuzzjoni b'mod sistematiku u koordinat tar-riċerka b'appoġġ ghall-politika tal-Komunità, u sabiex jiġu esplorati oqsma xjentifiċi u teknoloġiċi ġodda u emerġenti, u li jieћdu kont tal-ħtiġijiet espressi mill-operaturi konċernati f' kull parti ta' l-Unjoni Ewropea, - il-promozzjoni tal-koordinazzjoni u l-azzjoni konġunta ta' l-strutturi nazzjonali u Ewropej għall-innovazzjoni u r-riċerka, u l-ftuħ tal-programmi nazzjonali, f'dawn iż-zoni ta' prijorità, inkluż permezz ta' azzjonijiet taħt l-Artikolu 169 tat-Trattat, fejn appropjat, kif ukoll f'oqsma oħra fejn azzjoni ta' dan it-tip ittejjeb ir-riżultati tal-bażi ta' riċerka Ewropea. Il-programm jikkomplementa il-programm "l-istrutturar taż-Żona Ewropea tar-Riċerka" u l-programm speċifiku għall-JRC, u l-implimentazzjoni tagħha ser tkun koordinata magħhom. Il-kooperazzjoni internazzjonali tirrappreżenta dimensjoni importanti tal-Programm kwadru. F' dan il-programm speċifiku, l-attivitajiet internazzjonali jitmexxew fiż-żewġ forom ta' - parteċipazzjoni ta' riċerkaturi, gruppi u istituzzjonijiet minn pajjiżi terzi fi proġetti fl-oqsma ta' prijorità tematika differenti, li għandhom x' jaqsmu ma' kwistjonijiet li jqumu fil-livell mondjali u li jkunu l-materja ta' azzjonijiet internazzjonali, - attivitajiet speċifiċi ta' kooperazzjoni internazzjonali ma' gruppi ta' pajjiżi, bħala appoġġ għar-relazzjonijiet barranin u l-politika ta' għajnuna u għall-iżvilupp tal-Komunità. Il-miri u l-forom ta' l-attivitajiet ta' kooperazzjoni internazzjonali fil-Programm Kwadru huma deskritti fl-intestatura "Attivitajiet speċifiċi li jkopru żona ta' riċerka aktar wiesgħa". Ser tkun mћeġġa l-parteċipazzjoni tal-pajjiżi kandidati f' dan il-programm. Ser tkun mћeġġa l-parteċipazzjoni ta' l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medja (SMEs) u l-ugwaljanza tas-sessi ser tkun assigurata, b'mod ġenerali, fit-twettieq ta' l-attivitajiet. L-attivitajiet li jsiru f'dan il-programm ser ikunu implimentati b' mod integrat biex ikun hemm koerenza u sinerġija bejn id-diversi elementi tagħhom u, kief xieraq, ma' partijiet oħra tal-programm kwadru [1]. 1. IL-KONĊENTRAZZJONI U L-INTEGRAZZJONI TAR-RIĊERKA FIL-KOMUNITÀ 1.1. OQSMA TEMATIĊI TA' RIĊERKA PRIJORITARJI L-oqsma ta' prijorità tematika jirrappreżentaw l-ikbar parti ta' l-infieq taħt is-sitt programm kwadru. Permezz ta' attivitajiet ta' riċerka tal-Komunità kkonċentrati ћafna, l-intenzjoni hija li jiġi ġġenerat effett qawwi ta' lieva li, fimkien ma' azzjonijiet f' partijiet oħra tal-programm kwadru u b'koordinazzjoni miftuħa ma' strutturi oħra reġjonali, nazzjonali, Ewropej u internazzjonali, iwassal gћal ħidma komuni koerenti u effettiva ħafna biex jinkisbu l-miri ġenerali. L-azzjonijiet huma għalhekk deskritti f' termini ta' - il-miri ġenerali u l-kisbiet mistennija f' kull qasam ta' prijorità, - il-prijoritajiet ta' ricerka mfittxija permezz ta' azzjoni tal-Komunità. L-oqsma ta' prijorità tematika fir-riċerka huma deskritti f' termini tal-miri ġenerali tagħhom u l-iskop prinċipali tar-riċerka. Il-programm ta' ħidma assoċjat jelabora iżjed fuq il-kontenut dettaljat tar-riċerka. Fl-oqsma tematiċi prijoritarji, l-importanza ta' l-istrumenti ġodda (proġetti integrati u sistemi ta' eċċellenza) hija rikonoxxuta bħala mezz ta' prijorità ġenerali biex jintlaћqu l-miri ta' massa kritika, is-simplifikazzjoni tal-ġestjoni u valur miżjud Ewropew ikkontribwit mir-riċerka Komunitarja meta mqabbel ma'dak li qiegħed jitwettaq fil-livell nazzjonali, u ta' l-integrazzjoni tal-kapaċitajiet fir-riċerka. Id-daqs tal-proġetti mhuwiex kriterju ta' esklużjoni, u l-aċċess għal strumenti ġodda huwa assigurat għall- SMEs u imprizi żgħar oħra. Is-sistemi ta' eċċellenza u l-proġetti integrati ser jkunu użati mill-bidu tal-programm f'kull qasam tematiku prijoritarju u, fejn ikun appropjat, bħala mezz ta' prijorità, waqt li jinżamm l-użu ta' proġetti speċifiċi mmirati u azzjonijiet ta' koordinazzjoni. Flimkien mar-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku, huma jistgħu jinkorporaw it-tipi ta' attivitajiet li ġejjin, fejn ikunu ta' rilevanza speċifika għall-iskopijiet mixtieqa: id-dimostrazzjoni, id-diffuzjoni u l-isfruttament; il-kooperazzjoni mar-riċerkaturi u gruppi ta' riċerka minn pajjiżi terzi; l-żvilupp tar-riżorsi umani, inkluża l-promozzjoni tat-taħriġ tar-riċerkaturi; l-iżvilupp ta' faċilitajiet ta' riċerka u infrastruttura ta' rilevanza speċifika għar-ricerka li tkun qed issir; u l-promozzjoni ta' kollegamenti bejn ix-xjenza u s-soċjetà, inklużi in-nisa fix-xjenza. Progetti ta' riċerka bi skop speċifiku u azzjonijiet ta' koordinazzjoni, kif ukoll azzjonijiet ta' appoġġ speċifiku, jistgħu ukoll jintużaw fl-ispirtu ta' "skala ta' eċċellenza" fl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet tematiċi. L-innovazzjoni hija dimensjoni importanti li għandha tiġi kkunsidrata fid-disinn u l-implimentazzjoni ta' l-attivitajiet ta' RTD. B'mod partikolari is-sistemi ta' eċċellenza u l-proġetti integrati ser jinkludu attivitajiet dwar it-diffuzjoni u l-isfruttament ta' l-informatika u, fejn ikun relevanti, biex jiġi aċċertat it-trasferiment tat-teknoloġija u jiġi faċilitat l-isfruttament tar-riżultati. Fejn ikun appropjat, ser tingћata attenzjoni speċjali lit-trasferiment tat-teknoloġija lill-SMEs u għall-ħolqien ta' impriżi ta' riċerka bħala mezz ta' sfruttament tar-riżultati tar-riċerka. L-oqsma prijoritarji ta'riċerka jinkludu, f'ċerti każi, ir-riċerka fil-fruntieri tad-dixxiplini tradizzjonali fejn il-progress jitlob sforzi interdixxiplinari u multidixxiplinari. Ser jwettqu wkoll, kif skond il-każ, riċerka esploratorja mill-aktar avvanzata fis-suġġetti relatati mill-qrib ma' wieħed jew iktar mill-materji ta' diskussjoni f'dawk l-oqsma. Il-miżurazzjoni u l-kontrolli ser jingħata ukoll l-enfasi meħtieġa. Tingħata attenzjoni partikolari waqt l-implimentazzjoni tal-programm gћall-koordinazzjoni bejn l-oqsma prijoritarji differenti, u bejn dawn l-oqsma u l-azzjonijiet taħt l-intestatura "appoġġ politiku u l-antiċipazzjoni tal-ħtiġijiet xjentifiċi u teknoloġiċi". Il-prinċipju ta' żvilupp sostenibbli, u l-ugwaljanza bejn is-sessi, ser jingћata l-attenzjoni xierqa. Barra minn hekk, konsiderazzjoni ta' l-aspetti etiċi, soċjali, legali u l-aspetti kulturali aktar ġenerali tar-riċerka li tkun ser ssir u l-applikazzjonijiet potenzjali tagħha, kif ukoll l-impatti soċjo-ekonomiċi ta' l-iżvilupp xjentifiku u teknoloġiku u l-għarfien tal-ġejjieni, fejn ikun xieraq, jifforma parti, mill-attivitajiet taħt dan l-intestatura. Ir-riċerka fuq l-etika relatata ma "l-iżviluppi xjentifiċi u teknoloġiċi ssir fil-programm" L-istrutturar taż-Żona Ewropea tar-Riċerka. Matul l-implimentazzjoni ta' dan il-programm u fl-attivitajiet ta' riċerka li joħorġu minnu, għandhom jiġu rrispettati il-principji etiċi fondamentali. Dawn jinkludu il-prinċipji li jinsabu fil-Karta tad-Drittijiet fondamentali ta' l-UE, inklużi dawn li ġejjin: il-protezzjoni tad-dinjità u tal-ħajja tal-bniedem, protezzjoni tad-data personali u l-privatezza, kif ukoll il-ћarsien ta' l-annimali u ta' l-ambjent skond il-liġi Komunitarja u l-konvenzjonijiet internazzjonali u l-kodiċi ta' kondotta f'dan il-qasam, eż. id-Dikjarazzjoni ta' Helsinki fl-aħħar versjoni tagħha, il-Konvenzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa fuq id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Biomediċina iffirmat f'Oviedo fl-4 ta' April 1997, u l-Protokol Addizzjonali fuq il-Projbizzjoni tal-Klonazzjoni tal-Bnedmin iffirmat f'Pariġi fit-12 ta' Jannar 1998, il-Konvenzjoni tal-ĠM fuq id-Drittijiet tat-Tfal, Id-Dikjarazzjoni Universali fuq il-ġenoma tal-bniedem u drittijiet tal-bniedem adottati mill-UNESCO, u r-riżoluzzjonijiet ta' l-Organizzazzjoni Dinjija Tas-Saħħa (WHO) relevanti. Ser tingħata wkoll attenzjoni gћall-opinjonijiet tal-Grupp Ewropew ta' Esperti rigward l-Implikazzjonijiet Etiċi tal-Bijoteknoloġija (1991-1997) u l-opinjonijiet tal-Grupp Ewropew fuq l-Etika fix-Xjenza u t-Teknoloġiji Ġodda (mill-1998). Konformement mal-prinċipju tas-sussidjarjetà u tal-fehmiet differeti li jeżistu fl-Ewropa, il-parteċipanti fil-proġetti ta' riċerka għandhom jikkonformaw mal-leġislazzjoni, regolamenti u regoli etiċi kurrenti fil-pajjiżi tkun ser ssir ir-riċerka. F'kull każ, japplikaw id-dispożizzjonijiet nazzjonali u l-ebda riċerka pprojbita fi Stat Membru partikolari ma tkun mgħejuna minn finanzjamenti Komunitarji f' daq l-Istat Membru. Fejn appropjat, il-parteċipanti fil-proġetti ta' riċerka għandhom jiksbu l-approvazzjoni tal-kumitati etiċi nazzjonali jew lokali qabel il-bidu ta' l-attivitajiet ta' RTD. Il-Kummissjoni twettaw eżami etiku sistematiku tal-proposti li jinvolvu kwistjonijiet etikament sensittivi, partikolarment dawk il-proposti li jinvolvu l-użu ta' embrijuni tal-bniedem u ta' ċelluli staminali ta' l-embrijuni tal-bniedem. Kull proġett ta' riċerka li jinvolvi l-użu ta' embrijuni tal-bniedem u ċelluli staminali ta' l-embrijuni tal-bniedem, wara l-eżami etiku msemmi hawn fuq, jitpoġġa quddiem Kumitat Regolatorju. F' każi speċifiċi, jista jsir eżami etiku waqt l-implimentazzjoni ta' proġett. L-oqsma li ġejjin m'għandhomx jiġu finanzjati taħt dan il-programm: - l-attività ta' riċerka immirata għall- klonazzjoni tal-bniedem għal skopijiet riproduttivi, - l-attività ta' riċerka li tfittex li tbiddel il-patrimonju ġenetiku tal-bniedem liema tibdiliet jistgћu jintirtu [2], - l-attivitajiet ta' riċerka mmirati sabiex joħolqu embrijuni tal-bniedem għall-skop ta' riċerka biss jew gћall-kisba ta' ċelluli staminali, inkluż permezz tat-transferiment nuklejari ta' ċelluli somatiċi. Barra minn hekk, il-finanzjament ta' attivitajiet ta' riċerka projbiti fl-Istati Membri kollha huwa dejjem projbit. B'mod konformi mal-protokoll ta' Amsterdam dwar il-protezzjoni u l-ġid ta' l-annimali, l-esperimenti fuq l-annimali għandhom jiġu sostitwiti minn alternattivi kull fejn ikun possibbli. It-tbatija fost l-annimali għandha tiġi evitata jew limitata kemm jista' jkun. Dan japplika b'mod speċjali (konformement mad-Direttiva 86/609/KEE) għal esperimenti fuq l-annimali li jinvolvu speċi li huma l-eqreb għall-bnedmin. L-alterazzjoni tal-wirt ġenetiku ta' l-annimali u l-klonazzjoni ta' l-annimali tista tkun ikkunsidrat biss jekk il-miri huma etikament ġustifikati u l-kondizzjonijiet huma tali li l-ġid ta' l-annimali huwa garantit u l-prinċipji tal-bijodiversità huma rispettati. Dawn il-gwidi ser japplikaw fl-implimentazzjoni ta' dan il-programm. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ser ssegwi regolarment il-progress xjentifiku u d-dispożizzjonijiet nazzjonali sabiex tikkunsidra kull żviluppi. Dan il-kontroll jista' jwassal, skond il-bżonn, għal reviżjoni ta' dawn il-gwidi. 1.1.1. Ix-xjenzi tal-ћajja bħall-bioloġija, il-ġenomika u l-bioteknoloġija għas-saħħa It-tqegћid f'sekwenza tal-ġenoma tal-bniedem u ħafna ġenomi oħrajn iħabbar era ġdida fil-bijoloġija umana, li toffri opportunitajiet li qatt ma kien hemm bħalhom sabiex tittejjeb is-saħħa tal-bniedem u biex tiġi stimulata l-attività industrijali u ekonomika. Biex tgħin sabiex dawn il-benefiċċji jseħħu, din it-tema ser tiffoka fuq l-integrazzjoni tar-riċerka post-ġenomika, inkluża r-riċerka fuq il-mekkaniżmi molekulari relatati, fuq il-metodi biomediċi u bioteknoloġiċi l-aktar stabbiliti, u tiffaċilita l-integrazzjoni tal-kapaċitajiet fir-riċerka (kemm pubbliċi u kemm privati) fl-Ewropa kollha sabiex tiżdied il-koerenza u tinkeseb massa kritika. Ir-riċerka multidixxiplinarja integrata, li tippermetti interazzjoni qawwija bejn it-teknoloġija u l-bioloġija hija vitali f'dan il-kuntest sabiex id-data fuq il-ġenomi tiġi tradotta f'applikazzjonijiet prattiċi. Barra minn dan, element essenzjali fl-implimentazzjoni tat-tema ser jkun l-involviment tal-partijiet kollha nteressati, per ezempju, fejn ikun appropjat l-industrija, min jipprovdi l-kura tas-saħħa u t-tobba, dawk li huma responsabbli mill-politika, l-awtoritajiet regolatorji, l-għaqdiet tal-pazjenti, u l-esperti fl-etika, eċċ. Barra minn dan, ser tingħata attenzjoni gћall-mard tat-tfal u l-kuri relatati, kull fejn ikun xieraq, u tkun żgurata l-ugwaljanza bejn is-sessi fir-riċerka [3]. Dan il-qasam ta' prijorità tematika ser jistimula u jsostni r-riċerka bażika multidixxiplinarja sabiex jisfrutta l-potenzjal kollu tal-informazzjoni fuq il-ġenoma sabiex jiffavorixxi l-applikazzjonijiet fil-qasam tas-saħħa tal-bniedem. Fil-qasam ta' l-applikazzjonijiet, ser jsir emfasi fuq ir-riċerka mmmirata lejn it-trasferiment tal-konoxxenza bażiku fl-istadju ta' l-applikazzjoni ("il-metodu translazzjonali"), biex jiġi promoss il-progress veru, konsistenti u koordinat fil-mediċina fil-livell Ewropew u tittejjeb il-kwalità tal-ħajja. Din ir-riċerka tista' wkoll ikollha implikazzjonijiet għall-oqsma ta' riċerka bħall-agrikoltura u l-ambjent, li huma indirizzati taħt prijoritajiet tematiċi oħrajn; dawn l-implikazzjonijiet għandhom ikunu kkunsidrati waqt l-implimentazzjoni tal-prijoritajiet tematiċi kkonċernati. Konformement mal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew fi Stokkolma dan il-qasam ser jkun parti integrali ta' l-attività tal-Komunità Ewropea mmirata lejn it-ttejjeb l-industrija tal-bioteknoloġija Ewropea. B'mod partikolari huma maћsub li jissaћћu l-kollegamenti ma' l-attivitajiet kollha li jtejjbu l-kondizzjonijiet tal-qafas għall-innovazzjoni fis-settur tas-saħħa ta' l-industrija tal-bioteknoloġija, speċjalment fl-SMEs, ikluż l-istimulazzjoni ta' l-attività imprenditorjali u l-opportunitajiet ta' invesitment permezz tal-kapital ta' sogru u l-involviment tal-Bank Ewropew ta' l-Investiment. Ser tingħata attenzjoni wkoll gћall-identifikazzjoni ta' ostakoli regolatorji fl-iżvilupp ta' applikazzjonijiet ġodda għall-ġenomika, għall-antiċipazzjoni bikrija kemm jista' jkun ta' l-implikazzjonijiet etiċi u l-implikazzjonijiet aktar wiesgħa ta' l-żviluppi fir-riċerka fil-ġenomika għas-soċjetà u gћaċ-ċittadini. Dan il-qasam tematiku prijoritarju jiffavorixxi wkoll l-implimentazzjoni u l-iżvilupp ta' l-istrateġija tas-saħħa tal-Komunità Ewropea. Ser tiġi nkoraġġita il-kollaborazzjoni internazzjonali fl-attivitajiet kollha tal-qasam tematiku prijoritarju. Fejn appropjat, ser tingћata l-konsiderazzjoni xierqa gћall-impenn tal-Komunità Ewropea għat-tnaqqis tal-faqar fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw u għall-importanza saħħa aћjar iġġib fil-proċess — konformement ma' l-Artikolu 177 tat-Trattat u permezz ta' l-azzjonijiet aċċellerati tal-Komunità Ewropea fil-ġlieda kontra l-HIV/AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi. Prijoritajiet ta' riċerka (i) Il-ġenomika avvanzata u l-applikazzjonijiet tagħha għas-saħħa Il-konoxxenza fondamentali u l-istrumenti bażiċi fil-qasam tal-ġenomika funzjonali fl-organiżmi kollha L-gћan strateġiku ta' din il-linja huwa t-tkattir tal-gћarfien bażiku ta' l-informazzjoni ġenomika, permezz ta' l-iżvilupp tal-bażi ta' konoxxenza, l-istrumenti u r-riżorsi meħtieġa biex jiġi deċifrat il-funzjoni tal-ġeni u tal-prodotti tal-ġeni ta' importanza għas-saħħa tal-bniedem u sabiex tiġu esplorata l-interazzjoni ta' bejniethom u ma' l-ambjent tagħhom. Ir-riċerka ser tkun tikkonsisti minn dan li ġej: - L-espressjoni ġenetika u l-proteomiċi: L-għan huwa li tingħata għajnuna lir-riċerkaturi biex jiddeċifraw aħjar il-funzjoni tal-ġeni u l-prodotti tal-ġeni kif ukoll biex jitfissru s-sistemi regolatorji komplessi (il-biokomplessità) li jikkontrollaw il-proċessi bioloġiċi fondamentali. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: l-iżvilupp ta' strumenti u metodi high throughput gћall-monitoraġġ ta' l-espressjoni ġenetika u l-profili tal-proteini u biex tiġi stabbilita l-funzjoni tal-proteini u l-interazzjonijiet tal-molekoli bioloġiċi fiċ-ċellola ħajja. - Il-ġenomika strutturali: L-għan huwa li tingħata għajnuna lir-riċerkaturi sabiex jistabbilixxu, b'mod aktar effettiv u b'rata aktar għolja milli huwa possibbli llum, l-istruttura tridimensjonali tal-proteini u makromolekuli oħrajn, importanti biex jixħtu dawl fuq il-funzjoni tal-proteini u essenzjali fl-iżvilupp tal-mediċini. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: l-iżvilupp ta' metodi high throughput gћad-determinazzjoni ta' strutturi tridimensjonali b'riżoluzzjoni għolja makromolekolari. - Ġenomika komparattiva u ġenetika tal-popolazzjoni: L-iskop huwa li r-riċerkaturi jkunu jistgћu jużaw bl-aћjar mod l-organiżmi mudell karatterizzati tajjeb biex jipprevedu u jeżaminaw il-funzjoni tal-ġeni u biex jieħdu l-aћjar vantaġġ mill-ko-orti fl-Ewropa biex jistabbilixxu r-relazzjoni bejn il-funzjoni tal-ġeni u s-saħħa jew il-mard. Ir-riċerka ser tiffoka fuq l-iżvilupp ta' organiżmi mudell u ta' strumenti transġeniċi; l-iżvilupp ta' strumenti għall-epidemjoloġija ġenetika u protokolli standardizzati gћall-genotyping. - Bioinformatika: L-iskop huwa li r-riċerkaturi jkollhom aċċess għal strumenti effiċjenti għall-ġestjoni u l-interpretazzjoni tal-kwantitajiet dejjem jiżdiedu ta' data fuq il-ġenoma u jpoġġuha fid-dispożizzjoni tal-komunità ta' riċerka f'forma aċċessibbli u li tista' tintuża. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: l-iżvilupp ta' strumenti u riżorsi bioinformatiċi għall-ħażna tad-data, l-estrazzjoni u l-ipproċessar; l-iżvilupp ta' metodi ta' bioinformatika għall-previżjoni in silico tal-funzjoni tal-ġeni u għas-simulazzjoni ta' sistemi regolatorji komplessi. - Metodi multidixxiplinari tal-ġenomika funzjonali għal proċessi bioloġiċi bażiċi: l-iskop huwa li r-riċerkaturi jkunu jistgћu jistudjaw il-il-proċessi bioloġiċi fondamentali permezz ta' l-integrazzjoni tat-trattamenti innovativi msemmija hawn fuq. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: l-istudju tal-mekkaniżmi bażiċi tal-proċessi ċellolari fondamentali, sabiex jiġu identifikati il-ġeni involuti u biex jiġi deċifrati il-funzjonijiet bioloġiċi tagћom fl-organiżmi ħajjin L-applikazzjonijiet tal-konoxxenza u t-teknoloġija fil-qasam tal-ġenomika u l-bijoteknoloġija għas-saħħa. L-gћan strateġiku ta' din il-linja huwa li titћeġġeġ il-kompettitività ta' l-industrija bioteknoloġika Ewropea permezz ta' l-isfruttament ta' l-abbundanza ta' data bioloġika prodotta mill-ġenomika u l-avvanzi fil-bioteknoloġija. Ir-riċerka ser tinvolvi dan li ġej - Pjattaformi teknoloġiċi għall-iżviluppi fl-oqsma ta' strumenti dijanjostiċi, preventivi u terapewtiċi ġodda: Fil-kuntest tal-prevenzjoni u l-kura tal-mard, il-miri huma li tkun inkoraġġita l-kollaborazzjoni akkademika u industrijali permezz ta' pjattaformi teknoloġiċi fejn metodi multidixxiplinarji li jużaw teknnoloġiji mill-aktar avvanzati meћuda mir-riċerka ġenomika jkunu jistgħu jikkontribwixxu għall-progress fil-kura tas-saħħa u t-tnaqqis tal-kost minћabba dijanjosi aktar preċiża, kura individwalizzata u żvilupp ta' proċeduri aktar effiċjenti għall-mediċini ġodda u terapiji (bħall-għażla ta' kandidati ġodda gћall-użu ta' mediċini ġodda), u prodotti ġodda oħrajn tat-teknoloġiji ġodda. Ir ricerka ser tiffoka fuq: l-iżvilupp razzjonali u aċellerat ta' mediċini ġodda, aktar effettivi u mingћajr periklu, fosthom il-metodi farmakoġenomiċi; l-iżvilupp ta' dijanjostiċi ġodda; l-iżvilupp ta' testijiet ġodda in vitro biex jissostitwixxu esperimentazzjoni fuq l-annimali; l-iżvilupp u l-isperimentazzjoni ta' strumenti preventivi u terapewtiċi ġodda, bħat-terapiji taċ-ċelloli u l-ġeni somatiċi (partikolarment dawk li jinvolvu ċ-ċelloli staminali, per eżempju dawk kontra l-kondizzjonijiet newroloġici u newromuskolari) u immunoterapiji; ir-riċerka innovattiva fil-post-ġenomika, li gћandha potenzjal kbir ta' applikazzjoni. Sabiex jiġu assigurati għażliet soċjalment responsabbli, hemm bżonn ta' l-aċċettazzjoni tal-pubbliku u l-iżvilupp effiċjenti ta' dawn it-teknologiji ġodda, u l-involviment attiv u minn kmieni fl-attivitajiet imsemmija hawn fuq, ta' regolaturi, esperti fl-etika, pazjenti u s-soċjetà b'mod ġenerali (ii) Il-ġlieda kontra l-mard prinċipali Il-metodi ġenomiċi gћall-konoxxenza medika u t-teknoloġiji orjentati lejn l-applikazzjonijiet. L-għan strateġiku ta' din il-politika huwa li jiġu żviluppati strateġiji aћjar għall-prevenzjoni u l-ġestjoni — bl-użu wkoll ta' teknoloġiji avvanzati għas-saħħa — ta' mard tan-nies u għal-ħajja u xjuħija fi stat ta' saħħa. Ser jikkonċentra esklussivament fuq l-integrazzjoni ta' trattament ġenomiċi mill-organiżmi rilevanti kollha għat-trattamenti mediċi aktar stabbiliti għall-investigazzjoni ta' determinanti ta' mard u tas-saħħa. L-enfasi ser tkun fuq riċerka translazzjonali immirata lejn il-kisba ta'għarfien bikri b' applikazzjoni klinika. Ħidmiet fir-riċerka ser iffokaw fuq dan li ġej: - Il-ġlieda kontra l-mard kardjovaskolari, id-diabete, u l-mard rari: Il-miri huma li jittejjbu l-prevenzjoni u l-ġestjoni ta' kawżi importanti ta' mewt u ta' stat ħażin ta' saħħa fl-Ewropa u t-tqegћid f'komunjoni tar-riżorsi ta'riċerka ta' l-Ewropa għall-kura ta' mard rari. Ir-Riċerka ser tiffoka fuq: l-integrazzjoni tal-kapaċitajiet u r-riżorsi kliniċi permez ta' sistemi mudell u strumenti avvanzati fil-ġenomika funzjonali biex isiru avvanzi ġodda fil-prevenzjoni u l-ġestjoni ta' dan il-mard. - Il-ġlieda kontra r-reżistenza għall-antibijotiċi u mediċini oħra: L-iskop huwa li tiġi affrontata l-akbar theddida għas-saħħa pubblika ikkawżata mill-aġenti patoġeni reżistenti għall-mediċini. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: l-isfruttament tal-konoxxenza fuq ġenomi mikrobiċi u fuq l-interazzjonijiet ta' l-aġenti patoġeni għall-iżvilupp ta'vaċċini u strateġiji terapewtiċi alternattivi biex jevitaw il-problema tar-reżistenza għall-mediċini antimikrobiċi u mediċini oћra; l-iżvilupp ta' strateġiji gћall-aћjar użu ta' l-antimikrobiċi. Appoġġ gћas-sistemi tal-Komunità Ewropea għas-sorveljanza ta' l-epidemiji l-kontroll fuq il-mard li jittieħed. - L-istudju tal-moħħ u l-ġlieda kontra l-mard tas-sistema nervuża: L-għan huwa l-użu ta' l-informazzjoni fuq il-ġenoma biex ikun hemm fehma aћjar ta' tal-funzjonijiet u d-disfunzjonijiet tal-moħħ, sabiex jintefa' dawl ġdid fuq il-proċessi mentali, biex jiġu miġġielda l-kundizzjonijiet u l-mard newroloġiku, u biex titjieb it-tiswija tal-moħħ. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: il-fehma tal-bażi molekulari u ċellulari tal-funzjonament tal-moħħ, il-ħsara, plastiċità u t-tiswija, tagħlim, il-memorja u l-konjizzjoni; l-iżvilupp ta' strateġiji għall-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-kundizzjonijiet u l-mard newroloġiċi u mentali (bħallmarda ta' Alzheimer, il-marda ta' Parkinson u l-varjetà ġdida tal-marda Creutzfeldt Jakob), inklużi dawk li għandhom x' jaqsmu mad-dipendenza fuq id-drogi. - L-istudju ta' l-iżvilupp uman u l-proċess tax-xjuħija: l-gћan huwa li wieħed jifhem aħjar l-iżvilupp uman, b'emfasi speċjali fuq il-proċess tax-xjuħija, sabiex tiġi żviluppata il-bażi ta' evidenza għat-titjib ta' l-istrateġiji għas-saħħa pubblika gћall-promozzjoni ta' ћajja b'saħħitha u xjuћija b'saћћitha. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: il-fehma ta' l-iżvilupp uman mill-konċepiment ser' l-adolexxenza; l-esplorazzjoni tad-determinanti molekulari u ċellulari gћall-xjuħija b'saħħitha inklużi l-interazzjonijiet tagћom mal-fatturi ambjentali, ta' l-imġieba u tal-ġeneru. Il-ġlieda kontra l-kanċer L-għan huwa li jiġi miġġieled il-kanċer bl-iżvilupp ta' strategiji mtejba orjentati lejn il-pazjent, mill-prevenzjoni għal dijanjosi aktar effettiva u aktar bikrija u kura aħjar b'effetti sekondarji minimi. Ir-riċerka għalhekk ser tikkonċentra fuq it-trasfriment tal-konoxxenza miksuba mill-ġenomika u oqsma oħra tar-riċerka bażika f'applikazzjonijiet li jtejbu il-prattiċi kliniċi u fis-saħħa pubblika. It-trattament orjentat lejn il-pazjent ser jinkludi erba' komponenti konnessi ma' xulxin. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: - Il-ћolqien ta' faċilitajiet u l-iżvilupp ta' inizzjattivi għall-isfruttament tar-riċerka fuq il-kanċer fl-Ewropa; l-inkoraġġiment ta' l-iżvilupp ta' gwidi empiriċi għal prattika klinika tajba u strateġiji mtejba għas-saħħa pubblika tat-trasferiment tar-riżultati tar-riċerka f' applikazzjonijiet żmien iqsar. - Appoġġ għar-riċerka klinika, partikolarment il-provi kliniċi, bil-għan li jiġu konfermati interventi ġodda u mtejba. - Appoġġ għar-riċerka "translazzjonali" bil-għan li tintuża l-konoxxenza bażika fl-applikazzjonijiet fil-prattika klinika u fis-saħħa pubblika. - Kwistjonijiet oħra relatati mal-kanċer, bħax-xjuhija u l-kanċer, id-differenzi reġjonali, l-aspetti psiko-soċjali, il-kura palliattiva u l-gwidi b'apoġġ gћal gruppi. Il-ġlieda kontra l-mard prinċiplali marbut mal-faqar L-għan strateġiku ta' din il-linja hija l-ġlieda kontra l-emergenza globali kkawżata mit-tliett mardiet li jittieħdu prinċiplai- l-HIV/AIDS, il-malarja u t-tuberkulosi — bl-iżvilupp ta' interventi effettivi kontra l-mard, partikolarment għall-użu fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw. Huwa maћsub li l-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw għad ikunu msieħba prominenti fl-implimentazzjoni ta' din il-linja u, kief xieraq, jipparteċipaw direttament fl-attivitajiet speċifiċi, partikolarment permezz tal-programm ta' provi kliniċi. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: l-iżvilupp ta' interventi minn kandidati promettenti (vaċċini, terapiji u mikrobiċidi tal-HIV) kontra l-mard fil-mira permezz ta' l-isponsorizzazjoni ta' riċerka mifruxa li tibda mir-riċerka bażika molekulari, bil-benefiċċju tal-ġenomika mikrobika, ser' l-isperimentazzjoni pre-klinika u l-prova tal-prinċipju (proof-of-orinciple); il-ћolqien ta' programm ta' provi kliniċi li jgħaqqad u jappoġġja l-attivitajiet mmirati ta' l-Ewropa f'interventi għall-użu f'pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw; it-twaqqif ta' Sistema ta' Provi fil-Kura ta' l-AIDS fl-Ewropa biex tittejjeb il-koerenza u l-komplementarità tal-provi kliniċi fil-kura ta' l-AIDS ghall-użu fl-Ewropa. L-attivitajiet ta' riċerka li jsiru f' din il-prijorità tematika ser jinkludu riċerka esploratorja mill-aktar avvanzata fil-konoxxenza fil-materji relatati fil-qrib ta' wieħed jew iżjed mill-argumenti fil-priorità tematika. Żewġ metodi komplementari ser ikunu utilizzati: wieħed riċettiv u miftuħ u l-ieħor pro-attiv. 1.1.2. Teknoloġiji tas-soċjetà ta' l-informazzjoni It-teknoloġiji tas-soċjetà ta' l-informazzjoni (IST) qegħdin jibdlu l-ekonomija u lis-soċjetà. Mhux biss qegħdin joħolqu metodi ġodda ta' ћidma, u tipi ġodda ta' negozju, iżda qegħdin jipprovdu soluzzjonijiet għall-isfidi l-kbar tas-soċjeta bħall-kura tas-saħħa, l-ambjent, is-sigurtà, il-mobilità u l-impjieg, u għandhom implikazzjonijiet ta' importanza kbira fuq il-ħajja tagħna ta' kull jum. Is-settur IST issa huwa wieħed mill-aktar importanti ta' l-ekonomija, b' fatturat annwi ta' 2000 biljun EURO, u li jipprovdi impjieg lil aktar minn 12-il miljun ruħ fl-Ewropa. Il-prijorità tematika ta' l-IST ser tikkontribwixxi direttament gћar-realizzazjoni tal-politika Ewropea għas-soċjetà ta' l-informazzjoni kif ġie maqbul fil-Kunsill Ewropew ta' Lisbona tas-sena 2000, fil-Kunsill Ewropew ta' l-2001, u riflessi fil-Pjan ta' Azzjoni' e-Europe. Dan jiżigura li l-Ewropa tibqa' minn ta' quddiem fit-teknoloġiji ġeneriċi u applikati fil-qalba ta' l-ekonomija tal-konoxxenza. Din għandha l-għan li żżid l-innovazzjoni u il-kompetitività fl-kummerċ u fl-industrija Ewropea u li jikkontribwixxi għal benefiċċji akbar għaċ-ċittadini Ewropej kollha. Suċċessi bħal dawk miksuba fl-Ewropa fil-kommunikazzjoni bir-radju u ċellulari jew fl-elettronika għall-konsumatur, ma jistgħux jiġu ripetuti sakemm ma jkunx hemm sforz veru biex tinkiseb il-massa kritika fl-oqsma kruċjali tar-riċerka IST. L-azzjonijiet għalhekk ser jimmobilizzaw il-komunità ta' riċerkaturi madwar għanijiet fi żmien medju u fit-tul, b' hekk jiffaċilitaw l-integrazzjoni tal-ћidma pubblika u privata fuq skala Ewropea, biex jinbnew il-kapaċitajiet essenzjali u tissaħħaħ l-innovazzjoni. Dawn ser jinvolvu RTD ta' riskju għoli gћal żmien twil, bħall-iżvilupp tal-ġenerazzjoni li jmiss ta' sistemi mobbli u bla wajers ta' wara t-tielet ġenerazzjoni. Għalkemm saru avvanzi sostanzjali, għadna ‘l bogћod milli nieħdu vantaġġ sħiħ tal-potenzjal ta' servizzi bbażati fuq l-informazzjoni fil-ħajja reali. Ċerti prodotti u servizzi għadhom diffiċli biex jintużaw u mhux aċċessibli gћal ħafna nies, u d-"digital divide" qegħda tikber fl-Ewropa u mad-dinja kollha. Ir-riċerka ser tiffoka fuq il-ġenerazzjoni li ġejja ta' teknoloġiji li fihom il-kompjuters u n-networks ikunu ntegrati fl-ambjent ta' kuljum, b' hekk isiru aċċessibbli numru kbir ta' servizzi u applikazzjonijiet permezz ta' interfaces umani faċli biex jintużaw. Din il-viżjoni ta' ambjent intelġenti tpoġġi lil minn jużahom, l-individwu, fiċ-ċentru ta' l-iżviluppi tal-ġejjieni għal soċjetà bbażata fuq l-informazzjoni inklużiva għal kullħadd. Il-prijorità IST b'appoġġ għal pjan ta' azzjoni ta' l-e-Europe, ser tgħin biex tinbena soċjetà bbażata fuq l-informazzjoni u l-konoxxenza fl-Ewropa kollha, tinkoraġġixxi l-parteċipazzjoni tar-reġjuni l-anqas żviluppati. Ser tinkludi wkoll attivitajiet li jgħaqdu l-azzjoni ta' l-UE mal-kuntest internazzjonali. L-għan huwa li jinkiseb kunsens fiż-żona tematika globali fejn xieraq, per eżempju, permezz ta' l-inizjattiva tas-Sistemi tal-Manifattura Intelliġenti (IMS) jew id-dijalogu dwar kwistjonijiet ta' affidibilità, biex tiġi ntegrata r-riċerka ta' l-Istati Assoċjati Ġodda fl-isforz ta' l-UE u biex jiġi faċilitata l-kooperazzjoni ma' pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw. Barra dan ta' hawn fuq, il-qasam ta' prijorità tematika ser jappoġġja ir-riċerka li tinvestiga u tesperimenta fuq viżjonijiet futuri u teknoloġiji emerġenti l-aktar avvanzati fil-qasam ta' l-IST. Fil-kuntest tal-prijoritajiet identifikati hawn taћt, iż-żona ta' prijorità tematika ser tinkludi wkoll l-attivitajiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-iżvilupp ġejjieni ta' Géant u ta' GRID. Prijoritajiet ta' riċerka (i) Riċerka applikata ta' l-IST li tindirizza l-sfidi soċjali' u ekonomiċi l-kbar L-għan huwa li tikber il-firxa u l-effiċjenza tas-soluzzjonijiet ibbażati fuq l-IST, li jindirizzaw l-isfidi soċjali u ekonomiċi l-kbar, u biex jagħmluhom aċċessibbli fil-mod l-aktar affidabbli u naturali, f'kull ћin u kull mument, ghaċ-ċittadini, negozji u organizzazzjonijiet. - Teknoloġiji għall-ћolqien ta' fiduċja u sigurtà: L-għan huwa li jiġu żviluppati teknoloġiji għall-isfidi kruċjali fis-sigurtà maħluqa mid-dinja "kompletament diġitali" u mill-ħtieġa li d-drittijiet ta' l-individwi u l-kommunitajiet jkunu garantiti. Ir-riċerka ser tiffoka fuq mekkaniżmi bażiċi tas-sigurtà u fuq l-interoperabilità tagћhom, il-proċessi dinamiċi tas-sigurtà, il-kriptografija avvanzata, it-teknoloġiji li jtejbu l-privatezza, it-teknoloġiji li jippermettu l-ġestjoni ta' l-assi diġitali u t-teknoloġiji fil-qasam ta' l-affidabilità li jiffavorixxu l-funzjonijiet tan-negozji u l-organizzazzjonijiet f' sistemi dinamiċi u mobbli. - Riċerka fil-qasam tal-problemi soċjali: Din ser tiffoka fuq "ambjent inteliġenti" sabiex jiġu nklużi numru ikbar ta' ċittadini fis-Soċjeta ta' l-Informazzjoni', gћal sistemi ta' appoġġ u ġestjoni tas-saћћa, sigurtà, mobilità u ambjent aktar effettivi, u gћall-preservazzjoni tal-wirt kulturali, barra min hekk se tkun sostnuta wkoll l-integrazzjoni ta' funzjonalitajiet moltepliċi f'dawn is-setturi differenti. L-attivitajiet ta' ricerka fuq l-"e-inklużjoni" ser jikkonċentraw fuq sistemi li jgħinu l-aċċess għal kulħadd, gћal teknoloġiji mingћajr xkiel għal parteċipazzjoni sћiћa fis-soċjeta ta' l-informazzjoni fuq sistemi ta' assistenza li jirrestawraw il-funzjonijiet jew jikkompensaw għal diżabilitajiet u b' hekk jippermettu kwalità ta' ћajja għola għaċ-ċittadini bi bżonnijiet speċjali u għall-karrieri tagħhom. Fil-qasam tas-saħħa, ix-xogħol ser jiffoka fuq sistemi intelliġenti maћsuba sabiex jagħtu appoġġ lil professjonisti fil-qasam tas-saħħa, biex jipprovdu lill-pazjenti b-kura tas-saћћa u informazzjoni personalizzata, u biex tiġi stimulata il-promozzjoni tas-saħħa u l-prevenzjoni tal-mard fil-popolazzjoni b'mod ġenerali. Ir-riċerka ser tindirizza wkoll sistemi intelliġenti maћsuba biex itejbu l-protezzjoni tal-persuni u tal-propjetà u biex tiġi garantita is-sigurta u protezzjoni ta' l-infrastrutturi ċivili. Fil-qasam tal-mobilità, ir-riċerka ser tiffoka fuq l-infrastruttura tal-vetturi u tas-sistemi mobbli sabiex tiġi garantita s-sigurtà integrata, il-kumdità u l-effiċjenza u tippermetti servizzi ta' logistika avvanzata bbażati fuq l-info-mobilità u l-lokalizzazzjoni. Ir-riċerka fil-qasam ta' l-ambjent ser tiffoka fuq sistemi bbażati fuq il-konoxxenza għal-ġestjoni tar-riżorsi naturali u l-prevenzjoni tar-riskji u l-ġestjoni tal-kriżi inkluż il-ћelsien umanitarju mill-mini. Fil-qasam tad-divertiment, ir-riċerka ser tiffoka fuq is-sistemi intelliġenti u mobbli u l-applikazzjonijiet fil-qasam tad-divertiment. Fil-qasam tat-turiżmu, ir-riċerka ser tindirizza il-qsim ta' l-għarfien u s-servizzi interattivi. Għal wirt kulturali, l-isforz ser jiffoka fuq sistemi intelliġenti għal aċċess dinamiku għall-preservazzjoni tar-riżorsi kulturali u xjentifiċi kemm dawk materjali kif ukoll dawk intellettwali. - Riċerka li tindirizza l-isfidi tax-xogħol u tan-negozju: L-għan huwa li n-negozji, l-individwi, l-amministrazzjonijiet pubbliċi, u organizzazzjonijiet oħrajn ikunu pprovduti bill-mezzi biex jikkontribwixxu b'mod sħiħ u jibbenefikaw mill-iżvilupp ta' l-ekonomija mibnija fuq il-konoxxenza affidabbli, filwaqt li, fl-istess ħin, tittejjeb il-kwalità tax-xogħol u l-ħajja tax-xogħol u jkun sostnut it-tagħlim kontinwu matul il-ħajja kollha biex jittejjbu l-ispeċjalizzazzjonijiet fuq ix-xogħol. Ir-riċerka timmira wkoll lejn fehma aħjar tal-muturi soċjo-ekonomiċi u l-impatt tal-iżvilupp fl-IST. Ir-riċerka fl-e-business u fl-e-government ser tkun immirata sabiex tipprovdi lill-organizzazzjonijiet Ewropej, privati u pubbliċi, u speċjalment l-SMEs, b'sistemi u servizzi interoperabbli biex jittejjbu l-kapaċitajiet ta' innovazzjoni, il-ħolqien tal-valur u prestazzjoni kompetittiva fl-ekonomija tal-konoxxenza u li ssostni ekosistemi ekonomiċi ġodda ("business ecosystems"). Ir-riċerka fil-ġestjoni tal-konoxxenza fil-qasam ta' l-organizzazzjoni gћandha l-għan li tkun ta' appoġġ għall-innovazzjoni tal-organizzazzjoni u r-responsività permezz tat-teћid, il-qsim, in-negozjazzjoni, u t-tixrid tal-konoxxenza. Ix-xogħol fil-kummerċ elettroniku u mobbli huwa mmirat għal applikazzjonijiet u servizzi interoperabbli u multimedjali li jiġu pprovduti fuq networks eteroġeneji. Huwa nkluż ukoll il-kummerċ ta' kull ћin u kull mument, il-kollaborazzjoni, il-volum tax-xogћol, u s-servizzi elettroniċi li jkopru ċ-ċiklu tal-ħolqien tal-valur kollu tal-prodotti u s-servizzi estiżi. Riċerka fis-sistemi ta' l- eWork ser tiffoka fuq diżinji ġodda fil-post tax-xogħol li jinkorporaw teknologiji innovattivi li jiffaċilitaw il-kreattività u l-kollaborazzjoni, fuq iż-żieda fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u fuq l-estensjoni ta' l-opportunitajiet ta' xogħol għal kulħadd fil-kommunitajiet lokali. Ix-xogħol fuq l-eLearning ser jiffoka fuq aċċess gћat-tagħlim kif ukoll ta' ambjent ta' tagħlim avvanzat fl-iskola, fl-università, fil-post tax-xogħol u fit-tagħlim in ġenerali matul il-ħajja kollha, waqt li jittiehed vantaġġ mill-iżvilupp ta' ambjent intelliġenti. - Is-soluzzjoni ta' problemi komplessi fix-xjenza, fl-inġinerija, fil-kummerċ, u għas-soċjetà: L-għan huwa li jiġu żviluppati teknoloġiji biex jiġu sfruttati r-riżorsi informatiċi u ta' ħażna li huma mifruxa f'postijiet imbegћda, u biex isiru aċċessibbli, b'mod uniformi, għas-soluzzjoni ta' problemi komplessi fix-xjenza, fl-industrija, fil-kummerċ u fis-soċjetà. L-oqsma ta' applikazzjoni jinkludu l-ambjent, l-enerġija, is-saħħa, it-trasport, l-enġinerija industrijali, il-finanzi u l-mezzi ta' komunikazzjoni ġodda. Ir-riċerka ser tiffoka fuq mudelli informatiċi ġodda fosthom GRIDs ta' komputazzjoni u ta' informazzjoni, it-teknoloġiji "peer-to-peer" u l- "middleware" assoċjata magħom biex isir użu tar-riżorsi informatiċi u ta' ћażna fuq skala kbira u mifruxa sew u biex jiġu żviluppati pjattaformi aċċessibli, affidabbli u żguri. Ser tinkludi għodda kollaborattivi u metodi ta' pprogrammar ġodda, li li jinkoraġġixxu l-interoperabilità ta' l-applikazzjonijiet u ġenerazzjonijiet ġodda ta' gћodda ta' simulazzjoni, viżwalizzazzjoni u "datamining". (ii) Teknoloġiji ta' kommunikazzjoni, informatika u software. L-għanjiet huma il-konsolidazzjoni u l-iżvilupp ulterjuri tal-qawwa Ewropea fl-oqsma bћall-kommunikazzjoni ċellulari, l-ettronika tal-konsumatur u s-software u s-sistemi embedded, u biex titjieb il-prestazzjoni, l-affidabbiltà, l-ispiża, il-funzjonalità u l-kapaċità ta' adattament tat-teknoloġiji tal-kommunikazzjoni u informatiċi sabiex jiġu soddisfatti l-ћtiġijiet dejjem jikbru ta' l-applikazzjonijiet. Ix-xogħol ser iwassal ukoll għall-Internet tal-ġenerazzjoni li jmiss (inkluż il-Protokoll ta' l-Internet, verżjoni 6). - It-teknoloġiji tal-kommunikazzjoni u tan-networks: L-għan huwa li jiġu żviluppati il-ġenerazzjonijiet ta' sistemi u networks ċellulari u wireless li jippermettu l-aћjar konnessjoni minn kullimkien kif ukoll networks magћmula interament mill-fibra ottika biex tiżdied it-trasperanza u l-kapaċità tas-sistemi, soluzzjonijiet biex titjieb l-interoperabbiltà u l-adattabbiltà tan-networks, u teknoloġiji għal aċċess personalizzat għas-sistemi ta' sistemi awdjo-viżwali f' network. Ix-xogħol fuq sistemi bbażati fuq l-art u fuq is-satelliti [4], ċellulari u wireless u s-sistemi ta' wara t-3G se jiffokaw fuq il-ġenerazzjoni ta' teknoloġiji li jmiss, b'hekk jiżguraw kooperazzjoni u ћidma uniformi fis-servizz u l-kontroll tat-teknoloġiji ta' kommunikazzjoni wireless multipli fuq pjattaforma IP (Internet Protocol) komuni kif ukoll it-teknoloġiji bbażati fuq użu effiċjenti ta' l-ispettru tal-frekwenzi, strumenti u teknoloġiji, biex jinbena apparat, sistemi u networks li jaqblu mal-protokolli. Ir-riċerka fin-networks tal-fibra ottika kollha ser tiffoka fuq il-ġestjoni tal-kanali ta' kommunikazzjoni ta' wavelenght ottika li jippermettu flessibilità u ħeffa fl-użu tas-servizz u l-provvista u soluzzjonjiet għal fibra ottika gћall-LAN. Ir-riċerka gћal soluzzjonijiet gћal networks interoperabbli, inkluża l-ġestjoni tan-networks end-to-end tagћti appoġġ gћall-provvista ta' servizzi ġeneriċi u l-internetworking, u l-interoperazzjoni bejn in-networks u l-pjattaformi eteroġeneji. Din ser tkun tinkludi networks programmabbli li jipprovdu allokazzjoni flessibli u ta' dak il-ћin tar-riżorsi tan-network u kapaċitajiet ta' ġestjoni tas-servizz mtejba mill-klijenti. Ir-riċerka ser tkun indirizzata wkoll lejn it-teknoloġiji li jippermettu aċċess personalizzat għal sistemi awdjo-viżwali magћquda f' network u applikazzjonijiet kif ukoll sistemi ta' pjattaformi ta' servizz minn medja għall-oħra, strutturi u għodda ta' televiżjoni diġitali li kapaċi jipproċaw, jagħmlu kowd, jistorjaw, jifhmu u juru sinjali u oġġetti mħallta multimedja 3D. - Teknoloġiji ta' software, sistemi inkorporati u sistemi distribwiti: L-għan huwa l-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda ta' software, ambjenti għall-ħolqien ta' servizzi multifunzjonali kif ukoll għodda għall-kontroll ta' sistemi mxerrda komplessi għar-realizzazzjoni ta' kwadru ta' ambjent inteliġenti u biex tiġi milqgћu ż-żieda u diffuzjoni mistennija ta' applikazzjonijiet u servizzi. Ir-riċerka ser tiffoka fuq teknoloġiji għas-software u s-sistemi, li jindirizzaw il-komponibbiltà, l-iskalabbiltà, l-affidabbiltà, ir-robustezza kif ukoll l-awtoadattament awtonomu. Din ser tinkludi l-middleware għall-ġestjoni, il-kontroll u l-użu tar-riżorsi distribwiti kompletament. Ix-xogħol fuq il-ħolqien ta' ambjenti ta' servizzi multifunzjonali u kwadri ta' komponenti ġodda jimmiraw lejn l-iżvilupp tal-funzjonalità tas-servizz, inkluża l-meta-informazzjoni, is-semantika u t-tassonomija ta' l-elementi li jagћmlu parti minnha. Ser jiġu ttrattati strateġiji, algoritmi, u istrumenti ġodda għal disinn sistematiku u preċiż, il-ћolqien ta' prototipi u l-kontroll ta' sistemi complessi distribwiti. Ix-xogħol jinkludi s-sistemiinkorporati li jaћdmu fuq networks, riżorsi tar-rilevazzjoni distribwiti, informatiċi, u ta' ћażna u l-interkommunikazzjoni relatata. L-Allokazzjoni dinamika tar-riżorsi ser tkun element fondamentali kif ukoll it-teknika konjittiva għar-rikonoxximent ta' l-oġġetti u l-ġrajjiet ġeneriċi. (iii) Komponenti u Mikrosistemi - Mikro-, nano- u opto-elettronika: L-għan huwa it-tnaqqis tal-kost, it-titjib fil-prestazzjoni u fir-rekonfigurabbiltà, l-iskalabiltà, l-adattabbiltà u l-kapaċità ta' awtoaġġustament tal-komponenti mikroelettroniċi, nanoelettroniċi u optoelettroniċi u s-sistemi fuq chips. L-impatt ambjentali tas-sistemi IST ser jkun ikkunsidrat. Ir-riċerka ser tiffoka fuq l-espansjoni tal-limiti tal-proċess CMOS u t-teknoloġiji tat-tagħmir u t-titjib tal-funzjonalità ta' l-istrumenti, il-prestazzjoni u l-integrazzjoni tal-funzjonijiet. Ser tindirizza teknoloġiji ta' proċessi alternattivi, tipi ta' strumenti, materjli u arkitetturi biex tintlaћaq id-domandi tal-kommunikazzjoni u l-informatika. Enfasi partikulari ser titqiegħed fuq id-disinn ta' proġetti RF, b'sinjal mħallat, u b'enerġija baxxa. Ix-xogħol fuq komponenti funzjonali ottiċi, opto-elettroniċi, u fotoniċi, jindirizzaw l-apparat u s-sistemi għall-ipproċessar ta' l-informazzjoni, il-komunikazzjoni, is-switching, il-ћażna, ir-rilevazzjoni u l-ћolqien ta' immaġni. Ir-riċerka fuq in-nano-apparat elettroniku, kif ukoll fuq l-apparat u t-teknoloġiji ta' l-elettronika molekolari, jimmiraw fuq dawk li jwegћdu funzjonalità wiesgħa u jkollhom potenzjal ta' integrazzjoni u fabrikazzjoni tal-massa. - Micro- u nano- teknoloġiji, micro-sistemi, displays: L-għan huwa l-effiċjenza fin-nefqa, il-prestazzjoni u l-funzjonalità tas-subsistemi u l-microsistemi u żieda fil-livell ta' l-integrazzjoni u l-minjaturizzazzjoni li tippermetti titjib fl-interfacing ma' dak ta' madwarhom u mas-sistemi u servizzi fuq network. Ir-riċerka ser tiffoka fuq l-applikazzjonijiet u l-funzjonijiet ġodda li jieħdu vantaġġ mill-interazzjonijiet multidixxiplinari (l-elettronika, il-mekkanika, il-kimika, il-bioloġija, eċċ.) flimkien ma' l-użu ta' mikro u nanostrutturi u materjal ġdid. L-għan huwa li jiġu żviluppati mikrosistemi innovattivi, b'kost xieraq u affidabbli u moduli ta' subsistemi rekonfigurabbli u minjaturizzati. Ix-xogħol jinkludu wkoll dispays b'riżoluzzjoni għolja, li jqumu ftit, b'kontenut gћoli ta' informazzjoni kif ukoll sensors avvanzati li inkluża l-viżjoni b'kost baxx u s-sensors biometriċi, u l-apparat tattili. Ix-xogħol fuq in-nanoapparati u n-nanosistemi ser jindirizza l-isfruttament ta' fenomena, proċessi u strutturi bażiċi li jippromettu rilevazzjoni innovattiva jew imtejjba jew funzjonalità li twettaq kif ukoll l-integrazzjoni u l-fabbrikazzjoni tagħhom. (iv) Teknoloġiji tal-konoxxenza u ta' l-interfaces. L-għan huwa li jitjieb l-użu ta' l-applikazzjonijiet IST u s-servizzi u l-aċċess għall-konoxxenza li jinkorporaw fihom sabiex tiġi nkoraġġuta l-adozzjoni tagħhom b'mod aktar wiesgħa u l-użu tagħhom aktar mgћaġġel. Il-kwistjonijiet ta' l-integrazzjoni relatati mat- teknoloġiji tar-riċerka fil-multimedja ser jiġu ndirizzati wkoll. - Teknoloġiji ta' l-informatika u kontenut diġitali: L-għan huwa li jiġu pprovduti soluzzjonijiet awtomatizzati gћall-ћolqien u l-organizzazzjoni ta' spazji ta' konoxxenza virtwali (eż. memorji kollettivi, libreriji diġitali) sabiex jiġi stimulat kontenut radikalment ġdid u servizzi u applikazzjonijiet medjatiċi. Ix-xogħol ser jiffoka fuq it-teknoloġiji b'appoġġ gћall-proċess ta' l-akkwist, u tal-modellazzjoni, in-navigazzjoni u l-irkupru, ir-rappreżentazzjoni u l-viżwalizzazzjoni, l-interpretazzjoni u l-qsim tal-konoxxenza. Dawn il-funzjonijiet ser jkunu integrati f' sistemi ġodda bbażati fuq is-semantika u fuq l-gћarfien tal-kuntest, inklużi l-istrumenti konjittivi u bbażati fuq l-aġenti. Ix-xogħol ser jindirizza r-riżorsi u l-ontoloġiji tal-konoxxenza estendibbli sabiex tiġi faċilitata l-interoperabilità tas-servizzi u sabiex ikunu jistgћu isiru l- applikazzjonijiet tal-ġenerazzjoni li jmiss tal-web Semantiku. Ir-riċerka ser tindirizza wkoll it-teknoloġiji b'appoġġ gћad-disinn, il-ħolqien, il-ġestjoni u l-pubblikazzjoni tal-kontenut multimedjatiku, kemm permezz tan-networks fissi u kemm dawk mobbli, bil-kapaċità ta' awtoadattament skond l-aspettativi ta' l-utenti. L-għan huwa li jkun inkoraġġut il-ħolqien ta' kontenut varjat u interattiv għal xandir personalizzat u gћal applikazzjonijiet avvanzati u affidabbli u ta' divertiment fil-qasam tal-media u l-intratteniment. - Interfaces u surfaces intelligenti: L-għan huwa li jiġu pprovduti metodi aktar effettivi ta' aċċess gћal informazzjoni diffuża u modi ta' interazzjoni aktar sempliċi u naturali ma' l-intelliġenza ta' madwarna. Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq interfaces u surfaces interattivi li jkunu naturali, adattabbli u multisensorjali, għal kwadru ambjent li jgħaraf il-preżenza, il-personalità u l-ħtiġijiet tagħna, u li jkun kapaċi li jirrispondi b'mod intelliġenti għad-diskors, ġesti jew sensi oħrajn. L-għan huwa li tinћeba l-komplessità tat-teknoloġijia permezz ta' appoġġ gћal interazzjoni uniformi bejn il-bniedem u l-istrument, oġġetti virtwali u fiżiċi u l-informazzjoni inkorporata fl-ambjenti ta' kuljum. Din tinkludi riċerka fuq ir-realta virtwali u intensifikata. Ix-xogħol ser jindirizza wkoll it-teknoloġiji għall-aċċess u komunikazzjoni multilingwi u multikulturali li jiffavorixxi l-prestazzjoni f' waqtha ta' servizzi interattivi b'kontenut gћoli ta' informazzjoni fil-ћin u bi prezz vantaġġjuż u li jissodisfaw il-ħtiġijiet personali, professjonali u kommerċjali tal-membri ta' kommunitajiet lingwistikament u kulturalment differenti. (v) Teknoloġiji futuri u emerġenti gћas-soċjeta ta' l-informazzjoni. L-għan huwa li tingħata għajnuna lill-oqsma u l-kommunitajiet ġodda tax-xjenza u t-teknoloġija ġodda li għandhom x'jaqsmu ma' l-IST, li x'uħud minnhom jistgћu jakkwistaw rwol strateġiku fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-ġejjieni u jikkontribwwixxu għall-attivitajiet prinċipali fl-IST fil-ġejjieni. Biex ikun żguratli l-ideat ġodda u mhux mistennija jkunu aċċetati, massa kritika ta' riċerka fejn tkun meћtieġa konċentrazzjoni strateġika, u koperta uniformi tal-fruntiera ta' l-IST, żewġ strateġiji komplementari ser ikunu utilizzati: waħda riċettiva u miftuħa — l-oħra proattiva. 1.1.3. Nanoteknoloġiji u nanoxjenzi, materjali multifunzjonali bbażati fuq il-konoxxenza u proċessi u apparat tal-produzzjoni ġodda It-tranżizzjoni doppja lejn soċjetà bbażata fuq il-konoxxenza u ta' żvilupp sostenibbli titlob mudelli ġodda ta' produzzjoni u kunċetti ġodda ta' prodotti-servizzi. L-industrija Ewropea ta' produzzjoni b' mod ġenerali tgћaddi minn trattamenti bbażati fuq ir-riżorsi għal dawk ibbażati fuq il-konoxxenza, trattamenti aktar favur l-ambjent, minn kwantità għal kwalità, minn prodotti manifatturati fi kwantitajiet kbar b' użu wieħed, għal prodotti /servizii manifatturati fuq domanda speċifika għal użi diversi u li jiġu mgħollija għal grad ogħla; minn "materjali u tanġibbli" għal prodotti, proċessi u servizzi' intanġibbli b' valur miżjud. Dawn it-tibdiliet huma assoċjiati ma' bidliet radikali fl-istrutturi industrijali, li jinvolvu preżenza aktar qawwija ta' intrapriżi innovattivi, b'kapaċitajiet fin-networks u b' ħila fit-teknoloġiji ibridi li jikkombinaw in-nanoteknoloġiji, ix-xjenzi tal-materjali, l-inġinerija, it-teknoloġiji ta' l-informazzjoni, il-bioxjenzi u dawk ambjentali. Evoluzzjoni bħal din tinvolvi kollaborazzjoni qawwija li taqsam il-fruntieri xjentifiċi tradizzjonali. Żviluppi industrijali mill-aktar avvanzati jinvolvi wkoll sinerġija qawwija bejn it-teknoloġija u l-organizzazzjoni, li il-prestazzjoni tagħhom it-tnejn hija dipendenti ħafna fuq ћiliet ġodda. Soluzzjonijiet teknoloġici ta' suċċess għandhom ikunu mfittxija aktar' l fuq fil-proċessi ta' disinn u produzzjoni; il-materjali u n-nano-teknoloġiji ġodda ġħandhom rwol kruċjali f'dan ir-rigward, bħala muturi ta' l-innovazzjoni. Din jeħtieġ bidliet fl-enfasi fl-attivitajiet ta' riċerka tal-Komunità minn żmien qasir għal żmien itwal u fl-innovazzjoni li gћandha timxi minn strateġiji ta' żieda għal dawk passi kbar quddiem. Ir-riċerka tal-Komunità ser tibbenefika ħafna minn dimensjoni internazzjonali. Prijoritajiet ta' riċerka (i) In-nanoteknoloġiji u in-nanoxjenzi In-nanoteknoloġiji u n-nanoxjenzi jirrapreżentaw metodu ġdid gћax-xjenza tal-materjali u l-inġinerija. L-Ewropa tgawdi pożizzjoni qawwija fin-nanoxjenzi, li teħtieġ li tissarraf f' vantaġġ tassew kompetittiv ġħall-industrija Ewropea. L-għanijiet hma tnejn: il-promozzjoni tal-ħolqien ta' l-industrija relatata għan-nanoteknoloġija Ewropea b'element qawwi ta' RTD, il-promozzjoni ta' l-adozzjoni tan-nanoteknoloġiji fis-setturi industrijali eżistenti. Ir-riċerka tista' tkun fuq żmien twil u b'riskju gћoli, iżda ser tkun orjentata lejn l-applikazzjoni industrijali. Politika attiva ta'inkoraġġiment għal kumpaniji ndustrijali u SMEs, inklużi l-impriżi ġodda, jiġu segwiti, fost l- oħrajn bil-promozzjoni ta' interazzjonijiet qawwija bejn l-industrija u r-riċerka f' konsorzji li jkunu qegħdin jaħdmu fuq proġetti b'massa kritika sostanzjali. - Ir-riċerka interdixxiplinari fuq żmien twil indirizzata lejn l-gћarfien tal-fenomini, l-akkwist ta' ħila fuq il-proċessi u l-iżvilupp ta' strumenti ta' riċerka: Il-miri huma l-espansjoni tal-bażi ġenerika tal-konoxxenza tan-nanoxjenza u n-nanoteknoloġija orjentati lejn l-applikazzjonijiet, l-iżvilupp ta' strumenti ta' riċerka u teknika mill-aktar avvanzati. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: fenomini fuq skala molekulari u meżoskopika; materjali u strutturi li jinbnew waћidhom; mekkaniżmi u magni molekulari u bimolekolari; trattamenti multi-dixxiplinari u ġodda biex jiġu ntegrati żviluppi fil-materjali u proċessi inorganiċi, organiċi u bioloġiċi. - Nanobioteknoloġiji: L-għan huwa li tiġi megћjuna r-riċerka fl-integrazzjoni ta' l-entitajiet bioloġici u dawk mhux bioloġici, bil-ftuћ ta' orizzonti ġodda f' ħafna applikazzjonijiet, bħall-iproċessar għal sistemi ta' analiżi medika u ambjentali. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: il-mikrolaboratorji fuq chip, interfaces għall-entitajiet bioloġici, in-nanopartiċelli modifikati superfiċjalment, is-somministrazzjoni avvanzata tal-mediċini u oqsma oħra ta' integrazzjoni tan-nanosistemi jew nanoelettronika fl-entitajiet bioloġiċi (bħas-somministrazzjoni immirata ta' entitajiet bioloġikament attivi); l-ipproċessar, il-manipolazzjoni u l-individwazzjoni ta' molekuli jew komplessi bioloġiċi, l-individwazzjoni elettronika ta' l-entitajiet bioloġiċi, il-mikrofluidika, il-attivazzjoni u l-kontroll tal-iżvilupp taċ-ċelluli fuq substrati. - Metodi ta' inġinerija fuq skala nanometrika sabiex jinħolqu materjali u komponenti: L-għan huwa li jiġu żviluppati materjali ġodda funzjonali u strutturali ta' prestazzjoni superjuri, permezz tal-kontroll tan-nanostruttura tagħhom. Dan ser jkun jinkludi it-teknoloġiji għall- produzzjoni u l-ipproċessar tagħhom. Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dan li ġej: legi u komposti sintetiċi nanostrutturati, materjali polimeriċi funzjonali avvanzati, materjali funzjonali nanostrutturati kif ukoll l-introduzzjoni ta' sistemi molekulari ordinati jew nanopartiċelli f'substrati adattati. - L-iżvilupp ta' apparat u strumenti tal-ġestjoni u ta' kontroll: L-għan huwa li tiġi żviluppata ġenerazzjoni ġdida ta' strumentazzjoni għall-analiżi u l-manifattura fin-nanoskala. Għan gwida ser jkun daqs jew riżoluzzjoni tal-grad ta' 10 nm Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dan li ġej: varjetà ta' metodi avvanzati għall-manifattura fuq skala nanometrika (metodi bbażati fuq il-litografija jew il- mikroskopija); metodi rivoluzzjonarji, metodoloġiji jew strumenti li jutilizzaw karatteristiċi awtoassemblanti tal-materja u l-iżvilupp ta' magni fuq skala nanometrika. - Applikazzjonijiet f' oqsma bħas-saħħa u s-sistemi mediċi, il-kimika, l-enerġija l-ottika, l-ikel u l-ambjent: L-għan huwa li jitkattar il-potenzjal tan-nanoteknoloġiji fl-applikazzjonijiet rivoluzzjoanrji permezz ta' l-integrazzjoni ta' l-iżviluppi fir-riċerka fil-materjali u l-istrumenti teknoloġiċi f' kuntest industrijali. Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dan li ġej: il-mudellazzjoni komputazzjonali, teknoloġiji avanzati ta' produzzjoni; żvilupp ta' materjali innovattivi b' karatteristiċi mtejba. (ii) Materjali multifunzjonali bbażati fuq il-konoxxenza Materjali ġodda, b' kontenut għoli ta' konoxxenza, li jipprovdu funzjonalitajiet ġodda u prestazzjoni mtejjba, ser jkunu muturi ta' innovazzjoni ta' importanza kritika fit-teknoloġiji, l-istrumenti u s-sistemi, li jaġevolw l-żvilupp sostenibbli u l-kompettitività f'setturi bħat-trasport, l-enerġija, il-mediċina, l-elettronika, il-fotonika u l-konstruzzjoni. Biex ikunu assigurati il-pożizzjonijiet qawwija ta' l Ewropa fis-swieq tat-teknoloġiji emerġenti, li huma mistennija jikbru bi tnejn jew tlett ordni ta' kobor fl-għaxar snin li ġejjin, l-operaturigћandhom jiġu mobilizzati permezz ta' alleanzi fl-RTD mill-aktar avvanzati, inkluża r-riċerka b'riskju gћoli u permezz ta' l-integrazzjoni bejn ir-riċerka fuq il-materjali u l-applikazzjonijiet industrijali. - Żvilupp tal-konoxxenza fondamentali: L-għan huwa li tinkiseb fehma tal-fenomeni fiżjokimiċi u bioloġiċi komplessi relatati mall-kontroll u l-ipproċessar ta' materjali intelliġenti bl-għajnuna ta' strumenti sperimentali, teoretiċi u ta' modellazzjoni. Din tipprovdi l-bażi biex jiġu sinteżizzati strutturi akbar komplessi jew awto-assemblanti b' karatteristiċi fiżiċi, kimiċi jew bioloġiċi definiti. Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dan li ġej: attivitajiet transdixxiplinarji u industrijali b'riskju gћoli biex jiġu diżinjati u żviluppati strutturi ġodda b'karatteristiċi definiti; żvilupp ta' inġinerija supramolekulari u makromolekolari, konċentrazzjoni fuq is-sintesi, l-isfruttament u l-użu potenzjali ta'molekuli ġodda komplessi ħafna u l-komposti tagħhom. - Teknoloġiji assoċjati mal-produzzjoni, it-trasformazzjoni u l-ipproċessar ta' materjali multifunzjonali bbażati fuq il-konoxxenza, u l-biomaterjali: L-għan huwa l-iżvilupp u l-produzzjoni sostenibbli ta' materjali "inteliġenti" ġodda b'funzjonalitajiet speċjali u gћall-bini ta' makrostrutturi. Dawn il-materjali ġodda, li jservu applikazzjonijiet multisettorjali għandhom ikollhom karatteristiċi li jiġu sfruttati f' ċirkustanzi predeterminati kif ukoll propjetajiet ta' dimensjoni mtejba jew karatteristċi ta' barriera jew superfiċjali għal prestazzjoni aћjar. Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dan li ġej: materjali ġodda; materjali maħduma li jissewwew waћedhom; teknoloġiji trasversali, inkluża x-xjenza u l-inġinerija tas-superfiċi (inklużi l-materjali katalitiċi). - Appoġġ mill-inġinerija għall-iżvilupp tal-materjali: L-għan huwa li titneћћa d-differenza bejn "il-produzzjoni tal-konoxxenza" u "l-użu tal-konoxxenza", b'hekk jingħelbu d-djufijiet ta' l-industrija ta' l-UE fl-integrazzjoni tal-materjali u l-manifattura. Din tinkiseb bl-iżvilupp ta' strumenti ġodda li jippermettu l-produzzjoni ta' materjali ġodda f' kuntest ta' kompetitività sostenibbli. Ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dan li ġej: aspetti inerenti fit-titjib tad-disinn tal-materjali, l-iproċessar u l-istrumenti; il-kontrolli, il-validazzjoni u l-up-scaling; l-integrazzjoni ta' trattamenti taċ-ċiklu tal-ħajja, ta' l-absolexxenza, il-biokompatibilità u l-ekoeffiċjenza; is-sostenn għall-materjal għall-kundizzjonijiet estremi. (iii) Proċessi u strumenti ta' produzzjoni ġodda Kunċetti ġodda ta' produzzjoni li huma aktar flessibbli, integrati, siguri u ndaf ser jiddependu fuq żviluppi rivoluzzjonarji fl-organizzazzjoni u t-teknoloġija, b'appoġġ għal prodotti, proċesssi u servizzi ġodda, u fl-istess ħin inaqqsu l-ispejjes interni u esterni. L-għan huwa li s-sistemi industrijali tal-ġejjieni jiġu mgħotija l-istrumenti meħtieġa għal disinn effiċjenti taċ-ċiklu tal-ħajja, il-produzzjoni, l-użu u l-irkupru u kif ukoll mudelli ta'organizzazzjoni adattati u ġestjoni aħjar tal-konoxxenza. - L-iżvilupp ta' proċessi u sistemi ta' manifattura flessibli u intelliġenti: L-għan huwa li jiġi mћajjra t-tranżizzjoni ta' l-industrija lejn produzzjoni u organizzjoni tas-sistemi aktar ibbażati fuq il-konoxxenza u li l-produzzjoni tiġi kkunsidrata minn perspettiva aktar olistika, li tinkludi mhux biss il-"hardware" u s-"software", iżdaa wkoll in-nies u l-mod li bih jitgħallmu u jaqsmu l-informazzjoni. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: proċessi u sistemi ta' manifattura innovattivi, affidabbli, intelliġenti u b'kost xieraq, u l-inkorporazzjoni tagħhom fil-fabbrika tal-ġejjieni: l-integrazzjoni ta' teknoloġiji ibridi bbażati fuq materjali ġodda u l-ipproċessar tagħhom, il-mikrosistemi u l-awtomazzjoni (inklużi is-simulazzjonijiet), l-apparat ta' produzzjoni bi preċiżjoni għolja, kif ukoll l-integrazzjoni ta' l-ICT, it-teknoloġiji ta' rilevazzjoni u kontroll, u r-robotika innovattiva. - Ir-riċerka sistemika u l-kontroll tal-perikli: L-għan huwa li tingħata kontribuzzjoni gћal sistemi ndustrijali aktar sostenibbli u tnaqqis sostanzjali u li jista' jiġi mkejjel fl-impatt fuq l-ambjent u fuq is-saħħa, li jservi ta' rimedju gћall-kambjamenti ambjentali, permezz ta' trattamenti industrijali ġodda, kif ukoll it-titjib ta' l-effiċjenza fir-riżorsi u tnaqqis fil-konsum tar-riżorsi primarji. Ir-Riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: l-iżvilupp ta' apparat u sistemi ġodda għal produzzjoni nadifa u ћielsa mill-perikli; li ma tniġġisx, ġestjoni ta' l-iskart sostenibbli u tnaqqis tal-periklifil-produzzjoni u l-manifattura, inklużi il-bioproċessi; żieda fir-risponsabbiltà tal-kumpaniji fuq il-prodotti, il-konsum tar-riżorsi u ġestjoni ta' l-iskart industrijali; l-istudju ta' l- interazzjoni bejn il-produzzjoni, l-użu, u l-konsum, kif ukoll l-implikazzjonijiet soċjoekonomiċi. - It-titjib taċ-ċiklu tal-ћajja tas-sistemi, prodotti u servizzi industrijali. Il-prodotti u l-produzzjoni għandhom isiru dejjem aktar orjentati lejn iċ-ċiklu tal-ħajja u lejn is-servizzi, fliemkien mal-ħtiġijiet ta' l-intelliġenza, il-kost xieraq, is-sigurta u l-indafa. L-isfidi prinċipali huma għalhekk kunċetti ndustrijali ġodda bbażati fuq metodi taċ-ċiklu tal-ħajja u l-ekoeffiċjenza, li għandhom jippermettu prodotti ġodda, innovazzjoni fl-organizzazzjoni u ġestjoni effiċjenti ta' l-informazzjoni u t-trasformazzjoni tagħha f'konoxxenza li tista' jintuża fil-katina tal-valur. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: sistemi innovattivi ta' servizz gћall-prodotti li jagħmlu l-aħjar użu mill-katina tal-valur "disinn-produzzjoni-servizz-tmiem il-ћajja" permezz tat-teknoloġiji ibridi u strutturi ta' organizzazzjoni ġodda. L-attivitajiet ta' riċerka li jsiru fi ħdan dan il-qasam ta' prijorità tematika ser jinkludu riċerki esploratorji minn ta' quddiem nett fil-konoxxenza fuq suġġetti relatati mill-qrib ma' wieħed jew iżjed mill-argumenti fi ħdanha. Żewġ metodi komplementari ser ikunu utliżżati: wieħed riċettiv u miftuħ u l-ieħor proattiv. 1.1.4. L-aeronawtika u l-ispazju F'dawn l-aħħar għexieren ta' snin, il-kapaċitajiet teknoloġiċi u industrijali eċċezzjonali ta' l Ewropa fl-aeronawtika u l-isfruttament ta' l-ispazju taw kontribuzzjoni kbira fil-livell tal-ħajja taċ-ċittadini tagħha, l-iżvilupp u t-tkabbir ta' l-ekonomiji tagħha, kif ukoll lejn dawk barra mill-Ewropa, u kkontribwew ukoll għal aktar konoxxenza xjentifika bażika. Il-benefiċċji ekonomiċi li jġibu magћom jidru fl- impjiegi ta' sengħa kbira u l-bilanċ pożittiv fil-kummerċ, u jista' jkollhom effett qawwi ta' lieva fit-titjib tal-kompetittività ta' setturi ekonomiċi oħra relatati. Għalkemm l-aeronawtika u l-ispazju huma dominji distinti, dawn jaqsmu diversi karatteristiċi komuni, minћabba li huma setturi b'kontenut estremament intensiv ta' R & D (riċerka u żvilupp), bi żmien ta' żvilupp twil u ħtiġijiet ta' investiment kbar. Kompetizzjoni qalila, importanza strategika, u restrizzjonijier ambjentali dejjem eħrex jingћaqdu sabiex joћolqu l-ħtieġa li jkun hemm sforz kontinwu lejn livelli għola ta' eċċellenza teknoloġika permezz tal-konsolidazzjoni u l-konċentrazzjoni ta' l-attivitajiet ta' RTD (riċerka, teknoloġija u żvilupp), bl-għan aħħari li jingћata servizz aћjar lis-soċjetà. Ir-riċerka fl-aeronawtika ser tkun ippjanata skond Agenda ta' Riċerka Strateġika (SRA) maqbula minn kull min huwa involut fil-livell Ewropew fil-kuntest tal-Kunsill Konsultattiv dwar ir-Riċerka fl-Aeronawtika fl-Ewropa, li ser iservi wkoll ta' bażi għall-ippjanar għall- programmi nazzjonali. Ir-riżultat ser jkun livell għola ta' komplementarità u kooperazzjoni bejn l-isforzi nazzjonali u tal-Komunità f'dan il-qasam. L-Istrateġija Ewropea għall-Ispazju ser isservi bħala punt ta' referenza fl-ippjanar tar-riċerka dwar l-ispazju, bil-għan li tlaqqa' l-operaturi prinċipali fuq proġetti ta' interess komuni u kollegamenti mill-qrib ikunu assigurati mill-attivitajiet ta' RTD imwettqa minn operaturi oħrajn, bħall-aġenziji spazjali, Eurokontroll u l-industrija. Barra minn hekk, l-applikazzjoni ta' l-Artikoli rilevanti tat-Trattat ser tkun esplorata biex issostni dawn l-inizzjattivi, skond il-bżonn. Prijoritajiet ta' riċerka (i) l-Aeronawtika Fir-rapport tagħhom "Viżjoni 2020", dawk li huma minn ta' quddiem f'dan is-settur fl-Ewropa ġibdu l-attenzjoni għall-ħtieġa li jiġu utilizzati l-attivitajiet ta' riċerka tal-Komunità u dawk nazzjonali madwar viżjoni komuni u agenda strateġika għar-riċerka. Konformement ma' dan, ir-riċerka ser tikkonċentra fuq dawn l-erba' punti prinċipali. L-għan tal-ħidma tar-riċerka ser ikunu l-ajrupalni tat-trasport kummerċjali (inklużi ajruplani u helicopters reġjonali u kummerċjali) inklużi s-sistemi u l-komponenti tagħhom, kif ukoll l-elementi tas-sistemi tal-ġestjoni tat-traffiku ta' l-ajru, kemm abbord kif ukoll dawk ibbażati fuq l-art. - It-tisħiħ tal-kompetittività: L-għan huwa li t-tlitt setturi ta' l-industrija tal-manifattura aeronawtika: l-oqsfa, il-magni u t-tagħmir, ikunu jistgћu iżidu l-kompetittività tagħhom, billi jitnaqqsu, fi żmien qasir u fit-tul, rispettivament, l-ispejjes ta' żvilupp ta' l-ajruplani b' 20 % u 50 %, u l-ispejjes ta' operazzjoni diretti b' 20 % u 50 %, u tittejjeb il-kumdità tal-passiġġieri. Ir-riċerka ser tiffoka fuq: sistemi u proċessi ta' disinn integrat gћar-realizzazzjoni tal-kunċett ta' intraprisa estiża b' diversi siti, kif ukoll gћall-teknoloġiji ta' produzzjoni aktar inteliġenti; konfigurazzjonijiet ta' ajruplani ġodda; sistemi mekkani, elettriċi u idrawliċi; kondizzjonijiet ambjentali fil-kabina mtejjba u l-użu ta' servizzi multimedjali sabiex tittejjeb il-kumdita tal-passiġġieri. - It-titjib fl-impatt ambjentali kawżat mill-emissjonijiet u l-ħsejjes. Dwar l-emissjonijiet, l-iskop huwa li jintlaħqu l-miri ta' Kyoto u li ż-żieda fit-traffiku ta' l-ajru tal-ġejjieni tiġi kkumpensata permezz tat-tnaqqis fil-konsum ta' karburanti u l-emissjonijiet ta' CO2 b'50 % fi żmien twil u ta' NOX, b' 20 % u 80 %, fi żmien qasir u fi żmien twil, rispettivament. F'dak li gћandu x'jaqsam mal-ħsejjes, biex ikun limitat il-fastidju kawżat mill-ħsejjes barra il-konfini ta' l-ajruport, il-mira hija tnaqqis fil-livell tal-ħsejjes b' 4-5 dB fi żmien qasir u 10 dB fuq żmien twil. Dwar l-emissjonijiet, ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: kunċetti ta' kombustjoni u propulsjoni b'emissjoni baxxa, teknoloġiji tal-magni u sistemi ta' kontroll relatati, kunċetti aerodinamiċi b'reżistenza baxxa, strutturi ta' l-ajruplani ħfief u materjali li jifilħu temperatura għolja, kif ukoll proċeduri ta' operazzjoni mtejjba gћal waqt it-titjiriet. Ir-riċerka fuq il-ħoss ser tiffoka fuq dan li ġej: teknoloġiji tal-magni u tal-propulsuri, l-aeroakustika għat-tnaqqis tal-ћoss ikkawżati mill-istrutura ta' l-ajruplan, sistemi avvanzati ta' kontroll tal-ħoss, kif ukoll proċeduri ta' operazzjoni tat-titjiriet ġodda fil-viċinanzi ta' l-ajruporti. - Titjib fis-sigurtà ta' l-ajruplani: L-għan huwa li jinkiseb tnaqqis doppju fir-rata ta' l-inċidenti fi żmien qasir u b' ħames darbiet fi żmien twil, sabiex ikun hemm kumpens għaż-żieda fil-movimenti fit-trasport bl-ajru. Dwar is-sigurtà preventiva, ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: investigazzjoni tal-mudelli tas-sigurtà sistemiċi, sistemi li jittolleraw aħjar id-diffetti u disinn tal-kabina magћmul madwar il-bniedem li jippermetti li l-ekwipaġġ jagħraf sitwazzjoni kontrollabbli. Riċerka fuq il-mitigazzjoni ta' l-inċidenti ser tiffoka fuq materjali u strutturi mtejba kif ukoll fuq sistemi avvanzati ta' sigurtà. - Tkabbir tal-kapacità operazzjonali u tas-sigurtà tas-sistema tat-trasport bl-ajru: L-għan huwa li jiġi utilizzat aħjar l-ispazju ta' l-ajru u ta' l-ajruport, u konsegwentement jitnaqqas id-dewmien fit-titjitiet, permezz ta' sistema Ewropea ta' ġestjoni tat-traffiku ta' l-ajru integrata b'mod uniformi, li tiffaċilita il-kisba ta' l-inizjattiva "Sema Waħda Ewropea". Ir-riċerka ser tiffoka fuq għajnunijiet ta' awtomazzjoni abbord u fuq l-art, sistemi ta' komunikazzjoni, navigazzjoni u sorveljanza kif ukoll proċeduri ta' operazzjoni tat-titjiriet li jippermettu l-introduzzjoni tal-kunċett ġdid ta' titjir ħieles fis-sistema ATM Ewropea tal-ġejjieni. (ii) L-ispazju L-għan huwa li jkun hemm kontribut għall-implimentazzjoni ta' l-Istrateġija Ewropea għall-Ispazju, notevolment bl-isforzi ta' l-ESA u ta' l-Istati Membri biex jimmiraw u jiffokaw fuq għadd żgħir ta' azzjonijiet konġunti li jkunu ta' interess komuni. L-enfasi tkun mixħuta fuq attivitajiet li jikkumplementaw dawk ta' l-aġenziji spazjali (l-integrazzjoni ta' sistemi/ servizzi terrestri u ta' l-ispazju għad-dimostrazzjoni ta' servizzi end-to-end). Dan jinkludi l-oqsma ta' attivitajiet li ġejjin: - Galileo: Is-sistema ta' Navigazzjoni tas-Satelliti GALILEO, żviluppata mill Joint Undertaking b'kooperazzjoni mill-qrib ma' l-Aġenzija Spazjali Ewropea, ser tkun topera bis-sħiħ ser mill-2008. L-użu tas-servizzi pprovduti minn din l-infrastruttura ser jkun mifrux fuq varjetajiet kbira ta' attivitajiet tas-soċjetà Ewropea. Id-disponabbiltà ta' servizzi ta' navigazzjoni u ta' kejl tal-ћin preċiżi ser jkollha impatti qawwija f'ħafna oqsma. Huwa importanti li l-Ewropa tikseb il-kompetenzi u l-konoxxenza meħtieġa sabiex tiġi sfruttata bl-aћjar mod din it-teknoloġija emerġenti. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: żvilupp ta' kunċetti multisettorjali, sistemi u għodda, tagħmir ta' l'utenti inklużi r-riċevituri, li jiddependu fuq servizz ta' navigazzjoni u ta' kejl tal-ћin preċiż; id-diffuzjoni ta' servizzi ta' livell għoli ta' kwalità koerenti u uniformi fl-ambjenti kollha (fl-ibliet, ġewwa u barra, fuq l-art, fil-baħar, fl-ajru, eċċ.), f'sinerġija mal-provvista ta' servizzi oħra (bћat-telekommunikazzjoni, is-sorveljanza, l-osservazzjoni, eċċ.). - GMES: L-għan huwa li tiġi stimulata l-evoluzzjoni ta' servizzi ta' l-informazzjoni satellitari, bl-iżvilupp ta' teknoloġiji li jikkollegaw il-provvista mad-domanda, u biex tinbena kapaċità Ewropea fil-qasam tal-monitoraġġ ta' l-ambjent u s-sigurtà, partikolarment fil-kuntest ta' żvilupp sostenibbli u biex tittieħed konsiderazzjoni tal-ħtġijiet ta' l-utenti u d-dispozizzjonijiet kif indikati fil-Pjan ta' Azzjoni GMES KE għall-perijodu inizjali (2001-2003). Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: is-sensuri, id-data, u l-mudelli ta' informazzjoni, żviluppati fl-Ewropa jew x'imkien ieħor, kif ukoll l-iżvilupp ta' prototipi ta' servizzi operazzjonali li jilqgħu tipi speċifiċi ta' domanda (per eżempju, l-ambjent globali, l-użu ta' l-art, il-deżertifikazzjoni, il-ġestjoni tad-diżastri). Ir-riċerka, inkluża dik fuq l-akkwist tad-data, l-assemblaġġ u l-kwalifikazzjoni tal-mudelli li jikkombinaw data spazjali u terrestri f'sistema ta' informazzjoni operazzjonali integrata, tuża d-data satellitari eżistenti, per eżempju dik provduta minn Envisat, il-proġetti futuri ta' EarthWatch u sistemi oħrajn. - Telekommunikazzjoni bis-satellita: Il-kommunikazzjonijiet bis-satellita għandhom ikunu integrata mal-firxa akbar tas- sistemi tat-telekommunikazzjoni, partikolarment is-sistemi ta' fuq l-art [5]. L-attivitajiet ta' riċerka mwettqa f' dan il-qasam ta' prijorità tematika ser jinkludu riċerka esploratorja mill-aktar avvanzata fil-konoxxenza ta' suġġetti relatati mill-qrib ma' argument wieħed jew iżjed, fi ħdana. Se jkunu użati żewġ trattamenti kumplementari: wieħed reċittiv u miftuħ — l-ieħor proattiv. 1.1.5. Il-kwalità u s-sigurtà ta' l-ikel L-għan ta' dan il-qasam ta' prijorità huwa li jiġu assigurati is-saħħa taċ-ċittadini Ewropej billi ikun hemm gћarfien aħjar ta' l-influwenza tal-konsum ta' l-ikel u l-fatturi ambjentali fuq is-saħħa tal-bniedem u biex ikun provdut ikel ta' bla periklu, ta' kwalità għolja, u tajjeb gћas-saħħa, inkluż il-frott tal-baħar, li jiddipendu fuq sistemi ta' produzzjoni kompletamentari, ikkontrollati u integrati li jiġu mill-biedja, l-akwakultura u s-sajd. Billi jerġu' jindirizzaw it-trattament kllassiku mill-gћelieqi gћal fuq il-mejda', l-għan ta' dan il-qasam ta' prijorità tematika huwa li jassigura li il-protezzjoni tal-konsumatur tkun il-mutur ewlieni biex jiġu żviluppati ktajjen tal-produzzjoni ta' l-ikel u l-għalf, dak li jissejjaħ' mill-gћelieqi gћall-mejda', li jiddipendi partikolarment fuq l-għodda tal-bioteknoloġija li jżommu in kunsiderazzjoni l-aħħar riżultati fir-riċerka fil-ġenomika. Dan it-trattament li jara lill-konsumatur finali bħala l-mutur huwa rifless fis-seba' għanjiet tar-riċerka speċifika. Tingћata prijorità lill-metodi ta' riċerka integrati li jqasmu diversi għanjiet speċifiċi. Minħabba li intrapriżi żgħar jikkonstitwixxu l-biċċa l-kbira tas-settur ta' l-ikel, is-suċċess ta' l-attivitajiet li jsiru ser jiddipendu fuq l-adattazzjoni tal-konoxxenza u tal-proċessi għall-karatteristiċi ta' dawn l-intrapriżi. Prijoritajiet ta'ricerka - L-epidemjoloġija ta' mard irrelatat mal-ikel, u l-allerġiji: l-għan huwa li jeżamina l-interazzjonijiet komplessi bejn il-konsum tal-ikel u s-sistema tal-immunità tal-metaboliżmu, l-isfond ġenetiku u l-fatturi ambjentali biex jidentifikaw l-elementi ta' riskju u jiżviluppw bażi tad-data Ewropej. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: studji epidemjoloġiċi fuq l-effett tad-dieta, il-fatturi tal-kompożizzjoni ta' l-ikel u ta' l-istil tal-ħajja, fuq is-saħħa tal-konsumaturi u gruppi speċifiċi tal-popolazzjoni, bħat-tfal, u l-prevenzjoni jew l-iżvilupp ta' mard speċifiku, allerġiji u l-kundizzjonijiet; il-metodoloġiji gћall-kejl u l-analiżi tal-kompożizzjoni ta' l-ikel u l-konsum fid-dieta, il-valutazzjoni tar-riskju, il-mudelli epidemjoloġiċi u ta'intervent; l-impatt tal-varjabbiltà ġenetika li tuża l-avvanzi fil-ġenomika funzjonali. - L-impatt tal-ikel fuq is-saħħa: L-għan huwa tinћoloq bażi xjentifika għat-titjib fis-saħħa permezz tad-dieta, u l-iżvilupp ta' ikel tajjeb gћas-saħħa, jiġu kkunsidrati, per eżempju, prodotti ġodda, prodotti tal-biedja organika, l-ikel funzjonali, il-prodotti li fihom organiżmi ġenetikament modifikati, u dawk ta' żviluppi reċenti fil-bioteknoloġija, permezz ta' gћarfien aħjar tal-metaboliżmu ta' l-ikel u billi jiġu sfruttati l-opportunitajiet maћluqa mill-proteomika u l-bioteknoloġija. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: ir-relazzjoni in ġenerali bejn id-dieta u s-saħħa; il-propjetajiet ta' l-ikel ta' ġid gћas-saħħa u l-prevenzjoni tal-mard; l-effetti tal-komponenti ta' l-ikel, il-patoġeni, il-kontaminanti kimiċi u l-aġenti tat-tip prion fuq is-saħħa; id-dispozizzjonijiet dwar in-nutrijenti u l-istrateġiji li jinkoraġġixxu interventi għas-saħħa; dak li jinfluenza l-attidudni tal-konsumaturi lejn il-prodotti u l-produzzjoni l-ikel; metodoloġiji biex jitqiesu ir-riskji u l-benefiċċji tan-nutrijenti u tal-kompożizzjonijiet bioattivi; il-partikolaritajiet ta' gruppi differenti tal-popolazzjoni, partikolarment ix-xjuħ u t-tfal. - Proċessi ta' "rintraċċabbiltà" matul il-katina kollha tal-produzzjoni: L-għan huwa li jiġu msaħħa l-bażi xjentifiċi u teknoloġiċi li jassiguraw rintraċċabbiltà totali per eżempju ta' l-organiżmi ġenetikament modifikati, fosthom dawk ibbażati fuq żviluppi reċenti tal- bioteknoloġija mil-oriġini tal-materja prima sal-prodotti ta' l-ikel fis-suq, and u b' hekk tiżdied il-fiduċja tal-konsumatur fil-provvista ta' l-ikel. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: l-iżvilupp, il-validazzjoni u l-armonizazzjoni tat-teknoloġiji u tal-metodoloġiji li jiggarantixxu r-rintraċċabbiltà totali matul il-katina ta' l-ikel kollha; iż-żieda fl-iskala, l-implimentazzjoni u l-validazzjoni tal-metodi fi ktajjen ta' l-ikel sћaћ; il-garanzija ta' l-awtentiċità; il-validità tat-tikketti; l-applikazzjoni tal-HACCP fil-katina ta' l-ikel kollha. - Metodi ta' analiżi, skoperta u kontroll: L-għan huwa li tingħata kontribuzzjoni lil iżvilupp, it-titjib, il-validazzjoni u l-armonizzazzjoni fit-teħid ta' kampjuni affidabbli u strateġiji, b'kost xieraq, ta' kejl tal-kontaminanti kimiċi u l-mikro-organiżmi patoġeniċi eżistenti jew emerġenti (bħall-virus, il-batterji, il-varjetajiet ta' ћmira, il-fungi, il-parassiti, u l-aġenti ġodda tat-tip prion inkluż l-iżvilupp ta' testijiet dijanjostiċi, għall-BSE u l-"iscrapie" sabiex tiġi kkontrollata is-sigurtà tal-provvista ta' l-ikel u l-għalf u biex jiġi garantit il-ġbir ta' data preċiża għall-analiżi tar-riskji. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: il-metodi u l-istandards għall-analiżi u s-sejba tal-patoġeni u l-kontaminanti kimiċi li jinsabu fl-ikel, inklużi l-aspetti prenormattivi; il-modellazzjoni u trattamenti biex jiġu perfezzjonati l-istrateġiji eżistenti fil-prevenzjoni u l-kontroll; it-testijiet esplorattivi u ta' mappar ġeografiku tal-priuni; il-movimenti u l-lonġevità tal-priuni. - Metodi ta' produzzjoni u teknoloġiji favur l-ambjent u l-ikel tajjeb għas-saħħa: L-għan huwa li jiġu żviluppati metodi ta' agrikoltura b'anqas intervent mill-bniedem (il-biedja u l-akwakultura) ibbażati fuq sistemi bħal produzzjoni integrata, metodi b'intervent aktar baxx inkluża l-biedja organika u l-użu tax-xjenzi u l-bioteknoloġiji tal-pjanti u l-annimali u proċessi ta' trasformazzjoni perfezzjoanti mmirati lejn il-produzzjoni ta' oġġetti ta' l-ikel nutrittivi, funzjonali u varjati, u ta' għalf, li jilћqu l-aspettattivi tal-konsumaturi, u jtejbu il-kwalità ta' l-ikel u għalf permezz ta' teknoloġiji innovattivi. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: l-żvilupp ta' sistemi integrati ta'produzzjoni, il-biedja b'anqas intervent mill-bniedem, il-biedja organika u l-produzzjoni ibbażata fuq il-GMO (l-organiżmi modifikati ġenetikament) kif ukoll il-metodi ta' proċessar u teknoloġiji ta' distribuzzjoni innovattivi, għal kwalità ta' l-ikel aћjar u aktar nutrittiva, u għalf ta' livell ogħla, valutazzjoni komparattiva tas-sigurtà, il-kwalità, l-impatt ambjentali u l-aspetti kompettitivi tà metodi differenti ta' produzzjoni u l-ikel; avvanzi fit-trobbija ta' l-annimali, ġestjoni aћjar ta' l-iskart u tal-ћajja ta' l-annimali mill-istalla sal-biċċerija, l-applikazzjoni tax-xjenzi u l-bioteknoloġiji tal-pjanti u ta' l-annimali, fosthom l-applikazzjoni tal-ġenomika, għall-iżvilupp ta' kwalità ogħla tal-materja prima ta' l-ikel u ta' ikel nutrittiv. - L-impatt tal-għalf fuq is-saħħa tal-bniedem: L-għan huwa li jitjieb l-gћerfien tar-rwol ta' l-għalf ta' l-annimali, inklużi l-prodotti li fihom organiżmi ġenetikament ġenetikament u l-użu ta' subprodotti ta' nisel differenti għal dak l-għalf, fis-sigurtà tal-ikel biex jitnaqqas l-użu ta' materja prima mhux mixtieqa u biex jiġu żviluppati risorsi alternattivi ġodda ta' għalf ta' l-annimali. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: studji epidemjoloġiċi tal-mard miġjub mill-għalf ta' l-annimal; l-influwenza tal-materja prima, inkluż l-iskart tal-prodotti marġinali ta' oriġini differenti, il-metodi ta' proċessar, l-addittivi u l-mediċini veterinarji użati fl-għalf ta' l-annimali fuq is-saħħa ta' l-annimali u tal-bniedem; ġestjoni ta' l-iskart aћjar, biex tiġi assigurata l-esklużjoni ta' materjali meqjusa ta' riskju għoli u kundannati mill-katina ta' l-ikel; proteini ġodda, risorsi ta' xaħam u ta' enerġija li mhix laħam jew fertilizzant magħmul mill-għadam imfarrak ta' l-annimali għall-aћjar trobbija ta' l-annimali, għall-potenzjal riproduttiv u l-kwalità tal-prodott ta' l-ikel. - Ir-riskji gћas-saħħa kawżati minn fatturi ambjentali: L-għan huwa li jiġu identifikati l-fatturi ambjentali li huma ta' ћsara għas-saħħa, li jkun hemm gћarfien tal-mekkaniżmi involuti u jiġi stabbilit kif gћandhom jiġu evitati jew minimizzati dawn l-effetti u riskji. (a) Riskji (kimiċi, bioloġiċi u fiżiċi). (b) L-invidwazzjoni ta' sustanzi awtorizzati, inkluż l-impatt ta' diżastri lokali ambjentali u tat-tniġġis fuq is-sigurtà ta' l-ikel, b'enfasi fuq ir-riskji kumulattivi u l-impatti fuq is-saħħa tat-tniġġis, il-kanali ta' trasmissjoni gћall-bniedem, l-effetti fuq żmien twil u l-espożizzjoni gћal dożi żgħar, l-istrateġiji ta' prevenzjoni, kif ukoll l-impatt fuq gruppi partikolarment sensittivi, u speċjalment it-tfal. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: l-identifikazzjoni ta' l-aġenti li jikkawżaw il-perikli ambjentali u alimentari fosthom il-kontaminanti, u l-mekkaniżmi fiżjoloġiċi; gћarfien ta' metodi ta' individwazzjoni, il-valutazzjoni ta' l-espożizzjonijiet kumulattivi, dożi baxxi u kombinati, l-effetti fi żmien twil; definizzjoni u protezzjoni tas-sottogruppi suxxettibbli; il-kawżi ambjentali u l-mekkaniżmi responsabbli għaż-żieda fl-allerġiji; l-impatt ta' dawk l-elementi ta' ћsara endokrina; it-tniġġis kimiku kroniku u l-espożizzjoni ambjentali mħallta, it-trasmissjoni ta' mard marbut ma' l-ilma (parassiti, virus, batterji, eċċ.). L-attivitajiet ta' riċerka mwettqa fil-qasam tal-prijorità tematika ser jinkludu riċerki esploratorji rivoluzzjonarji fil-konoxxenza ta' suġġetti relatati mill-qrib ma' waħda jew iżjed mill-kwistjonijiet fi ħdanu. Se jiġu wżati żewġ trattamenti komplementari: wieħed riċettiv u miftuħ u l-ieħor proattiv. 1.1.6. Żvilupp sostenibbli, il-kambjament globali u l-ekosistemi It-trattat jikkonferma li l-żvilupp sostenibbli huwa għan ċentrali tal-Komunità Ewropea. Dan kien enfażizzat mill-Kunsill Ewropew f' Goteborg u huwa rifless fl-Strateġija ta' l-Unjoni għall-iżvilupp sostenibbli, inkluż is-Sitt Programm ta' Azzjoni fuq l-Ambjent. F' dan il-kuntest, il-bidla globali, is-sigurtà fl-enerġija, it-trasport sostenibbli, il-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali ta' l-Ewropa, u l-interazzjoni mal-attivitajiet tal-bniedem jimmotivaw din it-tema ta' prijorità ta' riċerka. L-attivitajiet mwettqa fi ħdan din il-prijorità jimmiraw lejn it-tisħiħ tal-kapaċitajiet xjentifiċi u teknoloġiċi meħtieġa biex l-Ewropa tkun tista' timplimenta mudell sostenibbli ta' żvilupp fi żmien qasir u fi żmien twil, l-integrazzjoni soċjali tiegħu, id-dimensjonijiet ekonomiċi u ambjentali, u li ssir kontribuzzjoni sostanzjali gћall-isforzi internazzjonali biex jitnaqqsu jew biex jikkoreġu it-tendenzi ta' dannu attwali, biex ikun hemm gћarfien u kontroll tal-bidla globali u jinżamm il-bilanċ ta' l-ekosistemi. 1.1.6.1. Sistemi enerġetiċi sostenibbli L-għanjiet strateġiċi jindirizzaw it-tnaqqis tal-gassijiet serra, ta' l-emissjonijiet ta' tniġġis, is-sigurtà tal-provvista ta' l-enerġija, l-użu ikbar ta' l-enerġija li tiġġedded, kif ukoll biex l-industrija Ewropea ssir aktar kompetittiva. Biex jintlaħqu dawn l-għanjiet fi żmien qasir jeħtieġ sforz ta' riċerka fuq skala kbira jiġi nkoraġġit l-użu ta' teknoloġiji fi stat ta' żvilupp u biex jiġu nkoraġġita l-bidla fl-istruttura tad- domanda għall-enerġija u fil-konsum billi titjieb l-effiċjenza ta' l-enerġija u l-integrazzjoni ta' l-enerġija li tista' tiġġedded fis-sistema tal-enerġija. L-implimentazzjoni fuq żmien twil ta' żvilupp sostenibbli jeħtieġ ukoll sforz qawwi fl-RTD biex tiġi assigurata d-disponibbilità ekonomikament attraenti ta' l-enerġija u jingћelbu l-barrieri potenzjali għall-użu ta' risorsi ta' enerġija li tiġġedded u trasportaturi u teknoloġiji ġodda bħall-idroġenu u ċelluli kombustibbli ndaf. Prijoritajiet ta' ricerka (i) L-attivitajietta' ricerka b'impatt fi żmien qasir u fi żmien twil L-attività tal-Komunità fl-RTD hija waħda mill-istrumenti ewlenin li jistgħu jkunu ta' appoġġ għall-implimentazzjoni ta' strumenti leġislattivi ġodda fil-qasam ta' l-enerġija u biex issir bidla sostanzjali fis-sistemi attwali ta' żvilupp li m'humiex sostenibbli, karatterizzati minn dipendenza dejjem tikber fuq il-karburanti fossili importati, domanda għall-enerġija dejjem tikber, konġestjoni dejjem tikber tas-sistemi tat-trasport, u emissjonijiet CO2 dejjem jiżdiedu, billi tiġi proposta soluzzjoni teknika ġdida li tista’ tibdel pożittivament l-imġieba tal-konsumaturi/utenti, speċjalment fl-ambjent urban. L-għan huwa li jinћolqu soluzzjonijiet teknoloġiċi innovattivi u b'kost xieraq malajr kemm jista' jkun permezz tad-dimostrazzjoni u azzjonijiet oħra ta' riċerka mmirati lejn is-suq, li involvu lill-konsumaturi/utenti permezz ta' proġetti pilota, u li jindirizzaw mhux biss il-kwistjonijiet tekniċi iżda wkoll dawk organizzattivi, istituzzjonali, finanzjari u soċjali. - L-enerġija nadifa, partikolarment ir-risorsi ta' enerġija li tiġġedded u l-integrazzjoni fis-sistema ta' l-enerġija, inkluża l-ħażna, id-distribuzzjoni u l-użu. L-għan huwa li jitpoġġew fis-suq teknoloġiji perfezzjoanti ta' enerġija li tiġġedded fis-sistemi u fil-ktajjen ta' provvista, per eżempju billi jsostnu l-partijiet involuti u kommessi li jistabbilixxu "Kommunitajiet Sostenibbli" li jutilizzaw persentaġġ għoli ta' enerġija li tiġġedded. Azzjonijiet bħal dawn ser jadottaw metodi tekniċi u/jew soċjoekonomiċi innovattivi jew perfezzjonati ta' "elettriku aћdar", sћana, jew biokarburanti u l-integrazzjoni tagħhom fis-sistemi ta' distribuzzjoni jew tal-ktajjen tal-provvista, inkluża il-konnessjoni mad-distribuzzjoni ta' l-enerġija konvenzjonali fuq skala kbira. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: nefqa aktar effiċjenti, il-prestazzjoni u affidabbiltà tar-rissorsi ġodda ta' enerġija ewlenin u li jiġġeddu; l-integrazzjoni ta' l-enerġija li tiġġedded u l-konnessjoni effettiva tar-risorsi deċentralizzati, il-ġenerazzjoni konvenzjonali fuq skala kbira u aktar nadifa; il-validazzjoni ta' kunċetti ġodda ta' ħażna ta' l-enerġija, id-distribuzzjoni u l-użu. - L-iffrankar u l-effiċjenza fl-enerġija, fosthom dawk li jitwettqu bl-użu ta' materja prima li tiġġedded. L-għan tal-Komunità huwa t-tnaqqis fid-domanda għall-enerġija bi 18 % sas-sena 2010 twettaq l-impenji ta' l-UE li tikkombatti t-tibdil fil-klima u li ttejjeb is-sigurtà tal-provvista ta' l-enerġija. L-attivitajiet ta' riċerka ser jiffokaw partikolarment fuq' bini ekoloġiku' biex li-jiffranka l-enerġija u jћares l-ambjent kif ukoll il-kwalità tal-ħajja ta' l-okkupanti. L-attivitajiet ta' poliġenerazzjoni ser jikkontribwixxu għall-mira tal-Komunità tirdoppja s-sehem tal-ġenerazzjoni (CHP) fil-ġenerazzjoni ta' l-elettriku fl-UE minn 9 % għal 18 % ser l-2010, u li ttejjeb l-effiċjenza tal-produzzjoni ta' l-elettriku kkombinata, s-servizzi ta' riskaldament u ta' refriġerazzjoni, bl-użu ta' teknoloġiji ġodda bħaċ-ċelluli kombustibbli bl-integrazzjoni ta' risorsi ta' enerġija li tiġġedded. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: Iffrankar u effiċjenza fil-kuntest urban, partikolarment fil-bini, bl-aћjar sfruttament u validazzjoni ta' kuncetti u teknoloġiji ġodda, inklużi s-sistemi ta' riskaldament u enerġija kombinati u fis-sistemi ta' riskaldament u refriġerazzjoni fid-distretti; l-opportunitajiet offruti mill-produzzjoni fuq il-post u l-użu ta' enerġija li tiġġedded biex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu ta' enerġija fil-bini. - Karburanti alternattivi Il-Kummissjoni qed timmira li tissostitwixxi ta' 20 % tad-diesel u l-petrol b'karburanti alternattivi fis-settur tat-trasport fit-torqoq ser s-sena 2020. L-għan huwa li titjieb is-sigurtà tal-provvista ta' l-enerġija permezz ta' dipendenza mnaqqsa fuq l-idrokarburi likwidi mportati u r-riżoluzzjoni tal-problema ta' l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasporti. Konformi mal-kommunikazzjoni dwar il-karburanti alternattivi għat-trasport fuq l-art, l-RTD f'perjodu qasir ser tikkonċentra fuq tlitt tipi ta' karburanti alternattivi li potenzjalment jistgħu jiksbu sehem sostanzjali tas-suq: Il-biokarburanti, il-gas naturali u l-idroġenu. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: l-integrazzjoni ta' karburanti alternattivi fis-sistema tat-trasport, partikolarment it-trasport urban nadif; il-produzzjoni, ħażna u distribuzzjoni bla-periklu u b'kost raġonevoli, (inkluża l-infrastruttura tad-distribuzzjoni tal-karburanti) ta' karburanti alternattivi; l-aħjar użu ta' karburanti alternattivi fil-kunċetti ġodda ta' vetturi li jużaw enerġija b'mod effiċjenti; l-strateġiji u l-istrumenti biex jinġieb il-proċess tat-trasformazzjoni tas-suq tal-karburanti alternattivi. (ii) Attivitajiet ta' riċerka li jkollhom impatt fi żmien medju u fiż-żmien twil Fiż-żmien medju u fi żmien twil l-għan huwa li jiġu żviluppati risorsi ta' enerġija ġodda u li jiġġeddu, u trasportaturi ġodda bħall- idroġenu b'kost xieraq u ndaf u li jintegraw tajjeb fil-kuntest ta' provvista u ta' domanda sostenibbli ta' enerġija għal tul ta' żmien għal applikazzjonijiet kemm fissi kif ukoll dawk tat-trasport. Barra dan l-użu kontinwu ta' karburanti kombustibili teħtieġ soluzzjoni, b'kost xieraq, għall-eliminazzjoni ta' CO2. L-għan huwa li jitnaqqas aktar l-effett ta' l-emissjonijiet serra lilhin mid-data stabbilita fi Kyoto ta' l-2010. L-iżvilupp fil-ġejjieni fuq skala kbira ta' dawn it-teknoloġiji ser jiddependi fuq titjib sostanzjali ta' l-ispiża u aspetti oħra tal-kompetittività meta mqabbla mar-risorsi konvenzjonali ta' l-enerġija, fil-kuntest soċjoekonomiku u istituzzjonali ġenerali li fihom huma jkun jintużaw. - Ċelloli kombustibili, inklużi l-applikazzjonijiet tagħhom: dawn jirrappreżentaw teknoloġija emerġenti li mistennija li fi żmien twil, tissostitwixxi l-biċċa l-kbira tas-sistemi ta' kombustjoni attwali fl-industrija, fil-bini u t-trasport fuq l-art, billi dawn huma aktar effiċjenti, in ibiġġsu inqas u jistgћu ikunu orћos: F'dak li jirrigwarda l-prezz, il-mira għal prezz fi żmien twil huija 50 euro/kW għat-trasport fuq l-art u 300 euro/kW għal applikazzjonijiet fissi li servu fit-tul u għal ċelloli kombustibbli/elettrolizzaturi. Ir-riċerka ser tiffoka fuq dan li ġej: tnaqqis fil-kost ta' produzzjoni tal-karburanti kombustibbli u fl-applikazzjonijiet fil bini, it-trasport u produzzjoni deċcentralizzata ta' l-elettriku; materjali avvanzati li għandhom x' jaqsmu ma ċelloli kombustibili ta' temperatura baxxa u għolja għall-applikazzjonijiet imsemmija hawn fuq. - Teknoloġiji ġodda għat-trasportaturi u l-ћażna ta' l-enerġija, partikolarment l-idroġenu: L-għan huw