Fil-verżjoni ppubblikata ta’ din id-deċiżjoni, tħalliet barra xi informazzjoni, skont l-Artikoli 30 u 31 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat-13 ta’ Lulju 2015 li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, rigward in-nuqqas ta’ divulgazzjoni ta’ informazzjoni koperta mis-segretezza professjonali. L-ommissjonijiet huma indikati kif ġej […] VERŻJONI PUBBLIKA Dan id-dokument qed jiġi pprovdut biss għal skopijiet ta’ informazzjoni.

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2021/69

tal-24 ta’ Frar 2020

dwar Għajnuna mill-Istat SA.43549 (2017/C) (ex 2017/FC) (ex 2016/NN) (ex 2015/EO) implimentata mir-Rumanija għal CFR Marfă

(notifikata bid-dokument C(2020) 1115)

(It-test bir-Rumen biss huwa awtentiku)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a),

Wara li appellat biex il-partijiet interessati jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjoni(jiet) imsemmija hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Permezz tal-ittra datata l-24 ta’ Settembru 2015, ir-Rumanija infurmat lill-Kummissjoni li f’Ġunju 2013 hija kkonvertiet f’ekwità dejn pubbliku ta’ RON 1 669 miljun (madwar EUR 363 miljun (2)) dovut minn Societatea Națională de Transport Feroviar de Marfa CFR S.A. (minn hawn ’il quddiem “CFR Marfă”), kumpanija tal-Istat tal-merkanzija bil-ferrovija, lil CFR Infrastructură, amministratur tal-Istat tal-infrastruttura ferrovjarja, u lil diversi korpi tas-sigurtà soċjali u korpi tat-taxxa (3). Abbażi tal-informazzjoni pprovduta mir-Rumanija, il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ każ ex officio dwar il-miżuri favur CFR Marfă, irreġistrat taħt in-numru tal-każ tal-għajnuna mill-Istat SA.43549 (2015/CP).

(2) Permezz tal-ittri datati s-17 ta’ Novembru 2015, is-6 ta’ Lulju 2016, u s-6 ta’ April 2017, il-Kummissjoni talbet informazzjoni dwar il-miżuri favur CFR Marfă. Ir-Rumanija wieġbet bl-ittri datati l-24 ta’ Diċembru 2015, l-10 u l-11 ta’ Awwissu 2016 u t-12 ta’ Mejju 2017. Ir-Rumanija nnotifikat ukoll minn qabel il-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità fil-5 ta’ Ottubru 2016, u n-notifika minn qabel tar-Rumanija ġiet amalgamata mal-każ ex officio ta’ għajnuna mill-Istat imsemmi hawn fuq.

(3) Fis-6 ta’ Marzu 2017, il-Kummissjoni rċeviet ilment formali (“l-Ilment”) mill-Assoċjazzjoni ta’ Operaturi Privati tal-Merkanzija bil-Ferrovija fir-Rumanija (“l-ilmentatur” jew “OPSFPR”, li tfisser Organizația Patronală a Societăților Feroviare Private din Romania) (4), li tirrappreżenta l-interessi ta’ kumpaniji privati li joperaw fil-qasam tat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija fir-Rumanija. L-ilment, flimkien ma’ talba għal aktar informazzjoni teknika, intbagħat lir-Rumanija fis-6 ta’ April 2017. Ir-Rumanija kkummentat dwar l-ilment fit-12 ta’ Mejju 2017.

(4) Fid-19 ta’ Settembru, l-ilmentatur issottometta Addendum għall-Ilment lill-Kummissjoni. Il-verżjoni mhux kunfidenzjali tal-Addendum intbagħtet lir-Rumanija għall-kummenti. Ir-Rumanija wieġbet fis-6 ta’ Ottubru 2017.

(5) Permezz tal-ittra datata t-18 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni infurmat lir-Rumanija li hija kienet iddeċidiet li tagħti bidu għall-proċedura ta’ investigazzjoni formali stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) rigward l-għajnuna.

(6) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tagħti bidu għall-proċedura (minn hawn ’il quddiem “id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ” ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (5). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar l-għajnuna/il-miżura.

(7) Il-Kummissjoni rċeviet l-osservazzjonijiet inizjali mir-Rumanija dwar id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ fl-20 ta’ Frar 2018.

(8) Il-Kummissjoni rċeviet ukoll kummenti mill-partijiet interessati fis-6 ta’ Lulju 2018. Fis-16 ta’ Lulju 2018, il-Kummissjoni bagħtithom lir-Rumanija bl-opportunità ta’ reazzjoni. Ir-Rumanija sostniet l-osservazzjonijiet tagħha dwar il-kummenti tal-partijiet terzi permezz ta’ ittra datata l-14 ta’ Awwissu 2018.

(9) Il-Kummissjoni bagħtet talbiet sussegwenti għal informazzjoni lir-Rumanija, notevolment fl-14 ta’ Novembru 2018 u fil-15 ta’ Marzu 2019, li l-awtoritajiet Rumeni wieġbu għalihom fid-19 ta’ Diċembru 2018, u fis-27 ta’ Ġunju, fid-9 ta’ Lulju, fit-13 ta’ Settembru u fis-6 ta’ Novembru 2019 rispettivament.

(10) Il-Kummissjoni ospitat diversi laqgħat mal-awtoritajiet Rumeni, b’dik l-aktar reċenti fl-24 ta’ Lulju 2019, li warajha r-Rumanija ssottomettiet informazzjoni addizzjonali fit-13 ta’ Settembru 2019.

2. DESKRIZZJONI DETTALJATA TAL-GĦAJNUNA

2.1. Benefiċjarju

(11) CFR Marfă hija 100 % kumpanija tal-Istat b’responsabbiltà limitata (“intrapriża tal-Istat” jew “SoE”) li tipprovdi servizzi ta’ merkanzija bil-ferrovija u li tħaddem terminals multimodali. Ir-Rumanija, bħala l-uniku azzjonist, attwalment timmaniġġja u tissorvelja l-kumpanija (eż. rigward il-baġit annwali tagħha) permezz tal-Ministeru tat-Trasport.

(12) CFR Marfă ġiet inkorporata bħala kumpanija b’ishma konġunti fl-1 ta’ Ottubru 1998, wara r-riorganizzazzjoni ta’ Romanian Railways eżistenti, Societatea Națională Căile Ferate Române (“SNCFR”) (6), kumpanija ferrovjarja integrata vertikalment li mbagħad inqasmet f’ħames kumpaniji indipendenti: CFR Infrastructură (jew CFR SA, il-maniġer tal-infrastruttura, 100 % tal-Istat, minn hawn ’il quddiem “CFR Infrastructură”), CFR Marfă, CFR Călători (l-operatur tal-passiġġieri tal-ferrovija, 100 % tal-Istat), CFR Gevaro (li tipprovdi servizzi marbuta mal-vaguni ristorant u mal-vaguni tal-irqad) u Societatea de Administrare Active Feroviare – SAAF (kumpanija li timmaniġġja l-materjal żejjed fuq ir-roti, li għandu jinbiegħ, jinkera jew jiġi skrappjat).

(13) CFR Marfă tipprovdi servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bil-ferrovija ta’ fost l-oħrajn faħam, siment, prodotti kimiċi, ħbub u żejt, injam, melħ u metalli domestiċi, tħaddem terminals multimodali u tipprovdi servizzi anċillari, bħal servizzi ta’ depot, servizzi tal-fjuwil, u loġistika. Fost il-klijenti prinċipali ta’ CFR Marfă hemm SoEs oħra bħal CE Hunedoara, dawk li kienu produtturi ta’ kimiċi Oltchim, Salrom, u kumpaniji tat-tisħin distrettwali.

(14) Fl-2017, il-merkanzija bil-ferrovija kienet tirrappreżenta 30,2 % mis-suq tat-trasport tal-merkanzija fir-Rumanija, meta mqabbla ma’ 30,7 % fl-2013 u ma’ 24,9 % biss fl-2007 (7). Is-sehem tat-trasport bit-triq kien relattivament ogħla, minn 53,5 % fl-2007 għal 40,3 % fl-2013 u 42,4 % fl-2017, filwaqt li s-sehem tat-trasport fl-ilmijiet navigabbli interni varja minn 25,2 % fl-2007 għal 29 % fl-2013 u għal 27,4 % fl-2017 (8).

(15) Ir-Rumanija tat aċċess għan-network ferrovjarju lil operaturi barranin tal-merkanzija bil-ferrovija fl-1998 (9). Mill-adeżjoni tar-Rumanija mal-UE fl-2007, is-sehem mis-suq ta’ CFR Marfă fis-settur tal-merkanzija bil-ferrovija mkejjel skont il-volum (eluf ta’ tunnellati ta’ merkanzija ttrasportata) naqas b’rata kostanti minn [70-80] % fl-2007 għal [50-60] % fl-2014 u għal [40-50] % fl-2018. Is-sehem mis-suq ta’ CFR Marfă mkejjel skont id-distanza ttrasportata (tunnellati-kilometri) naqas ukoll minn [60-70] % fl-2007 għal [40-50] % fl-2014 u għal [30-40] % fl-2018 (10). Dan jirrappreżenta s-sehem ta’ [5-10] % ta’ CFR Marfă mis-suq totali tal-merkanzija fir-Rumanija, meta mqabbel mas-sehem mis-suq ikkombinat ta’ [10-20] % tal-operaturi privati tal-merkanzija bil-ferrovija (11). Tabella 1 L-iżvilupp tas-sehem mis-suq (merkanzija bil-ferrovija) ta’ CFR Marfă mill-2007 - 2018 Sehem mis-suq (%) 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 (*1) skont il-volum tal-merkanzija ttrasportata CFR Marfă [70-80] [60-70] [50-60] [50-60] [60-70] [50-60] [50-60] [50-60] [50-60] [40-50] [40-50] [40-50] Operaturi oħra tal-merkanzija bil-ferrovija [20-30] [30-40] [40-50] [40-50] [30-40] [40-50] [40-50] [40-50] [50-60] [50-60] [50-60] [50-60] skont id-distanza ttrasportata (tkm) CFR Marfă [60-70] [50-60] [40-50] [40-50] [40-50] [40-50] [40-50] [40-50] [40-50] [30-40] [30-40] [30-40] Operaturi oħra tal-merkanzija bil-ferrovija [30-40] [40-50] [50-60] [50-60] [50-60] [50-60] [50-60] [50-60] [60-70] [60-70] [60-70] [60-70] Sors: Sottomissjoni mir-Rumanija tal-24 ta’ Diċembru 2015; it-Tweġiba tar-Rumanija tat-12 ta’ Mejju 2017, l-Anness 2; it-Tweġiba tar-Rumanija tas-27 ta’ Ġunju 2019, il-punt 29.1.;

(16) Fi żmien id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, madwar 20 operatur tal-merkanzija bil-ferrovija kienu attivi fis-suq Rumen. Il-kompetituri prinċipali ta’ CFR Marfă huma kollha operaturi privati bl-ishma mis-suq li ġejjin (f’termini ta’ tunnellati-kilometri): SC Group Feroviar Roman SA (12) (“GFR”; [20-30] % fl-2012 u [20-30] % fl-2016), SC Unifertrans SA ([5-10] % fl-2012 u [5-10] % fl-2016), SC Cargo Trans Vagon SA ([5-10] % fl-2012 u [0-5] % fl-2016), SC DB Schenker Rail Romania ([5-10] % fl-2012 u [10-20] % fl-2016), SC Transferoviar Grup SA ([0-5] % fl-2012 u [0-5] % fl-2016), u Rail Cargo Carrier Romania ([0-5] % fl-2016) (13). Attwalment l-għadd ta’ trasportaturi attivi fis-suq Rumen tal-merkanzija bil-ferrovija żdied għal 28 (14).

2.2. Id-diffikultajiet finanzjarji ta’ CFR Marfă qabel il-privatizzazzjoni li ma rnexxitx fl-2013

(17) Matul dan l-aħħar deċennju, l-attività kummerċjali ta’ CFR Marfă tnaqqset progressivament. Il-volum tal-merkanzija ttrasportata minn CFR Marfă naqas b’mod kostanti minn […] eluf ta’ tunnellati fl-2007 għal […] eluf ta’ tunnellati fl-2016 (ara t-Tabella 2 hawn taħt). Tabella 2 Il-volum tal-merkanzija ta’ CFR Marfă f’eluf ta’ tunnellati mill-2007 – 2017 skont il-kategorija F’eluf ta’ tunnellati 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Volum tal-merkanzija ttrasportata (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) Sors: Sottomissjoni mir-Rumanija tal-24 ta’ Diċembru 2015; it-Tweġiba tar-Rumanija tat-12 ta’ Mejju 2017, l-Anness 1; it-Tweġiba tar-Rumanija tad-19 ta’ Diċembru 2018, is-Sottotaqsima E, il-Punt 13.

(18) Bit-tnaqqis tal-attività kummerċjali ta’ CFR Marfă, tnaqqas progressivament ukoll l-għadd ta’ impjegati minn 15 992 impjegat f’ekwivalenti full-time (“FTE”) fl-2009 għal 6 508 fl-2014, għal 6 155 fl-2016 u għal 5 717 fl-2018 (ara t-Tabella 3 hawn taħt). Tabella 3 L-impjegati ta’ CFR Marfă f’FTE fl-2009-2018 F’FTE 1999 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Għadd ta’ Impjegati 29 289 15 992 10 813 8 257 9 053 8 767 6 508 6 454 6 155 5 995 5 717 Sors: Sottomissjoni mir-Rumanija tal-24 ta’ Diċembru 2015, it-Tweġiba tar-Rumanija tat-12 ta’ Mejju 2017, l-Anness 1, il-karti tal-bilanċ annwali tal-kumpanija (), it-Tweġiba tar-Rumanija tas-27 ta’ Ġunju 2019, il-Punt 49.

(19) Il-fatturi deskritti fil-Premessi 15 u 16 hawn fuq affettwaw is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ CFR Marfă b’mod avvers. Kif ippreżentat fit-Tabella 4 hawn taħt, CFR Marfă ilha tiffaċċja diffikultajiet finanzjarji għal bosta snin. Tabella 4 Indikaturi finanzjarji ewlenin ta’ CFR Marfă mill-2009–2016 F’miljuni ta’ RON 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Fatturat totali 1 097,30 1 056,10 1 150,00 1 020,60 961,50 954,90 775,94 673,61 EBITDA – 186,60 –97,10 25,10 –41,50 –89,70 17,70 27,56 –43,69 Spejjeż tal-imgħax 31,40 29,40 27,00 23,10 16,00 12,90 8,98 5,62 Total tad-dejn 1 261,60 1 673,40 1 891,20 2 186,60 666,30 720,20 788,25 868,13 Ekwità tal-azzjonisti 93,60 – 343,50 – 471,90 – 904,60 566,20 540,50 405,21 302,00 Kapital azzjonarju sottoskritt 247,33 248,15 251,60 263,96 1 987,54 1 988,35 2 012,12 2 012,12 Ekwità oħra – 153,69 – 591,62 – 723,50 –1 168,58 –1 420,20 –1 447,69 –1 606,91 –1 710,13 — Riżervi ta’ rivalutazzjoni 93,91 120,62 107,98 106,46 114,90 101,99 88,08 88,08 — Riżervi 236,22 253,62 266,15 279,17 293,50 306,36 201,05 201,05 — Qligħ/telf akkumulat – 141,84 – 430,59 –1 004,18 –1 149,12 –1 565,68 –1 828,88 –1 736,85 –1 844,48 — Qligħ/telf annwali – 341,98 – 535,27 –93,45 – 405,09 – 262,92 –27,16 – 159,19 – 154,78 % mill-kapital azzjonarju mitluf – 62 – 238 – 288 – 443 – 71 – 73 – 20 – 15 Proporzjon ta’ Dejn/Ekwità 13,48 –4,87 –4,01 –2,42 1,18 1,33 1,94 2,87 EBITDA/Proporzjon ta’ kopertura tal-imgħax –5,94 –3,30 0,93 –1,80 –5,61 1,37 3,07 –7,77 Sors: Sottomissjoni mir-Rumanija tal-24 ta’ Diċembru 2015; it-Tweġiba tar-Rumanija tat-12 ta’ Mejju 2017, l-Anness 1.

(20) CFR Marfă ilha tagħmel telf mill-2008. (16) It-telf annwali akkumulat fis-snin finanzjarji mill-2009 sal-2012 kien jammonta għal RON 1 149,12 miljun (madwar EUR 250 miljun), li kien il-fattur prinċipali għat-tnaqqis fl-ekwità tal-azzjonisti minn valur pożittiv ta’ RON 93,6 miljun (madwar EUR 20 miljun) fl-2009 għal valur negattiv ta’ RON 904,60 miljun (madwar EUR 197 miljun) fl-2012. L-ekwità tal-azzjonisti qalbet għall-pożittiv fl-2013 b’RON 566,20 miljun (madwar EUR 123 miljun), prinċipalment minħabba konverżjoni ta’ dejn f’ekwità, maqbul mill-Istat (17), ta’ RON 1 669 miljun (madwar EUR 363 miljun). Id-deterjorament kostanti tal-ekwità tal-azzjonisti reġa’ beda fl-2013 (immedjatament wara l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013) u kompla fl-2015 u fl-2016.

(21) Kif deskritt fil-qosor fit-Tabella 5 hawn taħt, CFR Marfă kien diġà kellha livell sinifikanti ta’ dejn fl-2010, li jammonta għal 126 % mill-assi totali. Fl-isfond tas-sitwazzjoni finanzjarja tal-kumpanija li kienet qed tiddeterjora, mill-2010 sal-2012 id-djun ta’ CFR Marfă żdiedu b’madwar 31 % biex laħqu RON 2 186,56 miljun (madwar EUR 475 miljun), jiġifieri 171 % mill-assi totali.

(22) Fl-2012, l-obbligazzjonijiet kurrenti (bid-data ta’ maturità ta’ inqas minn sena) kienu jirrappreżentaw 87 % mill-obbligazzjonijiet totali ta’ CFR Marfă u kienu jikkonsistu minn ammonti pagabbli kummerċjali, ammonti pagabbli tat-taxxa u obbligazzjonijiet oħra (ara t-Tabella 5 hawn taħt). Tabella 5 Stampa ġenerali tad-djun ta’ CFR Marfă mill-2010-2016 F’miljuni ta’ RON 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Proviżjonament 215,72 96,92 61,1 31,69 1,97 2,68 1,55 Teħid b’self fit-tul 324,74 272,82 223,77 169,95 113,23 57,15 — Dħul differit 2,24 2,49 2,23 2,49 1,61 1,73 1,4 Obbligazzjonijiet mhux kurrenti 542,7 372,23 287,1 204,13 116,81 61,56 2,95 Ammonti pagabbli kummerċjali* 556,36 709,55 841,85 301,12 448,10 604,60 731,54 Teħid b’self fil-qosor 97,38 89,06 83,02 67,23 77,55 83,50 81,46 Taxxi 310,86 487,48 631,57 52,15 69,00 14,07 30,79 Obbligazzjonijiet oħrajn 166,13 232,86 343,02 36,30 8,25 24,52 21,39 Obbligazzjonijiet kurrenti 1 130,73 1 518,95 1 899,46 456,80 602,90 726,69 865,18 Total tad-djun 1 673,43 1 891,18 2 186,56 660,93 719,71 788,25 868,13 Total tal-assi (= ekwità + djun) 1 329,96 1 419,28 1 281,94 1 227,16 1 260,21 1 193,47 1 170,12 Sors: Sottomissjoni mir-Rumanija tal-24 ta’ Diċembru 2015; l-applikazzjoni ta’ Kriterju ta’ Investitur Privat (* għall-ammonti pagabbli kummerċjali), Deloitte, id-29 ta’ Marzu 2013; it-Tweġiba tar-Rumanija tat-12 ta’ Mejju 2017, l-Anness 1, ir-rapport finanzjarji ppubblikati fuq is-sit web ta’ CFR Marfă http://www.cfrmarfa.cfr.ro/images/stories/financiar/sit%20fin%20extinse/Situatii%20financiare%20extinse%20la%2031.12.2014.pdf.

(23) Mill-2010 sal-2012, l-ammonti pagabbli kummerċjali ta’ CFR Marfă żdiedu bi 53 % minn RON 562,61 miljun (madwar EUR 122 miljun) għal RON 862,43 miljun (madwar EUR 187 miljun). Il-maġġoranza tal-ammonti pagabbli kummerċjali pendenti ([90-100] % mill-ammonti pagabbli kummerċjali totali fl-2012) tista’ tiġi attribwita għall-SoEs, jiġifieri CFR Infrastructură, Informatica Feroviară (18), CFR Călatori u oħrajn (ara t-Tabella 6 hawn taħt). Tabella 6 Stampa ġenerali tal-ammonti pagabbli kummerċjali ta’ CFR Marfă mill-2010-2016 F’miljuni ta’ RON 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Total tal-ammonti pagabbli kummerċjali 562,61 726,74 862,43 318,72 465,70 607,68 724,17 934,66 991,88 — li minnhom SoEs (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) — li minnhom CFR Infrastructură 412,68 582,77 716,30 213,47 348,65 505,26 623,54 826,09 860,93 % ta’ CFR Infrastructură mit-total tal-ammonti pagabbli kummerċjali 73,35 80,19 83,06 66,98 74,86 83,15 86,10 88,38 86,80 Sors: Is-sottomissjoni mir-Rumanija tas-27 ta’ Ġunju 2019, il-Punt 39 u l-kalkoli tal-Kummissjoni stess ().

(24) Skont l-informazzjoni pprovduta mir-Rumanija, għad-djun arretrati lejn CFR Infrastructură, CFR Marfă kellha tħallas mgħax u penali (ara t-Tabella 7 hawn taħt). Tabella 7 Stampa ġenerali tal-obbligazzjonijiet arretrati (inklużi r-rata tal-imgħax u l-penali) dovuti minn CFR Marfă lil CFR Infrastructură Miljuni ta’ RON 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Ammont arretrat, li minnu 347 515,66 663,96 182,6 314,28 460,57 557,57 777,33 950,08 Rata tal-imgħax u penali (kuljum) għall-% tal-ħlas tard 0,05 0,05 0,05 0,05 0,06 0,05 0,05 0,03 0,03 Imgħax u penali fatturati fl-istess sena (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) % tat-total tad-dejn irrappreżentat minn CFR Infrastructură 30,57 28,08 34,44 34,15 27,65 62,24 61,78 76,57 73,23 Sors: It-Tweġiba tar-Rumanija tas-27 ta’ Ġunju 2019, il-punti 36 u 39.

(25) Id-djun ta’ CFR Marfă lejn il-baġit tal-Istat li jikkonsisti minn ammonti pagabbli tat-taxxa pendenti u pagamenti pendenti tal-kontribuzzjonijiet soċjali (sigurtà soċjali, kontribuzzjoni għall-assigurazzjoni tas-saħħa, kontribuzzjoni għall-fond tal-qgħad u għall-fond speċjali) żdiedu aktar mid-doppju, minn RON 376,21 miljun (madwar EUR 82 miljun) fl-2010 għal RON 838,47 miljun (madwar EUR 183 miljun) fl-2012 (ara t-Tabella 8 hawn taħt).

(26) Fl-istess ħin, il-krediti bankarji privati pendenti ta’ CFR Marfă naqsu minn RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) fl-2010 għal RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) fl-2012 (ara wkoll il-Premessa 191 hawn taħt li tispjega li CFR Marfă pprijoritizzat il-ħlas lura tal-krediti bankarji privati, tas-salarji u tal-fornituri mhux pubbliċi filwaqt li pposponiet il-ħlasijiet lejn il-baġit tal-Istat).

(27) Skont l-awtoritajiet Rumeni, mit-tieni parti tal-2013 ’il quddiem, CFR Marfă ma kellhiex aktar djun arretrati dovuti lill-baġit tal-Istat (ara t-Tabella 8 hawn taħt). Tabella 8 Stampa ġenerali tad-djun arretrati ta’ CFR Marfă (inklużi l-imgħax u l-penali) lejn il-baġit tal-Istat mill-2008 (inklużi l-ANAF, is-CNPP, l-ANOFM u s-CNAS (kontribuzzjoni soċjali)) F’miljuni ta’ RON 2008 2009 2010 2011 2012 (*2) Ġunju 2013 (*3) Wara Ġunju 2013 2014 2015 2016 (*4) 2017 (*5) 2018 Kapital (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) Imgħax fuq il-ħlas tard (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) Penali għall-ħlas tard (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) TOTAL tad-djun arretrati lejn il-baġit tal-Istat 130,2 309,41 376,21 627,4 838,47 1 001,2 0 0 0 0 0 19,9 Sors: It-Tweġiba tar-Rumanija tas-27 ta’ Ġunju 2019, il-Punti 18, 19 u 21; Ukoll l-Anness 4 tal-kummenti tar-Rumanija dwar id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ sottomessi fl-20 ta’ Frar 2018 (“il-Kummenti tar-Rumanija dwar id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ”).

2.3. L-istorja tat-tentattivi ta’ privatizzazzjoni li ma rnexxewx ta’ CFR Marfă u l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità fl-2013

(28) CFR Marfă tinsab fil-lista tal-SoEs immonitorjati mill-Fond Monetarju Internazzjonali (“FMI”) u mill-Bank Dinji (20), u kienet koperta wkoll mill-UE fit-tieni u t-tielet programmi ta’ assistenza finanzjarja għall-Bilanċ tal-Pagamenti (21). Fl-2010, il-kredituri internazzjonali rrakkomandaw li r-Rumanija tipprivatizza l-ishma maġġoritarji f’bosta SoEs, inkluża CFR Marfă, sabiex jitnaqqsu l-ħlasijiet u l-arretrati pendenti li jaffettwaw b’mod negattiv il-baġit tal-Istat tar-Rumanija.

(29) Skont informazzjoni disponibbli pubblikament, ir-Rumanija kienet ilha mill-inqas mill-2007 bil-ħsieb li tipprivatizza lil CFR Marfă (22). F’Ittra ta’ Intenzjoni datata s-16 ta’ Ġunju 2010, ir-Rumanija ddikjarat li hija għadha impenjata għall-privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă fl-2011 (23).

(30) Fid-dawl tal-impenji magħmula mir-Rumanija permezz tal-Ittra ta’ Intenzjoni u tal-Memorandum ta’ Qbil Tekniku ffirmat mal-FMI u fl-istess ħin mal-UE (24), ir-Rumanija approvat l-istrateġija ta’ privatizzazzjoni għal sehem maġġoritarju (51 %) f’CFR Marfă permezz tad-Deċiżjoni tal-Gvern Nru 46 tal-13 ta’ Frar 2013.

(31) Skont informazzjoni disponibbli pubblikament, fil-5 ta’ April 2013, il-Ministeru tat-Trasport Rumen ippubblika avviż dwar il-bejgħ tas-sehem ta’ 51 % f’CFR Marfă bi prezz inizjali ta’ RON 797 miljun (madwar EUR 173 miljun) (25). Sat-8 ta’ Mejju 2013, ir-Rumanija rċeviet tliet offerti għall-ishma ta’ CFR Marfă minn OmniTRAX Inc. ibbażata fl-Istati Uniti, minn GFR u minn konsorzju ta’ Transferoviar Grup u Donau-Finanz (26). Fil-15 ta’ Mejju 2013, ir-Rumanija ħabbret li t-tliet applikazzjonijiet kollha ġew rifjutati u li kienet se terġa’ tagħti bidu għall-proċess ta’ privatizzazzjoni (27).

(32) Fis-17 ta’ Mejju 2013, ir-Rumanija ppubblikat notifika dwar il-bejgħ tal-ishma ta’ CFR Marfă fil-midja internazzjonali, nazzjonali u lokali, kif ukoll fuq is-siti web tal-Ministeru tat-Trasport u ta’ CFR Marfă. L-investituri potenzjali ġew mistiedna jesprimu l-interess tagħhom fl-akkwist tas-sehem maġġoritarju (51 %) f’CFR Marfă sat-23 ta’ Mejju 2013.

(33) Fit-23 ta’ Mejju 2013, l-espressjonijiet ta’ interess sottomessi li kienu jinkludu dokumenti ta’ prekwalifikazzjoni kienu ġew ivvalutati u ġiet stabbilita lista qasira ta’ offerenti prekwalifikati. L-offerenti fil-lista qasira, il-konsorzju Transferoviar Grup u Donau-Finanz, GFR u OmniTRAX Inc., ġew innotifikati permezz ta’ ittra datata t-23 ta’ Mejju 2013.

(34) Bejn l-24 ta’ Mejju 2013 u l-20 ta’ Ġunju 2013, l-offerenti prekwalifikati rċevew aċċess għall-kamra għall-ħażna tad-data li ppermettitilhom li jwettqu d-diliġenza dovuta. L-offerenti prekwalifikati ġew mistiedna wkoll jissottomettu offerti preliminari mhux vinkolanti sal-5 ta’ Ġunju 2013 u offerti vinkolanti sal-20 ta’ Ġunju 2013. Skont informazzjoni disponibbli pubblikament, wara li l-offerenti prekwalifikati rtiraw mit-tranżazzjoni, GFR baqgħet l-uniku offerent sal-iskadenza tal-20 ta’ Ġunju 2013, u offriet madwar EUR 202 miljun għas-sehem ta’ 51 % u wegħdet investimenti ulterjuri li jammontaw għal madwar EUR 201,4 miljun (28).

(35) Sadanittant, fit-12 ta’ Ġunju 2013 ir-Rumanija kkonvertiet f’ekwità RON 1 669 miljun (madwar EUR 363 miljun) fi djun ta’ CFR Marfă lejn CFR Infrastructură u lejn il-baġit tal-Istat (fl-għamla tal-ammonti pagabbli tas-sigurtà soċjali u tat-taxxa) (29).

(36) Ir-Rumanija pprevediet l-approvazzjoni tat-termini u l-kundizzjonijiet prinċipali tal-ftehim dwar il-bejgħ u x-xiri tal-ishma bejn il-25 ta’ Ġunju 2013 u l-1 ta’ Awwissu 2013, biex b’hekk kellha l-għan li t-tranżazzjoni ssir f’Ottubru 2013. Madankollu, GFR ma ħallsitx il-prezz tax-xiri qabel l-iskadenza stabbilita, u l-privatizzazzjoni ma rnexxitx.

(37) Żewġ offerenti oħra – OmniTRAX u l-konsorzju ta’ Transferoviar Group u Donau-Finanz –, li kienu esprimew l-interess tagħhom li jixtru lil CFR Marfă fl-2013, minbarra GFR, irtiraw mill-offerta. Sussegwentement, kif ġie rifless f’diversi stqarrijiet għall-istampa tal-Gvern, kienu previsti pjanijiet oħra ta’ privatizzazzjoni iżda l-ebda wieħed minnhom ma ġie implimentat fl-aħħar mill-aħħar (pereżempju, fl-2015 tħabbret privatizzazzjoni permezz tal-IPO iżda l-proġett ġie abbandunat) (30).

2.4. Is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ CFR Marfă wara l-privatizzazzjoni li ma rnexxitx

(38) Fl-2013, id-dejn totali ta’ CFR Marfă naqas b’mod sinifikanti bis-saħħa tal-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità, iżda mbagħad reġa’ żdied immedjatament wara. Wara li l-privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă ma rnexxitx, id-dejn totali baqa’ jiżdied b’mod kostanti: b’9 % fl-2014 u fl-2015, meta laħaq RON 788,25 miljun (madwar EUR 171 miljun), u b’10 % fl-2016, meta laħaq RON 868,13 miljun (madwar EUR 189 miljun, ara t-Tabella 4 hawn fuq). Id-dejn globali kompla jiżdied b’mod stabbli fis-snin sussegwenti u laħaq RON 1 214,66 miljun (madwar EUR 264 miljun) fl-2018, li jikkorrispondi għal żieda ta’ 20 % meta mqabbel ma’ dejn ta’ RON 1 013,13 miljun (madwar EUR 220 miljun) fl-2017 (31).

(39) Barra minn hekk, wara l-privatizzazzjoni li ma rnexxitx, l-obbligazzjonijiet kurrenti ta’ CFR Marfă komplew jiżdiedu bi 32 %, 21 % u 19 % fl-2014, fl-2015 u fl-2016 rispettivament, li jikkostitwixxu l-biċċa l-kbira mid-djun (92 % fl-2015 u 99,7 % fl-2016, ara t-Tabella 5 hawn fuq), filwaqt li l-ammonti pagabbli kummerċjali ta’ CFR Marfă żdiedu b’mod kostanti minn RON 251,34 miljun (madwar EUR 55 miljun) fl-2013 għal RON 731,54 miljun (madwar EUR 159 miljun) fl-2016, għal darb’oħra bil-maġġoranza (90 % fl-2016) ta’ dawn l-ammonti pagabbli kummerċjali jkunu attribwibbli lill-SOEs. B’mod partikolari, l-ammonti pagabbli kummerċjali ta’ CFR Marfă lil CFR Infrastructură kważi ttriplikaw minn RON 213,47 miljun (madwar EUR 46 miljun) fl-2013 għal RON 623,5 miljun (madwar EUR 135,5 miljun) fl-2016 (ara t-Tabelli 5 u 6 hawn fuq).

(40) Wara ftit titjib fl-2014 (telf operatorju ta’ RON 27,16 miljun (madwar EUR 6 miljun) fl-2014 meta mqabbel ma’ telf ta’ RON 262,92 miljun (madwar EUR 57 miljun) fl-2013), is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ CFR Marfă kompliet tiddeterjora. Telf ta’ RON 159,19 miljun (madwar EUR 35 miljun) u ta’ RON 154,78 miljun (madwar EUR 34 miljun) ġie irreġistrat fl-2015 u fl-2016 rispettivament. L-ekwità tal-azzjonisti ta’ CFR Marfă reġgħet naqset b’47 %, jiġifieri minn RON 566,2 miljun (madwar EUR 123 miljun) fl-2013 għal RON 302 miljun (madwar EUR 66 miljun) fl-2016 (ara t-Tabella 4 hawn fuq).

(41) Id-diffikultajiet finanzjarji ta’ CFR Marfă jridu jitqiesu f’kuntest usa’ ta’ fatturi ta’ influwenza, minbarra żieda fil-kompetizzjoni minn trasportaturi privati (nazzjonali u barranin) tal-merkanzija bil-ferrovija u minn mezzi oħra ta’ trasport. Skont ir-rapporti disponibbli pubblikament, dawn il-fatturi addizzjonali jinkludu b’mod partikolari ġestjoni skorretta, nuqqas ta’ trasparenza u ta’ akkontabbiltà, spejjeż enormi, xogħol b’lura sinifikanti minn kuntratti ma’ SoEs oħra (li xi wħud minnhom jinsabu f’diffikultà huma wkoll), materjal skadut fuq ir-roti, maniġers li jitilqu mill-kumpanija u li jmorru jaħdmu ma’ kompetituri diretti, kif ukoll korruzzjoni li allegatament lill-kumpanija tiswilha ammonti sinifikanti ta’ riżorsi finanzjarji (miljuni ta’ euro) jew kuntratti importanti ma’ klijenti, kif irrappurtat mill-istampa (32) (33) u f’diversi komunikazzjonijiet uffiċjali għall-aġenziji Statali rilevanti (34).

2.5. Kamp ta’ applikazzjoni tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali

(42) Fit-18 ta’ Diċembru 2018, il-Kummissjoni tat bidu għal proċedimenti formali rigward il-ħames miżuri ta’ appoġġ: Miżura 1 : In-nuqqas ta’ infurzar tad-djun dejjem jiżdiedu b’mod kostanti lejn l-Istat (djun tas-sigurtà soċjali u taxxi pendenti) minn mill-inqas l-2010 sal-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013 (il-Miżura 3 hawn taħt), li kkonvertiet id-djun arretrati kollha ta’ CFR Marfă lejn l-Istat f’ekwità ta’ CFR Marfă; Miżura 2 : In-nuqqas ta’ infurzar tad-djun ta’ CFR Marfă dejjem jiżdiedu b’mod kostanti lejn CFR Infrastructură minn mill-inqas l-2010 sal-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013 (il-Miżura 3 hawn taħt), li kkonvertiet 85 % mid-djun arretrati ta’ CFR Marfă lejn CFR Infrastructură f’ekwità ta’ CFR Marfă; Miżura 3 : Konverżjoni ta’ dejn f’ekwità li jammonta għal RON 1,669 miljun (madwar EUR 363 miljun) fl-2013; Miżura 4 : In-nuqqas ta’ infurzar kontinwu tad-djun dovuti lill-Istat (djun tas-sigurtà soċjali u taxxi pendenti) wara l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013; Miżura 5 : In-nuqqas ta’ infurzar tad-djun ta’ CFR Marfă lejn CFR Infrastructură li baqgħu jiżdiedu b’mod kostanti wara l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013.

(43) Fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, il-konklużjoni preliminari tal-Kummissjoni kienet li l-miżuri deskritti hawn fuq kienu jinkludu riżorsi tal-Istat u kienu imputabbli għall-Istat. Barra minn hekk, minħabba l-probabbiltà baxxa li kwalunkwe operatur privat razzjonali kien jipprovdi tali miżuri lil CFR Marfă, il-Kummissjoni adottat il-fehma preliminari li l-miżuri taw lil CFR Marfă vantaġġ mhux dovut; dan il-vantaġġ ikun selettiv, billi CFR Marfă kienet l-unika benefiċjarju tiegħu.

(44) Il-Kummissjoni osservat ukoll li l-miżuri aktarx jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri billi CFR Marfă kienet f’kompetizzjoni ma’ trasportaturi oħra tal-merkanzija bil-ferrovija minn Stati Membri oħra. Il-miżuri ppermettew li CFR Marfă tkompli topera sabiex hija ma kellhiex għalfejn tiffaċċa, bħal kompetituri oħra, il-konsegwenzi li normalment jirriżultaw mir-riżultati finanzjarji ħżiena tagħha.

(45) Abbażi ta’ dawn ta’ hawn fuq, il-fehma preliminari tal-Kummissjoni kienet li kien jidher li l-miżuri jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) TFUE.

(46) Il-Kummissjoni esprimiet ukoll xi dubji dwar il-kompatibbiltà tal-miżuri, b’mod partikolari billi l-awtoritajiet Rumeni ma pprovdewx raġunijiet possibbli għall-kompatibbiltà. Il-fehma preliminari tal-Kummissjoni kienet li CFR Marfă setgħet titqies bħala impriża f’diffikultà skont it-tifsira tal-Linji Gwida tal-2004 u tal-2014 dwar l-Għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (“il-Linji Gwida R&R”) (35), fost l-oħrajn minħabba l-fatt li l-kumpanija kienet qed tissodisfa l-kundizzjonijiet biex titqiegħed taħt insolvenza minn mill-inqas l-2010.

(47) Madankollu, il-kriterji għal għajnuna kompatibbli għas-salvataġġ u r-ristrutturar stabbiliti fil-Linji Gwida R&R ma ġewx rispettati mill-ebda waħda mill-miżuri. B’mod partikolari, fin-nuqqas ta’ pjan ta’ ristrutturar innotifikat (l-awtoritajiet Rumeni ma ddikjarawx l-eliġibbiltà tal-miżuri bħala għajnuna għar-ristrutturar), il-Kummissjoni la setgħet tivvaluta l-komponenti meħtieġa tar-ristrutturar, inklużi l-miżuri ta’ investiment u ta’ modernizzazzjoni, u lanqas ma setgħet tevalwa jekk dawn il-miżuri jkunux kapaċi jirrestawraw il-vijabilità fit-tul tal-kumpanija, u jinżammu f’minimu, sabiex jiġu evitati distorsjonijiet mhux dovuti fil-kompetizzjoni. Fl-aħħar nett, ma kienx hemm miżuri ta’ kumpens sinifikanti proposti mill-awtoritajiet Rumeni.

(48) Barra minn hekk, billi l-miżuri ngħataw bi ksur tal-obbligi ta’ notifika u moratorju stabbiliti fl-Artikolu 108(3) TFUE, il-Kummissjoni osservat li kien jidher li jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat illegali. Fin-nuqqas ta’ notifika dwar il-pjan ta’ ristrutturar, u minħabba li l-imġiba tal-kredituri pubbliċi ma kinitx tikkonforma mal-prinċipju tal-operatur privat f’ekonomija tas-suq (“MEO”), filwaqt li ma ġewx issodisfati r-rekwiżiti tal-Linji Gwida applikabbli għall-Għajnuna għas-Salvataġġ u r-Ristrutturar tal-2004 u l-2014, dawn il-ħames miżuri ma setgħux jiġu ddikjarati bħala kompatibbli mas-suq intern.

3. KUMMENTI DWAR ID-DEĊIŻJONI TA’ FTUĦ

3.1. Osservazzjonijiet minn partijiet interessati

(49) L-ilmentatur issottometta l-osservazzjonijiet tiegħu dwar id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ qabel l-iskadenza legali, u qabel mas-sejbiet tal-Kummissjoni fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ. B’mod partikolari, l-ilmentatur ipprovda aktar kummenti dwar żewġ aspetti msemmija fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, jiġifieri dwar l-argument tar-Rumanija li CFR Marfă hija kumpanija ta’ “importanza strateġika”, u dwar l-affermazzjonijiet tar-Rumanija li CFR Infrastructură ma ħelsitx lil CFR Marfă mid-dejn tagħha u li fil-fatt ħadet passi sodi lejn l-infurzar tal-pretensjonijiet tagħha fuq CFR Marfă bejn l-2013 u l-2017.

(50) L-ewwel nett, l-ilmentatur isostni li, għall-kuntrarju tal-affermazzjoni tar-Rumanija, CFR Marfă mhijiex “ta’ importanza strateġika” għas-settur tat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija fir-Rumanija.

(51) L-ilmentatur, li jirrappreżenta assoċjazzjoni ta’ operaturi tal-merkanzija bil-ferrovija, iqis li huwa skorrett li jingħad li CFR Marfă hija l-unika operatur li għandu r-riżorsi u l-kapaċità organizzazzjonali biex jaġixxi f’każ ta’ kriżijiet, u jagħti l-eżempju ta’ mill-inqas 10 trasportaturi li jittrasportaw firxa wiesgħa ta’ merkanzija (36), u li għalhekk huma komparabbli ma’ CFR Marfă f’termini ta’ riżorsi.

(52) Rigward it-trasport ta’ merkanzija militari, l-ilmentatur isostni li kwalunkwe operatur privat jista’ japplika għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjon speċjali bħal dik miżmuma minn CFR Marfă. In-nuqqas ta’ interess għall-applikazzjoni ta’ tali awtorizzazzjoni, fil-fehma tal-ilmentatur, huwa dovut għad-domanda limitata għal dawn is-servizzi tat-trasport.

(53) It-tieni nett, l-ilmentatur iqis li l-ebda waħda mill-pretensjonijiet ippreżentati mir-Rumanija, li skonthom id-djun ta’ CFR Marfă ġew infurzati mill-Istat, ma hija vera.

(54) Minn naħa waħda, filwaqt li l-ilmentatur jirrikonoxxi li CFR Infrastructură tat bidu għal ċerti proċeduri biex tirkupra porzjon mid-dejn ta’ CFR Marfă relatat mat-taxxa għall-użu tal-infrastruttura (“IUT”), huwa josserva li ġiet infurzata parti biss mill-ammont totali tad-dejn. Speċifikament, filwaqt li CFR Infrastructură kellha titoli infurzabbli (mandati ta’ sekwestru, jiġifieri ordnijiet li jeħtieġu li partijiet terzi li għandhom jagħtu flus lil CFR Marfă jittrasferixxu l-ħlasijiet tad-dejn tagħhom lil CFR Infrastructură) f’ammont ta’ RON […] (madwar EUR […] miljun), ġew infurzati biss RON […] (madwar EUR […] miljun) (37) (mid-djun arretrati totali li jammontaw għal mhux inqas minn RON […] (madwar EUR […] miljun)).

(55) L-ilmentatur isostni wkoll li mis-sottomissjoni tal-Ilment lill-Kummissjoni f’Marzu 2017, l-ammont tad-dejn mit-taxxi għall-użu tal-infrastruttura dovuti minn CFR Marfă lil CFR Infrastructură kompla jiżdied b’mod kostanti, iżda CFR Marfă kompliet tuża n-network tat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija CFR Infrastructură.

(56) L-ilmentatur jikkwota żewġ dokumenti li jappoġġaw din il-fehma: (a) In-Nota tal-Bord tad-Diretturi ta’ CFR Marfă maħruġa fit-23 ta’ Marzu 2018 li tiddikjara li d-dejn IUT ta’ CFR Marfă lil CFR Infrastructură kien ta’ RON […] (madwar EUR […] miljun), li jikkonsisti minn RON […] (madwar EUR […] miljun) f’dejn prinċipali u RON […] (madwar EUR […] miljun) fl-għamla ta’ penali (38). (B) Ittra indirizzata lil CFR Marfă mid-Diviżjoni Legali ta’ CFR Infrastructură fis-26 ta’ Marzu 2018 li fiha CFR Infrastructură stmat li d-dejn ta’ CFR Marfă lil CFR Infrastructură kien ta’ RON […] (madwar EUR […] miljun), li minnu ammont ta’ RON […] (madwar EUR […] miljun) kien arretrat (39).

(57) Għalhekk, l-ilmentatur iqis li minkejja n-nuqqas ta’ ħlas u l-akkumulazzjoni tad-dejn IUT kontinwi, CFR Marfă kompliet tuża l-infrastruttura tal-binarji għat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija mmaniġġjata minn CFR Infrastructură mingħajr xkiel, u għalhekk ibbenefikat minn aktar għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, l-ilmentatur jispjega li CFR Infrastructură ikkonfermat espressament li CFR Marfă għandha tkun tista’ twettaq l-attivitajiet kummerċjali tagħha u li ma kinitx se tieħu miżuri li jwasslu għall-imblukkar tal-attivitajiet ta’ CFR Marfă (40). Speċifikament, f’ittra lil CFR Marfă, CFR Infrastructură tispjega li fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, aħna nuru li matul dawn il-proċeduri CNCF “CFR” SA qieset is-sitwazzjoni tad-debitur u pproċediet biex tirkupra d-djun pendenti f’qafas legali, mingħajr ma mblokkat l-attività kummerċjali ta’ SNTFM “CFR Marfă” SA.

(58) Min-naħa l-oħra, l-ilmentatur jisħaq li d-dikjarazzjoni tar-Rumanija kkwotata fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ li, mill-2017, CFR Marfă ma kellhiex aktar dejn fil-konfront tal-baġit tal-Istat hija kemm qarrieqa kif ukoll skorretta. L-ilmentatur josserva li CFR Marfă għadha topera fis-suq u, għalhekk, qed tkompli takkumula d-djun lejn il-baġit tal-Istat b’mod kostanti.

(59) L-ilmentatur isemmi wkoll nota minn CFR Marfă fejn il-kumpanija tirrikonoxxi li “mhijiex kapaċi tħallas id-djun attwali lill-impjegati, lill-baġit tal-Istat u lill-fornituri, u b’mod speċjali ma tistax tipparteċipa, fid-29 ta’ Marzu 2018, f’żewġ offerti prinċipali għat-trasport biex jinkiseb l-introjtu meħtieġ għall-attività tal-kumpanija. Iż-żewġ offerti huma [Oltenia Power Complex] u [SALROM Salt National Company].” (41)

(60) Fl-aħħar nett, l-ilmentatur itenni l-fehmiet tiegħu li huma diġà ppreżentati fl-Addendum tal-Ilment datat it-12 ta’ Settembru 2017 dwar l-effetti negattivi tal-għajnuna, jiġifieri li (i) l-għajnuna kellha effetti distorsivi serji fuq il-kompetizzjoni fis-suq Rumen liberalizzat tal-merkanzija bil-ferrovija billi ffavorixxiet lil CFR Marfă aktar mill-kompetituri tagħha; (ii) l-għajnuna wasslet għal deterjorament serju tal-istat tal-infrastruttura ferrovjarja fir-Rumanija, u li (iii) dawn id-distorsjonijiet huma aggravati mill-ksur tad-dritt tal-akkwist pubbliku mill-Istat Rumen b’relazzjoni mal-għoti diskriminatorju ta’ kuntratti tas-settur pubbliku tal-merkanzija bil-ferrovija lil CFR Marfă. Fir-rigward ta’ dawn il-punti tal-aħħar, l-ilmentatur jirrikonoxxi li dawn il-kwistjonijiet ma jaqgħux taħt il-kompetenza ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat mill-Kummissjoni.

(61) Fl-aħħar nett, fl-osservazzjonijiet tiegħu dwar id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, l-ilmentatur jenfasizza li d-durata tad-diversi miżuri ta’ għajnuna kienet konsiderevolment itwal u li l-għajnuna għandha effett distorsiv partikolari fuq l-operaturi privati tal-merkanzija bil-ferrovija fir-Rumanija. Għalhekk, huwa jitlob li l-Kummissjoni tordna sospensjoni tal-għoti ta’ għajnuna mill-Istat lil CFR Marfă fl-għamla tan-nuqqas ta’ ħlas lura tat-taxxa għall-użu tal-infrastruttura u tad-djun akkumulati lejn il-baġit tal-Istat (jiġifieri l-Miżuri 4 u 5).

3.2. Kummenti mir-Rumanija

(62) Ir-Rumanija tqis li l-ebda waħda mill-miżuri ddefiniti fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tagħti bidu għall-proċedura ta’ investigazzjoni formali ma tirrappreżenta għajnuna mill-Istat inkompatibbli, u tressaq għadd ta’ raġunijiet. L-ewwel nett, bħala kumment ġenerali, ir-Rumanija tipprovdi argumenti li l-attivitajiet imwettqa minn CFR Marfă huma ta’ interess strateġiku għall-Istat. It-tieni nett, il-kummenti tar-Rumanija dwar kull waħda mill-miżuri soġġetti għad-Deċiżjoni ta’ Ftuħ kif mogħtija fil-qosor hawn taħt fis-Sottotaqsimiet 3.2.3 sa 3.2.5.

3.2.1. Il-kummenti tar-Rumanija dwar l-importanza strateġika ta’ CFR Marfă u l-applikabbiltà tal-Artikolu 107(1) TFUE

(63) Ir-Rumanija ssostni li CFR Marfă hija kumpanija kummerċjali ta’ interess strateġiku għall-Istat li, minbarra li tikkompeti fuq suq tal-merkanzija bil-ferrovija ma’ operaturi privati tal-merkanzija bil-ferrovija, twettaq ukoll attivitajiet relatati mal-ħtiġijiet ta’ difiża tal-pajjiż u mas-sħubija tiegħu fin-NATO, kif ukoll tinvolvi lilha nfisha fit-trasport ta’ materjali strateġiċi f’setturi ta’ importanza kbira għall-ekonomija, għas-settur tal-enerġija u għas-setturi soċjali tal-pajjiż.

(64) Ir-Rumanija targumenta li CFR Marfă għandha l-obbligi li ġejjin relatati mal-ħtiġijiet ta’ difiża tal-pajjiż (42): (i) Li tipparteċipa, flimkien ma’ partijiet ikkonċernati responsabbli oħra, fl-abbozzar u fl-implimentazzjoni tal-pjan ta’ mobilizzazzjoni; (ii) Li tiżgura r-riżervi u l-kapaċitajiet meħtieġa (materjal fuq ir-roti, laneċ, persunal, eċċ.) biex jitwettqu l-kompiti ta’ mobilizzazzjoni. Għalkemm dawn ir-riżervi jistgħu jintużaw fl-attività kummerċjali tat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija ta’ CFR Marfă, CFR Marfă hija obbligata tistabbilixxi dawn ir-riżervi f’diversi punti fuq in-network ferrovjarju nazzjonali, u l-awtoritajiet ma joffrux kumpens għal dan. Barra minn hekk, fejn dawn ir-riżervi ma jkunux għadhom meħtieġa għal finijiet kummerċjali minħabba li d-domanda għat-trasport ma tkunx għadha teżisti, dawn ir-riżorsi ma jistgħux jintremew u għandhom jinżammu operazzjonali bi spiża ta’ CFR Marfă, li tkopri l-ispejjeż relatati mid-dħul miksub minn fornimenti oħra ta’ servizzi. L-istima tal-ispejjeż relatati mal-istabbiliment u ż-żamma ta’ dawn ir-riżervi ġiet ipprovduta mir-Rumanija tard ħafna matul il-proċedimenti (43) minħabba l-fatt li l-awtoritajiet pubbliċi ma ħejjewx metodoloġiji ta’ kalkolu f’dan ir-rigward, u minħabba li din l-informazzjoni tkun ikklassifikata bħala sigriet tal-Istat (44). Abbażi tal-informazzjoni pprovduta mir-Rumanija, l-ispejjeż totali stmati biż-żamma ta’ riżervi għall-finijiet ta’ difiża jammontaw għal RON […] miljun (EUR […] miljun) għall-perjodu bejn l-2008 u l-2018, u għal RON […] miljun (EUR […] miljun) għall-perjodu bejn l-2010 u l-2018. (iii) Li tfassal id-dokumenti relatati mas-supplimentazzjoni tal-forza tax-xogħol meħtieġa; (iv) Li tiżgura l-protezzjoni ċivili tal-persunal tagħha stess, tal-passiġġieri u tal-merkanzija fdati lilha għall-finijiet ta’ trasport f’każ ta’ ċirkostanzi speċjali, inklużi diżastri; (v) li twettaq vjeġġi militari (kemm fil-livell tan-NATO kif ukoll f’dak nazzjonali) biex tiżgura l-kontinwità tat-trasport ta’ truppi u materjali militari fi żmien ta’ paċi u f’każ ta’ kriżi, diżastri u gwerra, jew f’ċirkostanzi speċjali oħra, kif ukoll li tipprovdi vaguni, persunal u riżorsi oħra fuq talba tal-Ministeru tad-Difiża Nazzjonali. Dawn l-obbligi jitwettqu minn CFR Marfă abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-protokolli, l-ordnijiet konġunti u l-ftehimiet (45) konklużi bejn il-Ministeru tad-Difiża Nazzjonali u l-Ministeru tat-Trasport, tal-Kostruzzjoni u tat-Turiżmu, kif ukoll skont il-ftehimiet rispettivi bejn ir-Rumanija u n-NATO. Ir-Rumanija stmat il-proporzjon tal-vjeġġi militari f’livell ta’ […] % mill-fatturat annwali ta’ CFR Marfă (46), iżda ma pprovditx kalkolu dettaljat u ġġustifikat tiegħu, għal raġunijiet ta’ segretezza tal-Istat; (vi) Li tinżamm u tiġi żviluppata linja tal-laneċ imfassla biex tkun estensjoni tal-Kuritur Pan-Ewropew IV, bħala mezz ta’ konnessjoni bejn l-Ewropa u l-Asja. Ir-Rumanija ssostni li billi l-linji tal-laneċ li jgħaqqdu lill-Ewropa u lill-Asja permezz tal-port ta’ Constanta mhumiex profittabbli u jikkawżaw telf (47), il-laneċ li jappartjenu għal CFR Marfă ġew stazzjonati fil-port ta’ Constanta u ma pprovdewx attività kummerċjali fil-perjodu 2008-2018. Ir-Rumanija tispjega li l-ispejjeż għall-manutenzjoni tal-laneċ (li huma inklużi fiċ-ċifri pprovduti fil-Punt (ii) tal-Premessa 64 hawn fuq) jammontaw għal RON […] miljun (EUR […] miljun) għall-perjodu 2008-2018, u għal RON […] miljun (EUR […] miljun) għall-perjodu 2010-2018 (48).

(65) Barra minn hekk, ir-Rumanija targumenta li, minbarra l-ħtiġijiet ta’ difiża tal-pajjiż, CFR Marfă għandha wkoll importanza strateġika minħabba li tipprovdi servizzi tat-trasport ta’ faħam u prodotti strateġiċi oħra lill-akbar klijenti industrijali (prinċipalment SOEs bħal Complexul Energetic Oltenia, Complexul Energetic Hunedoara, CET Govora u impjanti oħra li jaħdmu bil-faħam), li jipproduċu ċerti utilitajiet bażiċi bħall-elettriku, it-tisħin u l-misħun. Skont ir-Rumanija, dawn il-vjeġġi normalment jitwettqu abbażi ta’ kuntratti konklużi wara sejħiet għall-offerti, li fihom operaturi privati oħra jipparteċipaw u jikkompetu ma’ CFR Marfă, iżda fi żminijiet ta’ kriżi (eż. kundizzjonijiet tat-temp severi bħal silġ, tempesti tas-silġ, nixfiet) l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jitolbu li dawn il-vjeġġi jitwettqu wkoll barra mill-kuntratti eżistenti. Ir-Rumanija ssostni li l-impjanti idroelettriċi u s-sistemi eoliċi ma għandhomx il-kapaċità meħtieġa biex ikopru d-defiċit tal-elettriku kkawżat minn tnaqqis fil-produzzjoni tal-impjanti tal-enerġija termali, li huma s-sorsi prinċipali tal-elettriku (Complexul Energetic Oltenia waħidha tirrappreżenta 20-30 % mill-produzzjoni tal-elettriku fir-Rumanija). Għalhekk, skont ir-Rumanija, l-iżgurar tal-kontinwità tal-provvista ta’ dawn il-materjali strateġiċi lil dawn il-klijenti industrijali huwa meħtieġ biex jinżammu l-istandards tal-għajxien tal-popolazzjoni u biex jiġi evitat impatt negattiv fuq l-attivitajiet tal-operaturi ekonomiċi, li jagħmel dawn il-vjeġġi kwistjoni ta’ sigurtà nazzjonali, kif ikkorroborat mis-sejbiet tal-Qorti Kostituzzjonali tar-Rumanija fis-Sentenza Nru 91 tat-28 ta’ Frar 2018 (49).

(66) Barra minn hekk, ir-Rumanija tisħaq li l-akkumulazzjoni tad-djun għas-servizzi ta’ vjeġġi strateġiċi mogħtija minn CFR Marfă lill-klijenti industrijali tagħha (prinċipalment SOEs, il-Premessa 65) kienet il-kawża sottostanti għalfejn CFR Marfă akkumulat dejn arretrat lejn l-ANAF. Ir-Rumanija tistma l-ammonti tal-penali u l-imgħax korrispondenti ġġenerati min-nuqqas ta’ ħlas tad-dejn ta’ CFR Marfă lejn l-ANAF biex jikkorrispondu mal-ammont ta’ dejn akkumulat minn dawn l-SOEs għas-servizzi ta’ vjeġġi strateġiċi ta’ CFR Marfă (50).

(67) Ir-Rumanija tosserva wkoll li CFR Marfă u entitajiet pubbliċi oħra għandhom l-obbligu li jipparteċipaw (mingħajr ħlas) f’diversi eżerċizzji (eż. simulazzjonijiet ta’ inċidenti ferrovjarji) organizzati mill-awtoritajiet pubbliċi (bħall-Ispettorat Ġenerali ta’ Emerġenza), u li CFR Marfă pprovdiet riżorsi tat-trasport tal-merkanzija mingħajr l-ebda kumpens monetarju fl-interess ta’/għal ċerti awtoritajiet pubbliċi jew istituzzjonijiet pubbliċi (fl-għamla ta’ kustodja u stokkjar ta’ oġġetti, fost oħrajn għall-Aġenzija Nazzjonali ta’ Riżerva, kiri ta’ tagħmir speċjali għal interventi speċifiċi għall-Kmand Ċentrali tax-Xitwa) (51). Ir-Rumanija ma pprovditx kwantifikazzjoni tal-ispejjeż imġarrba għall-attivitajiet ta’ hawn fuq.

(68) Ir-Rumanija ssostni li CFR Marfă hija l-uniku operatur li għandu l-kapaċitajiet meħtieġa biex jiżgura twettiq xieraq u f’waqtu tal-obbligi msemmija hawn fuq fil-qasam tad-difiża u tas-sigurtà nazzjonali. Konsegwentement, ir-Rumanija targumenta li l-irkupru tad-djun ta’ CFR Marfă permezz ta’ proċedimenti ta’ infurzar, likwidazzjoni immedjata jew il-ftuħ tal-proċedimenti ta’ insolvenza mhuwiex soluzzjoni aċċettabbli, billi dan jista’ jirriżulta f’perjodi ta’ żmien sinifikanti meta r-riżorsi meħtieġa għas-sigurtà nazzjonali u d-difiża tal-pajjiż ma jkunux jistgħu jintużaw (52).

(69) Għalhekk, wara li kkunsidrat id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 107(1) TFUE, l-Artikolu 4 TUE u l-Punt 17 tan-Notifika tal-Kummissjoni Nru 2016/C 262/01 dwar il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat kif imsemmi fl-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“NoA”) (53), ir-Rumanija targumenta li: (a) iċ-ċirkostanzi kollha ta’ hawn fuq jippermettu li l-awtoritajiet Rumeni jieħdu kwalunkwe miżura maħsuba biex tiżgura l-integrità territorjali, iżżomm l-ordni pubbliku u tissalvagwardja s-sigurtà nazzjonali, anke jekk dik il-miżura taffettwa l-kompetizzjoni f’ċertu qasam; (b) kwalunkwe miżura meħuda fl-interess u maħsuba biex tiżgura s-sigurtà nazzjonali, l-integrità territorjali u l-ordni pubbliku, irrispettivament minn jekk titqiesx bħala għajnuna mill-Istat jew le, hija kompatibbli mar-regoli Komunitarji (54).

(70) Fi kliem ieħor, ir-Rumanija tqis li meta adottat il-Miżuri 1-3 u 5 fir-rigward ta’ CFR Marfă bil-ħsieb li tiżgura l-kontinwità ta’ vjeġġi militari u vjeġġi ta’ materjali strateġiċi, kif ukoll biex din twettaq obbligi oħra relatati ma’ finijiet ta’ sigurtà nazzjonali u difiża, ir-Rumanija eżerċitat is-setgħat pubbliċi tagħha, li hija r-raġuni għalfejn l-Artikolu 107(1) TFUE ma jkunx applikabbli bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 TUE u l-Punt 17 tan-NoA.

3.2.2. Il-kummenti tar-Rumanija dwar l-osservazzjonijiet sottomessi mill-ilmentatur dwar l-importanza strateġika ta’ CFR Marfă

(71) Ir-Rumanija ssostni li l-informazzjoni pprovduta mill-ilmentatur ma tagħtix prova li l-operaturi privati għandhom il-kapaċità biex jissostitwixxu lil CFR Marfă fis-swieq tal-vjeġġi strateġiċi u militari għar-raġunijiet li ġejjin

(72) L-ewwel nett, ir-Rumanija tqis li l-fatt li l-operaturi privati mhumiex f’pożizzjoni li jissostitwixxu l-attivitajiet ta’ CFR Marfă huwa sostnut mir-realtà fis-suq. Għal dan il-għan, ir-Rumanija tagħti l-eżempju ta’ sejħa għall-offerti organizzata fl-2014 minn Complexul Energetic Oltenia, fejn offerta mill-konsorzju ta’ tliet operaturi privati (GFR, Unicom Transit u Servtrans Invest) ġiet rifjutata minħabba li l-membri tiegħu ma kellomx il-kapaċitajiet tekniċi u operazzjonali meħtieġa fl-ispeċifikazzjonijiet tal-proċedura ta’ sejħa għall-offerti, minkejja l-offerta finanzjarja aktar vantaġġuża tal-konsorzju. Il-qorti nazzjonali rrifjutat l-appell tal-konsorzju, u kkonfermat il-korrettezza tas-sejbiet dwar in-nuqqas tal-kapaċitajiet tekniċi u operazzjonali tal-membri tal-konsorzju kif meħtieġ mid-dokumenti tal-offerta.

(73) Ir-Rumanija ssostni wkoll li n-nuqqas ta’ interess mill-operaturi privati biex jiġu involuti f’servizzi ta’ vjeġġi militari mhuwiex relatat biss ma’ domanda baxxa ħafna għal dan it-tip ta’ servizz tat-trasport, iżda wkoll għall-fatt li l-vjeġġi militari u rekwiżit rispettiv ta’ reazzjoni rapida għall-ordnijiet għal dawn il-vjeġġi (li għandhom prijorità fuq kwalunkwe vjeġġ privat) jinvolvu riżervi minn diversi riżorsi (eż. materjal fuq ir-roti, laneċ, eċċ.) mifruxa f’diversi punti tan-network ferrovjarju nazzjonali. Skont ir-Rumanija, dan inaqqas l-effiċjenza tal-użu ta’ dawn ir-riżorsi u dan it-tnaqqis fl-effiċjenza mhuwiex rimunerat mill-awtoritajiet, li mhuwiex attraenti għall-operaturi privati. Barra minn hekk, ir-Rumanija tiddikjara li CFR Marfă għandu madwar 93 % mil-flotta nazzjonali tal-vaguni u huwa l-uniku operatur li jista’ jissodisfa l-obbligu li jinżammu r-riżervi ta’ mobilizzazzjoni, filwaqt li l-operaturi privati fil-biċċa l-kbira jużaw vaguni mikrija minn kumpaniji barranin, li ma jistgħux jikkostitwixxu riżervi ta’ mobilizzazzjoni.

(74) Għalhekk, ir-Rumanija tqis li l-operaturi privati ma jistgħux jissostitwixxu lil CFR Marfă fis-suq tal-vjeġġi militari, kif ġie kkorroborat ulterjorment mid-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni tal-2013 mill-Kunsill Suprem tad-Difiża Nazzjonali, li teħtieġ li fil-kuntratt ta’ privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă jiġu inklużi klawsoli li jobbligaw lill-akkwirent li jiżgura l-issodisfar tal-obbligi strateġiċi kollha attwalment imposti fuq CFR Marfă fil-qasam tas-sigurtà nazzjonali u d-difiża (55).

(75) It-tieni nett, ir-Rumanija tisħaq ukoll li l-forniment ta’ servizzi tat-trasport fl-interess tad-difiża nazzjonali jimplika, f’ħafna każijiet, id-divulgazzjoni ta’ informazzjoni sigrieta b’diversi livelli ta’ segretezza, li jfisser li operaturi privati interessati li jfornu dawn is-servizzi tat-trasport ikollhom iżommu ċertifikati ta’ sigurtà industrijali. Madankollu, l-operaturi privati tal-ferroviji bl-ogħla ishma mis-suq fir-Rumanija (membri tal-OPSFPR) aktarx li jiġu mċaħħda minn tali ċertifikat ta’ sigurtà industrijali għall-forniment ta’ vjeġġi strateġiċi u ta’ difiża, minħabba li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti stretti biex jiksbu dawn iċ-ċertifikati. Ir-Rumanija ssemmi bosta raġunijiet possibbli għar-rifjut taċ-ċertifikati lill-membri tal-OPSFPR: (a) azzjonisti jew persuni oħra b’setgħat ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet fil-kumpanija: (1) ġew ikkundannati għal korruzzjoni permezz ta’ sentenza finali (56); (2) ġew akkużati b’korruzzjoni (57); (3) ġew akkużati bl-istabbiliment ta’ grupp kriminali, b’evażjoni tat-taxxa u b’ħasil tal-flus (58); (4) huma ċittadini jew impriżi barranin; (b) l-operaturi inkwistjoni għandhom djun jew irreġistraw telf sinifikanti; (c) l-operaturi jwettqu negozju ma’ entitajiet fi Stati li l-istrateġiji nazzjonali tad-difiża tar-Rumanija, approvati permezz ta’ deċiżjonijiet tal-gvern, jiddeskrivuhom bħala li jippreżentaw riskji għas-sigurtà għar-Rumanija (jiġifieri pajjiżi f’dik li kienet l-Unjoni Sovjetika).

(76) Għalhekk, ir-Rumanija tisħaq li CFR Marfă hija de facto l-uniku operatur fis-suq li għandu l-kapaċità meħtieġa biex iwettaq vjeġġi ta’ materjali strateġiċi u militari, kif ukoll biex iwettaq obbligi oħra relatati mal-finijiet ta’ sigurtà nazzjonali u difiża. Konsegwentement, ir-Rumanija tqis li fid-dawl taċ-ċirkostanzi msemmija hawn fuq, u minħabba r-realtà ta’ kunflitt reċenti qrib il-fruntieri Rumeni (fl-Ukrajna), li minħabba fih l-ammont ta’ vjeġġi militari mwettqa minn CFR Marfă żdied b’aktar minn 5 darbiet meta mqabbel mal-2013, ir-Rumanija hija intitolata tinvoka d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 TUE u l-Punt 17 tan-NoA biex tisħaq li l-Artikolu 107(1) TFUE mhuwiex applikabbli għall-attività kollha ta’ CFR Marfă.

3.2.3. Il-kummenti tar-Rumanija dwar il-Miżuri 1 u 4

(77) Rigward il-Miżura 1, ir-Rumanija ssostni li sabiex jiġu garantiti d-djun fiskali pendenti, l-ANAF tat bidu għal proċedimenti ta’ infurzar. Skont il-liġijiet fis-seħħ mill-2004, is-CNPP (l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Pensjonijiet Pubbliċi), l-ANOFM (l-Aġenzija Nazzjonali tal-Impjieg) u s-CNAS (l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Assigurazzjoni tas-Saħħa) ma jiġbrux direttament il-kontribuzzjonijiet dovuti mill-operaturi ekonomiċi Rumeni u minn persuni oħra; l-unika aġenzija responsabbli għal dan il-kompitu hija l-ANAF, li mbagħad tiddistribwixxi lid-diversi awtoritajiet l-ammonti miġbura f’isimhom (59).

(78) Fir-rigward tad-dejn ta’ CFR Marfă deskritt hawn fuq lejn il-baġit tal-Istat taħt il-Miżura 1 (ara t-Tabella 8), ir-Rumanija ssostni li l-ANAF aġixxiet bħala operatur privat f’ekonomija tas-suq minħabba li kienet qed tikkalkula l-imgħax u l-penali għad-djun arretrati ta’ CFR Marfă dovuti lill-baġit tal-Istat. B’mod partikolari, ir-Rumanija ssostni li r-rati tal-imgħax li ġejjin ġew ikkalkulati fir-rigward tad-djun arretrati ta’ CFR Marfă lejn il-baġit tal-Istat: (i) rata tal-imgħax ta’ 0,1 % kuljum matul il-perjodu tal-1.1.2006-30.6.2010; (ii) rata tal-imgħax ta’ 0,05 % kuljum matul il-perjodu tal-1.7.2010-30.9.2010; (iii) rata tal-imgħax ta’ 0,04 % kuljum matul il-perjodu tal-1.10.2010-28.2.2014 (60). Ir-Rumanija tispjega wkoll li l-ħlas tard tal-obbligazzjonijiet fiskali huwa sanzjonat ukoll b’penali għall-ħlas tard, kif ġej: (i) jekk il-ħlas tal-obbligazzjonijiet tat-taxxa arretrati jsir aktar tard minn 30 jum mid-data ta’ maturità, iżda qabel 90 jum wara d-data ta’ maturità, tiżdied penali għall-ħlas tard ta’ 5 % tal-ammont prinċipali dovut; (ii) wara l-iskadenza ta’ 90 jum mid-data ta’ maturità, tiżdied penali għall-ħlas tard ta’ 15 % tal-ammont prinċipali. Il-ħlas ta’ penali għall-ħlas tard ma jeliminax l-obbligu tal-ħlas tal-imgħax (61).

(79) Barra minn hekk, ir-Rumanija ssostni li l-ANAF kienet qed tipprova tinforza b’mod attiv id-djun ta’ CFR Marfă lejn il-baġit tal-Istat u ħadet għadd ta’ miżuri ta’ infurzar fl-għamla ta’ ordnijiet u sekwestri ta’ kontijiet bankarji, proprjetà mobbli u immobbli ta’ CFR Marfă.

(80) B’mod partikolari, ir-Rumanija ssostni li fl-2009, l-ANAF ħarġet 12-il ordni biex jiġu infurzati d-djun pendenti ta’ CFR Marfă fl-ammont totali ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun). Ir-Rumanija tispjega li ordni hija dokument riċevibbli tat-taxxa li jista’ jiġi infurzat direttament, li jfisser li l-ANAF tista’ tkompli bil-proċedimenti ta’ infurzar mingħajr l-involviment tal-qrati f’każ li d-debitur ma jħallasx l-ammonti pendenti fi ħdan il-perjodu speċifikat fl-ordni. B’mod partikolari, l-ANAF imbagħad tista’ tisforza l-eżekuzzjoni ta’ djun pendenti billi tissekwestra l-assi u l-proprjetà tad-debitur u billi tagħti bidu għall-bejgħ ta’ dawn l-assi u l-proprjetà (62).

(81) Dawn l-ordnijiet ġew segwiti b’sekwestru wieħed tal-kontijiet bankarji ta’ CFR Marfă fl-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), li ġie infurzat u wassal għall-irkupru ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), (63) u minn 22 sekwestru imposti fuq assi immobbli ta’ CFR Marfă b’valur kontabilistiku totali ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) (64). Ir-Rumanija tispjega li s-sekwestru applikat fuq assi mobbli jew immobbli jikkostitwixxi ipoteka legali ta’ dawn l-assi, li jagħti pretensjoni preferenzjali lir-rikavat mill-bejgħ tal-assi ssekwestrati, b’konsegwenzi addizzjonali li d-debitur ma jistax ibigħ l-assi ssekwestrati u jista’ juża l-assi ssekwestrati biss bl-approvazzjoni tal-korp kompetenti (f’dan il-każ – l-ANAF) (65).

(82) Ir-Rumanija ssostni wkoll li fl-2010 u l-2011, l-ANAF ħarġet 24 ordni lil CFR Marfă u tispjega li s-sekwestri fuq id-debituri ta’ CFR Marfă (prinċipalment SOEs) ma ġewx imposti fl-2010 u l-2011 biex jiġi evitat impatt soċjali sinifikanti (66). Ir-Rumanija ssostni wkoll li sa Ġunju 2013, l-ANAF imponiet 200 sekwestru fuq assi mobbli u immobbli ta’ CFR Marfă b’valur kontabilistiku totali ta’ RON […] (madwar EUR […] miljun). Ir-Rumanija mbagħad telabora li minn dawn il-200 sekwestru, 25 sekwestru ġew imposti fuq l-assi mobbli u immobbli ta’ SC de Transport Maritim și de Coastă CFR Ferryboat SA (“CFR Ferryboat”) b’valur kontabilistiku ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), filwaqt li 84 sekwestru ġew imposti fuq l-assi mobbli u immobbli ta’ SC Intreținere și Reparații Vagoane SA (“Wagon Repair and Maintenance SA”) b’valur kontabilistiku ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), li t-tnejn li huma kienu l-kumpaniji li ngħaqdu f’CFR Marfă f’Ġunju 2012 (ara l-Premessa 27) (67).

(83) Mill-91 sekwestru li jifdal, 10 ġew imposti fuq l-assi immobbli ta’ CFR Infrastructură b’valur kontabilistiku ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), u l-81 sekwestru li jifdal ġew imposti (f’Novembru u f’Diċembru 2012) fuq l-assi mobbli u immobbli ta’ CFR Marfă b’valur kontabilistiku ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) (68).

(84) Barra minn hekk, ir-Rumanija ssostni li l-ANAF (69) ħarġet total ta’ 1 440 notifika ta’ sekwestru tal-fondi disponibbli fil-kontijiet bankarji ta’ CFR Ferryboat SA, Wagon Repair and Maintenance SA u CFR Infrastructură, kif ukoll 612-il sekwestru ta’ kontijiet bankarji ta’ partijiet terzi (għall-ammont totali ta’ RON […] miljun, madwar EUR […] miljun).

(85) Ir-Rumanija tispjega wkoll li s-sekwestru tal-assi mobbli (prinċipalment vaguni u lokomottivi) ta’ CFR Marfă b’valur kontabilistiku ta’ RON […] (madwar EUR […] miljun, 95 % mill-valur globali ta’ 81 sekwestru) ġie impost biss fit-28 ta’ Novembru 2012 u mhux qabel minħabba li dawn l-oġġetti mobbli kienu jirrappreżentaw materjal fuq ir-roti u lokomottivi, oġġetti mobbli li jintużaw għall-attivitajiet prinċipali ta’ CFR Marfă li jiġġeneraw id-dħul, u minħabba li CFR Marfă tipprovdi attivitajiet ta’ interess pubbliku nazzjonali, sabiex tipprovdi trasport pubbliku tal-merkanzija u servizzi meħtieġa għad-difiża nazzjonali (70).

(86) Ir-Rumanija ssostni li wara li ġew imposti s-sekwestri fuq l-assi ta’ CFR Marfă, l-ANAF talbet il-valwazzjoni tagħhom u l-bidu tal-proċedura għar-realizzazzjoni tal-assi. Madankollu, ir-realizzazzjoni tal-assi qatt ma bdiet, minħabba li l-mandati tal-eżekuzzjoni fuq id-djun ta’ CFR Marfă ġew riżolti bl-implimentazzjoni tal-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013 (71). Ir-Rumanija tispjega wkoll li l-irkupru tad-djun ta’ CFR Marfă lejn l-ANAF permezz ta’ proċedimenti ta’ infurzar, likwidazzjoni immedjata jew il-ftuħ tal-proċedimenti ta’ insolvenza ma kienx soluzzjoni aċċettabbli minħabba li dan seta’ rriżulta f’perjodi ta’ żmien sinifikanti meta r-riżorsi meħtieġa għas-sigurtà nazzjonali u d-difiża tal-pajjiż ma setgħux jintużaw, li fid-dawl ta’ kunflitti reċenti fir-reġjun dan jista’ potenzjalment jhedded lstat, u għalhekk l-Istat Rumen ma jistax jgħaddi mingħajr strument u riżorsi importanti, li huwa kien taħt obbligu legali li jforni sabiex jeżerċita r-rwol u l-funzjonijiet tiegħu biex jiżgura l-integrità territorjali tiegħu, biex iżomm l-ordni pubbliku u biex jiddefendi s-sigurtà nazzjonali, u li ma jistgħux jiġu sostitwiti fiċ-ċirkostanzi attwali (72).

(87) Rigward il-Miżura 4, ir-Rumanija ssostni li CFR Marfă ħallset bis-sħiħ il-kontribuzzjonijiet tagħha lejn il-baġit tal-Istat bejn l-2013 u l-2017, u li ċ-ċertifikati fiskali maħruġa mill-ANAF f’diversi istanzi f’dan il-perjodu jservu bħala prova li CFR Marfă ma akkumulatx aktar dejn lejn il-baġit tal-Istat f’dan il-perjodu (73).

(88) Speċifikament, ir-Rumanija tispjega li t-Tabella 7 tad-Deċiżjoni ta’ Ftuħ telenka, għall-perjodu 2013-2016, l-obbligazzjonijiet fiskali dovuti eżatt qabel l-għeluq tas-sena finanzjarja, li d-data ta’ maturità tagħha kienet fis-sena sussegwenti. Ir-Rumanija ssostni li għas-snin kollha minn Ġunju 2013, l-ammonti rispettivi dovuti minn CFR Marfă tħallsu fil-bidu tas-sena sussegwenti, jiġifieri sad-data ta’ maturità. Ir-Rumanija ssostni li l-ammonti rispettivi huma elenkati fil-karti tal-bilanċ annwali f’konformità mar-regoli għat-tħejjija tagħhom, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni d-dati tal-bidu u tal-ħlas għal dawk l-obbligi fiskali. Ir-Rumanija tqis li valutazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ ħlas, minn CFR Marfă, tal-obbligi fiskali tagħha abbażi tad-data dwar il-karta tal-bilanċ mhijiex preċiża, u li d-dokumenti li għandhom jitqiesu huma ċ-ċertifikati tat-taxxa maħruġa regolarment mill-ANAF (74). Għalhekk, ir-Rumanija ppreżentat id-data li tikkorrispondi għall-obbligi fiskali u għad-djun oħra lejn il-baġit tal-Istat, kif ġej: Tabella 9 L-obbligi fiskali ta’ CFR Marfă u dejn ieħor dovut lill-baġit tal-Istat wara l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013 (RON miljun) F’miljuni ta’ RON 2013 2014 2015 2016 2017 Obbligi fiskali u dejn ieħor lejn il-baġit tal-Istat (…) (…) (…) (…) (…) Somom li għandhom jiġu rifużi/jiġu rritornati mill-ANAF lil CFR Marfă (…) (…) (…) (…) (…) Nru/data taċ-ċertifikat tat-taxxa 1042215/ 18.12.2013 1356231/ 5.12.2014 107680/ 16.12.2015 90817/ 12.1.2016 78183/ 14.12.2017 Sors: It-Tweġiba tar-Rumanija tad-19 ta’ Diċembru 2018, it-Taqsima E. il-Punt 21.

(89) Ir-Rumanija tispjega li l-obbligi fiskali ta’ CFR Marfă għas-sena 2016 u 2017 kienu s-suġġett ta’ azzjoni legali minn CFR Marfă quddiem il-Qorti tal-Appell f’Bukarest. B’din l-azzjoni, CFR Marfă talbet lill-Qorti tal-Appell biex tannulla d-deċiżjoni tal-ANAF li biha l-ANAF irrifjutat it-talba ta’ CFR Marfă għal tpaċija tad-djun fiskali pendenti ta’ CFR Marfă għas-snin 2016 u 2017 bl-ammonti (RON […] miljun, madwar EUR […] miljun), li l-ANAF ġiet ordnata tħallas lil CFR Marfă bis-Sentenza Ċivili Nru 1011/2015 tal-Qorti tal-Appell, kif ikkonfermata bid-Deċiżjoni Nru 998/30.3.2016 mill-Qorti Suprema ta’ Kassazzjoni u tal-Ġustizzja (75).

(90) Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, ir-Rumanija tqis li bejn l-2013 u l-2017, CFR Marfă ma rreġistratx dejn lejn il-baġit tal-Istat minħabba li l-ANAF għandha tagħmel tpaċija/tagħti rifużjoni tal-ammonti ta’ RON […] miljun u RON […] miljun, li jkunu aktar baxxi mid-dejn rispettiv tal-ANAF lejn CFR Marfă.

(91) Fl-aħħar nett, ir-Rumanija pprovdiet informazzjoni li d-dejn arretrat ta’ CFR Marfă (flimkien mal-imgħax u l-penali) lejn il-baġit tal-Istat laħaq RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) fl-2018, u aktar minn ittrippla għal RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) fit-28 ta’ Marzu 2019 (76). Ir-Rumanija enfasizzat li fir-rigward ta’ dan id-dejn, l-ANAF imponiet 16-il sekwestru fuq l-assi mobbli mhux gravati ta’ CFR Marfă b’valur kontabilistiku ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) u 66 sekwestru fuq l-assi immobbli mhux gravati ta’ CFR Marfă b’valur kontabilistiku ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) (77).

3.2.4. Il-kummenti tar-Rumanija dwar il-Miżuri 2 u 5

(92) Rigward il-Miżuri 2 u 5, ir-Rumanija ssostni l-fehma tagħha li CFR Infrastructură ma eżentax lil CFR Marfă mill-ħlas tad-djun li jikkorrispondu mat-taxxa għall-użu tal-infrastruttura.

(93) Ir-Rumanija tispjega li l-liġi tar-Rumanija ma tippermettix li operatur ferrovjarju jiġi eżentat mill-ħlas tal-IUT, u li CFR Infrastructură ma tagħmilx eċċezzjoni lanqas għal CFR Marfă.

(94) Ir-Rumanija tispjega li hemm tliet forom ta’ penali għan-nuqqas ta’ ħlas tal-IUT mit-trasportaturi, kif ġej: (1) Għal kull servizz, CFR Infrastructură toħroġ fatturi ta’ kull xahar u, meta dawn l-obbligi finanzjarji ma jiġux issodisfati bit-termini maqbula fil-Kuntratt ta’ Aċċess għall-Infrastruttura Ferrovjarja (li jiġi konkluż kull sena), tikkalkula u toħroġ fatturi fuq bażi permanenti, għal kull jum ta’ dewmien, tal-imgħax u l-penali għan-nuqqas ta’ ħlas tal-IUT (l-ewwel forma ta’ penali għan-nuqqas ta’ ħlas tal-IUT). Ir-rata tal-imgħax u l-penali huma speċifikati fit-Tabella 7 (il-Premessa 24). L-istess penali tapplika għall-operaturi kollha tat-trasport tal-merkanzija (u tal-passiġġieri) bil-ferrovija, irrispettivament mis-sjieda tagħhom. (2) Barra minn hekk, minħabba d-dewmien fil-ħlas tal-IUT, CFR Infrastructură ma tagħtix l-iskont ta’ 33 % tal-IUT għall-ferroviji li jiċċirkulaw fi ħdan in-network ta’ CFR, imħaddem minn CFR Marfă, bħalma tagħmel għall-operaturi privati (it-tieni forma ta’ penali). (3) Barra minn hekk, CFR Infrastructură ma taċċettax u ma toħloqx rotot addizzjonali għall-ferroviji soġġett għall-interessi ta’ CFR Marfă u l-klijenti tagħha, bħalma tagħmel għal operaturi privati (it-tielet forma ta’ penali).

(95) F’dan il-kuntest, ir-Rumanija tisħaq li CFR Infrastructură ressqet ukoll azzjonijiet legali fil-konfront ta’ CFR Marfă bl-għan li tinforza d-djun ta’ CFR Marfă mill-2015. B’mod partikolari, ir-Rumanija ssostni li CFR Infrastructură tat bidu għal proċedimenti ta’ arbitraġġ u tilwim rigward l-infurzar tad-djun ta’ CFR Marfă, kif ġej: proċedimenti ta’ arbitraġġ tal-2015 fl-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun); proċedimenti ta’ arbitraġġ u tilwim tal-2016 fl-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun); proċedimenti ta’ arbitraġġ u tilwim tal-2017 fl-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun); proċedimenti ta’ arbitraġġ u tilwim tal-2018 fl-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) (78). Skont ir-Rumanija, 100 % minn dawn l-ammonti ġew aġġudikati favur CFR Infrastructură bid-deċiżjonijiet rispettivi u finali tal-qorti u l-arbitraġġ (79).

(96) Skont ir-Rumanija, wara li kienu nħarġu dawn id-deċiżjonijiet favur tagħha, CFR Infrastructură użat is-servizzi ta’ uffiċjali ġudizzjarji biex tirkupra d-djun aġġudikati, inkluż permezz tal-iffriżar tal-fondi f’kontijiet bankarji u sekwestri fir-rigward ta’ ammonti dovuti lil CFR Marfă mill-klijenti tagħha, kif ukoll permezz ta’ sekwestri tal-proprjetà mobbli u immobbli ta’ CFR Marfă (80).

(97) Ir-Rumanija tispjega wkoll li, fl-2016, CFR Infrastructură kkonkludiet ftehim ta’ skedar mill-ġdid tal-ħlas ma’ CFR Marfă (“il-Ftehim tal-2016 ta’ Skedar mill-Ġdid tal-Ħlas”) fir-rigward tal-ħlas tal-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), li jirrappreżenta l-kapital u l-imgħax li CFR Infrastructură ngħatat fil-proċedimenti ta’ arbitraġġ fl-2015 u fl-2016. Ir-Rumanija tispjega li l-ammont ta’ RON […] miljun ġie rkuprat bis-sħiħ permezz tal-eżekuzzjoni furzata tad-dejn wara li CFR Marfă ma kkonformatx mad-dispożizzjonijiet tal-Ftehim tal-2016 ta’ Skedar mill-Ġdid tal-Ħlas (81).

(98) Skont ir-Rumanija, sa Awwissu 2018 CFR Infrastructură - permezz ta’ miżuri ġudizzjarji u extra-ġudizzjarji - irnexxielha tirkupra minn CFR Marfă aktar minn RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) li minnhom RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) ġew irkuprati fil-perjodu Marzu – Lulju 2018. Barra minn hekk, fis-6 ta’ Diċembru 2018 CFR Infrastructură kkonkludiet ftehim għall-iskedar mill-ġdid tal-ħlas tal-imgħax u l-penali dovuti minn CFR Marfă fl-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun, “il-Ftehim tal-2018 ta’ Skedar mill-Ġdid tal-Ħlas”). Dan il-ftehim fost l-oħrajn jispeċifika li, fid-data tal-4 ta’ Diċembru 2018, ammont totali ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) kien arretrat minn CFR Marfă lejn CFR Infrastructură, li minnu RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) huwa l-ammont mogħti lill-CFR Infrastructură minn seba’ sentenzi tal-qorti ċivili fl-2017, li qed jiġu esegwiti. Minn dan l-ammont ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun), RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) jirrappreżentaw l-imgħax u l-penali. Id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim tal-2018 ta’ Skedar mill-Ġdid tal-Ħlas jispeċifikaw ukoll li l-kapital ta’ RON […] miljun (madwar EUR […] miljun) għandu jkompli jiġi rkuprat permezz tar-realizzazzjoni ta’ sekwestri imposti fuq il-proprjetà mobbli u immobbli ta’ CFR Marfă.

(99) Ir-Rumanija tispjega li l-infurzar permezz tal-attakkament tal-assi ġie applikat biss sakemm CFR Marfă kkonformat mal-obbligi assunti mill-ftehimiet ta’ skedar mill-ġdid, u ssostni li l-Ftehim tal-2018 ta’ Skedar mill-Ġdid tal-Ħlas qed jiġi rispettat minn CFR Marfă (82).

(100) Fil-fehma tar-Rumanija, dan kollu ta’ hawn fuq jikkonferma l-fatt li CFR Infrastructură tapplika miżuri għall-irkupru tad-dejn u li CFR Marfă ma ġiex eżentata mill-ħlas tiegħu (83).

(101) Ir-Rumanija tqis li CFR Marfă ma tirċevix trattament preferenzjali minn CFR Infrastructură u mhijiex, u lanqas ma kienet, eżentata minn xi obbligi legali (84). Ir-Rumanija ssostni li għan-nuqqas ta’ ħlas tat-taxxi għall-użu tal-infrastruttura minn kwalunkwe wieħed mill-operaturi ferrovjarji, CFR SA [CFR Infrastructură] applikat u qed tapplika l-istess penali finanzjarji, u tfakkar li l-penali finanzjarji huma penali għal ħlasijiet tard ikkalkulati u applikati għan-nuqqas ta’ ħlas tal-imposti dovuti fid-data ta’ maturità skont l-istess perċentwal u mingħajr diskriminazzjoni (85). Ir-Rumanija ssostni wkoll li CFR Infrastructură tapplika l-istess miżuri ġudizzjarji u extra-ġudizzjarji biex tirkupra l-ammonti dovuti minn kwalunkwe operatur ferrovjarju (86).

(102) Ir-Rumanija żżid ukoll li n-nuqqas ta’ CFR Infrastructură li tiġbor IUT mingħand CFR Marfă huwa ċirkostanza oġġettiva u konsegwenza tal-fatt li, min-naħa tagħhom, SOEs jew impriżi oħra li fihom l-Istat huwa azzjonist (ħafna minn dawn huma attivi fis-settur tal-enerġija) ma ħallsux id-djun tagħhom lejn CFR Marfă. Ir-Rumanija tispjega li dawn id-djun lejn CFR Marfă huma fl-istess ordni ta’ daqs tal-ammonti dovuti minn CFR Marfă lejn CFR Infrastructură, u li kwalunkwe interruzzjoni tas-servizzi tat-trasport ta’ CFR Marfă xxekkel l-attivitajiet imwettqa minn dawn l-impriżi partikolari, għad-detriment tal-istandards tal-għajxien tan-nies u tal-attivitajiet ekonomiċi f’diversi oqsma. Ir-Rumanija ssostni li CFR Marfă ħadet passi biex tirkupra dawn id-djun f’konformità mad-dispożizzjonijiet legali fil-qasam (87).

(103) Barra minn hekk, ir-Rumanija żżid li mhuwiex possibbli li jiġu imposti miżuri aktar qawwija fuq CFR Marfă (bħal applikazzjoni għall-insolvenza), billi CFR Infrastructură u l-awtoritajiet Rumeni jridu jieħdu inkunsiderazzjoni l-importanza ta’ CFR Marfă u tar-riżorsi tagħha għas-sistema nazzjonali tad-difiża, għas-sigurtà nazzjonali, għas-sikurezza u l-ordni pubbliku, għat-trasport ta’ materjali strateġiċi, għall-ekonomija nazzjonali, u għall-popolazzjoni (88) (ara wkoll is-Sottotaqsima 3.2.1. u 3.2.2. hawn fuq).

(104) Għal dak il-għan, ir-Rumanija tfakkar li l-awtoritajiet Rumeni u CFR Infrastructură jridu jaġixxu skont il-qafas legali applikabbli għad-difiża (89), u jieħdu miżuri li ma jippreżentawx ir-riskju tar-rimi ta’ ċerti riżorsi li jappartjenu għal CFR Marfă (impatt avvers fuq ir-riżorsi meqjusa bħala “riżorsi tal-Istat”) u li ma jaffettwawx il-vjeġġi militari u t-trasport ta’ materjali strateġiċi minn din il-kumpanija strateġika, jew miżuri li jaffettwaw ir-reazzjoni ta’ CFR Marfă f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi (bħax-xitwa tal-2016/2017) (90).

(105) Barra minn hekk, fil-kummenti tagħha tal-14 ta’ Awwissu 2018 bi tweġiba għall-osservazzjonijiet tal-partijiet terzi, ir-Rumanija targumenta wkoll li CFR Infrastructură hija obbligata li ma tiħux miżuri ta’ infurzar li jistgħu jimblukkaw vjeġġi militari u jnaqqsu l-kapaċitajiet ta’ difiża tal-pajjiż skont l-Artikolu 34 tal-Liġi dwar id-Difiża Nazzjonali (91). Ir-Rumanija tikkwota lill-Ministru tat-Trasport tagħha li jgħid li “ma għandniex noqtlu t-tiġieġa li tbid il-bajd” meta tirreferi għar-raġuni għalfejn l-Istat ma għandux jinforza d-djun kollha dovuti minn Marfa lil CFR Infrastructură.

3.2.5. Il-kummenti tar-Rumanija dwar il-Miżura 3

(106) L-ewwel nett, ir-Rumanija tikkontesta li l-Miżura 3 toriġina minn riżorsi tal-Istat. B’mod speċifiku, ir-Rumanija ssostni li t-tliet kundizzjonijiet kumulattivi [tal-Artikolu 107(1) TFUE] ma ġewx issodisfati sabiex il-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità fir-rigward ta’ CFR Marfă tkun tista’ titqies bħala għajnuna mill-Istat, minħabba li l-kundizzjoni skont is-subparagrafu (a) ma ġietx issodisfata billi ma ntnefqux riżorsi tal-Istat u ma ġewx allokati riżorsi mill-baġit tal-Istat (li kieku jfisser li l-Istat ikun ġarrab nefqa baġitarja diretta). Fil-fatt, dawn l-ammonti ma kinux għadhom jirrappreżentaw dħul għall-baġit, li jmur lil hinn mill-formulazzjoni tat-test tat-TFUE. Ir-Rumanija tisħaq li hija aġixxiet bħalma kien jaġixxi sempliċi azzjonist u li kellha l-għan li tikkonsolida l-interessi tagħha stess, mhux li tipprovdi vantaġġ ekonomiku lil ċertu operatur ekonomiku (92).

(107) It-tieni nett, ir-Rumanija ssostni li l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità kienet approvata mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fid-Deċiżjoni tal-Kunsill tiegħu tat-22 ta’ Ottubru 2013 li tipprovdi assistenza finanzjarja prekawzjonarja tal-UE fuq terminu medju lir-Rumanija (93) (“id-Deċiżjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2013”), ikkorroborat mid-dispożizzjonijiet tal-Arranġament ta’ Riżerva prekawzjonarju bejn ir-Rumanija u l-Fond Monetarju Internazzjonali (“FMI”) fl-ammont ta’ SDR 1 751,34 miljun, kif maqbul bl-Ittra ta’ Intenzjoni ffirmata mill-awtoritajiet Rumeni f’Bukarest fit-12 ta’ Settembru 2013, kif approvat bid-Deċiżjoni tas-27 ta’ Settembru 2013 tal-Bord Eżekuttiv tal-FMI (94). Ir-Rumanija tadotta din il-fehma abbażi tal-Anness I tal-Arranġament ta’ Riżerva (95), li jistipula dan li ġej: “Is-sena li għaddiet wettaqna xi riformi importanti relatati mal-SoEs u mas-setturi tal-enerġija u t-trasport. Pereżempju, […], permezz ta’ insolvenza jew likwidazzjoni volontarja ta’ xi ftit kumpaniji, ta’ konverżjonijiet ta’ dejn , u ta’ miżuri ta’ ristrutturar. (enfasi miżjuda) […] Ir-riformi ewlenin fis-setturi tal-enerġija u tat-trasport jinkludu: […] Is-settur tat-trasport: tajna bidu għal ftehim ta’ bejgħ-xiri għall-bejgħ ta’ sehem ta’ 51 % fil-kumpanija tal-merkanzija tal-[I]stat [CFR Marfă] għal RON 905 miljun u ħadna deċiżjoni tal-gvern li tapprova l-ftehim ta’ bejgħ-xiri. Approvajna wkoll skema ta’ eliminazzjoni tal-arretrati f’Ġunju fejn l-arretrati ta’ CFR Marfă se jitnaqqsu b’aktar minn 90 % wara l-konklużjoni tal-bejgħ […].” (96) “Qed nippjanaw ukoll li niffaċilitaw il-ħlas imtejjeb tal-aċċess għall-infrastruttura u tal-imposti tal-elettriku mill-kumpanija tal-Istat għat-trasport tal-passiġġieri u minn CFR Marfă permezz ta’ riformi ta’ dawk l-intrapriżi u biex jitħallsu d-djun pendenti fost it-tliet kumpaniji ferrovjarji prinċipali. Il-miżuri biex titjieb il-prestazzjoni operazzjonali u finanzjarja ta’ dawn il-kumpaniji jistgħu jinkludu: […] –CFR Marfă: Se nissodisfaw l-obbligi tagħna skont il-ftehim ta’ xiri-bejgħ għall-bejgħ maġġoritarju ta’ CFR Marfă u se nagħlqu t-tranżazzjoni (skambju ta’ ħlas għall-ishma) sa nofs Ottubru 2013. F’dan il-kuntest, l-approvazzjoni tal-kontroll tal-fużjoni se tintalab mill-awtorità regolatorja rilevanti. Jekk il-proċess ta’ privatizzazzjoni jiffaċċa ostakli li ma jistgħux jingħelbu, se nerġgħu niftħu l-offerta għall-privatizzazzjoni maġġoritarja ta’ Marfa f’konformità ma’ proċess li jsegwi l-aħjar prattiki internazzjonali”.

(108) Ir-Rumanija tispjega li l-Arranġament ta’ Riżerva msemmi hawn fuq, inkluż l-Anness ikkwotat fil-Premessa 107 hawn fuq, ġie approvat mill-Kunsill tal-UE skont l-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni tiegħu tat-22 ta’ Ottubru 2013, li fost l-oħrajn issemmi kundizzjonijiet speċifiċi tal-politika ekonomika stabbiliti fil-Memorandum ta’ Qbil li jinkludu, fost l-oħrajn, ir-ristrutturar tal-intrapriżi tal-Istat (SOEs), inkluż il-bejgħ ta’ ishma fil-kapital tagħhom, u t-tisħiħ tal-governanza korporattiva tal-SOEs.

(109) Ir-Rumanija ssostni li l-Kunsill tal-UE mhux biss approva l-privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă u l-miżura ta’ konverżjoni ta’ dejn f’ekwità favur tagħha, iżda li l-Kummissjoni Ewropea mmonitorjat b’mod permanenti l-proċess ta’ privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă.

(110) B’mod partikolari, f’konnessjoni mal-monitoraġġ tal-Kummissjoni, ir-Rumanija ssemmi r-rapport tal-Kummissjoni “Il-Programm għall-Bilanċ tal-Pagamenti. Ir-Rumanija, 2013-2015” li, fost l-oħrajn jippreżenta dak l-istatus tal-proċess ta’ privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă, inkluża l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità. B’mod partikolari, skont ir-rapport ikkwotat, il-privatizzazzjoni, fost l-oħrajn, kieku ttaffi t-tħassib b’konverżjoni ta’ dejn f’ekwità mwettqa f’Ġunju 2013, qabel it-tentattivi ta’ privatizzazzjoni ta’ Ottubru 2013 li ma rnexxewx (97).

(111) It-tielet nett, ir-Rumanija ssostni li l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tissodisfa t-test standard tal-operatur f’ekonomija tas-suq u ttenni s-sejbiet tal-istudju ta’ Deloitte li hija pproduċiet u ppreżentat lill-Kummissjoni.

(112) Ir-Rumanija ttenni li hija kkummissjonat lid-ditta tal-awditjar u ta’ konsultazzjoni Deloitte biex twettaq studju biex isir it-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq. L-istudju twettaq billi ġie applikat metodu magħruf, b’mod aktar speċifiku l-kalkolu tal-valur fis-suq tas-sehem ta’ 51 % fil-31 ta’ Diċembru 2012, bl-użu tal-metodu tal-fluss tal-flus skontat (“il-metodu DCF”) u, separatament, kalkolu tal-valur fis-suq tas-sehem residwu tal-ekwità (49 %) bil-preżunzjoni li dan is-sehem tal-ekwità jinbiegħ fil-perjodu 2015-2018, u bl-applikazzjoni tal-metodu ta’ valwazzjoni tal-multipli tas-CBIT u tal-EBITDA.

(113) Ir-Rumanija tenfasizza s-sejbiet tar-rapport ta’ Deloitte tad-29 ta’ Marzu 2019, li skonthom, il-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità segwita mill-privatizzazzjoni ta’ CFR Marfă kienet tippermetti li l-Istat, bħala azzjonist u kreditur, jirkupra ammont akbar (medja ta’ RON 1 079,9 miljun jew bejn wieħed u ieħor EUR 235 miljun) minn likwidazzjoni immedjata tal-kumpanija (medja ta’ RON 916,97 miljun jew bejn wieħed u ieħor EUR 199 miljun).

(114) Ir-Rumanija tindika li l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità nkisbet biss wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni f’konformità mar-rakkomandazzjonjiet tal-istudju ta’ Deloitte, billi nħarġet l-Ordinanza ta’ Emerġenza 61/2013 tal-12 ta’ Ġunju 2013, jiġifieri wara li twettaq it-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq.

(115) Ir-Rumanija tenfasizza wkoll li l-Ordninanza ta’ Emerġenza 61/2013 imsemmija hawn fuq inħarġet b’kunsiderazzjoni dovuta għall-opinjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-FMI u tal-UE (ara wkoll il-Premessi 107 et subseq. hawn fuq), billi l-memoranda ta’ qbil kollha konklużi ma’ dawn l-organizzazzjonijiet internazzjonali wara l-2011 jipprevedu riformi strutturali (inklużi privatizzazzjonijiet) maħsuba għal għadd kbir ta’ intrapriżi tal-Istat f’diversi oqsma, inkluż it-trasport (CFR Infrastructură, CFR Marfă, Tarom) (98). B’mod partikolari, ir-Rumanija tenfasizza d-deskrizzjoni ta’ waħda mir-riformi inklużi f’memorandum bħal dan approvat mid-deċiżjoni tal-Kunsill li skontha r-Rumanija approvat ukoll skema ta’ eliminazzjoni tal-arretrati f’Ġunju fejn l-arretrati ta’ CFR Marfă jitnaqqsu b’aktar minn 90 % mal-konklużjoni tal-bejgħ (99).

(116) Ir-raba’ nett, ir-Rumanija ssostni li l-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità tal-2013 favur CFR Marfă hija simili ħafna għal miżuri oħra li jikkonċernaw lill-operaturi stabbiliti tat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija fi Stati Membri oħra, fejn il-Kummissjoni sabet li ma kinitx involuta għajnuna mill-Istat jew fejn l-għajnuna ġiet iddikjarata kompatibbli mas-suq intern. Ir-Rumanija tagħti l-eżempji tal-preċedenti tal-Kummissjoni li ġejjin: id-deċiżjoni tas-16.6.2017 dwar l-għajnuna mill-Istat SA.32544 (2011/C) implimentata mill-Greċja favur il-Grupp Ferrovjarju Grieg TRAINOSE (100), id-deċiżjoni S.A. tal-20.7.2018 dwar is-self pubbliku SA.29198 - (2010/C) (eks 2009/NN) mogħti mis-Slovakkja lil Železničná Spoločnosť Cargo Slovakia, a.s. (ZSSK Cargo) (101), u d-deċiżjoni tad-19.6.2017 dwar l-Għajnuna mill-Istat SA.39877 (2017/NN) – il-Kroazja – Għajnuna lil HŽ Cargo d. o. o. - Kanċellazzjoni tad-dejn (102).

(117) Ir-Rumanija ssostni li l-punt komuni huwa li l-operaturi ferrovjarji f’dawk l-Istati u CFR Marfă ffaċċaw diffikultajiet finanzjarji u ġarrbu telf sinifikanti u l-awtoritajiet pubbliċi ddeċidew li jintervjenu, meta qiesu l-importanza tagħhom għall-ekonomiji nazzjonali. Għalhekk, hija tqis li r-Rumanija, il-Kroazja, il-Greċja u s-Slovakkja aġixxew fl-istess spirtu fir-rigward tal-operaturi ferrovjarji nazzjonali, li kollha kemm huma ffaċċjaw diffikultajiet finanzjarji. Fil-fehma tar-Rumanija, ir-riżultat tal-valutazzjoni ta’ din il-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità (kif ukoll tal-miżuri l-oħra) ma għandux ikun differenti għal CFR Marfă.

(118) B’mod partikolari, ir-Rumanija tfakkar id-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-Kawża SA.32544 implimentata mill-Greċja favur il-Grupp Ferrovjarju Grieg Trainose S.A., u b’mod partikolari ż-żieda ta’ EUR 60 miljun fl-ekwità li twettqet fl-2009 b’fondi mill-baġit tal-Istat.

(119) Ir-Rumanija tosserva li għalkemm l-awtoritajiet Griegi kienu qiesu li l-miżura rispettiva ma kinitx għajnuna mill-Istat, madankollu nstab li l-miżura kienet tikkostitwixxi għajnuna u ġiet iddikjarata kompatibbli mas-suq intern mill-Kummissjoni minħabba li (103): (a) il-miżura kellha l-għan li tirrimedja disturbi serji fl-ekonomija tal-Greċja. F’dan ir-rigward, ir-Rumanija tfakkar li l-Kummissjoni żammet u aċċettat l-argumenti rigward is-sitwazzjoni ekonomika tal-Greċja (il-kriżi ekonomika) u l-fatt li Trainose kellha rwol vitali fl-ekonomija ta’ dan il-pajjiż. Il-likwidazzjoni tagħha kienet toħloq diffikultajiet għall-maniġer tal-infrastruttura ferrovjarja, għal xi wħud mis-sussidjarji tagħha, għal impriżi importanti fil-Greċja u għall-kummerċ barrani mwettaq mill-pajjiż. Barra minn hekk, dan kien jikkontribwixxi jew direttament jew indirettament għaż-żieda fil-qgħad f’pajjiż affettwat minn kriżi; (b) il-miżura kienet adegwata/xierqa, meħtieġa u proporzjonali. F’dan ir-rigward, ir-Rumanija tfakkar li “l-Kummissjoni qieset li, lil hinn mis-sitwazzjoni u l-benefiċċji ta’ Trainose: il-miżura kienet konsistenti mal-iskop li jiġu evitati riskji għas-sistema ferrovjarja Griega u li tiġi evitata diskontinwità tal-forniment ta’ servizzi tat-trasport bil-ferrovija għall-ekonomija u l-popolazzjoni; […] kienet limitata fiż-żmien; […] kienet meħtieġa għall-privatizzazzjoni ta’ Trainose; […] kienet tiżgura s-sopravivenza temporanja sal-privatizzazzjoni effettiva tal-kumpanija; […] ma kellhiex l-għan li żżid il-kapaċità tal-kumpanija u, għal din ir-raġuni, ma affettwatx il-kompetizzjoni u l-kummerċ bejn l-Istati Membri tal-UE.”

(120) Ir-Rumanija ssostni wkoll li l-kanċellazzjoni tal-konverżjoni ta’ dejn f’ekwità wara l-privatizzazzjoni tal-2013 li ma rnexxitx u l-ordni mogħtija biex CFR Marfă tirrimborża l-ammont relatat mal-konverżjoni kien jirriżulta f’diffikultajiet operazzjonali kbar għal CFR Marfă, li kienu jwasslu għar-riskju inaċċettabbli li l-kumpanija ma tkunx tista’ tissodisfa l-obbligi tagħha skont il-liġi, il-ftehimiet u l-konvenzjonijiet fil-qasam tad-difiża nazzjonali, jew dawk li jirriżultaw mis-sħubija tar-Rumanija fin-NATO, meta jitqiesu l-kunflitt fl-Ukrajna li faqqa’ fl-2014, ir-reazzjoni kbira għal dan il-kuntest politika u militari, u ż-żieda ta’ 562.89 % fid-domanda għall-vjeġġi militari. L-eċċezzjoni msemmija taħt l-Artikolu 107(1) tat-TFUE u l-Artikolu 4 tat-TUE hija ġġustifikata f’dan l-isfond. (104)

(121) B’mod partikolari, ir-Rumanija tenfasizza li l-bejgħ tal-assi bħala parti minn likwidazzjoni potenzjali tal-kumpanija, f’konformità mal-liġijiet fis-seħħ, jista’ jieħu żmien pjuttost twil, li jirriżulta f’perjodi ta’ żmien sinifikanti meta r-riżorsi meħtieġa għas-sistema ta’ difiża tal-pajjiż u għall-vjeġġi strateġiċi ma jkunux jistgħu jintużaw u jiddeterjoraw waqt li jkun qed jinżammu fil-garaxxijiet. Matul dawn il-perjodi meta CFR Marfă ma tkunx tista’ tipprovdi servizzi tat-trasport u dawk ir-riżorsi jkunu għadhom ma sarux proprjetà ta’ operatur ferrovjarju ieħor, kif kien il-każ fl-2008 u fl-2014, jistgħu jfaqqgħu jew jerġgħu jaqbdu xi kunflitti, kif indikat fl-Istrateġija Nazzjonali tad-Difiża (105). F’dawn iċ-ċirkostanzi, ir-Rumanija tibża’ li hija ma jibqax ikollha l-kapaċità tat-trasport u ma tkunx tista’ tibqa’ tirreaġixxi kif xieraq għal xi sfidi possibbli, li mhuwiex aċċettabbli.

4. VALUTAZZJONI TAL-GĦAJNUNA

(122) Il-Kummissjoni l-ewwel teżamina jekk il-Miżuri 1 sa 5 favur CFR Marfă jinvolvux għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) TFUE (ara s-Sottotaqsima 4.1 hawn taħt), jekk CFR Marfă kinitx impriża f’diffikultà, (ara s-Sottotaqsima 4.2 hawn taħt), u jekk l-għajnuna kinitx diġà implimentata (ara s-Sottotaqsima 4.3 hawn taħt). Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tivvaluta jekk din l-għajnuna tistax tkun kompatibbli mas-suq intern (ara s-Sottotaqsima 4.4 hawn taħt).

4.1. L-Eżistenza ta’ Għajnuna skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat

(123) Skont l-Artikolu 107(1) TFUE, “kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”.

(124) Il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) TFUE huma kumulattivi. Għalhekk, il-kwalifika ta’ miżura bħala għajnuna skont it-tifsira ta’ din id-dispożizzjoni teħtieġ li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kumulattivi li ġejjin: (a) il-miżura trid tkun imputabbli għall-Istat u tiġi ffinanzjata mir-riżorsi tal-Istat; (b) il-miżura trid tikkonferixxi vantaġġ lir-riċevitur tagħha; (c) dak il-vantaġġ irid ikun selettiv; u (d) il-miżura trid toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni, u taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

4.1.1. Impriża

(125) Skont il-każistika stabbilita, il-Kummissjoni l-ewwel trid tistabbilixxi l-benefiċjarju tal-miżuri taħt valutazzjoni. L-Artikolu 107(1) tat-Trattat jirreferi għall-kunċett ta’ impriża fid-definizzjoni tal-benefiċjarju tal-għajnuna. Il-Qrati tal-UE jiddefinixxu l-kunċett ta’ impriża bħala entitajiet involuti f’attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus ġuridiku tagħhom u mill-mod kif jiġu ffinanzjati (106). L-uniku kriterju rilevanti huwa jekk din twettaqx attività ekonomika, u għalhekk jekk toffrix prodotti u/jew servizzi fis-suq.

(126) CFR Marfă hija 100 % kumpanija tal-Istat b’responsabbiltà limitata. Din ġiet inkorporata bħala kumpanija b’ishma konġunti fl-1 ta’ Ottubru 1998 wara r-riorganizzazzjoni tal-operatur stabbilit ta’ Romanian Railways, u tipprovdi trasport tal-merkanzija bil-ferrovija u servizzi relatati oħra fis-suq.

(127) Għalhekk, CFR Marfă hija entità għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) TFUE. Il-Kummissjoni se tkompli billi tivvaluta jekk l-attività tal-forniment ta’ trasport tal-merkanzija bil-ferrovija u ta’ servizzi relatati oħra fis-suq minn CFR Marfă hijiex attività ekonomika.

4.1.2. Attività ekonomika

(128) Fil-bidu nett, il-Kummissjoni vvalutat l-applikabbiltà tal-Artikolu 107(1) TFUE fid-dawl tal-argumenti tar-Rumanija li CFR Marfă teżerċita setgħa pubblika.

(129) Ir-Rumanija targumenta (ara l-Premessi 63 sa 76 hawn fuq) li l-Artikolu 107(1) TFUE mhuwiex applikabbli għal CFR Marfă bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4(2) TUE (107) u tal-Punt 17 tan-NoA, li jipprovdi, fost oħrajn, li l-Artikolu 107(1) TFUE ma japplikax fejn l-Istat jaġixxi “billi jeżerċita setgħa pubblika, jew fejn l-entitajiet pubbliċi jaġixxu fil-kapaċità tagħhom ta’ awtoritajiet pubbliċi”. Ir-Rumanija tisħaq li hija eżerċitat setgħat pubbliċi meta adottat il-Miżuri 1-3 u 5, li kellhom l-għan li jiżguraw il-kontinwità tat-twettiq tal-obbligi ta’ CFR Marfă fl-oqsma tas-sigurtà nazzjonali u d-difiża.

(130) Il-Kummissjoni tosserva li dan l-argument huwa żbaljat għar-raġunijiet li ġejjin.

(131) L-ewwel nett, dan l-argument jinterpreta b’mod skorrett il-mod kif huwa intenzjonat li jaħdmu d-dispożizzjonijiet tal-Punt 17 tan-NoA. Dawn id-dispożizzjonijiet jagħmlu parti mit-Taqsima 2 tan-NoA, li tinkludi regoli relatati mal-kunċett ta’ impriża u ta’ attività ekonomika. L-Artikolu 107(1) TFUE huwa applikabbli fir-rigward ta’ entitajiet li jikkwalifikaw bħala impriżi involuti f’attività ekonomika skont ir-regoli stipulati fit-Taqsima 2 tan-NoA. Għalhekk, it-test għall-applikabbiltà tal-Artikolu 107(1) TFUE jinvolvi l-valutazzjoni ta’ jekk CFR Marfă hijiex impriża involuta f’attività ekonomika.

(132) Għall-kuntrarju, ir-Rumanija tissuġġerixxi li l-Artikolu 107(1) TFUE mhuwiex applikabbli għal CFR Marfă minħabba li r-Rumanija eżerċitat is-setgħat pubbliċi tagħha meta adottat il-Miżuri 1-3 u 5 favur CFR Marfă biex tiżgura l-kontinwità tal-vjeġġi ta’ materjali strateġiċi u militari, kif ukoll it-twettiq ta’ obbligi oħra relatati mal-finijiet ta’ sigurtà nazzjonali u difiża. Fi kliem ieħor, ir-Rumanija tissuġġerixxi li l-Artikolu 107(1) TFUE mhuwiex applikabbli għal CFR Marfă sempliċiment minħabba l-kapaċità li fiha l-Istat Rumen adotta l-Miżuri 1-3 u 5 favur CFR Marfă.

(133) Il-Kummissjoni tosserva li dan l-argument huwa relatat mal-kwistjoni ta’ jekk it-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq huwiex applikabbli għall-azzjonijiet tar-Rumanija meta adottat il-Miżuri 1-5 u, jekk applikabbli, l-applikazzjoni ta’ dak it-test (il-Punti 76-77 tan-NoA) kif indirizzat fil-Premessi 179 sa 181 hawn taħt. Madankollu, l-applikabbiltà u l-applikazzjoni tat-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq ma jinvolvux il-valutazzjoni ta’ jekk CFR Marfă hijiex impriża involuta f’attività ekonomika għall-finijiet tal-applikabbiltà tal-Artikolu 107(1) TFUE. Għalhekk, l-argument tar-Rumanija jinterpreta b’mod skorrett l-għan tat-Taqsima 2 tan-NoA.

(134) It-tieni nett, ir-Rumanija ma pprovditx evidenza li l-attività ta’ CFR Marfă mhijiex waħda ekonomika. B’mod partikolari, ir-Rumanija ma pprovditx evidenza li r-Rumanija ħarġet l-attivitajiet tal-vjeġġi militari u l-vjeġġi ta’ prodotti strateġiċi ’l barra mid-dominju ekonomiku għall-eżerċitar tas-setgħat pubbliċi tagħha, li seta’ juri li dawn l-attivitajiet huma tabilħaqq mhux ekonomiċi (108).

(135) Għall-kuntrarju, huwa ċar mis-sottomissjonijiet Rumeni li l-vjeġġi militari huma servizzi mogħtija minn CFR Marfă abbażi ta’ kuntratti annwali u huma rimunerati (109). Ir-Rumanija tammetti wkoll li s-swieq għall-vjeġġi militari u għall-attivitajiet relatati huma miftuħin għall-operaturi privati tal-ferroviji kollha b’liċenzja valida, għalkemm huma soġġetti għall-ksib ta’ ċerti approvazzjonijiet tas-sigurtà (ara l-Premessa 75 hawn fuq). Dan huwa kkonfermat ukoll mid-dispożizzjonijiet tal-protokolli, l-ordnijiet konġunti u l-ftehimiet (110) konklużi bejn il-Ministeru tad-Difiża Nazzjonali u l-Ministeru tat-Trasport, tal-Kostruzzjoni u tat-Turiżmu, li jiddikjaraw li l-obbligi li tiġi żgurata l-kontinwità tal-vjeġġi militari fi żminijiet ta’ paċi, ta’ gwerra, ta’ diżastri naturali, f’sitwazzjonijiet ta’ kriżi jew f’ċirkostanzi straordinarji oħra ma jgħoddux biss għal CFR Marfă, iżda wkoll għal operaturi liċenzjati oħra tat-trasport bil-ferrovija, li għandhom jiġu rimunerati fuq il-bażi kuntrattwali.

(136) Dan ta’ hawn fuq juri biċ-ċar li dawn is-servizzi ta’ vjeġġi militari ma ttiħdux barra mid-dominju ekonomiku mill-Istat u jiġu pprovduti minn CFR Marfă abbażi ta’ mekkaniżmi tas-suq, u għalhekk jikkwalifikaw bħala attivitajiet ekonomiċi (111).

(137) Il-fatt li l-operaturi privati tal-merkanzija bil-ferrovija ma jixtiqux jinvolvu lilhom infushom fi vjeġġi militari jew minħabba d-domanda limitata jew inkella minħabba n-nuqqas ta’ kapaċità, ma għandux effett fuq din il-konklużjoni – dak li jimporta huwa l-possibbiltà unika għal dawn l-operaturi li jikkompetu għal dawn il-kuntratti ma’ CFR Marfă, li hija garantita wkoll mill-ispirtu u mill-formulazzjoni tad-Direttiva 2009/81/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (112), trasposta fil-liġi Rumena bl-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern 114/2011 tal-21 ta’ Diċembru 2011 (113).

(138) Barra minn hekk, l-obbligu li jiġu stabbiliti, miżmuma u ppreservati r-riżervi f’diversi punti tan-network ferrovjarju huwa prerekwiżit biex CFR Marfă tkun tista’ tipprovdi vjeġġi militari remunerati fuq bażi kuntrattwali (114), li huwa għaliex il-Kummissjoni tqis li dan jagħmel parti mill-attività ekonomika tal-vjeġġi militari. Il-fatt li CFR Marfă tista’ tuża r-riżorsi mmarkati bħala riżervi ta’ mobilizzazzjoni għall-attivitajiet kummerċjali normali tagħha ta’ trasport tal-merkanzija bil-ferrovija (inklużi l-vjeġġi militari) iservi wkoll bħala konferma addizzjonali ta’ din il-konklużjoni. Lanqas il-fatt li CFR Marfă tista’ ma tkunx qed tirċievi rimunerazzjoni adegwata għall-ispejjeż imġarrba mill-istabbiliment, iż-żamma u l-preservazzjoni ta’ dawn ir-riżervi ma jibdel dik il-konklużjoni, billi hija każistika stabbilita li kwalunkwe attività li tikkonsisti fl-offerta ta’ prodotti u/jew servizzi f’suq partikolari hija attività ekonomika, irrispettivament minn jekk din issirx mingħajr motivazzjoni ta’ profitt jew għall-kumpens dovut (115). Għalhekk, il-fatt li CFR Marfă tista’ ma tkunx qed tiġi kkumpensata kif xieraq għall-forniment ta’ ċerti servizzi ma għandux jaffettwa l-kwalifika tas-servizzi bħala attività ekonomika.

(139) Il-Kummissjoni ma taċċettax l-argument tar-Rumanija li CFR Marfă biss, li għandha madwar 93 % mill-flotta nazzjonali tal-vaguni, hija de facto l-unika operatur li huwa kapaċi jissodisfa l-obbligu li jżomm ir-riżervi ta’ mobilizzazzjoni. Anke li kieku dan l-argument ikun kapaċi jagħmel differenza fil-konklużjoni tal-Kummissjoni fil-Premessa 136 (quod non, billi fil-prinċipju, id-dominju tal-vjeġġi militari ma ttiħidx barra mid-dominju ekonomiku mill-Istat Rumen), ir-Rumanija ma pprovditx evidenza dwar għalfejn operaturi privati oħrajn ma jkunux kapaċi jikkompetu għal vjeġġi militari jew jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ mobilizzazzjoni bis-7 % l-oħra tal-vaguni jew bil-vaguni mixtrija addizzjonalment mis-suq għal dak il-għan (inter alia mingħand CFR Marfă, jew fuq bażi kummerċjali normali jew matul il-likwidazzjoni ta’ CFR Marfă). Il-Kummissjoni tosserva li, għalkemm ir-Rumanija tisħaq li r-riżervi inklużi fil-pjanijiet ta’ mobilizzazzjoni ma jistgħux jintremew u jridu jinżammu operazzjonali bi spiża ta’ CFR Marfă (il-Premessa 64(ii)), ir-Rumanija ma setgħetx tipprovdi lill-Kummissjoni bid-dispożizzjoni espressa fil-liġijiet li tikkonferma dan (116).

(140) Il-Kummissjoni bl-istess mod ma taċċettax l-argument tar-Rumanija li l-ebda wieħed mill-operaturi l-oħrajn tal-merkanzija bil-ferrovija fir-Rumanija ma jista’ jikkwalifika biex jikseb iċ-ċertifikati ta’ sigurtà industrijali meħtieġa. Anke li kieku dan l-argument ikun kapaċi jagħmel differenza fil-konklużjoni tal-Kummissjoni fil-Premessa 136 (quod non, billi fil-prinċipju d-dominju tal-vjeġġi militari ma tteħidx barra mid-dominju ekonomiku mill-Istat Rumen), il-Kummissjoni tosserva li hija r-responsabbiltà tal-operaturi privati tal-ferroviji rispettivi li jagħmlu l-bidliet meħtieġa biex jiksbu ċ-ċertifikati rispettivi. Il-Kummissjoni tosserva wkoll li l-fatt li anke eks-Ministru tat-Trasport (117) u eks-Uffiċjal Kap Eżekuttiv ta’ CFR Marfă nstabu ħatja mill-qrati nazzjonali Rumeni għal attivitajiet kriminali ekwivalenti għal korruzzjoni (ara l-Premessa 41 hawn fuq), li bl-istess mod jiskwalifika lil CFR Marfă milli tkun fornitur ta’ servizzi ta’ vjeġġi militari.

(141) Rigward l-argument tar-Rumanija li l-attività tal-laneċ ta’ CFR Marfă mhijiex ta’ natura ekonomika, il-Kummissjoni tieħu nota tal-argument tar-Rumanija li dawn il-laneċ ma ntużawx għal finijiet kummerċjali minħabba li linji tal-laneċ oħra li joperaw mill-port ta’ Constanta ma kinux ekonomikament vijabbli (il-Premessa 64(vi)). Il-Kummissjoni tqis dan bħala indikazzjoni ċara li l-attività tal-laneċ ta’ CFR Marfă taqa’ taħt id-dominju ekonomiku, billi hija każistika stabbilita li kwalunkwe attività li tikkonsisti mill-offerta ta’ prodotti u/jew servizzi f’suq partikolari hija attività ekonomika, irrispettivament minn jekk din issirx għall-profitt jew għal kumpens dovut (118).

(142) Rigward il-vjeġġi ta’ merkanzija strateġika, il-Kummissjoni tosserva li dawn il-vjeġġi jitwettqu minn CFR Marfă abbażi tal-kuntratti normalment konklużi wara sejħiet għall-offerti, li fihom operaturi privati oħra jipperteċipaw u jikkompetu ma’ CFR Marfă (ara l-Premessa 65 hawn fuq). Is-servizzi mogħtija skont dawn il-kuntratti jiġu remunerati taħt il-kundizzjonijiet tal-kuntratt rispettiv (il-Premessa 66). Għalhekk, huwa ċar li l-kuntratti għall-vjeġġi ta’ prodotti strateġiċi jingħataw, u s-servizzi rispettivi taħt dawk il-kuntratti jitwettqu, b’termini tas-suq, u għalhekk huma ta’ natura ekonomika.

(143) Għalkemm ir-Rumanija tisħaq li f’ċerti kundizzjonijiet ta’ kriżi dawn is-servizzi jistgħu jkunu meħtieġa mill-awtoritajiet pubbliċi lil hinn mill-kuntratti eżistenti, ir-Rumanija tammetti dawn il-vjeġġi ġew rimunerati bil-prezzijiet stipulati fil-kuntratti mogħtija permezz ta’ proċeduri ta’ akkwist qabel ma seħħew il-kundizzjonijiet tat-temp diffiċli rispettivi (119).

(144) Rigward il-parteċipazzjoni mhux rimunerata ta’ CFR Marfă f’diversi eżerċizzji pubbliċi u fil-forniment ta’ riżorsi tat-trasport tal-merkanzija mingħajr l-ebda kumpens monetarju fl-interess ta’/għal ċerti awtoritajiet pubbliċi jew istituzzjonijiet pubbliċi (kif imsemmi fil-Premessa 67), il-Kummissjoni ma tarax kif dan jista’ jkollu effett fuq id-definizzjoni tal-attivitajiet ta’ CFR Marfă fit-twettiq ta’ vjeġġi strateġiċi abbażi ta’ kuntratti mogħtija skont it-termini tas-suq bħala ekonomiċi b’mod ċar. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tosserva li r-Rumanija ma pprovditx evidenza dwar jekk il-forniment ta’ riżorsi ta’ CFR Marfă mingħajr l-ebda kumpens monetarju fl-interess ta’ ċerti awtoritajiet pubbliċi jew istituzzjonijiet pubbliċi kellux mandat bil-liġijiet applikabbli, u fi kwalunkwe każ ma pprovditx kwantifikazzjoni tal-ispejjeż imġarrba għal dawn l-attivitajiet.

(145) Għalhekk, mhemmx dubju li CFR Marfă hija impriża li twettaq attività ekonomika fir-rigward tal-attivitajiet kollha ta’ trasport tal-merkanzija tagħha, li l-Artikolu 107(1) TFUE huwa applikabbli għalihom.

(146) It-tielet nett, u fl-alternattiva, il-Kummissjoni tfakkar li l-fatt li entità teżerċita, għall-finijiet ta’ parti mill-attivitajiet tagħha, prerogattivi ta’ awtorità pubblika ma jimpedixxilhiex, waħdu, milli tiġi kklassifikata bħala impriża skont it-tifsira tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 107(1) TFUE dwar ir-regoli tal-kompetizzjoni għall-bqija tal-attivitajiet ekonomiċi tagħha (120). Skont il-każistika, jekk l-attività ekonomika tal-entità kkonċernata tkun tista’ tiġi separata mill-eżerċitar tal-prerogattivi tagħha ta’ awtorità pubblika, dik l-entità trid tiġi kkwalifikata bħala intrapriża għal dik il-parti tal-attivitajiet tagħha (121).

(147) Il-Kummissjoni tqis li, anke li kieku l-attività ta’ CFR Marfă ta’ servizzi ta’ vjeġġi militari u ż-żamma tar-riżervi ta’ mobilizzazzjoni kellhom jitqiesu bħala attivitajiet mhux ekonomiċi, ir-Rumanija ma pprovditx evidenza li turi li l-attivitajiet ekonomiċi tat-trasport kummerċjali tal-merkanzija bil-ferrovija mwettqa minn CFR Marfă ma setgħux jinfirdu mill-prerogattivi tal-awtoritajiet pubbliċi fil-qasam militari. Is-sempliċi fatt li jista’ jkun hemm rabta ekonomika bejn dawk l-attivitajiet, billi l-attivitajiet ekonomiċi ta’ CFR Marfă jagħmluha possibbli li jiġu ffinanzjati, bis-sħiħ jew parzjalment, l-attivitajiet mhux ekonomiċi ta’ CFR Marfă, mhuwiex biżżejjed biex jintwera li dawn l-attivitajiet ma jistgħux jiġu separati, skont it-tifsira tal-każistika (122).

(148) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li, għalkemm l-Artikolu 346(2) TFUE, li huwa applikabbli għall-produzzjoni jew għall-kummerċ ta’ armi, munizzjon jew materjal ta’ gwerra, ma japplikax fir-rigward tas-servizzi tat-trasport (u r-Rumanija ma tinvokahx), ċerti prinċipji dderivati fil-ġurisprudenza mill-applikazzjoni tal-Artikolu 346(2) TFUE huma applikabbli b’analoġija għall-kwistjoni tas-separazzjoni tal-attivitajiet ekonomiċi u mhux ekonomiċi għall-iskop tal-applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE. B’mod partikolari, il-Kummissjoni tqis li l-impriżi li jwettqu attivitajiet kemm mhux ekonomiċi kif ukoll ekonomiċi ma jistgħux jinvokaw id-dispożizzjonijiet tal-Punt 18 tan-NoA, billi jargumentaw li l-attivitajiet ekonomiċi huma meħtieġa għall-vijabbiltà tal-attività militari/ta’ difiża biex jisħqu li dawn huma marbuta b’mod inseparabbli (123).

(149) Barra minn hekk, huwa ċar li l-attività kummerċjali ta’ CFR Marfă fis-settur tal-merkanzija bil-ferrovija tista’ tiġi separata