MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 225/104

DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL

tat-2 ta’ Lulju 2008

dwar il-miżuri C 16/04 (ex NN 29/04, CP 71/2002 u CP 133/05) implimentati mill-greċja favur it-tarznari elleniċi

(notifikata bid-dokument numru C(2008) 3118)

(Il-verżjoni Griega biss hija awtentika)

(Test b’relevanza għaż-ŻEE)

(2009/610/KE)

IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ,

Wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 88(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li talbet lill-partijiet interessati jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet ikkwotati hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) B’ittra datata d-9 ta’ Settembru 2003, l-awtoritajiet Griegi ssottomettew lill-Kummissjoni applikazzjoni minn Hellenic Shipyards S.A. (minn hawn ‘il quddiem “HSY”) għal emendi fil-pjan ta’ investiment għar-ristrutturazzjoni tagħha, li għajnuna favur tagħha ġiet awtorizzata bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-15 ta’ Lulju 1997 fil-Każ N 401/1997 (2) (minn hawn ‘il quddiem “id-Deċiżjoni N 401/1997”). Skont il-pjan emendat, datat Novembru 2002, HSY applikat għal, u eventwalment irċeviet, l-approvazzjoni tal-awtoritajiet Griegi biex tlesti l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ investiment tat-30 ta’ Ġunju 2004. Barra minn hekk, skont il-pjan emendat, l-għajnuna approvata mill-Kummissjoni fl-1997 għadha ma tħallsitx lil HSY.

(2) B’ittra datata l-31 ta’ Ottubru 2003, l-awtoritajiet Griegi spjegaw li l-pjan emendat ġie kkomunikat lill-Komunikazzjoni “għall-informazzjoni tagħha”, u ma kienx intenzjonat li jkun notifika.

(3) B’ittra datata t-18 ta’ Novembru 2003, il-Kummissjoni talbet lill-awtoritajiet Griegi biex jispjegaw jekk kienx beħsiebhom jagħtu jew iqassmu għajnuna lil HSY għall-finijiet tal-pjan ta’ investiment emendat. Fl-istess ittra, il-Kummissjoni fakkret lill-awtoritajiet Griegi li f’dak il-każ, u skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (3) (minn hawn ’il quddiem ir-“Regolament (KE) Nru 659/1999”), din l-għajnuna għandha tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni u ma għandhiex tiġi implimentata qabel ma l-Kummissjoni tkun ħadet deċiżjoni formali f’dak ir-rigward.

(4) B’ittra datata s-16 ta’ Jannar 2004 l-awtoritajiet Griegi ddikjaraw li l-għajnuna li kien beħsiebhom jagħtu kienet “għajnuna eżistenti”, koperta bid-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tal-Kummissjoni tal-1997, u li l-awtoritajiet Griegi kellhom il-ġuriżdizzjoni li japprovaw emendi għall-pjan ta’ ristrutturazzjoni, fosthom il-prolungament tal-iskeda għall-implimentazzjoni tal-pjan.

(5) B’ittra datata l-20 ta’ Frar 2004, il-Kummissjoni kkomunikat lill-awtoritajiet Griegi d-dubji tagħha dwar il-validità tad-dikjarazzjonijiet ta’ hawn fuq.

(6) B’ittra datata is-27 ta’ Frar 2004, l-awtoritajiet Griegi ddikjaraw li ma kienet ingħatat l-ebda għajnuna lil HSY sa dakinhar.

(7) Bid-deċiżjoni C(2004)1359 tal-20 ta’ April 2004 (4) (minn hawn ’il quddiem “id-deċiżjoni tal-ftuħ”), il-Kummissjoni bdiet il-proċedura stipulata fl-Artikolu 88(2) tat-Trattat fir-rigward tal-emendi magħmula fil-pjan ta’ investiment li huwa parzjalment iffinanzjat mill-għajnuna għall-investiment awtorizzata bid-Deċiżjoni N 401/1997. Id-deċiżjoni tal-ftuħ tindika wkoll li l-Bank Elleniku tal-Iżvilupp Industrijali (minn hawn ’il quddiem “ETVA”) li huwa proprjetà tal-Istat ta bosta self u garanziji lil HSY u li l-awtoritajiet Griegi ma kinux ipprovdew rapporti annwali kif suppost kellhom jagħmlu.

(8) Wara li talbet u rċeviet estensjonijiet tad-data tal-għeluq biex tissottometti kummenti, il-Greċja ppreżentat il-kummenti tagħha dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ b’ittra tal-20 ta’ Ottubru 2004.

(9) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tibda l-proċedura ġiet ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (5). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottometu l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri.

(10) Wara li talbet u rċeviet estensjonijiet tad-data tal-għeluq biex tissottometti kummenti, HSY għamlet kummenti dwar id-deċiżjoni ta’ ftuħ b’ittra tat-18 ta’ Ottubru 2004. Dawn il-kummenti huma l-istess bħal dawk sottomessi mill-Greċja fl-20 ta’ Ottubru 2004. Elefsis, kompetitur Grieg ta’ HSY, issottometta kummenti b’ittra tal-10 ta’ Settembru 2004. Dawn il-kummenti ntbagħtu lill-Greċja b’ittri tas-16 ta’ Diċembru 2004 u tat-23 ta’ Diċembru 2004; il-Greċja wieġbet b’ittri tal-20 ta’ Jannar 2005 u tas-26 ta’ Jannar 2005, rispettivament. B’ittra tad-29 ta’ Marzu 2005, il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti addizzjonali ta’ Elefsis lill-Greċja, li wieġbet b’ittra tat-23 ta’ Mejju 2005.

(11) Mill-2002, il-Kummissjoni bdiet tirċievi ittri ta’ lment minn Elefsis li jsostnu li HSY ibbenefikat minn diversi miżuri illegali u inkumpatibbli u kienet użat ħażin l-għajnuna awtorizzata mill-Kummissjoni. Dawn l-ittri kienu datati t-23 ta’ Mejju 2002, it-28 ta’ Mejju 2002, l-14 ta’ Awwissu 2002, l-24 ta’ April 2003, it-3 ta’ Frar 2004, l-4 ta’ Marzu 2004, it-30 ta’ Ġunju 2004, it-8 ta’ April 2005, is-27 ta’ April 2005, l-24 ta’ Mejju 2005, l-10 ta’ Ġunju 2005, il-15 ta’ Lulju 2005, it-28 ta’ Lulju 2005, it-13 ta’ Settembru 2005, is-16 ta’ Settembru 2005, il-21 ta’ Ottubru 2005, it-12 ta’ Diċembru 2005, it-23 ta’ Diċembru 2005, is-6 ta’ Jannar 2006, l-10 ta’ Jannar 2006, it-12 ta’ Jannar 2006, it-18 ta’ Jannar 2006, it-23 ta’ Jannar 2006, it-3 ta’ Frar 2006, id-9 ta’ Frar 2006, it-23 ta’ Marzu 2006, it-28 ta’ Marzu 2006, is-6 ta’ April 2006, l-20 ta’ April 2006, l-24 ta’ Mejju 2006 u t-2 ta’ Ġunju 2006. Il-Kummissjoni bagħtet ittri lill-ilmentatur fis-27 ta’ Ġunju 2002, fit-22 ta’ Lulju 2004 u fit-12 ta’ Awwissu 2005.

(12) Dawn l-ilmenti ġew irreġistrati taħt in-numri CP 71/2002 u CP 133/2005.

(13) Il-Kummissjoni talbet lill-Greċja għall-informazzjoni b’ittri datati it-30 ta’ Jannar 2003, it-30 ta’ Lulju 2004, it-2 ta’ Mejju 2005, l-24 ta’ Mejju 2005, l-24 ta’ Marzu 2006, l-24 ta’ Mejju 2006 u d-29 ta’ Mejju 2006. Il-Greċja wieġbet b’ittri datati il-31 ta’ Marzu 2003, il-21 ta’ Ottubru 2004, is-17 ta’ Diċembru 2004, l-20 ta’ Ġunju 2005, il-25 ta’ April 2006, it-30 ta’ Mejju 2006 u l-1 ta’ Ġunju 2006.

(14) Il-Kummissjoni ltaqgħet mal-awtoritajiet Griegi fit-22 ta’ Marzu 2006 (f’din l-okkażjoni l-awtoritajiet Griegi kienu akkumpanjati minn rappreżentanti ta’ HSY kif ukoll ta’ Piraeus Bank u pprovdew lill-Kummissjoni b’xi dokumenti addizzjonali), mal-ilmentatur fl-10 ta’ Jannar 2003, l-14 ta’ Jannar 2005, l-10 ta’ Marzu 2005, l-20 ta’ Mejju 2005, id-19 ta’ Ottubru 2005, it-8 ta’ Novembru 2005 u t-23 ta’ Marzu 2006, u ma’ Thyssen Krupp Marine Systems AG (minn hawn ’il quddiem “TKMS”) fil-21 ta’ Marzu 2006.

(15) Bid-deċiżjoni C (2006)2983 tal-4 ta’ Lulju 2006 (6) (minn hawn ‘il quddiem “id-deċiżjoni ta’ estensjoni”), il-Kummissjoni estendiet il-proċedura stipulata fl-Artikolu 88(2) tat-Trattat sabiex tinkludi diversi miżuri addizzjonali favur HSY. Din id-deċiżjoni ta’ estensjoni tikkonkludi wkoll li diversi miżuri mhux notifikati jew jaqgħu fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat jew ma jirrappreżentawx għajnuna fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat.

(16) Din l-estensjoni tal-proċedura fil-Kawża C 16/2004 saret mingħajr preġudizzju għal kull proċedura eżistenti jew imminenti ta’ għajnuna mill-Istat fir-rigward tal-HSY, b’mod partikolari l-proċedura C 40/2002.

(17) Wara li talbet u rċeviet estensjoni tad-data tal-għeluq biex twieġeb, il-Greċja wieġbet għad-deċiżjoni ta’ estensjoni b’ittra tal-5 ta’ Ottubru 2006.

(18) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li testendi l-proċedura ġiet ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (7). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri.

(19) Il-Kummissjoni rċeviet kummenti mill-partijiet interessati li ġejjin. HSY bagħtet kummenti b’ittra tat-30 ta’ Ottubru 2006. Greek Naval Shipyard Holding (minn hawn ‘il quddiem “GNSH”) u TKMS għamlu sottomissjoni konġunta b’ittra tat-30 ta’ Ottubru 2006. Piraeus Bank issottometta kummenti b’ittra tas-27 ta’ Ottubru 2006 u – wara laqgħa mal-Kummissjoni fil-15 ta’ Novembru 2007 – b’ittra tas-27 ta’ Diċembru 2006. Wara li talab u rċieva estensjoni tad-data tal-għeluq biex iwieġeb, Elefsis issottometta kummenti b’ittra tas-17 ta’ Novembru 2006.

(20) B’ittra tat-22 ta’ Frar 2007, il-Kummissjoni bagħtet dawn il-kummenti lill-Greċja, li kkummentat dwarhom b’ittra tas-7 ta’ Marzu 2007 u tad-19 ta’ Marzu 2007. B’ittra tas-27 ta’ April 2007, il-Kummissjoni bagħtet lill-Greċja annessi għall-kummenti ta’ partijiet terzi li kienet ħalliet barra fl-ittra tat-22 ta’ Frar. Fl-ittra datata s-27 ta’ April 2007, il-Kummissjoni għamlet ukoll diversi mistoqsijiet lill-Greċja, li wieġbet b’ittra tad-29 ta’ Ġunju 2007. B’ittra tat-23 ta’ Awwissu 2007, il-Kummissjoni għamlet mistoqsijiet lill-HSY, li wieġbet b’ittra tad-9 ta’ Ottubru 2007. B’ittra tat-13 ta’ Novembru 2007, il-Kummissjoni talbet iżjed informazzjoni mill-Greċja u bagħtet ir-risposti tal-HSY tad-9 ta’ Ottubru 2007. Il-Greċja wieġbet b’ittri tal-4 ta’ Diċembru 2007 u l-14 ta’ Diċembru 2007. Il-Kummissjoni ltaqgħet mal-awtoritajiet Griegi fis-16 ta’ Ottubru 2007 u fil-21 ta’ Jannar 2008. Il-Kummissjoni bagħtet mistoqsijiet addizzjonali lill-Greċja fit-12 ta’ Frar 2008; il-Greċja wieġbet b’ittra tat-3 ta’ Marzu 2008.

(21) Fit-8 ta’ Mejju 2007 saret laqgħa bejn il-Kummissjoni, TKMS/GNSH u l-avukat ta’ HSY. TKMS/GNSH ippreżentaw kummenti addizzjonali b’ittra tal-21 ta’ Ġunju 2007. Fil-11 ta’ Settembru 2007 il-Kummissjoni bagħtet din l-ittra lill-Greċja, li ssottomettiet kummenti b’ittra tal-11 ta’ Ottubru 2007. Wara laqgħa oħra li saret fid-9 ta’ Jannar 2008 bejn il-Kummissjoni u l-istess persuni, TKMS/GNSH għamlu sottomissjoni addizzjonali b’ittra tat-18 ta’ Jannar 2008, li ntbagħtet lill-awtoritajiet Griegi b’ittra tat-12 ta’ Frar 2008.

(22) Il-Kummissjoni ltaqgħet ma’ Elefsis fil-15 ta’ Marzu 2007 u fis-7 ta’ Awwissu 2007. Wara l-laqgħa tal-aħħar, Elefsis għamlet kummenti addizzjonali b’ittra tat-8 ta’ Novembru 2007, li kienu sottomessi lill-Greċja b’ittra tas-17 ta’ Jannar 2008. Il-Greċja kkummentat b’ittra tal-15 ta’ Frar 2008.

(23) Piraeus Bank issottometta kummenti addizzjonali b’ittra tat-22 ta’ Ottubru 2007, li ntbagħtu lill-Greċja b’ittra tat-13 ta’ Novembru 2007. Fit-12 ta’ Frar 2008, Piraeus Bank talab li għal darba oħra jiltaqa’ mal-Kummissjoni. Il-laqgħa saret fil-5 ta’ Marzu 2008.

(24) L-Artikolu 6 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 jindika li l-Istat Membru u l-partijiet interessati l-oħra għandhom perjodu ta’ xahar biex jissottomettu kummenti u li, “f’każijiet ġustifikati, il-Kummissjoni tista’ testendi l-perjodu preskritt”. F’dan il-każ, il-partijiet komplew jagħmlu sottomissjonijiet (u jitolbu laqgħat mal-Kummissjoni) wara l-iskadenza ta’ dan il-perjodu. Għall-ewwel, il-Kummissjoni bagħtet dawn is-sottomissjonijiet lill-Greċja għall-kummenti, li bihom bagħtet sinjal lill-Greċja li l-Kummissjoni kienet aċċettat dawn is-sottomissjonijiet li saru wara l-iskadenza tal-perjodu ta’ xahar. Il-Kummissjoni għall-ewwel aċċettat it-talbiet għal laqgħa mill-partijiet interessati u, matul dawn il-laqgħat, aċċettat it-talbiet tal-partijiet interessati sabiex jitħallew jagħmlu sottomissjoni biex jipprovdu aktar informazzjoni dwar il-kwistjonijiet diskussi waqt il-laqgħa. Madankollu, il-Kummissjoni qatt ma indikat lill-partijiet interessati li xi sottomissjonijiet oħra tagħhom li jsiru wara li jgħaddi l-perjodu ta’ xahar kienu ser jiġu aċċettati. B’mod partikolari, il-Kummissjoni qatt ma indikat lill-partijiet interessati li huma setgħu jissottomettu kummenti b’mod indefinit jew li l-Kummissjoni kienet se tinfurmahom meta ma kinitx se taċċetta aktar sottomissjonijiet.

(25) Il-Kummissjoni tqis li l-estensjoni tal-perjodu preskritt lil hinn minn xahar ma kienx iġġustifikat f’dan il-każ billi d-deċiżjoni ta’ estensjoni tkopri numru kbir ta’ miżuri. Barra minn hekk, il-valutazzjoni ta’ ħafna minn dawn il-miżuri teħtieġ analiżi legali kumplessa u l-kjarifika ta’ fatti li jmorru lura anki sa għaxar snin.

(26) Madankollu, xi partijiet interessati komplew jagħmlu sottomissjonijiet lill-Kummissjoni iżjed minn sena wara l-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni ta’ estensjoni. Kieku l-Kummissjoni ma kinitx iddeċidiet li tinjora l-kummenti ppreżentati wara ċerta data, din is-sottomissjoni kontinwa ta’ kummenti kienet timpedixxi lill-Kummissjoni milli tasal għal deċiżjoni finali fi żmien raġonevoli (8). Barra minn hekk, f’xi sottomissjonijiet, xi partijiet ikkummentaw mill-ġdid dwar kwistjonijiet li kienu diġà kkummentaw dwarhom fis-sottomissjonijiet tagħhom preċedenti, mingħajr ressqu elementi fattwali ġodda. Dan ma jistax ikun il-għan sabiex jittawwal il-perjodu għas-sottomissjoni ta’ kummenti.

(27) Konsegwentement, il-Kummissjoni ddeċidiet li kwalunkwe sottomissjoni riċevuta mill-5 ta’ Marzu ‘l quddiem (jiġifieri d-data meta l-Kummissjoni rċeviet l-ittra ta’ erba’ paġni datata 3 ta’ Marzu 2008 li biha l-Greċja wieġbet għall-ittra tal-Kummissjoni tat-12 ta’ Frar 2008) kienet se titqies bħala li ġiet ippreżentata wara l-iskadenza tal-perjodu għas-sottomissjoni tal-kummenti. Dan jirrigwarda s-sottomissjoni ta’ Elefsis datata 7 ta’ Marżu 2008, 24 ta’ April 2008, u 2 ta’ Ġunju 2008 (9), u s-sottomissjoni ta’ GHNS/TKMS tat-2 ta’ April 2008. Dan ifisser li dawn is-sottomissjonijiet ma ntbagħtux lill-Greċja għall-kummenti u ma kinux ikkunsidrati f’din id-deċiżjoni.

2. DEĊIŻJONIJIET PREĊEDENTI TAL-KUMMISSJONI U TAL-KUNSILL

(28) Il-faċilitajiet ta’ HSY huma fost l-akbar fil-Lvant tal-Mediterran. It-tarzna tinsab f’Skaramanga, fil-Punent ta’ Ateni, Attica. HSY ġiet stabbilita fl-1939 mill-Flotta Ellenika u fl-1957 inxtrat mill-grupp Niarchos. Il-kriżi estiża fis-settur tat-tbaħħir, li segwiet l-ewwel kriżi taż-żejt, kellha effett negattiv fuq il-livell ta’ attività ta’ HSY. F’April 1985, is-sitwazzjoni kienet tant kritika li l-kumpanija waqqfet l-operazzjonijiet tagħha u daħlet fi proċess ta’ likwidazzjoni. F’Settembru 1985, il-bank proprjetà tal-Istat ETVA xtara l-kumpanija. L-attivitajiet reġgħu bdew wara l-bejgħ. Madankollu, l-attivitajiet tal-kumpanija ma kinux suffiċjenti fid-dawl tal-faċilitajiet kbar u n-numru kbir ta’ impjegati (10).

(29) Fl-1990, il-Greċja kisbet mill-Kunsill dispożizzjoni speċjali fid-Direttiva 90/684/KEE tal-Kunsill tal-21 ta’ Diċembru 1990 dwar għajnuna għall-bini tal-bastimenti (minn hawn ‘il quddiem id-“Direttiva 90/684/KEE”) (11) li tippermetti għajnuna operattiva għar-ristrutturazzjoni fil-qafas tal-privatizzazzjoni ta’ diversi tarzni.

(30) Fl-1992, minħabba l-obbligi finanzjarji u t-telf akkumulat tagħha, HSY tpoġġiet f’likwidazzjoni. F’Novembru 1993, wara żewġ sforzi mingħajr suċċess sabiex tinbiegħ HSY, il-proċess ta’ likwidazzjoni ġie revokat. Fuq il-bażi tal-wegħdi mogħtija mill-Gvern Grieg li t-tarzni pubbliċi tiegħu kellhom jiġu privatizzati sal-31 ta’ Marzu 1993, fit-23 ta’ Diċembru 1992 (12) il-Kummissjoni awtorizzat il-ħfir tad-djun favur HSY. Billi l-Gvern Grieg naqas li jirrispetta l-iskadenza ta’ Marzu 1993, fl-10 ta’ Marzu 1994 (C 10/1994) il-Kummissjoni bdiet proċedura għall-użu ħażin tal-għajnuna awtorizzata (13). Fis-26 ta’ Lulju 1995, il-Kummissjoni ddeċidiet (14) li twaqqaf il-proċedura b’deċiżjoni negattiva dwar l-għajnuna favur HSY. Madankollu, fuq talba tal-Gvern Grieg, li sostna li l-bejgħ tat-tarzna kien imminenti, il-Kummissjoni ddeċidiet li tissospendi n-notifika ta’ dik id-deċiżjoni. Finalment, l-awtoritajiet Griegi infurmaw lill-Kummissjoni li 49 % tal-ishma ta’ HSY kienu nbiegħu lill-impjegati tagħha, bil-Greċja tuża l-opportunità sabiex iżżomm sehem maġġoritarju f’waħda mit-tarzni tagħha, iġġustifikat minn raġunijiet ta’ difiża kif ipprovdut fl-Artikolu 10(3) tad-Direttiva 90/684/KEE. Fil-31 ta’ Ottubru 1995, il-Kummissjoni rrevokat id-deċiżjoni negattiva finali għal HSY (15). Sadanittant, l-ammont ta’ dejn kien qiegħed jikber u ma kinitx saret ir-ristrutturazzjoni. Għaldaqstant, fit-8 ta’ Jannar 1997, il-Kummissjoni estendiet il-proċedura mibdija fil-kawża C 10/1994 (16). Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1013/97 tat-2 ta’ Ġunju 1997 dwar għajnuna lil ċerti tarzni taħt ristrutturazzjoni (17) (minn hawn ‘il quddiem ir-“Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1013/97”), fosthom HSY, imbagħad ġie adottat.

(31) Fil-15 ta’ Lulju 1997, il-Kummissjoni approvat għajnuna għal HSY f’żewġ deċiżjonijiet separati: — Fl-ewwel deċiżjoni (18) (minn hawn ‘il quddiem id-“Deċiżjoni C 10/1994”), il-Kummissjoni temmet il-proċedura C 10/1994 mibdija fl-1994 billi approvat ħfir tad-dejn li kien jammonta għal GRD 54.5 biljun (EUR 160 miljun) skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1013/97. — Fid-Deċiżjoni N 401/1997, il-Kummissjoni, b’referenza għal notifika tal-awtoritajiet Griegi tal-20 ta’ Ġunju 1997, approvat għotja ta’ GRD 7.8 biljun (EUR 22.9 miljun) għal programm ta’ investiment ta’ GRD 15.6 biljuni (EUR 45.9 miljun) mmirat sabiex it-tarzna tiġi rristrutturata.

(32) Fl-2001, il-gvern iddeċieda li jipprivatizza kompletament il-HSY. L-Istat Grieg beda kompetizzjoni miftuħa ta’ sejħa għall-offerti, li għaliha ġie stabbilit dokument tal-offerti. Fil-31 ta’ Mejju 2002, l-impjegati ta’ ETVA u HSY biegħu l-ishma tagħhom fl-HSY lil konsorzju ffurmat minn HDW u Ferrostaal (19) (minn hawn ‘il quddiem “HDW/Ferrostaal”). Dan il-konsorzju waqqaf il-GNSH biex iżomm is-sehem fil-HSY. HDW u Ferrostaal kellhom interessi ugwali fil-GNSH. ThyssenKrupp ħa l-HDW f’Jannar 2005 (20) u akkwista l-ishma ta’ Ferrostaal fil-GNSH f’Novembru 2005 (21). Mill-aħħar tal-2005 ‘il quddiem, ThyssenKrupp għalhekk kellu 100 % sjieda u kontroll ta’ HSY. GNSH u ΕΝΑΕ huma mdaħħla fit-TKMS, it-taqsima ta’ ThyssenKrupp speċjalizzata f’sistemi għall-bastimenti navali u bastimenti kummerċjali speċjalizzati.

(33) F’Awwissu 2001, waqt il-proċess tal-offerti għall-bejgħ ta’ HSY, l-Istat Grieg adotta l-Liġi 2941/2001, li tinkludi diversi miżuri mmirati sabiex jiffaċilitaw il-bejgħ ta’ HSY. L-ewwel nett, il-Liġi tagħti inċentivi lill-ħaddiema sabiex dawn jitilqu mill-kumpanija b’mod volontarju. It-tieni, l-Istat Grieg se jassumi xi ftit mill-ispejjeż ta’ darba tal-pensjoni ta’ HSY. It-tielet, il-Liġi tagħmilha possibbli għal HSY li tibbenefika minn numru ta’ riżervi eżentati mit-taxxa jekk dawn jiġu bbilanċjati mat-telf mis-snin ta’ qabel. Ir-raba’, il-Liġi tinkludi provvediment għall-kumpens ta’ ħaddiema li kienu azzjonisti fil-HSY qabel il-privatizzazzjoni. B’mod aktar preċiż, l-Istat Grieg se jirrimborża lill-ħaddiema għall-ammonti li kienu investew fil-HSY fil-qafas taż-żidiet kapitali li twettqu fis-snin preċedenti. Fil-5 ta’ Ġunju 2002, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni doppja (minn hawn ‘il quddiem id-“Deċiżjoni N 513/2001”) (22) dwar diversi miżuri inklużi fil-Liġi 2941/2001 u li l-Greċja kienet innotifikat fl-2001 (notifika rreġistrata taħt in-numru N 513/2001). Il-Kummissjoni ddeċidiet li tapprova għajnuna għall-għeluq ta’ EUR 29,5 miljun favur HSY u li tiftaħ (taħt il-Kawża C 40/2002) il-proċedura ta’ investigazzjoni formali stipulata fl-Artikolu 88(2) tat-Trattat tal-KE rigward: (1) il-ħlas mill-Istat ta’ parti mill-ispejjeż ta’ darba tal-irtirar tal-impjegati tal-HSY; (2) it-trasferiment ta’ numru ta’ riżervi tal-karta tal-bilanċ mingħajr ma titħallas it-taxxa statutorja ta’ 10 %. Id-deċiżjoni finali meħuda fl-20 ta’ Ottubru 2004 (23) (minn hawn ‘il quddiem id-“deċiżjoni C 40/2002”) ikkonkludiet li dawn iż-żewġ miżuri kienu jikkostitwixxu għajnuna inkumpatibbli mill-Istat li trid tiġi rkuprata.

3. VALUTAZZJONI TA’ KWISTJONIJIET ORIZZONTALI

(34) Din id-deċiżjoni tirrigwarda sittax-il miżura. Qabel ma tivvalutahom waħda waħda, il-Kummissjoni trid tikkjarifika xi kwistjonijiet prinċipali li huma rilevanti għall-valutazzjoni ta’ bosta minn dawn il-miżuri.

3.1. Kwistjoni orizzontali 1: L-affidabbiltà tal-kreditu u l-aċċess għas-suq finanzjarju bejn l-1997 u l-2002

(35) Għall-valutazzjoni ta’ ħafna mill-miżuri soġġetti għad-deċiżjoni preżenti, huwa neċessarju li tiġi stabbilita x’kienet is-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja tal-HSY matul is-snin 1997-2002 u jekk wieħed setax raġonevolment jistenna li l-kumpanija terġa’ lura għal vijabilità fuq perjodu fit-tul. Barra minn hekk, irid jiġi stabbilit jekk f’dawn iċ-ċirkustanzi, investitur f’ekonomija tas-suq kienx jaċċetta li jagħti lil HSY self u garanziji simili għal dawk li ngħataw mill-Istat u l-bank proprjetà tal-Istat ETVA. Dawn tal-aħħar kienu l-uniċi istituzzjonijiet li pprovdew fondi lil HSY matul dak il-perjodu.

(36) Il-Kummissjoni se tibda billi tanalizza s-sitwazzjoni fl-1997 u tkompli biex tanalizza l-iżviluppi sal-2002.

3.1.1. Is-sitwazzjoni fl-1997

(37) Biex tinbeda din l-analiżi, huwa neċessarju li jiġi vverifikat jekk il-Kummissjoni esprimietx ruħha diġà dwar din il-kwistjoni f’deċiżjonijiet preċedenti. L-ewwel nett, il-Kummissjoni tfakkar li fid-Deċiżjoni N 401/1997 u d-Deċiżjoni C 10/1994, it-tnejn adottati mill-Kummissjoni fil-15 ta’ Lulju 1997, il-Kummissjoni ma ddubitatx il-validità tal-pjan tan-negozju li ssottomettiet il-Greċja. Għalhekk, il-Kummissjoni b’mod impliċitu rrikonoxxiet li l-implimentazzjoni ta’ dan il-pjan setgħet tirrestawra l-vijabilità ta’ HSY. It-tieni, il-parti deskrittiva tad-Deċiżjoni N 401/1997 tindika li t-tarzna se tiffinanzja parti mill-pjan ta’ ristrutturazzjoni permezz ta’ self bankarju li jammonta għal GRD 4,67 biljuni, missellfa bil-kundizzjonijiet tas-suq mingħajr garanziji mill-Istat. Billi ma qajmitx dubji dwar il-vijabilità ta’ dan il-finanzjament, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li l-kumpanija għandha tkun f’pożizzjoni li jkollha aċċess għas-suq tas-self, tal-anqas għall-ammont inkwistjoni. Fil-fatt, kieku l-Kummissjoni kienet tal-opinjoni li t-tarzna ma setgħetx tikseb self li jammonta għal tal-anqas GRD 4,67 biljuni, hija kien imissha indikat li l-pjan tar-ristrutturazzjoni ma kienx vijabbli u kien imissha pprojbiet l-ammonti kbar ta’ għajnuna għar-ristrutturazzjoni (fosthom l-għajnuna għall-investiment). Fl-aħħarnett, il-Kummissjoni ma tistax tikkontradixxi dawn iż-żewġ valutazzjonijiet preċedenti f’din id-deċiżjoni.

(38) Mingħajr ma tikkontradixxi l-valutazzjonijiet imsemmija, il-Kummissjoni xorta tfakkar kemm kienet dgħajfa s-sitwazzjoni tat-tarzna fl-1996-1997.

(39) L-ewwel nett, fir-rigward tal-infrastruttura fiżika, id-Deċiżjoni N 401/1997 tindika li t-tagħmir użat fit-tarzna kien antik u antikwat u li l-pjan ta’ investiment kien l-ewwel pjan ta’ investiment mill-bini tat-tarzna ‘l quddiem (24). Id-Deċiżjoni C 10/1994 tindika wkoll li din il-modernizzazzjoni tal-infrastruttura kienet meħtieġa sabiex tirrestawra l-kompetittività u l-vijabilità. Għaldaqstant jista’ jiġi konkluż li r-ritorn għall-vijabità kien jiddependi fuq l-implimentazzjoni rapida tal-pjan ta’ investiment.

(40) It-tieni, rigward l-attivitajiet kummerċjali ta’ HSY u d-daqs tal-ktieb tal-ordnijiet tagħha, l-awtoritajiet Griegi nfushom irrikonoxxew li “fiż-żmien tal-preżentazzjoni tal-pjan ta’ investiment, il-kumpanija ma kinitx iffirmat kuntratti għall-bini ta’ bastimenti, billi l-attività tat-tarzna kienet ikkaratterizzata minn inċertezza kbira dwar il-futur tagħha, nuqqas ta’ strateġija kummerċjali ċara u nuqqas ta’ investiment. L-unika attività serja kienet it-terminazzjoni tal-frejgati tat-tip MEKO għall-Flotta Griega.” (25) Billi l-ktieb tal-ordnijiet għall-bini tal-bastimenti kien vojt u billi t-tarzna kienet teħtieġ livell suffiċjenti ta’ attività ta’ bini tal-bastimenti biex tkun vijabbli fis-snin ta’ wara, il-Kummissjoni qieset li r-ritorn għall-vijabilità kien jiddependi fuq l-iffirmar malajr (jiġifieri l-konklużjoni) ta’ kuntratti profittabbli għall-bini ta’ bastimenti ċivili jew militari.

(41) It-tielet, dwar is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ HSY, Tabella 1 tipprovdi l-figuri prinċipali tal-kontabilità. Rigward is-solvibbiltà tal-kumpanija fl-1997, wieħed josserva li l-kumpanija kellha ammont kbir ta’ ekwità (26). Madankollu, din is-sitwazzjoni pożittiva kienet għal kollox il-konsegwenza tal-ħafra massiva tad-djun li ġiet implimentata mill-Istat fl-1996. L-Istat ħafer GRD 54,52 biljun (EUR 160 miljun) ta’ djun marbuta ma’ attivitajiet ċivili – din ir-rinunzja ġiet approvata bid-Deċiżjoni C K 10/1994 – u GRD 46,35 biljun (EUR 136 miljun) ta’ djun marbuta ma’ attivitajiet militari. Din il-karta tal-bilanċ apparentement b’saħħitha osservata fil-31 ta’ Diċembru 1996 kienet kemxejn “artifiċjali” u b’mod partikolari ma kinitx assolutament prova li t-tarzna kienet irrestawrat il-kompetittività tagħha u li l-kawżi tad-diffikultajiet serji li kienet ħabbtet wiċċha magħhom matul l-aħħar għoxrin sena kienu ġew indirizzati. Mingħajr l-implimentazzjoni sħiħa tal-pjan ta’ ristrutturazzjoni, it-tarzna kienet wisq probabbli tirreġistra telf li kien malajr jiekol ir-riżorsi tagħha stess (jiġifieri l-ekwità netta). Wieħed irid iżomm f’moħħu li HSY kienet tpoġġiet f’likwidazzjoni darbtejn fit-tnax-il sena preċedenti. Fl-aħħar nett, din l-ekwità pożittiva ma kinitx tkun biżżejjed biex tikkonvinċi bank isellef lil HSY b’rata tal-imgħax normali, jiġifieri bir-rata tal-imgħax iċċarġjata meta jsellef lil kumpaniji b’saħħithom. Tabella 1 Figuri għall-fatturat, profitt u ekwità netta ta’ HSY mill-1997 sal-2005 (f’miljun EUR) 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 (27) 2004 2005 Kapital tal-ishma 86 91 92 95 65 106 106 121 121 Ekwità Netta 82 88 54 17 –4 –78 –83 – 111 – 182 Fatturat 74 83 30 59 55 89 112 130 198 Profitt 7 1 –36 –42 –21 – 115 –1 –45 –71

(42) Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tqis li fl-1997 it-tarzna kienet għadha f’diffikultà u kienet għadha mhix kompetittiva, iżda li seta’ jkun mistenni ritorn għall-vijabilità jekk il-pjan ta’ investiment jiġi implimentat b’mod sħiħ u fil-ħin u jekk it-tarzna jirnexxilha tikkonkludi kuntratti profittabbli għall-bini ta’ bastimenti. Billi r-ritorn għall-vijabilità kien jiddependi fuq dawn iż-żewġ żviluppi inċerti, is-self lil HSY fl-1997 u fis-snin ta’ wara kien jippreżenta “riskju partikolari”. Bank privat kien jaċċetta li jagħti self jew garanziji lil HSY, iżda bi prezz li jirrifletti r-riskju sinifikanti. F’sitwazzjoni li kienet tippreżenta “riskju partikolari” l-avviż tal-Kummissjoni dwar il-metodu għall-iffissar tar-rati ta’ referenza u ta’ skont (28) jindika li punt ta’ referenza adegwat biex jiġu stabbiliti l-eżistenza u l-ammont ta’ għajnuna mill-istat huwa r-rata ta’ referenza għall-Greċja (jiġifieri ATHIBOR flimkien ma’ 300 punt bażi sal-31 ta’ Diċembru 2000 u rata ta’ tpartit tal-EUR għal ħames snin flimkien ma’ 75 punt bażi mill-1 ta’ Jannar 2001) miżjuda bi primjum għar-riskju ta’ mill-anqas 400 punt bażi (jiġifieri ATHIBOR u mill-anqas 700 bps sal-31 ta’ Diċembru 2000 u rata ta’ tpartit tal-EUR għal ħames snin u mill-anqas 475 bps mill-1 ta’ Jannar 2001). Rigward il-garanziji fuq is-self, il-Kummissjoni se tevalwa l-eżistenza ta’ għajnuna fuq il-bażi tal-istess metodu, jiġifieri billi tqabbel il-prezz totali tas-self assigurat (jiġifieri r-rata tal-imgħax imħallsa minn HSY lill-bank flimkien mal-primjum ta’ garanzija mħallas minn HSY lill-garanziji) mal-prezz li HSY kien ikollha tħallas kieku kkonkludiet dan is-self fis-suq (jiġifieri r-rata ta’ referenza għall-Greċja u mill-anqas 400 punt bażi).

3.1.2. Żviluppi mill-1997 ‘l hawn

(43) Kif se jiġi spjegat hawn isfel, il-Kummissjoni ma tistax teskludi li sat-30 ta’ Ġunju 1999 HSY kienet għadha tista’ tissellef mis-suq bir-rata tal-imgħax kif definita fis-sezzjoni preċedenti (29).

(44) HSY irreġistrat profitti netti żgħar fl-1997 u fl-1998 (30). Madankollu, matul dawn is-sentejn, hija ma rnexxielha tikkonkludi ebda kuntratt għall-bini ta’ bastimenti (31), militari jew ċivili; dan kien ikun meħtieġ biex tassigura livell suffiċjenti ta’ attività fis-snin ta’ wara u biex tevita li tagħmel telf. L-ewwel kuntratt għall-bini ta’ bastimenti li t-tarzna rnexxielha tikkonkludi kien jirrigwarda l-bini ta’ żewġ laneċ għal Strintzis. Dan ġie ffirmat biss fl-bidu tal-1999 (32). Barra minn hekk, mill-bidu nett kien magħruf li l-prezz tal-bejgħ kien baxx wisq biex ikopri l-ispejjeż u li dan il-kuntratt għalhekk kien se jikkawża telf (33). F’Lulju 1999, il-flotta Griega tat il-bini ta’ tliet sottomarini lil HSY u HDW. It-tliet sottomarini kienu ppjanati li jinbnew fuq kważi għaxar snin u l-kuntratt totali kien jammonta għal GRD 350 biljun (EUR 1 biljun), li madwar tliet kwarti minnhom kellhom imorru għal HDW, li kienet se tipprovdi l-makkinarju, komponenti tal-pressjoni u sistemi sensittivi tal-elettronika. Barra minn hekk, l-ewwel sottomarin kellu jinbena fit-tarzna ta’ HDW f’Kiel (34). Għaldaqstant dan il-proġett ma kienx se jiġġenera ħafna attività u dħul għal HSY matul is-snin tal-bidu (35).

(45) Minħabba l-falliment sabiex jinbena ktieb tal-ordnijiet kbir u profittabbli fl-1997, fl-1998 u fl-ewwel xhur tal-1999, il-maniġment u kwalunkwe investitur li jkun analizza s-sitwazzjoni tat-tarzna għandu jkun irrealizza sal-ewwel xhur tal-1999 li t-tarzna ma kienx se jkollha livell ta’ attività suffiċjenti fl-1999 u fl-2000 biex tkopri l-ispejjeż tagħha u li f’dawn is-snin it-tarzna kienet se tirreġistra telf kbir li jnaqqas l-ekwità netta tagħha għal ammont żgħir (36). F’dawn iċ-ċirkustanzi wieħed ma setax jistenna aktar ritorn għall-vijabilità (37). Bħala element sussidjarju, il-Kummissjoni tinnota li l-ewwel rapport imfassal mill-awtoritajiet Griegi rigward l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ investiment wera li sat-30 ta’ Ġunju 1999 kienet tlestiet biss parti żgħira mill-pjan. Għalhekk, minbarra l-ostakoli kummerċjali, il-modernizzazzjoni tal-faċilitajiet kienet bil-mod (38). Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tinnota li d-diffikultajiet finanzjarji inkombenti kkawżaw tilwima bejn it-tim amministrattiv indipendenti tat-tarzna (jiġifieri Brown & Root, li nħatar f’Settembru 1996) u l-impjegati/azzjonisti. B’mod partikolari, il-maniġment insista fuq il-ħtieġa li jwettaq tnaqqis addizzjonali ta’ ħaddiema minħabba l-livell baxx ta’ attività. Il-mexxejja tal-unjin opponew tali riforma u rnexxielhom ineħħu t-tim amministrattiv (39). Avveniment bħal dan, li ħoloq diskontinwità fil-maniġment u wera d-diffikultà biex jiġu implimentati riformi suffiċjenti fit-tarzna, kien fattur addizzjonali li seta’ impedixxa investitur f’ekonomija tas-suq milli jsellef flus lil HSY.

(46) Minn dan kollu, il-Kummissjoni tikkonkludi li mit-30 ta’ Ġunju 1999 ma kienx aktar raġonevoli li wieħed jistenna ritorn għall-vijabilità. Konsegwentement, il-Kummissjoni tqis li minn dik id-data, l-ebda bank ma kien jaċċetta li jsellef lit-tarzna, anki b’rati ta’ mgħax għoljin, u l-ebda bank ma kien jaċċetta li jagħti garanzija, anki kontra ħlas għoli għall-garanzija. Billi HSY ma kinitx se tirċievi self jew garanzija mis-suq, kwalunkwe self jew garanzija mogħtija wara t-30 ta’ Ġunju 1999 jikkostitwixxi awtomatikament għajnuna. Jekk tinstab inkumpatibbli u għadha ma tħallsitx, kwalunkwe garanzija trid tiġi mwaqqfa b’mod immedjat, u kull self irid jitħallas lura mill-ewwel. Il-ħlas lura – li jsegwi l-iskeda normali taż-żmien stipulata fil-kuntratt tas-self u li joħroġ mid-deċiżjoni preżenti – ta’ kwalunkwe self mogħti wara t-30 ta’ Ġunju 1999 xorta mhuwiex suffiċjenti biex jirrestawra s-sitwazzjoni inizjali billi sad-data tar-rimborż, HSY kellha għad-dispożizzjoni tagħha finanzjament li normalment ma kinitx tikseb mis-suq. Sabiex tinġieb lura s-sitwazzjoni inizjali, dan il-vantaġġ, li d-daqs tiegħu jista’ jiġi approssimat biss billi tintuża r-rata tal-imgħax ta’ self riskjuż ħafna, għalhekk għandu jiġi wkoll irkuprat. Għaldaqstant, għall-perjodu mill-għoti tas-self lil HSY sal-ħlas lura minn HSY, il-Kummissjoni trid tordna l-irkupru tad-differenza bejn ir-rata tal-imgħax li fil-fatt ħallset HSY u rata tal-imgħax teoretikament adegwata għal self li jippreżenta riskju għoli ħafna. Sabiex tistabbilixxi din ir-rata ta’ mgħax, il-Kummissjoni tinnota li l-avviż tal-Kummissjoni dwar il-metodu għall-istabbiliment tar-rati ta’ referenza u ta’ skont jindika li l-primjum għar-riskju jista’ jkun ogħla minn 400 punt bażi fuq ir-rata ta’ referenza “jekk l-ebda bank privat ma kien qabel li jagħti s-self rilevanti”, li hija s-sitwazzjoni f’dan il-każ. F’diversi deċiżjonijiet, il-Kummissjoni qieset li primjum ta’ 600 punt bażi fuq ir-rata ta’ referenza kien minimu adegwat biex jirrifletti sitwazzjoni li kien fiha riskju għoli (40). Il-Kummissjoni tqis li dan jikkostitwixxi l-minimu għal self fis-sitwazzjoni preżenti. Rigward il-garanziji mill-Istat mogħtija wara t-30 ta’ Ġunju 1999, il-Kummissjoni se tuża l-istess approċċ: għall-perjodu tal-għoti tas-self assigurat sat-tmiem tal-garanzija – kemm jekk issegwi l-iskeda normali taż-żmien stipulata fil-kuntratt tal-garanzija kif ukoll jekk toħroġ minn din id-deċiżjoni – il-Kummissjoni se tordna l-irkupru tad-differenza bejn il-prezz tas-self assigurat (rata tal-imgħax imħallsa lill-bank flimkien mal-primjum imħallas għall-garanzija) u r-rata ta’ referenza għall-Greċja miżjuda b’600 punt bażi.

(47) Sabiex issostni l-argument tagħha li s-self u l-garanziji mogħtija mill-Istat u ETVA setgħu ngħataw bl-istess kundizzjonijiet minn bank privat, HSY ippreżentat l-ewwel rapport Deloitte (41). F’Sezzjoni 5 ta’ dan ir-rapport, Deloitte tanalizza l-affidabbiltà tal-kreditu ta’ HSY fl-1999 u fis-snin ta’ wara. Hija tikkonkludi li “il-Kumpanija setgħet issellfet b’mod alternattiv jew irċeviet ittri ta’ garanzija minn istituzzjoni finanzjarja oħra mhix affiljata (jiġifieri b’ebda relazzjoni oħra, għajr il-kollaborazzjoni kummerċjali regolari) tul il-perjodu taħt eżami.” (42) Il-Kummissjoni tosserva li r-rapport ma jispjegax kif din il-konklużjoni tista’ tiġi rrikonċiljata mal-fatt li t-tentattivi ta’ HSY biex tiġbor fondi minn istituzzjonijiet finanzjarji oħra fallew (43). Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota li l-analiżi fiha sensiela ta’ żbalji (44), li jippreġudikaw b’mod sinifikanti l-konklużjoni.

3.1.3. Analiżi fil-grupp

(48) Is-self u l-garanziji kollha suġġetti għall-proċedura preżenti ngħataw mill-ETVA jew mill-Istat. L-awtoritajiet Griegi jsostnu li billi ETVA u l-Istat Grieg (permezz tal-ETVA) kienu azzjonisti ta’ HSY, is-self u l-garanziji setgħu jitqiesu bħala transazzjonijiet fil-grupp. F’dan il-kuntest, il-Greċja tagħmel żewġ affermazzjonijiet: — L-ewwel, li huwa normali għal kumpanija prinċipali li ssellef b’kundizzjonijiet favorevoli lis-sussidjarja tagħha. Fil-fatt, il-vantaġġ mogħti lis-sussidjarja jżid il-valur tal-ishma miżmuma mill-kumpanija prinċipali. Għalhekk, anki kieku l-Kummissjoni tqis li ETVA u l-Istat taw self u garanziji bi prezz aktar baxx mill-prezz tas-suq, dan kien ikun aċċettabbli għal investitur f’ekonomija tas-suq f’sitwazzjoni simili. Għalhekk dawn is-self u garanziji ma jikkostitwixxux għajnuna. — It-tieni, huwa normali għal kumpanija prinċipali li ssellef lis-sussidjarja tagħha f’diffikultà. Fil-fatt, dan is-self għandu l-mira li jippreżerva l-valur tal-ishma miżmuma mill-kumpanija prinċipali. Għalhekk, anki kieku l-Kummissjoni kellha tikkunsidra li l-ebda bank privat ma kien se jsellef lil HSY waqt ċertu perjodu minħabba li s-sitwazzjoni tat-tarzna kienet ħażina ħafna, is-self u l-garanziji mogħtija minn ETVA u mill-Istat għandhom xorta waħda jitqiesu bħala aċċettabbli għal investitur privat f’ċirkustanzi simili. Dawn is-self u l-garanziji għalhekk ma jikkostitwixxux għajnuna.

(49) Il-Kummissjoni tqis li l-konklużjonijiet tal-Greċja mhumiex korretti.

(50) L-ewwel nett, il-Kummissjoni tinnota ż-żewġ elementi li ġejjin. Fl-ewwel istanza, l-ebda investitur f’ekonomija tas-suq ma kien ipoġġi lilu nnifsu fis-sitwazzjoni ta’ ETVA. Fil-fatt, huwa mfakkar, pereżempju, li meta ETVA xtara lil HSY fl-1985, huwa kien bank tal-iżvilupp, li kien qiegħed jaġixxi fuq ordni tal-gvern, sabiex ikun evitat l-għeluq ta’ kumpanija ta’ importanza konsiderevoli għall-ekonomija Griega (45). Sabiex iżomm lill-HSY ħajja, ETVA għamel injezzjoni ta’ kapital fl-1986 li l-Kummissjoni sabet li tikkostitwixxi għajnuna (46). Fl-1995, ETVA żamm “sehem maġġoritarju ta’ 51 %” fil-HSY minħabba li l-Greċja sostniet li kien “ġustifikat mill-interess tad-difiża”, skont l-Artikolu 10 tad-Direttiva 90/684/KEE. Fit-tieni istanza, meta jitqiesu l-miżuri kollha implimentati mill-Istat favur HSY (inklużi l-miżuri implimentati minn ETVA, billi, kif se jintwera iżjed ‘il quddiem f’din id-deċiżjoni, huma imputabbli għall-Istat) – u b’mod partikolari l-għajnuniet Mill-Istat kbar u ripetuti li ngħataw lil HSY fil-perjodu sal-2002 – jidher ċar li, matul il-perjodu sal-2002, l-Istat ma aġixxiex bħala investitur f’ekonomija tas-suq. Huwa pprovda kostantament l-appoġġ finanzjarju kbir li kien meħtieġ biex HSY tinżamm ħajja u dan sewa ħafna flus. Fl-aħħar nett, billi l-Istat (permezz ta’ ETVA) sab ruħu biss fis-sitwazzjoni li jkun l-azzjonist ta’ HSY minħabba li aġixxa bħala awtorità pubblika li riedet tippreżerva l-attivitajiet ta’ HSY akkost ta’ kollox u billi huwa qatt ma aġixxa bħal investitur f’ekonomija tas-suq li jrid jagħmel il-flus permezz tal-ishma tiegħu fil-HSY, l-argument li ETVA u l-Istat ġabu ruħhom b’mod aċċettabbli għal investitur f’ekonomija tas-suq minħabba li r-rati tal-imgħax (jew il-ħlas ta’ garanzija) insuffiċjenti ċċarġjati fuq il-finanzjament (self u garanziji) li huma taw lil HSY kienu kkumpensati minn żieda fil-valur tas-sehem ta’ HSY huwa nieqes mill-kredibilità. Billi l-Istat (inkluż l-ETVA) qatt ma aġixxa bħala investitur li jipprova jagħmel profitt iżda, għall-kuntrarju, aċċetta li jżomm lil HSY ħajja għal dak il-prezz għoli, il-Greċja u HSY kellhom tal-anqas isostnu l-argument tagħhom b’analiżi dettaljata li turi li, bħala azzjonisti ta’ HSY, l-Istat u ETVA setgħu fil-fatt jistennew qligħ kapitali (jiġifieri żieda fil-valur tal-ishma) ogħla mid-“dħul ċert” (jiġifieri r-rata ta’ mgħax insuffiċjenti jew il-primjum insuffiċjenti tal-garanzija). Billi ma ġietx ipprovduta analiżi bħal din u billi HSY u l-Greċja għamlu l-argument dubjuż u ipotetiku tagħhom mingħajr ebda prova ta’ sostenn, il-Kummissjoni twarrab mingħajr aktar analiżi l-argument tagħhom li l-Istat (inkluż l-ETVA) aġixxa bħala investitur f’ekonomija tas-suq billi l-finanzjament mogħti b’kundizzjonijiet favorevoli kkaġuna żieda fil-valur tal-ishma ta’ HSY li kienet importanti biżżejjed biex tikkumpensa għad-“dħul predeterminat”.

(51) It-tieni, anki kieku r-raġunament ta’ hawn fuq kellu jiġi mwarrab u jiġu analizzati l-aspetti fi ħdan il-grupp (jiġifieri ż-żieda potenzjali fil-valur tal-ishma ta’ HSY), hemm biżżejjed evidenza li t-transazzjonijiet imwettqa minn ETVA ma kinux ikunu aċċettabli għal investitur f’ekonomija tas-suq li jkollu 51 % tal-ishma f’HSY.

(52) Fl-aħħar tal-1995, 49 % tas-sjieda ta’ HSY ġiet ittrasferita lill-impjegati ta’ HSY. Il-prezz li l-impjegati kellhom iħallsu biex jixtru dan is-sehem ta’ 49 % kien deċiż f’dak il-mument. Għaldaqstant, fis-snin ta’ wara, meta ETVA u l-Istat kienu qegħdin jipprovdu finanzjament lil HSY bi prezz aktar baxx milli kien jiċċarġja bank privat (mhux affiljat), 49 % taż-żieda fil-valur ta’ HSY li tirriżulta minn dan it-tfaddil (jiġifieri HSY kienet qiegħda tħallas rati aktar baxxi ta’ mgħax) kienu qegħdin igawdu minnha l-azzjonisti l-oħra ta’ HSY. 51 % biss tal-vantaġġ (tnaqqis fir-rati tal-imgħax iċċarġjati u tal-primjums ta’ garanzija ċċarġjati) mogħti minn ETVA u l-Istat lil HSY kien qiegħed jerġa’ lura għandhom fil-forma ta’ żieda fil-valur ta’ HSY. L-ebda investitur f’ekonomija tas-suq ma kien jaċċetta li jagħmel rigal bħal dan lill-azzjonisti l-oħra ta’ HSY. Sabiex jevita li jitlef flus favur dawn l-azzjonisti l-oħra, investitur f’ekonomija tas-suq kien jiċċarġja rata ta’ mgħax simili għal dik iċċarġjata minn banek privati (mhux affiljati). L-ewwel argument tal-awtoritajiet Griegi għalhekk huwa bla bażi.

(53) Dwar il-perjodu wara t-30 ta’ Ġunju 1999, fi żmien meta l-ebda bank privat ma kien se jipprovdi finanzjament lil HSY minħabba li r-riskju ta’ falliment kien għoli ħafna, japplika l-istess raġunament. B’mod partikolari, investitur razzjonali li jkollu biss 51 % ta’ kumpanija kien tal-anqas jitlob lill-azzjonisti l-oħra sabiex jipprovdu finanzjament proporzjonali mal-ishma tagħhom f’HSY. Jekk dawn l-azzjonisti l-oħra ma kellhomx ir-riżorsi biex jipprovdu dan il-finanzjament, investitur razzjonali kien tal-anqas jinnegozja l-għoti ta’ finanzjament lil HSY kontra sehem akbar fil-HSY. L-għoti ta’ finanzjament sinifikanti lil HSY mingħajr kofinanzjament jew mingħajr konċessjonijiet mill-azzjonisti l-oħra kien jixbah it-tpoġġija tal-flus proprji ta’ persuna f’riskju għoli sabiex jiġi salvat il-valur tal-ishma miżmuma minn xi ħadd ieħor. L-ebda investitur f’ekonomija tas-suq f’ċirkustanzi simili ma kien jaċċetta li jagħmel rigal bħal dan lill-azzjonisti l-oħra (47). It-tieni argument tal-awtoritajiet Griegi għalhekk għandu jiġi miċħud.

3.2. Kwistjoni orizzontali 2: Imputabilità tal-imġiba ta’ ETVA lill-Istat

(54) Ħafna mis-sittax-il miżura analizzati fid-deċiżjoni preżenti ma ngħatawx direttament mill-Istat. Huma ngħataw mill-bank proprjetà tal-istat ETVA. Billi l-Greċja, HSY u TKMS/GNSH qegħdin jikkontestaw l-imputabilità lill-Istat ta’ dawn il-miżuri filwaqt li Elefsis u l-Bank ta’ Piraeus jikkonfermawha, din il-kwistjoni trid tiġi analizzata.

(55) Dawn il-miżuri ngħataw minn ETVA bejn l-1996 u l-2002. Skont il-każistika, miżuri bħal dawn jistgħu jikkwalifikaw biss bħala għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE jekk l-Istat kien l-pożizzjoni li jikkontrolla lil ETVA u jekk l-awtoritajiet pubbliċi “kienu involuti, b’xi mod jew ieħor, fl-adozzjoni ta’ dawk il-miżuri” (48).

(56) ETVA, li l-inizjali tiegħu jfissru Bank għall-Iżvilupp Industrijali tal-Greċja, ġie stabbilit fl-1964 wara l-amalgamazzjoni ta’ tliet organizzazzjonijiet (l-Organizzazzjoni għall-Iżvilupp Industrijali, l-Organizzazzjoni għall-Finanzjament tal-Iżvilupp Ekonomiku u l-Organizzazzjoni għall-Kreditu tat-Turisti). Huwa ġie maqlub f’korporazzjoni bil-Liġi 1369/1973. Għalhekk mill-1973 ‘il quddiem huwa opera bħala bank proprjetà tal-istat. Skont il-Greċja (49), “l-għan prinċipali ddikjarat fl-istatut ta’ ETVA bħala bank għall-iżvilupp kien il-promozzjoni tal-iżvilupp tal-pajjiż permezz tal-iffinanzjar ta’ attivitajiet tal-produzzjoni fl-ekonomija Griega (turiżmu, produzzjoni industrijali, eċċ.)”. ETVA kien l-uniku bank għall-iżvilupp fil-Greċja. ETVA għalhekk fittex li jkollu rwol deċiżiv fl-iżvilupp ekonomiku u reġjonali tal-pajjiż billi jiffinanzja impriżi, jiżviluppa l-infrastruttura reġjonali tal-pajjiż, jipprovdi kapital għall-impriżi u jipparteċipa f’impriżi b’importanza strateġika għall-ekonomija Griega. Fl-1995, wara diffikultajiet finanzjarji b’riżultat ta’ dawn l-attivitajiet, ir-rikapitalizzazzjoni, ir-ristrutturar u l-immodernizzar tal-bank saru prijorità ewlenija tal-gvern Grieg. Dan sar fuq il-bażi ta’ programm ta’ ħames snin fil-qafas tal-Liġi 2359/95. Minbarra l-provvediment ta’ GRD 427 miljun ta’ kapital mill-gvern, l-għan tar-ristrutturazzjoni kien li tiġi implimentata orjentazzjoni strateġika ġdida, tinbidel l-istruttura organizzattiva u jiġu fformulati proċeduri tan-negozju moderni li jirrispondu għall-kundizzjonijiet preżenti tal-kompetizzjoni. Konsegwentement, “minbarra l-attività tiegħu ta’ żvilupp, ETVA żviluppa servizzi bankarji kummerċjali, b’mod partikolari mill-1997 ‘il quddiem.” (50)

(57) Fl-1999, l-Istat, li kellu 100 % tal-ishma ta’ ETVA, iddeċieda li jipproċedi bil-klassifikazzjoni tal-bank fil-Borża ta’ Ateni, billi joffri 24 % tal-kapital azzjonarju tiegħu lill-pubbliku. L-Istat iddeċieda li jipproċedi saħansitra aktar bil-privatizzazzjoni tal-bank u jnaqqas is-sehem tal-istat għal inqas minn 50 %. Saret sejħa għall-offerti u ntgħażel il-Bank ta’ Piraeus. Fl-20 ta’ Marzu 2002, ishma li jirrappreżentaw 57,7 % tal-kapital ta’ ETVA ġew ittrasferiti lill-Bank ta’ Piraeus (51).

(58) Dwar il-possibilità tal-Istat li jikkontrolla lil ETVA, il-Kummissjoni tosserva li sal-aħħar tal-1999, ETVA kien għal kollox proprjetà tal-Istat Grieg. L-Istat żamm pussess maġġoritarju tal-ishma sat-trasferiment tal-maġġoranza tal-ishma lill-Bank ta’ Piraeus fl-20 ta’ Marzu 2002. L-Istat għalhekk kien f’pożizzjoni li jikkontrolla lill-ETVA tal-anqas sal-20 ta’ Marzu 2002. Dan juri wkoll li kienu involuti riżorsi tal-Istat fil-miżuri implimentati minn ETVA.

(59) Rigward l-involviment tal-Istat fl-adozzjoni tal-miżuri differenti, il-Kummissjoni tosserva dawn il-punti: — L-ewwel nett, il-Kummissjoni tinnota li l-aktar tliet deċiżjonijiet sinifikanti rigward il-pussess ta’ ishma ta’ ETVA f’HSY ma tteħdux b’mod indipendenti mill-maniġment ta’ ETVA: dawn id-deċiżjonijiet ittieħdu mill-gvern u ġew implimentati minn ETVA. Fil-fatt, meta ETVA xtara l-HSY falluta fl-1985, din kienet deċiżjoni tal-gvern (52). ETVA implimenta sempliċement din id-deċiżjoni tal-Istat u malajr għamel injezzjoni kbira ta’ kapital f’HSY, li l-Kummissjoni qisitha bħala għajnuna mill-Istat (53). Dan juri li r-relazzjoni bejn ETVA u HSY mill-bidu nett kienet relazzjoni ta’ appoġġ mill-Istat favur kumpanija li kienet importanti – f’termini ta’ impjiegi u ta’ attivitajiet – għall-gvern Grieg. It-tieni deċiżjoni importanti kien il-bejgħ minn ETVA ta’ 49 % tal-kapital ta’ HSY lill-impjegati, li ġie deċiż bil-Liġi 2367/1995 (54). Barra minn hekk, din il-Liġi timponi miżuri sinifikanti ta’ ristrutturazzjoni fuq HSY (55) (u tagħti ammonti kbar ħafna ta’ għajnuna lit-tarzna). It-tielet avveniment prinċipali kien il-privatizzazzjoni ta’ HSY fl-2001-2002 (jiġifieri ETVA kellu jbigħ il-51 % li baqagħlu tal-ishma f’HSY). Din il-privatizzazzjoni kienet deċiża bid-Deċiżjoni Nru 14/3-1-2001 tal-Kumitat Interministerjali rilevanti għall-Privatizzazzjoni u saret fil-qafas tal-Liġi Griega dwar il-Privatizzazzjoni 2000/91. Dan kien ripetut b’mod kostanti fid-dokumenti tas-sejħa għall-offerti sottomessi lill-investituri/offerenti interessi minn Alpha Finance, li kien il-bank li organizza l-bejgħ ta’ HSY f’isem l-Istat u l-Bejjiegħa (ETVA u l-impjegati). Id-dokumenti tas-sejħa għall-offerti datati 2 ta’ April 2001 jindikaw ukoll li l-Istat kien se jagħżel l-offerent preferit mal-Bejjiegħa. Bħala konklużjoni, it-tliet deċiżjonijiet kruċjali dwar l-ishma ta’ ETVA fil-HSY ġew deċiżi mill-Istat. — Minbarra l-involviment dirett tiegħu f’dawn it-tliet okkażjonijiet, l-Istat ta ammonti kbar ħafna ta’ għajnuna matul il-perjodu 1995 sal-2002. L-Istat ħafer GRD 54,52 biljun (EUR 160 miljun) ta’ djun relatati ma’ attivitajiet ċivili – din ir-rinunzja kienet approvata bid-Deċiżjoni C 10/1994 – u GRD 46,35 biljun (EUR 136 miljun) ta’ djun relatati ma’ attivitajiet militari. Kif indikat fid-Deċiżjoni N 401/1997, l-Istat kien beħsiebu jagħti wkoll GRD 7,8 biljuni (EUR 22,9 miljun) ta’ għajnuna għall-investiment. Waqt il-proċess tal-offerti fl-2001, l-Istat Grieg ħareġ il-Liġi 2941/2001, li kienet tinkludi ammont kbir ta’ appoġġ finanzjarju mmirat sabiex jiffaċilita l-privatizzazzjoni ta’ HSY (ara l-paragrafu 33 ta’ din id-deċiżjoni). Kif indikat il-Kummissjoni fid-Deċiżjoni N 513/2001, l-Istat ikkommetta ruħu pereżempju li jħallas EUR 118-il miljun bħala inċentivi sabiex jinkoraġġixxi lill-impjegati jitilqu b’mod volontarju mill-kumpanija. Bl-għoti ta’ għajnuniet kbar u ripetuti, il-gvern ta sinjal ċar li huwa kien iqis is-sopravivenza ta’ HSY bħala politikament importanti ħafna (56). — Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tosserva li l-Istat ta kuntratti strateġiċi tad-difiża lil HSY matul dawk is-snin, bħall-bini tas-sottomarini. Konsegwentement, l-Istat kellu interess dirett li jimmonitorja l-attivitajiet ta’ HSY u li jassigura li jitkomplew l-operazzjonijiet tat-tarzna.

(60) Billi ddeċieda d-daqs tal-pussess tal-ishma ta’ ETVA fil-HSY, billi ta kontinwament appoġġ finanzjarju kbir lil HSY u billi ta kuntratti militari ta’ importanza kbira għas-sigurtà tal-Greċja, il-gvern Grieg wera b’mod ċar li kien jagħti importanza kbira lill-attivitajiet ta’ HSY u kien qiegħed jissorvelja s-sitwazzjoni tat-tarzna b’attenzjoni. F’dan il-kuntest ġenerali, il-Kummissjoni tħoss li, sal-privatizzazzjoni ta’ ETVA f’Marzu 2002, ma jistgħux jitqajmu dubji dwar l-imputabilità tal-imġiba ta’ ETVA lill-Istat. Fil-fatt, f’dawn iċ-ċirkustanzi, kien impossibbli għall-maniġment ta’ ETVA li jiżviluppa politika ta’ self lejn HSY li ma kinitx tkun konformi mal-politika ta’ appoġġ kostanti adottata mill-gvern. B’mod partikolari, kien ikun impossibbli għal ETVA li jieħu deċiżjoni li toħloq problemi finanzjarji għal HSY. Pereżempju, ETVA ma setax jiċċarġja rata tal-imgħax għolja (jiġifieri “firxa” għolja fuq ir-rata ta’ bejn il-banek) fuq is-self mogħti lil HSY, billi dan kien jiddeterjora l-qagħda finanzjarja ta’ HSY, xi ħaġa li kienet tkun politikament inaċċettabbli għall-gvern. Bl-istess mod, ETVA ma setax jirrifjuta li jagħti self mitlub minn HSY biex tiffinanzja l-operazzjonijiet tagħha (57). Fi kliem ieħor, ETVA ma kellux għażla oħra għajr li jibqa’ koerenti mal-politika ta’ appoġġ qawwi u kontinwu lejn HSY adottata mill-Istat. Konsegwentement, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżuri kollha implimentati minn ETVA favur HSY (self, garanziji, injezzjonijiet ta’ kapital, eċċ) kienu awtomatikament imputabbli lill-Istat, u li m’hemmx bżonn li titressaq evidenza addizzjonali tal-involviment tal-Istat fil-mument meta kull waħda minn dawn il-miżuri kienet adottata minn ETVA. Bħala konklużjoni, il-Kummissjoni tqis li l-miżuri differenti mwettqa minn ETVA huma imputabbli lill-Istat.

(61) Bħala bażi sussidjarja, il-Kummissjoni tinnota wkoll l-elementi segwenti li jikkonfermaw l-imputabilità tal-imġiba ta’ ETVA lill-Istat.

(62) L-ewwel nett, fl-1995 ETVA biegħ biss 49 % - u għalhekk mhux 100 % - tal-ishma ta’ HSY lill-impjegati. “Il-Greċja invokat il-ħtiġijiet militari tagħha fil-bini tal-bastimenti biex tiġġustifika ż-żamma ta’ 51 % tat-tarzna kif permess mill-Artikolu 10 tad-Direttiva”. L-Artikolu 10(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 90/684/KEE fil-fatt jipprovdi li “minkejja l-obbligu li jeħles mit-tarzni permezz tal-bejgħ imsemmi fil-paragrafu 2, il-Gvern Grieg għandu jitħalla jżomm maġġoranza ta’ 51 % f’waħda mit-tarzni jekk ġustifikat minn interessi tad-difiża.” (58) Dan juri li s-sehem ta’ 51 % ta’ ETVA fil-HSY kien immirat sabiex jippermetti lill-Istat jikkontrolla lil HSY bil-għan li jippreżerva l-interessi tad-difiża tal-Greċja. Huwa ovvju li f’dan il-kuntest il-maniġment ta’ ETVA ma setax żviluppa relazzjoni ma’ HSY ibbażata fuq termini kummerċjali. Kwalunkwe deċiżjoni dwar l-għoti ta’ finanzjament lil HSY u t-termini ta’ dan il-finanzjament ma setgħetx tmur kontra l-interessi tad-difiża tal-Greċja. B’mod partikolari, il-Kummissjoni ma tarax kif il-maniġment ta’ ETVA seta’ jirrifjuta li jagħti finanzjament jew seta’ jiċċarġja rata tal-imgħax għolja fuq dawn il-finanzjamenti. Barra minn hekk, jekk il-mira tal-Greċja kienet il-preżervazzjoni tal-interessi tad-difiża, wieħed jista’ jissupponi li l-gvern fil-fatt kien qiegħed jissorvelja direttament kull deċiżjoni importanti tal-maniġment ta’ ETVA u kull deċiżjoni ta’ ETVA rigward il-finanzjament ipprovdut lil HSY.

(63) It-tieni, billi l-mandat ta’ ETVA bħala “bank għall-iżvilupp” kien definit mill-Istat, wieħed jista’ jikkonkludi li l-attivitajiet kollha ta’ ETVA implimentati fil-qafas ta’ dak il-mandat kienu imputabbli lill-Istat. Bl-istess mod, il-każistika tindika li, sabiex tiġi analizzata l-imputabilità tal-miżuri adottati minn kumpanija “in-natura tal-attivitajiet tagħha u l-eżerċizzju ta’ dawn tal-aħħar fis-suq f’kundizzjonijiet normali ta’ kompetizzjoni ma’ operaturi privati” (59) jistgħu jkunu rilevanti. F’dan il-kuntest, l-awtoritajiet Griegi jirrikonoxxu li “mill-ħolqien tiegħu ‘l quddiem ETVA ma ffunzjonax bħala bank kummerċjali normali iżda bħala istituzzjoni speċjali ta’ kreditu għall-iżvilupp, attiva prinċipalment fil-qasam tal-krediti fuq perjodu fit-tul u għandha rwol deċiżiv fl-iżvilupp ekonomiku u reġjonali tal-pajjiż”. (60) F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tfakkar li ETVA xtara lil HSY fl-1985. Għalhekk l-involviment ta’ ETVA f’HSY kien żviluppat fi ħdan dan il-mandat bħala “bank għall-iżvilupp”, u mhux fil-qafas tal-attivitajiet kummerċjali tiegħu li bdew mhux qabel l-1997. Billi sa dak iż-żmien ETVA kellu jsostni lil HSY fi ħdan il-mandat tiegħu bħala “bank għall-iżvilupp”, ETVA ma setax f’daqqa waħda mill-1997 jieqaf jipprovdi s-self u l-garanziji mitluba minn HSY u jħalli t-tarzna tfalli. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tfakkar li, fit-tieni nofs tas-snin disgħin, ETVA kien awtorizzat biex jiżviluppa attivitajiet kummerċjali apparti l-attivitajiet tiegħu ta’ żvilupp, u mhux biex jieħdu post l-attivitajiet tiegħu ta’ żvilupp, li kellhom ikomplu.

(64) It-tielet, skont il-każistika, “l-istatus legali tal-impriża (fis-sens li tkun soġġetta għal-liġi pubblika jew il-liġi ordinarja tal-kumpaniji)” (61) jista’ jkun rilevanti biex juri l-imputabilità. F’dan ir-rigward, l-għan prinċipali ta’ ETVA, bħala bank tal-iżvilupp proprjetà tal-Istat, huwa li jippromwovi l-iżvilupp tal-pajjiż billi jiffinanzja l-ekonomija Griega, ma kienx soġġett għad-direttivi dwar il-banek (62). Huwa biss meta l-ishma ta’ ETVA ġew elenkati fil-Borża ta’ Ateni fit-12 ta’ Jannar 2000 li ETVA sar suġġett għar-regoli superviżorji standard applikabbli għall-banek kummerċjali.

(65) Ir-raba’, il-Kummissjoni tosserva li matul il-perjodu 1996-2002, l-Istat kien partikolarment attent għall-operazzjonijiet ta’ ETVA. Fil-fatt, l-Istat adotta l-Liġi 2359/95 sabiex jirristruttura ETVA u injetta mijiet ta’ biljuni ta’ drachma fi ħdan dak il-qafas. Fl-1999, huwa ddeċieda li jelenka parti mill-kapital fil-Borża ta’ Ateni. Sena wara huwa ddeċieda li jipprivatizza l-maġġoranza tal-kapital ta’ ETVA. Din il-privatizzazzjoni tlestiet fl-2002. Dan juri li matul il-perjodu 1996-2002, l-Istat kien interessat bil-qawwi fl-operazzjonijiet ta’ ETVA. Is-self u l-garanziji pprovduti lil HSY kienu ta’ daqs kbir suffiċjenti (63) li d-deċiżjonijiet tal-għoti ma setgħux ittieħdu mill-maniġment ta’ ETVA mingħajr l-approvazzjoni jew l-ordni diretta tal-azzjonist waħdieni ta’ ETVA.

(66) Fil-paragrafi preċedenti l-Kummissjoni wriet li, fil-perjodu ta’ qabel il-bejgħ ta’ ETVA lill-Bank ta’ Piraeus f’Marzu 2002, il-miżuri kollha implimentati minn ETVA kienu jinvolvu riżorsi Mill-Istat u l-miżuri kollha implimentati minn ETVA favur HSY kienu imputabbli lill-Istat. Fil-valutazzjoni individwali tagħha ta’ kull miżura implimentata minn ETVA, il-Kummissjoni għalhekk mhijiex ser tindika aktar dawn iż-żewġ punti.

(67) Il-Kummissjoni se terġa’ tiddiskuti biss dawn iż-żewġ kwistjonijiet fil-valutazzjoni tal-miżura E18c, minħabba li xi partijiet isostnu li din il-miżura ngħatat minn ETVA f’Mejju 2002, jiġifieri wara x-xiri ta’ ETVA mill-Bank ta’ Piraeus.

3.3. Kwistjoni orizzontali 3: miżuri ta’ għajnuna li jiffinanzjaw parzjalment l-attivitajiet militari ta’ HSY

(68) Fit-tweġiba tagħha għad-deċiżjoni ta’ estensjoni, il-Greċja ssostni li ħafna mill-miżuri investigati mill-Kummissjoni għenu l-attivitajiet militari tat-tarzna. Il-Greċja għalhekk issostni li dawn jaqgħu taħt l-Artikolu 296 tat-Trattat, u ma jistgħux jiġu valutati – u wisq anqas irkuprati – taħt ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

(69) Il-Kummissjoni għalhekk trid tivvaluta jekk xi wħud mill-miżuri setgħux jaqgħu parzjalment jew għal kollox fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat.

(70) L-ebda waħda mill-partijiet f’din il-proċedura ma tikkontesta li HSY għandha attivitajiet ċivili u militari. Matul l-aħħar ħmistax-il sena, l-attività ċivili ewlenija kienet it-tiswija ta’ bastimenti ċivili. HSY bniet ukoll materjal tal-ferroviji u bwieq ta’ bastimenti ċivili. L-attivitajiet militari ta’ HSY kienu jikkonsistu fil-bini u t-tiswija ta’ bastimenti u sottomarini militari għall-Flotta Griega.

(71) Il-Kummissjoni tfakkar li d-deċiżjoni ta’ estensjoni kienet diġà identifikat il-miżuri li jsostnu l-attivitajiet militari tat-tarzna. Id-deċiżjoni ta’ estensjoni tikkonkludi li dawn il-miżuri jaqgħu kompletament taħt l-Artikolu 296 tat-Trattat u mhumiex suġġetti għar-regoli tal-għajnuna mill-Istat. Id-deċiżjoni ta’ estensjoni ma ġietx ikkontestata fil-Qorti.

(72) Xi wħud mill-għajnuniet Mill-Istat koperti mid-deċiżjoni preżenti ma kinux assenjati għal attività partikolari, jiġifieri ma kinux stanzjati biex jiffinanzjaw proġett partikolari. Il-Kummissjoni għalhekk trid tistabbilixxi safejn dawn l-għajnuniet Mill-Istat għenu lill-attivitajiet militari u safejn dawn għenu lill-attivitajiet ċivili. Din il-kalkulazzjoni hija kkalkulata mill-fatt li HSY ma żammitx kontijiet separati għall-attivitajiet ċivili u għall-attivitajiet militari. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni se tibbaża l-analiżi tagħha fuq id-daqs relattiv taż-żewġ attivitajiet. Għalhekk trid tivvaluta l-importanza relattiva ta’ kull attività. Il-Kummissjoni tosserva li kull għajnuna mill-Istat (eż. finanzjament, injezzjoni ta’ kapital) mogħtija lil HSY (u mhux assenjata biex tiffinanzja attività partikolari) fl-istess ħin kopriet it-telf tal-imgħoddi (jiġifieri telf iġġenerat minn kuntratti mgħoddija) u ppermettiet lit-tarzna tiffinanzja attivitajiet futuri. Sabiex tistabbilixxi safejn għajnuna partikolari mill-Istat ibbenefikaw minnha l-attivitajiet ċivili u militari, il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra li l-analiżi m’għandhiex tkun limitata għas-separazzjoni bejn l-attivitajiet ċivili u militari (jiġifieri l-importanza relattiva ta’ kull attività) fis-sena meta ngħatat l-għajnuna, iżda huwa meħtieġ li tiġi kkalkulata s-separazzjoni medja bejn dawn iż-żewġ attivitajiet fuq perjodu suffiċjentement twil. Il-fatt li l-importanza relattiva taż-żewġ attivitajiet tvarja minn sena għall-oħra jiġġustifika wkoll l-użu ta’ medja fuq numru ta’ snin. Fil-fatt, sena partikolari tista’ ma tkunx rappreżentattiva tas-separazzjoni medja bejn iż-żewġ attivitajiet fuq il-perjodu medju u twil.

(73) Fil-qafas tal-proċedura għall-irkupru tal-għajnuna misjuba illegali u inkumpatibbli bid-deċiżjoni C 40/2002, il-Greċja sostniet li l-attivitajiet ċivili kienu jirrappreżentaw 25 % tal-attivitajiet ta’ HSY u l-attivitajiet militari kienu responsabbli għal 75 % tal-attivitajiet. Biex issostni din l-affermazzjoni, il-Greċja pprovdiet informazzjoni dwar is-sigħat tax-xogħol u l-fatturat (jiġifieri l-valur tal-bejgħ) taż-żewġ attivitajiet għas-snin 1997 sal-2005 (64). Fil-kuntest tal-proċedura preżenti, il-Greċja ma kkontestatx dawn il-figuri. Barra minn hekk, il-Kummissjoni diġà aċċettat separazzjoni ta 25 % ċivili/75 % militari fid-Deċiżjoni N 513/2001, li ma ġietx ikkontestata quddiem il-Qorti. Fuq il-bażi ta’ dak li ngħad sa issa, il-Kummissjoni se tqis li l-attivitajiet ċivili ammontaw għal 25 % tal-attivitajiet ta’ HSY u l-attivitajiet militari għal 75 % tal-attivitajiet.

(74) Rigward l-attivitajiet militari ta’ HSY, il-Kummissjoni fid-deċiżjonijiet preċedenti dejjem aċċettat li l-għajnuna mogħtija għalihom kienet barra l-ambitu tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (65). Il-Kummissjoni rrepetiet dik il-valutazzjoni fil-paragrafi 86 sa 90 tad-deċiżjoni ta’ estensjoni. Billi l-miżuri li huma s-suġġett ta’ din id-deċiżjoni ngħataw lil HSY (jiġifieri HSY kollha kemm hi) matul l-istess perjodu bħall-perjodu analizzat f’dawn id-deċiżjonijiet preċedenti, irid jiġi konkluż li l-parti ta’ dawn il-miżuri li appoġġat l-attivitajiet militari ta’ HSY taqa’ wkoll fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat u hija eżentata mir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

(75) Meta tevalwa kull miżura b’mod individwali, il-Kummissjoni se tistabbilixxi jekk din għenitx esklussivament l-attivitajiet ċivili ta’ HSY jew jekk din ingħatatx lil HSY mingħajr ma kienet indikata għal użu partikolari (66): — Jekk kienu megħjuna biss l-attivitajiet ċivili, il-Kummissjoni tqis li l-Artikolu 296 tat-Trattat ma japplikax u l-miżura sħiħa tista’ tiġi valutata skont l-Artikolu 87 tat-Trattat. — Jekk ġiet megħjuna HSY kollha kemm hi, il-Kummissjoni tħoss li, billi 75 % tal-attivitajiet tat-tarzna huma relatati mal-produzzjoni militari, 75 % tal-għajnuna mill-Istat ibbenefikaw minnha l-attivitajiet militari u taqa’ taħt l-Artikolu 296 tat-Trattat. Il-25 % l-oħra tal-għajnuna mill-Istat tista’ tiġi valutata taħt ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

4. IL-MIŻURI: DESKRIZZJONI, RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA, KUMMENTI RIĊEVUTI, VALUTAZZJONI U KONKLUŻJONI

(76) Dwar il-kummenti tal-Greċja u ta’ partijiet terzi, il-Kummissjoni tosserva li dawn ikopru firxa wiesgħa ta’ argumenti. Pereżempju, fid-diversi sottomissjonijiet tiegħu lill-Kummissjoni, l-ilmentatur Elefsis sostna li jeżistu diversi raġunijiet li abbażi tagħhom il-miżuri għandhom jiġu kkunsidrati bħala għajnuna inkumpatibbli. Bl-istess mod, fis-sottomissjonijiet suċċessivi tagħhom lill-Kummissjoni, il-Greċja, HSY, u TKMS/GNSH sostnew li kien hemm diversi raġunijiet li fuq il-bażi tagħhom il-miżuri setgħu jinstabu kumpatibbli mas-suq komuni.

(77) Skont l-Artikolu 253 tat-Trattat, deċiżjoni tal-Kummissjoni trid tindika r-raġunijiet li fuqhom tkun ibbażata. Madankollu, il-Kummissjoni mhix obbligata li twieġeb kull argument imqajjem mill-partijiet. Għalhekk, id-deċiżjoni preżenti se tittratta b’mod espliċitu biss il-punti prinċipali mqajma mill-partijiet. B’mod partikolari, id-deċiżjoni mhix ser tittratta wħud mir-raġunijiet imqajma mill-partijiet li b’mod ċar mhumiex konċiljabbli mal-fatti, li huma f’kontradizzjoni ma’ punti magħmula mill-istess parti fis-sottomissjonijiet l-oħra tiegħu jew li jistgħu jitwarrbu b’mod ċar fuq il-bażi tal-fatti u l-valutazzjoni ppreżentata fid-deċiżjoni preżenti.

(78) Billi din l-investigazzjoni tkopri numru konsiderevoli ta’ miżuri, huwa importanti li dawn jiġu nnumerati sabiex jiġi ffaċilitat il-qari u tkun evitata l-konfużjoni. Għalhekk, l-erba’ miżuri koperti mid-deċiżjoni ta’ ftuħ se jiġu nnumerati P1 sa P4. It-tnax-il miżura koperti mid-deċiżjoni tal-estensjoni se jżommu n-numru mogħti lil kull waħda minnhom f’dik id-deċiżjoni, iżda preċeduti bl-ittra E.

4.1. Użu ħażin mill-għajnuna għall-investiment approvata fl-1997 (miżura P1)

4.1.1. Deskrizzjoni tal-miżura

(79) Bid-Deċiżjoni N 401/1997, il-Kummissjoni awtorizzat GRD 7,8 biljuni (22,9 miljun) ta’ għajnuna għall-investiment, li l-Greċja kienet innotifikat fl-20 ta’ Ġunju 1997. F’dik id-deċiżjoni, l-għajnuna kienet ivvalutata fuq il-bażi tal-Artikolu 6 “Għajnuna għall-investiment” ta’ Kapitlu III “Għajnuna għar-ristrutturazzjoni” tad-Direttiva tal-Kunsill 90/684/KEE, li tindika li “L-għajnuna għall-investiment […] ma tistax tingħata […] jekk ma tkunx marbuta ma’ pjan ta’ ristrutturazzjoni li ma tinvolvi ebda żieda fil-kapaċità tal-bini ta’ bastimenti tat-tarzna […]. Għajnuna bħal din ma setgħetx tingħata lil tarzni għat-tiswija tal-bastimenti sakemm ma tkunx marbuta ma’ pjan ta’ ristrutturazzjoni li jirriżulta fi tnaqqis fil-kapaċità totali tat-tiswija tal-bastimenti”. Id-Deċiżjoni N 401/1997 tindika li kien ġie stabbilit pjan tan-negozju li jfittex li jirrestawra l-kompetittività tat-tarzna permezz ta’ żieda fil-produttività u l-modernizzazzjoni. L-ewwel pilastru ta’ dan il-pjan huwa riorganizzazzjoni u tnaqqis fuq skala kbira tal-forza tax-xogħol. B’mod partikolari, in-numru ta’ ħaddiema kellu jitnaqqas għal 2 000 sal-aħħar tal-1997 u kellhom jiddaħħlu metodi ta’ ħidma aktar flessibbli. Id-Deċiżjoni N 401/1997 tindika li ħafna mit-tnaqqis fil-forza tax-xogħol kien diġà ġie implimentat fiż-żmien tad-deċiżjoni, li kellu jikkontribwixxi biex tiżdied il-produttività. It-tieni pilastru tal-pjan tar-ristrutturazzjoni huwa programm ta’ investiment, li kellu l-mira li jissostitwixxi t-tagħmir qadim u antikwat ma’ teknoloġija ġdida aġġornata. Id-deċiżjoni tindika li, skont il-pjan, it-tarzna kellha terġa’ ssir vijabbli sal-aħħar tal-pjan tan-negozju, jiġifieri sal-2000. L-ispiża totali tal-programm ta’ investiment kienet stmata għal GRD 15,62 biljun (EUR 45,9 miljun). Il-parti deskrittiva tad-deċiżjoni tindika li dan il-programm kien se jiġi ffinanzjat kif ġej: GRD 7,81 biljuni (EUR 22,9 miljun) ta’ għajnuna mill-Istat, GRD 3,13 biljuni (EUR 9,2 miljun) b’żieda kapitali tal-ishma, u GRD 4,67 biljuni (EUR 13,7-il miljun) b’self mill-bank. Iż-żieda kapitali se ssir bl-istess proporzjon bħad-distribuzzjoni tal-kapital, jiġifieri 51 % sal-ETVA u 49 % mill-impjegati ta’ HSY. Id-deċiżjoni tindika wkoll li s-self bankarju kien se jsir bil-kundizzjonijiet normali tas-suq mingħajr garanziji mill-Istat. Fil-valutazzjoni tagħha, il-Kummissjoni tinnota li skont il-pjan tar-ristrutturazzjoni, m’hemm ebda żieda fil-kapaċità tal-bini tal-bastimenti u tnaqqis fil-kapaċità tat-tiswija tal-bastimenti. Il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-intensità tal-għajnuna (50 %) tibqa’ fl-intensità tal-għajnuna reġjonali permessa għall-Greċja. L-intensità hija ġġustifikata wkoll mid-daqs tar-ristrutturazzjoni involuta.

4.1.2. Raġunijiet għall-ftuħ tal-proċedura

(80) L-iskambju ta’ ittri bejn il-Greċja u l-Kummissjoni li seħħ qabel il-ftuħ tal-proċedura ġie deskritt fil-Kapitolu 1 “Proċedura” tad-deċiżjoni preżenti.

(81) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni esprimiet dubji li l-għajnuna għall-investiment approvata bid-Deċiżjoni N 401/1997 setgħet intużat ħażin. L-ewwel nett, il-Kummissjoni tosserva li l-pjan ta’ investiment ġie implimentat biss b’mod parzjali u b’dewmien importanti. L-awtoritajiet Griegi taw diversi estensjonijiet tad-data tal-għeluq biex il-pjan ta’ investiment jiġi eżegwit wara l-31 ta’ Diċembru 1999 mingħajr ma kkonsultaw lill-Kummissjoni. It-tieni, filwaqt li d-Deċiżjoni N 401/1997 tindika li l-programm ta’ investiment kien se jiġi ffinanzjat b’self bankarju mogħti b’kundizzjonijiet normali tas-suq mingħajr garanziji mill-Istat, il-kumpanija tidher li rċeviet self minn bank proprjetà tal-Istat b’rati ta’ mgħax li ma jikkorrispondux mal-valuri tas-suq u jidher li wieħed mis-self kien kopert b’garanzija mill-Istat. It-tielet, l-awtoritajiet Griegi ma bagħtux ir-rapporti annwali dwar l-implimentazzjoni tal-pjan, kif mitlub mid-Deċiżjoni N 401/1997. Minħabba dawn it-tliet vjolazzjonijiet tad-Deċiżjoni N 401/1997, jidher li l-għajnuna għall-investiment intużat ħażin.

4.1.3. Kummenti mill-partijiet interessati

(82) Elefsis jissottolinja li t-terremot invokat biex jiġġustifika d-dewmien seħħ biss f’Settembru 1999. Dak jiġi erba’ xhur qabel it-tmiem tal-perjodu biex jiġi implimentat il-pjan ta’ investiment, jiġifieri l-31 ta’ Diċembru 1999. Sal-aħħar tal-1999 HSY kienet wettqet biss parti żgħira mill-pjan ta’ investiment. Dan juri li HSY kienet diġà akkumulat dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-pjan qabel seħħ it-terremot u li HSY ma setgħetx lestiet il-programm ta’ investiment fiż-żmien anki kieku ma seħħx it-terremot. Bl-istess mod, il-privatizzazzjoni ta’ HSY invokata biex tiġġustifika d-dewmien saret ħafna wara l-aħħar tal-1999 u għalhekk ma setgħetx tiġġustifika n-nuqqas ta’ HSY li tirrispetta d-Deċiżjoni N 401/1997. Fl-aħħar nett, Elefsis isostni li, billi HSY kienet irċeviet self assigurat mill-Istat u self b’kundizzjonijiet mhux indipendenti, hija kisret il-kundizzjonijiet stipulati fid-Deċiżjoni N 401/1997. Għaldaqstant, din l-għajnuna addizzjonali kif ukoll l-għajnuna għall-investiment għandhom jiġu rkuprati.

(83) HSY issottomettiet l-istess kummenti bħall-Greċja; dawn huma miġburin fil-qosor fis-sezzjoni li jmiss.

4.1.4. Kummenti mill-Greċja

(84) Fl-ittra tagħhom tal-20 ta’ Ottubru 2004, l-awtoritajiet Griegi jikkonfermaw li fil-bidu huma kienu ffissaw id-data tal-31 ta’ Diċembru 1999 għat-tlestija tal-pjan ta’ investiment. F’Diċembru 1999, huma wettqu l-ewwel kontrolli fuq l-implimentazzjoni tal-pjan, li kienu jirrigwardaw l-ispejjeż li għamlet HSY sat-30 ta’ Ġunju 1999. Irriżulta li dawn kienu jammontaw għal GRD 2,7 biljuni (EUR 8,1 miljuni), li huwa 17,7 % tal-ispejjeż totali ta’ programm ta’ investiment. Fis-27 ta’ Ġunju 2001, l-awtoritajiet Griegi taw estensjoni sal-31 ta’ Diċembru 2001 għat-tlestija tal-investiment, minħabba li t-terremot tas-7 ta’ Settembru 1999 kien ikkaġuna ħsarat fil-faċilitajiet tat-tarzna u ttardja t-twettiq tal-pjan ta’ investiment. B’deċiżjoni tat-28 ta’ Diċembru 2001, l-awtoritajiet Griegi taw estensjoni oħra sat-30 ta’ Ġunju 2002 minħabba li l-proċess ta’ privatizzazzjoni, li beda f’Jannar 2001 (u finalment tlesta fil-31 ta’ Mejju 2002), talab friża fuq il-pjan ta’ investiment. Meta l-awtoritajiet Griegi wettqu t-tieni kontroll f’Mejju 2002, huma stabbilew li l-ispejjeż li għamlet HSY sal-31 ta’ Diċembru 2001 kienu jammontaw għal GRD 9,8 biljuni (EUR 28,9 miljun), jew 63 % tal-ispejjeż totali tal-investiment. B’deċiżjoni tal-14 ta’ Ġunju 2002, ingħatat estensjoni ġdida sat-30 ta’ Ġunju 2004. B’deċiżjoni tat-23 ta’ Lulju 2003, l-awtoritajiet awtorizzaw modifika tal-pjan ta’ investiment. F’din l-okkażjoni, il-kumpanija ġiet mitluba tneħħi xi ftit mill-ispejjeż tal-investiment iċċertifikati fl-okkażjoni tat-tieni kontroll. Dawn l-ispejjeż kienu ħlasijiet bil-quddiem fir-rigward ta’ investimenti li l-kumpanija kienet iddeċidiet li teskludi mill-pjan ta’ investiment. Għalhekk, l-ammont totali ċċertifikat wara t-tieni kontroll tnaqqas għal EUR 23,3 miljun, jew 50,75 % tat-total. B’ittra tat-30 ta’ Ġunju 2004, it-tarzna talbet estensjoni ġdida sal-31 ta’ Diċembru 2004. Sal-lum, l-għajnuna għall-investiment għadha ma tħallsitx lit-tarzna.

(85) L-awtoritajiet Griegi jsostnu li, meta taw l-estensjonijiet, huma ħassew onestament li kienu qegħdin jaġixxu fil-limiti tad-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tal-Kummissjoni u li kienet tikkonċerna għajnuna eżistenti li għaliha ma kienet meħtieġa ebda notifika ġdida. Huma ħassew li ma kienx realistiku li ma tiġix ipprovduta l-possibilità ta’ estensjoni ta’ pjan ta’ investiment ta’ dak id-daqs u ta’ dik il-firxa, aktar u aktar għal tarzna li ma kellha ebda esperjenza fl-implimentazzjoni ta’ pjan bħal dan, kif rikonoxxut mill-Kummissjoni nnifisha fid-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tagħha. Huma jsostnu wkoll li infurmaw lill-Kummissjoni dwar l-estensjoni f’Novembru 2002. Il-modifika tal-pjan ta’ investiment li huma awtorizzaw fl-2003 ma bidlitx in-natura, is-sustanza, jew l-iskop tal-għajnuna approvata. Hija mmirat biss li taddatta l-kontenut tal-pjan għaċ-ċirkustanza l-ġodda: il-privatizzazzjoni tat-tarzna, il-kuntratti l-ġodda ta’ natura mhux prevista (sottomarini), it-terremot tal-1999, u l-progress teknoloġiku. L-awtoritajiet Griegi lanqas ma jistgħux jaraw kif l-estensjonijiet setgħu jaffettwaw is-sustanza tal-għajnuna u għalhekk il-kumpatibbiltà tagħha. Fl-aħħar nett, huma jsostnu li l-Kummissjoni għandha tivvaluta l-kumpatibbiltà tal-estensjoni tal-pjan ta’ investiment fuq il-bażi tal-punt 52 tal-linji gwida Komunitarji dwar għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ kumpaniji f’diffikultà (67) (minn hawn ‘il quddiem “il-linji gwida għar-R&R tal-1999”). F’dan il-każ, l-għajnuna għandha tinstab kumpatibbli billi l-pjan rivedut jipprevedi ritorn għall-vijabilità fi żmien raġonevoli, jiġifieri qabel it-30 ta’ Ġunju 2004. B’mod partikolari l-awtoritajiet Griegi jsostnu li d-dewmien ma kienx ikkawżat mill-kumpanija iżda minn forza maġġuri (it-terremot tal-1999 u l-privatizzazzjoni tal-kumpanija). Fl-aħħar nett, il-prinċipju ta’ “darba waħda, l-aħħar darba” mhuwiex ser jinkiser billi l-għajnuna se sseħħ fl-addattament ta’ pjan ta’ ristrutturazzjoni eżistenti.

(86) Dwar in-nuqqas ta’ sottomissjoni ta’ rapporti annwali dwar l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ investiment, il-Greċja tħoss li dan il-pjan mhuwiex ta’ importanza suffiċjenti biex jimpedixxi l-modifika tal-pjan.

4.1.5. Valutazzjoni

4.1.5.1. L-Artikolu 296 tat-Trattat

(87) Għalhekk qabel ma ssir valutazzjoni tal-kumpatibbiltà skont l-Artikolu 87 u 88 tat-Trattat, trid tiġi kkunsidrata l-applikabilità tal-Artikolu 296 tat-Trattat. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tosserva l-elementi segwenti. L-ewwel nett, l-għajnuna għall-investiment kienet ġiet innotifikata mill-Greċja fl-1997 skont il-proċedura stipulata fl-Artikolu 88(3) tat-Trattat. Bin-notifika tal-għajnuna, il-Greċja rrikonoxxiet li l-pjan ta’ investiment kien marbut prinċipalment mal-attivitajiet ċivili ta’ HSY (jiġifieri tiswija u bini ta’ bastimenti), għax kieku l-pjan kien relatat ma’ attivitajiet militari u kien importanti għas-sigurtà nazzjonali, il-Greċja setgħet invokat l-Artikolu 296 tat-Trattat tal-KE dak iż-żmien u ma kienx ikollha għalfejn tinnotifika din l-għajnuna għall-investiment (68). Barra minn hekk, il-Greċja ma kkontestatx id-deċiżjoni ta’ approvazzjoni li fiha l-Kummissjoni vvalutat l-għajnuna nnotifikata skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Fl-aħħar nett, il-Greċja ma invokatx l-Artikolu 296 fir-reazzjoni tagħha għad-deċiżjoni tal-ftuħ. L-elementi preċedenti huma suffiċjenti biex wieħed jikkonkludi li l-pjan ta’ investiment ma affettwax l-interessi tas-sigurtà tal-Greċja u kull għajnuna li tiffinanzja l-pjan ta’ investiment tista’ tiġi ttrattata skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat stipulati fl-Artikolu 87 u 88 tat-Trattat.

4.1.5.2. Eżistenza ta’ użu ħażin tal-għajnuna

(88) It-tliet dubji mqajma fid-deċiżjoni tal-ftuħ se jiġu analizzati wieħed wieħed.

(89) Rigward il-ksur tal-kundizzjoni li s-self irid jingħata bir-rati tas-suq u mingħajr garanziji mill-Istat, il-Kummissjoni tqis li dan il-ksur jaffettwa l-kumpatibbiltà tal-aħħar miżuri u mhux il-kumpatibbiltà tal-għajnuna għall-investiment. Fil-fatt, l-għan ta’ din il-kundizzjoni huwa li jiġi evitat li tingħata għajnuna addizzjonali favur il-programm ta’ investiment (jiġifieri li tiġi evitata l-akkumulazzjoni ta’ għajnuna ‘l fuq mill-intensità stipulata fid-Deċiżjoni N 401/1997). Hu x’inhu, kif se jiġi spjegat iżjed ‘il quddiem f’din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni, fuq il-bażi ta’ raġunijiet legali oħra ssib li l-garanzija tal-Istat mogħtija lil HSY tikkostitwixxi għajnuna inkumpatibbli li trid tiġi rkuprata. Dwar is-self, il-Kummissjoni ssib ukoll li l-element ta’ għajnuna jrid jiġi rkuprat. Billi l-elementi ta’ għajnuna ser jiġu rkuprati, se tiġi rrestawrata s-sitwazzjoni inizjali u l-ispejjeż tal-finanzjament ta’ HSY mhux se jkun aktar baxxi mir-rata tas-suq. Fi kliem ieħor, permezz ta’ dawn l-irkupri, se jintlaħaq l-iskop tal-kundizzjoni stipulata fid-Deċiżjoni N 401/1997, jiġifieri li jkun evitat l-għoti ta’ għajnuna addizzjonali permezz tal-finanzjament mogħti lil HSY bi prezz inqas minn dak tas-suq. Il-Kummissjoni għalhekk tiċħad it-talba msemmija qabel ta’ Elefsis li kemm l-element ta’ għajnuna fis-self u l-garanzija kif ukoll l-għajnuna għall-investiment approvata bid-Deċiżjoni N 401/1997 iridu jiġu rkuprati.

(90) Dwar in-nuqqas ta’ rappurtaġġ annwali li ssemma fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni tqis li n-nuqqas ta’ sottomissjoni tar-rapporti annwali fih innifsu ma jirrappreżentax użu ħażin tal-għajnuna. Fil-fatt, dan ma jbiddilx il-karatteristiċi tal-għajnuna, l-effett tagħha jew il-karatteristiċi tal-programm ta’ investiment. Madankollu, billi l-Greċja ma pprovdietx din l-informazzjoni fil-ħin u għalhekk ma infurmatx lill-Kummissjoni dwar id-dewmien fil-mument meta seħħ, hija impediet lill-Kummissjoni milli tadotta deċiżjoni dwar dawn il-kwistjonijiet fil-mument opportun. Konsegwentement, dan in-nuqqas ta’ rappurtaġġ ifisser li l-oneru tal-prova jaqa’ fuq il-Greċja – hija l-Greċja li trid tipprova li l-Kummissjoni kienet tapprova l-estensjonijiet wara xulxin tal-perjodu biex jiġi implimentat il-programm ta’ investiment.

(91) Rigward l-implimentazzjoni tardiva tal-pjan ta’ investiment, li kien id-dubju prinċipali mqajjem fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni waslet għad-deċiżjoni segwenti. Bid-Deċiżjoni N 401/1997, il-Kummissjoni awtorizzat għajnuna biex issostni investimenti li kienu “marbuta ma’ pjan ta’ ristrutturazzjoni”, kif mitlub mill-Kapitolu III “Għajnuna għar-ristrutturazzjoni” tad-Direttiva 90/684/KEE. Kif indikat fid-deskrizzjoni tal-pjan tan-negozju fid-Deċiżjoni N 401/1997, il-pjan ta’ investiment ma kienx marbut sempliċement mar-ristrutturazzjoni; huwa nnifsu kien wieħed mill-pilastri tar-ristrutturazzjoni minħabba li t-tarzna ma kienet għamlet ebda investiment fis-snin ta’ qabel u riedet tibdel “it-tagħmir antik u antikwat ma’ teknoloġija ġdida” biex tirrestawra l-kompetittività tagħha. Fis-Sezzjoni 2.1 tal-ittra tagħhom tal-20 ta’ Ottubru 2004, l-awtoritajiet Griegi jikkonfermaw li l-programm ta’ investiment kellu l-mira li jirrestawra l-kompetittività ta’ HSY, permezz ta’ titjib fil-produttività u l-modernizzazzjoni, sabiex issir kumpanija kompetittiva fil-livell nazzjonali u internazzjonali. Il-Greċja tikkonferma wkoll li l-iskop kien is-sostituzzjoni ta’ tagħmir antikwat u mhux użat ma’ tagħmir ġdid b’teknoloġija moderna. Bħala konklużjoni, mid-Deċiżjoni N 401/1997 innifisha kif ukoll mill-ittri tal-Greċja, jidher li l-programm ta’ investiment kellu rwol kruċjali fil-pjan tar-ristrutturazzjoni u fir-restawr tal-vijabilità (69). Billi kien “marbut ma’ pjan ta’ ristrutturazzjoni” u kruċjali għar-ritorn għall-vijabilità, huwa ovvju li l-implimentazzjoni tal-programm ta’ investiment ma setgħetx tiġi ttardjata b’mod sinifikanti. Fil-fatt, l-implimentazzjoni tiegħu kienet urġenti sabiex tippermetti r-restawr tal-vijabilità. Bħala konklużjoni, il-Kummissjoni awtorizzat għajnuna biex issostni programm ta’ investiment li ried jiġi implimentat f’perjodu preċiż; hija ma awtorizzatx għajnuna biex issostni kull proġett ta’ investiment imwettaq fil-ġejjieni.

(92) Rigward iż-żmien preċiż tal-implimentazzjoni ta’ dan il-programm ta’ investiment, id-Deċiżjoni N 401/1997 ma tinkludix il-kalendarju ppjanat. Id-deċiżjoni N 401/1997 tindika biss li “it-tarzna se jkollha l-vijabilità tagħha restawrata fit-tmiem tal-pjan tan-negozju, is-sena 2000”. Fl-ittra tagħhom tal-20 ta’ Ottubru 2004, l-awtoritajiet Griegi jindikaw li, skont id-deċiżjoni Ministerjali ta’ Diċembru 2007 li jingħata s-sussidju, il-programm ta’ investiment kellu jitlesta sal-31 ta’ Diċembru 1999 (70). Madankollu, din id-data ma tidhirx fid-Deċiżjoni N 401/1997, il-programm ta’ investiment kellu jitlesta sa mhux aktar tard mill-aħħar tal-2000.

(93) Minn dan kollu, il-Kummissjoni tikkonkludi li ż-żamma mad-data tal-31 ta’ Diċembru 2000 kienet importanti sabiex tassigura s-suċċess tal-pjan tar-ristrutturazzjoni. Barra minn hekk, kwalunkwe investiment implimentat b’mod sinifikanti wara l-2000 ma setax jitqies bħala marbut mal-pjan ta’ ristrutturazzjoni li huwa deskritt fid-Deċiżjoni N 401/1997, kif mitlub mid-Direttiva 90/684/KEE.

(94) Wara din l-analiżi tad-Deċiżjoni N 401/1997, il-Kummissjoni trid tistabbilixxi jekk kinitx tagħti estensjoni tal-perjodu sabiex jitwettqu l-investimenti kieku l-Greċja kienet talbitha u infurmat sewwa lill-Kummissjoni dwar id-dewmien. F’Settembru 1999, terremot għamel ħsara parzjali fil-faċilitajiet segwenti tat-tarzna: ħitan, soqfa, twieqi, l-istruttura tat-tliet binjiet, tubi, netwerks tal-elettriku, mollijiet, u binarji tal-krejnijiet. Il-Greċja ssostni li t-terremot ġiegħel lit-tarzna twaqqaf il-pjan ta’ investiment u tiffoka fuq it-tiswija ta’ dawn il-ħsarat.

(95) Billi tiġġustifika d-dewmien fuq il-bażi tat-terremot, f’Novembru 2000 it-tarzna talbet l-ewwel posponiment tad-data biex tlesti l-programm ta’ investiment tal-31 ta’ Diċembru 2001. Il-mistoqsija hija jekk il-Kummissjoni kinitx taċċetta t-talba kieku kienet irċevietha. Il-Kummissjoni tosserva li, kieku applikat il-paragrafu 52 tal-linji gwida dwar R&R tal-1999, hija ma kinitx tapprova l-ewwel estensjoni billi l-pjan tar-ristrutturazzjoni approvat fl-1999 kien sar b’mod ċar insuffiċjenti biex jirrestawra l-vijabilità fid-dawl tas-sitwazzjoni prevalenti f’Novembru 2000 u f’dak iż-żmien ma kien jeżisti l-ebda pjan ieħor ta’ ristrutturazzjoni li kien jippermetti ritorn għall-vijabilità. Madankollu, il-Kummissjoni tiddubita li kienet tapplika l-paragrafu 52 tal-linji gwida tal-1999 dwar R&R billi l-għajnuna ma kinitx ġiet approvata fuq il-bażi ta’ dawn il-linji gwida, billi ma kien hemm ebda “emenda” tal-kontenut tal-pjan iżda dewmien biss tad-data biex jitlestew l-investimenti, u billi ma kienx hemm dispożizzjonijiet ċari dwar in-notifika tad-data għat-tlestija tal-investimenti fid-Deċiżjoni N 401/1997 u fid-Direttiva 90/684/KEE. Barra minn hekk, billi terremot qawwi huwa avveniment lil hinn mir-responsabbiltà tat-tarzna u tal-awtoritajiet Griegi, li huwa eċċezzjonali u mhux relatat mal-ekonomija u n-negozju, il-Kummissjoni probabbilment kienet tikkunsidra li tista’ tiġġustifika xi ftit xhur ta’ dewmien. Barra minn hekk, l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ investiment hija ħaġa diffiċli, li tista’ tkun teħtieġ xi xhur addizzjonali. Għaldaqstant, anki jekk sena hija dewmien twil, huwa raġonevoli li wieħed jikkunsidra li l-Kummissjoni setgħet aċċettat l-estensjoni.

(96) Rigward it-tieni estensjoni mogħtija mill-awtoritajiet Griegi, il-Greċja u HSY iġġustifikawha bil-privatizzazzjoni tat-tarzna, li matulha l-pjan ta’ investiment kien iffriżat (71). Fi kliem ieħor, id-dewmien fl-implimentazzjoni tal-programm ta’ investiment irriżulta minn deċiżjoni konxja li tiġi sospiża l-implimentazzjoni. Il-Kummissjoni ċertament ma tistax tawtorizza estensjoni tal-perjodu biex jiġi implimentat il-programm ta’ investiment meta ġie deliberatament deċiż li titwaqqaf l-implimentazzjoni matul diversi trimestri. Kif ġie konkluż qabel, li wieħed iżomm mal-programm stabbilit għall-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturazzjoni kien fundamentali. Il-Kummissjoni awtorizzat għajnuna biex issostni pjan preċiż ta’ ristrutturazzjoni f’mument preċiż. Bħala argument sussidjarju, il-Kummissjoni tinnota li kieku ġew aċċettati estensjonijiet wara l-31 ta’ Diċembru 2001, il-perjodu tar-ristrutturazzjoni kien ikun tant twil li l-investimenti mwettqa wara dik id-data ma kinux ikunu jistgħu jitqiesu bħala “marbuta” – fit-tifsira tad-Direttiva 90/684/KEE – mar-ristrutturazzjoni li bdiet fl-1996. Il-pjan ta’ ristrutturazzjoni approvat fl-1997 ma kienx adegwat biex jindirizza l-qagħda finanzjarja diffiċli tat-tarzna fis-snin mill-2001 ‘il quddiem. Barra minn hekk, fl-2001-2002 kienu implimentati miżuri sinifikanti ta’ ristrutturazzjoni, li kienu ġodda u mhux inklużi fil-pjan ta’ ristrutturazzjoni deskritt fid-Deċiżjoni N 401/1997 (pereżempju, tnaqqis addizzjonali fil-forza tax-xogħol). Fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet preċedenti, il-Kummissjoni tħoss li ma kinitx tapprova estensjoni tal-perjodu ta’ investiment wara l-31 ta’ Diċembru 2001.

(97) Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tqis li kwalunkwe għajnuna li tappoġġa spejjeż ta’ investimenti li saru wara l-31 ta’ Diċembru 2001 taqa’ barra l-ambitu tad-Deċiżjoni N 401/1997.

(98) Il-Greċja ssostni li anki jekk il-Kummissjoni ssib li l-għajnuna favur xi spejjeż ta’ investiment ma taqax fl-ambitu tad-Deċiżjoni N 401/1997, din l-għajnuna għandha xorta waħda titqies kumpatibbli bħala għajnuna għar-ristrutturazzjoni fuq il-bażi tal-linji gwida tal-1999 dwar R&R. Il-Kummissjoni għalhekk trid tanalizza jekk l-għajnuna favur l-ispejjeż tal-investiment li għamlet HSY wara l-31 ta’ Diċembru 2001 tistax tinstab li hija kumpatibbli. Il-Kummissjoni tinnota li m’hemm ebda dubju li HSY kienet kumpanija f’diffikultà wara l-31 ta’ Diċembru 2001. Pereżempju, it-telf akkumulat tul is-snin preċedenti kien tant kbir li l-ekwità netta kienet negattiva. Għalhekk, kwalunkwe għajnuna mogħtija lill-kumpanija, u b’mod speċjali għajnuna biex issostni l-immodernizzar ta’ tagħmir antikwat, kellha tiġi kkunsidrata bħala għajnuna għar-ristrutturazzjoni. Il-Kummissjoni tħoss, madankollu, li l-kumpanija ma kkonformatx mal-kundizzjonijiet sabiex tirċievi għajnuna skont il-linji gwida tal-1999 dwar R&R. Pereżempju, il-kundizzjoni ta’ “darba waħda, l-aħħar darba” stipulata fil-paragrafu 48 ta’ dawn il-linji gwida ġiet miksura minħabba li l-Greċja kienet diġà tat għajnuna għar-ristrutturazzjoni lil HSY b’deċiżjoni Ministerjali ta’ Diċembru 1997. Fil-fatt, l-għajnuna għall-investiment approvata bid-Deċiżjoni N 401/1997 kienet għajnuna għar-ristrutturazzjoni skont id-Direttiva 90/684/KEE u skont id-Deċiżjoni N 401/1997 innifisha. Il-paragrafu 48 tal-linji gwida tal-1999 dwar R&R jippermetti eżenzjoni mill-kundizzjoni ta’ “darba waħda, l-aħħar darba” f’“ċirkustanzi eċċezzjonali u mhux prevedibbli”. Il-Kummissjoni ma tistax tidentifika liema ċirkustanzi eċċezzjonali u mhux prevedibbli setgħu jiġġustifikaw l-għajnuna għall-investiment li kellha tingħata favur l-ispejjeż ta’ investimenti li saru wara l-31 ta’ Diċembru 2001. B’mod partikolari, it-terremot ta’ Settembru 1999 jista’, kif ġie konkluż qabel, jiġġustifika dewmien limitat fl-implimentazzjoni tal-pjan ta’ investiment. Iżda dan mhuwiex il-kawża tad-dewmien fl-implimentazzjoni tal-pjan ta’ investiment wara l-31 ta’ Diċembru 2001. Rigward l-iffriżar tal-pjan waqt il-proċess ta’ privatizzazzjoni, dan ma jissodisfax id-definizzjoni ta’ “ċirkustanzi eċċezzjonali u mhux prevedibbli”. Il-Greċja ssostni li l-kundizzjoni ta’ “darba waħda, l-aħħar darba” ma kinitx ser tinkiser billi l-għajnuna kienet ser tingħata bħala parti mill-addattament ta’ pjan ta’ ristrutturazzjoni eżistenti. Kif spjegat b’mod estensiv, il-Kummissjoni tqis li l-investiment implimentat wara l-31 ta’ Diċembru 2001 mhuwiex parti mill-programm ta’ investiment deskritt fid-Deċiżjoni N 401/1997. Barra minn hekk, il-paragrafu 52 tal-linji gwida tal-1999 dwar R&R jindika li “il-pjan rivedut xorta jrid juri ritorn għall-vijabilità f’qafas ta’ żmien raġonevoli”. Skont il-pjan inizjali, it-tarzna kellha terġa’ ssir vijabbli sal-2000. Il-Kummissjoni għalhekk tqis li r-restawr ippjanat tal-vijabilità ta’ Ġunju 2004 kien dewmien twil wisq meta mqabbel mal-pjan inizjali u ma kienx għadu f’qafas ta’ żmien raġonevoli. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tosserva li l-aċċettazzjoni ta’ estensjoni daqshekk twila tal-perjodu ta’ ristrutturazzjoni tkun evażjoni tal-kundizzjoni ta’ “darba waħda, l-aħħar darba”.

(99) Bħala konklużjoni, il-Kummissjoni tqis li l-għajnuna favur l-ispejjeż ta’ investimenti li saru sal-31 ta’ Diċembru 1999 u marbuta mal-programm ta’ investiment deskritt fid-Deċiżjoni N 401/1997 jistgħu jitqiesu li huma koperti bid-Deċiżjoni N 401/1997. Kwalunkwe għajnuna oħra ma taqax fl-ambitu tad-Deċiżjoni N 401/1997. Barra minn hekk, kwalunkwe għajnuna oħra favur l-ispejjeż oħra ta’ investiment li saru minn HSY mhijiex kumpatibbli mas-suq komuni. Billi l-Greċja indikat li l-għajnuna għall-investiment kienet għadha ma tħallsitx lil HSY, ma trid tiġi rkuprata l-ebda għajnuna mingħand HSY.

4.2. Self ta’ GRD 4.67 biljuni (EUR 13.72-il miljun) mogħti fl-1999 u kopert b’garanzija tal-Istat (miżura P2)

4.2.1. Deskrizzjoni tal-miżura

(100) Il-Greċja tindika li dan is-self fuq tmien snin li jammonta għal GRD 4,67 biljuni (EUR 13,72 miljun) ngħata minn ETVA biex jiffinanzja l-programm ta’ investiment (72). B’deċiżjoni tat-8 ta’ Diċembru 1999, il-gvern ta garanzija u ċċarġja ħlas annwali ta’ garanzija ta’ 100 punt bażi. Is-self ġie konkluż fid-29 ta’ Diċembru 1999 u tħallas lil HSY f’porzjonijiet wara xulxin minn dik id-data sas-26 ta’ Ottubru 2000, għal total ta’ EUR 12.76-il miljun (73). Ir-rata tal-imgħax kienet ATHIBOR (EURIBOR mill-1 Jannar 2001) u 25 punt bażi. Fil-31 ta’ Mejju 2002, il-garanzija tal-Istat u s-self ġew estiżi sat-30 ta’ Ġunju 2009 u r-rata tal-imgħax żdiedet b’100 punt bażi. Ir-rimborż tal-kapital beda bl-ewwel ħlas f’Diċembru 2003.

4.2.2. Raġunijiet għall-ftuħ tal-proċedura

(101) Id-deċiżjoni tal-ftuħ tindika li l-garanzija tal-Istat tista’ tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, li l-kumpatibbiltà tagħha hija dubjuża. Barra minn hekk, apparti l-kwalifika ta’ għajnuna jew le, id-Deċiżjoni N 401/1997 tindika li, sabiex jiffinanzja l-programm ta’ investiment, is-self mill-banek ried jingħata bil-kundizzjonijiet normali tas-suq mingħajr garanziji mill-Istat. Għalhekk jidher li l-garanziji mill-Istat kienu per se pprojbiti bid-Deċiżjoni N 401/1997.

4.2.3. Kummenti mill-partijiet interessati

(102) Elefsis għamel il-kummenti li ġejjin dwar il-miżuri P2, P3 u P4. Huwa jfakkar li d-Deċiżjoni N 401/1997 kienet titlob li s-self bankarju biex tiġi ffinanzjata HSY kellu jinkiseb bil-kundizzjonijiet normali tas-suq mingħajr garanziji mill-Istat. Jista’ jintwera li t-tliet selfiet ingħataw fuq bażi mhux indipendenti. L-ewwel nett, dan is-self ingħata mill-aħħar tal-1999 ‘il quddiem, meta l-qagħda finanzjarja ta’ HSY kienet waħda katastrofika, u qajmet ir-riskju li tiġi rrevokata l-liċenzja tal-kumpanija biex taħdem. It-tieni, is-self ingħata fi żmien meta kien ċar li HSY kienet naqset li timplimenta l-pjan tagħha ta’ ristrutturazzjoni/investiment u kienet naqset li tirrispetta t-termini tad-Deċiżjoni N 401/1997. It-tielet, minħabba l-qagħda finanzjarja katastrofika tagħha u n-nuqqas ta’ garanzija indipendenti, HSY ma kinitx tkun kapaċi tikseb dan is-self mis-settur privat.

4.2.4. Kummenti mill-Greċja

(103) L-awtoritajiet Griegi (kif ukoll HSY) jsostnu li l-garanzija mill-Istat ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat u ġiet offruta bil-kundizzjonijiet normali tas-suq. Huma jibbażaw l-analiżi tagħhom fuq l-elementi li ġejjin: — It-tarzna setgħet ikkonkludiet self simili ma’ bank ieħor billi toffri tipi oħra ta’ sigurtajiet minn garanzija mill-Istat. B’mod partikolari, il-kumpanija setgħet offriet bħala garanziji xi krediti marbuta ma’ kuntratti kbar jew xi ipoteki fuq l-assi tagħha. — Il-ħlas ta’ garanzija annwali ta’ 1 % hija r-rata tas-suq. Barra minn hekk, mhuwiex selettiv billi l-Istat Grieg ta diversi garanziji matul dak il-perjodu u f’xi każijiet, il-ħlas iċċarġjat mill-Istat kien ferm iżgħar. — Anki kieku l-Kummissjoni kellha tikkunsidra li l-ħlas tal-garanzija kien inqas mir-rata tas-suq, l-Istat xorta waħda aġixxa bħala investitur f’ekonomija tas-suq billi kien azzjonist ta’ HSY (permezz ta’ ETVA) u kien se jibbenefika mir-ritorn għall-vijabilità li jsegwi mill-implimentazzjoni tal-pjan ta’ investiment. — Il-fatt li s-self kien immirat sabiex jiffinanzja pjan ta’ investiment li kien ġie approvat mill-Kummissjoni kellu jikkostitwixxi bażi soda biżżejjed għall-bank li jag]ti s-self u għall-garanziji sabiex jistennew li HSY kienet se tkun kapaċi trodd lura s-self. — Is-self huwa regolarment rimborżat u l-ħlas tal-garanzija mħallas.

4.2.5. Valutazzjoni

4.2.5.1. Artikolu 296 tat-Trattat

(104) Qabel ma ssir valutazzjoni tal-kumpatibbiltà skont l-Artikolu 87 tat-Trattat, trid tiġi kkunsidrata l-applikabilità tal-Artikolu 296 tat-Trattat. Il-Kummissjoni tinnota li fuq il-bażi tad-deċiżjoni tal-għoti, HSY kienet obbligata li tuża s-self assigurat kif ukoll iż-żewġ selfiet l-oħra koperti bid-deċiżjoni ta’ ftuħ (jiġifieri l-miżuri P3 u P4) għall-finanzjament tal-programm ta’ investiment (74). Kif ġie konkluż fil-valutazzjoni tal-miżura P1, il-programm ta’ investiment ma jaqax fl-ambitu tal-Artikolu 296 tat-Trattat. Il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra li dawn it-tliet selfiet indikati għall-finanzjament tal-programm ta’ investiment huma suġġetti għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat u mhumiex koperti mill-Artikolu 296 tat-Trattat.

4.2.5.2. Eżistenza tal-għajnuna

(105) Qabelxejn irid jiġi vverifikat jekk il-garanzija tal-Istat tissodisfax il-kundizzjonijiet biex tkun għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat.

(106) Sabiex tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ għajnuna fil-garanziji differenti investigati f’din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni se tuża l-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 87 u 88 tat-Trattat tal-KE għall-għajnuna Mill-Istat fil-forma ta’ garanziji (75) (minn hawn ‘il quddiem l-“Avviż dwar il-garanziji”), li ġie ppubblikat f’Marzu 2000. Madankollu, kif indikat fis-sezzjoni 1.4 tiegħu, huwa ma kienx jikkonsisti f’bidla tal-politika, iżda pjuttost jispjega f’aktar dettall il-metodu li kienet tuża l-Kummissjoni sa dak iż-żmien biex tivvaluta l-garanziji. Konsegwentement, il-prinċipji stipulati fl-Avviż dwar il-garanziji jistgħu jintużaw ukoll biex jiġu vvalutati l-garanziji mogħtija qabel Marzu 2000. Skont din il-konklużjoni, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni użat l-Avviż dwar il-garanziji biex tivvaluta l-miżura P2. Il-Greċja ma kkontestax dik l-applikazzjoni. Għall-kuntrarju, il-Greċja użatu wkoll biex tivvaluta l-miżura P2 (76).

(107) L-ewwel nett, sabiex taqa’ taħt l-Artikolu 87(1), miżura trid tinvolvi riżorsi tal-Istat. Dan huwa l-każ għall-miżura P2 billi, bl-għoti ta’ din il-garanzija, l-Istat poġġa f’riskju riżorsi tal-Istat.

(108) It-tieni, irid jiġi stabbilit jekk il-miżura hijiex selettiva jew le. Il-Greċja ssostni li l-Istat ta diversi garanziji lil kumpaniji oħra u ċċarġjat ukoll primjum ta’ 1 %. Il-Greċja pprovdiet lista ta’ dawn il-kumpaniji. Il-Kummissjoni tħoss li dan il-fatt ma jurix li l-miżura kienet waħda ġenerali. Sabiex tkun miżura ġenerali, il-miżura trid tkun miftuħa għall-operaturi ekonomiċi kollha li joperaw fi ħdan Stat Membru. Hija trid tkun effettivament miftuħa għall-kumpaniji kollha fuq il-bażi ta’ aċċess ugwali, u ma jistgħux de facto jkunu mnaqqsa fl-isfera ta’ applikazzjoni tagħhom permezz, ngħidu aħna, tal-poter diskrezzjonali tal-Istat li jagħtihom jew permezz ta’ fatturi oħra li jnaqqsu l-effett prattiku tagħhom. Il-miżura preżenti għalhekk ma tistax titqies bħala waħda ġenerali. B’mod partikolari, il-fatt biss li ċerti kumpaniji rċevew garanzija mill-Istat ma jfissirx li l-kumpaniji kollha setgħu jirċievu waħda. Il-Greċja ma wrietx li l-għoti ta’ garanzija mill-Istat huwa miftuħ għall-aġenti ekonomiċi kollha fuq bażi ta’ aċċess ugwali. Barra minn hekk, il-kumpaniji kollha li jidhru fil-lista pprovduta mill-Greċja huma kumpaniji proprjetà tal-Istat jew kumpaniji li jwettqu xi attivitajiet militari. Jidher għalhekk li l-kumpaniji privati ma setgħux jirċievu garanzija bħal din għall-finanzjament tal-attivitajiet normali tagħhom. Fil-fatt, il-Greċja ma tindikax il-bażi legali li fuq il-bażi tagħha l-Ministru tal-Finanzi ddeċieda fit-8 ta’ Diċembru 1999 li jagħti l-garanzija. Aktarx li hija l-Liġi 2322/1995, li hija miżura selettiva, kif se jiġi spjegat fil-valutazzjoni tal-miżura E12b.

(109) It-tielet, trid tintwera l-eżistenza ta’ vantaġġ. Skont il-punt 2.2.2 tal-Avviż dwar il-garanziji, billi l-garanzija ngħatat qabel l-għoti tas-self u mhux “ex post”, m’hemm ebda suppożizzjoni ta’ għajnuna lis-sellief. Għalhekk hija l-għajnuna lil min jissellef li trid tiġi investigata, kif definit fil-punt 2.1.1 tal-Avviż dwar il-garanziji. Il-Greċja ssostni li ma kien hemm ebda vantaġġ billi HSY setgħet kisbet self simili billi toffri lill-bank garanziji oħra minflok garanzija mill-Istat. Il-Kummissjoni tħoss li m’għandhiex għalfejn tinvestiga jekk, kieku offriet garanziji oħra, HSY kinitx tingħata jew le dan is-self. Fil-fatt, il-Kummissjoni trid tivvaluta jekk it-transazzjoni attwali implimentata mill-Istat, jiġifieri l-għoti ta’ garanzija fuq self mingħajr ma jibbenefika minn ebda sigurtà, kinitx tkun aċċettabbli għal investitur f’ekonomija tas-suq. Garanzija fuq self assigurat bi dritt fuq xi assi jew biċ-ċessjoni ta’ talbiet tikkostitwixxi transazzjoni differenti. Kif indikat fis-sezzjoni 2.1.1 tal-Avviż dwar il-garanziji, wieħed mill-vantaġġi potenzjali tal-garanzija mill-Istat hija l-possibilità għal min jissellef “li joffri sigurtà inqas”. Barra minn hekk, anki kieku kellha tiġi vvalutata l-possibilità li jinkiseb finanzjament billi jkunu offruti aktar sigurtajiet, il-Kummissjoni diġà kkonkludiet fis-sezzjoni 3.1 tad-deċiżjoni preżenti li wara t-30 ta’ Ġunju 1999 HSY ma kinitx se tirċievi self jew garanziji minn banek privati, anki kieku offriet sigurtà lill-bank. Il-Kummissjoni tikkonkludi li, billi l-garanzija mill-Istat ingħatat f’Diċembru 1999, din tat vantaġġ lil HSY billi pprovdiet finanzjament li HSY ma kinitx se tirċievi mis-suq.

(110) Il-Greċja ssostni wkoll li l-ħlas ta’ garanzija ta’ 1 % kien il-prezz tas-suq u għalhekk m’hemm ebda vantaġġ. Il-Kummissjoni tinnota li l-Greċja ma pprovdiet ebda informazzjoni tas-suq li turi li l-banek kienu lesti li jagħtu garanzija b’dak il-prezz. Il-Greċja pprovdiet biss lista ta’ garanziji pprovduti mill-Istat matul l-istess perjodu għall-istess prezz. Il-Kummissjoni ma tistax tifhem kif din il-lista ta’ garanziji mill-Istat tista’ tipprova li l-ħlas ta’ garanzija mitlub minn HSY huwa konformi mas-suq u ma jikkostitwixxix għajnuna. B’mod partikolari, din il-lista ma tistax titqies bħala “skema ta’ garanzija mill-Istat [li] ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 87(1)” billi, kif turi l-garanzija favur HSY, din ma tissodisfax ħafna mill-kundizzjonijiet stipulati fis-sezzjoni 4.3 tal-Avviż dwar il-garanziji. Barra minn hekk, anki kieku ħlas ta’ garanzija ta’ 1 % kien konformi mas-suq għal kumpaniji oħra (b’saħħithom), dan ma jfissirx awtomatikament li kien il-każ għal kumpanija f’diffikultajiet bħal HSY.

(111) Dwar l-argument li ħlas ta’ garanzija aktar baxx mill-prezz tas-suq seta’ jkun aċċettabbli għal investitur privat f’ċirkustanzi simili minħabba li l-Greċja kienet azzjonista ta’ HSY, il-Kummissjoni diġà ċaħdet dan l-argument fis-sezzjoni 3.1 ta’ din id-deċiżjoni.

(112) Is-sezzjoni 3.1 turi wkoll li mit-30 ta’ Ġunju 1999 kien hemm biżżejjed informazzjoni disponibbli biex wieħed jikkonkludi li HSY ma kienx irnexxielha tikkonkludi biżżejjed kuntratti għall-bini ta’ bastimenti biex tirrestawra l-vijabilità tagħha u kienet se tiffaċċja telf kbir fl-1999 u fl-2000. Għalhekk, filwaqt li l-fatt li s-self kien qiegħed jiffinanzja pjan ta’ investiment approvat fl-1997 mill-Kummissjoni seta’ serraħ moħħ sellief potenzjali fl-1997 u fl-1998, dan ma kienx iserraħ moħħ bank f’Diċembru 1999 billi kien evidenti li l-pjan tan-negozju kien falla. Il-punt korrispondenti li għamlet il-Greċja għalhekk għandu jiġi miċħud.

(113) Fl-aħħar nett, dwar il-fatt li semmiet il-Greċja li s-self huwa rimborżat skont it-termini tal-kuntratt, il-Kummissjoni ma tarax kif dan jista’ jipprova li bank privat kien jagħti s-self inkwistjoni. Fil-fatt, il-fattur importanti huwa s-sitwazzjoni tal-kumpanija u l-informazzjoni disponibbli meta ngħatat il-garanzija (77). Bħala element sussidjarju, il-Kummissjoni tosserva li, skont l-informazzjoni disponibbli fiż-żmien tal-għoti tal-garanzija u li fuq il-bażi tagħha wieħed seta’ jistenna li t-tarzna kienet se ssofri telf qawwi fis-snin ta’ wara, it-tarzna fil-fatt irreġistrat telf kbir fis-snin ta’ wara u l-ekwità netta tagħha saret tassew negattiva ħafna. Barra minn hekk, HSY kampat biss (u għalhekk tista’ tħallas lura s-self) minħabba l-appoġġ kontinwu b’għajnuna mill-Istat.

(114) Minn dan kollu, il-Kummissjoni tħoss li l-miżura tagħti vantaġġ lil HSY.

(115) Dan il-vantaġġ selettiv joħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni minħabba li jipprovdi finanzjament fi żmien meta HSY ma kinitx tirċievi finanzjament mis-suq u kienet f’diffikultà. Il-miżura għalhekk ikkontribwiet sabiex iżżomm lil HSY ħajja u tiffinanzja l-attivitajiet tagħha. Billi xi kompetituri ta’ HSY jinsabu fi Stati Membri oħra (78), din id-distorsjoni tal-kompetizzjoni tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri (79).

(116) Peress li tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha stipulati fl-Artikolu 87(1) tat-Trattat, il-garanzija tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Billi, kuntrarju għar-rekwiżit stipulat fl-Artikolu 88(3) tat-Trattat tal-KE, din ingħatat mingħajr notifika minn qabel, hija tikkostitwixxi għajnuna illegali.

(117) Billi l-Kummissjoni għadha kemm uriet li vantaġġ selettiv mogħti lil HSY joħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni u l-kummerċ, il-Kummissjoni mhix se tirrepeti l-analiżi ta’ eżistenza ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-kummerċ fil-valutazzjoni tagħha tal-miżuri li fadal.

4.2.5.3. Kumpatibbiltà tal-għajnuna

(118) Rigward il-kumpatibbiltà taħt l-Artikolu 87(2) u (3) tat-Trattat, il-Kummissjoni tinnota li ma tapplika l-ebda waħda mid-dispożizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 87(2) u fl-Artikolu 87(3)(b) u (d). Rigward il-kumpatibbiltà taħt l-Artikolu 87(3)(a), (c) u (e), l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti kienet regolata mill-1 ta’ Jannar 1999 bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1540/98 tad-29 ta’ Ġunju 1998 li jistabbilixxi regoli ġodda dwar l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti (80) (minn hawn ‘il quddiem ir-“Regolament (KE) Nru 1540/98”). Billi s-self assigura