MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 225/53

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI

tal-4 ta’ Ġunju 2008

dwar l-Għajnuna mill-Istat C 41/05 mogħtija mill-Ungerija permezz ta’ Ftehimiet għax-Xiri tal-Enerġija

(notifikata bid-dokument numru C(2008) 2223)

(It-test Ungeriż biss huwa awtentiku)

(Test b’relevanza għaż-ŻEE)

(2009/609/KE)

IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ,

Wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel sub-paragrafu tal-Artikolu 88(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li talbet lill-partijiet interessati jissottomettu l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet iċċitati hawn fuq, (1) u wara li kkunsidrat dawk il-kummenti,

1. PROĊEDURA

(1) B’ittra datata 31 ta’ Marzu 2004, irreġistrata fl-istess ġurnata, l-awtoritajiet Ungeriżi nnotifikaw lill-Kummissjoni dwar id-Digriet tal-Gvern 183/2002 (VIII.23.) (2) skont il-proċedura msemmija fl-Anness IV, paragrafu 3, sub-paragrafu 1(c) tat-Trattat tal-Adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, l-Estonja, Ċipru, il-Latvja, il-Litwanja, l-Ungerija, Malta, il-Polonja, is-Slovenja u s-Slovakkja fl-Unjoni Ewropea (“proċedura interim”). Id-Digriet innotifikat jipprovdi għal sistema ta’ kumpens għall-ispejjeż merfugħa mill-bejjiegħ tal-elettriku proprjetà tal-Istat (közüzemi nagykereskedelmi engedélyes), il-kumpanija Magyar Villamos Művek Zrt. (minn hawnhekk ‘il quddiem “MVM”). Il-Kummissjoni rreġistrat in-notifika taħt il-każ ta’ Għajnuna mill-Istat numru HU 1/2004.

(2) Kienu skambjati numru ta’ ittri uffiċjali bejn l-awtoritajiet Ungeriżi u l-Kummissjoni dwar il-miżura (3). Il-Kummissjoni rċeviet ukoll kummenti minn partijiet terzi (4). Matul il-proċedura interim, il-Kummissjoni skopriet li s-suq Ungeriż bl-ingrossa tal-elettriku kien fil-biċċa l-kbira strutturat madwar Ftehimiet fuq perjodu fit-tul għax-Xiri tal-Enerġija (minn hawnhekk ‘il quddiem imsejħa “PPAs”) bejn MVM u ċerti ġeneraturi tal-enerġija. Fuq il-bażi tal-informazzjoni li kellha f’dak iż-żmien, il-Kummissjoni ssuspettat li l-PPAs kien fihom elementi ta’ għajnuna mill-Istat illegali.

(3) B’ittra datata 13 ta’ April 2005, irreġistrata fil-15 ta’ April 2005, l-awtoritajiet Ungeriżi rtiraw in-notifika tad-Digriet tal-Gvern 183/2002. Fl-4 ta’ Mejju 2005, b’mod konformi mar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (minn hawnhekk ‘il quddiem ir-“Regolament Proċedurali”) (5), il-Kummissjoni rreġistrat fajl dwar għajnuna mill-Istat fuq inizjattiva tagħha stess (każ numru NN 49/2005) rigward il-PPAs.

(4) B’ittra datata 24 ta’ Mejju 2005 (D/54013), il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Ungeriżi. It-tweġiba, datata 20 ta’ Lulju 2005, ġiet irreġistrata mill-Kummissjoni fil-25 ta’ Lulju 2005. L-awtoritajiet Ungeriżi pprovdew aktar informazzjoni b’ittra datata 28 ta’ Settembru 2005, irreġistrata fit-30 ta’ Settembru 2005.

(5) B’ittra datata 9 ta’ Novembru 2005, il-Kummissjoni infurmat lill-Ungerija li hija kienet iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura stipulata fl-Artikolu 88(2) tat-Trattat tal-KE fir-rigward tal-PPAs (minn hawnhekk ‘il quddiem msejħa “d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ”). Id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (6).

(6) Fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, il-Kummissjoni esprimiet id-dubji tagħha dwar il-kompatibilità tal-PPAs mas-suq komuni u talbet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom.

(7) Wara talba għal estensjoni tad-data tal-għeluq għall-kummenti, aċċettata mill-Kummissjoni (7), l-Ungerija ssottomettiet il-kummenti tagħha dwar id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ fil-31 ta’ Jannar 2006, irreġistrati mill-Kummissjoni fl-1 ta’ Frar 2006.

(8) Wara numru ta’ talbiet għal estensjoni tad-data tal-għeluq għall-kummenti, aċċettata mill-Kummissjoni (8), il-kummenti tal-partijiet terzi ġew irreġistrati mill-Kummissjoni kif ġej: il-kummenti sottomessi minn MVM fil-11 ta’ Jannar 2006; minn terza parti li talbet li l-identità tagħha tiġi rtirata fl-20 ta’ Jannar 2006; mill-impjant tal-elettriku Marta fl-20 ta’ Jannar u fis-6 ta’ Marzu 2006; mill-bank […] fl-10 ta’ Frar 2006; mill-impjant tal-enerġija AES-Tisza fit-13 u l-14 ta’ Frar 2006; mill-bank […] fit-13 ta’ Frar 2006; minn Electrabel S.A. u s-sussidjarja tagħha, l-impjant tal-enerġija Dunament fl-14 ta’ Frar 2006; mill-impjant tal-enerġija ta’ Budapest fil-21 ta’ Frar 2006; u mill-impjant tal-enerġija Csepel fil-21 ta’ Frar 2006.

(9) Wara konferma mill-awtoritajiet Ungeriżi tat-trattament kunfidenzjali tal-informazzjoni pprovduta minn partijiet terzi fil-kuntest ta’ din il-proċedura (9), il-Kummissjoni bagħtet il-kummenti ta’ hawn fuq lill-Ungerija b’ittra tal-25 ta’ April 2006.

(10) L-awtoritajiet Ungeriżi ssottomettew l-ewwel parti tal-osservazzjonijiet tagħhom dwar il-kummenti tal-partijiet terzi b’ittra tat-28 ta’ Ġunju 2006, irreġistrata fid-29 ta’ Ġunju 2006, u t-tieni parti b’ittra tal-24 ta’ Lulju 2006, irreġistrata fil-25 ta’ Lulju 2006.

(11) Konxja mill-bidliet leġiżlattivi ppjanati fis-settur tal-enerġija fl-Ungerija, il-Kummissarju Kroes bagħtet ittra lill-Ministru Kóka fis-17 ta’ Ottubru 2006 fejn ħeġġet lill-Gvern Ungeriż sabiex fil-leġiżlazzjoni l-ġdida jdaħħal il-kwistjoni tal-PPAs u miżuri kumpensatorji potenzjali b’mod konformi mal-liġi tal-UE.

(12) Il-kumpanija AES-Tisza ssottomettiet aktar kummenti fejn ilmentat dwar diversi aspetti tal-proċedura tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Diċembru 2006.

(13) B’ittra tal-21 ta’ Novembru 2006 (irreġistrata fit-23 ta’ Novembru 2006) u tal-15 ta’ Jannar 2007 (irreġistrata fl-istess ġurnata) u f’laqgħat fit-18 ta’ Diċembru 2006 u fit-8 ta’ Marzu 2007 mal-Kummissjoni, l-awtoritajiet Ungeriżi kkonfermaw l-intenzjoni tagħhom li jagħmlu emendi leġiżlattivi b’rabta mal-liberalizzazzjoni tas-settur tal-enerġija u biex b’hekk tinbidel ukoll is-sitwazzjoni eżistenti fis-suq tal-elettriku b’ingrossa.

(14) Il-Kummissjoni bagħtet talba għal aktar informazzjoni fit-23 ta’ April 2007. L-Ungerija wieġbet fil-5 ta’ Ġunju 2007 u bagħtet informazzjoni addizzjonali fis-6 ta’ Awwissu 2007.

(15) B’ittra datata 4 ta’ Mejju 2007 l-awtoritajiet Ungeriżi infurmaw lill-Kummissjoni li huma kienu qegħdin jistabbilixxu kumitat ta’ ħidma sabiex imexxi negozjati mal-produtturi kollha kkonċernati dwar it-twaqqif jew it-tibdil sostanzjali tal-PPAs. Għalhekk, fil-11 ta’ Mejju 2007 il-gvern adotta d-Deċiżjoni Nru 2080/2007. (V.11.) dwar il-ftehimiet għax-xiri tal-elettriku fuq perjodu fit-tul fis-settur tal-enerġija (10), li biha ġie stabbilit il-kumitat ta’ ħidma msemmi qabel (immexxi mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru) bil-għan li jsolvi mingħajr dewmien il-kwistjoni tal-PPAs skont ir-regoli tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat u jordna l-ftuħ ta’ negozjati uffiċjali f’dan ir-rigward mal-produtturi tal-enerġija kkonċernati. B’ittra tat-3 ta’ Lulju 2007, il-Gvern Ungeriż informa lill-Kummissjoni dwar l-eżitu tal-ewwel negozjati li saru f’Ġunju 2007.

(16) Fil-kuntest tal-proċess ta’ liberalizzazzjoni, l-Att il-ġdid dwar l-Enerġija Elettrika (11) ġie ppubblikat fit-2 ta’ Lulju 2007 u daħal fis-seħħ parzjalment fil-15 ta’ Ottubru 2007 u parzjalment fl-1 ta’ Jannar 2008. B’ittra tal-25 ta’ Lulju 2007, il-Gvern Ungeriż informa lill-Kummissjoni dwar il-kisbiet tal-Att il-ġdid dwar l-Elettriku fir-rigward tal-ftuħ tas-suq tal-elettriku Ungeriż. Madankollu, l-Att il-ġdid ma biddilx il-PPAs infushom, li baqgħu fis-seħħ, bejn MVM u l-produtturi tal-enerġija elenkati fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ.

(17) B’ittra tas-26 ta’ Lulju 2007, il-Kummissjoni bagħtet aktar mistoqsijiet lill-awtoritajiet Ungeriżi.

(18) Fis-7 ta’ Settembru 2007, il-Kummissjoni rreġistrat ittra mingħand il-Gvern Ungeriż li talab aktar żmien sabiex jikkonkludi n-negozjati mal-ġeneraturi b’suċċess.

(19) Fl-24 ta’ Settembru u fil-31 ta’ Ottubru 2007 il-Kummissjoni rreġistrat ir-risposti tal-Ungerija għall-mistoqsijiet tagħha tas-26 ta’ Lulju 2007.

(20) Fl-14 ta’ Diċembru 2007, b’mod konformi mal-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 (minn hawnhekk ‘il quddiem “ir-Regolament Proċedurali”), il-Kummissjoni bagħtet tfakkira lill-awtoritajiet Ungeriżi fejn elenkat il-mistoqsijiet li l-informazzjoni pprovduta għalihom kienet għadha mhix kompluta. L-awtoritajiet Ungeriżi wieġbu b’ittra datata 16 ta’ Jannar 2008.

(21) Billi l-kumpaniji Dunament u AES-Tisza ma pprovdewx l-informazzjoni mitluba, l-awtoritajiet Ungeriżi argumentaw li ma setgħux jagħtu tweġiba sħiħa għall-mistoqsijiet tal-Kummissjoni.

(22) Għalhekk, fil-15 ta’ Frar 2008, il-Kummissjoni adottat inġunzjoni ta’ informazzjoni li biha ordnat lill-Ungerija tipprovdi l-informazzjoni elenkata fid-deċiżjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata.

(23) Fis-27 ta’ Frar, l-impjant tal-enerġija Dunament bagħat lill-Kummissjoni kopja tat-tweġiba tiegħu għall-mistoqsijiet tal-awtoritajiet Ungeriżi u spjega r-raġunijiet għaliex ma setax iwieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu. L-awtoritajiet Ungeriżi wieġbu fl-4 u fit-13 ta’ Marzu 2008. B’risposta għat-talba espliċita tal-impjant tal-enerġija Dunament, l-awtoritajiet Ungeriżi hemżu mat-tweġiba tagħhom ittri mibgħuta minn Dunament lill-Ministeru għall-Finanzi u lill-Uffiċċju tal-Enerġija Ungeriż datati 14 ta’ Mejju 2007, 21 ta’ Awwissu 2007, 13 ta’ Settembru 2007, 7 ta’ Diċembru 2007, 14 ta’ Jannar 2008 u 20 ta’ Frar 2008. L-awtoritajiet Ungeriżi ma kinux bagħtu kopja ta’ dawn l-ittri lill-Kummissjoni fi stadju aktar bikri (12); madankollu, fit-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Kummissjoni matul il-proċedura huma kienu inkludew l-informazzjoni li sabu rilevanti.

(24) Mir-risposti tal-awtoritajiet Ungeriżi jidher li AES-Tisza ma tat l-ebda tweġiba lill-Ungerija. B’faks datata 10 ta’ Marzu 2008, AES-Tisza bagħtet ittra lill-Kummissarju Kroes fejn esprimiet il-fehma tagħha li l-awtoritajiet Ungeriżi diġà kellhom l-informazzjoni kollha li kienet talbet il-Kummissjoni.

(25) Fit-tweġiba tagħhom datata 13 ta’ Marzu 2008, fuq il-bażi tal-informazzjoni li kellhom, l-awtoritajiet Ungeriżi pprovdew lill-Kummissjoni l-informazzjoni rilevanti għall-mistoqsijiet (1)(a) sa (d) tal-Kapitolu III tal-inġunzjoni ta’ informazzjoni. Madankollu, huma ma taw ebda informazzjoni addizzjonali relatata mal-mistoqsija li saret taħt il-punt (1)(e) tal-Kapitolu III tal-inġunzjoni ta’ informazzjoni fir-rigward tal-investimenti taż-żewġ produtturi tal-enerġija msemmija qabel.

(26) Parti sostanzjali mill-informazzjoni skambjata sa mir-reġistrazzjoni tal-kawża HU1/2004 kienet tirrigwarda l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni konkreta tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni relatata mal-metodoloġija għall-analiżi tal-għajnuna mill-Istat marbuta mal-ispejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati (“il-Metodoloġija dwar l-Ispejjeż li Ma Jistgħux Jiġu Rkuprati”). (13) Fuq il-bażi tad-dokumenti sottomessi fil-proċedura preżenti, deher li l-awtoritajiet Ungeriżi kellhom il-ħsieb li jintroduċu sistema ta’ kumpensi għall-ispejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati, li l-valutazzjoni tagħha setgħet ġiet inkluża f’din id-Deċiżjoni. Għaldaqstant, matul il-proċedura preżenti saru diskussjonijiet konsiderevoli bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Ungeriżi dwar id-dettalji ta’ sistema ta’ kumpens li l-Ungerija tista’ tadotta sabiex tali sistemi tissodisfa l-kriterji tal-Metodoloġija.

(27) Minkejja d-diskussjonijiet tekniċi dwar mekkaniżmu ta’ kumpens potenzjali fil-ġejjieni, l-awtoritajiet Ungeriżi, sad-data ta’ din id-Deċiżjoni, ma ssottomettewx lill-Kummissjoni mekkaniżmu ta’ kumpens komprensiv ikkonfermat b’mod uffiċjali mill-Gvern Ungeriż. Fl-ittra tagħhom tat-13 ta’ Marzu 2008, l-awtoritajiet Ungeriżi kkonfermaw li, fil-preżent, huma ma xtaqux jagħtu kumpens għall-ispejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati; madankollu, huma rriżervaw id-dritt tagħhom li jagħtu tali kumpens li ċerti produtturi tal-enerġija fi stadju aktar tard.

(28) F’ittra datata 7 ta’ April 2008, il-Kummissjoni talbet għall-konferma ta’ ċerta informazzjoni mill-Gvern Ungeriż. L-awtoritajiet Ungeriżi pprovdew l-informazzjoni mitluba b’ittra rreġistrata fit-22 ta’ April 2008.

(29) Fl-ittra tagħhom tal-20 ta’ Mejju 2008, l-awtoritajiet Ungeriżi infurmaw lill-Kummissjoni li l-PPA tal-impjant tal-enerġija ta’ Paks kien ġie tterminat mill-partijiet fil-31 ta’ Marzu 2008. Għalkemm l-impjanti tal-enerġija ta’ Csepel u Pannon iffirmaw ftehimiet ta’ terminazzjoni f’April 2008, id-dħul fis-seħħ tal-ftehimiet għadu, sad-data ta’ din id-deċiżjoni, jiddependi fuq l-approvazzjoni mill-azzjonisti u l-istituzzjonijiet bankarji.

Proċeduri relatati oħra pendenti

(30) Id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ ġiet ikkontestata mill-impjant tal-enerġija ta’ Budapest quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza permezz ta’ rikors ippreżentat fit-3 ta’ Marzu 2006 u rreġistrat bħala l-kawża T-80/06. Fis-6 ta’ Ġunju 2006, l-impjant tal-enerġija ta’ Csepel talab permess sabiex jintervjeni fil-proċedura b’appoġġ għall-impjant tal-enerġija ta’ Budapest u dan ingħata b’digriet tal-Qorti datat 11 ta’ Marzu 2008.

(31) Barra minn hekk, żewġ proċeduri internazzjonali ta’ arbitraġġ huma pendenti quddiem iċ-Ċentru Internazzjonali għas-Soluzzjoni ta’ Tilwimiet Industrijali f’Washington, D.C, mibdija kontra r-Repubblika tal-Ungerija mill-kumpaniji li jipproduċu l-elettriku […] u […], it-tnejn azzjonisti ta’ impjanti tal-enerġija taħt PPA fl-Ungerija. Il-proċeduri huma bbażati fuq id-dispożizzjonijiet dwar il-protezzjoni tal-investimenti li jinsabu fit-Trattat tal-Karta dwar l-Enerġija.

2. DESKRIZZJONI TAL-MIŻURA

Sfond storiku għall-PPAs

(32) Mill-31 ta’ Diċembru 1991 sal-31 ta’ Diċembru 2002 is-suq tal-elettriku Ungeriż kien strutturat madwar “Xerrej Waħdieni”, il-kumpanija Magyar Villamos Művek (MVM). MVM hija entità 99,9 % proprjetà tal-Istat li l-attivitajiet tagħha jinkludu l-produzzjoni tal-enerġija, il-bejgħ bl-ingrossa, it-trażmissjoni u l-bejgħ bl-imnut. Taħt il-mudell tax-“Xerrej Waħdieni”, il-produtturi tal-enerġija jistgħu jipprovdu enerġija direttament lil MVM biss (sakemm MVM ma tħassarx il-kuntratti tal-kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali) u MVM kienet l-unika kumpanija awtorizzata biex tipprovdi elettriku lill-kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali. Skont l-Att XLVIII tal-1994 dwar l-Enerġija Elettrika (“l-Att I dwar l-Enerġija”), MVM kienet meħtieġa li tassigura s-sigurtà tal-provvista tal-enerġija fl-Ungerija bl-inqas prezz possibbli.

(33) L-Att CX tal-2001 dwar l-Enerġija Elettrika (“l-Att II dwar l-Enerġija”, li ħa post l-Att I dwar l-Enerġija) daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2003. Dan stabbilixxa mudell doppju tas-suq tal-elettriku Ungeriż li baqa’ fis-seħħ sal-1 ta’ Jannar 2008, meta daħal fis-seħħ l-Att LXXXVI tal-2007 dwar l-Enerġija Elettrika (“l-Att III dwar l-Enerġija”, li ħa post l-Att II dwar l-Enerġija). Taħt dan il-mudell doppju hemm segment ta’ utilità pubblika u segment kompetittiv, u l-klijenti eliġibbli (li l-firxa tagħhom tkabbret b’mod gradwali) kienu permessi jaqilbu għas-segment kompetittiv. Fis-segment tal-utilità pubblika, MVM baqgħet l-uniku bejjiegħ bl-ingrossa, filwaqt li fis-segment tas-suq ħieles tfaċċaw negozjanti oħra. L-Att III dwar l-Enerġija temm l-eżistenza tas-segment tal-utilità pubblika iżda xorta waħda żamm il-klijenti domestiċi u xi klijenti kummerċjali – kif permess mit-tieni Direttiva dwar l-Elettriku (14) – taħt obbligu ta’ servizz universali.

(34) L-Att I dwar l-Enerġija kien jeħtieġ li MVM tivvaluta d-domanda totali tal-pajjiż għal-enerġija u tħejji, kull sentejn, Pjan Nazzjonali għall-Kostruzzjoni ta’ Impjanti tal-Enerġija (Országos Erőműépítési Terv). Dan il-Pjan imbagħad kellu jiġi sottomess lil u aċċettat mill-Gvern Ungeriż u l-Parlament.

(35) Mill-Att I dwar l-Enerġija u mis-sottomissjonijiet tal-gvern Ungeriż (15) jidher li l-aktar miri urġenti fis-suq tal-enerġija Ungeriż f’nofs is-snin disgħin kienu s-sigurtà tal-provvista bl-inqas prezz possibbli, l-immodernizzar tal-infrastruttura b’referenza partikolari għall-istandards prevalenti tal-ħarsien tal-ambjent, u r-ristrutturazzjoni meħtieġa fis-settur tal-enerġija. Sabiex jintlaħqu dawn il-miri ġenerali, ġew proposti ftehimiet fuq perjodu fit-tul dwar ix-xiri lil investituri barranin li jwiegħdu li jinvestu fil-kostruzzjoni u l-immodernizzar tal-impjanti tal-enerġija fl-Ungerija. Il-PPAs ġew iffirmati mill-produtturi tal-enerġija minn naħa u mill-kumpanija MVM min-naħa l-oħra.

Il-PPAs

(36) Il-PPAs miftiehma bejn MVM u impjanti tal-enerġija individwali (16) stabbilew portafoll ta’ produzzjoni bilanċjata li jippermetti lil MVM taqdi l-obbligu tagħha li tassigura s-sigurtà tal-provvista. Huma jippermettu lil MVM tissodisfa kemm id-domanda għal-lowd bażi (b’impjanti tal-elettriku li jaħdmu bil-lignite u nukleari) kif ukoll id-domanda għall-akbar lowd (b’impjanti tal-enerġija li jaħdmu bil-gass).

(37) Il-PPAs jeħtieġu li l-produtturi tal-elettriku jżommu u jħaddmu l-faċilitajiet tal-produzzjoni tagħhom kif suppost. Huma jirriżervaw il-kapaċitajiet ta’ produzzjoni kollha (MW) tal-impjant tal-enerġija għal MVM. Din l-allokazzjoni tal-kapaċità hija indipendenti mill-użu attwali tal-impjant tal-enerġija. Lil hinn mill-kapaċitajiet riżervati, il-PPA jeħtieġ li MVM tixtri ammont minimu speċifiku ta’ elettriku (MWh) minn kull impjant tal-enerġija.

(38) Xi PPAs jinkludu l-hekk imsejħa “servizzi tas-sistema” (17) fil-każ ta’ impjanti tal-enerġija li huma teknikament kapaċi li jipprovduhom, li MVM tipprovdi lill-operatur tas-sistema, MAVIR.

(39) Il-PPAs iffirmati fl-1995-1996 (sebgħa mill-għaxar PPAs taħt valutazzjoni) kienu mogħtija minħabba l-privatizzazzjoni tal-impjanti tal-enerġija. Dawn il-PPAs segwew ftehim mudell imfassal minn ditta ta’ avukati internazzjonali fuq talba tal-Gvern Ungeriż. Ma kien hemm ebda proċedura ta’ sejħa għall-offerti għall-iffirmar ta’ dawn il-PPAs. Kien hemm, madankollu, proċedura ta’ sejħa għall-offerti għall-privatizzazzjoni tal-impjanti tal-enerġija. Il-PPAs (iffirmati qabel il-privatizzazzjoni) kienu jiffurmaw parti mill-pakkett tal-privatizzazzjoni. Uħud minn dawn il-ftehimiet (l-aktar il-ftehimiet ta’ Mátra, Tisza u Dunament) ġew emendati parzjalment mill-partijiet wara l-privatizzazzjoni.

(40) Il-PPA tal-impjant tal-enerġija ta’ Csepel ġie ffirmat fl-1997 u segwa mudell pjuttost differenti. Madankollu, ma kien hemm ebda proċedura ta’ sejħa għall-offerti f’dan il-każ lanqas u l-iffirmar tal-PPA kien marbut ukoll mal-privatizzazzjoni tal-impjant tal-enerġija.

(41) Il-PPA tal-impjant tal-enerġija ta’ Ujpest (wieħed mit-tliet impjanti tal-impjant tal-enerġija ta’ Budapest) ġie ffirmat mal-impjant tal-enerġija ta’ Budapest fl-1997, ukoll mingħajr proċedura speċifika ta’ sejħa għall-offerti.

(42) Il-PPA tal-impjant ta’ Kispest (impjant ieħor – li kien qiegħed jeqdiem – tal-impjant tal-enerġija ta’ Budapest li tista’ tgħid reġa’ nbena f’dak iż-żmien) biss ġie ffirmat fl-2001 b’riżultat ta’ proċedura miftuħa ta’ sejħa għall-offerti.

(43) Mill-2000 sal-2004, il-kapaċità riżervata mill-PPAs kienet tkopri madwar 80 % tad-domanda Ungeriża totali għall-elettriku (MW). Mill-2005 sad-data ta’ din id-Deċiżjoni, is-sehem kien madwar 60-70 %. Huwa mistenni li bit-tmiem tal-PPAs, dan il-proporzjon se jonqos b’mod gradwali fil-perjodu bejn l-2011 u l-2024. (18)

(44) Mill-kważi għoxrin PPA ffirmati bejn l-1995 u l-2001, għaxra kienu għadhom fis-seħħ fid-data tad-dħul tal-Ungerija fl-UE (1 ta’ Mejju 2004).

(45) Din id-Deċiżjoni tirrigwarda biss dawk il-PPAs li kienu fis-seħħ fl-1 ta’ Mejju 2004. Hija ma tkoprix PPAs li spiċċaw qabel dik id-data. Għalkemm xi PPAs (ara l-premessa 28 hawn fuq) ġew itterminati mill-partijiet f’April 2008, din id-Deċiżjoni tkoprihom u tivvaluta n-natura tagħha bħala għajnuna mill-Istat u l-kompatibilità tagħhom mas-suq komuni fil-perjodu bejn l-1 ta’ Mejju 2004 u d-data tat-tmiem tagħhom (April 2008).

L-impjanti tal-enerġija taħt PPA u t-tul tal-PPAs

(46) L-impjanti tal-enerġija taħt PPA koperti minn din id-Deċiżjoni huma elenkati fit-tabella hawn taħt. It-tul taż-żmien muri jirreferi għad-data tat-tmiem tal-PPAs skedata fil-bidu kif stabbilita fil-PPAs infushom. Tabella 1 Ħarsa ġenerali tal-kumpaniji ta’ produzzjoni taħt PPA, l-azzjonisti prinċipali u t-tul tal-PPAs Isem tal-kumpanija ta’ produzzjoni Azzjonist maġġoritarju Impjant tal-enerġija taħt PPA Tul tal-PPA Budapesti Erőmű Rt. EDF Kelenföldi Erőmű 1996-2011 Újpesti Erőmű 1997-2021 Kispesti Erőmű 2001-2024 Dunamenti Erőmű Rt. Electrabel Blokki F ta’ Dunament 1995-2010 (iffirmat fl-1995, daħal fis-seħħ fl-1996) Blokk G2 ta’ Dunament 1995-2015 (iffirmat fl-1995, daħal fis-seħħ fl-1996) Mátrai Erőmű Rt. RWE Mátrai Erőmű 1995-2022 (tul inizjali sal-2015, estiż sal-2022 fl-2005) AES-Tisza Erőmű Kft. AES Tisza II Erőmű 1995-2016 (iffirmat fl-1995, daħal fis-seħħ fl-1996 ([…]) Csepeli Áramtermelő Kft. ATEL Csepel II Erőmű 1997-2020 (iffirmat fl-1997, daħal fis-seħħ fl- 2000) Paksi Atomerőmű Rt. MVM Paksi Atomerőmű 1995-2017 (**) (iffirmat fl-1995, daħal fis-seħħ fl-1996) Pannonpower Holding Rt. Dalkia Pécsi Erőmű 1995-2010 (iffirmat fl-1995, daħal fis-seħħ fl-1996)

Prezzijiet

(47) Fid-Digriet tal-Gvern 1074/1995. (VIII.4.) dwar ir-regolazzjoni tal-prezz tal-elettriku, il-gvern ta impenn li, mill-1 ta’ Jannar 1997 (il-bidu tal-hekk imsejjaħ l-ewwel ċiklu ta’ regolazzjoni tal-prezzijiet), “minbarra li jkopru l-ispejjeż operattivi ġġustifikati, il-prezzijiet bl-ingrossa u bl-imnut għandhom jiżguraw 8 % profitt fuq l-ekwità”. Il-gvern b’dan iggarantixxa rata ta’ redditu ta’ 8 % fuq il-kapital għall-impjanti tal-enerġija taħt PPA.

(48) Mill-1 ta’ Jannar 2001 (il-bidu tat-tieni ċiklu ta’ regolazzjoni tal-prezzijiet), il-prezzijiet uffiċjali kienu jinkludu profitt ta’ 9,8 % fuq l-assi (eszközarányos megtérülés) għall-impjanti tal-enerġija. Il-bidla fil-perċentwali mhux bilfors kienet tfisser bidla fl-ammonti attwali, billi l-bażijiet taż-żewġ rati ta’ redditu kienu differenti (l-ewwel waħda kienet ikkalkulata fuq l-ekwità filwaqt li t-tieni waħda kienet ikkalkulata fuq l-assi). Il-prezzijiet kienu jirriflettu l-bidliet fl-inflazzjoni.

(49) Il-prezzijiet irregolati baqgħu fis-seħħ għall-impjanti tal-enerġija sal-31 ta’ Diċembru 2003.

(50) Matul dan il-perjodu ta’ regolazzjoni tal-prezzijiet, l-Uffiċċju Ungeriż għall-Enerġija analizza l-istruttura tal-ispejjeż ta’ kull impjant tal-enerġija u ffissa l-prezz għax-xiri tal-elettriku minn MVM f’valur li kien jassigura l-profittabilità ggarantita.

(51) Il-lista tal-ispejjeż koperti minn dan il-mekkaniżmu ta’ ffissar tal-prezzijiet kienet tinkludi l-partiti prinċipali segwenti ta’ spejjeż (19): — spejjeż fissi: deprezzament, assigurazzjoni, ċerti spejjeż fissi għall-manutenzjoni u operattivi, imgħax fuq is-self [“hitelkamatok”], dekummissjonament [“rekultivációs költségek”], spejjeż fiskali (taxxi), spejjeż tal-persunal [“személyi jellegű költségek”], spejjeż għall-ħarsien tal-ambjent, spejjeż għall-Fond Ċentrali Nukleari [“Központi Nukleáris Alap befizetések”] għall-impjant tal-enerġija nukleari u spejjeż straordinarji [“rendkívüli ráfordítások”]; — spejjeż varjabbli: il-prezzijiet tal-fjuwil.

(52) L-Uffiċċju Ungeriż għall-Enerġija kellu l-kompitu li jassigura li l-ispejjeż koperti kienu raġonevoli u meħtieġa.

(53) Il-prezz uffiċjali ħa post il-prezz stabbilit mill-PPAs.

(54) Mill-1 ta’ Jannar 2004, il-prezzijiet ġew stabbiliti fuq il-bażi tal-formuli tal-prezzijiet tal-PPAs. It-tifsira eżatta tal-formuli ġiet iċċarata fil-kuntest tan-negozjati annwali dwar il-prezzijiet bejn MVM u l-produtturi tal-enerġija.

(55) Il-formuli tal-prezzijiet applikati fil-PPAs huma kumplessi ħafna; madankollu, huma jsegwu l-istess prinċipji bħall-metodoloġija applikata mill-Uffiċċju Ungeriż għall-Enerġija qabel Jannar 2004. Skont is-sottomissjonijiet tal-awtoritajiet Ungeriżi (20), l-anness għall-PPAs rigward id-definizzjoni tal-prezzijiet ġie mfassal billi ntużaw il-formuli u d-definizzjonijiet tad-Digriet tal-Gvern 1074/1995 hawn fuq imsemmi dwar ir-regolazzjoni tal-prezzijiet. (Skont is-sottomissjoni, “il-ftehimiet ikkupjati fil-formuli u d-definizzjonijiet kontenuti fid-digriet”.) Konsegwentement, il-prinċipji tal-iffissar tal-prezzijiet tal-PPAs huma bbażati, l-istess bħall-mekkaniżmu għall-iffissar tal-prezzijiet uffiċjali, fuq il-kategoriji tal-prezzijiet iġġustifikati.

(56) Kull PPA fih żewġ tipi prinċipali ta’ komponenti ta’ ħlasijiet: it-tariffa tal-kapaċità (jew it-tariffa sabiex il-kapaċità ssir disponibbli) għall-kapaċità riżervata (MW) li tkopri l-ispejjeż fissi + il-profitt (prezz tal-kapital), u t-tariffa tal-elettriku li tkopri l-ispejjeż varjabbli. Il-PPAs differenti jipprovdu għal ħlasijiet addizzjonali differenti. Skont il-PPAs, dawn il-ħlasijiet addizzjonali jistgħu jkunu ħlasijiet bonus/malus applikati bħala inċentiv għall-produtturi tal-enerġija biex joperaw skont il-prinċipju tal-inqas spejjeż, u ħlasijiet addizzjonali sabiex jinżammu r-riżervi tal-produzzjoni, terġa’ tiġi skedata l-manutenzjoni fuq talba ta’ MVM, tiżdied il-lowd fil-perjodu tal-akbar domanda u titnaqqas il-lowd taħt dik kuntrattata matul il-perjodi tal-inqas domanda, eċċ. Il-bidliet perjodiċi (kull sena, kull tliet xhur, kull xahar) fit-tariffi tal-kapaċità jiddependu fuq numru ta’ fatturi: l-attivazzjoni ta’ proġetti implimentati wara, diversi kategoriji ta’ mgħax, rati tal-kambju barranin, indiċijiet tal-inflazzjoni, eċċ. It-tariffa tal-kapaċità u l-ħlasijiet supplimentari jkopru wkoll is-servizzi tas-sistema (koperti mill-PPA). Bażikament, it-tariffi tal-elettriku huma relatati mal-prezzijiet tal-fjuwil u użi speċifiċi tas-sħana tal-fjuwil (fajlagos tüzelőhő felhasználása). Huma kkalkulati fuq il-bażi tal-prinċipju ta’ mogħdija (pass-through) tal-ispejjeż varjabbli.

(57) Għandu jiġi osservat li d-definizzjoni tal-kategoriji ta’ spejjeż koperti ma kinitx neċessarjament l-istess fir-regolazzjoni tal-prezzijiet qabel l-1 ta’ Jannar 2004 u fil-PPAs. Is-sottomissjonijiet tal-Ungerija (21) juru li, pereżempju, it-tariffa tal-kapaċità tal-impjanti ta’ […] u ta’ Dunament kienet ogħla fil-PPA tagħhom milli taħt ir-regolazzjoni tal-prezzijiet. Dan għaliex dawn il-PPAs ħadu inkonsiderazzjoni l-immodifikar, u b’hekk wasslu għal spejjeż fissi aktar għoljin. Dawn l-ispejjeż fissi ogħla dehru b’mod gradwali (wara l-immodifikar gradwali) f’tariffi ogħla tal-kapaċità milli taħt ir-regolazzjoni tal-prezzijiet. Setgħu jiġu osservati wkoll differenzi oħra bejn il-prezzijiet regolati u l-prezzijiet taħt il-PPA dovuti għal negozjati bilaterali bejn MVM u l-produtturi.

(58) Minkejja dawn id-differenzi, fis-sottomissjonijiet tal-Ungerija tal-20 ta’ Ottubru 2004 u tal-20 ta’ Lulju 2005 kull impjant tal-enerġija taħt PPA kkonferma li l-metodu għall-kalkolu tal-prezzijiet kif ukoll il-kategoriji tal-ispejjeż applikati wara t-tmiem tar-regolazzjoni tal-prezzijiet kienu fil-biċċa l-kbira simili għal dawk applikati mill-Uffiċċju Ungeriż għall-Enerġija qabel dik id-data.

(59) Għalhekk il-prezzijiet taħt il-PPAs applikati wara l-1 ta’ Jannar 2004 baqgħu bbażati fuq il-kalkolu tal-ispejjeż (fissi u varjabbli) ġustifikati + il-profitt.

(60) Minn dan ta’ hawn fuq joħroġ li għalkemm ir-regolazzjoni tal-prezzijiet spiċċat fil-31 ta’ Diċembru 2003, il-prezzijiet ma ġewx liberalizzati b’mod ġenwin billi l-produtturi tal-elettriku baqgħu jistabbilixxu l-prezzijiet fuq il-bażi tal-prinċipju tal-profitt fuq l-investiment imħaddan fil-PPAs. (22)

(61) Fis-6 ta’ Frar 2006, il-Parlament Ungeriż adotta l-Att XXXV tal-2006 (23) li reġa’ stabbilixxa r-regolazzjoni tal-prezzijiet mill-gvern fuq il-prezz tal-elettriku mibjugħ lil MVM taħt il-PPAs. L-ewwel digriet ġdid dwar il-prezzijiet daħal fis-seħħ fid-9 ta’ Diċembru 2006. Minn dik id-data, ir-regolazzjoni tal-prezzijiet kienet għal darba oħra ssostitwita mill-formula governattiva tal-prezzijiet għal perjodu ta’ madwar sena (sal-31 ta’ Diċembru 2007).

(62) Mill-1 ta’ Jannar 2008, fil-kuntest tal-liberalizzazzjoni tas-suq, l-Att III dwar l-Enerġija ġab fit-tmiem il-prezzijiet uffiċjali tal-produzzjoni kif ukoll l-eżistenza tas-segmenti doppji tal-utilità pubblika u tas-suq ħieles.

(63) Konsegwentement, mill-1 ta’ Jannar 2008, il-prezz tal-elettriku mibjugħ mill-produtturi tal-enerġija lil MVM taħt il-PPAs huwa għal darba oħra definit mill-formuli tal-prezzijiet tal-PPAs. Il-prinċipji bażiċi ta’ dawn il-formuli ma ġewx mibdula mill-aħħar applikazzjoni tagħhom: għalhekk huma jsegwu l-istess prinċipji bħal fil-perjodu bejn l-1 ta’ Jannar 2004 u t-8 ta’ Diċembru 2006 (ara l-premessi 54 sa 59 hawn fuq).

(64) Għaldaqstant, l-ipprezzar mill-produtturi taħt PPA baqa’ mmexxi mill-prinċipju tal-profitt fuq l-investiment.

Il-kapaċitajiet riżervati

(65) Il-PPAs jirriżervaw għal MVM il-kapaċità sħiħa jew parti sostanzjali minnha tal-unitajiet ta’ produzzjoni taħt PPA. Tabella 2 Il-kapaċità domestika ta’ produzzjoni tal-Ungerija (24) (MW) Kapaċità 2004 2005 2006 2007 Kapaċità totali installata ta’ produzzjoni (25) 8 777 8 595 8 691 8 986 Kapaċità totali disponibbli (26) 8 117 8 189 8 097 8 391 Kapaċità netta disponibbli (27) 7 252 7 792 7 186 7 945 Il-lowd massima tas-sistema tal-elettriku Ungeriża 6 356 6 409 6 432 6 605 Tabella 3 Il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-impjanti tal-enerġija taħt PPA (28) (MW) Impjant tal-enerġija Kapaċità 2004 2005 2006 2007 Kelenföld Kapaċità netta disponibbli 90,1 97,6 97,2 78,0 Kapaċità kuntrattata (29) 83,3 89,8 89,4 71,9 Ujpest Kapaċità netta disponibbli 106,3 106,1 106,2 106,0 Kapaċità kuntrattata 99 98,8 98,9 98,7 Kispest Kapaċità netta disponibbli 46,1 110,2 110,2 109,6 Kapaċità kuntrattata 43 102,6 102,6 102,3 Dunament F Kapaċità netta disponibbli 1 020 1 020 1 020 1 020 Kapaċità kuntrattata 928,2 923,1 923,1 923,1 Dunament G2 Kapaċità netta disponibbli 187,6 223,1 223,1 223,7 Kapaċità kuntrattata 178,4 212,4 212,4 213 AES-Tisza Kapaċità netta disponibbli 638,0 824,7 824,7 824,7 Kapaċità kuntrattata […] (1) […] (2) […] (2) […] (2) Csepel Kapaċità netta disponibbli 348,9 331 355 349,5 Kapaċità kuntrattata 323 307 329 324 Pannon Kapaċità netta disponibbli 25,9 25,9 25,9 25,9 Kapaċità kuntrattata 20,1 20,1 20,1 20,1 Mátra Kapaċità netta disponibbli 593 552 552 552 Kapaċità kuntrattata 496 460 460 460 Paks Kapaċità netta disponibbli 1 597 1 596 1 596 1 596 Kapaċità kuntrattata 1 486 1 486 1 485 1 485 Kapaċità netta totali disponibbli tal-impjanti tal-enerġija taħt PPA 4 652,0 4 886,6 4 910,3 4 885,4 Kapaċità totali kuntrattata […] (3) […] (4) […] (5) […] (6)

(66) Il-figuri ta’ hawn fuq juru li fil-perjodu taħt valutazzjoni, madwar 60 % tal-kapaċità netta disponibbli ta’ produzzjoni Ungeriża hija kuntrattata minn MVM taħt PPAs. Jekk tiġi kkunsidrata l-kapaċità attwali disponibbli tal-impjanti tal-enerġija (“Ténylegesen igénybevehető teljesítőképesség”) bit-tnaqqis minnha tal-konsum tagħhom stess (“Önfogyasztás”), il-proporzjon ikun ogħla milli ta’ hawn fuq.

(67) It-tabelli ta’ hawn fuq juru wkoll li l-kapaċità riżervata taħt il-PPAs għal MVM tkopri l-kapaċitajiet kollha disponibbli jew il-parti l-kbira tagħhom tal-impjanti rispettivi.

(68) MVM tħallas tariffa tal-kapaċità għal dawn ir-riżervi tal-kapaċità (premessa 56 hawn fuq), irrispettivament mill-użu attwali tal-impjant.

(69) Il-kapaċità impurtata fl-Ungerija hija madwar 1 000-1 300 MW. Madwar 600 MW ta’ din il-kapaċità impurtata hija riżervata għal MVM taħt ftehimiet oħra fuq perjodu fit-tul.

Kwantitajiet mibjugħa

(70) Meta MVM fil-fatt tagħmel użu mill-kapaċità riżervata tagħha u tixtri l-elettriku mill-impjant tal-enerġija, hija mbagħad tħallas it-tariffa tal-enerġija għall-elettriku mixtri (ara l-premessa 56 hawn fuq).

(71) Hemm ċertu xiri minimu ggarantit mill-PPAs għal kull impjant tal-enerġija.

(72) Il-produzzjoni domestika globali ta’ elettriku fl-Ungerija hija bejn 32 u 36 TWh (= 32-36 000 000 GWh) fis-sena. Tabella 4 Elettriku prodott taħt PPAs (30) (GWh) Impjant tal-enerġija Elettriku ġġenerat 2004 2005 2006 2007 Budapest (fosthom Kelenföld, Újpest u Kispest) Elettriku totali ġġenerat 1 228 1 510 1 643 1 742 Konsum mill-impjant innifsu 87 89 91 84 Xiri minimu ggarantit Kelenfold: (…) Ujpest: (…) Kispest: (…) Kelenfold: (…) Ujpest: (…) Kispest: (…) Kelenfold: (…) Ujpest: (…) Kispest: (…) Kelenfold: (…) Ujpest: (…) Kispest: (…) Xiri attwali 939 1 302 1 451 1 538 Dunament (***) (F + G2) Elettriku totali ġġenerat 4 622 3 842 3 450 4 300 Konsum mill-impjant innifsu 174 148 147 188 Xiri minimu ggarantit F: […] G2: […] F: […] G2: […] F: […] G2: […] F: […] G2: […] Xiri attwali 4 232 2 888 2 495 3 296 AES-Tisza Elettriku totali ġġenerat 1 621 1 504 1 913 2 100 Konsum mill-impjant innifsu 96 97 117 116 Xiri minimu ggarantit (…) (…) (…) (…) Xiri attwali 1 525 1 407 1 796 1 984 Csepel Elettriku totali ġġenerat 1 711 1 764 1 710 2 220 Konsum mill-impjant innifsu 48 49 48 53 Xiri minimu ggarantit (…) (…) (…) (…) Xiri attwali 1 662 1 715 1 661 2 166 Pannon (***) Elettriku totali ġġenerat 673 266 237 232 Konsum mill-impjant innifsu 116 52 34 29 Xiri minimu ggarantit (…) (…) (…) (…) Xiri attwali 361 206 203 203 Mátra (***) Elettriku totali ġġenerat 5 688 5 698 5 621 6 170 Konsum mill-impjant innifsu 675 670 667 710 Xiri minimu ggarantit (…) (…) (…) (…) Xiri attwali 3 730 3 762 3 587 4 082 Paks Elettriku totali ġġenerat 11 915 13 833 13 460 14 677 Konsum mill-impjant innifsu 750 821 800 848 Xiri minimu ggarantit (…) (…) (…) (…) Xiri attwali 11 112 13 012 12 661 13 828

(73) Ix-xiri minimu ggarantit huwa l-kwantità li MVM hija meħtieġa li tixtri irrispettivament mid-domanda tas-suq. Jekk MVM ma tixtrix l-ammonti minimi stabbiliti, hija xorta jkollha tħallas l-ispejjeż li jsiru għall-fjuwil (Dunament, Kelenfold, Pécs u […]), l-ispejjeż kollha jew il-kumpens li jagħmel il-produttur fuq il-bażi tal-Ftehim tiegħu dwar il-Provvista tal-Fjuwil (Csepel), u l-ispejjeż kollha ġġustifikati (Kispest u Ujpest).

3. RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA

3.1. Il-PPAs

(74) Fid-Deċiżjoni tagħha ta’ Ftuħ, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-PPAs kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE lill-produtturi tal-enerġija li kienu partijiet għal PPA ma’ MVM.

(75) Hija esprimiet il-fehma li l-PPAs kienu applikabbli wara l-adeżjoni fit-tifsira tal-Anness IV, paragrafu 3, sub-paragrafu 1(c) għat-Trattat tal-Adeżjoni (31) u li huma ma kinux jikkostitwixxu għajnuna eżistenti, billi ma jaqgħux taħt il-kategoriji ta’ għajnuna li, mill-adeżjoni, kienu kkunsidrati bħala għajnuna eżistenti fit-tifsira tal-Artikolu 88(1) tat-Trattat tal-KE.

(76) L-ewwel nett, l-ebda wieħed mill-PPAs ma daħal fis-seħħ qabel l-10 ta’ Diċembru 1994. It-tieni, l-ebda wieħed mill-PPAs ma kien ġie inkluż fil-lista ta’ għajnuniet eżistenti mehmuża mal-Anness IV tat-Trattat tal-Adeżjoni. It-tielet, il-Kummissjoni ma kinitx ġiet avżata dwar il-PPAs taħt l-hekk imsejħa “proċedura interim”.

Eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat

(77) Il-Kummissjoni esprimiet il-fehma li l-profitt assigurat fuq l-investiment u l-prezz tax-xiri għoli assigurat mill-PPAs poġġew lill-produtturi tal-enerġija li kienu joperaw taħt PPA f’sitwazzjoni ekonomika aktar vantaġġjuża mill-produtturi l-oħra tal-enerġija li ma kinux partijiet f’PPA, fosthom operaturi ġodda possibbli fis-suq u kumpaniji f’setturi oħra komparabbli li fihom dawn it-tip ta’ ftehimiet fuq perjodu fit-tul lanqas biss ġew offruti lill-partijiet fis-suq. Għalhekk, fuq bażi preliminari, il-miżura nstabet li kienet tagħti vantaġġ selettiv lil dawk il-produtturi tal-enerġija.

(78) Il-Kummissjoni nnotat ukoll li s-swieq tal-elettriku kienu nfetħu għall-kompetizzjoni u li l-elettriku kien ġie nnegozjat bejn l-Istati Membri tal-anqas mid-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 96/92/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Diċembru 1996 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku. (32) Il-miżuri li jiffavorixxu kumpaniji partikolari fis-settur tal-enerġija fi Stat Membru partikolari għalhekk kienu kkunsidrati bħala li jistgħu jimpedixxu l-possibilità għal kumpaniji minn Stati Membri oħra sabiex jesportaw l-elettriku lejn dak l-Istat Membru, jew li jiffavorixxu l-esportazzjoni tal-elettriku minn dak l-Istat Membru lejn Stati Membri oħra.

(79) Il-Kummissjoni esprimiet ukoll il-fehma li dan il-vantaġġ ħareġ mill-użu ta’ riżorsi statali, billi d-deċiżjoni li jiġu ffirmati l-PPAs kienet konsegwenza ta’ politika statali implimentata permezz tal-kummerċjant ta’ utilitajiet pubbliċi proprjetà tal-Istat, MVM. Skont il-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej (“Qorti tal-Ġustizzja”), meta kumpanija proprjetà tal-Istat tuża l-fondi tagħha b’mod li jkun imputabbli lill-Istat, dawn il-fondi għandhom jitqiesu bħala riżorsi tal-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE. (33)

(80) Il-Kummissjoni għalhekk waslet għall-konklużjoni preliminari li l-PPAs kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat lill-produtturi tal-enerġija fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE, billi dik l-għajnuna kienet “għadha tapplika wara” fit-tifsira tal-Anness IV, paragrafu 3, sub-paragrafu 1(c) tat-Trattat tal-Adeżjoni.

Il-kompatibilità tal-PPAs mat-Trattat tal-KE

(81) Il-Kummissjoni sostniet ukoll li għandha tintuża l-Metodoloġija biex tiġi analizzata l-għajnuna mill-Istat riċevuta mill-produtturi tal-enerġija. Fuq il-bażi tad-dokumenti li kellha għad-dispożizzjoni tagħha fiż-żmien tad-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, il-Kummissjoni kellha dubji dwar il-kompatibilità tal-PPAs mal-kriterji stipulati fil-Metodoloġija.

(82) L-ewwel nett, il-Kummissjoni kellha dubji li l-istess prinċipji li jirregolaw PPA li joħolqu ostaklu għall-kompetizzjoni ħielsa fis-suq jistgħu jitqiesu bħala kompatibbli mal-objettiv fundamentali tal-Metodoloġija, li jassistu permezz ta’ għajnuna mill-Istat l-liberalizzazzjoni tas-settur billi jagħtu kumpens adegwat lil dawk li diġà kienu fis-suq li jiffaċċjaw kundizzjonijiet ġodda ta’ kompetizzjoni.

(83) It-tieni, il-Kummissjoni kellha d-dubji tagħha jekk l-element ta’ għajnuna mill-Istat inkluż fil-PPAs kienx kompatibbli mal-kriterji dettaljati tal-Metoloġija fir-rigward tal-kalkolu tal-ispejjeż eliġibbli li ma jistgħux jiġu rkuprati u l-istabbiliment tal-kumpens adegwat.

3.2. Digriet tal-Gvern Nru 183/2002 (VIII.23.) dwar l-ispejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati

(84) Sabiex jippermetti lil MVM tonora l-PPAs tagħha u, fl-istess ħin, iżomm il-prezzijiet tal-bejgħ mill-ġdid fis-segment tal-utilità pubblika bejn wieħed u ieħor fil-livell tal-prezz tas-suq ħieles, id-Digriet tal-Gvern 183/2002 (VIII.23.) ipprovda għall-ħlas ta’ kumpens Statali lil MVM f’ċerti ċirkustanzi.

(85) Fin-notifika inizjali tagħhom tal-każ HU 1/2004 (irtirat fit-13 ta’ April 2005), l-awtoritajiet Ungeriżi ħassew li dan il-kumpens kien jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat lil MVM.

(86) Fid-Deċiżjoni tagħha ta’ Ftuħ, madankollu, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-ħlasijiet ta’ kumpens ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat lil MVM, iżda li l-ammont riċevut taħt id-Digriet tal-Gvern 183/2002 (VIII.23.) kien jifforma parti mill-prezz tax-xiri li ħallset MVM lill-impjanti tal-elettriku taħt PPA u għalhekk kien jikkostitwixxi parti mill-vantaġġ li l-produtturi rċevew mill-PPAs.

(87) Għalhekk, id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali dwar il-PPAs biss u mhux dwar id-Digriet tal-Gvern 183/2002 (VIII.23.).

4. KUMMENTI MILL-UNGERIJA DWAR ID-DEĊIŻJONI TA’ FTUĦ

(88) L-Ungerija tesprimi l-fehma tagħha li valutazzjoni individwali tal-PPAs tidher li hija ġġustifikata minħabba d-differenzi fit-termini u l-kundizzjonijiet eżatti tagħhom.

(89) Dwar il-ftuħ tas-suq Ungeriż tal-elettriku, l-Ungerija tqis li dan kien suċċess (jiġifieri konformi mal-medja Ewropea) f’termini tan-numru ta’ konsumaturi li qalbu għas-suq ħieles. L-Ungerija tikkonkludi li l-PPAs ma ħolqux ostakolu għall-konsumaturi sabiex jaqilbu għas-suq ħieles. Tali ostakli huwa aktar probabbli li jkun ikkostitwit mill-kapaċità transkonfinali limitata tal-Ungerija u għalhekk il-prezzijiet għolja.

(90) L-Ungerija tħoss ukoll li n-natura fuq perjodu fit-tul tal-PPAs ma tistax fiha nnifisha tikkostitwixxi vantaġġ kompetittiv għall-produtturi billi kuntratti fuq perjodu fit-tul bħal dawn huma mxerrdin fis-settur tal-elettriku kemm fl-Ewropa kif ukoll f’kontinenti oħra.

(91) Fir-rigward tal-prezz ta’ referenza msemmi fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, l-awtoritajiet Ungeriżi jissuġġerixxu li l-Kummissjoni għandha tqis l-karatteristiċi speċifiċi reġjonali tal-Ungerija u ż-żidiet riċenti fil-prezzijiet tal-fjuwil meta tistabbilixxi prezz ta’ referenza.

(92) Dwar l-operaturi ġodda fis-suq tal-elettriku, l-Ungerija tinforma lill-Kummissjoni li ma kien hemm ħadd mill-1 ta’ Mejju 2004 (id-data li fiha l-Ungerija ssieħbet fl-UE u d-data li fiha s-suq tal-elettriku ġie lliberalizzat). L-awtoritajiet Ungeriżi jindikaw in-natura fit-tul ta’ investiment bħal dan u, minħabba f’hekk, l-improbabbiltà li kwalunkwe investiment ikun operattiv qabel l-2011.

(93) Fl-aħħar nett, b’risposta għad-dubji tal-Kummissjoni rigward il-kompatibilità tal-PPAs mal-punt 4.6 tal-Metodoloġija, l-Ungerija tikkonferma li hija mhi ser tagħti l-ebda għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturazzjoni tal-kumpaniji li qegħdin jibbenefikaw mill-PPAs taħt eżami.

5. KUMMENTI MILL-PARTIJIET INTERESSATI

(94) Wara l-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni sabiex tinbeda l-proċedura (21 ta’ Diċembru 2005), u sad-data tal-għeluq rilevanti (fil-biċċa l-kbira tal-każijiet wara estensjoni tad-data tal-għeluq mitluba mill-partijiet interessati u aċċettata mill-Kummissjoni), il-Kummissjoni rċeviet kummenti mingħand: — il-kumpaniji segwenti li jipproduċu l-elettriku: AES-Tisza Erőmű Rt., Budapesti Erőmű Zrt., Csepeli Áramtermelő Rt., Dunamenti Erőmű Zrt. u l-azzjonist prinċipali tagħha, Electrabel S.A., u Mátrai Erőmű Rt.; — il-banek li ġejjin li pprovdew finanzjament lill-produtturi tal-elettriku: Bank […], li aġixxa bħala Aġent tal-Faċilitajiet f’isem tnax-il bank, li sellfu lil Csepeli Áramtermelő Kft. u l-Bank […] li aġixxa bħala Aġent tal-Faċilitajiet f’isem disa’ istituzzjonijiet bankarji, li sellfu lil AES-Tisza Erőmű Kft.; u — MVM; u — terza parti li talbet sabiex l-identità tagħha ma tkunx żvelata.

(95) Ħafna mill-kummenti sottomessi lill-Kummissjoni mill-partijiet isegwu linji ta’ argument simili ħafna. Għal dik ir-raġuni, minflok tiddeskrivi l-kummenti ta’ kull parti interessata separatament, il-Kummissjoni ġabrithom flimkien f’kategoriji ġenerali (ara l-punti 5.1 sa 5.7 hawn taħt).

5.1. Kummenti dwar il-valutazzjoni individwali tal-PPAs

(96) L-impjant tal-enerġija ta’ Mátra u parti oħra interessata li talbet sabiex l-identità tagħha ma tiġix żvelata esprimew il-fehma li l-PPAs għandhom jiġu vvalutati b’mod individwali mill-Kummissjoni minħabba d-differenzi li jeżistu bejn il-kontenut eżatt tagħhom. Produtturi oħra tal-enerġija talbu impliċitament valutazzjoni individwali tal-PPA billi taw lill-Kummissjoni dettalji tat-termini u l-kundizzjonijiet speċifiċi tal-PPA tagħhom.

5.2. Kummenti dwar l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat

Iż-żmien rilevanti tal-valutazzjoni

(97) AES-Tisza Erőmű, Budapesti Erőmű, Csepeli Áramtermelő u Dunamenti Erőmű jargumentaw li l-kriterji għall-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat fiż-żmien tal-konklużjoni tal-PPAx għandhom jiġu vvalutati fil-kuntest tal-kundizzjonijiet tas-suq li kienu prevalenti f’dak iż-żmien. Uħud mill-kummenti jsemmu dan ir-rekwiżit b’mod espliċitu, filwaqt li oħrajn jimplikawh billi jirreferu għaċ-ċirkustanzi tal-konklużjoni tal-PPAs fil-valutazzjoni tagħhom tal-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat. Saret referenza għall-każistika tal-Qorti f’dan ir-rigward (34).

Ebda vantaġġ ekonomiku

(i) Prezz ta’ referenza żbaljat/Ebda prezzijiet vantaġġjużi

(98) Il-produtturi kollha tal-enerġija jargumentaw li l-PPAs ma jagħtu ebda vantaġġ ekonomiku.

(99) Huma jikkritikaw is-sejba preliminari tal-Kummissjoni li l-prezzijiet stabbiliti taħt il-PPAs huma ogħla mill-prezzijiet tas-suq tal-produtturi.

(100) Huma jargumentaw li l-prezz ta’ referenza ta’ EUR 36/MWh użat f’deċiżjonijiet oħra u msemmi fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ mhuwiex adattat f’din il-proċedura billi huwa joriġina minn kuntest ġeografiku u temporali kompletament differenti. Huma jsostnu li l-valutazzjoni tal-prezz għandha tikkunsidra ċ-ċirkustanzi prevalenti fiż-żmien tal-konklużjoni tal-PPAs. Huma jisħqu wkoll li l-prezzijiet taħt kwalunkwe ftehim fuq perjodu fit-tul dejjem se jkunu aktar baxxi mill-prezzijiet tas-suq fil-mument. Barra minn hekk, il-produtturi li jipprovdu prinċipalment lil MVM b’elettriku ta’ lowd massima jargumentaw ukoll li l-prezzijiet tagħhom ma jistgħux jiġu mqabbla mal-prezzijiet tal-lowd bażi. Ħafna minnhom jissuġġerixxu li l-Kummissjoni għandha tikkunsidra ż-żieda sostanzjali fil-prezzijiet tal-fjuwil f’dawn l-aħħar snin.

(101) Ħafna mill-produtturi jargumentaw li r-rata ta’ profitt attwali tagħhom kienet aktar baxxa mir-rati msemmija fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ.

(102) Il-produtturi jenfasizzaw ukoll li huma ma jerfgħux riskji importanti (kuntrarju għal dak li huwa suġġerit fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ), b’mod partikolari riskji ta’ kostruzzjoni, regolatorji, ambjentali, ta’ manutenzjoni u fiskali/finanzjarji. Ir-regolazzjoni tal-prezzijiet ġiet imsemmija bħala waħda mill-kategoriji prinċipali tar-riskji regolatorji. Il-produtturi jqisu wkoll li ż-żamma ta’ parti sinifikanti mill-kapaċitajiet ta’ produzzjoni tagħhom minn MVM tikkostitwixxi żvantaġġ, billi timpedihom milli jużaw dawn il-kapaċitajiet biex jipproduċu enerġija għal klijenti oħra potenzjali. Aktar minn hekk, il-PPAs jipprovdu għal obbligi ċari fuq il-produtturi li, jekk il-produtturi ma jirrispettawhomx, iwasslu għal ħlasijiet aktar baxxi jew għal talbiet għad-danni.

(103) […] sostniet li wieħed mill-vantaġġi miksub mill-Ungerija b’riżultat tal-PPAs kienu s-servizzi affidabbli ta’ bbilanċjar li setgħu jiġu offruti biss minnha nfisha u Dunamenti Erőmű. Dan il-produttur sostna li huwa ma kienx jidħol fis-suq u joffri dawn is-servizzi mingħajr PPA.

(104) L-impjant tal-enerġija ta’ Mátra jargumenta li huwa għandu spejjeż baxxi għax-xogħol fil-minjieri minħabba li għandu l-minjiera tal-faħam tiegħu stess, li tippermettilu li joffri prezzijiet kompetittivi ħafna. Huwa jargumenta li l-prezzijiet tiegħu huma saħansitra aktar baxxi mill-prezzijiet tal-bejgħ ta’ MVM, kuntrarju għal prezzijiet oħra taħt PPA.

(ii) Il-prezz tal-privatizzazzjoni

(105) L-impjant tal-enerġija ta’ Dunament jargumenta li huwa ma kiseb l-ebda vantaġġ mill-PPA billi huwa ħallas il-valur tas-suq għall-privatizzazzjoni u l-prezz tax-xiri ħa inkonsiderazzjoni d-drittijiet u l-obbligi tiegħu taħt il-PPA. Għaldaqstant, huwa ħallas għall-PPA (u għal kwalunkwe vantaġġ li dan seta’ jagħtih) fil-prezz tal-privatizzazzjoni.

(iii) Il-prinċipju tal-investitur fis-suq

(106) L-impjanti tal-enerġija ta’ Budapest, AES-Tisza, Mátra u Csepel jargumentaw li l-PPAs jirriflettu l-kundizzjonijiet tas-suq fiż-żmien ta’ meta ġew konklużi, kemm għal MVM kif ukoll għall-produtturi. Rigward MVM, huma jargumentaw li kwalunkwe operatur privat fil-pożizzjoni ta’ MVM (obbligu legali tas-sigurtà tal-provvista bħala xerrej waħdieni, eċċ.) kien jagħżel li jidħol fil-PPAs. Fil-każ tal-produtturi nfushom, huma jargumentaw li l-“vantaġġ” tagħhom mill-PPAs ma jmurx lil hinn minn dak li għandu jitqies bħala vantaġġ kummerċjali normali għal kwalunkwe parti fi ftehim kummerċjali. Fiż-żmien tal-konklużjoni tagħhom, fis-settur ikkonċernat, il-PPAs kienu jirriflettu l-kundizzjonijiet normali tas-suq. Barra minn hekk, il-PPAs jirrappreżentaw metodi kummerċjali normali tan-negozju u forma normali ta’ allokazzjoni u ġestjoni tar-riskju.

(107) Il-PPAs kienu l-uniku mod kif jiġu assigurati investimenti li jissodisfaw il-ħtiġijiet tas-settur tal-elettriku fl-Ungerija (b’mod partikolari, l-immodernizzar tas-sistema sħiħa, il-ħarsien tal-ambjent u s-sigurtà tal-provvista). L-applikazzjoni tal-prinċipju tal-investitur privat għandha twassal għall-konsiderazzjoni ta’ dawk il-ħtiġijiet, u l-uniku mod kif jintlaħqu r-rekwiżiti kienu l-PPAs. Il-partijiet interessati jinnotaw li l-PPAs jimponu obbligi ta’ investiment u disponibilità fuq il-produtturi tal-enerġija.

(iv) Servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali

(108) L-impjanti tal-enerġija ta’ Budapest u Csepel jargumentaw li l-produtturi li huma parti fil-PPAs jipprovdu servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“SGEI”). Fl-opinjoni tagħhom, il-PPAs iservu bħala strument biex MVM taqdi l-obbligu tagħha ta’ sigurtà tal-provvista u għalhekk jissodisfaw obbligu ta’ servizz pubbliku. L-impjant tal-enerġija ta’ Budapest jargumenta li jista’ jiġi kkunsidrat ukoll li fil-fatt huwa l-impjant tal-enerġija ta’ Budapest innifsu li jrid jaqdi obbligu ta’ servizz pubbliku impost fuqu mill-PPAs tiegħu. Iż-żewġ partijiet interessati jirreferu għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Diċembru 2003 fil-kawża dwar għajnuna mill-Istat N475/2003 (Irlanda) (35) li fiha l-Kummissjoni aċċettat li l-bini ta’ kapaċità ġdida ta’ produzzjoni sabiex tassigura s-sigurtà tal-provvista jista’ jitqies bħala servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali.

(109) Il-partijiet interessati huma tal-opinjoni li, bħal fil-każ tal-Irlanda, l-għajnuna mill-Istat taħt il-PPAs - jekk teżisti - tissodisfa l-erba’ kriterji kumulattivi stabbiliti mill-Qorti fis-sentenza tagħha fil-kawża C-280/00 (“is-sentenza Altmark”) (36). Huma jargumentaw hekk:

(110) L-ewwel nett, mill-Atti Ungeriżi dwar l-Enerġija ħareġ li MVM kellha diversi obbligi ta’ servizz pubbliku, bħalma huma s-sigurtà tal-provvista bl-inqas prezz possibbli, il-ħarsien tal-ambjent u l-effiċjenza. L-obbligi ta’ servizz pubbliku ta’ MVM għalhekk huma definiti b’mod ċar bil-liġi u l-produtturi tal-enerġija li huma partijiet għall-PPAs huma fdati li jipprovdu s-SGEI;

(111) It-tieni, il-kumpensi kienu stabbiliti bil-quddiem mid-digrieti tal-gvern dwar il-prezzijiet u mill-formuli tal-prezzijiet tal-PPAs. Il-kumpensi għalhekk jistgħu jiġu kkalkulati fuq il-bażi ta’ parametri oġġettivi u trasparenti;

(112) It-tielet, il-kumpens imħallas fuq il-bażi tal-PPAs ma jaqbiżx l-ispejjeż tas-SGEI pprovdut. Il-PPAs huma bbażati strettament fuq l-ispejjeż u l-marġini ta’ profitt ma jaqbżux il-marġini normali ta’ profitt fis-suq. Dan huwa assigurat mill-fatt li, kif jargumenta l-impjant tal-enerġija ta’ Budapest, il-PPAs tiegħu ngħataw b’sejħa għall-offerti miftuħa u trasparenti (ara taħt). L-impjanti tal-enerġija nbiegħu lill-appaltatur bl-ogħla offerta u l-aħjar pjan tan-negozju. Mill-proċedura tal-offerti joħroġ li l-kumpens taħt il-PPAs ma jistax jaqbeż l-ammont meħtieġ biex ikopri l-ispejjeż kollha li jsiru fit-twettiq tal-obbligu ta’ servizz pubbliku u marġini raġonevoli ta’ profitt;

(113) Ir-raba’, l-impjant tal-enerġija ta’ Budapest jargumenta li l-PPAs nbiegħu kollha b’mod miftuħ u trasparenti, jew bħala parti integrali mill-proċess ta’ privatizzazzjoni jew għalihom. L-impjant tal-enerġija ta’ Csepel jargumenta li għalkemm l-impjant ma ntgħażilx fuq il-bażi ta’ offerta pubblika, huwa xorta waħda għadu jirċievi kumpens li huwa limitat sabiex ikopri l-ispejjeż u marġinu raġonevoli ta’ profitt. Il-mekkaniżmi tal-ipprezzar jassiguraw li jiġi evitat kumpens żejjed.

(114) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-partijiet interessati jikkonkludu li l-PPAs jissodisfaw l-erba’ kriterji kumulattivi msemmija fis-sentenza Altmark u għalhekk ma jikkostitwux għajnuna fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE.

(115) L-impjant tal-enerġija ta’ Budapest jargumenta wkoll li anki jekk il-PPAs ma jitqiesux li jissodisfaw l-erba’ kriterji kumulattivi tas-sentenza Altmark, huma xorta jistgħu jiġu ddikjarati kompatibbli mas-suq komuni skont l-Artikolu 86(2) tat-Trattat tal-KE. Il-parti interessata tesprimi l-fehma tagħha li l-impatt tal-PPAs tagħha fuq l-għeluq qabel tas-suq tal-elettriku Ungeriż huwa negliġibbli, billi huma jkopru biss 3 % tal-konsum tal-elettriku fl-Ungerija. Barra minn hekk, għal raġunijiet tekniċi, kienet impossibbli żieda fl-importazzjoni tal-elettriku fiż-żmien li ġew konklużi l-PPAs. Għalhekk, il-PPAs tiegħu ma setax kellhom impatt ħażin fuq in-negozju. Fil-kummenti tagħha, il-parti interessata tenfasizza wkoll l-importanza tat-teknoloġija tagħha ta’ koproduzzjoni għat-tisħin tad-distrett, li tissodisfa l-miri tal-politika dwar l-enerġija u dik ambjentali tal-UE.

(116) L-impjant tal-enerġija ta’ Mátra jargumenta li huwa kien meħtieġ li jirriżerva ċerta kapaċità minima għal MVM sabiex tkun assigurata l-provvista tal-enerġija fis-suq Ungeriż billi jintużaw riżorsi ta’ faħam indiġenu. Huwa jargumenta li, b’konformi mal-Artikolu 11(4) tad-Direttiva dwar l-Elettriku (37), l-għajnuna mill-Istat għandha titqies bħala kompatibbli mas-suq komuni meta, għal raġunijiet ta’ sigurtà tal-provvista, hija tiffinanzja l-produzzjoni ta’ elettriku minn faħam indiġenu.

(v) L-ebda vantaġġ fit-tul ta’ żmien

(117) L-impjanti tal-enerġija ta’ Csepel, Mátra u Budapest jargumentaw li l-perjodu twil ta’ kuntratt m’għandux jiġi interpretat bħala vantaġġ fih innifsu. L-impjant tal-enerġija ta’ Csepel isostni li fi ftehim fuq perjodu fit-tul, iż-żewġ partijiet iħallsu prezz għaċ-ċertezza li l-perjodu fit-tul joffri. Il-produtturi tal-enerġija jaqblu li joffru prezz aktar baxx mill-prezz tas-suq ta’ dak il-ħin u li jkunu marbuta bil-prezz maqbul, ikunu xi jkunu l-prezzijiet ta’ dak il-ħin. Huma jiftiehmu wkoll li jirriżervaw il-kapaċitajiet tagħhom għal kumpanija waħda għall-perjodu sħiħ tal-ftehim. Huwa argumentat li l-ftehimiet fuq perjodu fit-tul għalhekk jirrappreżentaw bilanċ tar-riskji ekonomiċi u opportunitajiet għaż-żewġ partijiet u ma jistgħux jitqiesu bħala vantaġġ biss.

(118) Fuq il-bażi tal-argumenti ta’ hawn fuq, il-produtturi kollha tal-enerġija jikkonkludu li l-PPAs ma jagħtuhomx vantaġġ ekonomiku u għalhekk ma jikkostitwux għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE.

Is-selettività

(119) AES-Tisza targumenta li l-PPAs ma jipprovdux vantaġġ selettiv. Il-parti interessata tirreferi għall-eżistenza ta’ ftehimiet fuq perjodu fit-tul fis-settur kollu tal-elettriku, mhux biss bejn il-produtturi u MVM iżda wkoll bejn MVM u l-kumpaniji tad-distribuzzjoni u bejn il-fornituri tal-fjuwil u l-produtturi tal-elettriku, kif ukoll għall-importazzjoni tal-elettriku. Għal dak li jirrigwarda l-produtturi, l-Att I dwar l-Enerġija (mill-1994) u d-Digriet tal-Gvern 34/1995 kienu jeħtieġu espliċitament lill-produtturi jikkonkludu ftehim għax-xiri tal-enerġija ma’ MVM sabiex jiksbu liċenzja għall-kostruzzjoni u l-operat. Għaldaqstant, il-produtturi kollha kellhom ftehimiet ma’ MVM u l-impjanti rinnovabbli u ta’ koġenerazzjoni biss seta’ jkollhom ftehimiet għal perjodu iqsar, billi dawn il-produtturi għandhom garanziji legali differenti (eż. xiri obbligatorju).

Trasferiment ta’ riżorsi Statali

(120) L-impjant tal-enerġija ta’ Mátra jsostni li l-prezz biss jista’ jiġi kkunsidrat bħala għajnuna mill-Istat fil-PPAs. It-tul tal-PPAs u l-volumi tal-bejgħ iggarantiti ma jistgħux jitqiesu bħala għajnuna mill-Istat minħabba li anki jekk jagħtu vantaġġ, dawn ma jwasslux għat-trasferiment ta’ riżorsi Statali. It-tielet parti tikkonkludi li minħabba l-prezzijiet kompetittivi ħafna tal-impjant tal-enerġija ta’ Mátra (ara (i) hawn fuq), m’hemm assolutament l-ebda element ta’ għajnuna mill-Istat fil-PPA tagħha.

Imputabilità lill-Istat

(121) Il-kumpanija AES-Tisza targumenta li l-prezzijiet tal-PPA huma imputabbli mhux lill-Istat iżda lill-partijiet fil-PPAs. AES-Tisza tikkritika l-valutazzjoni tal-imputabilità fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ billi din tikkonċentra biss fuq l-imputabilità lill-Istat tal-konklużjoni attwali tal-PPAs u mhux fuq l-imputabilità tal-iffissar tal-prezzijiet, filwaqt li fl-istess ħin il-Kummissjoni targumenta li l-vantaġġ inġust huwa assigurat mill-prezzijiet vantaġġjużi. Wara l-perjodu ta’ ffissar ċentrali tal-prezzijiet (jiġifieri wara Jannar 2004, u bl-eċċezzjoni tal-2007), il-prezzijiet kienu nnegozjati bejn MVM u l-produtturi tal-enerġija u ma jistgħux jiġu attribwiti lill-Istat.

Distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-impatt fuq in-negozju bejn l-Istati Membri

(122) L-impjanti tal-enerġija ta’ AES-Tisza, Budapest u Csepel jikkontestaw l-effetti distortivi tal-PPAs u l-potenzjal tagħhom li jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(123) L-ewwel nett, l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni jsostnu li dan il-kriterju għandu jiġi valutat ukoll fid-dawl taż-żmien li fih ġew konklużi l-PPAs. Dak iż-żmien l-Ungerija ma kinitx parti mill-UE u s-suq tagħha tal-elettriku ma kienx liberalizzat. Għaldaqstant, huwa argumentat li l-PPAs ma setgħux b’definizzjoni jikkawżaw distorsjoni fil-kompetizzjoni fis-suq komuni.

(124) It-tieni, huma jargumentaw li l-kompetizzjoni u l-kummerċ bejn l-Istati Membri huma influwenzati minn fatturi differenti mill-PPAs. B’mod speċifiku, huma jsostnu li l-kapaċitajiet transkonfinali tal-Ungerija huma l-fattur prinċipali li jinfluwenza l-kummerċ bejn l-Ungerija u pajjiżi oħra. Dawn il-kapaċitajiet transkonfinali huma użati fil-massimu tagħhom. Huwa ċar, għalhekk, li l-kummerċ fl-elettriku huwa limitat minħabba l-kapaċitajiet transkonfinali limitati tal-Ungerija u mhux minħabba l-PPAs. Ġie argumentat li l-leġiżlazzjoni hija l-fattur l-ieħor li jinfluwenza l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Taħt il-liġi Ungeriża, il-produtturi tal-enerġija xorta ma kinux awtorizzati li jbigħu l-elettriku direttament barra l-pajjiż.

(125) L-impjant tal-enerġija ta’ Csepel jargumenta li fi kwalunkwe każ huwa jbigħ l-elettriku fl-Ungerija biss, għalhekk il-PPA tiegħu ma jistax ikollu xi effett de facto fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membru.

(126) Huwa argumentat ukoll li s-suq tal-elettriku Ungeriż infetaħ gradwalment għall-kompetizzjoni b’mod konformi mal-obbligi tal-UE. Perċentwali sinifikanti ta’ konsumaturi qalbu għas-segment tas-suq ħieles fi żmien qasir. Operaturi ġodda jkunu skoraġġiti milli jidħlu fis-suq tal-elettriku Ungeriż jew li jestendu l-preżenza tagħhom f’dak is-suq minħabba minħabba n-nuqqas ta’ previdibilità tal-profitti, u mhux minħabba l-eżistenza tal-PPAs. L-impjant tal-enerġija ta’ Csepel jargumenta li f’dawn l-aħħar snin fl-Ungerija nbnew impjanti tal-elettriku biss meta l-Istat offra xi forma ta’ stabilità u previdibilità ta’ profitt mill-proġett permezz ta’ ftehimiet fuq perjodu fit-tul jew fil-forma ta’ xiri obbligatorju, jew fejn l-użu ta’ kapaċitajiet ġodda kien iggarantit mid-domanda għall-attività ta’ distribuzzjoni integrata b’mod vertikali. Fi kwalunkwe każ, il-PPAs eżistenti ma kinux fattur li skoraġġixxa dħul ġdid.

(127) Barra minn hekk huwa argumentat ukoll li ma hemm ebda domanda tas-suq fl-Ungerija għal kapaċitajiet addizzjonali. Dan jirriżulta mill-fatt li f’irkanti tal-elettriku minn MVM, maġġoranza kbira tal-kapaċitajiet offruti għall-bejgħ baqgħu mhux mibjugħa.

5.3. L-applikabilità wara l-adeżjoni

(128) Din l-osservazzjoni kienet sottomessa mill-impjant tal-enerġija ta’ Budapest,

(129) L-impjant tal-enerġija ta’ Budapest jargumenta li l-PPAs ma jistgħux jitqiesu li “jkunu għadhom japplikaw” fit-tifsira tal-Anness IV, paragrafu 3, sub-paragrafu 1(c) għall-Att tal-Adeżjoni.

(130) Il-parti interessata targumenta li b’konformi mal-prinċipju ġenerali tan-nonretroattività, il-miżuri li kienu stabbiliti skont il-liġi qabel l-adeżjoni m’għandhomx jerġgħu jiġu eżaminati mill-Kummissjoni wara l-adeżjoni. Billi r-regoli Komunitarji dwar l-għajnuna mill-Istat japplikaw biss mid-data tal-adeżjoni, dawk il-miżuri ta’ għajnuna biss li jipprovdu benefiċċju addizzjonali wara l-adeżjoni jistgħu jiġu ddefiniti bħala applikabbli wara l-adeżjoni. Huma jargumentaw li l-PPAs ma jipprovdu ebda benefiċċju addizzjonali wara l-adeżjoni billi l-formuli tal-prezzijiet tagħhom kienu ddefiniti qabel l-adeżjoni, u għalhekk l-esponiment finanzjarju tal-Istat kien għal kollox magħruf qabel l-adeżjoni.

5.4. Għajnuna eżistenti

(131) Dan l-argument ġie sottomess mill-impjanti tal-enerġija ta’ Budapest, Csepel, AES-Tisza u Mátra u mill-Bank […].

(132) Il-partijiet interessati jargumentaw li anki kieku wieħed kellu jaċċetta li l-PPAs kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE, tali għajnuna mill-Istat għandha titqies bħala għajnuna eżistenti fit-tifsira tal-Anness IV, paragrafu 3, sub-paragrafu 1(c) għall-Att tal-Adeżjoni. Huma esprimew il-fehma li l-Kummissjoni ma oġġezzjonatx għall-miżura sal-perjodu ta’ 3 xhur mitlub mill-Att tal-Adeżjoni. L-awtoritajiet Ungeriżi nnotifikaw il-miżura wara l-31 ta’ Marzu 2004. Il-partijiet isostnu li, wara skambju ta’ informazzjoni, il-Kummissjoni ma tatx ir-reazzjoni tagħha għall-ittra tal-Ungerija tad-19 ta’ Ottubru 2004 fi żmien 3 xhur, biex hekk eskludiet il-klassifikazzjoni tal-miżura bħala “għajnuna ġdida”.

(133) L-impjant tal-enerġija ta’ Budapest iqis ukoll li deċiżjoni li tistabbilixxi jekk għajnuna mogħtija qabel l-adeżjoni u li ssoktat wara l-adeżjoni għandhiex titqies bħala “għajnuna ġdida” jew “għajnuna eżistenti” m’għandhiex tkun ibbażata biss fuq l-Anness IV għall-Att tal-Adeżjoni. Skont l-impjant tal-enerġija ta’ Budapest, jekk tali għajnuna ma tikkwalifikax bħala għajnuna eżistenti skont l-Anness IV tal-Att tal-Adeżjoni, hija xorta għandha tiġi eżaminata fid-dawl tal-Artikolu 1(b)(ii)-(v) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999.

(134) L-impjant tal-enerġija ta’ Budapest jargumenta li l-Artikolu 1(b)(v) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 japplika għall-PPAs u li l-PPAs għalhekk jikkostitwixxu “għajnuna eżistenti”. Fil-fehma tiegħu, l-aħħar sentenza tal-Artikolu 1(b)(v) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999 li tirreferi għal għajnuna ġdida ma tapplikax għal-PPAs għal tliet raġunijiet.

(135) L-ewwel nett, fis-sentenza Alzetta Mauro (38), il-Qorti ddeċidiet li għajnuna li kienet teżisti f’ċertu suq li inizjalment ġie magħluq għall-kompetizzjoni qabel il-liberalizzazzjoni tiegħu għandha titqies bħala għajnuna eżistenti miż-żmien tal-liberalizzazzjoni. Skont il-parti interessata, din is-sentenza hija bbażata direttament fuq interpretazzjoni tal-Artikolu 88(1) tat-Trattat tal-KE, u għalhekk tieħu preċedenza fuq ir-Regolament (KE) Nru 659/1999.

(136) It-tieni, fi kwalunkwe każ, minħabba li r-Regolament (KE) Nru 659/1999 kien għadu ma daħalx fis-seħħ meta s-suq tal-elettriku ġie liberalizzat skont id-Direttiva 96/92/KE jew meta ġew iffirmati l-PPAs, kienu japplikaw ir-regoli kif stipulati fis-sentenza Alzetta Mauro, mhux ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999.

(137) It-tielet, tqabbil tal-formulazzjoni tal-kategoriji differenti fl-Artikolu 1(b) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999 iwassal għall-konklużjoni li l-Artikolu 1(b)(v) japplika biss għal skemi ta’ għajnuna mill-Istat, billi l-għajnuna individwali mhijiex imsemmija b’mod espliċitu.

(138) Mill-banda l-oħra, AES-Tisza targumenta li kieku l-PPAs kellhom jiġu kklassifikati bħala għajnuna ġdida, f’dak il-każ tali klassifikazzjoni għandha tkun ibbażata fuq l-Artikolu 1(b)(v) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999.

5.5. Ftehimiet privati konklużi b’mod validu ma jistgħux jintemmu mill-Kummissjoni (“pacta sunt servanda”) - Inċertezza legali

(139) Dawn l-argumenti ġew sottomessi mill-impjanti tal-enerġija ta’ Budapest u AES-Tisza u l-Bank […].

(140) Il-partijiet jisħqu li huma daħlu fil-PPAs b’intenzjonijiet tajba fiċ-ċirkustanzi tas-suq li kienu prevalenti f’dak iż-żmien. Huma aċċettaw obbligi kbar ta’ investiment merfugħa minn istituzzjonijiet tal-kreditu permezz ta’ ftehimiet ta’ finanzjament. Fl-opinjoni tagħhom, l-investigazzjonijiet tal-Kummissjoni jwasslu għal inċertezza legali sinifikanti li għandha tiġi evitata. AES-Tisza tqajjem dubji dwar id-dritt tal-Kummissjoni li ttemm, fuq il-bażi tar-regoli dwar l-għajnuniet Statali u, b’mod aktar ġenerali, ir-regoli dwar il-kompetizzjoni tat-Trattat tal-KE, ftehimiet kummerċjali konklużi b’mod validu (39).

5.6. Il-proporzjonalità

(141) L-impjant tal-enerġija AES-Tisza jesprimi t-tħassib tiegħu dwar il-proporzjonalità tat-talba tal-Kummissjoni sabiex ittemm il-PPAs u jirreferi għall-possibilità ta’ negozjar mill-ġdid tal-ftehimiet mill-partijiet.

5.7. Kummenti dwar il-kompatibilità tal-PPAs mas-suq komuni

(142) Il-kumpaniji Csepel u AES-Tisza jsostnu li l-PPAs ma kinux imfassla sabiex ikunu skema ta’ kumpens u għalhekk mhuwiex xieraq li dawn jiġu mqabbla mal-Metodoloġija. Fiż-żmien tal-konklużjoni tagħhom, il-PPAs ma setgħux jinftehmu bħala kumpens għall-ispejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati billi l-Metodoloġija lanqas biss kienet teżisti f’dak iż-żmien. Fl-opinjoni tagħhom, l-użu tal-Metodoloġija huwa xieraq biss f’sitwazzjoni fejn il-PPAs kienu ntemmu qabel.

(143) Mill-banda l-oħra, fir-rigward tal-PPA ta’ Csepel, il-Bank […] jargumenta li l-konsiderazzjoni mħallsa taħt il-PPA hija limitata biex tkopri l-ispejjeż li fil-fatt huma eliġibbli taħt il-Metodoloġija (jiġifieri l-ispejjeż fissi, l-ispejjeż varjabbli u marġinu raġonevoli ta’ profitt). Huwa jsostni li l-PPA ta’ Csepel ma jipprovdix għal kumpens li jaqbeż l-ispejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati eliġibbli.

(144) Csepel targumenta wkoll li l-PPAs jissodisfaw il-kriterji tal-Artikolu 87(3) tat-Trattat tal-KE billi jikkontibwixxu b’mod sinifikanti għas-sigurtà tal-provvista tal-elettriku fl-Ungerija u, b’mod aktar ġenerali, għall-iżvilupp globali tal-ekonomija Ungeriża.

(145) Il-kumpanija AES-Tisza tissuġġerixxi (mingħajr ma tagħti raġunijiet dettaljati) li l-PPAs għandhom jitqiesu bħala li jassiguraw l-investiment f’reġjun tal-Artikolu 87(3)(a).

(146) Barra minn hekk, AES-Tisza tinnota li n-nuqqas ta’ ċarezza tad-Deċiżjoni ta’ Ftuħ fir-rigward tal-prezz tas-suq “ta’ referenza” li kellu jintuża, it-tifsira ta’ “investiment ineffiċjenti” u x-xenarji ekonomiċi u l-perjodi taż-żmien applikaw għall-valutazzjoni tal-kompatibilità mas-suq komuni mill-Kummissjoni.

6. IT-TWEĠIBA MILL-UNGERIJA DWAR IL-KUMMENTI MILL-PARTIJIET INTERESSATI

(147) B’reazzjoni għall-kummenti tal-impjant tal-enerġija ta’ Csepel, l-Ungerija ssostni li, kuntrarju għal dak li jista’ jinftiehem mill-kummenti ta’ Csepel, il-PPA tiegħu jinkludi kwantitajiet minimi ggarantiti ta’ xiri.

(148) Rigward l-argument ta’ Dunament li hija ma tistax tirrifjuta produzzjoni taħt kundizzjonijiet iddettati minn MVM anki għad-detriment tal-bejgħ fis-suq ħieles ta’ Dunament, l-awtoritajiet Ungeriżi jirrimarkaw li fl-2006, MVM bdiet it-twaqqif tal-PPAs fir-rigward tal-blokok 4 F li, konsegwentement, setgħu kkompetew direttament fis-suq tas-servizzi tas-sistema. Madankollu, Dunament irrifjutat li tieħu din l-opportunità.

(149) Dwar il-kummenti ta’ AES-Tisza li l-produtturi mingħajr PPA investew prinċipalment jekk kienu jaqgħu taħt il-garanzija tax-xiri obbligatorju, l-awtoritajiet Ungeriżi jsostnu li impjanti importanti tal-enerġija u blokok ta’ impjanti tal-enerġija jbigħu l-elettriku fis-suq ħieles mingħajr kemm il-PPAs kif ukoll ix-xiri obbligatorju (pereżempju l-blokka G1 ta’ Dunament, l-impjant tal-enerġija ta’ Vértes u l-blokok I-II ta’ Mátra).

(150) L-Ungerija tisħaq ukoll li, kuntrarju għall-kummenti ta’ AES-Tisza, il-pożizzjoni ta’ negozjar ta’ MVM hija limitata wkoll mill-PPAs infushom (il-formuli tal-prezzijiet u l-ammonti garantiti ta’ xiri).

7. VALUTAZZJONI MILL-KUMMISSJONI

7.1. Għajnuna illegali

(151) L-għajnuna kontenuta fil-PPAs ma ġietx innotifikata lill-Kummissjoni skont ir-regoli proċedurali dwar l-għajnuna mill-Istat. L-għajnuna għalhekk tikkostitwixxi għajnuna illegali.

7.2. Kumment ġenerali dwar il-valutazzjoni individwali tal-PPAs

(152) Fil-kummenti tagħhom, ċerti partijiet interessati u l-awtoritajiet Ungeriżi ssuġġerew li l-PPAs għandhom jiġu vvalutati b’mod individwali minħabba d-differenzi fit-termini u l-kundizzjonijiet eżatti tagħhom.

(153) Din id-Deċiżjoni tkopri l-PPAs kollha bejn MVM u l-produtturi tal-enerġija li kienu fis-seħħ meta l-Ungerija daħlet fl-UE (ara l-premessi 44 u 45 aktar ‘il fuq). Il-Kummissjoni tqis li l-prinċipji ta’ tmexxija tal-PPAs jippreżentaw similaritajiet li, fi proċedura dwar għajnuna mill-Istat, jiġġustifikaw il-valutazzjoni komuni tagħhom. Kif muri hawn isfel, il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li l-vantaġġ prinċipali li joħroġ mill-PPAs huwa komuni għalihom kollha, u li d-deċiżjoni dwar il-konklużjoni tagħhom fil-perjodu 1995-2001 segwiet l-istess miri ta’ politika u l-istess tip ta’ soluzzjoni. F’termini konkreti, ilkoll jipprovdu għal obbligu ta’ xiri min-naħa ta’ MVM - għal perjodu li jkopri parti sostanzjali mill-ħajja tal-assi - ta’ kapaċitajiet riżervati u kwantità garantita, b’mekkaniżmu ta’ pprezzar li jippermetti lill-produtturi jkopru l-ispejjeż fissi u varjabbli tagħhom. Barra minn hekk, il-kriterji l-oħra għall-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat jippreżentaw ukoll similaritajiet li jiġġustifikaw il-valutazzjoni komuni tagħhom. Is-selettività tagħhom hija bbażata fuq l-istess prinċipji; il-kwistjoni ta’ jekk il-PPAs iwasslux għal trasferiment ta’ riżorsi Statali teħtieġ fil-biċċa l-kbira l-istess valutazzjoni għal kull wieħed minnhom; u l-effett tagħhom fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ isegwi wkoll l-istess valutazzjoni ekonomika u jrid jikkunsidra wkoll il-koeżistenza tal-PPAs fis-suq Ungeriż. Il-Kummissjoni għalhekk hija tal-opinjoni li sabiex din id-deċiżjoni dwar għajnuna mill-Istat tirrifletti bi preċiżjoni r-realtà tas-suq tal-produzzjoni tal-enerġija Ungeriż, il-PPAs iridu jiġu vvalutati flimkien, b’deċiżjoni waħda li tagħlaq il-proċedura.

(154) Dan l-approċċ komprensiv ma jimpedix lill-Kummissjoni milli tikkunsidra d-differenzi li fil-fatt jeżistu bejn il-PPAs inkwistjoni. Din id-Deċiżjoni għalhekk tippreżenta d-differenzi bejn il-PPAs fejn dawn id-differenzi jkunu rilevanti għall-fini ta’ din id-Deċiżjoni.

7.3. L-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE

(155) Hawn taħt il-Kummissjoni tanalizza kull wieħed mill-erba’ kriterji kumulattivi li jinkludu d-definizzjoni ta’ għajnuna mill-Istat fit-tifsira tal-Artikolu 87(1) tat-Trattat tal-KE: l-involviment ta’ riżorsi statali, l-eżistenza ta’ vantaġġ ekonomiku, is-selettività tal-vantaġġ, u l-impatt fuq il-kummerċ.

Iż-żmien rilevanti tal-valutazzjoni

(156) Fil-kummenti tagħhom, il-partijiet interessati argumentaw (b’referenza għal diversi kriterji ta’ valutazzjoni) li l-Kummissjoni għandha tikkunsidra biss il-kriterji prevalenti meta ġew iffirmati l-PPAs. Is-sejbiet ta’ din l-analiżi mbagħad għandhom jiġu estiżi għall-perjodu kollu tal-PPAs. F’dan ir-rigward, l-impjant tal-enerġija ta’ Budapest jirreferi għall-avviż tal-Kummissjoni dwar l-istabbiliment tar-regoli applikabbli għall-valutazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat illegali (40).

(157) Meta tistabbilixxi ż-żmien rilevanti tal-valutazzjoni, il-Kummissjoni l-ewwel trid tikkunsidra l-Att tal-Adeżjoni tal-Ungerija fl-UE, ir-Regolament Proċedurali u l-każistika tal-Qorti.

(158) Il-parti rilevanti tal-Anness IV għat-Trattat tal-Adeżjoni taqra kif ġej: “ANNESS IV Il-lista li hemm referenza għaliha fl-Artikolu 22 tal-Att tal-Adeżjoni (…) 3. Il-Politika dwar Il-kompetizzjoni 1. L-iskemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali li ġejjin li kienu fis-seħħ fi Stat Membru ġdid qabel id-data tal-adeżjoni u li jkunu għadhom japplikaw wara dik id-data, għandhom jitqiesu mal-adeżjoni bħala għajnuna eżistenti fis-sens tal-Artikolu 88(1) tat-Trattat tal-KE: (a) miżuri ta’ għajnuna li daħlu fis-seħħ qabel l-10 ta’ Diċembru 1994; (b) miżuri ta’ għajnuna elenkati fl-Appendiċi ta’ dan l-Anness; (c) miżuri ta’ għajnuna li qabel id-data tal-adeżjoni kienu vvalutati mill-awtorità li tissorvelja l-għajnuna mogħtija mill-Istat tal-Istat Membru l-ġdid u meqjusa bħala kompatibbli mal-acquis, u li dwarhom il-Kummissjoni ma ressqet l-ebda oġġezzjoni abbażi ta’ dubji serji dwar jekk il-miżura tkunx kompatibbli mas-suq komuni, skont il-proċedura stipulata fil-paragrafu 2. Kull miżura li tibqa’ tapplika wara d-data tal-adeżjoni li hija miżura ta’ għajnuna mogħtija mill-Istat u li ma tissodisfax il-kondizzjonijiet stipulati hawn qabel, għandha mal-adeżjoni tiġi meqjusa bħala għajnuna ġdida għall-iskopjiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 88(3) tat-Trattat tal-KE. Id-dispożizzjonijiet ta’ hawn qabel la japplikaw għall-għajununa fis-settur tat-trasport, u lanqas għall-attivitajiet li għandhom x’jaqsmu mal-produzzjoni, ipproċessar u l-marketing ta’ prodotti elenkati fl-Anness I mat-Trattat tal-KE bl-eċċezzjoni ta’ prodotti tas-sajd u ta’ prodotti li ġejjin minnhom. Id-dispożizzjonijiet ta’ hawn qabel għandhom ikunu wkoll mingħajr preġudizzju għall-miżuri transitorji li għandhom x’jaqsmu mal-Politika dwar il-Kompetizzjoni stipulati f’dan l-Att.”

(159) Il-parti rilevanti tal-Artikolu 1 tar-Regolament Proċedurali taqra hekk: “(b) ‘għajnuna eżistenti’ għandha tfissser: (i)-(iv) […] (v) għajnuna li tinftiehem li hi għajnuna eżistenti minħabba li jista’ jitwaqqaf li meta daħlet fis-seħħ ma kkostitwietx għajnuna, u sussegwentement saret għajnuna minħabba l-evoluzzjoni tas-suq komuni u mingħajr ma nbidlet mill-Istat Memrbu. Billi ċerti miżuri jsiru għajnuna wara l-liberalizzazzjoni ta’ attività mil-liġi tal-Komunità, dawn il-miżuri m’għandhomx ikunu kkunsidrati li huma għajnuna eżistenti wara d-data ffissata għal-liberalizzazzjoni. (c) ‘għajnuna ġdida’ għandha tfisser kull għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali, li m’hijiex għajnuna eżistenti, li jinkludu tibdil lill-għajnuna eżistenti”.

(160) Mid-dispożizzjonijiet ta’ hawn fuq jirriżulta li miżuri li ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat fiż-żmien li fih ingħataw jistgħu, f’ċerti ċirkustanzi, isiru miżuri ta’ għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 87 tat-Trattat tal-KE. Dan huwa mingħajr preġudizzju għall-klassifikazzjoni tal-miżura li ssir għajnuna mill-Istat bħala għajuna eżistenti jew ġdida.

(161) Għalkemm huwa minnu li, meta tanalizza l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat f’każ speċifiku, il-Kummissjoni trid tivvaluta s-sitwazzjoni prevalenti fiż-żmien li fih daħlet fis-seħħ il-miżura, dan ma jfissirx li l-valutazzjoni tal-erba’ kriterji fid-definizzjoni ta’ għajnuna mill-Istat għandha f’kull ċirkustanza tkun limitata biss għaż-żmien li fih ingħatat l-għajnuna.

(162) Mill-Artikolu 1(b)(v) tar-Regolament Proċedurali, jidher ċar li hemm ċirkustanzi eċċezzjonali, bħall-evoluzzjoni tas-suq ħieles jew il-liberalizzazzjoni ta’ settur, fejn iseħħu bidliet ekonomiċi u legali sostanzjali f’settur jew f’diversi setturi tal-ekonomija u fejn, minħabba dawk il-bidliet, miżura li għall-ewwel ma kinitx taqa’ fl-ambitu tal-Artikolu 87 tat-Trattat tista’ taqa’ taħt il-kontroll tal-għajnuna mogħtija mill-Istat. Meta jiġi liberalizzat settur tal-ekonomija, iż-żamma tal-miżuri kollha li ma kinux jikkwalifikaw bħala għajnuna mill-Istat minħabba l-kundizzjonijiet sostanzjalment differenti tas-suq fiż-żmien meta ngħataw, iżda li mil-liberalizzazzjoni jissodisfaw il-kriterji kollha ta’ għajnuna mill-Istat, tkun de facto qiegħda tipperpetwa parti kbira miċ-ċirkustanzi tas-suq ta’ qabel il-kompetizzjoni. Dan imur kontra l-intenzjoni preċiża li tintemm sitwazzjoni mhux kompetittiva bħal din f’suq, jiġifieri d-deċiżjoni tal-Istat Membru li jilliberalizza s-settur partikolari. L-għan tad-dispożizzjonijiet speċjali li bihom miżura tista’ ssir għajnuna mill-Istat huwa li jiġi evitat it-titwil ta’ kwalunkwe miżura li, għalkemm ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna fiċ-ċirkustanzi ekonomiċi u legali preċedenti, tista’ tkun ta’ ħsara għall-interessi tal-atturi fil-kundizzjonijiet ġodda tas-suq (41).

(163) Il-kwistjoni dwar jekk tali għajnuna mill-Istat għandhiex tiġi kklassifikata bħala għajnuna eżistenti jew ġdida għandha tiġi vvalutata separatament ladarba l-Kummissjoni tkun stabbiliet l-eżistenza jew le ta’ għajnuna mill-Istat.

(164) L-ekonomija Ungeriża għaddiet minn tibdil drastiku fis-snin disgħin. Il-pajjiż ħa d-deċiżjoni li jissieħeb fl-UE, u sar Stat Membru sħiħ fl-1 ta’ Mejju 2004. Huwa kien jaf sewwa bl-obbligu tiegħu li jġib il-miżuri eżistenti tiegħu konformi mar-regoli dwar il-kompetizzjoni tas-suq intern li miegħu xtaq jissieħeb, billi l-Ftehim tal-Ewropa (42), iffirmat mill-Ungerija fl-1991, jirreferi b’mod espliċitu għal dak l-obbligu.

(165) Meta ssieħbet fl-Unjoni Ewropea, l-Ungerija ssieħbet ukoll fis-suq intern liberalizzat tal-enerġija. Ir-regoli dwar il-kompetizzjoni tal-Att tal-Adeżjoni ma jipprovdu għal ebda deroga fir-rigward tas-suq tal-enerġija Ungeriż. Fid-dawl ta’ dan, kuntrarju għall-kummenti tal-partijiet interessati, il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li l-PPAs, li kienu ddaħħlu f’ċirkustanzi ekonomiċi sostanzjalment differenti (kif rikonoxxut mill-partijiet interessati) qabel l-adeżjoni fis-suq intern liberalizzat tal-enerġija, jistgħu jsiru għajnuna mill-Istat fiċ-ċirkustanzi legali u ekonomiċi l-ġodda. Biex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ għajnuna bħal din, l-erba’ kriterji tal-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat fi ħdan il-miżura għandhom jiġu vvalutati fiċ-ċirkustanzi ekonomiċi u legali l-ġodda.

(166) Il-kwistjoni taż-żmien rilevanti tal-valutazzjoni għandha barra minn hekk tiġi eżaminata fid-dawl tal-Att tal-Adeżjoni. Kuntrarju għal adeżjonijiet preċedenti, l-Istati Membri qablu li jintroduċu dispożizzjonijiet speċifiċi fl-Att tal-Adeżjoni li bihom il-miżuri kollha ta’ għajnuna applikabbli wara l-adeżjoni u konklużi wara l-10 ta’ Diċembru 1994 kellhom jiġu nnotifikati lill-Kummissjoni qabel l-adeżjoni u jiġu eżaminati minnha fuq il-bażi tal-acquis communautaire.

(167) Il-maġġoranza kbira tal-pajjiżi li ssieħbu fl-UE fl-1 ta’ Mejju 2004 kellhom, għal raġunijiet storiċi, tradizzjoni qawwija ta’ indħil mill-Istat. Madankollu, jista’ jkun hemm miżuri li ma setgħux jissodisfaw l-erba’ kriterji ta’ għajnuna mill-Istat qabel l-adeżjoni minħabba l-kundizzjonijiet differenti ħafna tas-suq li kienu jeżistu dak iż-żmien. Madankollu, bil-kundizzjonijiet legali u ekonomiċi l-ġodda ta’ wara l-adeżjoni, dawn il-kundizzjonijiet jistgħu jiġu ssodisfati.

(168) L-artikoli rilevanti tal-Att tal-Adeżjoni jfittxu li jassiguraw kompetizzjoni mingħajr distorsjoni fis-suq intern għall-perjodu ta’ wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat. Għalhekk, l-għan tal-artikoli rilevanti tal-Att tal-Adeżjoni huwa li jevitaw distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq komuni minħabba miżuri inkompatibbli ta’ għajnuna mill-Istat wara l-adeżjoni. F’dan ir-rigward, mhuwiex rilevanti jekk fis-snin disgħin meta ngħatat il-miżura, din kinetx tissodisfa l-kriterji kollha ta’ għajnuna mill-Istat jew le. Għalhekk, iż-żmien rilevanti għall-valutazzjoni tal-kriterji għall-eżistenza tal-għajnuna jrid ikun il-perjodu taż-żmien wara d-data li fiha l-Ungerija ssieħbet fl-UE u s-suq intern liberalizzat tal-enerġija.

(169) Kwalunkwe approċċ ieħor iwassal għal sitwazzjoni fejn il-kundizzjonijiet ekonomiċi tal-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni u ta’ qabel il-liberalizzazzjoni (li, fil-każ tal-biċċa l-kbira tal-Istati Membri l-ġodda jikkorrispondi għal perjodu ta’ transizzjoni wara r-reġim Kommunista) jistgħu jiġu perpetwati għal żmien twil wara l-adeżjoni tal-pajjiż fl-Unjoni Ewropea. Miżuri li għandu mnejn ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat qabel l-adeżjoni jkunu jistgħu jinżammu u saħansitra jiġu mtawla jekk ikun jixtieq l-Istat Membru, anki jekk ikunu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat bil-kundizzjonijiet ta’ wara l-adeżjoni, billi ma jkunux jaqgħu taħt il-kontroll tal-għajnuna mill-Istat mill-Kummissjoni.

(170) Din hija preċiżament l-intenzjoni tal-kummenti tal-partijiet interessati f’dan ir-rigward. L-argumenti kollha tal-partijiet interessati dwar iż-żmien rilevanti tal-valutazzjoni huma mmirati biex juru li l-valutazzjoni ekonomika u legali tal-PPAs fil-kuntest tal-proċedura preżenti dwar l-għajnuna mill-Istat għandha tkun ibbażata fuq iċ-ċirkustanzi li kienu jeżistu fiż-żmien tal-iffirmar tal-PPAs (jiġifieri bejn l-1995 u l-2001), u biex iwasslu għall-konklużjoni li l-PPAs, minħabba dawk iċ-ċirkustanzi legali u ekonomiċi, ma jikkostitwux għajnuna mill-Istat. Huma jargumentaw li t-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq u l-kriterji tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-effett fuq il-kummerċ għandhom jiġu analizzati fil-kuntest ekonomiku ta’ nofs is-snin disgħin, li l-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-obbligi ta’ MVM f’dak iż-żmien (is-sigurtà tal-provvista) u l-mudell tas-settur tal-enerġija li kien prevalenti f’dak iż-żmien (il-mudell tax-“Xerrej Waħdieni”, eċċ.). Fl-opinjoni tagħhom, ir-riżultat tal-valutazzjoni f’dawn iċ-ċirkustanzi għandu jgħodd sad-data tat-tmiem tal-PPAs (2024 għall-itwal kuntratt), irrispettivament minn tali bidliet bħad-dħul tal-Ungerija fl-UE u l-liberalizzazzjoni obbligatorja suċċessiva tas-suq tal-enerġija.

(171) Il-Kummissjoni ma tistax taqbel ma’ dan l-argument. Il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li l-artikoli rilevanti tal-Att tal-Adeżjoni huma mmirati preċiżament sabiex jevitaw sitwazzjonijiet bħal dawn, billi jeħtieġu l-applikazzjoni immedjata tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għall-operaturi fl-ekonomija. L-Att tal-Adeżjoni jipprovdi għal eċċezzjonijiet għal ċerti setturi tal-ekonomija (eż. dispożizzjonijiet dwar it-trasport), iżda ma hija pprovduta assolutament l-ebda eċċezzjoni għall-operaturi fis-suq tal-elettriku. L-acquis communautaire, inkluża d-Direttiva 96/92/KE għalhekk japplika għall-kundizzjonijiet kuntrattwali kollha tas-suq tal-elettriku Ungeriż immedjatament mill-adeżjoni.

(172) Fil-valutazzjoni tagħha tal-PPAs, il-Kummissjoni għalhekk tqis li, meta ssieħbet fis-suq intern liberalizzat tal-enerġija, l-Ungerija qablet li tapplika l-prinċipji ta’ dik l-ekonomija tas-suq għall-operaturi kollha fis-suq eżistenti tagħha, fosthom ir-relazzjonijiet kummerċjali kollha eżistenti.

(173) Il-Kummissjoni għalhekk trid tivvaluta jekk, mill-jum li fih l-Ungerija ssieħbet fl-Unjoni Ewropea, il-miżura tissodisfax il-kriterji għall-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat.

Vantaġġ

(174) Bħala introduzzjoni għall-valutazzjoni tal-eżistenza ta’ vantaġġ, tajjeb wieħed jinnota li ħafna mill-produtturi tal-enerġija rrikonoxxew fil-kummenti tagħhom li huma ma kinux ikunu jistgħu jinvestu f’dawk l-impjanti mingħajr il-garanziji offruti mill-PPAs. Fil-kummenti tiegħu l-impjant tal-enerġija ta’ […] jargumenta li “Il-PPAs huma element importanti għall-banek sabiex jiffinanzjaw l-investiment u jipprefinanzjaw l-ispejjeż operattivi fuq bażi kontinwa. […] Fi […], […] talab għall-opinjoni tal-konsorzju [jiġifieri tal-istituzzjonijiet finanzjarji] dwar emenda potenzjali tal-PPAs. Madankollu, il-banek irrifjutaw li jnaqqsu kemm il-kapaċitajiet riżervati kif ukoll ix-xiri ggarantit.” (43)

(175) F’dan ir-rigward, […] (bħala aġent tal-faċilità għat-tnax-il bank, li sellfu kważi […] lill-impjant tal-enerġija ta’ Csepel) jargumenta li “L-opinjoni tal-Banek hija li l-PPA huwa parti minn pakkett ta’ ftehimiet kummerċjali marbuta mill-qrib li assiguraw u għadhom jassiguraw il-Ftehim ta’ Faċilità li jipprovdi l-finanzjament għall-proġett bil-kundizzjonijiet tas-suq. Għalhekk, kwalunkwe tibdil fil-PPAs jaffettwa awtomatikament lill-Banek u, minħabba l-mekkaniżmi kuntrattwali għad-dispożizzjoni tal-Banek sabiex iħarsu l-interessi finanzjarji tagħhom, ipoġġi f’periklu l-Proġett II ta’ Csepel kollu kemm hu.”

(176) […] (bħala aġent tal-faċilità għad-disa’ banek, li sellfu kważi […] lil AES-Tisza) jargumenta li “Il-bażi prinċipali għal dan il-finanzjament kienet l-eżistenza tal-PPA flimkien mad-dokumenti rilevanti l-oħra dwar il-proġett (eż. il-Ftehim dwar il-Provvista tal-Fjuwil).[…] Il-PPAs jipprovdu stabilità għar-riskju tad-domanda (il-volum tal-elettriku li jinbiegħ u l-ipprezzar).”“L-element tal-istabilità fid-domanda […] huwa kruċjali biex jagħti lill-banek is-sigurtà neċessarja sabiex jipprovdu finanzjament fuq perjodu fit-tul f’suq immatur.”

(177) Sabiex tivvaluta l-eżistenza ta’ vantaġġ taħt il-PPAs, il-Kummissjoni l-ewwel għamlet analiżi preliminari sabiex tistabbilixxi liema linja ta’ raġunament għandha ssegwi fil-valutazzjoni. B’riżultat tal-analiżi preliminari, deskritta fil-premessi 180 sa 190, il-Kummissjoni kkonkludiet li sabiex ikun stabbilit jekk kienx jeżisti vantaġġ, għandu jiġi aċċertat jekk fil-kundizzjonijiet prevalenti meta l-Ungerija ssieħbet fl-Unjoni Ewropea, operatur fis-suq kienx jagħti lill-produtturi garanzija simili għal dik inkluża fil-PPAs, jiġifieri obbligu ta’ xiri min-naħa ta’ MVM tal-kapaċitajiet riżervati fil-PPAs (li jikkorrispondu għal proporzjon sostanzjali u, f’ħafna każijiet, għall-kapaċità kollha disponibbli tal-impjant tal-enerġija), kwantità minima ggarantita ta’ enerġija ġġenerata fuq perjodu ta’ 15 sa 27 sena li jikkorrispondi għat-tul ta’ ħajja tipiku mistenni tal-assi jew id-deprezzament tagħhom, bi prezz li jkopri l-ispejjeż fissi u varjabbli tal-impjant (fosthom l-ispejjeż tal-fjuwil) (44).

(178) Bħala t-tieni pass, il-Kummissjoni analizzat it-tweġiba għal din il-mistoqsija fid-dawl ta’ prattiċi kummerċjali standard fis-swieq tal-elettriku Ewropej.

(179) Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni vvalutat fil-qosor l-impatt tal-PPAs fuq is-suq fil-perjodu ta’ wara l-adeżjoni tal-Ungerija fl-Unjoni Ewropea. Għalkemm din l-analiżi mhijiex meħtieġa sabiex tistabbilixxi l-eżistenza jew le ta’ vantaġġ ekonomiku fi ħdan il-PPAs, hija utli sabiex tindirizza sewwa ċerti kummenti sottomessi mill-partijiet interessati.

(1) Analiżi preliminari: ir-raġunament li għandu jiġi segwit biex tiġi vvalutata l-eżistenza jew le ta’ vantaġġ

(180) Fil-kummenti sottomessi matul il-proċedura, partijiet terzi analizzaw l-eżistenza jew l-ineżistenza ta’ vantaġġ fid-dawl tal-kundizzjonijiet li fihom ġew iffirmati l-PPAs f’nofs is-snin disgħin. Bażikament, huma kkonkludew li f’dak il-perjodu, u fil-kuntest tal-privatizzazzjoni tal-kumpaniji ta’ produzzjoni, operatur medju tas-suq kien jagħti garanziji simili lill-produtturi bħal dawk inkorporati fil-PPAs sabiex jattira l-investituri u b’hekk jiżgura s-sigurtà tal-provvista fl-Ungerija.

(181) Il-Kummissjoni analizzat il-merti ta’ dan l-approċċ u waslet għall-konklużjoni li dan ma kienx adattat għal żewġ raġunijiet. L-ewwel nett, dan ma jikkunsidrax il-benefiċjarji proprji tal-miżura taħt valutazzjoni. It-tieni, il-perjodu kkunsidrat fl-approċċ mhuwiex rilevanti biex tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ vantaġġ.

Il-benefiċjarji tal-vantaġġ potenzjali

(182) L-impjant tal-enerġija ta’ Dunament jargumenta li ma rċieva l-ebda vantaġġ permezz tal-PPA tiegħu billi huwa ħallas il-valur tas-suq għall-privatizzazzjoni tal-impjanti tal-enerġija tiegħu, u l-prezz tax-xiri qies id-drittijiet u l-obbligi tiegħu taħt il-PPA. Għaldaqstant, huwa ħallas għal kwalunkwe vantaġġ li seta’ tah il-PPA fil-prezz tal-privatizzazzjoni.

(183) Il-Kummissjoni tħoss li dan ir-raġunament huwa żbaljat fil-każ preżenti. F’dan il-każ, il-benefiċjarji tal-għajnuna huma l-impjanti tal-enerġija privatizzati (għal dawk li fil-fatt ġew privatizzati) u mhux l-azzjonisti ta’ dawk l-impjanti. Il-privatizzazzjoni tal-impjanti tal-enerġija ħadet il-forma ta’ negozji tal-ishma.

(184) Il-Qorti tal-Ġustizzja analizzat kif bidla fis-sjieda ta’ kumpanija matul tranżazzjoni ta’ ishma taffettwa l-eżistenza ta’ għajnuna illegali mogħtija lill-kumpanija u l-benefiċjarju tagħha. Hija ddeċidiet li l-għajnuna illegali tibqa’ mal-kumpanija li bbenefikat mill-għajnuna, minkejja l-bidla fis-sjieda tagħha (45). It-trasferiment tal-ishma bil-prezz tas-suq sempliċement jassigura li x-xerrej innifsu ma jibbenefikax mill-għajnuna mogħtija mill-Istat. Madankollu, dan ma jaffettwax l-eżistenza ta’ vantaġġ għall-attività tal-impjant tal-enerġija benefiċjarju.

(185) Fil-każ li qed jiġi valutat, il-benefiċjarji tal-għajnuna huma l-kumpaniji Ungeriżi li joperaw l-impjanti tal-enerġija u ffirmaw il-PPAs, u mhux l-azzjonisti tal-impjanti tal-enerġija. Barra minn hekk, il-bidla fis-sjieda tal-impjanti tal-enerġija seħħet qabel id-data li minnha għandha tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat u ma hija tal-ebda rilevanza biex tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat lill-kumpaniji li joperaw l-impjant tal-enerġija. Il-kumpaniji li ffirmaw il-PPAs għalhekk ibbenefikaw mill-vantaġġi li jinsabu fil-PPAs, irrispettivament mill-istruttura tas-sjieda tagħhom.

Il-perjodu li għandu jiġi kkunsidrat għall-valutazzjoni tal-eżistenza ta’ vantaġġ

(186) Il-Kummissjoni hija konxja li fiċ-ċirkustanzi tas-suq ta’ nofs is-snin disgħin fl-Ungerija, il-prinċipju ewlieni tal-PPAs, jiġifieri l-garanzija tal-profitt fuq l-investiment, kienet il-kundizzjoni essenzjali li biha setgħu jsiru l-investimenti meħtieġa.

(187) Il-fatt li, minħabba l-karatteristiċi tas-settur tal-produzzjoni u l-kuntest politiku u ekonomiku ta’ dak il-perjodu fl-Ungerija, kien hemm il-ħtieġa li l-Istat jintervjeni fl-interess komuni u l-aħjar soluzzjoni kienet li jagħti PPAs lil numru ta’ produtturi, bl-ebda mod ma jikkontradixxi l-fatt li l-PPAs fil-fatt jagħtu vantaġġ lill-produtturi.

(188) Il-maġġoranza tal-produtturi jargumentaw li l-PPAs ma jagħtu l-ebda vantaġġ lill-produtturi billi dawn jikkorrispondu mal-imġiba normali tas-suq ta’ kwalunkwe operatur f’ekonomija tas-suq fil-pożizzjoni kemm ta’ MVM kif ukoll tal-produtturi. Huma jargumentaw li kwalunkwe attur privat fil-pożizzjoni ta’ MVM (bl-obbligu legali tas-sigurtà tal-provvista, bħala xerrej waħdieni) kien jagħżel li jidħol fil-PPAs, u li l-vantaġġ ekonomiku mill-PPAs ma jmurx lil hinn minn dak li, fiċ-ċirkustanzi tas-suq immatur tal-enerġija tas-snin disgħin fl-Ungerija, kien vantaġġ kummerċjali normali għall-partijiet. Barra minn hekk, il-produtturi kellhom l-obbligu legali li jidħlu fi ftehim ma’ MVM sabiex jiksbu l-liċenzja operattiva tagħhom. Il-produtturi jargumentaw li l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-investitur privat għandha twassal lill-Kummissjoni biex tikkunsidra l-ħtiġijiet legali u r-realtà ekonomika taż-żmien li fih ġew konklużi l-PPAs.

(189) Rigward l-argumenti tal-partijiet interessati dwar il-prinċipju tal-investitur privat, il-Kummissjoni tirreferi għall-premessi tad-Deċiżjoni dwar iż-żmien li għandu jiġi stabbilit bħala rilevanti għall-valutazzjoni tal-eżistenza jew le ta’ għajnuna mill-Istat taħt il-PPAs. Il-Kummissjoni terġa’ ssostni li mhijiex beħsiebha tikkontesta l-fatt li kien meħtieġ li wieħed jidħol f’PPAs fiċ-ċirkustanzi li kienu prevalenti fiż-żmien meta ġew konklużi dawk il-ftehimiet. Madankollu, kif spjegat hawn fuq, dan bl-ebda mod ma jfisser li l-PPAs ma tawx vantaġġ lill-produtturi. Il-partijiet interessati fil-fatt jargumentaw biss li dawn il-ftehimiet kien jikkorrispondu mal-kundizzjonijiet tas-suq li kienu prevalenti fiż-żmien tal-konklużjoni tagħhom. Ħadd mill-partijiet interessati ma jargumenta li dawn jikkorrispondu mal-kundizzjonijiet tas-suq preżenti fis-suq intern.

Konklużjoni tal-analiżi preliminari

(190) Il-Kummissjoni tikkonkludi li sabiex tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ vantaġġ fi ħdan il-PPAs, għandu jiġi aċċertat jekk, bil-kundizzjonijiet eżistenti meta l-Ungerija ssieħbet fl-Unjoni Ewropea, l-operatur tas-suq medju kienx jagħti lill-kumpaniji tal-produzzjoni garanzija simili għal dik inkluża fil-PPAs, kif deskritt fil-premessa 177.

(2) Valutazzjoni tal-eżistenza ta’ vantaġġ għall-produtturi tal-enerġija meta l-Ungerija ssieħbet fl-Unjoni Ewropea

(191) Sabiex twieġeb il-mistoqsija li saret referenza għaliha fil-premessa preċedenti, il-Kummissjoni identifikat il-prattiċi prinċipali tal-operaturi kummerċjali fis-swieq tal-elettriku Ewropej li huma rilevanti għall-iskop ta’ din l-analiżi, u vvalutat jekk il-PPAs humiex konformi ma’ dawn il-prattiċi jew jipprovdux lill-produtturi garanziji li xerrej ma kienx jaċċetta kieku aġixxa fuq raġunijiet purament kummerċjali.

(192) Bħala kumment preliminari, tajjeb li jiġi nnotat li tradizzjonalment, is-swieq tal-elettriku huma maqsumin f’erba’ swieq: (i) produzzjoni/importazzjoni u provvista bl-ingrossa, (ii) trażmissjoni/distribuzzjoni, (iii) bejgħ bl-imnut, u (iv) servizzi ta’ bbilanċjar. Is-swieq rilevanti għall-valutazzjoni tal-PPAs huma l-ewwel u r-raba’ kategorija, billi MVM tixtri l-elettriku mingħand produtturi domestiċi, timporta l-elettriku u tbigħu lil kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali u fornituri kummerċjali (fornituri fis-suq bl-imnut). MVM tipprovdi wkoll kapaċitajiet riżervati lill-Operatur tas-Sistema tat-Trasmissjoni sabiex tassigura l-ibbilanċjar tas-sistema.

(193) Fl-Ungerija, fil-perjodu li qed jiġi valutat, is-suq bl-imnut huwa maqsum f’żewġ segmenti: (i) segment ta’ utilità pubblika fejn il-kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali jipprovdu l-enerġija bi prezzijiet regolati lil konsumaturi mhux eliġibbli u konsumaturi li ma jagħmlux użu mill-eliġibilità tagħhom; (ii) segment ta’ suq ħieles fejn il-fornituri kummerċjali jipprovdu l-enerġija lil konsumaturi eliġibbli bi prezzijiet li jirriżultaw minn mekkaniżmi tas-suq. Bis-sistema introdotta mill-Att III dwar l-Enerġija, is-segment tal-utilità pubblika huwa limitat għall-konsumaturi domestiċi u kummerċjali li huma koperti b’obbligu ta’ provvista universali.

(194) Fil-perjodu ta’ valutazzjoni, MVM ipprovdiet enerġija kemm lill-kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali (fornituri fis-segment tal-utilità pubblika) kif ukoll lil fornituri fis-segment tas-suq ħieles. Madankollu, kif spjegat fil-premessi 221 sa 231, il-bejgħ ta’ MVM lill-fornituri fis-segment ħieles kien maħsub biss biex jeħles l-ammonti żejda mixtrija taħt il-PPAs u mhux meħtieġa mis-segment tal-utilità pubblika. Din hija konsegwenza tal-PPAs infushom pjuttost milli attività kummerċjali indipendenti. Għaldaqstant, l-eżistenza ta’ vantaġġ trid tiġi analizzata kontra l-objettiv primarju assenjat lil MVM, li kien li tipprovdi biżżejjed enerġija lill-kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali sabiex jaqdu l-ħtiġijiet tas-segment tal-utilità pubblika. Konsegwentement, li jrid jiġi vverifikat huwa jekk, fin-nuqqas tal-PPAs, operatur tas-suq inkarigat sabiex iforni lill-kumpaniji ta’ distribuzzjoni reġjonali b’ammonti suffiċjenti ta’ elettriku, u li jaġixxi fuq bażi purament kummerċjali, kienx joffri l-istess garanzija bħal din inkorporata fil-PPAs. Din il-valutazzjoni trid titwettaq fid-dawl tal-operat tas-swieq kompetittivi bl-ingrossa. Il-premessi ta’ hawn taħt jipprovdu qabel xejn, ħarsa ġenerali tal-prattiċi kummerċjali tipiċi li huma rilevanti għal din l-analiżi u t-tieni, tqabbil bejn il-PPAs u dawn il-prattiċi. Fl-aħħar nett, fid-dawl ta’ dan it-tqabbil, il-Kummissjoni analizzat il-konsegwenzi tal-PPAs li l-awtoritajiet pubbliċi setgħu stennew meta l-Ungerija ssieħbet fl-Unjoni Ewropea, u jekk setgħux jistennew bilanċ aħjar bejn il-konsegwenzi pożittivi u negattivi minn tipi oħra ta’ ftehimiet.

2.a) Deskrizzjoni qasira tal-prattiċi kummerċjali fis-swieq tal-elettriku Ewropej li huma rilevanti għall-valutazzjoni tal-eżistenza ta’ vantaġġ fi ħdan il-PPAs

(195) Fl-Istħarriġ Settorali tagħha dwar is-swieq tal-elettriku fl-Ewropa (46), il-Kummissjoni eżaminat fid-dettall il-kundizzjonijiet li jirregolaw il-kummerċ fl-elettriku fis-swieq bl-ingrossa Ewropej.

(196) Skont il-perjodu tal-konsenja, l-elettriku bil-volum jista’ jiġi nnegozjat fi swieq ta’ dak il-ħin jew bil-quddiem. Is-swieq ta’ dak il-ħin huma prinċipalment swieq bil-ġurnata ‘l quddiem, li fihom l-elettriku jiġi nnegozjat ġurnata qabel ma sseħħ il-konsenja fiżika. Il-kummerċ fl-enerġija fi skambji tas-suq ta’ dak il-ħin huwa dejjem ibbażat fuq prezzar marġinali, li jassigura biss li l-ispejjeż marġinali short-run ikunu koperti. (47)

(197) Fis-swieq bil-quddiem, l-enerġija tiġi nnegozjata għall-konsenja aktar qabel fiż-żmien. Il-prodotti bil-quddiem jinkludu prodotti ta’ kull ġimgħa, kull xahar, kull tliet xhur u kull sena. Kemm il-prodotti ta’ dak il-ħin kif ukoll dawk bil-quddiem jistgħu jiġu nnegozjati fi swieq tal-iskambji tal-enerġija kif ukoll over-the-counter (OTC). B’riżultat tal-arbitraġġi kontinwi, il-prezzijiet ta’ prodotti identiċi fis-swieq tal-iskambju tal-enerġija u OTC għandhom tendenza li jikkonverġu. Għalhekk, l-iskambji tal-enerġija għandhom tendenza li jistabbilixxu prezzijiet ta’ referenza għall-prodotti kollha ta’ dak il-ħin u bil-quddiem, u għalhekk għas-suq kollu bl-ingrossa.

(198) Barra minn hekk, il-prezz tal-prodotti bil-quddiem jirriżulta mill-aspettattivi tal-atturi tas-suq fir-rigward tal-iżvilupp ġejjieni tal-prezzijiet fis-swieq ta’ dak il-ħin. Billi l-atturi tas-suq jidħlu f’kuntratti bil-quddiem minħabba li jippreferu ċ-ċertezza fil-prezzijiet kontra l-prezzijiet mhux magħrufa ta’ dak il-ħin fil-ġejjieni, il-prezzijiet bil-quddiem jinkludu wkoll element ta’ riskju. Fil-prattika, il-prezzijiet tal-prodotti bil-quddiem jinkludu element ċentrali li jirrifletti l-aspettattivi tal-atturi tas-suq fir-rigward tal-iżvilupp tal-prezzijiet ta’ dak il-ħin u, skont jekk jagħtux valur kbir liċ-ċertezza fil-prezzijiet, primjum tar-riskju jew skont, għalkemm fil-prattika dan sikwit jidher li huwa primjum. Għalhekk, il-prezzijiet ta’ dak il-ħin jikkostitwixxu referenzi għall-prezzijiet kollha tal-elettriku. Jekk ikun fis-seħħ skambju fis-suq ta’ dak il-ħin, il-prezzijiet f’dak l-iskambju jikkostitwixxu referenzi għas-suq kollu. F’ħafna swieq bl-ingrossa, ix-xerrejja ġeneralment jippruvaw ikopru parti kbira mill-ħtiġijiet mistennija tagħhom b’kuntratti bil-quddiem sabiex ikollhom viżibilità fuq l-ispejjeż tagħhom. Il-ħtiġijiet addizzjonali għal dawk moqdija b’kuntratti bil-quddiem huma koperti minn xiri fis-swieq ta’ dak il-ħin.

(199) L-Inkjesta dwar is-Settur tal-Enerġija nnotat li apparti mill-iskambju standardizzat u l-kummerċ OTC hemm ukoll “transazzjonijiet bilaterali personalizzati”. Dawn il-kuntratti jistgħu jkunu differenti ħafna f’termini tal-prodotti kkonsenjati jew is-servizzi u l-prezzijiet ta’ dawn it-transazzjonijiet ġeneralment ma jiġux irrappurtati. Madankollu, f’kundizzjonijiet ta’ suq kompetittiv, l-eżistenza ta’ skambji standardizzati tal-enerġija u kummerċ OTC bilfors jinfluwenzaw dawn it-tip ta’ transazzjonijiet, billi produttur jew importatur ma jaqbilx li jidħol f’kuntratt bilaterali personalizzat li joffri kundizzjonijiet li b’mod ċar ikunu agħar minn kuntratt standardizzat ta’ dak il-ħin jew bil-quddiem. Għalhekk, il-kuntratti standardizzati ta’ dak il-ħin jew bil-quddiem fis-swieq bl-ingrossa Ewropej jikkostitwixxu bażi rilevanti għal tqabbil biex tiġi vvalutata l-eżistenza ta’ vantaġġ mogħti lill-produtturi mill-PPAs.

(200) L-itwal perjodu ta’ konsenja fis-swieq bil-quddiem huwa sena. L-itwal perjodu bejn il-konklużjoni tal-kuntratt u l-bidu tal-perjodu attwali ta’ konsenja huwa erba’ snin fin-NordPool (il-pajjiżi Skandinavi), tliet snin fil-Powernext (Franza), ħames snin fl-UKPX (ir-Renju Unit) u sitt snin fl-EEX (il-Ġermanja). Fuq xi skambji, bħall-OMEL fi Spanja, ma huma konklużi l-ebda kuntratti bil-quddiem. Kuntratt standardizzat bil-quddiem ipoġġi fuq il-fornitur l-obbligu li jipprovdi ċertu ammont ta’ enerġija bi prezz miftiehem minn qabel, fuq perjodu massimu ta’ sena li jibda sa massimu ta’ sitt snin mill-konklużjoni tal-kuntratt. Id-daqs ta’ dawn l-oqfsa taż-żmien huwa konsiderevolment inqas mid-deprezzament normali u l-ħajja ta’ kwalunkwe impjant għall-produzzjoni tal-enerġija. Għalhekk, f’kundizzjonijiet tas-suq normali u anki jekk jinnegozjaw ħafna mill-produzzjoni tagħhom fil-forma ta’ kuntratti bil-quddiem, il-produtturi ma għandhom l-ebda viżibilità fuq il-prezzijiet u l-volumi tal-bejgħ tul id-deprezzament u l-ħajja tal-assi tal-produzzjoni tal-enerġija. Barra minn hekk, billi l-prezzijiet jiġu stabbiliti bil-quddiem, il-produtturi jkunu fir-riskju li l-ispejjeż tagħhom jaqbżu l-prezzijiet miftiehma. Dan ir-riskju mhuwiex negliġibbli, b’mod partikolari minħabba l-volatilità tal-prezzijiet tal-fjuwil, li għal ħafna teknoloġiji tal-produzzjoni hija l-komponent prinċipali tal-ispejjeż varjabbli. Barra dan, il-produtturi huma ffaċċjati bi pressjoni kompetittiva billi jridu jġeddu l-kuntratti bil-quddiem tagħhom numru konsiderevoli ta’ drabi matul il-perjodu utli tal-assi tal-produzzjoni tagħhom, u għalhekk jadattaw l-offerti tagħhom għall-kundizzjonijiet kompetittivi li jevolvu.

(201) Fis-swieq bl-ingrossa wieħed jista’ jiltaqa’ wkoll ma’ kuntratti li jinvolvu ż-żamma ta’ kapaċitajiet tal-produzzjoni fil-forma ta’ “drittijiet ta’ ġbid”, li għalhekk għandhom jiġu mqabbla mal-PPAs. Li takkwista drittijiet ta’ ġbid jikkonsisti f’li tirriżerva parti mill-kapaċitajiet ta’ produzzjoni ta’ impjant tal-enerġija partikolari, ġeneralment għat-tul ta’ ħajja m