RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2022/2510

tat-8 ta’ Diċembru 2022

li tistabbilixxi qafas ta’ valutazzjoni Ewropew għal sustanzi kimiċi u materjali “sikuri u sostenibbli mid-disinn”

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,

Billi:

(1) Il-Patt Ekoloġiku Ewropew (1) jistabbilixxi erba’ għanijiet ta’ politika interkonnessi għat-tranżizzjoni lejn ekonomija u soċjetà sostenibbli: in-newtralità klimatika, il-protezzjoni tal-bijodiversità, l-ekonomija ċirkolari u ambizzjoni ta’ tniġġis żero għal ambjent ħieles mis-sustanzi tossiċi.

(2) L-istrateġija tal-UE għall-finanzi sostenibbli (2) għandha l-għan li tappoġġa l-finanzjament tat-tranżizzjoni għal ekonomija sostenibbli.

(3) Ir-Regolament dwar it-Tassonomija (3) jistabbilixxi erba’ kundizzjonijiet li attività ekonomika trid tissodisfa sabiex tikkwalifika bħala ambjentalment sostenibbli. Jistabbilixxi wkoll sitt objettivi ambjentali, inkluża t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari u l-prevenzjoni u l-kontroll tat-tniġġis.

(4) Fl-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà – Lejn Ambjent Ħieles mit-Tossiċità (4) (l-“Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà”), il-Kummissjoni ħabbret li se tiżviluppa kriterji “sikuri u sostenibbli mid-disinn” għas-sustanzi kimiċi u għall-materjali. Il-Kummissjoni se tinċentiva wkoll lill-Istati Membri, lill-industrija u lil partijiet ikkonċernati oħrajn biex jagħtu prijorità lill-innovazzjoni għas-sostituzzjoni, kemm jista’ jkun, ta’ sustanzi ta’ tħassib (5) fis-setturi kollha, bħal pereżempju t-tessuti, il-materjali li jiġu f’kuntatt mal-ikel, it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, il-materjali tal-kostruzzjoni, il-mobilità b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, il-batteriji jew is-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

(5) Il-Parlament Ewropew adotta riżoluzzjoni (6) dwar l-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà, filwaqt li saħaq fuq il-ħtieġa li jiġu żviluppati kriterji “sikuri u sostenibbli mid-disinn” biex jgħinu fil-prevenzjoni u fil-kontroll tat-tniġġis, itejbu t-traċċar ta’ sustanzi kimiċi perikolużi fi prodotti, u jippromwovu s-sostituzzjoni tagħhom b’alternattivi aktar sikuri u aktar sostenibbli. Il-konklużjonijiet tal-Kunsill dwar l-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà (7) tal-15 ta’ Marzu 2021 jistiednu wkoll lill-Kummissjoni tiżviluppa minnufih, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri u f’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, definizzjonijiet armonizzati, ċari u preċiżi u, meta xieraq, kriterji jew prinċipji għall-kunċetti li huma kruċjali għall-implimentazzjoni effettiva tal-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà, bħal sustanzi kimiċi “sikuri u sostenibbli mid-disinn”.

(6) Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari (8) jiddikjara li l-Kummissjoni se tappoġġa s-sostituzzjoni u l-eliminazzjoni ta’ sustanzi perikolużi permezz tar-riċerka u tal-innovazzjoni.

(7) Il-pjan ta’ azzjoni ta’ tniġġis żero għall-ilma, l-arja u l-ħamrija (9) u l-proposta għal Regolament dwar l-istabbiliment ta’ qafas għall-iffissar ta’ rekwiżiti għall-ekodisinn għal prodotti sostenibbli (10), jenfasizzaw l-impenn li jiġi żgurat li s-sustanzi kimiċi u l-materjali jkunu sikuri u sostenibbli kemm jista’ jkun mid-disinn u matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, sabiex iċ-ċikli tal-materjali ma jkunux tossiċi.

(8) L-ewwel referenza speċifika għas-settur għas-sikurezza u għas-sostenibbiltà mid-disinn tista’ tinstab fl-Istrateġija tal-UE għat-Tessuti Sostenibbli u Ċirkolari (11). L-istrateġija tenfasizza l-importanza li jiġu żviluppati kriterji “sikuri u sostenibbli mid-disinn” għas-sustanzi kimiċi u għall-materjali biex tiġi appoġġata l-industrija biex tissostitwixxi jew, jekk ma jkunx possibbli, timminimizza s-sustanzi ta’ tħassib fil-prodotti tat-tessuti.

(9) Iċ-ċittadini Ewropej jaraw ukoll il-ħtieġa li tittieħed azzjoni. Stħarriġ tal-Ewrobarometru tal-2020 (12) juri li 84 % tal-Ewropej huma mħassba dwar l-impatt tas-sustanzi kimiċi preżenti fi prodotti ta’ kuljum fuq saħħithom, u 90 % huma mħassba dwar l-impatt tas-sustanzi kimiċi fuq l-ambjent.

(10) Diġà ġew identifikati diversi mijiet ta’ sustanzi bħala sustanzi ta’ tħassib serju ħafna taħt ir-Regolament (KE) Nru 1907/2006 dwar ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni ta’ sustanzi kimiċi (REACH) (13), u ħafna aktar sustanzi jistgħu jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ sustanzi ta’ tħassib fil-Proposta għal Regolament dwar l-istabbiliment ta’ qafas għall-iffissar ta’ rekwiżiti għall-ekodisinn għal prodotti sostenibbli (14).

(11) It-tranżizzjoni għal sustanzi kimiċi u materjali li huma “sikuri u sostenibbli mid-disinn” tirrikjedi fehim komuni tal-aspetti tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà biex tkun ta’ suċċess (15). Għalhekk huwa meħtieġ li jiġi żviluppat qafas Ewropew ta’ valutazzjoni għal sustanzi kimiċi u materjali “sikuri u sostenibbli mid-disinn”, li jista’ jgħin fid-definizzjoni ta’ kriterji ta’ sikurezza u sostenibbiltà, biex tiġi ggarantita l-koerenza bejn l-atturi, is-setturi u l-ktajjen tal-valur.

(12) Il-qafas previst jenħtieġ li jagħmilha possibbli li jiġu vvalutati b’mod komprensiv is-sikurezza u s-sostenibbiltà tas-sustanzi kimiċi u tal-materjali matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom u li jiġu appoġġati d-disinn, l-iżvilupp, il-produzzjoni u l-użu ta’ sustanzi kimiċi u materjali li jipprovdu funzjoni jew servizz mixtieq filwaqt li jkunu sikuri u sostenibbli. L-applikazzjoni tal-qafas se tagħmel possibbli d-definizzjoni ta’ kriterji “sikuri u sostenibbli mid-disinn” li jenħtieġ li jgħinu biex jiġu stabbiliti standards għoljin għas-sikurezza u għas-sostenibbiltà tas-sustanzi kimiċi u tal-materjali.

(13) Ir-rieżami tad-dimensjonijiet, tal-aspetti, tal-metodi, tal-indikaturi u tal-għodod tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà (16), li huwa l-bażi tal-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni, għalkemm jirreferi għal għadd ta’ aspetti addizzjonali mis-sostenibbiltà soċjoekonomika, jiffoka l-aktar fuq is-sikurezza kimika u s-sostenibbiltà ambjentali. Jistgħu jkunu meħtieġa valutazzjonijiet tal-aspetti soċjoekonomiċi, lil hinn minn dawk diġà kkunsidrati, sabiex tiġi pprovduta informazzjoni addizzjonali u jkunu jistgħu jittieħdu deċiżjonijiet aktar infurmati, b’mod partikolari meta tiġi promossa s-sostituzzjoni. Tali kunsiderazzjonijiet jistgħu jitqiesu fl-applikazzjoni tal-qafas, kull meta jkun rilevanti.

(14) L-għan previst tal-qafas “sikuri u sostenibbli mid-disinn” huwa li jkun fuq quddiem nett fir-riċerka u l-innovazzjoni, u li jippromwovi l-użu tal-aktar għarfien xjentifiku reċenti biex jintlaħqu l-ogħla livelli ta’ ambizzjoni għas-sikurezza u għas-sostenibbiltà fl-innovazzjoni.

(15) Il-qafas jenħtieġ li jkollu l-għan li jsir referenza globali għall-innovazzjoni fl-ilħuq tat-tranżizzjoni industrijali ekoloġika; għas-sostituzzjoni kemm jista’ jkun tal-produzzjoni u tal-użu ta’ sustanzi ta’ tħassib; għall-promozzjoni tal-użu ta’ riżorsi u materja prima sostenibbli għall-produzzjoni ta’ sustanzi kimiċi u materjali; għall-minimizzazzjoni tal-impatt tal-produzzjoni u tal-użu ta’ sustanzi kimiċi u materjali, matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, fuq il-klima, fuq l-ambjent, u fuq is-saħħa tal-bniedem; u għat-tmexxija tal-investimenti fir-riċerka u l-innovazzjoni tal-industrija u tal-awtoritajiet pubbliċi fid-direzzjoni t-tajba.

(16) Din ir-Rakkomandazzjoni tipproponi qafas Ewropew “sikuri u sostenibbli mid-disinn”, bħala punt ta’ referenza għall-Istati Membri, għall-industrija, għad-dinja akkademika, għall-organizzazzjonijiet tar-riċerka u tat-teknoloġija (RTOs) u għall-korpi li jipprovdu parametri referenzjarji għal sustanzi kimiċi u materjali sikuri u sostenibbli.

(17) Din ir-Rakkomandazzjoni tistabbilixxi perjodu ta’ ttestjar għall-qafas b’mekkaniżmu ta’ rapportar volontarju għall-Istati Membri u għall-partijiet ikkonċernati matul dan il-perjodu ta’ ttestjar. Se jitnieda proċess ta’ reviżjoni tal-qafas sa mhux aktar tard minn tmiem il-perjodu tal-ittestjar. Abbażi tal-feedback miġbur matul il-perjodu tal-ittestjar, il-Kummissjoni se tikkunsidra li tinkludi fil-valutazzjoni aspetti addizzjonali tas-sikurezza u tal-ambjent, kif ukoll aspetti ta’ sostenibbiltà ekonomika u soċjali bħala aspett addizzjonali meta jkun rilevanti.

(18) Kif enfasizzat fl-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi, investimenti pubbliċi u privati akbar fil-forniment ta’ sustanzi kimiċi sikuri u sostenibbli, u kapaċità akbar għall-innovazzjoni min-naħa tal-industrija tas-sustanzi kimiċi, se jkunu vitali għall-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ġodda u għall-appoġġ kemm tat-tranżizzjoni ekoloġika kif ukoll ta’ dik diġitali. Għalhekk, il-viżjoni għall-2030 li hija l-bażi wara din ir-Rakkomandazzjoni jenħtieġ li tiżgura li l-inizjattivi Ewropej, nazzjonali u internazzjonali futuri għal sustanzi kimiċi u materjali sikuri u sostenibbli jissejsu fuq il-qafas propost. Il-Kummissjoni se tippromwovi din ir-Rakkomandazzjoni f’fora internazzjonali.

(19) Biex tipprovdi inċentivi għall-ittestjar tal-qafas u, b’mod partikolari, tindirizza s-sustanzi ta’ tħassib, il-Kummissjoni se tappoġġa l-perjodu tal-ittestjar. Dan se jsir b’mod partikolari permezz ta’ azzjonijiet fil-programm qafas Orizzont Ewropa għall-iżvilupp ta’ sustanzi kimiċi u materjali “sikuri u sostenibbli mid-disinn”, u l-iżvilupp u t-titjib ta’ metodi ta’ ttestjar u għodod ta’ valutazzjoni biex jiġu estiżi l-possibbiltajiet ta’ valutazzjoni li l-qafas irid joffri.

(20) Il-Kummissjoni żviluppat ukoll Pjan Strateġiku ta’ Riċerka u Innovazzjoni għal sustanzi kimiċi u materjali sikuri u sostenibbli (17), li jidentifika oqsma ewlenin ta’ riċerka u innovazzjoni fiċ-ċiklu tal-ħajja (disinn, produzzjoni, użu u rimi/riċiklaġġ/rimedju) ta’ sustanzi kimiċi u materjali biex tiġi ffaċilitata u appoġġata fil-livell Ewropew u nazzjonali it-tranżizzjoni industrijali lejn sustanzi kimiċi u materjali sikuri u sostenibbli.

(21) Il-Kummissjoni, konxja mid-data meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-qafas previst, se tkompli tippromwovi data (FAIR) traċċabbli, aċċessibbli, interoperabbli u riutilizzabbli. Il-Kummissjoni qed tiżviluppa wkoll pjattaforma komuni tad-data tal-UE dwar is-sustanzi kimiċi (18) biex tiffaċilita l-kondiviżjoni, l-aċċess u l-użu mill-ġdid tad-data eżistenti użata fl-atti legali tal-Unjoni relatati mas-sustanzi kimiċi.

(22) Din ir-Rakkomandazzjoni tirrispetta l-prinċipju tas-sussidjarjetà peress li l-qafas “sikuri u sostenibbli mid-disinn” previst jaqdi l-ħtiġijiet taż-Żona Ewropea tar-Riċerka u tas-suq uniku għas-sustanzi kimiċi u għall-materjali, fejn hemm bżonn ta’ fehim komuni fil-livell Ewropew tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà għas-sustanzi kimiċi u għall-materjali. Din tirrispetta wkoll il-prinċipju tal-proporzjonalità peress li tgħaqqad l-istabbiliment tal-qafas ma’ perjodu tal-ittestjar b’mezzi mhux legalment vinkolanti, mingħajr ma tnaqqas l-attenzjoni minn kwalunkwe leġiżlazzjoni eżistenti jew futura (tal-Unjoni) dwar is-sustanzi kimiċi u l-materjali.

ADOTTAT DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

1. SKOP U KAMP TA’ APPLIKAZZJONI

1.1. Din ir-Rakkomandazzjoni tipproponi li jiġi stabbilit qafas Ewropew għal sustanzi kimiċi u materjali “sikuri u sostenibbli mid-disinn” għall-attivitajiet tar-riċerka u l-innovazzjoni. Id-dettalji tal-perjodu tal-ittestjar u tal-qafas, ibbażati fuq rapporti tekniċi miċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni ( 19 ) ( 20 ) , huma indikati fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.

1.2. Il-qafas previst jikkonsisti f’metodi għall-valutazzjoni tal-aspetti tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà ta’ sustanza kimika jew materjal. Ir-riżultati miksuba mill-applikazzjoni tal-qafas se jagħmluha possibbli li jiġu ddefiniti kriterji “sikuri u sostenibbli mid-disinn”, inklużi sistemi ta’ għoti ta’ punteġġ u limiti żviluppati abbażi tar-riżultati miksuba. Il-proċess tad-definizzjoni tal-kriterji se jitnieda flimkien mar-reviżjoni tal-qafas. L-iskop ta’ din ir-Rakkomandazzjoni huwa li jitnieda l-ittestjar tal-qafas ta’ valutazzjoni u li jinkiseb feedback sabiex ikunu jistgħu jittejbu r-rilevanza, l-affidabbiltà u l-operabbiltà.

1.3. Din ir-Rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri, lill-industrija, inklużi lill-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), lid-dinja akkademika u lill-organizzazzjonijiet tar-riċerka u tat-teknoloġija (RTOs) li jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ sustanzi kimiċi u materjali jew jaħdmu fuqhom. Hija tistedinhom jużaw il-qafas fil-programmi u l-attivitajiet tagħhom tar-riċerka u l-innovazzjoni relatati mas-sustanzi kimiċi jew mal-materjali. Huma mħeġġa wkoll jirreferu għall-qafas fid-dokumenti ta’ politika jew ta’ strateġija rilevanti.

1.4. L-Istati Membri, l-industrija, id-dinja akkademika u l-RTOs jenħtieġ li jiżguraw ukoll li l-metodi, il-mudelli u d- data prodotti u użati meta jiġi applikat il-qafas ikunu jaqblu mal-prinċipji ta’ gwida ta’ data traċċabbli, aċċessibbli, interoperabbli u riutilizzabbli (FAIR).

2. UŻI MILL-ISTATI MEMBRI

L-Istati Membri huma mħeġġa:

2.1. Jippromwovu l-qafas fil-programmi nazzjonali tagħhom tar-riċerka u l-innovazzjoni, u b’hekk jappoġġaw il-perjodu tal-ittestjar bl-applikazzjonijiet u bil-każijiet ta’ użu.

2.2. Iżidu d-disponibbiltà ta’ data FAIR ta’ kwalità għolja għall-valutazzjoni tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà billi jinkorporaw dan l-aspett fil-programmi nazzjonali tagħhom tar-riċerka u l-innovazzjoni u f’politiki relatati, meta jkun rilevanti.

2.3. Jappoġġaw it-titjib tal-metodi, tal-mudelli u tal-għodod ta’ valutazzjoni, u jagħmlu dawk ġodda disponibbli, biex jiġu integrati fil-qafas sabiex tittejjeb il-valutazzjoni tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà.

2.4. Jappoġġaw l-iżvilupp ta’ kurrikuli edukattivi biex jiġi żgurat it-tagħlim tal-ħiliet meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-qafas.

3. UŻI MILL-INDUSTRIJA, MID-DINJA AKKADEMIKA U MILL-RTOs:

L-industrija (inklużi l-SMEs), id-dinja akkademika u l-RTOs huma mħeġġa:

3.1. Jużaw il-qafas fil-proċessi tar-riċerka u l-innovazzjoni tagħhom għall-iżvilupp ta’ sustanzi kimiċi jew materjali, u b’hekk jappoġġaw il-perjodu tal-ittestjar.

3.2. Jagħmlu disponibbli data FAIR ta’ kwalità għolja għall-valutazzjoni tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà, mingħajr ma jinkisru d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u, jekk ikun rilevanti, kunsiderazzjonijiet ta’ sigurtà.

3.3. Jappoġġaw l-iżvilupp u t-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ metodi, mudelli u għodod ġodda ta’ valutazzjoni li jistgħu jiġu integrati fil-qafas biex tittejjeb il-valutazzjoni tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà.

3.4. Jappoġġaw l-iżvilupp ta’ kurrikuli ta’ taħriġ professjonali u edukattivi biex jiġi żgurat it-tagħlim tal-ħiliet meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-qafas.

4. RAPPORTAR DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAR-RAKKOMANDAZZJONI:

4.1. L-Istati Membri, l-industrija, id-dinja akkademika u l-RTOs huma mħeġġa jirrapportaw lill-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni matul il-perjodu tal-ittestjar.

4.2. Sabiex jiġi ffaċilitat ir-rapportar tagħhom, il-Kummissjoni se tagħmel mudell ta’ rapportar disponibbli. L-informazzjoni trażmessa jenħtieġ li tinkludi dan li ġej. — Kif l-Istati Membri, l-industrija, l-universitajiet u l-RTOs jużaw il-qafas fil-programmi, fl-attivitajiet u f’affarijiet oħrajn tar-riċerka u l-innovazzjoni tagħhom. — Inizjattivi u każijiet ta’ użu għall-ittestjar tal-qafas. — Inizjattivi għall-iżvilupp ta’ metodi, mudelli u għodod ġodda għall-valutazzjoni tas-sikurezza u tas-sostenibbiltà u kif jistgħu jiġu aċċessati u użati l-eżiti tagħhom. — Inizjattivi għall-iżvilupp ta’ sustanzi kimiċi u materjali “sikuri u sostenibbli mid-disinn”. — Rapporti ta’ valutazzjoni li jippreżentaw ir-riżultati miksuba mill-ittestjar tal-qafas. — Problemi u konġestjonijiet identifikati bl-użu tal-qafas — Informazzjoni dwar l-istabbiliment ta’ sistemi ta’ punteġġ u limiti li jistgħu jappoġġaw l-istabbiliment ta’ kriterji “sikuri u sostenibbli mid-disinn” f’qafas rivedut.

Magħmul fi Brussell, it-8 ta’ Diċembru 2022. Għall-Kummissjoni Mariya GABRIEL Membru tal-Kummissjoni

(1) COM(2019)640 final.

(2) COM/2021/390 final.

(3) Ir-Regolament (UE) 2020/852 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2020 dwar l-istabbiliment ta’ qafas biex jiġi ffaċilitat l-investiment sostenibbli, u li jemenda r-Regolament (UE) 2019/2088 (ĠU L 198, 22.6.2020, p. 13).

(4) COM(2020)667 final.

(5) As definiti fl-Istrateġija dwar is-Sustanzi Kimiċi għas-Sostenibbiltà (COM(2020)667 final).

(6) Ir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-10 ta’ Lulju 2020 dwar l-Istrateġija għas-Sostenibbiltà fir-rigward tas-Sustanzi Kimiċi (2020/2531(RSP)), https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2020-0201_MT.pdf

(7) Konklużjonijiet tal-Kunsill 6941/21 tal-15 ta’ Marzu 2021, Sustainable Chemicals Strategy of the Union: Time to Deliver, https://www.consilium.europa.eu/media/48827/st06941-en21.pdf

(8) COM(2020)98 final.

(9) COM(2021)400 final.

(10) COM(2022)142 final.

(11) COM(2022)141 final.

(12) Sħarriġ tal-Ewrobarometru (2020) Attitudes of Europeans towards the Environment – Marzu 2020, https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2257

(13) https://echa.europa.eu/candidate-list-table

(14) COM(2022)142 final.

(15) Il-Kummissjoni Ewropea 2021, Mapping study for the development of Sustainable by Design criteria, https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/f679c200-a314-11eb-9585-01aa75ed71a1/language-en

(16) Caldeira, C., et al. Safe and Sustainable by Design chemicals and materials. Review of safety and sustainability dimensions, aspects, methods, indicators, and tools, EUR 30991 EN, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2022, ISBN 978-92-76-47560-6 (online), doi:10.2760/879069 (online), JRC127109. 2022.

(17) Il-Kummissjoni Ewropea, Strategic Research and Innovation Plan for Safe and Sustainable Chemicals and Materials, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2022, ISBN 978-92-76-49115-6, doi 10.2777/876851

(18) COM(2020)667 final

(19) Caldeira C., Farcal L., Moretti,C., et al. Safe and Sustainable by Design chemicals and materials. Review of safety and sustainability dimensions, aspects, methods, indicators, and tools, l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2022, ISBN 978-92-76-47560-6, doi:10.2760/879069

(20) Caldeira C., Farcal L., Garmendia, I., et al., Safe and sustainable by design chemicals and materials: Framework for the definition of safe and sustainable by design criteria for chemicals and materials, l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2022, ISBN 978-92-76-53264-4, doi: 10.2760/487955