MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 268/1

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2017/1861

tad-29 ta' Lulju 2016

dwar l-Għajnuna mill-Istat SA33983 (2013/C) (ex 2012/NN) (ex 2011/N) — l-Italja — Kumpens lill-ajruporti ta' Sardinja għall-obbligi ta' servizz pubbliku (SIEĠ)

(notifikata bid-dokument C(2016) 4862)

(It-test bl-Ingliż biss huwa awtentiku)

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjonijiet imsemmija hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fit-30 ta' Novembru 2011, l-Italja nnotifikat skema ta' kumpens favur l-operaturi tal-ajruport ta' Sardinja għall-obbligi ta' servizz pubbliku (minn hawn 'il quddiem “OSP”) bil-għan li ssaħħaħ u tiżviluppa t-trasport bl-ajru. Dik in-notifika saret permezz tas-sistema ta' notifika elettronika tal-Kummissjoni.

(2) Il-Kummissjoni talbet lill-Italja biex tipprovdi informazzjoni addizzjonali dwar in-notifika b'ittri datati t-30 ta' Jannar 2012, l-24 ta' April 2012 u t-12 ta' Lulju 2012. L-Italja rrispondiet għal dawn it-talbiet bl-ittri datati l-24 ta' Frar 2012, it-30 ta' Mejju 2012 u d-9 ta' Awwissu 2012.

(3) Abbażi tal-informazzjoni li waslet jiġifieri li l-Italja jista' jkun li daħħlet fis-seħħ il-miżura qabel mal-Kummissjoni ħadet id-deċiżjoni li tawtorizzaha, il-Kummissjoni ddeċidiet li tinvestiga l-miżura taħt il-Kapitolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (2) fir-rigward ta' għajnuna illegali mill-Istat.

(4) Fit-30 ta' Novembru 2012 l-Italja talbet lill-Kummissjoni sabiex tindika t-twaqqit għad-deċiżjoni u għal ċerti kjarifiki li jikkonċernaw il-proċedura. Il-Kummissjoni wieġbet b'ittra mibgħuta lill-Italja fis-7 ta' Diċembru 2012.

(5) B'ittra datata t-23 ta' Jannar 2013, il-Kummissjoni informat lill-Italja bid-deċiżjoni tagħha sabiex tibda l-proċedura prevista fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat (“id-Deċiżjoni tal-Ftuħ”) fir-rigward tal-iskema nnotifikata.

(6) L-Italja tat il-kummenti tagħha dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ fil-21 ta' Marzu 2013 (bl-annessi jaslu fit-22 ta' Marzu 2013).

(7) Id-Deċiżjoni tal-Ftuħ ġiet ippubblikata f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fit-30 ta' Mejju 2013. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar l-allegati miżuri ta' għajnuna.

(8) Fl-10 ta' April 2013, il-Kummissjoni rċeviet kummenti dwar il-każ mingħand Ryanair Ltd., bħala parti interessata. Il-Kummissjoni għaddiet dawn il-kummenti lill-Italja permezz ta' ittra datata t-3 ta' Mejju 2013. L-Italja ma bagħtet l-ebda osservazzjoni dwar il-kummenti minn Ryanair.

(9) Il-Kummissjoni sussegwentement irċeviet kummenti mill-partijiet interessati li ġejjin: (a) Ryanair u ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha, fit-28 ta' Ġunju 2013; (b) GEASAR S.p.A., l-operatur tal-ajruport tal-ajruport ta' Olbia, fl-1 ta' Lulju 2013; (c) SOGEAAL S.p.A., l-operatur tal-ajruport tal-ajruport ta' Alghero, fid-29 ta' Lulju 2013; (d) SOGAER S.p.A., l-operatur tal-ajruport tal-ajruport ta' Cagliari, fit-30 ta' Lulju 2013 u t-2 ta' Awwissu 2013; (e) easyJet, fit-30 ta' Lulju 2013.

(10) Fil-31 ta' Lulju 2013, il-Kummissjoni ppreżentat il-verżjonijiet mhux kunfidenzjali tal-kummenti mingħand GEASER u SOGEAAL lill-Italja, biex b'hekk ingħatat l-opportunità li tirrispondi. Il-Kummissjoni ppreżentat il-kummenti mingħand SOGAER u Ryanair lill-Italja fit-2 ta' Awwissu, u dawk mingħand easyJet fis-7 ta' Awwissu.

(11) Fis-27 ta' Settembru 2013, l-Italja informat lill-Kummissjoni li ma kellha l-ebda osservazzjoni dwar il-kummenti tat-tliet operaturi tal-ajruport. Fl-20 u l-21 ta' Novembru 2013, l-Italja bagħtet l-osservazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni dwar il-kummenti ta' Ryanair. L-Italja ma pprovdiet l-ebda osservazzjoni dwar l-osservazzjonijiet ta' easyJet.

(12) Fl-20 ta' Diċembru 2013, Ryanair issottomettiet kummenti oħrajn, li ngħaddew lill-Italja fid-9 ta' Jannar 2014. L-Italja ma pprovdiet l-ebda osservazzjoni dwar dawn il-kummenti.

(13) Fis-17 ta' Jannar 2014 u fil-31 ta' Jannar 2014, Ryanair issottomettiet kummenti oħrajn, li ngħaddew lill-Italja fit-12 ta' Jannar 2015. L-Italja ma pprovdiet l-ebda osservazzjoni dwar dawn il-kummenti.

(14) Permezz ta' ittra datata l-25 ta' Frar 2014, il-Kummissjoni informat lill-Italja bl-adozzjoni tal-Linji Gwida tal-Avjazzjoni tal-2014 (3) fl-20 ta' Frar 2014 u bil-fatt li dawn il-linji gwida se jsiru applikabbli għall-każ attwali mill-mument tal-pubblikazzjoni tagħhom f'Il-Ġurnal Uffiċjali. Il-Kummissjoni tat lill-Italja l-opportunità li tikkummenta fuq il-linji gwida u l-applikazzjoni tagħhom fi żmien 20 jum mill-pubblikazzjoni tagħhom f'Il-Ġurnal Uffiċjali.

(15) Permezz ta' ittra datata l-24 ta' Frar 2014, il-Kummissjoni informat ukoll lill-partijiet interessati bl-adozzjoni tal-Linji Gwida tal-Avjazzjoni tal-2014 u bil-fatt li dawn il-linji gwida se jsiru applikabbli għall-każ attwali mill-mument tal-pubblikazzjoni tagħhom f'Il-Ġurnal Uffiċjali. Il-Kummissjoni tat lill-partijiet interessati l-opportunità li jikkummentaw fuq il-linji gwida u l-applikazzjoni tagħhom fi żmien 20 jum mill-pubblikazzjoni tagħhom f'Il-Ġurnal Uffiċjali.

(16) Il-Linji Gwida tal-Avjazzjoni tal-2014 ġew ippubblikati f'Il-Ġurnal Uffiċjali fl-4 ta' April 2014. Dawn issostitwixxew il-Linji Gwida tal-Avjazzjoni tal-1994 (4) kif ukoll il-Linji Gwida tal-Avjazzjoni tal-2005 (5).

(17) Fil-15 ta' April 2014, ġie ppubblikat avviż f'Il-Ġurnal Uffiċjali li bih l-Istati Membri u l-partijiet interessati kienu mistednin jikkummentaw fuq l-applikazzjoni tal-Linji Gwida tal-Avjazzjoni tal-2014 għal dan il-każ fi żmien xahar mid-data tal-pubblikazzjoni tagħhom (6).

(18) Fit-13 ta' Ġunju 2014, SOGAER ipprovdiet kummenti dwar il-każ fil-kuntest tal-adozzjoni tal-linji gwida ġodda. GAESAR u SOGEAAL ipprovdew il-kummenti tagħhom fis-16 ta' Ġunju 2014 u easyJet fl-4 ta' Lulju 2014. Il-kummenti mingħand SOGAER, GEASAR, SOGEAAL u easyJet intbagħtu lill-Italja mill-Kummissjoni fid-9 ta' Lulju 2014. L-Italja ma ssottomettiet l-ebda osservazzjoni dwar dawn il-kummenti.

(19) Fit-12 u s-26 ta' Settembru 2014, Ryanair ipprovdiet kummenti addizzjonali dwar il-każ. Il-Kummissjoni għaddiet dawn il-kummenti lill-Italja fit-28 ta' Ottubru 2014. L-Italja ma ssottomettiet l-ebda osservazzjoni dwar dawn il-kummenti.

(20) Fis-26 ta' Jannar 2015, Ryanair u ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha pprovdew kummenti addizzjonali, li ngħaddew lill-Italja fl-4 ta' Frar 2015. L-Italja ma ssottomettiet l-ebda osservazzjoni dwar dawn il-kummenti.

(21) Fis-27 ta' Frar 2015 u t-2 ta' Marzu 2015, Ryanair u ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha pprovdew kummenti addizzjonali, li ngħaddew lill-Italja fl-24 ta' Marzu 2015. L-Italja ma ssottomettiet l-ebda osservazzjoni dwar dawn il-kummenti.

(22) Fit-18 ta' Marzu 2015, il-Kummissjoni talbet lill-Italja sabiex tipprovdi informazzjoni addizzjonali dwar il-każ. L-Italja wieġbet fil-11, 18 u 19 ta' Mejju 2015.

(23) Fil-31 ta' Marzu 2015, easyJet ipprovdiet kummenti addizzjonali li jikkompletaw is-sottomissjoni oriġinali tagħha tat-30 ta' Lulju 2013. Fl-1 u l-14 ta' Mejju 2015, easyJet u ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha pprovdew kummenti addizzjonali dwar il-każ. Fil-1 ta' Ġunju 2015, easyJet ipprovdiet kummenti addizzjonali dwar il-każ. Dawn il-kummenti kollha ngħaddew lill-Italja fis-6 ta' Lulju 2015. Fis-17 ta' Settembru 2015, l-Italja bagħtet l-osservazzjonijiet tagħha dwar il-kummenti mingħand easyJet u d-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha.

(24) Fid-29 ta' Ġunju 2015, il-Kummissjoni talbet iktar informazzjoni mingħand l-Italja. L-Italja rrispondiet parzjalment fl-14 ta' Lulju 2015 u bagħtet l-annessi għal din ir-risposta fl-10 ta' Settembru 2015.

(25) Fis-17 ta' Lulju 2015, il-Kummissjoni talbet iktar informazzjoni mingħand l-Italja. L-Italja rrispondiet fil-11 ta' Settembru 2015.

(26) Fit-8 u fl-14 ta' Ottubru 2015, il-Kummissjoni talbet iktar informazzjoni mingħand l-Italja. L-Italja rrispondiet fil-5 ta' Novembru 2015.

(27) Fl-24 ta' Novembru 2015, l-Italja pprovdiet informazzjoni addizzjonali dwar il-każ.

(28) Fl-24 ta' Novembru 2015, il-Kummissjoni talbet iktar kjarifiki mingħand l-Italja. L-Italja rrispondiet fis-27 ta' Novembru 2015.

(29) Fl-4 ta' Diċembru 2015, Ryanair u ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha pprovdew informazzjoni addizzjonali dwar il-każ, li ngħaddiet lill-Italja fit-8 ta' Diċembru 2015. L-Italja rrispondiet fis-16 ta' Diċembru 2015, fejn indikat li ma kellha l-ebda osservazzjoni dwar dawn id-dokumenti.

(30) Fil-11, 16 u 17 ta' Diċembru 2015, l-Italja pprovdiet kummenti addizzjonali dwar il-każ.

2. DESKRIZZJONI DDETTALJATA TAL-GĦAJNUNA

2.1. TITOLU U OBJETTIVI TAL-MIŻURA

(31) L-iskema nnotifikata tipprevedi kumpens għal obbligi ta' servizz pubbliku lil operaturi ta' ajruporti li jinsabu f'Sardinja, bil-għan li jissaħħaħ u jiġi żviluppat it-trasport bl-ajru. L-Italja ssostni li dawn l-obbligi ta' servizz pubbliku huma relatati ma' servizz ta' interess ekonomiku ġenerali (minn hawn 'il quddiem “SIEĠ”). L-iskema ġiet stabbilita skont l-Artikolu 3 tal-Liġi Reġjonali ta' Sardinja tat-13 ta' April 2010, Nru 10 (7), (minn hawn 'il quddiem “il-Liġi 10/2010”).

(32) Dan l-artikolu jiddefinixxi l-għan ta' dik l-iskema, li jikkonsisti fit-tisħiħ tat-trasport bl-ajru lejn u minn Sardinja billi jiġu estiżi operazzjonijiet ta' titjiriet, kemm f'sens ta' frekwenzi fil-perjodi tax-xitwa kif ukoll fin-numru ta' destinazzjonijiet servuti. Għal dan il-għan, l-ajruporti ta' Sardinja kellhom jgħaddu dan il-finanzjament pubbliku lil linji tal-ajru bħala kumpens għal servizz pubbliku.

(33) L-objettiv usa' tal-iskema huwa t-tisħiħ tal-ekonomija reġjonali billi jiżdiedu l-flussi ta' turisti, b'mod partikolari barra mill-istaġun tas-sajf.

2.2. L-AWTORITÀ LI TAGĦTI L-GĦAJNUNA

(34) Ir-Reġjun ta' Sardinja (minn hawn 'il quddiem “ir-Reġjun”) huwa l-awtorità li tagħti l-għajnuna. Ir-Reġjun jibbenefika minn status speċjali ta' reġjun awtonomu fl-Italja.

2.3. IL-QAFAS ĠURIDIKU

(35) L-Artikolu 3 tal-Liġi 10/2010 jipprevedi l-finanzjament fil-forma ta' kumpens għal obbligi ta' servizz pubbliku lil operaturi tal-ajruport ta' Sardinja għall-perjodu 2010-2013. Il-Liġi 10/2010 hija implimentata minn deċiżjonijiet adottati mill-Eżekuttiv Reġjonali.

(36) Id-Digriet Reġjonali Nru 122/347 tas-17 ta' Mejju 2010 (8) jistipula li l-ammonti definiti mil-Liġi 10/2010 għandhom jitħallsu mill-baġit reġjonali.

(37) L-Eżekuttiv Reġjonali ta' Sardinja adotta għadd ta' atti ta' implimentazzjoni, li jiddefinixxu l-kundizzjonijiet u arranġamenti għall-aċċess għall-finanzjament skont il-Liġi 10/2010, kif ġej: (a) Id-Deċiżjoni Nru 29/36 tad-29 ta' Lulju 2010 (9) ta' Sardinja tiddefinixxi l-kriterji, in-natura u t-tul ta' servizz tat-trasport li għalih jista' jingħata finanzjament, u tistipula l-linji gwida għall-abbozzar u valutazzjoni tal-pjanijiet ta' attivitajiet tal-ajruport (“programmi di attività”). (b) Id-Deċiżjoni Nru 43/37 tas-6 ta' Diċembru 2010 (10) tapprova l-pjanijiet ta' attivitajiet sottomessi mill-operaturi tal-ajruport għall-2010 u l-ammont speċifiku li għandu jingħata lil kull wieħed minnhom għall-2010. (c) Id-Deċiżjoni Nru 52/117 tat-23 ta' Diċembru 2011 (11) ta' Sardinja tistabbilixxi l-ammonti annwali li għandhom jingħataw mir-Reġjun lill-operaturi tal-ajruport għall-perjodu 2011-2013 skont il-pjanijiet ta' attivitajiet ippreżentati mill-operaturi tal-ajruport fl-2011.

(38) Il-liġi reġjonali tad-19 ta' Jannar 2011, Nru 1 (12) naqqset il-kontribuzzjonijiet li għandhom jingħataw mir-Reġjun lill-ajruporti, kif iddefinit mil-Liġi 10/2010, għal EUR 21 100 000 għall-2011 u EUR 2 150 000 għall-2012 u l-2013.

(39) Il-liġi reġjonali tat-30 ta' Ġunju 2011, Nru 12 (13) tistabbilixxi mekkaniżmu ta' avvanzi finanzjarji li għandhom jiġu operati permezz tal-kostituzzjoni ta' fond finanzjarju ad hoc fi SFIRS (14). SFIRS hija l-kumpanija finanzjarja interna tar-Reġjun ta' Sardinja li, bħala sensara finanzjarja u fergħa operattiva tar-Reġjun, ġiet fdata mir-Reġjun sabiex tistabbilixxi u tmexxi l-fond reġjonali mmirat biex jagħti avvanzi finanzjarji bħala finanzjament li jipproduċi l-interessi tal-azzjonist (15). SFIRS hija taħt il-kontroll dirett tar-Reġjun u mmexxija minnu. Ir-rwol tagħha huwa li timmaniġġja pjanijiet, politiki u programmi stabbiliti mir-Reġjun għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali tat-territorju. Il-bord ta' diretturi tagħha huwa maħtur mir-Reġjun. L-att ta' inkarigu Nru 15 tad-9 ta' Awwissu 2011 (16) jinkariga lil SFIRS bil-kostituzzjoni u bl-immaniġġjar tal-“fond reġjonali tal-ajruporti” (17) (“il-fond reġjonali”) immirat sabiex jagħti avvanzi finanzjarji lill-kontribuzzjonijiet tar-Reġjun. Id-Deċiżjoni Nru 500 tad-9 ta' Awwissu 2011 (18) tapprova r-regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tal-fond reġjonali. Id-Deċiżjoni Nru 22 tat-30 ta' Jannar 2012 (19) tikkompleta r-regoli stipulati fid-Deċiżjoni Nru 500 tad-9 ta' Awwissu 2011.

(40) Il-liġi reġjonali tas-7 ta' Awwissu 2012, Nru 15 (20) temenda l-liġi reġjonali tat-30 ta' Ġunju 2011. Id-Deċiżjoni Nru 694 tat-2 ta' Ottubru 2012 (21) timplimenta l-liġi reġjonali tas-7 ta' Awwissu 2012 u tikkompleta u temenda r-regoli għall-implimentazzjoni tal-fond reġjonali, billi testendi l-applikazzjoni tal-liġi tat-30 ta' Ġunju 2011 għas-snin 2012 u 2013.

(41) Id-Deċiżjoni Nru 4/34 tal-5 ta' Frar 2014 (22) timmodifika l-allokazzjoni tal-kontribuzzjonijiet reġjonali għas-sena 2013, filwaqt li tqis it-tnaqqis tal-kontribuzzjonijiet reġjonali deċiżi fil-kuntest tal-baġit tar-Reġjun allokat għall-finanzjament tal-attivitajiet skont il-Liġi 10/2010 u l-ispejjeż effettivi mġarrba mit-tliet operaturi tal-ajruport.

2.4. L-ISKEMA

(42) L-iskema nnotifikata għandha l-għan li tiżviluppa t-trasport bl-ajru u tagħmel il-konnessjonijet lejn u minn Sardinja anqas staġjonali, li tikkontribwixxi għall-objettiv primarju li jiġi attirat it-turiżmu u tissaħħaħ l-ekonomija reġjonali. Għal dak il-għan, il-Liġi 10/2010 tipprovdi għal finanzjament fil-forma ta' kumpens għal obbligi ta' servizz pubbliku lil operaturi tal-ajruport ta' Sardinja għall-perjodu 2010-2013.

(43) Id-deċiżjonijiet ta' implimentazzjoni jikkjarifikaw li l-objettiv tal-Liġi 10/2010 — li titnaqqas l-istaġjonalità — jikkonsisti fl-estensjoni tal-perjodu li matulu huma operati t-titjiriet. Dan jinvolvi ż-żieda tal-frekwenza tat-titjiriet matul l-hekk imsejjaħ l-istaġun medju (jiġifieri x-xhur li jmissu mal-istaġun tas-sajf — April, Mejju, Settembru u Ottubru) jew l-istaġun tax-xitwa, u wkoll il-ftuħ ta' rotot ġodda lejn u minn postijiet li s'issa mhumiex konnessi ma' Sardinja. Ir-raġunament wara l-iskema huwa li tkun promossa politika tat-trasport bl-ajru reġjonali li ssaħħaħ il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali tal-komunitajiet ikkonċernati billi tindirizza l-iżvantaġġi ta' aċċessibbiltà li tiffaċċja Sardinja bħala gżira.

(44) Id-deċiżjonijiet imsemmija fit-Taqsima 2.3 jistabbilixxu t-tliet attivitajiet li ġejjin: (a) Żieda fit-traffiku tal-ajru minn linji tal-ajru (“attività 1”). Linji tal-ajru u operaturi tal-ajruport għandhom jiddefinixxu, fi ħdan “pjanijiet ta' attivitajiet” dettaljati, strateġiji sabiex iżidu t-traffiku tal-ajru u jiffavorixxu l-flussi turistiċi mhux fl-aqwa tal-istaġun, billi jiddefinixxu rotot ta' interess strateġiku, frekwenzi, offerti ta' kapaċità u objettivi tat-traffiku sussegwenti. Jekk dawn il-miri jintlaħqu, jasal il-kumpens finanzjarju; jekk dawn il-miri ma jintlaħqux, iridu jitħallsu l-penali. (b) Il-promozzjoni ta' Sardinja bħala destinazzjoni turistika minn linji tal-ajru (“attività 2”). Fil-“pjanijiet ta' attivitajiet” imsemmija qabel, linji tal-ajru u operaturi tal-ajruport jinħtieġ li jiddefinixxu wkoll attivitajiet ta' kummerċjalizzazzjoni u reklamar immirati sabiex iżidu n-numru ta' passiġġieri u għall-promozzjoni taż-żona ta' kummerċ tal-ajruport. (c) Attivitajiet promozzjonali oħrajn inkarigati minn operaturi tal-ajruport lil fornituri terzi tas-servizz apparti linji tal-ajru (23) f'isem ir-Reġjun (“attività 3”).

(45) Ladarba r-Reġjun japprova l-pjanijiet ta' attivitajiet, jivvaluta l-attivitajiet proposti fihom abbażi tal-impatt ekonomiku tagħhom fuq l-ajruport u l-attività ekonomika ta' Sardinja b'mod ġenerali, dan iqassam kif xieraq ir-riżorsi finanzjarji disponibbli għal kull sena u kull ajruport.

(46) Il-kumpens għal operaturi tal-ajruport huwa kkalkolat abbażi tal-ispejjeż stmati mġarrba mil-linji tal-ajru għal titjiriet ta' rotot strateġiċi, nazzjonali jew internazzjonali, u sabiex jintlaħqu l-miri tal-passiġġieri għal kull sena. Ladarba l-miri tal-passiġġieri jkunu ġew iddefiniti, l-operaturi tal-ajruport jagħżlu l-linji tal-ajru mitlubin sabiex joperaw is-servizzi inkwistjoni. Trasportaturi magħżulin jirċievu l-kumpens li jkopri d-differenza bejn l-ispejjeż tal-operazzjoni tagħhom u l-qligħ attwali jew preżunt mill-biljetti tal-passiġġieri.

(47) Id-dokument ta' notifika mill-Italja jsemmi li r-Reġjun għandu japprova l-proċess ta' sejħa għall-offerti organizzat minn operaturi tal-ajruport sabiex jintgħażlu linji tal-ajru interessati. Il-Kummissjoni ma ġiet informata bl-ebda sejħa organizzata minn operaturi tal-ajruport. Skont l-Italja, il-linji tal-ajru ntgħażlu abbażi tal-aħjar offerti kummerċjali sottomessi lil operaturi tal-ajruport mal-pubblikazzjoni tal-avviżi fuq is-siti web tagħhom. Fir-rigward ta' ajruporti, l-iskema ta' għajnuna hija maħsuba sabiex jiġi kkoordinat l-iżvilupp tas-sistema tal-ajruport reġjonali billi l-ajruporti reġjonali jitpoġġew f'pożizzjoni kumplimentari għal xulxin (24).

2.5. ATTIVITAJIET TA' KUMMERĊJALIZZAZZJONI IMWETTQA MINN LINJI TAL-AJRU

(48) Il-Liġi 10/2010 tipprevedi li, fil-kuntest ta' attività 2, l-operaturi tal-ajruport għandhom jikkonkludu ftehimiet ta' kummerċjalizzazzjoni mal-linji tal-ajru bil-ħsieb li jippromwovu lil Sardinja bħala destinazzjoni turistika. Il-pjanijiet ta' attivitajiet iridu għalhekk jiddefinixxu strateġiji speċifiċi ta' kummerċjalizzazzjoni u reklamar immirati sabiex iżidu l-għadd ta' passiġġieri u sabiex iżidu l-promozzjoni taż-żona li l-ajruport jilħaq.

(49) L-operaturi tal-ajruport daħlu f'żewġ tipi differenti ta' ftehimiet, skont il-linja tal-ajru: jew ftehim wieħed li jinkludi kemm servizzi tal-ajruport u servizzi ta' kummerċjalizzazzjoni, jew żewġ kuntratti separati, bħal fil-każ ta' Ryanair, fejn hemm ftehim ta' servizzi tal-ajruport ma' Ryanair u ftehim ta' servizzi ta' kummerċjalizzazzjoni mal-kumpanija ta' kummerċjalizzazzjoni AMS (Airport Marketing Services) li hija kompletament il-proprjetà tagħha. Il-ftehimiet jikkombinaw u jagħqdu miżuri dwar iż-żieda fit-traffiku u l-kummerċjalizzazzjoni u huma bbażati fuq sistema ta' primjum skont is-suċċess tal-miżuri dwar iż-żieda tfit-traffiku. Skont il-ftehimiet, it-trasportatur għandu jopera programm ta' titjiriet definit u fl-istess ħin jiżviluppa pjan ta' kummerċjalizzazzjoni u reklamar.

(50) Il-kummerċjalizzazzjoni hija bbażata fuq paġna apposta dwar id-destinazzjonijiet tal-ajruport fis-sit web tat-trasportaturi, li xi kultant tinkludi gwida tal-ivvjaġġar. Il-kummerċjalizzazzjoni hija mmirata sabiex tippromwovi l-attrazzjonijiet turistiċi u ta' negozju fir-reġjun u timmassimizza s-sehem ta' vjaġġaturi li ġejjin minn barra.

2.6. AJRUPORT KKONĊERNATI

(51) Fl-2010, Sardinja kellha ħames ajruporti: (a) Alghero, li l-operatur tal-ajruport tiegħu huwa SO.GE.A.AL S.p.A. (“SOGEAAL”) (b) Cagliari-Elmas, li l-operatur tal-ajruport tiegħu huwa So.G.Aer. S.p.A (“SOGAER”) (c) Olbia, li l-operatur tal-ajruport tiegħu huwa GEASAR S.p.A. (“GEASAR”) (d) Tortoli, li l-operatur tal-ajruport tiegħu huwa GE.AR.TO. S.p.A (“GEARTO”) (e) Oristano, li l-operatur tal-ajruport tiegħu huwa SO.GE.A.OR. S.p.A (“SOGEAOR”.

(52) Dawn il-kumpaniji kollha huma kumpaniji b'responsabbiltà limitata. SOGEAAL u SOGAER huma pubbliċi. GEASAR hija kkontrollata mit-trasportatur tal-ajru Meridiana.

(53) L-Italja kkonfermat li, għalkemm il-Liġi 10/2010 tirreferi għall-ajruporti ta' Sardinja kollha, iż-żewġ ajruporti minuri tal-gżira, Oristani u Tortolì-Arbatax (li għandhom anqas minn 200 000 passiġġier fis-sena (25)), ma rċevew l-ebda finanzjament skont il-Liġi 10/2010.

(54) Alghero jinsab fil-Majjistral ta' Sardinja, Olbia fil-Grigal u Cagliari fin-Nofsinhar. Id-distanzi u l-ħinijiet ta' vjaġġar permezz tat-triq bejn dawn l-ajruporti huma kif ġejjin (26): Cagliari-Alghero 247 km — 2h40 Cagliari-Olbia 273 km — 2h51 Olbia-Alghero 136 km — 1h53

2.6.1. AJRUPORT TA' CAGLIARI

(55) L-operatur tal-ajruport SOGAER huwa ta' proprjetà pubblika, għaliex il-kamra tal-kummerċ ta' Cagliari (C.C.I.A. Cagliari) għandha l-maġġoranza tal-ishma, kif indikat fit-Tabella 1. Ir-Reġjun ma jikkontrollax il-kamra tal-kummerċ ta' Cagliari (27), li hija ffinanzjata b'mod awtonomu bis-saħħa ta' tariffa annwali li l-membri tal-kumpanija jħallsu. Il-kamra tal-kummerċ hija entità pubblika awtonoma li hija inkarigata mill-għoti ta' servizzi varji lill-membri tal-kumpanija (28). Tabella 1 Struttura tal-parteċipazzjoni azzjonarja ta' SOGAER (29) (%) C.C.I.A. Cagliari 94,35 S.F.I.R.S. SPA 3,43 Banco di Sardegna SpA 1,05 Regione Autonoma Sardegna 0,72 Meridiana SpA 0,21 C.C.I.A.A. Oristano 0,10 Corsorzio Sardegna Costa Sud 0,06 Associazione Industriali Province della Sardegna Meridionale 0,04 CONFAPI Sardegna 0,03 Editorial Airon 0,01 Fima SpA 0,01

(56) Fl-2014, l-ajruport laqa' 3 639 627 passiġġier (30). Dan jinsab fil-parti tan-Nofsinhar tal-gżira u jikkostitwixxi l-ajruport ewlieni tagħha fir-rigward tat-traffiku. Mill-2007, SOGAER kellha l-konċessjoni sħiħa għall-immaniġġjar tal-ajruport fil-pussess tagħha. L-ajruport jopera titjiriet domestiċi u internazzjonali u l-linji tal-ajru ewlenin preżenti fl-ajruport huma Ryanair, Meridianafly, Alitalia CAI, Airone, easyJet, Volotea u AirBerlin. Matul il-perjodu 2007-2009, 69 % tat-traffiku tal-passiġġieri fl-ajruport ġie rreġistrat bejn April u Ottubru.

(57) Fil-31 ta' Diċembru 2013, SOGAER irreġistrat fatturat ta' EUR 26,8 miljuni u riżultat nett pożittiv ta' EUR 1,7 miljuni. Assi totali ammontaw għal EUR 125,5 miljuni.

2.6.2. AJRUPORT TA' ALGHERO

(58) L-operatur tal-ajruport tal-ajruport ta' Alghero, SOGEAAL, huwa 80,20 % l-proprjetà tar-Reġjun ta' Sardinja u 19,80 % ta' SFIRS SpA (kumpanija interna li hija fil-proprjetà tar-Reġjun) (31). SOGEAAL bdiet l-attività tagħha fl-1995 permezz ta' konċessjoni parzjali u temporanja, li ġiet ittrasformata f'konċessjoni sħiħa fl-2007 (32).

(59) L-ajruport jinsab fil-parti tal-Majjistral tal-gżira. Skont l-Italja, iż-żona ta' kummerċ tiegħu tkopri madwar 35 % mill-gżira u tinkludi 450 000 — 600 000 abitant fil-provinċji ta' Sassari, Oristano u Nuoro. F'sens ta' traffiku tal-passiġġieri kummerċjali, Alghero huwa t-tielet ajruport ta' Sardinja, b'total ta' 1 639 374 passiġġier fl-2014 (33).

(60) Tliet tipi ta' linji tal-ajru joperaw fl-ajruport: dawk tradizzjonali bħal Alitalia, Meridiana, Iberia u Lufthansa, dawk bi prezzijiet baxxi bħal easyJet u Ryanair u kumpaniji charter bħal Tui Fly u Jet Time. Matul il-perjodu 2007-2009, 75 % tat-traffiku tal-passiġġieri fl-ajruport ġie rreġistrat bejn April u Ottubru.

(61) Fil-31 ta' Diċembru 2013, SOGEAAL irreġistrat dħul ta' EUR 15,9 miljun u riżultat nett negattiv ta' EUR 1,5 miljun. L-assi totali ammontaw għal EUR 42,0 miljun.

2.6.3. AJRUPORT TA' OLBIA

(62) L-operatur tal-ajruport ta' Olbia, GEASAR, għandu l-aktar azzjonisti privati (34), kif indikat fit-Table 2. Tabella 2 Struttura tal-parteċipazzjoni azzjonarja ta' GEASAR (%) Meridiana S.p.A. 79,79 C.C.I.A.A. di Sassari (Camera di Commercio) 10,00 C.C.I.A.A. di Nuoro (Camera di Commercio) 8,42 Regione Sardegna 1,59 Consorzio Costa Smeralda 0,20

(63) GAESAR beda l-attività tiegħu fl-1989 b'konċessjoni parzjali għall-immaniġġjar tal-ajruport ta' Olbia. Olbia tinsab fil-parti tal-Grigal ta' Sardinja. L-ajruport jilqa' fih kumpaniji tal-ajru tradizzjonali, bħal Alitalia u Lufthansa, linji tal-ajru bi prezzijiet baxxi bħal easyJet u Vueling, u kumpaniji charter bħal Smartwings u Mistral Air.

(64) L-ajruport kellu 2 127 718-il passiġġier fl-2014 (35). Huwa primarjament iddedikat għal traffiku kummerċjali tal-passiġġieri, domestiku u internazzjonali. L-ajruport għandu vokazzjoni turistika, għaliex iservi l-Costa Smeralda li hija turistika ħafna. Għalhekk it-traffiku huwa l-aktar ikkonċentrat bejn Mejju u Ottubru: matul il-perjodu 2007-2009, 84 % tat-traffiku tal-passiġġieri fl-ajruport ġie rreġistrat bejn April u Ottubru.

(65) Fil-31 ta' Diċembru 2013, GEASAR irreġistrat dħul ta' EUR 27,0 miljuni u riżultat nett pożittiv ta' EUR 2,8 miljuni. Assi totali ammontaw għal EUR 57,3 miljuni.

2.7. MEKKANIŻMU U STRUTTURA TAL-FINANZJAMENT STABBILIT MIR-REĠJUN TA' SARDINJA

2.7.1. AMMONT GLOBALI TAL-KONTRIBUZZJONIJIET IMPENJATI MIR-REĠJUN TA' SARDINJA

(66) Oriġinarjament, l-Artikolu 3 tal-Liġi 10/2010 awtorizza lir-Reġjun sabiex jagħti lill-operaturi tal-ajruport EUR 19 700 000 għall-2010 u EUR 24 500 000 għal kull sena sussegwenti, għall-2011, l-2012 u l-2013.

(67) Matul il-perjodu kollu, bil-kunsiderazzjoni tar-riżorsi u l-pjanijiet ta' attivitajiet tiegħu stess ippreżentati mill-ajruporti, ir-Reġjun progressivament naqqas l-ammonti oriġinarjament impenjati għall-finanzjament tal-iskema kif stipulat fit-Table 3. Tabella 3 Kumpens impenjat favur ajruporti ta' Sardinja — 2010-2013 (EUR) 2010 2011 2012 2013 Total Alghero 9 960 000 10 559 913,00 9 094 919,77 8 029 737,87 37 644 570,64 Cagliari 5 000 000 4 777 320,33 8 405 080,23 9 261 925,37 27 444 325,93 Olbia 4 000 000 3 057 654,00 4 000 000,00 4 208 336,76 15 265 990,76 Oristano 300 000 — — — 300 000 Total 19 260 000 18 394 887,33 21 500 000 21 500 000 80 654 887,33

(68) Id-Deċiżjoni Nru 4/34 tal-5 ta' Frar 2014 immodifikat il-kontribuzzjoni reġjonali għall-2013 u tipprevedi ammont globali ta' EUR 17 500 000 għall-2013 għat-tliet operaturi tal-ajruport kif stipulat fit-Table 4. Tabella 4 Kumpens impenjat favur l-ajruporti ta' Sardinja — 2013 (skont id-Deċiżjoni Nru 4/34 tal-5 ta' Frar 2014 (EUR) Sena 2013 Alghero 8 235 603 Cagliari 5 264 397 Olbia 4 000 000 Total 17 500 000

(69) Il-kontribuzzjonijiet finali li jirriżultaw mill-modifikazzjonijiet varji, li fil-fatt ingħataw mir-Reġjun ta' Sardinja lit-tliet ajruporti, huma stipulati fit-Table 5 (36). Tabella 5 Kumpens finali impenjat favur l-ajruporti ta' Sardinja — 2010-2013 (EUR) 2010 2011 2012 2013 Total Alghero 9 960 000 10 559 913 9 094 920 8 235 603 37 850 436 Cagliari 5 000 000 4 777 320 8 405 080 5 264 397 23 446 797 Olbia 4 000 000 3 057 654 4 000 000 4 000 000 15 057 654 Oristano 300 000 — — — 300 000 Total 19 260 000 18 394 887 21 500 000 17 500 000 76 654 887

(70) Il-miżura tieħu l-forma ta' għotjiet diretti mir-Reġjun għall-operaturi tal-ajruport ta' Sardinja, li mbagħad se jittrasferixxu s-somom involuti lil-linji tal-ajru u lill-entitajiet l-oħra involuti. L-għotjiet huma direttament iffinanzjati mill-baġit reġjonali. L-operaturi tal-ajruport għandhom jimmaniġġjaw kontijiet separati sabiex iżommu rendikont tal-ammonti li rċevew.

2.7.2. IL-PJANIJIET TA' ATTIVITAJIET U R-ROTOT TA' INTERESS STRATEĠIKU

(71) L-operaturi tal-ajruporti ta' Sardinja huma obbligati li jabbozzaw pjanijiet ta' attivitajiet u jibagħtuhom lir-Reġjun għall-approvazzjoni. Dawn il-pjanijiet ta' attivitajiet għandhom jinkludu l-attivitajiet li jikkonsistu fl-iżvilupp ta' konnessjonijiet tal-ajru minn punt għal punt, b'destinazzjonijiet nazzjonali u Ewropej lejn u minn ajruporti ta' Sardinja, li għandhom jinkisbu permezz ta' ftehimiet mal-linji tal-ajru. Għal dan l-għan, il-pjan stess irid jindika liema inizjattivi, minn fost dawk elenkati (37), l-operaturi tal-ajruport jikkunsidraw fattibbli fir-rigward tal-objettivi ta' titijib u li jagħmlu t-trasport bl-ajru anqas staġjonali skont il-Liġi 10/2010.

(72) Il-pjanijiet għandhom jidentifikaw ir-rotot ta' interess strateġiku (domestiku u internazzjonali) u l-miri għal kull sena li jikkonċernaw il-frekwenza tat-titjiriet, il-fattur tat-tagħbija, in-numru ta' passiġġieri u l-attività ta' kummerċjalizzazzjoni.

(73) Il-pjanijiet tal-attivitajiet għandhom jirrispettaw il-prinċipji li ġejjin: (a) Ir-rotot ta' interess strateġiku ma jistgħux jikkoinċidu mar-rotot diġà operati taħt reġim PSO (38) abbażi tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (39). (b) Il-kontribuzzjoni finanzjarja għal kull waħda mir-rotot issussidjati jinħtieġ li tonqos maż-żmien. (c) Il-ftehim finanzjarju konkluż mal-linji tal-ajru jinħtieġ li jinkludi pjan għall-promozzjoni tat-territorju lokali li jinħtieġ li jkun konsistenti mal-istrateġija tal-komunikazzjoni relatata mat-turiżmu tar-Reġjun. (d) Fejn il-kumpens totali mitlub mill-ajruporti huwa ogħla mill-ammont totali awtorizzat mill-baġit reġjonali, tingħata preferenza lil konnessjonijiet internazzjonali vis à vis ir-rotot domestiċi (ħlief għal destinazzjonijiet li jservu aktar minn 3 miljun abitant), rotot li jagħqdu ċentri prinċipali, rotot b'potenzjal ta' traffiku kbir, rotot li għalihom is-servizzi se jkunu pprovduti matul is-sena minflok fuq bażi staġjonali u kumpaniji li jiddeċiedu li joħolqu bażi operattiva fl-ajruport lokali.

(74) L-operat tar-rotot ta' interess strateġiku jirrappreżenta l-SIEĠ li l-linji tal-ajru jinħtieġ li jipprovdu bi skambju għal kumpens (soġġett għall-issodisfar ta' miri stipulati għat-traffiku tal-passiġġieri). Il-pjanijiet ta' attivitajiet jinħtieġ li jkunu appoġġjati minn previżjonijiet ekonomiċi u finanzjarji xierqa li juru l-prospetti għall-profittabbiltà tal-inizjattivi inkwistjoni u jindikaw ir-rekwiżiti finanzjarji assoċjati ma' dawn l-attivitajiet għal kull sena kkonċernata. Dawn ir-rekwiżiti jinkludu indikazzjoni tal-livell tar-riżorsi personali investiti mill-operatur tal-ajruport kif ukoll il-livell ta' investiment ta' partijiet terzi li jibbenefikaw miż-żieda fit-traffiku.

(75) Il-“pjanijiet ta' attivitajiet” reali mibgħuta mill-Italja matul il-proċedura formali jikkonformaw mar-rekwiżiti stipulati fil-Premessa 73. Dawn fihom l-informazzjoni obbligatorja meħtieġa mir-Reġjun bħal preżentazzjoni tal-offerta tat-trasport issussidjata, il-kalkolu dettaljat tal-kumpens li għandu jingħata u l-benefiċċji ekonomiċi mistennija tal-appoġġ pubbliku.

(76) Ladarba l-pjanijiet tal-attività jiġu approvati, ir-Reġjun jiddeċiedi kif xieraq li jagħti riżorsi finanzjarji annwali lil kull ajruport, filwaqt li jivvaluta l-attivitajiet imwettqa abbażi tal-valutazzjoni tal-impatt ekonomiku tagħhom fuq l-attività ekonomika f'Sardinja.

(77) Il-finanzjament tal-pjanijiet huwa kif ġej: (a) l-operatur tal-ajruport benefiċjarju se jirċievi l-ewwel ħlas bħala ħlas bil-quddiem ugwali għal 20 % tal-ammont totali previst fil-pjanijiet; (b) 60 % tal-finanzjament totali se jitħallas bħala ħlas interim meta jasal ir-rapport ta' kull tliet xhur; (c) il-ħlas tal-aħħar parti tal-ħlas se jsir fi żmien 60 jum minn meta tasal id-dokumentazzjoni rilevanti, wara verifika mir-Reġjun tal-attività mwettqa, ir-riżultati miksuba u l-ispejjeż imġarrba.

(78) Il-pjanijiet ta' attivitajiet ġew approvati minn żewġ deċiżjonijiet tar-Reġjun: (a) Id-Deċiżjoni Nru 43/37 tas-6 ta' Diċembru 2010 ta' Sardinja approvat il-pjanijiet ta' attivitajiet għall-2010 sottomessi mill-operaturi ta' Cagliari, Olbia, Alghero u Oristanou u l-ammonti speċifiċi li għandhom jingħataw lil kull wieħed minnhom (40). (b) Id-Deċiżjoni Nru 52/117 tat-23 ta' Diċembru 2011 ta' Sardinja approvat il-pjanijiet ta' attivitajiet sottomessi mill-operaturi ta' Cagliari, Olbia u Alghero għall-perjodu 2011 — 2013. Il-miri tal-passiġġieri annwali għal kull ajruport u t-tqassim tal-kumpens fost it-tliet ajruport huma speċifikati. Id-Deċiżjoni tikkjarifika ulterjorment li l-pjanijiet għall-2011 għandhom jitqiesu definittivi minħabba li jikkonċernaw attivitajiet diġà mwettqa, filwaqt li l-pjanijiet għas-sentejn ta' wara, l-2012 u l-2013, huma soġġetti għal tibdil.

2.7.3. IL-PROĊESS TA' MONITORAĠĠ

(79) Hija f'idejn l-operaturi tal-ajruport li jippreparaw il-pjanijiet ta' attivitajiet skont id-dispożizzjonijiet tal-Liġi 10/2010 u l-atti varji ta' implimentazzjoni tagħha. Huma għandhom jinteraġġixxu mal-linji tal-ajru matul dik il-preparazzjoni u l-pjan finali għandu jiġi approvat mir-Reġjun. Jekk ir-Reġjun ma jaqbilx jew jinnota inkonsistenzi mad-dispożizzjonijiet tal-Liġi 10/2010, jista' jitlob tibdil fil-pjanijiet ta' attivitajiet.

(80) L-operaturi tal-ajruport huma meħtieġa mir-Reġjun sabiex jimmonitorjaw il-prestazzjoni tal-linji tal-ajru u sabiex japplikaw penali għan-nuqqas ta' twettiq tal-miri ddefiniti ex ante, b'mod partikolari fir-rigward ta' frekwenzi u passiġġieri. Dan il-mekkaniżmu ta' penali għandu jkun previst fil-ftehimiet ma' kumpaniji tal-ajru.

(81) Id-deċiżjonijiet tal-Eżekuttiv Reġjonali li jimplimenta l-Liġi 10/2010 jipprevedu l-istabbiliment ta' mekkaniżmu ta' monitoraġġ mir-Reġjun, sabiex ikun evitat kumpens żejjed għall-ispiża annwali prevista għall-attivitajiet inkwistjoni. Ir-Reġjun għandu jiddefinixxi azzjonijiet ex ante ta' kontroll, jiċċekkja u eventwalment jirkupra kwalunkwe kumpens żejjed b'mod partikolari billi jissorvelja n-numru attwali ta' titjiriet u passiġġieri.

(82) Ir-Reġjun jissorvelja l-ispejjeż reali mġarrba minn operaturi tal-ajruport għall-implimentazzjoni tal-attivitajiet inkwistjoni billi jikkontrolla d-dokumentazzjoni xierqa u jirrapporta l-ispejjeż annwali (fatturi minn kumpaniji tal-ajru lill-operaturi tal-ajruport). L-operaturi tal-ajruport għandhom jirrappurtaw il-finanzjament tal-attivitajiet lir-Reġjun, ibbażat fuq il-fatturi li rċevew mingħand kuntratturi (kumpaniji tal-ajru għal attivitajiet 1 u 2 u kumpaniji oħrajn għal attività 3). Jikkontrolla wkoll li r-rotta soġġetta għal kumpens mhijiex rotta soġġetta għal PSO skont ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008.

(83) Il-finanzjament reġjonali skont il-Liġi 10/2010 jista' jingħata biss fil-kuntest tal-pjanijiet ta' attivitajiet imsemmija qabel, li għandhom jiġu approvati mir-Reġjun. Minħabba li dawn il-pjanijiet ġew imfasslin qabel ma twettqu l-attivitajiet previsti mil-Liġi 10/2010, jista' jkun hemm xi varjazzjonijiet fl-implimentazzjoni tagħhom. Għalhekk, il-mekkaniżmu organizzat mir-Reġjun jipprevedi li l-kontribuzzjoni finali tiegħu jinħtieġ li tiġi adattata għall-varjazzjonijiet fl-implimentazzjoni tal-attivitajiet jew fl-ispejjeż imġarrba mill-ajruporti (41). Għalhekk il-kontribuzzjoni finali deċiża mir-Reġjun tikkunsidra l-implimentazzjoni effettiva tal-pjanijiet ta' attivitajiet u l-konsistenza tal-attivitajiet li għalihom jintalab il-finanzjament bl-objettivi tal-Liġi 10/2010 u skont il-pjan ta' kummerċjalizzazzjoni turistika tar-Reġjun. Fejn huma żvelati diskrepanzi, il-kontribut finali huwa adattat mir-Reġjun (42).

(84) Id-dokumentazzjoni sottomessa mill-Italja turi li l-operaturi tal-ajruport fil-fatt taw rendikont lir-Reġjun dwar il-finanzjament pubbliku li rċevew (inkluż evidenza ta' sostenn bħal fatturi marbutin mal-ispejjeż imġarrba) u pprovdew evidenza tal-azzjonijiet ta' kummerċjalizzazzjoni u ta' promozzjoni. Ir-Reġjun ikkontrolla dik l-informazzjoni u ħallas il-ħlas li kien fadal lill-operaturi tal-ajruport.

2.7.4. AVVANZI FINANZJARJI U R-RWOL TAL-FOND REĠJONALI

(85) Kif diġà msemmi fit-Taqsima 2.3, il-liġi Reġjonali tat-30 ta' Ġunju 2011 tistabbilixxi l-fond reġjonali (43) ġestit minn SFIRS u ffinanzjat mir-Reġjun.

(86) Il-mekkaniżmu finanzjarju stabbilit mir-Reġjun skont il-Liġi 10/2010 huwa dan li ġej: (a) Ir-riżorsi finanzjarji relatati mal-implimentazzjoni tat-tliet attivitajiet huma mgħoddija mill-operaturi tal-ajruport lill-linji tal-ajru fl-ajruporti kkonċernati (fil-każ ta' attivitajiet 1 u 2) u lill-fornituri tas-servizz oħrajn ikkonċernati (fil-każ ta' attività 3). (b) Kull sena, wara talbiet għal finanzjament bil-quddiem minn operaturi tal-ajruport, ir-Reġjun jiddeċiedi li SFIRS — permezz tal-fond reġjonali — għandu jagħti avvanzi finanzjarji lill-ajruporti. Il-fond reġjonali mbagħad jagħti lill-operaturi tal-ajruport, fuq talba, il-finanzjament li rimunerazzjoni (tariffi pagabbli u mgħax) tagħmel tajjeb għalih bħala ħlas bil-quddiem tal-ammont imqassam skont il-Liġi 10/2010. Il-ħlas bil-quddiem għandu jikkorrispondi għal massimu ta' 85 % (44) tal-kontribuzzjoni impenjata mir-Reġjun għall-operaturi tal-ajruport. Il-finanzjament bil-quddiem huwa soġġett għall-imgħax (Euribor 6 M + 2 % għall-2010 u Euribor 6 M + 1,5 % għall-2011-2013) u tariffa ta' kommissjoni (1 % għall-2010 u 0,50 % għall-2011-2013), imħallsin mill-operaturi tal-ajruport lil SFIRS. (c) Ir-Reġjun sussegwentament jikkonferma l-ammonti definittivi li għandhom jingħataw lill-operaturi tal-ajruport (“il-kontribuzzjoni” tar-Reġjun), fil-limiti tar-riżorsi disponibbli tiegħu u filwaqt li jitqiesu l-ammonti effettivament imħallsa mill-operaturi tal-ajruport fil-kuntest tal-implimentazzjoni tat-tliet attivitajiet. Għal dan l-għan, l-operaturi tal-ajruport jissottomettu rapporti xierqa li: (i) jindikaw ir-riżultati miksubin u jinkludu analiżi tal-impatt; (ii) jispeċifikaw fid-dettall l-ispejjeż attwalment imġarrba mill-ajruport għall-inizjattivi mwettqa, kif ukoll jipprovdu d-dokumenti ta' sostenn meħtieġa (fatturi jew simili). (d) Mill-ammont tal-kontribuzzjoni reġjonali, il-fond reġjonali jnaqqas it-tariffa ta' 4 %, li titħallas lura lir-Reġjun. Ladarba l-kontribuzzjoni finali tiġi deċiża, il-fond reġjonali jagħti l-parti li jkun fadal tal-finanzjament (45) lill-operatur tal-ajruport. Il-fond huwa mistenni li jagħti l-parti li jkun fadal lill-operatur tal-ajruport b'massimu ta' sitt xhur wara l-konklużjoni tal-pjanijiet ta' attivitajiet.

2.8. FLUSSI FINANZJARJI

2.8.1. FLUSSI FINANZJARJI MIR-REĠJUN GĦALL-OPERATURI TAL-AJRUPORT

(87) Għalkemm ir-Reġjun kien impenja ruħu li jagħti t-total ta' EUR 76 654 887 matul il-perjodu 2010-2013 (ara t-Tabella 5), fil-fatt ittrasferixxa EUR 68 510 256 lill-operaturi tal-ajruport għall-finanzjament tat-tliet attivitajiet skont il-Liġi 10/2010 (46) (ara t-Tabella 6, kolonna A): EUR 35 516 988 għal SOGEAAL, EUR 19 250 617 għal SOGAER u EUR 13 742 651 għal GEASAR.

(88) L-avvanzi finanzjarji totali ttrasferiti mill-fond reġjonali lill-operaturi tal-ajruport jammontaw għal EUR 42 987 645 (it-Tabella 6, kolonna B). It-tariffa ta' kummissjoni u l-imposta fuq l-imgħax huma kkalkolati mill-avvanz finanzjarju u mnaqqsin mill-fond meta l-avvanz finanzjarju huwa mħallas lill-operatur tal-ajruport. It-tariffa mnaqqsa tirrappreżenta 4 % tal-kontribuzzjoni impenjata mir-Reġjun u hija mnaqqsa mill-fond mill-ammont ta' kontribuzzjoni meta titħallas il-parti tas-somma li jkun fadal li tingħata mir-Reġjun lill-ajruport (wara li jkunu tħallsu l-avvanzi finanzjarji) (47).

(89) Għalhekk, l-ammont nett li għandu jirċievi l-operatur tal-ajruport (it-Tabella 6, il-kolonna C) jista' jiġi kkalkulat bħala l-kontribuzzjoni tar-Reġjun nieqes it-tliet imposti finanzjarji (it-tariffa ta' kummissjoni, l-imposta fuq l-imgħax u t-tariffa mnaqqsa). L-ammonti kkomunikati mill-Italja bħala l-ammonti netti li fil-fatt irċevew l-operaturi tal-ajruport (it-Tabella 6, kolonna D), huma ftit differenti mill-ammonti teoretiċi: (a) Fil-każ ta' SOGEAAL, l-Italja tispjega li l-operatur tal-ajruport xorta għandu jirċievi EUR 167 661 mir-Reġjun fir-rigward tal-kontribuzzjoni tal-2013. (b) Il-kontribuzzjonijiet reġjonali lil SOGAER u GEASAR għall-2013 (EUR 4 946 576 u EUR 3 795 930 rispettivament) ġew deċiżi mir-Reġjun fid-19 ta' Ġunju 2014 u l-10 ta' Ġunju 2014 rispettivament, iżda qatt ma tħallsu (48): L-Italja tirrikonoxxi li d-deċiżjoni reġjonali tikkostitwixxi impenn legalment vinkolanti sabiex jitħallsu l-ammonti inkwistjoni, li jistgħu jkunu invokati quddiem qorti nazzjonali. Madankollu l-Italja ddeċidiet li tistenna sakemm il-proċeduri ta' għajnuna mill-Istat jintemmu. Tabella 6 Flussi finanzjarji effettivi mir-Reġjun għall-operaturi tal-ajruport SOGEAAL — ALGHERO (EUR) Perjodu ta' attività ta' referenza Kontribuzzjoni ffissata mir-Reġjun (A) Avvanz finanzjarju (B) Tariffi finanzjarji Ammont li għandu jirċievi l-operatur tal-ajruport (C) Ammont nett li effettivament irċieva l-operatur tal-ajruport (D) Differenza (C)-(D) Ammont Data ta' impenn Ammont Data tal-ħlas Tariffa mnaqqsa ta' 4 % Tariffa tal-Kummissjoni L-imposta fuq l-imgħax 2010 8 517 963 07/11/2012 […] (*1) 20/09/2011 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2011 9 041 162 12/11/2012 (…) 8/02/2012 u 23/08/2012 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2012 9 062 413 03/06/2013 (…) 22/10/2012 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2013 8 895 449 27/10/2014 (…) 17/10/2013 (…) (…) (…) (…) (…) (…) Total 35 516 988 (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)

SOGAER — CAGLIARI (EUR) Perjodu ta' attività ta' referenza Kontribuzzjoni ffissata mir-Reġjun (A) Avvanz finanzjarju (B) Imposti finanzjarji Ammont li għandu jirċievi l-operatur tal-ajruport (C) Ammont nett li fil-fatt irċieva l-operatur tal-ajruport (D) Differenza (C)-(D) Ammont Data ta' impenn Ammont Data tal-ħlas Tariffa mnaqqsa ta' 4 % Tariffa ta' Kummissjoni L-imposta fuq l-imgħax 2010 4 657 311 07/11/2012 (…) 10/09/2012 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2011 4 777 320 07/11/2012 (…) 15/06/2012 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2012 4 869 410 13/06/2013 — — (…) — — (…) (…) (…) 2013 4 946 576 19/06/2014 — — (…) — — (…) (…) (…) Total 19 250 617 (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)

GEASAR — OLBIA (EUR) Perjodu ta' attività ta' referenza Kontribuzzjoni ffissata mir—Reġjun (A) Avvanz finanzjarju (B) Imposti finanzjarji Ammont li għandu jirċievi l-operatur tal-ajruport (C) Ammont nett li fil-fatt irċieva l-operatur tal-ajruport (D) Differenza (C)-(D) Ammont Data ta' impenn Ammont Data tal-ħlas Tariffa mnaqqsa ta' 4 % Tariffa tal-Kummissjoni L-imposta fuq l-imgħax 2010 3 972 223 07/11/2012 (…) 19/09/2011 (…) (…) (…) (…) (…) 0 2011 2 945 363 07/11/2012 (…) 01/06/2012 (…) (…) (…) (…) (…) 0 2012 3 029 135 12/06/2013 — — (…) — — (…) (…) 0 2013 3 795 930 10/06/2014 — — (…) — — (…) (…) (…) Total 13 742 651 (…) — (…) (…) (…) (…) (…) (…)

2.8.2. FLUSSI FINANZJARJI MILL-OPERATURI TAL-AJRUPORT GĦAL-LINJI TAL-AJRU U GĦAL FORNITURI TAS-SERVIZZ TERZI GĦALL-FINANZJAMENT TAT-TLIET ATTIVITAJIET

(90) L-operaturi tal-ajruport ta' Alghero, Cagliari u Olbia ffinanzjaw lil linji tal-ajru u fornituri tas-servizz terzi għall-implimentazzjoni ta' attivitajiet 1, 2 u 3 matul il-perjodu 2010 — 2013. Skont l-Italja, il-kumpens li rċevew l-operaturi tal-ajruport mir-Reġjun matul il-perjodu 2010 — 2013 għall-finanzjament ta' attivitajiet 1, 2 u 3 ġie mgħoddi lil linji tal-ajru u lil fornituri tas-servizz terzi. Il-linji tal-ajru rċevew finanzjament għal attivitajiet 1 u 2 u ntgħażlu abbażi tal-“aktar offerta kummerċjali vantaġġuża” (49). Fornituri tas-servizz terzi inkarigati minn miżuri ta' kummerċjalizzazzjoni, bħal reklamar jew aġenziji tat-turisti, irċevew finanzjament għal attività 3.

(91) It-Tabella 7 tiġbor fil-qosor il-flussi finanzjarji minn operaturi tal-ajruport lil-linji tal-ajru u fornituri tas-servizz terzi għall-finanzjament ta' attivitajiet 1, 2 u 3. Tabella 7 Flussi finanzjarji mill-operaturi tal-ajruport lil-linji tal-ajru u fornituri tas-servizz terzi għall-finanzjament ta' attivitajiet 1, 2 u 3 (f'EUR) SOGEAAL — ALGHERO (EUR) Perjodu tal-attività ta' referenza Finanzjament tal-attivitajiet attivitajiet 1 u 2 attività 3 Total (A) 2010 (…) (…) 8 517 963 2011 (…) (…) 9 041 162 2012 (…) (…) 9 062 413 2013 (…) (…) 8 895 449 Total (…) (…) 35 516 987 (100 %)

SOGAER — CAGLIARI (EUR) Perjodu ta' attività ta' referenza Finanzjament tal-attivitajiet attivitajiet 1 u 2 attività 3 Total (A) 2010 (…) (…) 4 657 311 2011 (…) (…) 4 977 946 2012 (…) (…) 4 869 410 2013 (…) (…) 4 946 576 Total (…) (…) 19 451 243 (100 %)

GEASAR — OLBIA (EUR) Perjodu ta' attività ta' referenza Finanzjament tal-attivitajiet attivitajiet 1 u 2 attività 3 Total (A) 2010 (…) (…) 3 972 223 2011 (…) […] (50) 2 945 500 2012 (…) (…) 3 029 160 2013 (…) (…) 3 795 935 Total (…) (…) 13 742 818 (100 %)

(92) Table 8 tiġbor fil-qosor il-ħlasijiet mill-operaturi tal-ajruport lil kumpaniji tal-ajru għall-finanzjament tal-attivitajiet 1 u 2. Tabella 8 Flussi finanzjarji mill-operaturi tal-ajruport lil kumpaniji tal-ajru għall-finanzjament tal-attivitajiet 1 u 2 SOGEAAL — ALGHERO (EUR) 2010 2011 2012 2013 Total Ryanair (…) (…) (…) (…) (…) AMS (…) (…) (…) (…) (…) easyJet — — (…) (…) (…) Volotea — — — (…) (…) Alitalia (…) — — — (…) Meridiana (…) — (…) — (…) Wizzair — — (…) (…) (…) Total (…) (…) (…) (…) 35 221 513

SOGAER — CAGLIARI (EUR) 2010 2011 2012 2013 Total Ryanair (…) (…) (…) (…) (…) AMS (…) (…) (…) (…) (…) easyJet (…) (…) (…) (…) (…) Germanwings — — (…) — (…) Tourparade — — (…) — (…) Air Berlin — — — (…) (…) Vueling — — — (…) (…) Volotea — — (…) (…) (…) Total (…) (…) (…) (…) 19 018 170

GEASAR — OLBIA (EUR) 2010 2011 2012 2013 Total Meridiana Fly (…) (…) (…) (…) (…) Air Italy (…) (…) — — (…) Air Berlin (…) (…) (…) (…) (…) easyJet (…) (…) (…) (…) (…) Norwegian (…) (…) (…) (…) (…) Jet2.com — (…) (…) (…) (…) NIKI — — (…) — (…) Vueling — — — (…) (…) Air Baltic — — — (…) (…) Volotea — — (…) (…) (…) Total (…) (…) (…) (…) 12 683 623

2.8.3. KONKLUŻJONI

(93) Kif stipulat fit-Table 6, il-finanzjament ipprovdut mir-Reġjun ġie ttrasferit kompletament għall-operaturi tal-ajruport, li huma stess ġew saħansitra pprovduti b'aktar finanzjament milli rċevew mir-Reġjun għall-implimentazzjoni ta' attivitajiet 1, 2 u 3 taħt il-pjanijiet ta' attivitajiet tagħhom. (Id-differenza bejn il-finanzjament attwali pprovdut għall-implimentazzjoni ta' attivitajiet 1, 2, 3 (kolonna B ta' Table 9) u l-ammont attwali li rċevew l-operaturi tal-ajruport mingħand ir-Reġjun għat-twettiq ta' dawn l-attivitajiet (kolonna C ta' Table 9) tammonta għal EUR 12 733 760). Tabella 9 Tqabbil bejn il-finanzjament ipprovdut mir-Reġjun u l-ammonti ffinanzjati minn operaturi tal-ajruport għall-implimentazzjoni tat-tliet attivitajiet skont il-Liġi 10/2010 (EUR) Kontribuzzjoni ffissata mir-Reġjun (A) Ammont totali ffinanzjat minn ajruporti għat-tliet attivitajiet (B) Differenza (A)-(B) Ammont nett li fil-fatt irċieva r-Reġjun mingħand operaturi tal-ajruport (C) Differenza (B)-(C) Alghero 35 516 988 35 516 987 1 33 028 346 2 488 641 Cagliari 19 250 617 19 451 243 – 200 625 13 607 197 5 844 045 Olbia 13 742 651 13 742 818 – 167 9 341 744 4 401 074 TOTAL 68 510 256 68 711 048 – 200 792 55 977 287 12 733 760

(94) Barra minn hekk, fir-rigward ta' linji tal-ajru, kif stipulat fit-Table 8, il-finanzjament ipprovdut mir-Reġjun permezz ta' operaturi tal-ajruport lil linji tal-ajru għal attivitajiet 1 u 2 ġie mgħoddi lill-kumpaniji li ġejjin: (1) Ryanair (2) AMS (3) Meridiana Fly (4) Air Italy (5) Air Berlin (6) easyJet (7) Norwegian (8) Jet2.com (9) NIKI (10) Vueling (11) Air Baltic (12) Volotea (13) Tourparade (14) Alitalia (15) Wizzair (16) Germanwings

3. RAĠUNIJIET GĦAT-TNEDIJA TAL-PROĊEDURA U L-VALUTAZZJONI INIZJALI MILL-KUMMISSJONI

(95) Skont id-Deċiżjoni tal-Ftuħ, l-ambitu tal-proċedura ta' investigazzjoni formali jinkludi l-attivitajiet li ġejjin: (a) kumpens finanzjarju mir-Reġjun għat-tliet operaturi tal-ajruport (SOGEAAL, GEASAR u SOGAER) matul il-perjodu 2010-2013 għall-finanzjament ta' attivitajiet 1, 2 u 3; (b) kumpensi finanzjarji pprovduti mit-tliet operaturi tal-ajruport lil kumpaniji tal-ajru għall-finanzjament ta' attivitajiet 1 u 2 matul il-perjodu 2010-2013 (51).

(96) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ ġie osservat li ladarba l-Kummissjoni kienet qed tinvestiga għajnuna possibbilment illegali mogħtija mill-operatur tal-ajruport ta' Alghero fil-Każ SA.23098 (52), il-każ attwali jkopri biss miżuri ta' għajnuna mhux eżaminati f'dak il-każ (53).

(97) Fir-rigward tal-kumpens finanzjarju mir-Reġjun lit-tliet operaturi tal-ajruport, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-kumpens mogħti lil ajruporti ta' Sardinja jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat u li l-Italja ma kinitx irrispettat l-obbligu ta' waqfien fl-Artikolu 108(3) tat-Trattat fir-rigward ta' dak il-kumpens.

(98) Il-Kummissjoni esprimiet id-dubji tagħha dwar il-kompatibilità tal-iskema ta' kumpens għall-operaturi tal-ajruport mas-suq intern. B'mod partikolari, il-Kummissjoni waslet għall-opinjoni preliminari li l-kumpens inkwistjoni ma jistax jitqies bħala kumpens għal SIEĠ ġenwin fdat lil operaturi tal-ajruport.

(99) Fir-rigward tal-kumpens finanzjarju pprovdut mit-tliet operaturi tal-ajruport lill-kumpaniji tal-ajru għall-finanzjament tal-attivitajiet 1 u 2, il-Kummissjoni kkunsidrat li tista' tinvolvi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat u li tista' tiġi kkunsidrata illegali skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat, minħabba li jidher li ngħata lill-benefiċjarji bi ksur tal-obbligu ta' waqfien. B'mod partikolari, il-Kummissjoni kkunsidrat li r-Reġjun kellu kontroll fuq ir-riżorsi li qed jiġu kkunsidrati, li kienu impenjati b'mod ċar fil-baġit reġjonali bl-iskop preċiż, fost l-oħrajn, li jissussidjaw rotot ta' trasport bl-ajru lejn u mill-ajruporti. Għalhekk il-Kummissjoni kkunsidrat li t-trasferimenti mill-operaturi tal-ajruport għal-linji tal-ajru kienu imputabbli għall-Istat u kienu jinvolvu riżorsi tal-Istat. Il-Kummissjoni kkunsidrat ukoll li l-finanzjament li rċevew il-linji tal-ajru jnaqqas l-ispejjeż li kieku kellhom iġarrbu mir-riżorsi tagħhom stess li kieku kellhom joperaw l-istess skeda tat-titjira, u kkonkludiet li kien hemm vantaġġ ekonomiku għal-linji tal-ajru.

(100) Barra minn hekk, il-Kummissjoni esprimiet id-dubji tagħha dwar jekk il-kumpens finanzjarju mħallas lil linji tal-arju li joperaw fl-ajruporti ta' Alghero, Cagliari u Olbia jistgħux jitqiesu kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-Trattat. B'mod partikolari l-Kummissjoni esprimiet id-dubji tagħha fir-rigward tal-kompatibbiltà skont id-Deċiżjoni SIEĠ tal-2011 (54) flimkien mar-Regolament (KE) Nru 1008/2008, il-Qafas SIEĠ tal-2011 (55) flimkien mar-Regolament (KE) Nru 1008/2008, u l-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2005.

4. IL-KUMMENTI TAL-ITALJA DWAR ID-DEĊIŻJONI TAL-FTUĦ

4.1. IL-LIĠI 10/2010

(101) L-Italja tiġġustifika l-intervent finanzjarju bbażat fuq il-Liġi 10/2010 għall-perjodu 2010-2013 bl-iżvilupp tat-trasport bl-ajru bejn Sardinja u destinazzjonijiet domestiċi u Ewropej bil-għan li jiżdiedu flussi turistiċi, b'mod partikolari barra mill-istaġun tas-sajf, li huwa ta' importanza kbira għall-ekonomija ta' Sardinja.

(102) Il-liġi tassenja lill-operaturi tal-ajruporti responsabbiltà speċifika għas-sodisfazzjon tal-objettiv tagħha u t-tfassil tal-kundizzjonijiet u tal-kriterji tagħha. B'mod partikolari, l-operaturi tal-ajruport għandhom jelaboraw “pjanijiet ta' attivitajiet” soġġetti għal approvazzjoni mir-Reġjun, li jispeċifikaw l-azzjonijiet li għandhom jitwettqu li jiffavorixxu n-nuqqas ta' staġjonalità u jżidu t-trasport bl-ajru. Dawn il-“pjanijiet ta' attivitajiet” jinkludu pjan ta' negozju finanzjarju, li jippreżenta r-riżultati mistennija u r-riżorsi finanzjarji meħtieġa sabiex jintlaħaq l-objettiv.

(103) Il-pjanijiet ta' attivitajiet għandhom jirrispettaw il-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) ir-rotot koperti mill-pjan għandhom ikunu differenti minn dawk diġà koperti minn kumpens tas-servizz pubbliku, (b) għandha tiġi prevista promozzjoni adegwata tal-gżira fil-każ ta' rotot ġodda jew żieda fil-perjodu operattiv tat-titjiriet.

(104) Meta r-riżorsi finanzjarji meħtieġa jaqbżu l-baġit tar-Reġjun, il-fondi meħtieġa għandhom ikunu allokati skont il-kriterji ddefiniti fid-Deċiżjoni Nru 29/36 tad-29 ta' Lulju 2010 (56) ta' Sardinja (prijorità għal rotot internazzjonali, ċentri importanti servuti, nuqqas ta' staġjonalità, l-ogħla frekwenza ta' titjiriet…).

(105) Il-Liġi 10/2010 tipprevedi t-tliet kategoriji ta' attivitajiet li għandhom jiġu ffinanzjati mir-Reġjun, kif imsemmi fil-Premessi 44 et seq.

(106) L-attivitajiet varji ppreparati mill-operaturi tal-ajruport huma deskritti fid-dettall fil-pjanijiet ta' attivitajiet ta' kull ajruport u l-Italja tat lill-Kummissjoni tabelli li jiġbru fil-qosor l-attivitajiet imwettqa u l-finanzjament reġjonali rilevanti. L-Italja targumenta li l-attivitajiet kellhom impatt pożittiv għar-Reġjun, għaliex fil-perjodu inkwistjoni t-traffiku tal-ajru u l-flussi tal-passiġġieri relatati żdiedu.

(107) L-Italja tispeċifika li l-benefiċjarji ewlenin tal-finanzjament reġjonali skont il-Liġi 10/2010 huma l-linji tal-ajru: tabilħaqq, il-Liġi 10/2010 tipprevedi l-finanzjament, fl-ajruporti ta' Sardinja kollha, ta' kumpaniji tal-ajru li jixtiequ jiftħu jew iżidu rotot ġodda u tipprevedi n-nuqqas ta' staġjonalità ta' rotot eżistenti fil-perjodu 2010-2013.

4.2. AVVANZI FINANZJARJI

(108) Il-liġi reġjonali tat-30 ta' Ġunju 2011, Nru 12 (57) tistipula li l-avvanzi finanzjarji previsti fil-Liġi 10/2010 għandhom jagħtu imgħax. Għal dan l-iskop, fit-9 ta' Awwissu 2011 (58), ir-Reġjun inkariga lil SFIRS biex joħloq u jimmaniġja l-fond reġjonali sabiex jiġġestixxi dawn l-avvanzi finanzjarji.

(109) L-Italja targumenta li dawn l-avvanzi huma self ipprovdut b'kundizzjonijiet tas-suq: skont ir-regoli li jirregolaw il-fond, self finanzjarju jagħti rata ta' mgħax ta' Euribor 6M flimkien ma' firxa ta' 2 % għall-2010 u firxa ta' 1,50 % għall-2011 u l-2012. Barra minn hekk, l-operaturi tal-ajruport għandhom iħallsu tariffa ta' mmaniġġjar ta' 1 % tal-avvanz finanzjarju għall-2010 u 0,5 % għall-2011. L-Italja hija tal-opinjoni li l-kundizzjonijiet tas-suq tal-avvanzi finanzjarji għandhom jiġu vvalutati bl-użu ta' Indikatur Sintetiku tal-Ispejjeż (ISC) (59), li jieħu inkonsiderazzjoni l-ispejjeż kollha relatati mas-self li għandhom jitħallsu mill-ajruport. L-Italja pprovdiet lill-Kummissjoni b'tabella li tistabbilixxi d-dettalji kollha tal-ISC għal kull avvanz finanzjarju mogħti. L-ISC marbut mal-avvanz finanzjarju għal SOGAER huwa ogħla mill-oħrajn u anke ogħla mill-kundizzjonijiet tas-suq, għaliex l-avvanz finanzjarju ngħata f'Settembru 2012 u l-kalkolu tal-ISC sar għas-sena 2012 kollha.

(110) L-Italja pprovdiet l-informazzjoni stabbilita fit-Table 10 fir-rigward tal-avvanzi finanzjarji mogħtija lit-tliet operaturi tal-ajruport għall-2010 u l-2011 u tikkonkludi li l-avvanzi finanzjarji ngħataw fuq kundizzjonijiet finanzjarji li kienu f'konformità mal-kundizzjonijiet ta' operazzjonijiet simili fis-suq. L-Italja tispeċifika li għall-2010 u l-2011 is-self kien maħsub sabiex jikkumpensa lill-operaturi tal-ajruport għall-ammonti li diġà kienu ttrasferixxew lill-linji tal-ajru għall-prestazzjoni tal-attivitajiet 1 u 2. Tabella 10 Avvanzi finanzjarji mogħtija lit-tliet operaturi tal-ajruport għall-2010 u l-2011 Anticipazioni annualità 2010 Società di gestione sede Importo erogato Data di erogazione Interessi addebitati sino al 2012 Commissioni addebitate Costo complessivo ISC al 2012 SOGEAAL SPA Alghero (…) 01/07/2011 (…) (…) (…) (…) SOGAER SPA Cagliari (…) 25/09/2012 (…) (…) (…) (…) GEASAR SPA Olbia (…) 27/09/2011 (…) (…) (…) (…) Anticipazioni annualità 2011 Società di gestione sede Importo erogato Data di erogazione Interessi addebitati sino al 2012 Commissioni addebitate Costo complessivo ISC al 2012 SOGEAAL SPA Alghero (…) 02/01/2012 (…) (…) (…) (…) SOGAER SPA Cagliari (…) 05/07/2012 (…) (…) (…) (…) GEASAR SPA Olbia (…) 20/07/2012 (…) (…) (…) (…)

4.3. INFORMAZZJONI OĦRA

(111) L-Italja tirrimarka li d-Digriet Reġjonali Nru 122/347 tas-17 ta' Mejju 2010 (60) huwa l-istrument amministrattiv li jippermetti li l-fondi allokati mil-Liġi 10/2010 jiġu rreġistrati effettivament fil-baġit reġjonali.

(112) L-Italja tispeċifika li, għalkemm il-Liġi 10/2010 tirreferi għall-ajruporti ta' Sardinja kollha, l-operaturi tal-ajruport li kienu interessati li jibbenefikaw mill-attivitajiet huma l-operaturi ta' Alghero, Olbia u Cagliari. Fit-22 ta' Settembru 2010, l-operatur tal-ajruport ta' Oristano ppreżenta pjan ta' attivitajiet, u finanzjament ta' EUR 300 000 għall-2010 kien approvat mir-Reġjun. Madankollu, l-operatur tal-ajruport ta' Oristano tneħħa f'Mejju 2011 u l-ajruport issa huwa magħluq.

(113) L-Italja pprovdiet lill-Kummissjoni b'tabelli li jiġbru fil-qosor l-attivitajiet imwettqa u l-finanzjament reġjonali rilevanti kif ukoll il-kuntratti konklużi bejn SFIRS u l-operaturi tal-ajruport.

(114) L-Italja tissottometti (61) li kien meħtieġ intervent mill-Istat, għaliex l-ajruporti ma kinux ikunu kapaċi jkopru l-ispejjeż imġarrba għall-finanzjament tal-attivitajiet skont il-Liġi 10/2010. It-tliet operaturi tal-ajruport ma kinux ikunu kapaċi jimplimentaw u jiffinanzjaw l-attivitajiet previsti mil-Liġi 10/2010, kemm permezz tar-riżorsi tagħhom stess, kif ukoll permezz ta' finanzjament mill-bank. (a) Ajruport ta' Cagliari: il-prestazzjoni ekonomika tal-kumpanija kienet negattiva matul il-perjodu 2007-2009 u, minkejja li EBITDA (62) kien pożittiv, l-attività ta' negozju ma rkupratx l-ispejjeż ta' deprezzament, li jwasslu għal EBIT (63) negattiv. F'dak iż-żmien, il-kumpanija kienet ikkaratterizzata minn żbilanċ ekonomiku u finanzjarju kostanti, li pperikola l-affidabbiltà kreditizja tagħha. Fl-2008, kien hemm bżonn ta' żieda kapitali ta' EUR 4,4 miljun sabiex jitkopra t-telf akkumulat. Minħabba din is-sitwazzjoni finanzjarja diffiċli, l-operatur tal-ajruport ma kienx kapaċi jkopri l-ispejjeż imġarrba għall-implimentazzjoni tal-attivitajiet skont il-Liġi 10/2010 bir-riżorsi tiegħu. Lanqas ma kien kapaċi jikkuntratta aktar finanzjament estern minn istituzzjonijiet finanzjarji, li ma kienx ikun kapaċi jirrimborża minħabba ġenerazzjoni insuffiċjenti ta' flussi ta' flus finanzjarji. Matul il-perjodu 2010-2013, il-marġni operattiv tal-operatur tal-ajruport naqas ftit, b'40 % fir-rigward tal-EBIT u fir-rapport finanzjarju annwali tal-2013 jidhru n-nuqqas ta' kapital tal-kumpanija u sitwazzjoni finanzjarja li tista' ssir kritika jekk il-finanzjament antiċipat mir-Reġjun għall-2014 ma jitħallasx (64). (b) Ajruport ta' Alghero: il-perjodu 2007-2009 wera diffikultajiet ekonomiċi u finanzjarji serji b'riżultat nett negattiv ogħla mill-ekwità tal-azzjonisti, u għalhekk fl-2009 seħħet ir-rikapitalizzazzjoni tal-kumpanija. Is-sistema ta' avvanzi finanzjarji ġestita mir-Reġjun kienet immirata primarjament lejn SOGEAAL, sabiex jiġu implimentati l-attivitajiet previsti mil-Liġi 10/2010 mingħajr ma jkun impost l-ebda piż ieħor fuq il-kumpanija. L-EBITDA tal-ajruport kien pożittiv biss fl-2007 u l-EBIT tiegħu kien negattiv matul il-perjodu kollu, u mar għall-agħar għal livell ta' EUR – 11,3-il miljuni fl-2009. L-ekwità baqgħet tonqos kontinwament matul il-perjodu kkonċernat, u laħqet ammont negattiv ta' EUR – 4,8 miljuni fl-2009. Il-kumpanija għalhekk ma kinitx kapaċi tiffinanzja l-attivitajiet inkwistjoni bir-riżorsi tagħha stess, u lanqas b'aktar użu ta' finanzjament ta' bank estern minħabba n-nuqqas ta' kapaċità tagħha li tirrimborża d-dejn potenzjali. Il-perjodu 2010-2013 ra marġni operattiv negattiv kostanti fir-rigward tal-EBIT, li nbidel minn EUR – 3,6 miljun fl-2010 għal EUR – 1,5 miljun fl-2013. L-istruttura kapitali ddeterjorat matul il-perjodu, hekk kif l-ekwità naqset b'aktar min-nofs biex laħqet livell ta' EUR 2,4 miljun fl-2013 għall-assi totali ta' EUR 41,9 miljun (65). (c) Ajruport ta' Olbia: matul il-perjodu 2007-2009 l-operatur tal-ajruport irreġistra tnaqqis ekonomiku sinifikanti primarjament marbut mat-tnaqqis fin-numru ta' passiġġieri. L-EBITDA naqas bi 22,8 % u l-EBIT b'41,3 % matul il-perjodu. Minkejja r-riżultati netti pożittivi, il-kumpanija ma ġġeneratx flussi ta' flus netti pożittivi minħabba żieda fil-kapital operatorju u programm ta' investiment sostanzjali fil-perjodu 2007-2009 (EUR 13,2 miljuni). Il-pożizzjoni tad-dejn globali naqset b'EUR 2 miljun matul il-perjodu u aktar dejn fuq l-istituzzjonijiet finanzjarji kien ferm improbabbli, għaliex seta' jipperikola l-bilanċ finanzjarju tal-kumpanija (66). Barra minn hekk, is-sitwazzjoni finanzjarja tal-operatur tal-ajruport fissret li ma kienx kapaċi jiffinanzja l-attivitajiet bir-riżorsi tiegħu stess, għaliex il-ġenerazzjoni ta' flussi ta' flus finanzjarji ma kinux biżżejjed sabiex ikopru l-investimenti fil-kapital operatorju u fl-assi fissi. Għażla terza setgħet kienet żieda fil-kapital mingħand l-azzjonisti, sabiex tkun iggarantita l-likwidità meħtieġa għall-finanzjament tat-tliet attivitajiet previsti mil-Liġi 10/2010. Sabiex ikun ivvalutat jekk din kinitx tkun għażla tajba, l-investiment meħtieġ ġie vvalutat mill-perspettiva ta' investitur tal-ekonomija tas-suq. L-analiżi mwettqa minn GEASAR (67), abbażi ta' metodoloġija standard għall-valutazzjoni tal-profittabbiltà ta' investiment, turi li l-Valur Preżenti Nett (VPN) u r-Rata ta' Redditu Interna (IRR) ikkalkolati fuq il-ftehimiet konklużi bejn l-operatur tal-ajruport u l-kumpaniji tal-ajru kienu negattivi, u dan jeskludi kull imgħax f'żieda potenzjali ta' kapital mill-azzjonisti. Il-perjodu 2010-2013 ra staġnar relattiv fir-rigward tal-EBITDA fil-livell ta' EUR 5,9 miljuni. Għalkemm il-marġni tal-EBIT u r-riżultat nett tjiebu ftit matul il-perjodu, il-kumpanija xorta kellha diffikultà fil-ġenerazzjoni ta' flussi ta' flus netti pożittivi minħabba żidiet fil-kapital operatorju u l-investimenti (68).

5. KUMMENTI MINGĦAND IL-PARTIJIET INTERESSATI

5.1. KUMMENTI MINN RYANAIR

5.1.1. KUMMENTI DWAR ID-DEĊIŻJONI TAL-FTUĦ

5.1.1.1. Kunsiderazzjonijiet ġenerali

(115) Ryanair tenfasizza li ttir biss lejn Alghero u Cagliari u mhux lejn ajruporti ta' Sardinja oħrajn. Il-kumpanija tisħaq li d-dritt tagħha li tissottometti kummenti huwa mxekkel mill-assenza ta' deskrizzjoni dettaljata raġonevoli tal-allegata għajnuna lil Ryanair, partikolarment fir-rigward tal-ajruport ta' Cagliari. AMS u Ryanair għalhekk mhumiex kapaċi jissottomettu kummenti li jindirizzaw bis-sħiħ l-arranġamenti bejn Ryanair, AMS u l-ajruport ta' Cagliari.

(116) Ryanair qabbdet ditta ta' konsulenza sabiex din tipprepara analiżi ta' referenza bil-MEIP (69), li turi li l-ispejjeż imħallsa minn Ryanair fl-ajruport ta' Cagliari huma konformi jew jaqbżu lil dawk imħallsa minn Ryanair f'ajruporti privati jew pubbliċi-privati kumparabbli, u għalhekk tikkonforma mal-MEIP.

(117) Ryanair targumenta li ma kinitx konxja bl-eżistenza tal-Liġi Reġjonali 10/2010 ta' Sardinja meta daħlet fi ftehimiet ma' Cagliari u Alghero. Ryanair targumenta li AMS innegozjat mal-operaturi tal-ajruport fuq bażi kummerċjali, b'referenza għat-termini applikabbli f'ajruporti kumparabbli fl-Ewropa (fil-każ ta' Ryanair) u filwaqt li tqieset l-iskeda tat-tariffi ta' AMS rilevanti applikabbli dak iż-żmien (fil-każ ta' AMS).

(118) Ryanair targumenta li l-ajruporti ta' Sardinja kienu l-benefiċjarji diretti tal-għajnuna allegata, filwaqt li l-linji tal-ajru kienu l-benefiċjarji indiretti. Ryanair tinnota li l-Kummissjoni assumiet li l-għajnuna ġiet ipprovduta lill-ajruporti permezz ta' formula, madankollu l-komponenti ta' dik il-formula biss huma pprovduti fid-Deċiżjoni tal-Ftuħ, mhux il-formula nnifisha. Dan in-nuqqas ta' informazzjoni jċaħħad lil Ryanair mid-dritt tagħha li tagħmel kummenti f'dan ir-rigward.

(119) Barra minn hekk, anke jekk l-ajruporti rċevew l-għajnuna, il-Kummissjoni ma tistax sempliċiment tikkonkludi li din ingħaddiet lil-linji tal-ajru, mingħajr l-ebda evidenza speċifika li tappoġġja din is-suppożizzjoni. Ryanair tispeċifika li l-Kummissjoni ma identifkat l-ebda element fil-kuntratti bejn l-Ajruport ta' Cagliari u Ryanair/AMS li jista' jikkonsisti f'għajnuna mill-Istat.

(120) Fl-aħħar nett, Ryanair tikkontesta l-użu tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2005 fid-Deċiżjoni tal-Ftuħ sabiex tiddetermina jekk l-għajnuna ngħatatx lill-ajruport. Fil-fatt, il-Linji Gwida tal-2005 ma jipprovdux qafas ta' referenza affidabbli għall-valutazzjoni ta' għajnuna mill-Istat allegata lil ajruporti u linji tal-ajru bi prezz baxx.

5.1.1.2. Il-ftehimiet ta' Ryanair mal-ajruporti

(121) Fir-rigward tal-ftehimiet mal-ajruporti, Ryanair tenfasizza l-fatt li hi tinnegozja mal-ajruport fuq bażi ġenwinament kummerċjali, u dan jispjega għalfejn ir-riżultat ta' dawn in-negozjati jvarja minn ajruport għall-ieħor. Fil-valutazzjoni tal-ftehimiet ta' Ryanair mal-ajruporti, Ryanair tirrimarka li l-Kummissjoni għandha: (a) tikkunsidra l-fatturi rilevanti kollha billi tivvaluta l-ftehimiet mal-ajruporti, filwaqt li tikkunsidra l-implikazzjoni ta' dħul mhux ajrunawtiku u tal-esternalitajiet tan-netwerk; (b) toqgħod fuq ajruporti ta' referenza; (c) tikkunsidra l-pożizzjoni tas-suq ta' ajruporti reġjonali fl-Ewropa li jibqgħu aktar esposti għal kompetizzjoni b'saħħitha minn ajruporti fil-qrib, filwaqt li bilkemm jkunu konċepiti u mmaniġġjati fuq bażi kummerċjali; (d) tikkunsidra l-ippjanar fit-tul tal-ajruporti: ajruporti reġjonali ma jirrispondux għall-applikazzjoni ta' pjan ta' negozju standard ta' ħames snin; (e) tapplika l-approċċ tal-fond uniku, bil-kunsiderazzjoni ta' dħul tal-ajruport iġġenerat kemm minn attivitajiet ajrunawtiċi u mhux; (f) tintegra l-esternalitajiet tan-netwerk: għadd akbar ta' utenti ta' ajruport jagħmluh aktar ta' valur għal utenti potenzjali oħrajn u għalhekk iżid il-valur ġenerali tiegħu; (g) tikkunsidra li l-ftehimiet ta' Ryanair mal-ajruporti mhumiex konklużi fuq bażi esklussiva: normalment l-ajruporti taħt investigazzjoni jkollhom kapaċità żejda abbundanti sabiex jakkomodaw linji tal-ajru oħrajn.

(122) Fil-valutazzjoni tat-tariffi mħallsa minn Ryanair lil ajruporti għall-varji servizzi li tirċievi, il-ħtiġijiet imnaqqsa b'mod sinifikanti ta' Ryanair meta mqabbla ma' linji tal-ajru oħrajn, minħabba l-mudell ta' negozju tagħha, għandhom jiġu kkunsidrati, kif ukoll id-dħul mhux ajrunawtiku sostanzjali ġġenerat mill-ajruporti bis-saħħa ta' Ryanair.

5.1.1.3. Ftehimiet ta' kummerċjalizzazzjoni

(123) Ryanair ittenni li l-ftehimiet ta' kummerċjalizzazzjoni ta' AMS mal-ajruporti huma nnegozjati u konklużi b'mod separat mill-ftehimiet ta' Ryanair ma' dawn l-istess ajruporti. B'mod partikolari, Ryanair u AMS jispeċifikaw li ma hemm l-ebda vantaġġ għal AMS minħabba li AMS tikkonkludi ftehimiet ta' kummerċjalizzazzjoni ma' ajruporti pubbliċi u privati. Partijiet pubbliċi u privati għalhekk jikkompetu għall-ispazju limitat disponibbli għar-reklamar fuq Ryanair.com. Għalhekk, AMS ma tibbenefika minn l-ebda vantaġġ għall-iskop tal-liġi dwar l-għajnuna mill-Istat, peress li l-MEIP jiġi rrispettat matul il-konklużjoni ta' dawn il-ftehimiet.

(124) Barra minn hekk, Ryanair targumenta li l-Kummissjoni naqset milli tippreżenta kwalunkwe bażi legali jew fattwali inkwistjoni sabiex tistħarreġ ir-raġunament kummerċjali tad-deċiżjoni tal-operaturi tal-ajruport ta' Alghero u Cagliari li jirreklamaw fuq Ryanair.com, f'ċirkostanzi fejn AMS toffri s-servizzi tagħha bi prezz tas-suq. B'riżultat ta' dan, AMS mhux qiegħda f'pożizzjoni li teżerċita d-dritt tagħha għal difiża.

(125) Ryanair ippreżentat ukoll żewġ studji oħrajn dwar it-tendenza li qed tinbidel tad-dħul tal-ajruporti. Matul is-snin, l-ajruporti żiedu b'mod sinifikanti d-dħul tagħhom minn servizzi mhux ajrunawtiċi. Skont Ryanair, ir-reklamar fuq is-sit web ta' Ryanair iżid il-proporzjon ta' passiġġieri li jaslu, u għalhekk, id-dħul mhux ajrunawtiku.

(126) Ryanair tgħid li kummerċjalizzazzjoni u reklamar fuq is-siti web tal-linji tal-ajru kollha saret prattika komuni; dan huwa partikolarment il-każ ta' kumpaniji tal-ajruport, li bdew jippromwovu l-marka kummerċjali tagħhom fuq l-Internet speċjalment permezz tas-sit web tal-linji tal-ajru.

(127) Ryanair tispeċifika li AMS ma tiddiskriminax bejn ajruporti, awtoritajiet pubbliċi u klijenti li mhumiex ajruporti. Ajruporti privati jew ikkontrollati mill-privat u partijiet privati oħrajn ikkonkludew ftehimiet ma' AMS ibbażati fuq termini simili mhux diskriminatorji.

5.1.1.4. Kwistjonijiet ta' għajnuna mill-Istat

(128) Ryanair hija tal-opinjoni li ma hemmx imputabbiltà għall-Istat fil-miżuri involuti: approvazzjoni sempliċi mill-awtoritajiet ta' Sardinja tal-pjanijiet ta' attivitajiet tal-ajruport mhijiex biżżejjed għall-imputabbiltà ta' miżura tal-Istat.

(129) Ryanair tenfasizza li l-għażla tal-linji tal-ajru abbażi ta' offerti kummerċjali — ippreżentati lill-operaturi tal-ajruport wara l-pubblikazzjoni ta' avviżi fuq is-siti web tagħhom — tirrappreżenta fiha nfisha proċedura ta' sejħa għal offerti. Barra minn hekk, ma hemmx bżonn għal sejħa għall-offerti meta l-ftehim bejn ajruport u l-linja tal-ajru jissodisfa l-MEIP u ma hemmx SCEI/PSO applikabbli għal-linja tal-ajru, bħalma hu f'dan il-każ.

(130) Ryanair tqajjem dubji wkoll dwar il-kriterji ta' għażla kkontestati mill-Kummissjoni, ladarba kwalunkwe linja tal-ajru li xtaqet tidħol fi ftehim mal-Ajruport ta' Alghero jew Cagliari setgħet tagħmel dan.

(131) Ryanair tikkonkludi billi tafferma li s-sitwazzjoni f'Sardinja ġejja minn inadegwatezza tar-regoli li jirregolaw rotot b'obbligi tas-servizz pubbliku skont ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008 u l-applikazzjonijiet tagħhom mill-awtoritajiet Taljani. Minħabba f'hekk, l-ajruporti Taljani huma ffaċċjati bl-għażliet li ġejjin: (i) iservu rotot bl-obbligi ta' servizz pubbliku operati minn linji tal-ajru tradizzjonali, bl-użu ta' ajruplani żgħar u jwasslu numru żgħir ta' passiġġieri bl-ispejjeż ta' sussidji għoljin (li xorta ma jkunux biżżejjed sabiex jiżguraw prezzijiet tal-biljetti baxxi); jew (ii) jidħlu f'relazzjonijiet ta' negozju ma' trasportaturi bi prezz baxx, b'garanziji fuq volumi ta' passiġġieri, użu ta' ajruplani kbar, twassil ta' numru kbir ta' passiġġieri, mingħajr l-ebda sussidju u bi prezzijiet baxxi tal-biljetti. Iffaċċjat b'tali għażla, kwalunkwe investitur tal-ekonomija tas-suq kien jagħżel it-tieni għażla.

(132) Fid-dawl ta' dawn l-osservazzjonijiet, Ryanair tikkonkludi li la Ryanair u lanqas AMS ma kienu benefiċjarji ta' għajnuna mill-Istat u li l-ajruporti ta' Sardinja aġixxew f'konformità mal-MEIP.

5.1.2. VALUTAZZJONI EKONOMIKA TAL-MEIP FIR-RIGWARD TAL-AJRUPORT INTERNAZZJONALI TA' CAGLIARI (70)

(133) Ryanair tat struzzjonijiet lil ditta ta' konsulenza sabiex tipprepara analiżi ta' referenza MEIP iddettaljata, li turi li l-ispejjeż imħallsa minn Ryanair fl-ajruport ta' Cagliari huma f'konformità ma' jew jaqbżu dawk imħallsa minn Ryanair f'ajruporti privati jew pubbliċi-privati komparabbli, li għalhekk jikkonformaw mal-MEIP. Id-ditta ta' konsulenza li qed taġixxi f'isem Ryanair bagħtet il-verżjoni kompletament kunfidenzjali ta' dak ir-rapport direttament lill-Kummissjoni.

(134) L-analiżi turi li l-livell ġenerali ta' spejjeż imħallsin minn Ryanair fl-ajruport ta' Cagliari huwa, bħala medja, ogħla mil-livell kumparabbli ta' spejjeż imħallsin mil-linja tal-ajru matul l-istess perjodu fl-ajruporti ta' referenza. Speċifikament, l-ispejjeż medji mħallsin minn Ryanair fl-Ajruport ta' Cagliari huma minn 2,3 sa 2,4 aktar għoljin minn dawk imħallsin minn Ryanair fl-ajruporti ta' referenza, kemm fuq bażi ta' kull passiġġier kif ukoll ta' kull rotazzjoni, matul il-perjodu bejn l-2006/07 u l-2012/13.

(135) L-istudju kkonkluda li l-ftehimiet varji kkunsidrati fil-proċedura kienu kompatibbli ma' livell ta' ħlasijiet li setgħu kienu offruti lil Ryanair minn investitur tal-ekonomija tas-suq li għandu ajruport f'ċirkostanzi simili.

5.1.3. L-IDENTIFIKAZZJONI TAL-VALUR REFERENZJARJU TAS-SUQ FL-ANALIŻI TA' REFERENZA GĦAT-TESTIJIET TAL-MEIP (71)

(136) Id-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair temmen li l-approċċ tal-Kummissjoni li taċċetta biss ajruporti ta' referenza fl-istess żona ta' kummerċ bħal tal-ajruport taħt investigazzjoni huwa żbaljat.

(137) Din issostni li l-prezzijiet ta' referenza tas-suq li jinkisbu mill-ajruporti ta' referenza mhumiex ikkundizzjonati mill-għajnuna mill-Istat mogħtija lill-ajruporti tal-madwar. Għalhekk, huwa possibbli li l-valur referenzjarju tas-suq jiġi stmat b'mod affidabbli waqt it-testijiet tal-MEIP, għaliex: (a) l-analiżijiet ta' referenza jintużaw b'mod wiesa' għat-testijiet tal-MEIP barra mill-qasam tal-għajnuna mill-Istat; (b) il-kumpaniji jaffettwaw id-deċiżjonijiet tal-ipprezzar ta' xulxin biss jekk il-prodotti tagħhom ikunu sostituti jew kumplimentari; (c) l-ajruporti fl-istess żona ta' kummerċ mhux bilfors jikkompetu ma' xulxin u l-ajruporti ta' referenza użati fir-rapporti sottomessi jiffaċċjaw kompetizzjoni limitata mill-ajruporti tal-Istat fiż-żona ta' kummerċ tagħhom (< 1/3 tal-ajruporti kummerċjali fiż-żona ta' kummerċ tal-ajruporti ta' referenza huma kompletament proprjetà tal-Istat u l-ebda wieħed mill-ajruporti fl-istess żona ta' kummerċ li jaqgħu fiha l-ajruporti ta' referenza ma kien soġġett għal tħassib kontinwu dwar l-għajnuna mill-Istat (minn April 2013); (d) anke meta l-ajruporti ta' referenza jiffaċċjaw il-kompetizzjoni minn ajruporti tal-Istat fl-istess żona ta' kummerċ, ikun hemm lok li wieħed jemmen li l-imġiba tagħhom tkun konformi mal-MEIP (pereżempju, jekk is-settur privat ikollu sehem ta' sjieda kbira jew jekk l-ajruport ikun immexxi mill-privat). (e) l-ajruporti li jirrispettaw l-investitur li jopera f'ekonomija tas-suq ma jiffissawx il-prezzijiet tagħhom f'livell li jkun taħt il-kost inkrementali.

5.1.4. IL-PRINĊIPJI LI FUQHOM TINBENA L-ANALIŻI TAL-PROFITTABILITÀ FIT-TESTIJIET TAL-MEIP (72)

(138) Id-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair targumenta li l-analiżi tal-profittabbiltà tagħha sottomessa lill-Kummissjoni ssegwi l-prinċipji li għandhom jiġu adottati minn investitur razzjonali fis-settur privat u tirrifletti l-approċċ li jirriżulta mill-preċedenti tal-Kummissjoni. Fil-fatt, il-Valur Terminali jista' jiġi aġġustat abbażi ta' suppożizzjoni konservattiva rigward il-probabbiltà dwar jekk il-ftehim ma' Ryanair hux se jiġi mġedded jew hux se jiġu miftiehma kundizzjonijiet simili ma' linji tal-ajru oħrajn. Il-profittabbiltà inkrimentali ta' ftehimiet ta' Ryanair ma' ajruporti għandha tiġi vvalutata abbażi ta' stimi tal-miżuri tal-VPN jew tal-IRR.

5.1.5. IL-BINI TA' MARKA KUMMERĊJALI: GĦALIEX U KIF KUMPANIJI ŻGĦAR GĦANDHOM JINVESTU FIL-KUMMERĊJALIZZAZZJONI (73)

(139) L-għan tal-istudju huwa li tiġi stabbilita l-loġika kummerċjali wara d-deċiżjonijiet tal-ajruporti reġjonali li jixtru reklamar fuq Ryanair.com mingħand AMS.

(140) Ladarba hemm numru kbir ta' ajruporti magħrufin u użati regolarment, kompetituri aktar dgħajfin iridu jegħlbu l-imġiba ta' xiri statiku tal-konsumaturi billi jsibu mod li bih jikkomunikaw konsistentement il-messaġġ tal-kumpanija tagħhom lil udjenza usa'. Madankollu, il-forom tradizzjonali ta' komunikazzjoni kummerċjali jirrikjedu nfiq li jisboq ir-riżorsi tagħhom.

(141) Minflok, ir-reklamar permezz ta' AMS: (i) joffri opportunità li tintlaħaq udjenza sinifikanti, li tikkonsisti minn konsumaturi li diġà qed jikkunsidraw xiri ta' vjaġġ; (ii) jinvolvi spejjeż relattivament baxxi (skeda tat-tariffi b'rati kummerċjali għal komunikazzjoni onlajn); (iii) jippermetti komunikazzjoni matul il-fażi tax-xiri; (iv) jagħmel possibbli r-reklamar kreattiv.

5.1.6. IS-SOTTOMISSJONI TA' RYANAIR TAL-20 TA' DIĊEMBRU 2013

(142) Ryanair issottomettiet kummenti fl-20 ta' Diċembru 2013, fir-rigward tal-ħlasijiet lil AMS, is-sussidjarja ta' reklamar fuq l-Internet kollha kemm hi ta' Ryanair.

(143) Ryanair ma taqbilx mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni li l-ħlasijiet lil AMS jirrappreżentaw spejjeż għall-ajruport, peress li dan l-approċċ jinjora l-valur tas-servizzi li AMS tagħti lill-ajruport. Ryanair hija konvinta wkoll li, għall-finijiet tal-analiżi abbażi tal-prinċipju ta' operatur f'ekonomija tas-suq, ix-xiri ta' servizzi ta' kummerċjalizzazzjoni siewja bil-prezzijiet tas-suq għandu jiġi kkunsidrat b'mod separat minn ftehim kuntrattwali simili bejn l-ajruport u l-linja tal-ajru.

(144) B'appoġġ għal dan, Ryanair tissottometti analiżi minn ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isimha li tagħmel eżerċizzju ta' tqabbil tal-prezzijiet imħallsa minn AMS mal-prezzijiet ta' servizzi komparabbli offruti minn siti web tal-ivvjaġġar oħrajn. L-analiżi tikkonkludi li l-prezzijiet użati minn AMS kienu kemm inqas mill-medja kif ukoll fil-medda medjana tal-prezzijiet mitluba mis-siti web ta' referenza.

(145) Skont Ryanair, dan juri li l-prezzijiet ta' AMS huma f'konformità mal-prezzijiet tas-suq. Id-deċiżjoni minn ajruport pubbliku li jixtri servizzi ta' AMS hija għalhekk f'konformità mat-test tal-operatur f'ekonomija tas-suq.

(146) Ryanair titlob lill-Kummissjoni sabiex tivvaluta mill-ġdid l-approċċ tagħha adottat għall-analiżi tal-kuntratti ta' AMS. Ryanair hija tal-fehma li l-ftehimiet ma' AMS għandhom jiġu kkunsidrati b'mod separat mill-ftehimiet ta' Ryanair fuq servizzi tal-ajruport u għandhom għaldaqstant ikunu soġġetti għal test tal-operatur f'ekonomija tas-suq separat. Jekk il-Kummissjoni tinsisti li f'test konġunt tal-operatur f'ekonomija tas-suq jiġu inklużi l-ftehimiet ta' AMS u l-ftehimiet ta' Ryanair fuq is-servizzi tal-ajruport, il-valur tas-servizzi ta' AMS lill-ajruport għallinqas ma għandux jiġi injorat.

(147) Ir-rapport tad-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair tal-20 ta' Diċembru 2013 dwar il-prezzijiet ta' AMS jirreferi għall-konklużjonijiet li ntlaħqu f'rapporti sottomessi preċedentament mill-konsulenti kummerċjali Mindshare (2004) u Zenobie Conseil (2011), kif ukoll fir-rapport tal-Professur McLoughlin (2012), li jispjega l-importanza tar-reklamar għal kumpaniji żgħar. Dawn ir-rapporti jikkonfermaw li Ryanair għandha marka kummerċjali pan-Ewropea b'saħħitha, li hija kapaċi tapplika prezz ogħla għas-servizzi ta' reklamar tagħha.

(148) Fl-analiżi, ir-rati ta' AMS kienu mqabbla mal-prezzijiet ta' reklamar applikati minn kampjun ta' siti web ta' referenza għall-perjodu 2004-2005, meta l-iskeda tat-tariffi ta' AMS kienet introdotta għall-ewwel darba, u s-sena 2013. Ir-riżultati juru li ryanair.com għandha aktar mid-doppju ta' viżitaturi fix-xahar mis-sit web tal-ivvjaġġar l-aktar popolari li jmiss, u li l-viżitaturi x'aktarx li jagħmlu tranżazzjonijiet ta' kummerċ elettroniku minn oħrajn. Dawn il-funzjonijiet uniċi, flimkien ma' livell għoli ta' popolarità tal-marka kummerċjali jippermettu sabiex Ryanair titlob prezz ogħla.

(149) B'konklużjoni, għaż-żewġ perjodi u għas-setturi kollha, ir-rati ta' AMS instab li huma aktar baxxi jew fil-medda ta' prezzijiet mitluba mis-siti web fil-gruppi ta' referenza.

(150) B'appoġġ għal dan, Ryanair issottomettiet dejta dwar traffiku għall-paġna ewlenija tagħha tar-Renju Unit bejn Novembru 2012 u Novembru 2013, u fil-perjodu 2009-2012, kif ukoll dejta dwar servizzi ta' AMS mixtrija minn għadd ta' ajruporti u ftehimiet ta' AMS ma' dawn l-ajruporti.

(151) L-Anness B.4 għas-sottomissjoni ta' Ryanair tal-20 ta' Diċembru 2013 jikkonsisti fil-Kuntratt ta' AMS tas-27 ta' Marzu 2009. B'mod partikolari, il-kuntratt jgħid li “Servizzi ta' Kummerċjalizzazzjoni tal-Ajruport se jipprovdu pakkett ta' servizzi ta' kummerċjalizzazzjoni għall-perjodu mid-29 ta' Marzu 2009 sat-28 ta' Marzu 2010 għall-valur ta' EUR 1 600 000,00. Għall-perjodu mid-29 ta' Marzu 2010 sat-28 ta' Marzu 2014, il-valur tas-servizzi tal-Internet se jammonta għal EUR 2 000 000,00 fis-sena u se jkun ibbażat fuq l-Iskeda tat-Tariffi attwali għas-Servizzi ta' Kummerċjalizzazzjoni tal-Ajruport. […]”

5.1.7. IS-SOTTOMISSJONI TA' RYANAIR TAS-17 TA' JANNAR 2014

(152) Ryanair issottomettiet rapport imħejji minn ditta ta' konsulenza dwar il-prinċipji li tqis li għandhom japplikaw għat-test ta' profittabbiltà għal operatur f'ekonomija tas-suq, li jkopri kemm il-ftehimiet tas-servizzi tal-ajru konklużi bejn Ryanair u l-ajruporti kif ukoll il-ftehimiet ta' kummerċjalizzazzjoni konklużi bejn AMS u dawk l-ajruporti. Ryanair tenfasizza li dan huwa mingħajr ħsara għall-pożizzjoni tagħha li l-ftehimiet ta' AMS u l-ftehimiet tas-servizzi tal-ajru għandhom ikunu soġġetti għal testijiet separati tal-operatur f'ekonomija tas-suq.

(153) Ir-rapport jindika li d-dħul iġġenerat minn AMS għandu jkun inkluż fid-dħul f'analiżi konġunta tal-profittabbiltà filwaqt li n-nefqa ta' AMS għandha tkun attribwita bħala spiża. Sabiex dan isir, ir-rapport jipproponi metodoloġija bbażata fuq il-flussi tal-flus li permezz tagħha l-infiq fuq AMS jiġi ttrattat bħala nefqa operazzjonali inkrementali.

(154) Ir-rapport isostni li l-attivitajiet ta' kummerċjalizzazzjoni jikkontribwixxu għall-ħolqien u għat-tisħiħ tal-valur tal-marka kummerċjali, li aktarx tkun tiġġenera n-negozju u l-profitti, kemm waqt il-ftehimiet ta' kummerċjalizzazzjoni kif ukoll wara li dawn jiskadu. Minħabba ftehim ma' Ryanair, linji tal-ajru oħrajn aktarx li se jiġu attratti aktar għall-ajruport, iżidu l-fluss ta' operaturi kummerċjali u d-dħul mhux ajrunawtiku tal-ajruport. Kieku l-Kummissjoni kellha tagħmel analiżi konġunta tal-profittabilità, dawn il-vantaġġi għandhom jittieħdu f'kunsiderazzjoni billi l-ispejjeż għal AMS jitqiesu bħala spejjeż operatorji inkrementali u l-profitti inkrementali għandhom jiġu kkalkulati bħala nett tal-pagamenti ta' AMS. Barra minn hekk, valur terminali jista' jkun inkluż fi profitti inkrementali previsti sabiex jinqabad il-valur iġġenerat wara li jiskadi t-terminu tiegħu.

(155) B'appoġġ ta' dan l-approċċ, ir-rapport jissottometti sommarju tar-riżultati ta' studji li juru kif ir-reklamar jista' jibni valur ta' marka kummerċjali u jtejjeb il-lealtà tal-klijenti. B'mod partikolari, ir-reklamar fuq ryanair.com iżid l-esponiment għal ajruport. Speċifikament, ajruporti reġjonali iżgħar li jippruvaw iżidu t-traffiku tagħhom jistgħu jtejbu l-valur tal-marka kummerċjali tagħhom billi jidħlu fi ftehimiet ta' reklamar ma' AMS.

(156) Fl-aħħar, huwa sostnut li l-approċċ ta' fluss tal-flus huwa f'konformità mal-għajnuna mill-Istat u deċiżjonijiet ta' Kompetizzjoni ta' għajnuna mhux mill-istat mill-Kummissjoni, b'mod partikolari l-każ ta' BayernLB, fejn il-Kummissjoni indikat li se tuża l-mudell ta' valutazzjoni ta' skont tad-dividendi sabiex tistma flussi tal-flus u mbagħad tassenja valur terminali bbażat fuq tkabbir previst tad-dividendi, u l-każ ta' kompressjoni tal-marġni marbut ma' Telefónica, fejn il-Kummissjoni inkorporat valur terminali fl-analiżi ta' fluss tal-flus bi skont tagħha.

5.1.8. IR-RAPPORT TA' OXERA TAL-31 TA' JANNAR 2014: KIF GĦANDHOM JIĠU TTRATTATI L-FTEHIMIET TA' AMS FI ĦDAN L-ANALIŻI TAL-PROFITTABBILTÀ BĦALA PARTI MIT-TEST TAL-OPERATUR F'EKONOMIJA TAS-SUQ? APPLIKAZZJONI PRATTIKA

(157) Fil-31 ta' Jannar 2014, Ryanair ikkomunikat dwar l-investigazzjonijiet tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni li hija attwalment involuta fihom. Abbażi ta' studji kkummissjonati lil ditta ta' konsulenza, Ryanair tiddiskuti l-prattikalitajiet tal-inkorporazzjoni ta' AMS fi ħdan (74) analiżi tal-profittabbiltà (75) konġunta ta' AMS-ASA u targumenta kif, fil-prinċipju, skont il-fehim tagħha tal-approċċ tal-Kummissjoni, ftehimiet ta' AMS jistgħu jkunu inkorporati fi ħdan analiżi tal-profittabbiltà konġunta ta' AMS-ASA.

(158) L-approċċ adottat jikkunsidra l-potenzjal għall-Ftehimiet tal-ASA u l-AMS li jsostnu l-profitti tal-ajruport lil hinn mit-tmiem skedat tal-ASAs.

(159) Ryanair targumenta li l-preżenza ta' Ryanair f'ajruport tista' tattira passiġġieri jew linji tal-ajru oħrajn sabiex jużaw l-ajruport. Ir-reklamar u promozzjoni, bħala riżultat tal-ftehimiet ta' AMS, jistgħu jwasslu għal traffiku akbar ta' passiġġieri ta' Ryanair jew mhux ta' Ryanair, wara l-iskadenza skedata tal-ASA ma' Ryanair. Barra minn hekk, dan jista' jżid ukoll id-dħul mhux ajrunawtiku tal-ajruport. Fl-opinjoni ta' Ryanair, dan huwa riżultat intuwittiv, ladarba kważi n-negozji kollha fl-ekonomija se jinvestu fil-kummerċjalizzazzjoni sabiex itejbu l-profittabbiltà permezz ta' differenzjazzjoni tal-prodott. Minħabba l-benefiċċji tipiċi tal-kummerċjalizzazzjoni, u l-effetti ta' netwerk assoċjati ma' tkabbir f'ajruporti, ikun għalhekk inkorrett li wieħed jassumi li l-uniku dħul inkrementali assoċjat mal-kummerċjalizzazzjoni ta' AMS se jkunu l-passiġġieri ta' Ryanair li jużaw l-ajruport matul l-eżistenza tal-ASA.

5.1.9. KUMMENTI MINN RYANAIR TAT-12 TA' SETTEMBRU 2014

(160) Ryanair tirrimarka li l-eżaminazzjoni tal-ftehim bejn ajruport u linja tal-ajru għandha tinvolvi analiżi tal-Operatur tal-Ekonomija tas-Suq, kif rikonoxxut mit-Taqsima 3.5 tal-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014.

(161) Barra minn hekk, Ryanair targumenta li l-“approċċ tal-kapaċità” għall-allokazzjoni ta' spejjeż ta' investiment huwa kemm legalment korrett skont it-test tal-profittabbiltà ex ante, kif ukoll korrett bħala kwistjoni ta' ekonomija. Fil-fatt, l-“approċċ normali attwali” jonqos milli jirrifletti l-fatt li l-analiżi tal-profittabbiltà tal-MEO trid titwettaq fuq bażi ex ante.

5.1.10. ALLOKAZZJONI TA' SPEJJEŻ TA' INVESTIMENT (76)

(162) Ir-rapport tad-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair jenfasizza l-paragrafu 64 tal-Linji Gwida l-ġodda dwar l-Avjazzjoni u jgħid li, fil-fatt, it-terminal jew faċilitajiet ġodda ipotetiċi mhumiex meħtieġa biss għal linja tal-ajru speċifika waħda iżda kumpaniji tal-ajru oħrajn ukoll jistgħu jibbenefikaw minnhom. Dan jirrimarka li mhuwiex ġust li jiġu attribwiti 100 % tal-ispejjeż għal kumpanija waħda anke jekk hija l-unika kumpanija li topera fl-ajruport, billi l-kalkolu tal-ispejjeż ibbażat fuq l-użu tal-kapaċità maħluq mill-investiment jista' jkun mod tajjeb.

(163) Ryanair tisħaq dwar id-differenza kruċjali fil-kejl tal-użu fir-rigward tal-kapaċità, aktar milli tas-sehem tat-traffiku. L-ajruport ta' Angouleme jissemma' bħala eżempju, fejn Ryanair irrappreżentat 95-97 % tat-traffiku, iżda 25-28 % biss tal-użu tal-kapaċità.

(164) Id-ditta ta' konsulenza tipprovdi lill-Kummissjoni b'għadd ta' eżempji, inkluż il-każ ta' Alghero (77). Fl-2004, infetaħ terminal tal-passiġġieri ġdid fl-Ajruport ta' Alghero li żied b'mod sinifikanti l-kapaċità tal-passiġġieri tal-ajruport minn madwar 0,8 miljun għal 2,5 miljuni. Din iż-żieda fil-kapaċità tat-terminal ġiet riflessa fil-pjanijiet ta' negozju ta' SOGEAAL permezz ta' rotazzjonijiet u tluq tal-passiġġieri miżjuda mill-2004 'il quddiem.

(165) Bħala konklużjoni, in-nota tgħid li l-mod xieraq għall-allokazzjoni tal-spejjeż ta' investiment huwa, b'rabta mas-sehem mistenni tal-kapaċità, irrappreżentat bi ftehim tal-linja tal-ajru partikolari.

5.1.11. EVALWAZZJONI TAL-IMPATT USA' TAL-FTEHIMIET TA' AMS FUQ IT-TRAFFIKU TA' AJRUPORT (78)

(166) Id-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair eżaminat il-profittabbiltà inkrementali mistennija tal-ftehimiet mill-perspettiva tal-ajruport, billi analizzat mhux biss l-ispejjeż tal-ħlasijiet ta' AMS, iżda anke l-benefiċċji, fir-rigward tal-attraenza akbar tal-ajruport, u l-potenzjal kemm għal livelli ogħla ta' traffiku tal-passiġġieri mhux ta' Ryanair kif ukoll livelli korrispondentement ogħla ta' dħul mhux mill-ajrunawtika.

(167) Sabiex jintwera l-impatt usa' tal-ftehimiet ta' AMS, l-Ajruport ta' Alghero ġie ttrattat bħala studju tal-każ mid-ditta ta' konsulenza. Ir-riżultati ta' din l-analiżi jikxfu impatt pożittiv fuq SOGEAAL bis-saħħa tal-ftehimiet kummerċjali ffirmati ma' AMS. B'mod partikolari l-ajruport ibbenefika minn (i) żieda possibbli fl-attrazzjoni għal linji tal-ajru oħrajn, (ii) tnaqqis limitat f'numru ta' passiġġieri minħabba l-kriżi finanzjarja u (iii) udjenza potenzjali ta' reklamar ta' AMS aktar minn 50 darba akbar meta mqabbla ma' ftehimiet simili ma' Alitalia.

(168) Fl-aħħar, ir-rapport jargumenta li, fl-assenza ta' kwalunkwe analiżi empirika tal-impatt ta' reklamar fuq ryanair.com, mhuwiex korrett li jkun konkluż li l-uniċi benefiċċji tar-reklamar fuq ryanair.com huma li jiżdiedu l-livelli ta' traffiku ta' Ryanair, u li l-benefiċċji tal-ftehimiet ta' AMS ma jippersistux lil hinn id-data ta' skadenza tal-ftehimiet.

5.1.12. IR-RWOL TA' ANALIŻI TA' REFERENZA FIL- (79) VALUTAZZJONIJIET (80) TAL-MEOP

(169) Ryanair targumenta li l-Kummissjoni ma wettqet l-ebda valutazzjoni tal-effiċjenza tal-ispejjeż tal-ajruporti meta wettqet l-analiżi tal-profittabbiltà. Għalhekk, hi tisħaq dwar il-fatt li Ryanair mhijiex f'pożizzjoni li tkun taf jekk il-ftehim hux mistenni li jkun profittabbli jew le għall-ajruport.

(170) L-analiżi mwettqa mid-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair tenfasizza l-importanza ta' analiżi ta' referenza sabiex isiru magħrufa l-ispejjeż veri ta' ajruport. Din tintroduċi ħafna eżempji ta' analiżi ta' referenza użati mill-Kummissjoni riċentament u tisħaq dwar il-fatt li l-Kummissjoni stess tgħid li analiżi ta' referenza għandha importanza kbira fil-valutazzjonijiet tal-MEOP.

(171) Bħala konklużjoni, Ryanair tissuġġerixxi l-użu ta' analiżi ta' referenza għall-anqas bħala kontroverifika tar-riżultati mill-analiżi ta' profittabbiltà.

5.1.13. VALUTAZZJONIJIET TAL-MEOP EKONOMIĊI: ANALIŻI TA' REFERENZA LI TINKLUDI AMS (81)

(172) L-istudju pprovdut minn Ryanair juri kif ir-riżultati tal-2012 u l-2013 fl-ajruporti ta' Lübeck u Cagliari ma jinbidlux wara l-inklużjoni ta' ħlasijiet ta' AMS fl-analiżi ta' referenza.

(173) Dan jikkonkludi li, matul il-perjodu li qed jiġi kkunsidrat (2007-2013), ħlasijiet netti mħallsa minn Ryanair fl-Ajruport ta' Cagliari kienu, bħala medja, ogħla mill-medja fl-ajruporti ta' referenza. Dan jimplika li operatur ekonomiku tas-suq aktarx kien joffri ftehimiet simili lil Ryanair. B'mod partikolari, hi targumenta li r-riżultat mhuwiex sensittiv għat-trattament ta' ħlasijiet ta' AMS, u huwa b'saħħtu għal varji kontrolli ta' sensittività.

5.1.14. VALUTAZZJONIJI EKONOMIKA TAL-MEOP: AJRUPORT TA' CAGLIARI, ANALIŻI TAL-PROFITTABBILTÀ (82)

(174) L-istudju għandu l-għan li juri, permezz ta' analiżi ex ante, li l-ftehimiet ta' ASA ta' Jannar 2007, Diċembru 2007 u Diċembru 2009 kienu kkunsidrati profittabbli minn SOGAER SpA (l-operatur tal-ajruport ta' Cagliari) u kienu jiġu kkunsidrati profittabbli wkoll minn kwalunkwe kumpanija ta' mmaniġġjar oħra, skont il-Linji Gwida dwar l-Avjazzjoni tal-2014.

(175) B'mod partikolari, l-analiżi tal-profittabbiltà bbażata fuq il-kalkolu tal-VPN turi riżultat pożittiv tal-indiċi għall-perjodu kollu (l-2007 u l-2009). Konsegwentement il-ftehimiet f'CAG jidhru li huma konformi mas-suq.

(176) L-evidenza tindika li, taħt ċirkostanzi simili, operatur tal-ekonomija tas-suq tal-ajruport ta' Cagliari kien isibha profittabbli li jiġu offruti ftehimiet simili għal dawk li ġew miftiehma bejn Ryanair u l-Ajruport ta' Cagliari.

5.1.15. L-IMPATT TAL-OPERAZZJONIJIET TA' RYANAIR FUQ ID-DĦUL MHUX AJRUNAWTIKU TAL-AJRUPORTI (83)

(177) Id-ditta ta' konsulenza li taġixxi f'isem Ryanair ikkunsidrat li l-bidu tal-operazzjonijiet ta' Ryanair kellhom impatt pożittiv sinifikanti fuq il-livell ta' dħul mhux ajrunawtiku għal kull passiġġier tal-ajruport. Abbażi ta' dan, ir-rapport jgħid li l-approċċ użat sa issa fl-analiżi tal-profittabbiltà tal-MEOP tiegħu kif ukoll fl-analiżi tal-Kummissjoni (84) kien konservattiv, għaliex ma kienx jinkludi din iż-żieda fid-dħul tal-ajruport.

(178) Ir-rapport iwettaq analiżi empirika bl-użu ta' kampjun ta' 57 ajruport Ewropew li suppost huma kemm jista' jkun simili għall-ajruporti vvalutati fl-investigazzjoni attwali. Ir-riżultat huwa li l-bidu tal-operazzjonijiet ta' Ryanair (85) f'29 minn dawn l-ajruporti wassal għal żieda ta' madwar 12,0–13,7 % fi dħul mhux ajrunawtiku għal kull passiġġier li jitlaq f'termini reali (lil hinn mill-inflazzjoni), b'dan l-effett ikun statistikament sinifikanti. Dan aktarx huwa minħabba li l-passiġġieri ta' Ryanair jonfqu aktar minn passiġġieri minn linji oħra tal-ajru, parzjalment minħabba faċilitajiet ta' provvediment tal-ikel limitati abbord trasportaturi bi prezz baxx, u minħabba l-bidu tal-operazzjonijiet ta' Ryanair li jirriżultaw fl-iżvilupp tat-terminal—pereżempju, billi jattiraw ħwienet addizzjonali.

(179) Ir-rapport sab ukoll li dan l-effett kien b'mod aktar ġenerali reali għal trasportaturi bi prezz baxx. Minħabba t-tkabbir fl-industrija tat-trasportaturi bi prezz baxx b'marki kummerċjali b'saħħithom li jittrasportaw livelli sinifikanti ta' traffiku tal-passiġġieri, il-bidu tal-operazzjonijiet ta' trasportatur bi prezz baxx f'ajruport jista' jirriżulta fi żvilupp sinifikanti tal-ajruport u għalhekk dħul mhux ajrunawtiku ogħla fuq bażi ta' kull passiġġier. Skont il-kampjun ta' ajruporti kkunsidrati, il-bidu tal-operazzjonijiet minn trasportaturi b'tariffa sħiħa, b'kuntrast, m'għandux impatt sinifikanti fuq dħul mhux ajrunawtiku tal-ajruport għal kull passiġġier.

(180) Skont dak ir-rapport, ir-riżultati jenfasizzaw in-natura konservattiva tal-approċċ użat s'issa fl-analiżi tal-profittabbiltà tal-MEOP kif ukoll fl-analiżi tal-Kummissjoni. Dawn l-analiżi ma jassumu l-ebda tkabbir aċċellerat fid-dħul mhux ajrunawtiku tal-ajruporti fuq bażi ta' kull passiġġier u għalhekk ma jaqbdux il-benefiċċji usa' tal-operazzjonijiet ta' Ryanair mill-ajruporti, iżda kabbru biss l-istimi ta' dħul mhux ajrunawtiku għal kull passiġġier li jitlaq b'rata ta' inflazzjoni ħafna aktar baxxa. Id-ditta ta' konsulenza għalhekk stenniet li l-analiżi tal-MEOP tagħha u l-analiżi tal-Kummissjoni sejrin jissottovalutaw il-profittabbiltà mistennja tal-ftehmiet ta' Ryanair mal-ajruport.

5.2. KUMMENTI MINN EASYJET

5.2.1. KUMMENTI DWAR ID-DEĊIŻJONI TAL-FTUĦ

5.2.1.1. Operazzjonijiet ta' easyJet f'Sardinja

(181) Matul il-perjodu 2010-2013, easyJet operat mill-ajruporti ta' Cagliari u Olbia.

Il-kuntratt mal-ajruport ta' Cagliari

(182) Il-kuntratt mal-operatur tal-ajruport ta' Cagliari kien iffirmat fl-14 ta' Diċembru 2010 u kien validu mid-29 ta' Marzu 2010 sat-28 ta' Marzu 2013 (86). Il-valur totali tal-kuntratt ta' Cagliari kien EUR […]: il-kuntratt jipprevedi li l-operatur tal-ajruport tal-ajruport ta' Cagliari għandu jħallas lil easyJet EUR […] għall-ewwel sena, EUR […] għat-tieni sena u EUR […] għat-tielet.

(183) Il-kuntratt mal-ajruport ta' Cagliari jiċċara li, sabiex tingħata spinta lill-ekonomija tar-Reġjun u jinkiseb redditu ekonomiku adattat, ir-Reġjun iddeċieda li jżid l-investimenti kummerċjali tiegħu fl-industrija tat-turiżmu u għalhekk ipprovda lill-operaturi tal-ajruport, sena b'sena, b'ammont li għandu jintnefaq għal dak l-iskop. EasyJet impenjat ruħha sabiex tipprovdi attivitajiet ta' kummerċjalizzazzjoni, topera titjiriet minn punt għal ieħor, u tilħaq miri tal-passiġġieri kif indikat fil-kuntratt.

(184) Il-kuntratt jinkludi pjan ta' negozju u tal-midja ta' tliet snin ippreparat minn easyJet u miri tal-passiġġieri li għandhom jintlaħqu mill-kumpanija tal-ajru. Studju tal-impatt ekonomiku — mogħti lil konsulent estern — huwa mehmuż mal-kuntratt u jkejjel ir-redditu tal-investiment, li jirriżulta minn attivitajiet ta' kummerċjalizzazzjoni.

(185) Nuqqas min-naħa ta' easyJet li tikkonforma mal-impenn li topera r-rotot u frekwenzi miftehmin jintitola lil SOGAER sabiex ma tħallasx l-ammont korrispondenti. EasyJet impenjat ruħha li tħallas it-tariffi u taxxi tal-ajruport standard rilevanti kollha lil SOGAER. Nuqqas milli jitħallsu t-tariffi u taxxi msemmija hawn fuq kien ikun meqjus bħala ksur tal-obbligi lejn SOGAER, li kien ikollha d-dritt li tittermina l-kuntratt.

(186) L-Artikolu 5 tal-kuntratt mal-ajruport ta' Cagliari jispeċifika li l-għoti ta' appoġġ finanzjarju huwa magħmul kondizzjonali mal-għoti tal-fondi rilevanti mir-Reġjun.

Kuntratti mal-ajruport ta' Olbia

(187) L-ewwel kuntratt ma' GEASAR kien iffirmat fis-17 ta' Marzu 2011 u kopra l-perjodu mit-28 ta' Marzu 2010 sas-27 ta' Marzu 2011 (EUR […] ħlas ta' darba). It-tieni kuntratt kien iffirmat fil-25 ta' Jannar 2012 u kopra l-perjodu mis-27 ta' Marzu 2011 sat-30 ta' Marzu 2013 (87) (sa EUR […] għall-istaġun tas-sajf 2011- l-istaġun tax-xitwa 2011/2012 u sa EUR […] għall-istaġun tas-sajf 2012- l-istaġun tax-xitwa 2012/2013). L-aħħar kuntratt mal-ajruport ta' Olbia kien iffirmat fl-1 ta' Marzu 2013 u kopra l-perjodu mis-27 ta' Marzu 2013 sat-30 ta' Marzu 2014 (sa EUR […]).

(188) Il-kuntratti ma jsemmux li l-fondi pubbliċi mogħtija għall-iżvilupp tat-trasport bl-ajru huma mir-Reġjun.

(189) EasyJet tgħid li l-għan tal-kuntratt iffirmat fil-25 ta' Jannar 2012 kien biex jiżdiedu aktar l-operazzjonijiet tagħha fl-ajruport billi (i) tiftaħ konnessjoni ġdida bejn Olbia u Madrid matul l-istaġun tas-sajf 2012, (ii) iżżid il-frekwenza ta' kull ġimgħa tat-trasport minn u lejn Berlin matul l-istaġun tax-xitwa 2012/13, u (iii) tiżviluppa l-flussi tat-traffiku fi tranżitu b'mod speċjali fis-swieq internazzjonali, matul l-istaġun medju u baxx. L-iskop tal-kuntratt kien li jkun żviluppat programm ta' kummerċjalizzazzjoni u reklamar bil-parteċipazzjoni finanzjarja ta' GEASAR.

(190) EasyJet ippreparat pjan ta' negozju, eżaminat minn GEASAR, li pproduċiet il-pjan ta' negozju tagħha stess bl-iskop li tivverifika l-vijabbiltà finanzjarja tal-kuntratt. L-operatur tal-ajruport ivverifika l-valur tal-investiment ibbażat fuq ir-riżultat tal-pjan ta' negozju tiegħu stess (88).

5.2.1.2. Elementi ta' għajnuna mill-Istat

(191) Sabiex wieħed jifhem jekk il-miżura inkwistjoni għandhiex titqies bħala għajnuna mill-Istat, easyJet iddur kull kriterju stabbilit fl-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

Riżorsi tal-Istat

(192) EasyJet tgħid li, għalkemm il-kuntratt ma' SOGAER speċifikament jirreferi għal-Liġi 10/2010 reġjonali ta' Sardinja, li skontha r-Reġjun jagħti tali fondi lill-operatur tal-ajruport, ma hemmx evidenza li l-fondi li rċeviet easyJet mingħand SOGAER u GEASAR kienu l-istess bħal dawk mogħtija direttament mir-Reġjun lill-operaturi tal-ajruport.

(193) L-ewwel nett, easyJet targumenta li r-referenza għal-liġi reġjonali fil-kuntratt bejn SOGAER u easyJet fiha nnifisha ma turix rabta diretta bejn il-fondi reġjonali ta' Sardinja u easyJet. Barra minn hekk, il-fatt li dik ir-referenza ma kinitx magħmula fil-kuntratt bejn GEASAR u easyJet ikompli juri li l-Liġi 10/2010 imsemmija fil-kuntratt l-ieħor ma kinitx rilevanti fir-relazzjoni bejn l-operaturi tal-ajruport u easyJet.

(194) EasyJet temmen li l-Kummissjoni jenħtieġ li tagħmel valutazzjoni speċifika dwar il-kuntratti ta' easyJet sabiex tivverifika jekk il-fondi li easyJet irċeviet mill-operaturi tal-ajruport effettivament ġew mir-Reġjun qabel ma tasal għall-konklużjoni li l-miżura inkwistjoni hija għajnuna mill-Istat.

Id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq intern

(195) EasyJet tgħid li l-kumpens li rċeviet mhuwiex biżżejjed sabiex jaffettwa b'mod negattiv il-kompetizzjoni. Dan ġej minn żewġ fatturi ewlenin: l-ammont relattivament baxx ta' kumpens u l-assenza ta' linji tal-ajru li joperaw fuq l-istess rotot kif imsemmi fil-kuntratti.

(196) EasyJet hija l-unika linja tal-ajru li topera r-rotot kollha msemmija fil-kuntratt ma' SOGAER u kważi r-rotot kollha msemmija fil-kuntratt ma' GEASAR. L-operaturi tal-ajru stiednu linji tal-ajru oħrajn sabiex joperaw l-istess rotot permezz tal-pubblikazzjoni fuq is-siti web tagħhom tal-istedina għal-linji tal-ajru sabiex jipprovdu pjanijiet ta' negozju biex joperaw rotot minn/lejn Cagliari u Olbia, iżda easyJet biss ħadet din l-opportunità.

(197) Ladarba easyJet hija l-unika operatur tal-linja tal-ajru fuq ir-rotot rilevanti, l-ebda kompetitur ma tista' ssirlu ħsara mill-għajnuna allegata. Għalhekk, skont easyJet, ma hemm l-ebda distorsjoni tal-kompetizzjoni.

L-assenza tal-ebda vantaġġ ekonomiku

(198) EasyJet tistqarr li l-miżura ma tinvolvi l-ebda vantaġġ ekonomiku favurha u tibbaża l-argument tagħha fuq il-prinċipju tal-investitur privat.

(199) EasyJet tistqarr li SOGAER u GEASAR kienu kapaċi jivvalutaw fuq bażi ex ante r-redditu ekonomiku pożittiv tal-kuntratti. Ir-redditu ekonomiku huwa bbażat fuq żewġ fatturi: (i) easyJet impenjat ruħha li tipprovdi l-attivitajiet ta' kummerċjalizzazzjoni, topera t-titjiriet minn punt għal ieħor u tilħaq il-miri tal-passiġġieri previsti fil-kuntratti; (ii) easyJet ipprovdiet lill-operatur tal-ajruport bi pjanijiet ta' negozju li jkopru l-perjodu tal-kuntratti kif ukoll pjanijiet tal-midja, sabiex tippermetti lill-operatur tal-ajruport biex jivverifika l-profittabbiltà; u (iii) l-operatur tal-ajruport ikkonferma r-redditu fuq l-investiment, li jirriżulta mill-attivitajiet ta' kummerċjalizzazzjoni.

(200) Fir-rigward tal-ewwel punt, easyJet tiċċara li kemm fil-kuntratt ta' Cagliari kif ukoll ta' Olbia hija impenjat ruħha sabiex topera skeda minima ta' operazzjonijiet u frekwenzi għar-rotot rilevanti.

(201) Fir-rigwar