MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 220/1

DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI

tat-3 ta' Awwissu 2011

dwar l-għajnuna SA. 26980 (C 34/09 (ex N 588/08)) li l-Portugall qed jippjana li jagħti lil Petrogal

(notifikata bid-dokument numru C(2011) 5546)

(Test b’relevanza għaż-ŻEE)

(2012/466/UE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet interessati biex iressqu l-kummenti tagħhom skont dawk id-dispożizzjonijiet (1), u wara li tqiesu l-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Permezz tal-ittra ddatata d-19 ta’ Novembru 2009, il-Kummissjoni infurmat lill-Portugall bid-deċiżjoni tagħha li tagħti bidu għall-proċedura stipulata fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat fir-rigward ta’ għajnuna reġjonali ad hoc favur proġett ta’ investiment minn Petroleos de Portugal, Petrogal S.A. (“Petrogal”), dwar l-attivitajiet ta’ raffinar tagħha f’Sines u f’Matosinhos (il-“proġett ta’ investiment”). Permezz tal-ittra ddatata d-9 ta’ Diċembru 2009, il-Portugall ipprovda l-verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni tal-ftuħ biex tiġi ppubblikata.

(2) Permezz tal-ittra ddatata s-17 ta’ Diċembru 2009, il-Portugall talab biex iż-żmien sa meta kellu jissottometti l-kummenti tiegħu jiġi estiż b’xahar. Fit-22 ta’ Diċembru 2009, il-Kummissjoni aċċettat din it-talba. Il-Portugall issottometta l-kummenti tiegħu permezz tal-ittra ddatata l-21 ta’ Jannar 2010.

(3) Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tagħti bidu għall-proċedura ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (2). Il-Kummissjoni sejħet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom.

(4) Il-Kummissjoni rċeviet kummenti mingħand l-Associação das Indústrias da Petroquímica, Química e Refinação (3), mingħand il-Confederação da Indústria Portuguesa (4), mingħand l-Associação para a eficiência energética (5), mingħand il-Kompetitur Nru 2 (6), impriża kompetitriċi ta’ Petrogal (7), mingħand il-Kompetitur Nru 1 (8) (9), mingħand l-União Geral de trabalhadores (10), mingħand il-Muniċipalità ta’ Sines (11), mingħand il-Confederação Geral dos Trabalhadores Portugueses (12) u mingħand l-Associação Industrial Portuguesa (13).

(5) Permezz tal-ittri ddatati d-9 ta’ Marzu, l-10 ta’ Marzu, is-17 ta’ Marzu u d-19 ta’ Marzu 2010, il-Kummissjoni għaddiet dawn il-kummenti lill-Portugall, li ngħata l-opportunità li jirreaġixxi; il-kummenti tiegħu ġew riċevuti permezz tal-ittra ddatata t-8 ta’ April 2010.

(6) Permezz tal-ittri ddatati l-15 u t-28 ta’ Lulju 2010 (14), il-Kummissjoni talbet aktar informazzjoni, li ġiet ipprovduta mill-Portugall permezz tal-ittri ddatati s-16 u t-23 ta’ Awwissu 2010, rispettivament.

(7) Permezz tal-ittri ddatati l-4 u l-5 ta’ Awwissu 2010, il-Kummissjoni talbet kjarifiki mingħand il-Kompetituri Nru 1 u Nru 2, u dawn ipprovdewhom permezz tal-ittri ddatati l-10 u l-15 ta’ Settembru 2010. Permezz tal-ittra ddatata l-20 ta’ Settembru 2010, dawn il-kjarifiki ġew sottomessi lill-Portugall għall-kummenti.

(8) Permezz tal-ittri ddatati s-17 ta’ Settembru u l-1 ta’ Ottubru 2010, il-Kummissjoni talbet lill-Portugall għal informazzjoni addizzjonali. Il-Portugall wieġeb fit-18 u d-29 ta’ Ottubru 2010.

(9) Permezz tal-ittri tat-13 ta’ Ottubru 2010, il-Kompetituri Nru 1 u Nru 2 ġew mitluba dettalji speċifiċi dwar it-tweġibiet tagħhom iddatati l-10 u l-15 ta’ Settembru 2010, rispettivament.

(10) Permezz tal-ittri ddatati l-21 u t-28 ta’ Ottubru 2010, il-Kummissjoni talbet lill-Portugall għal informazzjoni addizzjonali. Il-Portugall wieġeb permezz tal-ittra ddatata t-12 ta’ Novembru.

(11) Permezz tal-ittra ddatata l-10 ta’ Novembru 2010, il-Kompetitur Nru 1 issottometta kjarifiki għall-ittra tiegħu ddatata l-15 ta’ Settembru 2010. Fit-12 ta’ Novembru 2010, dawn il-kjarifiki ġew sottomessi lill-Portugall għall-kummenti, li kienu riċevuti fid-19 ta’ Novembru 2010.

(12) Permezz tal-ittra ddatata t-30 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni talbet lill-Portugall għal informazzjoni addizzjonali. Permezz tal-ittra ddatata l-20 ta’ Diċembru 2010, il-Portugall issottometta t-tweġiba tiegħu.

(13) Permezz tal-ittra ddatata l-11 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni talbet lill-Portugall biex jissottometti analiżi tal-kost-benefiċċju tal-proġett ta’ investiment. Fl-1 ta’ Diċembru 2010, il-Portugall issottometta l-informazzjoni mitluba.

(14) Permezz tal-ittra ddatata s-6 ta’ Jannar 2011, il-Portugall issottometta informazzjoni rigward l-azzjonisti ta’ Petrogal.

(15) Fit-12 ta’ Jannar 2011, saret laqgħa bejn l-awtoritajiet Portugiżi, ir-rappreżentanti ta’ Petrogal u l-Kummissjoni. Permezz tal-ittra ddatata l-25 ta’ Jannar 2011, il-Portugall issottometta informazzjoni rigward xi kwistjonijiet li tqajmu matul il-laqgħa (eż. l-istima tas-suq, l-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna).

(16) Permezz tal-ittri ddatati l-24 ta’ Jannar, is-16 ta’ Marzu u t-12 ta’ April 2011, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali dwar ix-xenarju kontrofattwali potenzjali għall-proġett ta’ investiment, li l-Portugall wieġeb għalihom bl-ittri ddatati s-7 ta’ Frar, l-4 ta’ April u d-29 ta’ April 2011, rispettivament. Permezz tal-e-Mail iddatata s-7 ta’ Ġunju 2011, il-Kummissjoni talbet għal informazzjoni mhux sottomessa mill-Portugall fl-ittri preċedenti. Permezz tal-e-Mail iddatata d-9 ta’ Ġunju 2011 u l-ittri ddatati l-11 u s-17 ta’ Ġunju 2011, il-Portugall issottometta informazzjoni rigward xi wħud minn dawn il-kwistjonijiet.

(17) Permezz tal-ittra ddatata l-24 ta’ Ġunju 2011, il-Kummissjoni talbet lill-Portugall jiċċara l-informazzjoni pendenti rigward is-suq tal-fjuwil tad-diżil. Permezz tal-ittri ddatati t-30 ta’ Ġunju u l-14 ta’ Lulju 2011, il-Portugall issottometta din l-informazzjoni. Permezz tal-ittra ddatata l-20 ta’ Lulju 2011, l-awtoritajiet Portugiżi ssottomettew il-qbil tagħhom li l-Kummissjoni tadotta din id-deċiżjoni bil-lingwa Ingliża.

2. DESKRIZZJONI DDETTALJATA TAL-GĦAJNUNA MILL-ISTAT

2.1. Il-benefiċjarju

(18) Il-benefiċjarju tal-għajnuna mill-Istat, Petróleos de Portugal — Petrogal, S.A. (minn issa ’l quddiem “Petrogal”), hu sussidjarju 100 % ta’ Galp Energia, SGPS, S.A. (“Galp Energia”). L-azzjonisti ewlenin ta’ Galp Energia huma ENI SpA (15) (33,34 %), Amorim Energia BV (“Amorim Energia”) (16) (33,34 %), Parpública Participações Públicas (“Parpública”)(SGPS) (17) (7 %), Fidelity International Limited (2,01 %), Caixa Geral de Depósitos SA (“CGD”) (18) (1 %), u oħrajn (23,31 %). Galp Energia hi l-kumpanija possedenti ta’ Galp Energia Group (“Galp”). Galp Energia hi attiva fis-suq tal-prodotti taż-żejt (li jinkludi attivitajiet ta’ raffinar u ta’ kummerċjalizzazzjoni, bħal bejgħ bl-imnut u mhux) kif ukoll fis-suq tal-gass.

(19) Il-kumpanija possedenti oriġinarjament twaqqfet fit-22 ta’ April 1999 bl-isem GALP — Petróleos e Gás de Portugal SGPS, S.A., prinċipalment bl-iskop tal-kummerċ taż-żejt u l-gass naturali. Din għaqqdet flimkien żewġ kumpaniji li kienu diġà jeżistu u li kienu proprjetà tal-gvern Portugiż — Petrogal, li tiffoka fuq prodotti taż-żejt, u GDP — Gas de Portugal, SGPS, S.A., li tiffoka fuq il-gass naturali — li tqiegħdu taħt il-kontroll ta’ Galp Energia (19).

(20) In-negozju ta’ Galp Energia jinkludi wkoll il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti taż-żejt irraffinat bl-imnut u bl-ingrossa fil-peniżola tal-Iberja. Fil-Portugall, Galp Energia hija l-kumpanija prinċipali fis-suq tagħha (20), u għandha preżenza li qed tikber fi Spanja.

(21) Petrogal tippossjedi l-uniċi żewġ raffineriji li hemm fil-Portugall. Ir-raffineriji jinsabu f’Sines u f’Matosinhos. In-negozju tar-raffinar jinkludi l-attivitajiet kollha tar-raffinar, tal-provvista u tal-loġistika. Petrogal hi l-akbar bejjiegħ fis-suq tal-prodotti taż-żejt fil-Portugall, kif ukoll wieħed mill-akbar fil-peniżola tal-Iberja. Effettivament, tmexxi l-importazzjonijiet kollha taż-żejt mhux maħdum, u parti tal-importazzjonijiet ta’ prodotti rraffinati taż-żejt fil-Portugall; tmexxi wkoll 80 % tal-kapaċità tal-ħżin taż-żejt mhux maħdum u tal-prodotti rraffinati taż-żejt (21) u għandha pożizzjoni importanti fl-infrastruttura loġistika għall-prodotti taż-żejt fil-Portugall.

(22) Petrogal għandha firxa estensiva ta’ prodotti li tinkludi l-petrol, id-diżil, il-fjuwil tal-ġettijiet, iż-żejt li jintuża bħala fjuwil, in-nafta, l-LPG, il-bitum u diversi prodotti aromatiċi. In-negozju tar-raffinar hu responsabbli għall-provvista tal-prodotti taż-żejt għad-diviżjonijiet tal-kummerċjalizzazzjoni tal-bejgħ bl-imnut, tal-bejgħ bl-ingrossa u tal-LPG, għall-kompetituri u l-klijenti barranin, u għat-tħaddim tal-assi u l-għodod tal-loġistika u tar-raffinar tagħhom. Petrogal taħżen u tittrasporta l-prodotti tagħha bl-użu tal-assi ta’ ħżin li għandha fil-pussess sħiħ tagħha, jew permezz tal-kumpaniji tal-loġistika affiljati.

(23) Id-dijagramma 1 tippreżenta s-sjieda u d-drittijiet tal-kontroll ta’ Petrogal:

Il-Ftehim tal-Azzjonisti

(24) Fid-29 ta’ Diċembru 2005 ġie ffirmat ftehim tal-azzjonisti bejn Amorim Energia, ENI u Rede Eléctrica Nacional de Portugal (REN), filwaqt li CGD ingħaqdet fil-ftehim fit-28 ta’ Marzu 2006 (il-“Ftehim tal-Azzjonisti”). Il-Ftehim tal-Azzjonisti daħal fis-seħħ fid-29 ta’ Marzu 2006 għal perjodu ta’ tmien snin. Skont l-artikolu 20, l-ewwel paragrafu c) tal-Kodiċi dwar it-Titoli tal-Portugall, id-drittijiet tal-vot marbuta mal-ishma f’Galp Energia li huma kkontrollati mill-firmatarji tal-Ftehim tal-Azzjonisti huma assenjati reċiprokament lill-partijiet l-oħra. Konsegwentement, Galp Energia hi kkunsidrata bħala kkontrollata b’mod konġunt mill-azzjonisti li huma partijiet għall-Ftehim tal-Azzjonisti.

(25) Skont il-Portugall, mill-Ftehim tal-Azzjonisti jirriżulta li l-azzjonisti u, b’mod partikolari, ENI, ma jistgħux jikkontrollaw u jiddefinixxu waħidhom l-istrateġiji bejn l-attivitajiet tar-raffinar tagħhom stess u l-attivitajiet tar-raffinar ta’ Petrogal.

2.2. Il-proġett ta’ investiment ta’ Petrogal

(26) Il-proġett ta’ investiment iservi biex isiru organizzazzjoni mill-ġdid u espansjoni tal-unitajiet tar-raffineriji eżistenti f’Sines u Matosinhos, l-uniċi żewġ raffineriji eżistenti fil-Portugall. Barra minn hekk, il-proġett ta’ investiment għandu l-għan li jtejjeb l-integrazzjoni u l-effetti ta’ sinerġija bejn iż-żewġ raffineriji. Dan ikun ifisser li jsir possibbli li jintużaw żjut mhux raffinati itqal.

(27) Il-proġett ta’ investiment huwa mmirat l-aktar lejn żieda fil-produzzjoni tad-diżil għad-detriment tal-petrol. Il-proġett ta’ investiment jikkonkludi li ż-żieda fl-użu ta’ żejt mhux maħdum tqil se tnaqqas il-kost tal-materja prima u se toffri flessibbiltà fejn tidħol l-oriġini taż-żjut mhux raffinati għall-ipproċessar.

(28) Il-proġett ta’ investiment għall-konverżjoni tar-raffinerija ta’ Matosinhos jikkonsisti iktar preċiżament fil-kostruzzjoni ta’ unità tad-distillazzjoni fil-vakwu ġdida sabiex jinkiseb il-gażolju fil-vakwu (VGO) u unità ġdida tat-tnaqqis tal-viskożità (visbreaker) għall-ikkrekkjar moderat bis-sħana tar-residwu fil-vakwu li jirriżulta.

(29) Il-proġett ta’ investiment għall-konverżjoni tar-raffinerija ta’ Sines hu maħsub għall-kostruzzjoni ta’ idrokrakkjatur ġdid, jiġifieri unità għall-idrokrekkjar tal-gażolju fil-vakwu, għall-produzzjoni tad-diżil u l-fjuwil tal-ġettijiet. Skont il-proġett ta’ investiment, l-unità tal-idrokrakkjatur se tuża, bħala materja prima, gażolju fil-vakwu u gazolju tal-visbreaker, it-tnejn li huma prodotti fir-raffineriji ta’ Matosinhos u Sines, biex b’hekk isir użu sħiħ mill-kapaċità tal-ipproċessar tat-tagħmir nazzjonali tar-raffinar. Dan se jitratta madwar [ ] barmil kuljum, bl-użu ta’ madwar [ ] Ktonnet fis-sena ta’ residwi atmosferiċi bħala materja prima elwenija.

(30) Il-prodotti miksuba bl-idrokrakkjar (l-LPG, in-nafta tqila (22) u d-diżil) huma [ ] idroġenati, u dan jagħtihom kwalità ogħla. B’riżultat tal-proġett ta’ investiment, hu mistenni li se tiżdied biss il-produzzjoni tad-diżil u tan-nafta tqila.

(31) Skont il-proġett ta’ investiment, parti min-nafta tqila prodotta fir-raffinerija ta’ Sines se tintbagħat lejn Matosinhos bħala materja prima għall-impjant tal-aromatiċi ta’ Petrogal (23), u dan se jkun pass ieħor biex tiżdied l-integrazzjoni taż-żewġ raffineriji. Iż-żieda fil-produzzjoni tan-nafta tqila hi konsegwenza teknika inevitabbli tal-proġett ta’ konverżjoni f’Sines.

(32) Ix-xogħlijiet fuq il-proġett ta’ investiment bdew fl-2008 (l-ewwel ordni kienet maħruġa fl-14 ta’ Marzu 2008 bħala riżultat tad-deċiżjoni meħuda mill-Bord tad-Diretturi fil-5 ta’ Marzu 2008) u kellhom jitlestew sal-31 ta’ Diċembru 2010. Il-kapaċità sħiħa tal-produzzjoni hi mistennija tintlaħaq sal-2011.

2.3. Proġett ta’ investiment uniku

(33) Il-Portugall jissuġġerixxi li, minkejja d-distanza ġeografika bejn iż-żewġ raffineriji (madwar 450 km bil-baħar), il-proġett ta’ investiment għandu jitqies bħala proġett ta’ investiment uniku (PIU) skont it-tifsira tal-paragrafu 60 tal-Linji Gwida dwar l-għajnuna reġjonali nazzjonali għall-2007-2013 (24) (minn issa ’l quddiem il-“LGGħR”). L-awtoritajiet Portugiżi jikkonfermaw li Petrogal ma rċevietx għajnuna mill-Istat fit-tliet snin qabel il-bidu tal-proġett ta’ investiment innotifikat.

2.4. Il-kostijiet tal-proġett ta’ investiment

(34) L-investiment f’Sines jirrappreżenta kostijiet ta’ investiment ta’ EUR [ ] f’valur nominali. Ir-raffinerija ta’ Sines se tirċievi għajnuna li tiswa EUR [ ] (f’valur nominali), li tirriżulta f’intensità ta’ għajnuna ta’ 16 %. Fir-rigward tar-raffinerija ta’ Matosinhos, l-investiment jammonta għal EUR [ ] (f’valur nominali) u r-raffinerija se tibbenefika minn għajnuna li tiswa EUR [ ] (f’valur nominali), li tikkorrispondi għal intensità ta’ għajnuna ta’ 13 %.

(35) In-nefqiet eliġibbli tal-proġett ta’ investiment huma EUR 974 064 894 fil-valur preżenti (EUR 1 058 934 146 fil-valur nominali) u jikkonsistu esklużivament f’tagħmir (mhux art jew bini). L-ammont tal-għajnuna għaż-żewġ raffineriji jammonta għal EUR 121 091 314 fil-valur preżenti (EUR 160 484 007 fil-valur nominali), li jikkorrispondi għal intensità ta’ għajnuna ta’ 12,43 %. Ir-rendikont tan-nefqiet eliġibbli għal kull sena hu ppreżentat fit-Tabella 1: Tabella 1 Kostijiet eliġibbli (f’EUR) 2007 2008 2009 2010 Total Assi fissi tanġibbli [ ] (*) [ ] [ ] [ ] 1 058 934 146

2.5. Il-finanzjament tal-proġett ta’ investiment

(36) Petrogal tippjana li tiffinanzja dan il-proġett ta’ investiment billi tuża r-riżorsi proprji tagħha, flimkien mal-għajnuna mill-Istat li applikat għaliha (EUR 160 484 007 f’valur nominali). Mhumiex previsti sorsi oħra ta’ finanzjament ta’ għajnuna mill-Istat. Il-proġett ta’ investiment jibbenefika wkoll minn self mingħand il-Bank Ewropew tal-Investiment li jammonta għal EUR 500 miljun, li ġie approvat fl-2009. Il-kontribuzzjoni tal-benefiċjarju nnifsu għan-nefqa eliġibbli tammonta għal 36 %.

2.6. Il-limitu massimu għall-għajnuna reġjonali

(37) F’konformità mal-mappa tal-għajnuna reġjonali Portugiża għall-2007-2013 (25), ir-reġjuni tal-Alentejo u tan-Norte, fejn jinsabu r-raffineriji ta’ Sines u Matosinhos rispettivament, huma eliġibbli għal għajnuna reġjonali skont id-deroga prevista mill-Artikolu 107(3)(a) tat-Trattat b’limiti ta’ għajnuna għall-investiment reġjonali lill-impriżi kbar ta’ 40 % u 30 % tal-ekwivalenti gross tal-għotja (EGGħ) rispettivament.

2.7. Il-kontribut għall-iżvilupp reġjonali

(38) Il-proġett ta’ investiment hu mistenni jwassal għall-ħolqien ta’ madwar 150 impjieg dirett u ta’ 450 impjieg indirett fiż-żewġ reġjuni. Barra minn hekk, skont l-informazzjoni sottomessa mill-Portugall, matul il-perjodu tal-kostruzzjoni se jinħolqu madwar 3 000 impjieg temporanju.

2.8. Il-forma tal-għajnuna

(39) L-għajnuna mill-Istat se tingħata bħala għajnuna ad hoc li kienet imfassla fl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ skema ta’ għajnuna li skadiet (N 97/1999), u li kienet ibbażata fuq id-Digriet b’saħħa ta’ liġi Nru 409/99 tal-15 ta’ Ottubru 1999.

(40) Wara r-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tal-Ministri Portugiż tas-6 ta’ Marzu 2008, fl-10 ta’ Marzu 2008 ġew iffirmati żewġ kuntratti bejn il-gvern Portugiż, Petrogal u Galp Energia, bl-iskop li tingħata l-għajnuna mill-Istat. Iż-żewġ kuntratti kienu: il-“kuntratt għall-għoti ta’ benefiċċji tat-taxxa” u l-“kuntratt tal-investiment” (il-“kuntratti tal-għajnuna”).

(41) Il-kuntratti tal-għajnuna ffirmati kienu jipprevedu l-konċessjoni ta’ kreditu ta’ taxxa marbut mat-tlestija tal-proġett ta’ investiment. L-għajnuna tkun kreditu fuq it-taxxa li jitnaqqas minn pagamenti futuri tat-taxxa fuq id-dħul tal-kumpaniji. L-ammont tal-kreditu tat-taxxa jiġi kkalkolat mill-awtoritajiet Portugiżi bħala persentaġġ tal-investiment eliġibbli. Il-kreditu tat-taxxa jintuża biss għat-taxxi ġġenerati mill-proġett tal-investiment. F’każ li l-kreditu tat-taxxa ma jkunx jista’ jitnaqqas kompletament, kwalunkwe kreditu pendenti tat-taxxa xorta jkun jista’ jitnaqqas, sal-iskadenza tal-kuntratt (jiġifieri l-31 ta’ Diċembru 2016).

2.9. L-ammont tal-għajnuna

(42) Il-Portugall biħsiebu jagħti għajnuna reġjonali li tammonta għal EUR 160 484 007 f’valur nominali, u din se tingħata mill-2011 ’il quddiem. It-Tabella 2 hawn taħt, ipprovduta mill-awtoritajiet Portugiżi, tagħti d-dettalji dwar l-iskeda tal-għoti tal-għajnuna: Tabella 2 Sena Introjtu taxxabbli stmat Taxxi Utilizzazzjoni tal-kreditu tat-taxxa (**) 2008 2009 2010 2011 [ ] [ ] 2012 [ ] [ ] [ ] 2013 [ ] [ ] [ ] 2014 [ ] [ ] [ ] 2015 [ ] [ ] [ ] 2016 [ ] [ ] 160 484 007

(43) Il-Portugall ikkonferma li l-għajnuna għall-proġett ta’ investiment ma kinitx se tiġi kkombinata ma’ għajnuna mogħtija għall-istess kostijiet eliġibbli minn sorsi oħra lokali, reġjonali, nazzjonali jew tal-UE.

(44) Barra minn hekk, l-għajnuna tingħata taħt il-kundizzjoni li Petrogal iżżomm l-investimenti fir-reġjuni megħjunin għal perjodu minimu ta’ ħames snin wara li jitlesta l-proġett ta’ investiment.

(45) Il-Portugall ikkonferma li l-għoti tal-għajnuna kien soġġett għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni.

(46) Petrogal applikat għall-għajnuna mill-Istat fir-rigward tal-proġett ta’ investiment fit-22 ta’ Jannar 2007. Fit-23 ta’ Jannar 2007, l-awtoritajiet Portugiżi kkonfermaw bil-miktub lil Petrogal li, kif kienet tidher is-sitwazzjoni qabel ma kienet għadha saret verifika ddettaljata, il-proġett ta’ investiment kien issodisfa l-kundizzjonijiet tal-eliġibbiltà stabbiliti fl-“iskema fiskali” qabel il-bidu tax-xogħol fuq il-proġett.

(47) Il-Portugall impenja ruħu li ma jaqbiżx l-ammont massimu ta’ għajnuna u l-intensità massima ta’ għajnuna kif stabbiliti f’din id-Deċiżjoni, anke f’każ li l-ispejjeż eliġibbli jkunu inqas jew aktar.

2.10. Id-dispożizzjonijiet ġenerali

(48) Il-Portugall impenja ruħu li jissottometti: — fi żmien xahrejn mill-għoti tal-għajnuna, kopja tad-dokument mibgħut lil Petrogal li jinnotifika d-dħul fis-seħħ tal-kuntratti tal-għajnuna; — kull ħames snin, mid-data tal-approvazzjoni tal-għajnuna mill-Kummissjoni, rapport interim (li jinkludi l-informazzjoni dwar l-ammont ta’ għajnuna mħallsa, dwar l-implimentazzjoni tal-ftehim tal-għajnuna, u dwar kull proġett ta’ investiment ieħor fl-istess bini/impjant); — fi żmien sitt xhur wara l-għoti tal-aħħar parti tal-għajnuna, rapport finali ddettaljat ibbażat fuq l-iskeda nnotifikata tal-għoti tal-għajnuna.

3. IR-RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU TAL-PROĊEDURA TA’ INVESTIGAZZJONI FORMALI

(49) Fid-deċiżjoni tagħha li tagħti bidu għall-proċedura ta’ investigazzjoni formali skont l-Artikolu 108(2) tat-Trattat (“id-deċiżjoni tal-ftuħ”), il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar il-kumpatibbiltà tal-għajnuna mad-dispożizzjonijiet tal-LGGħR. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni esprimiet dubji, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, dwar il-kwistjonijiet imsemmija fil-Premessi (50) sa (64).

3.1. Il-kumpatibbiltà mad-dispożizzjonijiet ġenerali tal-LGGħR

L-investiment inizjali:

(50) Il-paragrafu 34 tal-LGGħR jiddeskrivi l-kategoriji standard ta’ “investiment inizjali bħala investiment f’assi tanġibbli u intanġibbli relatati: — mat-twaqqif ta’ stabbiliment ġdid; — mal-estensjoni ta’ stabbiliment eżistenti; — mad-diversifikazzjoni tal-produzzjoni ta’ stabbiliment għal prodotti ġodda u addizzjonali; — jew ma’ bidla fundamentali fil-proċess kollu tal-produzzjoni ta’ stabbiliment eżistenti. Investiment għal tibdil li ma jissodisfax kwalunkwe minn dawn il-kundizzjonijiet hu eskluż b’mod espliċitu mill-ambitu tad-definizzjoni ta’ investiment inizjali.

(51) F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni esprimiet dubji, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, dwar jekk il-proġett ta’ investiment, li huwa mmirat biex jimmodernizza u jintegra aħjar iż-żewġ raffineriji, iżid il-produzzjoni tad-diżil (u tan-nafta b’mod kollaterali) filwaqt li fl-istess ħin inaqqas il-produzzjoni tal-petrol, jistax jitqies bħala investiment inizjali. Il-Kummissjoni kkunsidrat li l-proġett ta’ investiment ma jikkostitwixxix investiment fi stabbiliment ġdid, u lanqas diversifikazzjoni tal-produzzjoni ta’ stabbiliment eżistenti għal prodotti addizzjonali ġodda. Madankollu, jista’ jitqies li jinkludi ċerti aspetti ta’ “estensjoni” u “bidla fundamentali tal-proċess tal-produzzjoni”.

L-iżvilupp koerenti reġjonali

(52) Il-Kummissjoni indikat, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, li peress li l-miżura tal-għajnuna trid tiġi vvalutata bħala għajnuna ad hoc, il-Portugall kellu juri li l-proġett ta’ investiment kien jikkontribwixxi għal strateġija ta’ żvilupp reġjonali koerenti skont it-tifsira tal-paragrafu 10 tal-LGGħR.

(53) B’mod partikolari, il-Kummissjoni esprimiet dubji, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, dwar jekk il-kontribut mistenni għall-iżvilupp reġjonali jibbilanċjax tabilħaqq l-effetti settorjali li jirriżultaw mill-għajnuna (għajnuna ta’ EUR 160 miljun, li toħloq biss 150 impjieg dirett).

(54) F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni rrimarkat li kellha raġunijiet għaliex tiddubita l-ħtieġa tal-għajnuna, peress li mill-kontijiet finanzjarji ta’ Petrogal tal-2008 hu evidenti li l-proġett ta’ investiment hu parti mill-istrateġija industrijali tagħha u hu probabbli li, f’analiżi tax-xenarju kontrofattwali, dan iseħħ mingħajr l-għajnuna. Il-Kummissjoni indikat li ma kienx jidher li l-għajnuna kienet meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-investiment (li x-xogħlijiet marbutin tiegħu bdew fl-2008) u li Petrogal setgħet ikkunsidrat siti oħra għall-investiment. Hu improbabbli li għajnuna żejda tikkontribwixxi għall-iżvilupp reġjonali, u tista’ tirriżulta fi tfixkil inaċċettabbli tal-kompetizzjoni.

Ir-rekwiżit tal-inċentiv formali

(55) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni ddubitat dwar jekk ir-rekwiżiti formali dwar l-effett ta’ inċentiv stabbiliti fil-paragrafu 38 tal-LGGħR kinux issodisfati. F’każ ta’ għajnuna ad hoc, qabel ma beda x-xogħol fuq il-proġett l-awtorità kompetenti kellha toħroġ ittra ta’ intenzjoni, li hi soġġetta għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni, biex tingħata l-għajnuna.

(56) F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni esprimiet dubji, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, dwar jekk il-konferma bil-miktub tal-Portugall li, kif kienet tidher is-sitwazzjoni qabel ma kienet għadha saret verifika ddettaljata, il-proġett ta’ investiment kien eliġibbli għal għajnuna mill-Istat kinitx fil-fatt tissodisfa r-rekwiżiti tal-paragrafu 38 tal-LGGħR.

3.2. Il-valutazzjoni tal-għajnuna skont id-dispożizzjonijiet għall-għajnuna għal proġetti kbar ta’ investiment

Proġett ta’ investiment uniku

(57) Il-Portugall innotifika l-proġett ta’ investiment fiż-żewġ raffineriji bħala proġett ta’ investiment uniku (“PIU”). Skont il-paragrafu 60 tal-LGGħR, investiment inizjali hu meqjus bħala PIU meta jkun ekonomikament indiviżibbli, filwaqt li jitqiesu r-rabtiet tekniċi, funzjonali u strategiċi u l-prossimità immedjata.

(58) F’dan ir-rigward, fid-deċiżjoni tal-ftuħ il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar id-distanza bejn iż-żewġ raffineriji. Barra minn hekk, il-konsiderazzjoni tal-proġett ta’ investiment bħala PIU tkun timplika l-applikazzjoni ta’ livell massimu reġjonali aġġustat, fuq il-bażi tal-persentaġġ tat-tnaqqis f’konformità mal-paragrafu 67 tal-LGGħR.

Il-valutazzjoni tal-għajnuna skont id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 68 u 69 tal-LGGħR

(59) Il-Kummissjoni qajmet dubji, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, fir-rigward tal-valutazzjoni tal-għajnuna skont id-dispożizzjonijiet ta’ dawn iż-żewġ paragrafi tal-LGGħR.

(60) B’mod aktar speċifiku, il-Kummissjoni ma setgħetx tasal għal konklużjoni fir-rigward tal-prodotti rilevanti kkonċernati mill-proġett ta’ investiment. Għadu mhux ċar jekk il-prodotti humiex esklużivament id-diżil u n-nafta, kif iddikjarat mill-Portugall, jew jekk għandhomx jiġu kkunsidrati prodotti oħra mill-attività tar-raffinar. Il-possibbiltà ta’ sostitwibbilità tal-prodotti tar-raffinerija min-naħa tal-provvista trid tiġi kkunsidrata flimkien mal-fatt li n-nafta tista’ titqies bħala prodott intermedju skont it-tifsira tal-paragrafu 69 tal-LGGħR.

(61) Il-Kummissjoni qajmet dubji rigward is-suq rilevanti tal-prodotti u dwar jekk għandux jitqies li hu fil-livell ta’ wara r-raffinerija kemm għad-diżil kif ukoll għan-nafta, kif iddikjarat mill-Portugall.

(62) Il-Kummissjoni qajmet dubji dwar jekk is-swieq ġeografiċi rilevanti għall-prodotti kkonċernati għandhomx jiġu ddefiniti fil-livell nazzjonali, reġjonali (mill-peniżola tal-Iberja) jew taż-Żona Ekonomika Ewropea (“ŻEE”).

(63) Barra minn hekk, il-Kummissjoni qajmet dubji dwar jekk Petrogal, u l-gruppi Galp Energia u ENI li għalihom tappartjeni Petrogal, kellhomx sehem fis-suq ta’ inqas minn 25 % tas-suq rilevanti, f’konformità mal-paragrafu 68(a) tal-LGGħR.

(64) Fl-aħħar nett, f’konformità mal-paragrafu 68(b) tal-LGGħR, il-Kummissjoni qajmet dubji, fir-rigward tal-prodotti kollha kkonċernati, dwar jekk il-kapaċità tal-produzzjoni maħluqa mill-proġett tal-investiment taqbiżx il-5 % ta’ kull suq rilevanti, meta titkejjel bl-użu ta’ dejta dwar il-konsum evidenti u, f’dak il-każ, jekk ir-rata medja ta’ tkabbir annwali tal-konsum evidenti tal-prodott fuq l-aħħar ħames snin hix ogħla mir-rata medja ta’ tkabbir annwali tal-PDG taż-Żona Ekonomika Ewropea.

4. IL-KUMMENTI TA’ PARTIJIET INTERESSATI

4.1. Il-kummenti tal-Associação das Indústrias da Petroquímica, Química e Refinação (AIPQR)

In-neċessità tal-proġett ta’ investiment

(65) L-AIPQR tikkunsidra l-proġett ta’ investiment bħala essenzjali għat-tkabbir tal-ekonomija Portugiża u bħala mezz biex tissaħħaħ il-kompetittività Ewropea tas-settur petrokimiku u tar-raffinar. Jekk il-proġett ta’ investiment ma jkunx jista’ jiġi ffinalizzat jew jekk ma jkollux l-appoġġ meħtieġ għat-tlestija tiegħu, dan jista’ jkollu konsegwenzi serji għall-awtonomija tal-katina tax-xogħol li biha jopera s-settur petrokimiku u għas-sostenn li tingħata.

L-attrazzjoni ta’ investiment ġdid u l-iżvilupp ta’ prodotti ġodda

(66) L-unità l-ġdida tal-produzzjoni tal-PTA (Aċidu Tereftaliku Purifikat) ippjanata minn Artensa (Artenius — Produção e Comercialização de Ácido Tereftálico Purificado e Produtos Conexos, S.A., li hi sussidjarja Spanjola ta’ La Seda de Barcelona S.A) f’Sines se żżid b’mod sostanzjali l-ħtiġijiet ta’ La Seda għal dak li għamdu x’jaqsam man-nafta. Konsegwentement, il-produzzjoni akbar ta’ nafta permezz tal-unità tal-idrokrakkjar ta’ Petrogal hi kruċjali għat-twettiq tal-investiment ta’ La Seda, li hu stmat għal madwar EUR 400 miljun.

It-tnaqqis tad-defiċit tad-diżil u tal-produzzjoni eċċessiva tal-petrol

(67) Skont l-AIPQR, il-proġett ta’ investiment se jnaqqas id-defiċit tad-diżil fil-livell Ewropew.

L-iżvilupp reġjonali u r-rikonoxximent internazzjonali

(68) L-AIPQR tqis il-kontribut ta’ Petrogal essenzjali biex tagħmel possibbli l-iżvilupp taċ-Ċentru tal-Kompetittività u tat-Teknoloġija tar-Raffinar, tal-Petrokimika u tal-Industriji Industrijali u biex tippromwovih, bħala parti mill-istrateġija tal-Portugall għall-promozzjoni tal-industriji l-aktar importanti għall-ekonomiji nazzjonali u reġjonali.

L-impatt ambjentali

(69) Skont l-AIPQR, id-diżil miksub permezz tal-idrokrakkjar hu ta’ kwalità superjuri, u dan jiżgura kombustjoni aktar effiċjenti u minimizzazzjoni tal-kontaminanti fl-emissjonijiet tal-egżost. Il-kwalità tal-prodotti tad-diżil, kif ukoll l-effiċjenza fl-enerġija li għandhom jintlaħqu permezz tal-proġett ta’ investiment, se jippermettu li Petrogal tissodisfa l-pjan tal-effiċjenza fl-enerġija għall-2008-2011.

L-impatt soċjali u ekonomiku

(70) Barra minn hekk, l-AIPQR tqis li l-proġett ta’ investiment se jikkontribwixxi għas-sostenibbiltà soċjali u ekonomika tar-reġjuni ta’ Matosinhos u Sines kif ukoll għas-sostenibbiltà soċjali u ekonomika nazzjonali, jekk ikun meqjus bħala entità sħiħa.

4.2. Il-kummenti tal-Associação para a eficiência energética (COGEN)

Il-provvista tad-diżil

(71) Il-proġett ta’ investiment hu rilevanti: aktar flessibbiltà tal-provvista u awtonomija akbar fejn għandu x’jaqsam id-diżil.

Il-ħolqien ta’ impjiegi ġodda

(72) Skont il-COGEN, il-proġett ta’ investiment se joħloq opportunità kbira f’termini tal-innovazzjoni teknoloġika u se joħloq madwar 150 impjieg dirett u madwar 500 impjieg indirett fil-livell medju, ilkoll kemm huma permanenti.

L-użu effiċjenti tal-enerġija

(73) Mil-lat tal-enerġija, il-COGEN tqis li l-proġetti ta’ konverżjoni għaż-żewġ raffineriji se jippermetti li jiġu ffrankati 14 % tal-enerġija. Barra minn hekk, il-COGEN enfasizzat li l-proġett ta’ investiment se jagħmel ukoll fattibbli tip ieħor ta’ investiment li mhux kopert mill-proġett tal-investiment — l-installazzjoni ta’ żewġ unitajiet ta’ koġenerazzjoni ta’ 82 MW, waħda f’kull raffinerija — li jirriżultaw f’żieda fil-kapaċità ta’ madwar 12 % f’din it-teknoloġija fil-Portugall.

4.3. Il-kummenti tal-Confederação da Indústria Portuguesa (“CIP”)

L-ibbilanċjar tal-provvista u tad-domanda bejn id-diżil u l-petrol

(74) Is-CIP tqis li l-proġett ta’ investiment jindirizza s-sitwazzjoni Portugiża, li hi kkaratterizzata minn: (i) diskrepanza bejn il-konsum tad-diżil għall-vetturi u l-kapaċità tal-ipproċessar eżistenti tal-Portugall, b’riżultat ta’ bżonn kroniku għal importazzjonijiet kbar tad-diżil u l-bejgħ barra l-pajjiż tal-eċċess tal-petrol; (ii) produzzjoni eċċessiva ta’ żejt li jintuża bħala fjuwil fil-futur, ikkawżat mill-fatt li dan it-tip ta’ żejt ma għadux jintuża fil-ġenerazzjoni tal-elettriku u minħabba li jeżistu diżinċentivi għall-użu tiegħu fl-industrija b’mod ġenerali, li huma stabbiliti fil-Programm Nazzjonali Portugiż dwar it-Tibdil fil-Klima; (iii) xejriet tas-suq internazzjonali relatati ma’ żieda fl-akkwisti tal-frazzjonijiet itqal u aktar aċidużi taż-żjut mhux maħduma, li jipprovdu aktar flessibilità f’termini ta’ għażla ta’ żjut mhux maħduma; (iv) kontribut għas-sigurtà tal-provvisti.

L-użu effiċjenti tal-enerġija

(75) Is-CIP tqis li l-proġett ta’ investiment se jżid b’mod sinifikanti l-effiċjenza tal-enerġija taż-żewġ raffineriji, f’konformità mal-impenji li l-Portugall wiegħed lill-UE li se jieħu sabiex l-effiċjenza tal-enerġija Ewropea tiżdied b’10 %.

Il-ħolqien ta’ impjiegi ġodda

(76) Is-CIP tqis li l-ħolqien previst ta’ madwar 150 impjieg li jirrikjedu kwalifiki għolja u ta’ madwar 450 impjieg indirett permanenti se jikkontribwixxi b’mod sinifikanti għall-iżvilupp ekonomiku tal-Portugall. Dan se jsaħħaħ l-ekonomija lokali fir-reġjuni kkonċernati, fejn il-PDG per capita hu aktar baxx mill-medja nazzjonali, u se jirriżulta fil-ħolqien ta’ madwar 5,000 impjieg temporanju matul il-perjodu tal-kostruzzjoni.

4.4. Il-kummenti tal-União Geral de Trabalhadores (“UGT”)

Il-promozzjoni tal-iżvilupp reġjonali

(77) Il-UGT tqis li l-proġett ta’ investiment se jippromwovi l-iżvilupp reġjonali u li se jkollu impatt pożittiv fuq l-iżvilupp ekonomiku u fuq il-koeżjoni soċjali u territorjali tar-reġjuni kkonċernati. Ir-reġjuni kkonċernati huma kkaratterizzati minn livelli għolja ta’ qgħad, minn struttura tan-negozju li ftit turi diversità u minn PDG per capita li jinsab taħt il-medja nazzjonali. Il-proġett ta’ investiment se jkollu impatt sinifikanti fuq l-istruttura industrijali taż-żewġ reġjuni u tal-Portugall kollu kemm hu, peress li se jiġu żviluppati kemm l-attivitajiet upstream kif ukoll dawk downstream, b’mod partikolari f’oqsma bħall-inġinerija mekkanika u ċivili, l-elettriku u anki l-kummerċ u s-servizzi tal-forniment tal-ikel.

Il-ħolqien ta’ impjiegi ġodda

(78) Il-UGT tqis li l-proġett ta’ investiment se joħloq aktar impjiegi u impjiegi aħjar, b’mod partikolari fi żmien meta l-qgħad qed jikber malajr minħabba l-kriżi ekonomika u soċjali. Il-proġett ta’ investiment hu mfassal biex jinħolqu, direttament fiż-żewġ raffineriji, 150 impjieg li ħafna minnhom se jkunu jirrikjedu kwalifiki għolja. 450 impjieg ieħor huma mistennija jinħolqu indirettament, filwaqt li matul il-perjodu tal-kostruzzjoni se jinħolqu 5,000 impjieg temporanju. Il-proġett ta’ investiment se jikkontribwixxi biex jinżammu wħud mill-2,050 impjieg eżistenti li jistgħu jiġu pperikolati jekk il-proġett ta’ investiment ma jseħħx.

L-impatt ambjentali

(79) Barra minn hekk, il-UGT tqis li l-proġett ta’ investiment se jgħin bien jintlaħqu standards ambjentali u ta’ sigurtà rigorużi peress li r-raffineriji se jiġu mgħammra b’teknoloġija li tagħmel inqas ħsara lill-ambjent.

Il-provvista insuffiċjenti tad-diżil

(80) Skont il-UGT, il-proġett ta’ investiment hu importanti ħafna biex titjieb il-kapaċità insuffiċjenti tal-Portugall għall-produzzjoni u r-raffinar tad-diżil. Mhemmx dubju li l-kapaċità ta’ raffinar eżistenti hi żgħira wisq biex tkopri d-domanda domestika, u dan il-fatt jagħmel lill-Portugall aktar dipendenti fuq l-importazzjonijiet tad-diżil minn pajjiżi oħra (b’konsegwenza li jiżdiedu r-riskji strateġiċi). Jekk jitnaqqsu l-importazzjonijiet tad-diżil, dan jirriżulta wkoll fi tnaqqis tad-defiċit kummerċjali attwali, li fil-biċċa l-kbira tiegħu ġej mill-kontijiet tal-enerġija.

Il-kontribut ġenerali biex jintlaħqu l-objettivi ewlenin tal-UE

(81) Finalment, il-UGT tinnota li l-proġett ta’ investiment hu importanti mhux biss f’termini nazzjonali iżda wkoll għall-UE, peress li hu mfassal biex jgħin fl-iżvilupp ta’ ekonomija aktar ekoloġika u aktar sostenibbli.

4.5. Il-kummenti tal-Muniċipalità ta’ Matosinhos (CMM)

(82) Is-CMM tqis li l-ħolqien tal-impjiegi għandu impatt kbir fuq iż-żona. Grazzi għall-ħolqien ta’ impjiegi kkwalifikati b’pagi ‘l fuq mill-medja reġjonali, ir-raffinerija ta’ Matosinhos se tikkontribwixxi għaż-żieda fil-kapaċità tal-akkwist taż-żona u tar-reġjun. Din se tkompli tħalli impatt sinifikanti fuq il-Valur Miżjud Gross reġjonali, li jirriżulta mill-attività tar-raffinerija u mill-attività ta’ mijiet ta’ impriżi kummerċjali u industrijali żgħar u ta’ daqs medju, b’mod speċjali peress li r-reġjun għandu rata ta’ qgħad ta’ madwar 13 % (ogħla mill-medja nazzjonali). Is-CMM tqis li l-proġett ta’ investiment hu kruċjali għar-reġjun, kemm f’termini ekonomiċi kif ukoll f’termini soċjali.

4.6. Il-kummenti tal-Muniċipalità ta’ Sines (CMS)

(83) Is-CMS hi konvinta mill-importanza tal-unitajiet il-ġodda tal-produzzjoni tar-raffinerija ta’ Sines għall-iżvilupp tal-ekonomija lokali u reġjonali. Dawn se jkollhom impatt pożittiv fuq l-iżvilupp soċjali tar-reġjun, minħabba l-ħolqien ta’ impjiegi kkwalifikati u l-ħolqien ta’ aktar impriżi żgħar u ta’ daqs medju u ta’ kwalità aħjar.

4.7. Il-kummenti tal-Confederação Geral dos Trabalhadores Portugueses (“CGTP”)

(84) Is-CGTP tqis li l-proġett ta’ investiment iħalli effetti ambjentali pożittivi ħafna u li hu importanti għall-iżvilupp reġjonali tal-Portugall peress li: (i) dan se jippermetti li tiġi offruta diversifikazzjoni akbar ta’ prodotti ta’ kwalità aħjar lill-industrija nazzjonali tal-kimika organika, kif ukoll għall-esportazzjoni. Għalhekk, il-proġett ta’ investiment se jikkontribwixxi b’mod pożittiv għall-valorizzazzjoni tal-profil ta’ speċjalizzazzjoni tal-industrija tal-manifattura; (ii) se jiġġenera mijiet ta’ impjiegi permanenti u eluf ta’ impjiegi temporanji fil-fażi tal-kostruzzjoni, prinċipalment f’reġjuni li għandhom uħud mill-akbar rati ta’ qgħad fil-Portugall; (iii) se jiżviluppa l-ekonomija lokali fil-livell tad-djar, tal-kummerċ u tal-lukandi, fost attivitajiet ekonomiċi oħra.

4.8. Il-kummenti tal-Associação Industrial Portuguesa (“AIP”)

(85) L-AIP tindika li l-proġett ta’ investiment se jikkontribwixxi b’mod deċiżiv għaż-żieda fil-ġid tar-reġjuni tan-Norte u tal-Alentejo.

(86) B’rata ta’ qgħad ta’ 11,6 % — meta wieħed iqis li l-medja nazzjonali hi 9,8 % (dejta mit-tielet kwart tal-2009) — ir-reġjun tan-Norte attwalment hu r-reġjun Portugiż bl-ogħla livell ta’ qgħad, u jispikka b’mod partikolari għar-rata għolja ta’ qgħad fit-tul (nofs il-popolazzjoni qiegħda ilha tfittex xogħol għal sena jew aktar). Fil-kuntest tal-kriżijiet soċjali attwali, il-ħolqien ta’ 500 impjieg dirett u ta’ 200 impjieg indirett permanenti, kif ukoll ta’ madwar 2,000 impjieg temporanju matul il-fażi tal-kostruzzjoni, jirrappreżenta kontribut enormi għar-reġjun.

(87) Ir-reġjun tal-Alentejo attwalment hu wieħed mir-reġjuni Portugiżi bl-ogħla rata ta’ qgħad — 10,2 % meta mqabbla mal-medja nazzjonali ta’ 9,8 % (dejta mit-tielet kwart tal-2009) — u b’mod partikolari għandu rata għolja ta’ qgħad fit-tul (nofs il-popolazzjoni qiegħda ilha tfittex ix-xogħol għal sena jew aktar). F’dan il-kuntest, il-ħolqien ta’ 100 post tax-xogħol dirett u ta’ 250 post tax-xogħol indirett permanenti, flimkien ma’ madwar 3 000 post tax-xogħol matul il-fażi tal-kostruzzjoni, se jirrappreżenta kontribut importanti għar-reġjun.

4.9. Il-kummenti tal-Kompetitur Nru 1

4.9.1. Il-kummenti dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ

L-investiment inizjali u l-karattru ta’ PIU tal-proġett ta’ investiment

(88) Skont il-Kompetitur Nru 1, il-proġett ta’ investiment jista’ jitqies bħala sempliċiment “estensjoni tal-istabbiliment eżistenti” skont it-tifsira tal-paragrafu 34 tal-LGGħR. Il-proġett ta’ investiment ma jistax jiġi kkunsidrat bħala PIU peress li l-assi fissi tal-investiment ikunu “diviżibbli ekonomikament” skont it-tifsira tal-paragrafu 60 tal-LGGħR. Tabilħaqq, ir-raffineriji ta’ Sines u ta’ Matosinhos huma ġeografikament imbiegħda minn xulxin. Il-proġett ta’ investiment jiddefinixxi biċ-ċar investiment separat għal kull raffinerija. Ir-raffineriji jistgħu jagħżlu li jkollhom unitajiet tal-vakwu u visbreaking iżda mhux unità tal-idrokrakkjar, jew viċi versa. L-investimenti għar-raffineriji għalhekk mhumiex neċessarjament konnessi b’mod dirett. Fi kwalunkwe każ, ir-raffineriji jistgħu joperaw waħedhom mingħajr ma tkun tinħtieġ xi tip ta’ integrazzjoni. Barra minn hekk, ir-raffinerija ta’ Matosinhos tista’ tbigħ il-produzzjoni tagħha tal-gażolju fil-vakwu fis-swieq internazzjonali u l-unità tal-idrokrakkjatur li tinsab f’Sines tista’ titħaddem permezz tal-gażolju fil-vakwu.

Il-kontribut tal-għajnuna għall-iżvilupp reġjonali

(89) Il-Portugall semma biss il-ħolqien ta’ impjiegi diretti u indiretti bħala kontribut tal-proġett ta’ investiment għall-iżvilupp reġjonali. Għalhekk, hu impossibbli li jiġi muri li l-proġett ta’ investiment jikkontribwixxi għal strateġija ta’ żvilupp reġjonali koerenti u li dan jindirizza l-objettiv tal-koeżjoni ekonomika (26). Hu diffiċli li wieħed jaċċetta li n-nefqa ta’ aktar minn miljun ewro għal kull impjieg dirett maħluq tista’ titqies bħala kontribut eċċezzjonali għall-iżvilupp reġjonali. F’dan ir-rigward, il-proporzjon tal-ammont tal-għajnuna għall-impjiegi diretti li joħloq il-proġett ta’ investiment jiġi mqabbel ma’ deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni (ippreżentat f’tabella li teżamina dan il-proporzjon f’deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni). Barra minn hekk, il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra li l-proġett ta’ investiment mhux konness ma xi falliment allegat tas-suq.

L-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna

(90) Fir-rigward tar-rekwiżit formali tal-effett ta’ inċentiv, Petrogal qatt ma rċeviet ittra ta’ intenzjoni mingħand il-Portugall qabel ma beda x-xogħol. Għalhekk, il-Kompetitur Nru 1 jikkonkludi li l-għajnuna mhix konformi mal-paragrafu 38 tal-LGGħR.

(91) Mill-perspettiva ta’ valutazzjoni ekonomika, il-Kompetitur Nru 1 iqis li l-għajnuna ma tissodisfax il-kriterji tan-neċessità u ma tipproduċix xi effett ta’ inċentiv. Il-proġett ta’ investiment hu investiment produttiv immotivat ekonomikament mill-iżbilanċ bejn il-provvista u d-domanda, u mill-opportunità li jinkiseb aċċess għal żejt mhux maħdum itqal u orħos. Huwa investiment li jwieġeb għall-evoluzzjoni naturali tad-domanda għad-diżil. L-operaturi l-oħra kollha madwar l-Ewropa qed iwettqu investimenti simili fir-raffineriji, mingħajr għajnuna mill-Istat. Għalhekk, il-fatti jindikaw li l-proġett ta’ investiment kien isir xorta waħda, u dan ma jikkonformax mal-paragrafu 22 tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ Ġunju 2009 (27) (“Il-Komunikazzjoni dwar il-Valutazzjoni fil-Fond”).

Il-prodotti kkonċernati

(92) Il-Kompetitur Nru 1 iqis li l-prodotti kkonċernati huma: — id-diżil (li hu prodott aħħari), — in-nafta (li hi prodott intermedju skont it-tifsira tal-paragrafu 69 tal-LGGħR), għalhekk, anki l-prodotti petrokimiċi derivati min-nafta jridu jiġu kkunsidrati bħala prodotti (meqjusa) kkonċernati, — Ir-residwi tal-idrokrakkjar (meta l-unità tal-idrokrakkjatur ma tkunx mgħammra b’riċiklatur).

Il-prodotti u s-swieq ġeografiċi

— Diżil

(93) Skont il-Kompetitur Nru 1, Petrogal hi l-uniku operatur fis-suq b’kapaċità tar-raffinar taż-żejt mhux maħdum fil-Portugall. Petrogal tforni lill-kompetituri tagħha f’dan is-suq. Petrogal tikkontrolla l-akbar faċilitajiet għall-importazzjoni u l-ħażna tal-petrol u tad-diżil. Petrogal għandha l-akbar network ta’ pompi tal-petrol fil-Portugall. Petrogal għandha pożizzjoni dominanti jew, mill-inqas, saħħa sinifikanti fis-suq f’numru kbir ta’ swieq tal-prodotti taż-żejt fil-Portugall. Il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra li l-valutazzjoni tas-suq rilevanti ma għandhiex tindirizza biss il-livell ta’ wara r-raffinerija, iżda għandha tevalwa wkoll is-sitwazzjoni kompetittiva fil-livell tas-suq tal-bejgħ bl-imnut u mhux bl-imnut tad-diżil.

— Nafta

(94) Fir-rigward tan-nafta, il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra wkoll li s-suq tal-prodott rilevanti li għandu jkun ivvalutat ma għandux ikun limitat għall-bejgħ ta’ wara r-raffinerija iżda għandu jinkludi wkoll l-attivitajiet downstream.

(95) Rigward is-suq ġeografiku rilevanti, il-proporzjon tal-importazzjoni u l-esportazzjoni totali tad-diżil fir-rigward tal-bejgħ totali tad-diżil fil-Portugall hu baxx wisq biex jiġġustifika l-għażla tas-suq reġjonali bħala s-suq rilevanti. Il-Kompetitur Nru 1 iqis li s-suq ġeografiku rilevanti hu s-suq Portugiż.

L-ishma tas-suq

(96) Il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra li l-attivitajiet tal-ENI fis-swieq affettwati mill-prodott għandhom jitqiesu peress li, meta kumpanija tista’ teżerċita influwenza deċiżiva fuq il-politika tal-bejgħ ta’ kumpanija oħra, ikun meħtieġ li wieħed iħares lejn is-sehem tas-suq ikkombinat tat-tnejn li huma fis-swieq rilevanti.

(97) Il-Kompetitur Nru 1 jikkonkludi li l-limitu massimu tas-suq ta’ 25 % fil-każ tad-diżil, kif stabbilit fil-paragrafu 68 tal-LGGħR, inqabeż b’mod sinifikanti. Għalhekk, l-għajnuna mogħtija permezz tal-proġett ta’ investiment hi mfassla biex tissussidja lill-operatur dominanti fis-suq, filwaqt li tippermettilu jżomm u jżid il-poter tiegħu fis-suq. Il-kompetizzjoni se tiġi affettwata serjament u l-għajnuna se tfixkel is-swieq rilevanti b’mod sinifikanti.

(98) Bħala konklużjoni, il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra li l-għajnuna tikkostitwixxi għajnuna operattiva li ssaħħaħ il-pożizzjoni fis-suq ta’ operatur dominanti fis-swieq rilevanti. L-għajnuna ma tikkontribwixxix biex jinħoloq xi effett ta’ inċentiv. Fi kwalunkwe każ, l-effetti negattivi tal-għajnuna jegħlbu kwalunkwe effett pożittiv li jista’ jkollha.

4.9.2. Il-kummenti sottomessi permezz tal-ittri ddatati l-15 ta’ Settembru u l-10 ta’ Novembru 2010 (bi tweġiba għall-mistoqsijiet tal-Kummissjoni tal-5 ta’ Awwissu u tat-13 ta’ Ottubru 2010)

Il-proġetti ta’ investiment simili mwettqa u r-rata ta’ redditu

(99) Proġetti ta’ investiment simili saru f’erba’ raffineriji (La Rabida, Castellón, Cartagena u Bilbao), bl-istess objettiv, biex tiżdied il-profittabbiltà tal-assi permezz tal-installazzjoni ta’ unitajiet ta’ konverżjoni ġodda li jimmassimizzaw ir-rendiment tad-distillanti medji, tonqos il-produzzjoni taż-żejt tal-fjuwil u jiġi pproċessat żejt mhux maħdum itqal. Il-Kompetitur Nru 1 jirreferi wkoll għal proġetti ta’ investiment simili fl-Italja (ir-raffineriji ta’ Sannazzaro u Taranto, mill-ENI), fil-Ġermanja (Bayernoil), fil-Litwanja (Mazeikiu Nafta) u fil-Bjelorussja (Slavneft).

(100) Fir-rigward ta’ rata ta’ redditu bħala valur referenzjarju għal tali investimenti fis-settur, il-Kompetitur Nru 1 jiddikjara li ma jaf bl-ebda valur referenzjarju: il-profittabbiltà tal-proġett ta’ investiment normalment tiddependi mill-kost tal-kapital ta’ kull kumpanija u minn aspetti oħra. Il-Kompetitur Nru 1 iqis li, għall-perjodu li matulu ġie deċiż il-proġett ta’ investiment, ir-rata tar-redditu fis-settur tar-raffinar għandha tkun, bejn wieħed u ieħor, tal-inqas 10 %.

L-ostakli għall-importazzjoni tad-diżil (fil-livell ta’ wara r-raffinerija)

(101) Il-Kompetitur Nru 1 jirreferi f’termini ġenerali għall-eżistenza ta’ ostakli għall-importazzjoni fir-rigward tas-suq ġeografiku rilevanti. Hu jqis li l-problema ewlenija fil-Portugall hi l-pożizzjoni dominanti ta’ Petrogal fis-suq, minħabba li din tikkontrolla l-100 % tal-kapaċità tar-raffinar fil-Portugall u, b’hekk, l-aktar terminals importanti għall-importazzjoni u l-esportazzjoni. Hu jsostni wkoll li Petrogal għandha pożizzjoni dominanti f’termini ta’ kapaċità għall-ħżin tal-prodott, li xi sorsi indipendenti (28) jikkalkolawha bħala 90 % tas-suq. Dan jippermetti lil Petrogal li jkollha sehem tal-bejgħ bl-imnut ta’ madwar 45 % u sehem tal-bejgħ mhux bl-imnut ta’ 80 % tas-suq Portugiż.

(102) Fir-rigward tal-mistoqsija mill-Kummissjoni fir-rigward tal-eżistenza ta’ rifjut għall-għoti ta’ aċċess għall-kapaċità ta’ ħżin ta’ Petrogal, il-Kompetitur Nru 1 ma kienx kapaċi jiddeskrivi tali sitwazzjoni.

(103) Il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra li hemm limiti għall-kapaċità tal-ħżin fil-Portugall u li l-kostijiet tal-ħżin huma ogħla fil-Portugall milli huma f’pajjiżi oħra, bħal Spanja u l-Italja, għal faċilitajiet jew operazzjonijiet simili (madwar 25 % ogħla).

(104) Il-Kompetitur Nru 1 jikkunsidra li ma hemmx differenzi sinifikanti bejn il-prezzijiet għad-diżil impurtat u l-prezz għad-diżil akkwistat mingħand Petrogal, billi l-prezzijiet huma indiċjati mal-prezzijiet internazzjonali u jirriflettu wkoll il-kostijiet tal-loġistika.

4.10. Il-kummenti tal-Kompetitur Nru 2

4.10.1. Il-kummenti dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ

(105) Il-Kompetitur Nru 2 iqis li l-proġett ta’ investiment se jżid il-kapaċità tal-produzzjoni tad-diżil ta’ Petrogal b’madwar 2,5 miljun tunnellata, u dan se jittrasforma lil Petrogal minn importatur żgħir għal esportatur ewlieni tad-diżil.

Il-kontribut tal-għajnuna għall-iżvilupp reġjonali u l-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna

(106) Il-Kompetitur Nru 2 jesprimi dubji dwar il-ħtieġa tal-għajnuna, peress li Petrogal tappartjeni għal kumpanija ewlenija, li hi proprjetà tal-ENI u kkontrollata minnha. Petrogal hi kumpanija li tagħmel il-profitt, li għamlet investimenti sostanzjali kemm upstream għar-raffinar fil-Brażil u l-Angola kif ukoll downstream biex tkabbar in-netwerk tad-distribuzzjoni tagħha fi Spanja. Fil-Portugall tgawdi minn pożizzjoni privileġġjata, peress li hi s-sid tal-uniċi żewġ raffineriji.

(107) Petrogal hi integrata vertikalment u hi wkoll l-akbar kumpanija li tikkummerċjalizza l-prodotti taż-żejt fil-Portugall u t-tielet l-akbar kompetitur fil-peniżola tal-Iberja.

(108) Il-Kompetitur Nru 2 jikkunsidra li l-għajnuna mill-Istat ma tissodisfax ir-rekwiżiti formali tal-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna kif stabbilit fil-paragrafu 38 tal-LGGħR. Fih innifsu l-proġett ta’ investiment hu tranżazzjoni profittabbli li tissodisfa l-għanijiet strateġiċi ta’ Petrogal fuq medda medja u twila ta’ żmien, u li għalhekk se jsir fi kwalunkwe każ.

(109) Skont il-Kompetitur Nru 2, il-proġett ta’ investiment se jikkontribwixxi biex tiġi ssodisfata d-domanda interna għad-diżil, li qed tikber, se jippermetti lil Petrogal li ssir esportatur nett għal swieq oħrajn (Franza u Spanja, pereżempju), u se jżid il-marġni tar-raffinar ta’ Petrogal.

(110) Il-Kompetitur Nru 2 iqis li l-ħtieġa tal-għajnuna għandha tiġi vvalutata fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet tat-taqsima 2.3 tal-Komunikazzjoni dwar il-Valutazzjoni fil-Fond.

(111) Il-Kompetitur Nru 2 jirreferi għar-rapport ta’ PFC Energy, imsemmi fin-nota 31 f’qiegħ il-paġna, fejn hu msemmi li l-proġett ta’ investiment ta’ Petrogal kien diġà realtà fl-2006. Il-proġett ta’ investiment seta’ jsir biss fir-reġjuni ta’ Matosinhos u ta’ Sines (mhux għaliex dawn huma żoni megħjuna, iżda minħabba li r-raffineriji jinsabu hemm).

(112) Finalment, il-Kompetitur Nru 2 iqis li, minħabba l-fatti kif inhuma, ma setax ikun hemm sit ieħor fejn wieħed seta’ jinvesti fir-rikonfigurazzjoni tar-raffineriji eżistenti.

Il-prodotti kkonċernati u s-suq rilevanti

(113) Il-kompetitur Nru 2 issottometta biss kummenti li jirrigwardaw id-diżil.

— Il-livell ta’ wara r-raffinerija

(114) Il-Kompetitur Nru 2 jispjega li, għalkemm ma hemmx ostakli legali għall-importazzjonijiet, dawn huma ikkundizzjonati (jekk mhux limitati) ferm minn firxa ta’ fatturi fiżiċi (nuqqas ta’ postijiet għall-ħżin tal-importazzjonijiet, fejn qegħdin u ta’ min huma, il-limitazzjonijiet tan-netwerk loġistika sekondarja) u fatturi marbuta mal-istruttura tas-suq (il-kapaċità li jiġu stabbiliti l-prezzijiet ta’ wara r-raffinerija).

— Il-livell tal-bejgħ mhux bl-imnut

(115) L-atturi l-oħra fis-suq Portugiż jimpurtaw 90 % tat-total tad-diżil impurtat, filwaqt li minbarra dan jiffaċċjaw diffikultajiet sostanzjali, kif issemma fir-rapport tal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Portugiża intitolat “Relatório final sobre os sectores dos combustíveis líquidos e do gás engarrafado em Portugal” (29) (“ir-rapport tal-Awtorità”). Il-Kompetitur Nru 2 iqis li dawn il-fatturi kollha jagħmlu lis-suq Portugiż aktar magħluq minn swieq komparabbli f’pajjiżi oħra.

(116) Il-Kompetitur Nru 2 jikkunsidra li l-valutazzjoni tas-suq rilevanti ma għandhiex tkun limitata għal-livell ta’ wara r-raffinerija, iżda għandha tkopri wkoll id-distribuzzjoni u l-mezzi tal-bejgħ (bl-imnut u mhux). Il-proġett ta’ investiment se jżid il-produzzjoni bi 2,5 miljun tunnellata fis-sena, u dan jittrasforma lill-Portugall f’pajjiż bi produzzjoni eċċessiva annwali ta’ 1,6 miljun tunnellata ta’ diżil, flimkien ma’ 0,5 miljun tunnellata fis-sena ta’ bijodiżil mir-raffinerija ta’ Sines.

— Bejgħ bl-imnut u mhux

(117) Skont ir-rapport tal-Awtorità, dan il-livell ta’ bejgħ hu meqjus bħala t-tieni livell fl-istruttura tad-distribuzzjoni tad-diżil. Il-prezz tad-diżil jiddependi fuq il-prezz tax-xiri fir-raffinerija jew hekk kif jiġi impurtat, li miegħu jiżdiedu l-kostijiet tat-trasport u tal-ħżin, u l-marġni tal-bejgħ.

(118) Il-Kompetitur Nru 2 jikkunsidra li Petrogal tikkompeti wkoll fil-livell tad-distribuzzjoni, b’vantaġġ kompetittiv ċar: kwalunkwe għajnuna mogħtija biex jonqos il-kost ta’ Petrogal fil-produzzjoni tad-diżil issaħħaħ il-pożizzjoni dominanti attwali tagħha fis-suq Portugiż (51 % tas-suq mhux bl-imnut u 37 % fis-suq bl-imnut).

Is-suq ġeografiku rilevanti

(119) Il-Kompetitur Nru 2 jikkunsidra li s-suq ġeografiku rilevanti għandu jkun, l-aktar, is-suq tal-Iberja. Is-suq ġeografiku rilevanti jista’ jkun fil-livell taż-ŻEE biss jekk l-importazzjonijiet tad-diżil ikunu qed jikkompetu b’mod effettiv mad-diżil raffinat fil-Portugall (jiġifieri jekk wieħed jassumi li ma hemmx ostakli legali jew ekonomiċi għad-dħul).

(120) L-għajnuna għall-investiment se taffettwa lill-kompetituri ta’ Petrogal fis-suq tal-Iberja, peress li r-raffineriji li jinsabu fi Spanja għamlu investimenti simili (b’għanijiet strateġiċi simili ħafna) mingħajr għajnuna.

(121) Jekk il-bejgħ bl-imnut u dak mhux bl-imnut jitqies parti mis-suq tal-prodott rilevanti, is-sehem tas-suq ta’ Petrogal fis-swieq nazzjonali u lokali hu ogħla ferm mil-livell massimu ta’ 25 % stabbilit fil-paragrafu 68 tal-LGGħR, u l-għajnuna ma għandhiex tingħata.

L-ishma tas-suq

(122) Il-Kompetitur Nru 2 jikkunsidra li, mill-perspettiva tal-provvista, is-swieq tal-bejgħ mhux bl-imnut tal-petrol u tad-diżil huma kkonċentrati ferm (l-ogħla erba’ parteċipanti fis-suq igawdu minn sehem ta’ 95 % fis-suq), kif indikat mill-Awtorità tal-Kompetizzjoni Portugiża fir-rapport tagħha.

(123) Is-sehem stmat ta’ Petrogal fis-suq tal-bejgħ tad-diżil mhux bl-imnut fil-Portugall f’termini ta’ volum hu bejn 35 % u 45 %. Il-Kompetitur Nru 2 iqis li l-proġett ta’ investiment se jirriżulta f’kapaċità addizzjonali ta’ produzzjoni ta’ 2,5 miljun tunnellata u li, jekk dan il-proġett jitqies flimkien mal-proġetti l-oħra li Petrogal għamlet, Petrogal se tkun f’pożizzjoni li tissodisfa d-domanda interna tas-suq tad-diżil Portugiż kif ukoll li tesporta qrib iż-2 miljun tunnellata ta’ diżil lill-pajjiżi ġirien (Spanja u Franza).

4.10.2. Il-kummenti sottomessi permezz tal-ittra ddatata l-10 ta’ Settembru 2010, bi tweġiba għat-talba mill-Kummissjoni għall-informazzjoni ddatata l-4 ta’ Awwissu 2010.

Il-proġetti ta’ investiment simili mwettqa u r-rata tar-redditu

(124) Il-Kompetitur Nru 2 jindika li ma hemmx rata tar-redditu bħala valur referenzjarju stabbilita fil-livell settorjali, minħabba li l-kumpaniji għandhom ir-rata pproġettati tagħhom stess u r-rati pproġettati jistgħu jvarjaw skont il-karatteristiċi ta’ kull proġett ta’ investiment. Il-Kompetitur Nru 2 jagħti lista ta’ ħames raffineriji li għamlu proġetti ta’ investiment simili, li jammontaw għal aktar minn total ta’ EUR 6 biljun, mingħajr l-għajnuna mill-Istat.

L-ostakli għall-importazzjoni tad-diżil (fil-livell ta’ wara r-raffinerija)

(125) Il-Kompetitur Nru 2 jirrimarka li l-kapaċitajiet tal-ħżin u l-faċilitajiet tal-port huma limitati. Għalhekk, vjeġġi bil-baħar lejn il-Portugall isiru fi kwantitajiet iżgħar, li jwassal għal kostijiet tad-distribuzzjoni ogħla li jaffettwaw il-marġni finali tal-bejgħ, bl-imnut u mhux.

(126) Fir-rigward tal-faċilitajiet tal-ħżin, il-Kompetitur Nru 2 jindika li l-istallazzjonijiet huma normalment użati mis-sid (bħal Petrogal), għall-iskopijiet tiegħu stess. Fil-każijiet tal-faċilitajiet tal-ħżin li jappartjenu lil partijiet terzi, ftit hemm ħżin disponibbli minħabba l-kuntratti fit-tul eżistenti diġà ffirmat ma’ operaturi oħrajn.

(127) Il-Kompetitur Nru 2 jikkunsidra li Petrogal għandha vantaġġ fil-prezz li bih tbigħ id-diżil meta wieħed iqabblu ma’ dak tal-kompetituri tagħha, u dan hu stmat għal madwar 3 sa 5 USD għal kull tunnellata minħabba l-pożizzjoni dominanti tagħha fil-faċilitajiet tal-ħżin.

5. IL-KUMMENTI TAL-PORTUGALL

5.1. Il-kummenti dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ

(128) Il-Portugall jirrettifika li l-laqgħa bejn l-awtoritajiet Portugiżi u s-servizzi tal-Kummissjoni saret fil-11 ta’ Marzu 2009. Il-Portugall jispeċifika li l-proġett ta’ investiment mhux proġett sostitut jew ta’ titjib; hu proġett ta’ konverżjoni li jimplika bidla effettiva tal-proċess tar-raffinar bil-ħsieb li jservi aħjar id-domanda għad-diżil, li qed tikber. Il-Portugall iżid jgħid li l-BEI se jipprovdi finanzjament u li l-għajnuna, fil-forma ta’ kreditu ta’ taxxa, se tingħata mill-2011 ’il quddiem. Il-Portugall jikkunsidra wkoll li l-valutazzjoni tal-proġett ta’ investiment bħala għajnuna ad hoc ma għandhiex twassal għal regoli ta’ valutazzjoni aktar stretti. Fil-fatt, il-kuntratt tal-proġett ta’ investiment u l-kuntratt tal-għajnuna konklużi bejn il-Portugall u l-benefiċjarju huma kondizzjonali fuq id-deċiżjoni pożittiva tal-Kummissjoni. Peress li l-kuntratti tal-proġett ta’ investiment u tal-għajnuna kienu diġà ġew sottomessi lill-Kummissjoni matul il-fażi tan-notifika, il-Portugall jissuġġerixxi li tkun sottomessa ittra amministrattiva — li magħha jiġu annessi l-kuntratti tal-proġett ta’ investiment u tal-għajnuna msemmija f’paġna 8 tad-deċiżjoni tal-ftuħ ikunu — li tindika d-dħul fis-seħħ ta’ dawn il-kuntratti.

5.1.1. Il-kummenti rigward il-proġett ta’ investiment

Il-proġett ta’ investiment bħala investiment inizjali

(129) Il-Portugall iqis li l-proġett ta’ investiment jirrappreżenta investiment inizjali li jikkwalifika taħt il-kategoriji li ġejjin: estensjoni ta’ stabbiliment eżistenti jew bidla fundamentali tal-proċess tal-produzzjoni.

Bidla fundamentali fil-proċess ġenerali tal-produzzjoni

(130) Skont il-Portugall, l-unità l-ġdida tad-distillazzjoni fil-vakwu u l-unità l-ġdida tal-idrokrakkjatur se jippermettu l-produzzjoni ta’ kwantitajiet akbar ta’ diżil u b’hekk tiġi aġġustata l-produzzjoni tad-diżil għall-ħtiġijiet tas-suq. Tali aġġustament ma jkunx possibbli permezz tal-konfigurazzjoni eżistenti tas-sistema tar-raffinar peress li din toffri flessibbiltà żgħira ħafna għall-bidla tal-produzzjoni mill-petrol għad-diżil.

L-estensjoni tal-istabbiliment eżistenti

(131) L-unità tad-distillazzjoni fil-vakwu u l-visbreaker ġodda f’Matosinhos, l-unità tal-idrokrakkjar ġdida f’Sines u l-unitajiet ta’ raffinar oriġinali li jeżistu diġà se jiffunzjonaw simultanjament. Għalhekk, il-Portugall iqis il-proġett ta’ investiment bħala estensjoni tas-sistema tal-produzzjoni b’bidla fundamentali fil-proċess tal-produzzjoni.

Il-proġett bħala PIU

(132) L-awtoritajiet Portugiżi spjegaw li l-konfigurazzjoni l-ġdida tal-proċess se ssaħħaħ ir-rabtiet komplementari operattivi u funzjonali bejn iż-żewġ raffineriji: il-gażolju fil-vakwu [ ] se jiġi ttrasportat minn Matosinhos għal Sines u n-nafta tqila [ ] se tiġi ttrasportata minn Sines għal Matosinhos. Il-proġett ta’ investiment se jsir f’sistema tar-raffinar integrata: Ir-raffineriji ta’ Sines u ta’ Matosinhos huma inseparabbli, b’mod partikolari biex tkun ottimizzata l-produzzjoni tad-diżil. Il-kriterju ġeografiku biss (“il-prossimità ġeografika immedjata”) mhux rispettat. Madankollu, il-qsim tal-proġett ta’ investiment f’żewġ partijiet ikun artifiċjali peress li teknikament, funzjonalment u strateġikament dan hu indiviżibbli (30).

5.1.2. Il-kummenti dwar il-karatterizzazzjoni tas-suq u l-prodotti rilevanti

Il-prodotti rilevanti

(133) Il-Portugall iqis li l-prodotti rilevanti huma d-diżil u n-nafta tqila, minħabba li d-diżil hu l-mutur ekonomiku għall-investiment u n-nafta tqila hi prodott sekondarju teknikament inevitabbli tal-produzzjoni f’Sines.

(134) Fir-rigward tan-nafta tqila prodotta permezz tar-raffineriji kkonfigurati mill-ġdid, din se tiġi użata domestikament, fil-produzzjoni tal-aromatiċi ta’ Petrogal f’Matosinhos, u se tissostitwixxi l-importazzjonijiet (92 % minnhom joriġinaw minn barra l-UE). Il-proġett ta’ investiment se jżid biss il-produzzjoni tan-nafta tqila f’Sines (b’[200-250] kilotunnellata fis-sena) (31). Iż-żieda fil-produzzjoni tan-nafta tqila f’Sines se tissostitwixxi l-kwantitajiet attwalment impurtati f’Matosinhos u l-produzzjoni żejda mhix se tinbiegħ lil partijiet terzi.

(135) Il-Portugall għamilha ċara li l-investiment fir-raffinerija ta’ Matosinhos mhuwiex relatat mal-unitajiet speċifiċi li jipproċessaw in-nafta tqila f’riformatur, li huwa l-prodott intermedju għall-produzzjoni tal-aromatiċi (jiġifieri derivattivi tan-nafta), u lanqas mal-ipproċessar sussegwenti tar-riformatur f’derivattivi tan-nafta (li jinbiegħu fis-suq bi prezzijiet tas-suq lill-industrija petrokimika tat-tieni ġenerazzjoni) li jseħħ fl-impjant tal-aromatiċi ta’ Petrogal ibbażat f’Matosinhos. Il-prezz li jintlalab lill-impjant tal-aromatiċi għar-riformatur se jibqa’ l-istess peress li hu indiċizzat għal [10-20] % tal-parità tal-importazzjoni tan-nafta u [80-90] % tal-parità tal-esportazzjoni tal-petrol.

Is-suq ġeografiku rilevanti

Fir-rigward tad-diżil

(136) Il-Portugall iqis is-suq nazzjonali rilevanti tiegħu bħala miftuħ u kompetittiv mingħajr ostakli għall-kummerċ. Il-prezzijiet tad-diżil huma bbażati fuq il-prezz għaż-żejt mhux maħdum u l-kostijiet għar-raffinar. Ir-raffineriji jridu jikkompetu mal-importazzjonijiet. Il-Portugall iqis li s-suq ġeografiku rilevanti hu l-Ewropa tal-Majjistral.

Fir-rigward tan-nafta

(137) Deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni jiddikjaraw li n-nafta hi prodott kummerċjali internazzjonali u s-suq tal-prodott rilevanti hu mill-inqas l-Ewropa tal-Punent.

Is-sehem tas-suq tal-benefiċjarju

(138) Fil-livell tal-grupp (mingħajr l-inklużjoni taċ-ċifri tal-ENI, peress li din ma għandhiex attivitajiet ta’ raffinar jew bejgħ bl-imnut fis-suq tal-Iberja u l-Herfindahl–Hirschman Index (HHI) juri livell ta’ konċentrazzjoni baxxa fil-livell Ewropew), is-sehem fis-suq hu taħt il-25 % fil-livell reġjonali.

5.1.3. Il-kummenti rigward il-proġett fil-kuntest ta’ strateġija Ewropea, nazzjonali u reġjonali

(139) Il-Portugall jenfasizza li l-proġett ta’ investiment hu konformi mal-objettivi strateġiċi adottati fil-livell nazzjonali jew f’dak Ewropew. Il-massimizzazzjoni tal-produzzjoni tad-diżil — stmata għal [1-3] miljun tunnellata fis-sena mill-2011 ’il quddiem — se tippermetti użu aħjar tal-kapaċità tal-ipproċessar tas-sistema nazzjonali tar-raffinar. Dan se jippermetti bilanċ aħjar bejn id-domanda u l-provvista, u li jiġi indirizzat id-defiċit serju tad-diżil u titnaqqas il-produzzjoni eċċessiva tal-petrol.

Id-dipendenza tal-UE fil-qasam tal-enerġija

(140) Skont il-Portugall, il-proġett ta’ investiment se jnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tad-diżil mir-Russja — li hu objettiv adottat mill-Kummissjoni (fit-Tieni Analiżi Strateġika dwar l-Enerġija tal-2008 tagħha: pjan ta’ azzjoni tal-UE għas-sigurtà u s-solidarjetà tal-enerġija (32)) u l-Istati Membri.

(141) Id-domanda għad-diżil żdiedet u se tiżdied bejn is-sena 2000 u l-2025, iżda r-raffineriji fil-konfigurazzjonijiet eżistenti tagħhom jistgħu jadattaw biss marġinalment għall-evoluzzjoni tad-domanda mingħajr investiment kbir fir-rikonfigurazzjonijiet. L-investiment ta’ Petrogal jaħseb għaż-żieda fid-domanda u jnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjoni u r-riskji assoċjati tal-provvista.

(142) Il-proġett ta’ investiment se jippromwovi t-tnaqqis tal-emissjonijiet atmosferiċi u l-effiċjenza enerġetika tal-istallazzjonijiet se tkun imtejba. Il-miżuri ta’ razzjonalizzazzjoni tal-enerġija previsti jippermettu tnaqqis tal-konsum tal-enerġija attwali fir-raffineriji ta’ [ ] %.

(143) Meta tibda l-produzzjoni fir-raffineriji irrikonfigurati, se tiġi pproċessata l-istess merkanzija iżda b’kapaċità ta’ konverżjoni konsiderevolment ogħla, b’inqas konsum ta’ enerġija, u b’inqas emissjonijiet.

Sommarju tal-benefiċċji ambjentali u l-importanza tagħhom

(144) Skont il-Portugall, l-impatt fuq it-tniġġis tal-arja għandu importanza sinifikanti, peress li l-proġett ta’ investiment se jnaqqas l-emissjonijiet minn sorsi fissi u b’hekk jikkontribwixxi biex jintlaħqu l-objettivi reġjonali u nazzjonali dwar il-kwalità tal-arja.

(145) Fil-livell reġjonali, l-importanza tal-proġett ta’ investiment ġejja mill-fatt li dan jinkludi wkoll l-introduzzjoni tal-gass naturali fil-portafoll tal-fjuwil tar-raffineriji u l-impjant attwali tal-produzzjoni bil-fwar se jkun sostwit b’unità ta’ koġenerazzjoni.

(146) Fil-livell nazzjonali, il-benefiċċji ambjentali jistgħu jiġu stmati fir-rigward tal-kontribut biex jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fil-Programm Nazzjonali għat-Tnaqqis tal-Emissjonijiet tad-diossidu tal-kubrit u tal-ossidi tan-nitroġenu (33).

(147) Il-proġett ta’ investiment se jtejjeb il-kwalità tad-diżil u, konsegwentament, se jnaqqas l-emissjonijiet li jniġġsu mill-vetturi. Il-proġett ta’ investiment se jkollu impatt pożittiv ukoll fuq fatturi bijoloġiċi (il-flora u l-fawna) u fuq il-pajsaġġ.

5.1.4. Il-kummenti rigward il-kontribut għall-iżvilupp reġjonali

Qafas

(148) Il-Portugall jenfasizza l-kontribut importanti tal-proġett ta’ investiment għall-iżvilupp reġjonali, minħabba l-post tiegħu f’żewġ reġjuni żvantaġġati, li t-tnejn għandhom livell għoli ta’ qgħad. Iż-żewġ reġjuni huma żoni eliġibbli skont l-Artikolu 107.3(a) tat-Trattat, b’limiti ta’ għajnuna reġjonali standard għall-impriżi kbar ta’ 40 % (għal Sines, fir-reġjun tal-Alentejo) u 30 % (għal Matosinhos, fir-reġjun tan-Norte), skont il-mappa tal-għajnuna reġjonali Portugiża. Iż-żewġ reġjuni huma reġjuni tal-Objettiv ta’ Konverġenza (kif definit fil-politika reġjonali tal-UE), bi PDG per capita taħt il-75 % tal-medja Ewropea.

(149) Il-Portugall iqis li r-raffineriji f’Sines u Matosinhos jikkostitwixxu pilastri fundamentali tal-ekonomiji reġjonali. Huwa tal-fehma li l-proġett ta’ investiment se jipproduċi effetti estremament pożittivi fir-rigward tal-impjiegi u, b’mod aktar ġenerali, fuq l-istruttura ekonomika tar-reġjuni tan-Norte u tal-Alentejo.

(i) Sines

(150) Ir-raffinerija ta’ Sines tinsab f’Alentejo, reġjun bi PDG 6 % taħt il-medja nazzjonali. Ir-reġjun hu kkaratterizzat min-nuqqas ta’ densità tan-negozju u min-nuqqas ta’ servizzi avvanzati għall-appoġġ tal-iżvilupp u l-innovazzjoni. Fit-tielet kwart tal-2009, ir-rata tal-qgħad kienet 10,2 %, jiġifieri 0,4 % ogħla mill-medja nazzjonali, u minn dak iż-żmien żdiedet għal 11,6 % fit-tielet kwart tal-2010 (0,7 % ogħla mill-medja nazzjonali).

(ii) Matosinhos

(151) Ir-raffinerija ta’ Matosinhos tinsab fiż-żona ta’ Oporto fir-reġjun tan-Norte. Ir-reġjun tan-Norte bħalissa hu l-ifqar reġjun fil-Portugall fil-livell ta’ NUTS II (il-Klassifikazzjoni Komuni ta’ Unitajiet Territorjali għall-Istatistika), bi PDG per capita madwar 20 % taħt il-medja nazzjonali fl-2008. Ir-reġjun għandu rata ta’ tkabbir ekonomiku taħt il-medja tal-UE u tal-Portugall u għandu livell baxx ta’ riżorsi umani kkwalifikati. Ir-rata tal-qgħad żdiedet minn 11,6 % fit-tielet kwart tal-2009 għal 13,2 % fl-istess perjodu ta’ tliet xhur fl-2010. Din ir-rata hi ferm ogħla mill-medja nazzjonali (9,8 % fl-2009 u 10,9 % fl-2010 rispettivament).

5.1.5. L-impjiegi u t-taħriġ

Il-ħolqien tal-impjiegi diretti

(152) Skont il-Portugall, fl-istadju tal-operazzjoni, il-proġett ta’ investiment se joħloq madwar 150 impjieg ġdid relatati direttament mat-tħaddim tal-unitajiet tal-ipproċessar fiż-żewġ raffineriji.

(153) Il-proporzjon bejn in-nefqa tal-investiment u n-numru ta’ impjiegi diretti maħluqa juri li s-settur tar-raffinar għandu intensità tal-kapital kbira ferm. Barra minn hekk, is-settur jitlob taħriġ speċifiku u kkwalifikat.

Il-ħolqien ta’ impjiegi indiretti u temporanji

(154) Il-proġett ta’ investiment għandu potenzjal sinifikanti għall-ħolqien ta’ impjiegi indiretti, peress li l-unitajiet il-ġodda se jżidu l-komplessità teknoloġika tar-raffineriji u se jkunu jeħtieġu aktar interventi ta’ manutenzjoni. B’riżultat tal-politika tas-sottokuntrattar li għandhom ir-raffineriji, se jkun hemm żieda fid-domanda għall-provvista ta’ servizzi minn ħaddiema speċjalizzati. Il-Portugall iqis li “r-rikonfigurazzjoni tal-unitajiet tar-raffinar se jkollha effett notevoli fuq l-istruttura industrijali nazzjonali, b’mod partikolari fir-rigward tal-industriji tal-inġinerija mekkanika, tal-elettriku u tal-bini. Huwa stmat li matul l-aktar perjodu attiv ta’ kostruzzjoni, madwar 3 000 ħaddiem se jkunu involuti fil-kostruzzjoni taż-żewġ raffineriji” u “hu mistenni li jinħolqu madwar 450 impjieg permanenti indiretti”. Dawn l-impjiegi jeħtieġu persunal ikkwalifikat, normalment imħallas aktar mill-medja tas-suq, u huwa mistenni li se jkun hemm impatt soċjali u ekonomiku sinifikanti fuq il-komunità tal-madwar, b’mod partikolari fiż-żona ta’ Sines.

(155) Dwar jekk il-proporzjon ta’ tliet impjiegi indiretti għal kull impjieg dirett, kif intqal li se joħloq il-proġett ta’ investiment — u l-metodoloġija applikata — hux ġustifikat, il-Portugall wieġeb li dan il-proporzjon għandu jkun imqabbel ma’ dawk ta’ proġetti ta’ investiment oħra fl-istess settur. B’referenza għal żewġ miżuri oħra ta’ għajnuna mill-Istat approvati mill-Kummissjoni (id-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni N 898/06 u N 899/06, għall-proġetti tal-petrokimika Repsol Polimeros u Artensa rispettivament) (34), il-Portugall iqis li l-proporzjon ta’ bejn l-impjiegi diretti u dawk indiretti kif propost għall-proġett ta’ investiment hu iktar konservattiv u realistiku mill-proporzjoni ta’ Repsol Polimeros (15-il impjieg indirett għal kull impjieg dirett), anki jekk iż-żewġ proġetti huma f’żoni industrijali li mhux isir użu minnhom. Il-Portugall innota wkoll li l-ammonti għall-proġett ta’ investiment huma qrib dawk tal-proġett ta’ Artensa, li hu proġett li jibda mix-xejn (f’żona verġni). Il-Portugall jikkunsidra wkoll il-valur referenzjarju stabbilit minn HSB Solomon Associates LLC dwar l-industrija taż-żejt: l-IEP (l-Indiċi tal-Effiċjenza tal-Persunal). Dan l-indikatur juri n-numru ta’ sigħat maħduma għal kull KDE (Kapaċità ta’ Distillazzjoni Ekwivalenti), jiġifieri, f’termini ġenerali, in-numru ta’ impjiegi ġenerati għal kull barmil ta’ żejt mhux maħdum ipproċessat. Fl-aħħar rapport disponibbli (ċifri tal-2008), il-benefiċjarju ppreżenta indiċi globali ta’ [50-70], li jitqabbel ma’ valur ta’ 113,7 għall-medja tal-istudju u ta’ 206,8 għall-medja tal-Ewropa tan-Nofsinhar u Ċentrali. Dan jirrifletti n-numru ta’ ħaddiema involuti internament fir-raffinerija, [ ]; u l-eżistenza ta’ grupp ta’ attivitajiet ta’ appoġġ ibbażati fuq servizzi esterni li qed jiġu pprovduti kontinwament. Il-Portugall iqis li dan ir-rikors għal servizzi esterni jiżgura l-ħolqien ta’ impjiegi indiretti u jiġġustifika l-istennija ta’ proporzjon ogħla bejn l-impjiegi indiretti u l-impjiegi diretti milli fil-każ ta’ Artensa. Għalhekk, il-Portugall jikkonkludi li, meta wieħed iqabbel mad-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni deskritti f’din il-premessa, din l-istrateġija hi meħuda fl-estrem fil-proġett ta’ Repsol Polimeros (l-utilizzazzjoni minima tar-riżorsi interni u l-utilizzazzjoni massima tar-riżorsi esterni). Il-każ ta’ Artensa juri l-oppost, jiġifieri bilanċ bejn l-utilizzazzjoni tar-riżorsi interni u esterni. Il-Portugall jikkunsidra li l-proporzjon propost ta’ 3:1 huwa konformi mal-proporzjoni tal-industrija tar-raffinar u jirrifletti korrettament il-livell ta’ esternalizzazzjoni tal-attivitajiet ta’ Petrogal (bħal fil-qasam tal-manutenzjoni).

(156) F’sottomissjoni li għamel aktar tard, il-Portugall kompla jsostni aktar din l-istqarrija billi kkwota dokument aktar reċenti (35) rilaxxat mill-Kummissjoni li, fl-opinjoni tal-Portugall, jindika proporzjon ta’ bejn 4:1 u 6:1: “għalhekk, filwaqt li fl-UE l-industrija timpjega direttament 100,000 ruħ biss, jista’ jkun ikkunsidrat li hemm madwar 400,000 u 600,000 impjieg li jiddependu direttament fuq l-industrija tar-raffinar tal-UE”. L-istess dokument, fin-nota 41 f’qiegħ il-paġna, isemmi “600,000 impjieg ieħor fil-loġistika u l-kummerċjalizzazzjoni”, li jkun jippermetti saħansitra proporzjon ta’ 12:1.

L-impjiegi salvagwardjati

(157) Matul il-fażi ta’ investigazzjoni formali, f’dokument ulterjuri (analiżi tal-kost-benefiċċju) pprovdut lill-Kummissjoni, il-Portugall jikkwantifika n-numru ta’ impjiegi salvagwardjati permezz tal-proġett ta’ investiment peress li kien ċar li f’xenarju kontrofattwali mingħajr l-investiment Petrogal kien ikollha tintroduċi xi miżuri ta’ ristrutturar, inkluż tnaqqis tal-forza tax-xogħol. Li kieku l-proġett ta’ investiment kellu ma jseħħx, kien ikun hemm “telf totali ta’ 1 240 impjieg – 150 impjieg dirett + 450 impjieg indirett (riżultat dirett tal-proġett) minbarra t-telf stmat ta’ 160 impjieg dirett + 480 impjieg indirett, minħabba l-miżuri ta’ tnaqqis tal-kostijiet li jkunu implimentati biex jiġi indirizzat it-tnaqqis tal-marġnijiet tar-raffinar fil-konfigurazzjoni attwali tagħhom”.

L-impatt f’termini ta’ benesseri soċjali u ekonomiku fir-reġjuni

(158) Il-Portugall jenfasizza li l-proġett ta’ investiment se juża prinċipalment ħaddiema kkwalifikati, imħallsa [ ] is-salarju medju fis-suq lokali rilevanti. L-impatt soċjoekonomiku li jirriżulta fuq il-komunitajiet tal-madwar se jikkontribwixxi għall-iżvilupp ta’ negozji u attivitajiet oħra. Għalhekk, il-proġett ta’ investiment se jkun ta’ benefiċċju għall-istabbiliment u t-tiġdid tal-infrastrutturi u l-faċilitajiet fir-reġjuni ta’ Oporto u Sines, jipprovdi l-kundizzjonijiet meħtieġa għal dawn ir-reġjuni biex javvanza għal fażi ġdida f’termini tal-kwalità tal-ħajja u l-kompetittività.

(159) Fir-risposta tiegħu, il-Portugall jenfasizza wkoll li “matul il-fażi tal-kostruzzjoni, il-proġett se jħalli impatt sinifikanti fuq l-istruttura industrijali nazzjonali, billi jippromwovi l-ħolqien u l-iżvilupp ta’ negozji lokali. Meta jkun kompletament operattiv, il-proġett se jħeġġeġ l-iżvilupp ta’ negozji ġodda relatati mal-manutenzjoni, u għalhekk se jkompli jikkonsolida d-dinamika reġjonali”. Għalhekk, “permezz ta’ din l-inizjattiva, Petrogal se tgħin biex tibbilanċja l-kompetittività ta’ reġjuni anqas żviluppati vis-à-vis l-medja nazzjonali. Finalment, il-proġett se jkollu impatt pożittiv fuq in-negozju fir-reġjun tal-Alentejo u fuq l-espożizzjoni tiegħu għal swieq barranin”.

(160) Barra minn hekk, permezz taż-żieda fil-fluss ta’ materja prima u prodotti mmanifatturati bejn iż-żewġ raffineriji li se jġib, il-proġett ta’ investiment hu mistenni jipproduċi effett pożittiv ħafna fuq l-infrastrutturi tal-portijiet ta’ Sines u Leixões (36), billi jżid b’mod sinifikanti l-attività u l-utilizzazzjoni tagħhom u, b’konsegwenza, ir-riżultati operattivi tagħhom ukoll.

(161) Finalment, il-Portugall iqis li Petrogal tipprevedi li l-proġett ta’ investiment se jkollu perjodu ta’ operazzjoni ta’ mhux inqas minn 30 sena, li juri l-impenn fit-tul biex jintlaħqu l-objettivi reġjonali, nazzjonali u Ewropej.

It-taħriġ u l-protokolli

(162) Il-proġett ta’ investiment se jikkontribwixxi wkoll biex isaħħaħ il-potenzjal kapitali uman reġjonali. Biex jitħarreġ l-istaff involut fil-proġett ta’ investiment, kemm staff irreklutat ġdid kif ukoll dak attwali, se jinħolqu strutturi għall-kwalifikazzjoni u t-taħriġ professjonali, f’koperazzjoni mal-Kulleġġ Tekniku tal-Alentejo Litoral (37) fiċ-ċentru tan-negozju taż-Żona Industrijali u Loġistika ta’ Sines (38) (ZILS).

(163) F’termini tar-rabtiet ma’ proġetti tar-Riċerka u l-Iżvilupp u tal-kooperazzjoni mal-universitajiet, il-Portugall isemmi li ż-żewġ raffineriji jirrappreżentaw ċentri għall-iżvilupp reġjonali f’termini ta’ riċerka u taħriġ. Skont il-Portugall, il-proġett ta’ investiment hu mistenni jkollu effett pożittiv u l-potenzjal li jattira ftehimiet ġodda bejn Petrogal u ċentri tal-edukazzjoni fil-qasam tax-xjenza u l-inġinerija.

L-ammont ta’ għajnuna għal kull post tax-xogħol maħluq mill-proġett tal-investiment

(164) Il-Portugall jikkunsidra li l-proporzjon tan-numru ta’ impjiegi maħluqa meta mqabbel mal-investiment jagħmel sens meta wieħed jikkunsidra l-fatt li s-settur tar-raffinar hu intensiv ferm fuq il-kapital u jeħtieġ ħaddiema bi kwalifiki għolja u livelli għolja ta’ investiment għat-taħriġ tagħhom. Proporzjonijiet simili ta’ għajnuna għolja għal kull impjieg maħluq ġew approvati mill-Kummissjoni għall-proġetti petrokimiċi ta’ Repsol Polimeros u Artensa (39).

L-analiżi tal-kost-benefiċċju

(165) Wara talba tal-Kummissjoni biex jipproduċi analiżi tal-kost-benefiċċju u valutazzjoni tal-proġett paragunabbli ma’ dik mitluba għal proġetti kbar kofinanzjati mill-Fondi Strutturali (40), il-Portugall issottometta dokument immirat prinċipalment biex jikkwantifika l-benefiċċji soċjali u ekonomiċi li jirriżultaw mill-proġett ta’ investiment. Id-dokument jindika l-impatt ekonomiku minħabba l-kontribuzzjonijiet pożittivi li jirriżultaw mill-investiment, bħalma huma: it-taxxa pagabbli tal-proġett; l-impjiegi diretti (taxxi); l-impjiegi indiretti (taxxi); l-għajnuna għall-qgħad evitata; it-taxxa tal-konsum (VAT); l-iffrankar tal-emissjonijiet tas-CO2 fis-setturi tat-trasport u l-industrija; l-imgħax evitat mill-Imgħax fuq id-Dejn Estern tal-Gvern Portugiż; il-merkanzija u l-kontrostallija (taxxi); id-dħul addizzjonali għall-port ta’ Leixões; u l-appoġġ għall-iżvilupp tal-komunità lokali.

(166) Il-benefiċċji lokali tal-proġett ta’ investiment huma: it-taxxa tal-konsum (VAT); id-dħul addizzjonali għall-port ta’ Leixões; u appoġġ għall-iżvilupp tal-komunità lokali (li jammontaw kollha flimkien għal EUR 49 miljun f’valur preżenti nett), filwaqt li l-kumplament tal-benefiċċji għandhom jiġu kkunsidrati bħala flus li jistgħu jkunu utli għan-nazzjoni (li lkoll flimkien jammontaw għal EUR 454 miljun f’valur preżenti nett), li minnhom tibbenefika l-ekonomija nazzjonali kollha u għalhekk jistgħu jiġu allokati biss parzjalment għar-reġjuni kkonċernati. Jekk wieħed jassumi li dawn il-flus nazzjonali huma mifruxa b’mod proporzjonat madwar ir-reġjuni Portugiżi skont il-piż ekonomiku rispettiv tagħhom, peress li r-reġjuni tan-Norte u tal-Alentejo jirrappreżentaw 34.8 % tal-PDG tal-Portugall fl-2007, il-benefiċċju reġjonali totali (li jammonta għal EUR 195 miljun f’valur preżenti nett) fil-biċċa l-kbira jaqbeż il-kost tal-għajnuna mogħtija għall-proġett ta’ investiment (li jammonta għal EUR 121 miljun f’valur preżenti nett).

5.1.6. Il-kummenti rigward il-ħtieġa tal-għajnuna

L-effett ta’ inċentiv tal-għajnuna

(167) Il-Portugall enfasizza li l-għajnuna ikkontribwixxiet, effettivament u deċiżivament, għad-deċiżjoni ta’ Petrogal biex tinvesti, peress li dan kien meħtieġ biex tiżgura l-profittabbiltà tagħha. Fil-5 ta’ Marzu 2008, il-Bord tad-Diretturi ta’ Galp approva l-proġett ta’ investiment, wara li rċieva l-ittra ta’ eliġibbiltà mill-awtoritajiet nazzjonali, maħruġa fit-23 ta’ Jannar 2007. L-ewwel impenn għall-ordni ta’ tagħmir tmur lura għall-14 ta’ Marzu 2008, jiġifieri wara l-iffirmar tal-kuntratti ta’ għajnuna mal-Gvern Portugiż fl-10 ta’ Marzu 2008.

Il-ħtieġa tal-għajnuna

(168) Mingħajr l-għajnuna, il-proġett ta’ investiment ma kienx jiġi implimentat peress li l-profittabilità tiegħu ma kinitx tkun ġustifikata.

(169) Fl-2001, il-Bord tad-Diretturi ta’ Galp iddeċieda kontra pjan ta’ qabel ta’ aġġornar tar-raffinerija ta’ Matosinhos, peress li r-redditu fuq il-kapital imħaddem (ROCE) tal-proġett kien taħt il-piż differenzjat medju tal-kost tal-kapital (WACC) ta’ Galp Energia għas-settur tar-raffinar tagħha.

(170) Fl-2005, il-Bord tad-Diretturi ta’ Galp ikkunsidra mill-ġdid l-opportunità strateġika li jagħmel proġett ta’ konverżjoni taż-żewġ raffineriji. Wara li sar studju intern ta’ proġetti ta’ investiment alternattivi, il-Proġett ta’ Konverżjoni ta’ Sines u Matosinhos ġie sottomess lill-Bord tad-Diretturi għall-approvazzjoni f’Marzu 2008. Ir-rata interna ta’ redditu assoċjat mal-investiment rivedut ta’ EUR [ ] miljun kienet ikkalkulata għal [8-10] % mingħajr l-ebda inċentiv, jiġifieri [ ] punti perċentwali aktar mid-WACC ta’ Galp Energia għall-attivitajiet ta’ raffinar (stabbilit għal [7-9] %).

(171) Id-deċiżjoni tal-Bord tad-Diretturi ta’ Galp f’Marzu 2008 kienet ibbażata fuq l-analiżi li ġejja tas-sensibbiltà tar-Rata Interna ta’ Redditu (RIR) tal-proġett ta’ investiment Tabella 3 Bl-għajnuna Valur preżenti nett EUR [100-150]M Rata ta’ Redditu/RIR [9-11] % Mingħajr l-għajnuna Valur preżenti nett EUR [1-50]M Rata ta’ Redditu/RIR [8-10] % Sors: GALP

(172) Skont id-deliberazzjonijiet tal-Kumitat Eżekuttiv ta’ Galp Energia tal-10 ta’ Jannar 2008, id-WACC u l-“hurdle rate” interna (primjum għar-riskju miżjud mal-kost tal-kapital (41)) għas-Setturi tal-Provvista, ir-Raffinar u l-Loġistika kienu [7-9] % u [10-12] %, rispettivament.

(173) Il-Portugall indika li kemm id-WACC u r-rata “hurdle” interna stabbilita minn Galp Energia kienu konformi mal-prattika standard fis-settur tar-raffinerija u li l-użu ta’ dawn il-kriterji ekonomiċi hu aċċettat b’mod komuni mill-kumpaniji kbar kollha fis-settur. Biex jappoġġaw dawn l-istqarrijiet, il-Portugall ipprovda lill-Kummissjoni b’tabella elaborata minn Citigroup, Bloomberg u Broker Research fl-2010 li tqabbel id-WACC ta’ kumpaniji sinifikanti li joperaw fis-settur.

(174) Il-Portugall isostni li d-deċiżjoni ta’ investiment kienet u hi konsistenti mal-prattika u r-rekwiżiti normali ta’ profittabbiltà li l-benefiċjarj jitlob fil-proġetti kollha tiegħu. Għall-valutazzjoni tal-profitabbiltà, minbarra l-kunċett tad-WACC, ir-rata “hurdle” tintuża bħala kriterju addizzjonali. Il-previżjonijiet tal-flussi ta’ flus futuri, b’mod ġenerali, mhumiex infallibbli. Hemm dejjem inċertezza (riskju) assoċjata mal-previżjoni tal-flussi tal-flus; aktar ma ż-żmien ikun imbiegħed, akbar iċ-ċans li l-istima jkollha l-iżbalji. L-aktar mod komuni biex tkun indirizzata l-inċertezza hu li jiżdied primjum għar-riskju mal-kost tal-kapital (WACC) u bl-użu tar-rata tiegħu bħala rata ta’ profittabbiltà minima meħtieġa għall-investiment (hurdle rate). Id-differenza bejn il-valur tar-rata hurdle u l-valur tad-WACC hi, għalhekk, il-profitt żejjed mistenni meta tiddeċiedi jekk għandhiex tinvesti minħabba li taċċetta r-riskju addizzjonali misjub fil-previżjonijiet tal-flussi ta’ flus futuri. Il-Portugall sostna li l-inserzjoni tal-hurdle rate fl-analiżi u d-deċiżjoni tal-proġetti ta’ investiment ta’ Galp Energia ilha teżisti mill-2002. Ġie stabbilit, f’dik is-sena, li l-hurdle rate applikabbli għall-proġetti tkun id-WACC miżjud b’firxa ta’ [1-5] punti perċentwali (pp). Fl-2006, Galp Energia iddeċidiet li tikkalkula l-hurdle rate b’mod kemmxejn differenti, jiġifieri, minflok iżżid [1-5] pp mad-WACC, din għażlet li żżid id-WACC b’[10-50] % (WACC2006 + hurdle rate2006 = [1,1-1,5] x WACC2006). Dan il-kriterju ġdid kien riżultat ta’ peżar tar-riskju intern li, minħabba l-livelli differenti ta’ WACC f’kull settur tan-negozju, l-użu ta’ persentaġġ fuq il-bażi deher aktar xieraq u koerenti milli jintuża valur assolut. Bħala spjegazzjoni ulterjuri, il-Portugall ipprovda lill-Kummissjoni r-rati ta’ WACC u hurdle differenti applikati minn Galp Energia bejn l-2002 u l-2006 għal kull settur tan-negozju: il-provvista u r-raffinar, il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti taż-żejt, l-esplorazzjoni u l-produzzjoni, il-gass u l-enerġija.

(175) Il-Portugall sostna li skont l-istandards rikonoxxuti internazzjonalment għal proġetti ta’ dan it-tip, peress li l-livell ta’ varjazzjoni fl-investiment jkun għadu sinifikanti f’dik il-fażi tal-iżvilupp tal-inġinerija (Disinn tal-Inġinerija Front End), il-Bord tad-Diretturi ta’ Galp ma kkunsidrax li proġett ta’ importanza bħal din b’rata ta’ redditu daqshekk qrib id-WACC ikun vijabbli, peress li dan jista’ faċilment jispiċċa f’redditu anqas minn dak il-valur ta’ referenza.

(176) Madankollu, meta jitqies l-għoti tal-inċentiv ta’ taxxa fil-proġett ta’ investiment, ir-redditu tal-proġett ta’ investiment ikun [9-11] %, li, fid-dawl tan-natura strateġika tal-proġett ta’ investiment, kien ikkunsidrat bħala minimu aċċettabbli għall-bidu u l-approvazzjoni tal-eżekuzzjoni tal-impenji mal-fornituri tat-tagħmir.

(177) Il-Portugall issottometta lista ta’ proġetti ta’ investiment alternattivi li Petrogal setgħet għażlet fiż-żmien meta ġie deċiż il-proġett ta’ investiment. Minħabba l-limitazzjoni ta’ riżorsi finanzjarji disponibbli għal investiment ġdid, diversi setturi tan-negozju ta’ Galp Energia jikkompetu ma’ xulxin għal dawk ir-riżorsi limitati u hemm politika tal-għażla stretta.

(178) Madankollu, kieku l-kuntratt tal-għajnuna mal-Istat Portugiż ma ġiex iffirmat u l-proġett ta’ investiment ma sarx, il-kompetittività taż-żewġ raffineriji kienet tiddeterjora inevitabbilment. Skont il-Portugall, kieku l-proġett ta’ investiment ma sarx, l-utilizzazzjoni tal-kapaċità tar-raffineriji kienet tonqos għal [80-90] % biex tirrispondi għall-evoluzzjoni negattiva tad-domanda tas-suq għall-petrol u ż-żejt li jintuża bħala fjuwil (peress li studji jipprevedu tnaqqis sinifikanti fid-domanda, mill-2008 sal-2020, bi tnaqqis tad-domanda ta’ bejn [20-30] % u [40-50] %). Ir-raffineriji kieku kienu jżommu biss marġni ta’ raffinar limitat ħafna. Biex ipattu għal din is-sitwazzjoni, kieku kienu jimplimentaw programm ta’ ristrutturar drastiku li jinvolvi t-tnaqqis tal-impjiegi.

(179) Peress li l-Kummissjoni ddubitat li fid-deċiżjoni tagħhom il-Bord tad-Diretturi ta’ GALP ma kinux ikkunsidraw il-bidliet fl-ambjent tan-negozju, il-Portugall ġie mitlub jipprovdi analiżi ddettaljata tax-xenarju kontrofattwali mingħajr il-proġett ta’ investiment. Għal dan il-għan, il-Portugall intalab biex jissottometti r-RIR tal-proġett ta’ investiment filwaqt li jikkunsidra l-profittabbiltà potenzjali li kieku ma jsirx il-proġett ta’ investiment u b’kunsiderazzjoni tat-tnaqqis tal-marġni tar-raffinar.

(180) Ix-xenarju kontrofattwali tal-Portugall hu mqassar fit-Tabella 4: Tabella 4 L-analiżi tal-profittabbiltà Il-Valur Finali tal-Investiment Ġdid Bl-għajnuna NPV EUR [200-250]M EUR [150-200]M Rata ta’ Redditu/RIR [10-12] % [10-12] % Mingħajr l-għajnuna NPV EUR [100-150]M EUR [100-150]M Rata ta’ Redditu/RIR [9-11] % [9-11] %

(181) Skont il-Portugall, “il-fatt li proġett jista’ jkun rilevanti ħafna għal kumpanija, anke strateġiku, ma jfissirx li hu l-uniku proġett jew proġett indiskutibbli, jekk ir-RIR ma togħlhiex biex tilħaq ir-rekwiżiti minimi ammissibbli” (kif kien il-każ fl-2001).

5.2. Il-kummenti sottomessi mill-Portugall dwar il-kummenti minn terzi partijiet

(182) Il-Portugall jenfasizza livell għoli ta’ parteċipazzjoni minn diversi entitajiet (muniċipalitajiet, unjonijiet u assoċjazzjonijiet settorjali u industrijali) u jelenka l-kummenti kollha ta’ tappoġġ għall-valur tal-proġett ta’ investiment f’termini ta’ żvilupp reġjonali u effiċjenza fl-enerġija.

5.2.1. L-osservazzjonijiet dwar il-kummenti mill-Kompetituri Nru 1 u Nru 2

(183) Fis-sottomissjoni tiegħu li tlestiet fil-21 ta’ Jannar 2010, il-Portugall jispjega li s-suq tal-materja ta’ bażi għall-vakwu hu volatili ħafna u ma joffrix il-provvista stabbli meħtieġa ta’ gażolju fil-vakwu li hi neċessarja biex tħaddem idrokrakkjatur ta’ kobor bħal dak li hemm f’Sines. Fir-rigward tal-produzzjoni tar-residwi tal-idrokrakkjatur, il-Portugall jikkonferma li dawn huma kważi insinifikanti peress li l-idrokrakkjatur se juża t-teknoloġija tal-isokrakkjar.

Il-kontribut tal-proġetti għall-iżvilupp reġjonali

(184) Il-Portugall reġà sostna li l-proġett ta’ investiment se jistimula l-iżvilupp reġjonali f’reġjuni żvantaġġjati (il-ħolqien u ż-żamma tal-impjiegi, it-taħriġ tal-ħaddiema, l-ekonomiji ta’ skala, it-trasferimenti tat-teknoloġija, l-effetti sekondarji, eċċ.) anke jekk dan se jsir f’raffineriji li jeżistu diġà u dan il-punt hu kkonfermat mill-kummenti pożittiv kollha riċevuti. Dawn jenfasizzaw ukoll l-importanza strateġika u l-valur ambjentali tal-proġett ta’ investiment biex jikkuntrabattu l-kummenti li sostnew li l-benefiċju reġjonali se jkun biss wieħed fl-impjiegi

(185) Fir-rigward tat-Tabella ppreparata mit-terza parti, il-Kompetitur Nru 1, fejn ġie mqabbel il-proporzjon tal-“għajnuna għall-impjiegi maħluqa” fi proġetti reġjonali oħra li jinvolvu għajnuna ad hoc (ara l-Premessa (89)), il-Portugall indika li din ma tinkludix proġetti oħra fir-raffinar jew fi kwalunkwe industrija oħra li hi intensiva fuq il-kapital. Għal din ir-raġuni, il-proġett ta’ investiment ma għandux jitqabbel ma’ dawk ippreżentati fit-Tabella, iżda għandu jitqabbel mal-għajnuna għal proġetti ta’ investiment kbar fl-istess settur ekonomiku (ara d-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni tal-10.7.2007 dwar l-għajnuna mill-Istat fil-każ Nru 898/06 — Repsol Polimeros u tal-10.7.2007 dwar l-għajnuna mill-Istat fil-każ Nru 899/06 — Artensa (Artenius) — Produção e Comercialização de Ácido Tereftálico Purificado e Produtos Conexos, SA, fejn il-proporzjon ta’ “għajnuna/impjiegi maħluqa” jkun f’firxa komparabbli ma’ dak tal-proġett ta’ Petrogal).

(186) Bl-istess mod, jekk il-proporzjon ta’ “impjiegi indiretti/impjiegi diretti” jiġi mqabbel ma’ proġetti komparabbli (bħall-proġetti msemmija fil-Premessa (185)), jinkisbu ċifri ekwivalenti.

Il-ħtieġa tal-għajnuna

(187) Il-Portugall isostni mill-ġdid li l-Bord tad-Diretturi ta’ Galp ivvalida l-proġett ta’ investiment — f’Marzu 2008 — wara li kien irċieva — f’Jannar 2007 — konferma bil-miktub mill-awtoritajiet Portugiżi li l-proġett ta’ investiment kien eliġibbli għall-għajnuna. Għalhekk, l-għajnuna kienet mogħtija b’mod kondizzjonali (b’mod partikolari l-approvazzjoni tal-Kummissjoni kienet meħtieġa) qabel il-bidu tax-xogħol. L-ewwel ordni tal-kumpanija saret f’Marzu 2008, wara li Petrogal iffirmat il-kuntratti tal-għajnuna.

(188) Il-Portugall jirrifjuta l-kummenti tat-terza parti li sostniet li Petrogal kienet diġà ddeċidiet li tniedi l-proġett ta’ investiment fl-2006.

(189) Il-Portugall jammetti li l-istudji tal-fattibbiltà saru qabel ma ttieħdet deċiżjoni definittiva. Filwaqt li tali informazzjoni kienet meħtieġa bilfors mill-Bord tad-Diretturi ta’ Galp biex ikunu jistgħu jieħdu deċiżjoni, dan ma jimplikax li l-Bord tad-Diretturi ta’ Galp kien diġà ddeċieda.

(190) Il-Portugall isostni li mingħajr l-għajnuna l-proġett ta’ investiment ma kienx jiġi implimentat.

(191) Il-Portugall jispjega li l-proġett ta’ investiment kellu RIR insuffiċjenti meta mqabbla mal-livell ta’ riskju meħud u l-attrazzjoni ta’ proġetti oħra ([ ]) li huma kruċjali għall-iżvilupp ta’ Galp Energia. Jirriżulta li l-proġett ta’ investiment ma kienx iseħħ mingħajr l-għajnuna.

Il-prodott rilevanti u s-suq ġeografiku

(192) Il-Portugall jikkonkludi mill-kummenti rċevuti mingħand il-partijiet terzi li s-suq ġeografiku rilevanti mhuwiex is-suq Portugiż iżda, mill-inqas, is-suq tal-Iberja.

(193) Il-Portugall jispeċifika li l-ishma ta’ Petrogal fir-ruq tad-diżil (fuq il-livelli tal-bejgħ bl-imnut u mhux, u dak ta’ wara r-raffinerija) qatt ma huma se jaqbżu l-25 % jekk is-suq ġeografiku rilevanti jkun il-peniżola tal-Iberja jew wieħed usa’.

(194) Il-Portugall isostni mill-ġdid li fi kwalunkwe każ, il-proġett ta’ investiment mhux se jkollu impatt fuq is-suq tad-diżil bl-imnut u mhux bl-imnut peress li l-prezz fuq livell ta’ wara r-raffinerija hu stabbilit skont il-kundizzjonijiet tas-suq: Petrogal ikollha toqgħod għall-prezzijiet. Jekk dan ma jkunx il-każ, il-klijenti ta’ Petrogal jistgħu jaqilbu faċilment għall-importazzjonijiet, peress li skont il-Portugall, ma jeżistux ostakli (tekniċi, tariffarji, loġistiċi (42), eċċ.) għall-importazzjonijiet tad-diżil minn Stati Membri oħrajn. Ir-rekwiżiti ta’ importazzjoni Portugiżi huma konformi mar-rekwiżiti tal-UE.

(195) Il-Portugall ipprovda ċifri ta’ dejta aggregata fuq l-importazzjonijiet tad-diżil (bil-baħar u fuq l-art) fil-Portugall. Tabella 5 L-importazzjoni u l-esportazzjoni tad-diżil Sena 2006 2007 2008 2009 IMPORTAZZJONIJIET Total (Ktunnellata) 638 776 1 011 1 478 Petrogal [ ] [ ] [ ] [ ] Oħrajn [ ] [ ] [ ] [ ] ESPORTAZZJONIJIET Total (Ktunnellata) 314 192 164 95 Petrogal [ ] [ ] [ ] [ ] Oħrajn [ ] [ ] [ ] [ ] Sors: DGEG (bil-korsiv) u d-dejta ta’ Petrogal

(196) Barra minn hekk, il-Portugall għandu kapaċità tal-ħżin suffiċjenti: il-Portugall ipprovda dejta li turi li l-operaturi differenti għamlu għażliet strateġiċi differenti (jinvestu fil-kapaċità tal-ħżin jew jikru faċilitajiet) u li ż-żewġ alternattivi huma possibbli u vijabbli. L-operaturi ewlenin ma żiedux il-kapaċità tal-ħżin tagħhom, minkejja l-opportunitajiet li dehru fis-suq, li jindika li r-riżorsi tal-ħżin tagħhom huma biżżejjed biex isostnu l-attivitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tagħhom. Il-Portugall jindika li kien hemm tkabbir kontinwu tat-total tal-importazzjonijiet tad-diżil kif ukoll tnaqqis żgħir tal-esportazzjonijiet. Dan jirriżulta mit-tkabbir kontinwu tas-suq u ż-żieda tad-defiċit tal-kapaċità produttiva lokali. Madankollu, iċ-ċifri tal-2009 jirriflettu l-impatt ta’ inċident fir-raffinerija f’Sines li llimitat għal perjodu ta’ diversi ġimgħat il-ġestjoni tar-raffinerija u l-produzzjoni. Matul dik is-sena l-operaturi kellhom iżidu l-importazzjonijiet tagħhom u dan juri l-eżistenza ta’ għażliet tal-provvista alternattivi.

(197) L-importazzjoni tad-diżil fil-Portugall fl-2009 rrappreżentat 27,2 % tat-total tal-konsum tad-diżil f’dik is-sena. Fis-snin preċedenti, l-importazzjonijiet tad-diżil bħala medja fir-rigward tal-konsum tad-diżil annwali fil-Portugall (madwar 5,4 Mtunnellata) kienu madwar 14 %.

(198) Għalhekk, il-Portugall iqis is-suq tad-diżil Portugiż bħala suq miftuħ u kompetittiv fejn il-kummerċ jiġi ffaċilitat u fejn il-prezzijiet jiġu bbażati fuq il-prezz taż-żejt mhux maħdum, fuq il-kostijiet tar-raffinar u ddefiniti mill-alternattiva ta’ importazzjoni skont prezzijiet Platts.

(199) Fir-rigward tan-nafta tqil, il-Portugall iqis li s-suq hu, mill-inqas, iż-ŻEE, peress li n-nafta hu prodott kummerċjali internazzjonali.

6. IL-VALUTAZZJONI TAL-GĦAJNUNA

6.1. L-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat

(200) Skont l-Artikolu 107(1) tat-Trattat, ħlief fejn previst mod ieħor fit-Trattat, kull għajnuna mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat fi kwalunkwe forma, li toħloq distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti mhijiex kumpatibbli mas-suq komuni, safejn taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(201) L-għajnuna tal-Portugall għal Petrogal se tieħu l-forma ta’ kreditu ta’ taxxa. Għalhekk l-appoġġ jista’ ikun ikkunsidrat bħala mogħti mill-Istat Membru u permezz tar-riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

(202) L-għotja hi mogħtija lil kumpanija waħda, Petrogal, u għaldaqstant hi selettiva.

(203) L-għajnuna hi mogħtija għal investiment li jirriżulta f’żieda fil-produzzjoni tad-diżil u n-nafta tqil. Peress li dawn il-prodotti huma kkumerċjalizzati bejn l-Istati Membri, il-miżura x’aktarx li taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. L-għajnuna mogħtija għal Petrogal se teħles lill-kumpanija minn kostijiet li normalment ikollha tħallas hi stess. Konsegwentement, Petrogal se tibbenefika minn vantaġġ ekonomiku fuq il-kompetituri tagħha. Minħabba li tiffavorixxi lil Petrogal u l-produzzjoni tagħha b’dan il-mod, l-għajnuna għalhekk toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni.

(204) Konsegwentement, il-Kummissjoni tqis li l-miżura tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat.

(205) Ladarba ġie stabbilit li l-għajnuna tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat jekk il-miżura hijiex kumpatibbli mas-suq intern.

6.2. Il-legittimità tal-miżura tal-għajnuna

(206) Billi nnotifika l-għajnuna qabel ma implimentaha, il-Portugall irrispetta l-obbligu tan-notifika li jirriżulta mill-Artikolu 108(3) tat-Trattat.

6.3. Il-bażi legali tal-valutazzjoni

(207) Minħabba li l-objettiv tal-għajnuna hu l-promozzjoni tal-iżvilupp reġjonali, il-bażi għall-valutazzjoni tal-kumpatibbiltà tal-għajnuna mas-suq intern huma l-LGGħR u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet tat-Taqsima 4.3 tal-LGGħR dwar il-proġetti kbar ta’ investiment, u l-kriterji għall-valutazzjoni fil-fond tal-għajnuna reġjonali għall-proġetti kbar ta’ investiment stabbiliti fil-Komunikazzjoni dwar il-Valutazzjoni fil-Fond, sakemm l-investigazzjoni formali twassal għar-riżultat li l-limiti stabbiliti fil-paragrafu 68(a) (“it-test dwar is-sehem tas-suq”) u l-paragrafu 68(b) (“it-testijiet taż-żieda fil-kapaċità u tal-prestazzjoni tas-suq”) tal-LGGħR ma ġewx maqbuża.

(208) Il-Kummissjoni trid twettaq il-valutazzjoni tagħha fi tliet stadji: — l-ewwel, trid tevalwa l-kompatibbiltà mad-dispożizzjonijiet ġenerali tal-LGGħR; — it-tieni, trid tivverifika jekk it-test tas-sehem fis-suq u t-testijiet taż-żieda fil-kapaċità u l-prestazzjoni fis-suq skont il-paragrafu 68(a) u (b) (“it-testijiet tal-paragrafu 68(a) u (b)”) humiex mhux milħuqa definittivament; — it-tielet, skont ir-riżultat tal-valutazzjoni fit-tieni fażi, tkun tista’ tipproċedi għal valutazzjoni fil-fond.

6.4. Il-kumpatibbiltà mad-dispożizzjonijiet ġenerali tal-LGGħR — il-verifika tad-dubji espressi fid-deċiżjoni tal-ftuħ

(209) Il-Kummissjoni vverifikat jekk l-għajnuna kinitx f’konformità mad-dispożizzjonijiet ġenerali tal-LGGħR. Din il-valutazzjoni wasslet għall-osservazzjonijiet li ġejjin:

Proġett ta’ investiment inizjali

(210) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar jekk il-proġett ta’ investiment kienx jikkostitwixxi investiment inizjali jew setax jitqies bħala investiment għat-tibdil.

(211) Il-Kummissjoni qieset il-kummenti tal-Portugall ippreżentati fil-Premessi (130) u (131) dwar li l-investimenti jwasslu għal estensjoni ta’ stabbiliment eżistenti u bidla fundamentali fil-proċess ġenerali tal-produzzjoni ta’ stabbiliment eżistenti u li għalhekk, l-investiment seta’ jitqies bħala investiment inizjali kif definit fil-paragrafu 34 tal-LGGħR.

(212) Tabilħaqq, l-unità tad-distillazzjoni fil-vaku ġdida u l-visbreaker f’Matosinhos, u l-unità tal-idrokrakkjatur ġdida f’Sines se tibda tiffunzjona simultanjament mal-unitajiet ta’ raffinar li kienu jeżistu diġà; għalhekk, il-proġett ta’ investiment ma jikkostitwixxix sostitut iżda estensjoni tas-sistema ta’ produzzjoni. Barra minn hekk, il-proġett ta’ investiment se jittrasforma r-raffineriji billi jipprovdilhom infrastrutturi teknoloġiċi ġodda għall-konverżjoni tal-frazzjonijiet itqal taż-żejt mhux maħdum fil-petrol u d-diżil.

(213) Il-Kompetitur Nru 1 ma joġġezzjonax għall-karattru ta’ investiment inizjali tal-investiment; iżda jikkunsidra li l-investiment jikkostitwixxi sempliċement estensjoni ta’ stabbiliment eżistenti.

(214) Konsegwentement, il-Kummissjoni tqis li, l-proġett ta’ investiment jikkonstitwixxi investiment inizjali skont it-tifsira tal-paragrafu 34 tal-LGGħR, u għalhekk, id-dubji rigward il-karattru ta’ investiment inizjali tal-proġett ta’ investiment huma mneħħija.

L-effett ta’ inċentiv formali

(215) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar kemm ir-rekwiżiti formali dwar l-effett ta’ inċentiv applikabbli għall-għajnuna ad hoc, kif stabbiliti fil-paragrafu 38 tal-LGGħR ġew sodisfatti. B’mod partikolari, il-Kummissjoni espremiet dubji dwar jekk il-konferma bil-miktub tal-Portugall dwar il-fatt li, soġġett għal verifika ddettaljata, il-proġett ta’ investiment issodisfa l-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà stabbiliti fl-iskema (43) setgħatx tissostitwixxi l-ittra ta’ intenzjoni meħtieġa.

(216) Il-paragrafu 38 tal-LGGħR jgħid hekk: “Hu importanti li jiġi żgurat li l-għajuna reġjonali tipproduċi effett ta’ inċentiv reali biex isiru investimenti li altrimenti ma kinux isiru fiż-żoni megħjuna. L-għajnuna tista’ għalhekk tingħata fl-ambitu ta’ pjanijiet ta’ għajnuna, basta l-benefiċjarju jkun talabha u l-awtorità inkarigata bil-ġestjoni tal-pjan tkun ikkonfermat bil-miktub li l-proġett, wara li jkun ġie soġġett għal verifika dettaljata, jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà stabbiliti fil-pjan qabel ma jkunu nbdew ix-xogħlijiet tal-proġett. (…). F’każ ta’ għajnuna ad hoc, l-awtorità kompetenti trid tagħmel dikjarazzjoni ta’ intenzjoni dwar il-konċessjoni tal-għajnuna qabel jinbdew ix-xogħlijiet tal-proġett, dejjem wara li din il-miżura tkun ġiet approvata mill-Kummissjoni. Jekk ix-xogħlijiet jibdew qabel ma jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan il-paragrafu, il-proġett kollu ma jkunx eliġibbli għall-għajnuna.”

(217) Il-“bidu tax-xogħlijiet” hi definita permezz ta’ nota 40 f’qiegħ il-paġna tal-LGGħR jew bħala l-bidu tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, jew l-ewwel ordni vinkolanti ta’ tagħmir.

(218) Il-Kummissjoni qieset l-informazzjoni fattwali li ġejja sottomessa mill-Portugall: — Petrogal applikat għall-għajnuna fit-22 ta’ Jannar 2007; — Il-Portugall ikkonferma fil-prinċipju l-eliġibilità tal-proġett għall-għajnuna fit-23 ta’ Jannar 2007. — L-għajnuna kienet approvata mill-Kunsill tal-Ministri Portugiż fis-6 ta’ Marzu 2008 iżda l-għoti tal-għajnuna hi soġġetta għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni u Petrogal mhux se tibbenefika mill-għajnuna qabel l-2011 (ladarba l-investiment ikun komplut). — Il-Bord tad-Diretturi ta’ Petrogal awtorizza li jsiru l-ordnijiet tat-tagħmir fit-8 ta’ Marzu 2008. — L-ewwel ordni vinkolanti saret fl-14 ta’ Marzu 2008. Ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni fuq l-investiment kienu bdew effettivament f’Novembru 2008 f’Sines u f’Jannar 2009 f’Matosinhos.

(219) Il-Kummissjoni tqis li l-kuntratti tal-għajnuna ffirmati fl-10 ta’ Marzu 2008 bejn il-Portugall u Petrogal, u l-pubblikazzjoni tar-Riżoluzzjoni