DEĊIŻJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2022/1328

tat-30 ta’ Settembru 2021

dwar il-miżuri SA.32014, SA.32015, SA.32016 (2011/C) (ex 2011/NN) implimentati mill-Italja u mir-Reġjun tal-Lazio għal Laziomar u l-akkwirent tagħha CLN

(notifikata bid-dokument C(2021) 6989)

(Il-verżjoni Taljana biss hija awtentika)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

WERREJ

1. Proċedura 158

2. Sfond u deskrizzjoni tal-miżuri soġġetti għall-investigazzjoni 158

2.1. Qafas ġenerali 158

2.1.1. Il-Konvenzjonijiet inizjali 160

2.1.2. L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali 8

2.1.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ servizz il-ġdid 161

2.2. Miżuri fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012 161

2.3. Deskrizzjoni dettaljata tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni 162

2.3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Laziomar u l-Italja 162

2.3.1.1. L-obbligi ta’ servizz pubbliku 162

2.3.1.2. Baġit u tul ta' żmien 11

2.3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar 165

2.3.2.1. Il-proċedura ta’ bejgħ u l-għoti finali 165

2.3.2.2. Il-kuntratt ta’ bejgħ 165

2.3.2.3. Proċedimenti fuq livell nazzjonali 166

2.3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tal-Lazio u Laziomar 166

2.3.3.1. Il-benefiċjarju 166

2.3.3.2. Ir-rotot 15

2.3.3.3. Tul ta' żmien 166

2.3.3.4. L-obbligi ta’ servizz pubbliku 166

2.3.3.5. Id-dispożizzjonijiet dwar il-kumpens u l-għoti finali 16

2.3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ 168

2.3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 168

2.4. Proċedura ta’ ksur Nru 2007/4609 170

3. Raġunijiet għall-bidu u għall-estensjoni tal-proċedura 170

3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Laziomar u l-Italja 170

3.1.1. Osservanza tas-sentenza Altmark u eżistenza ta’ għajnuna 171

3.1.2. Kompatibbiltà 171

3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar 172

3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tal-Lazio u Laziomar 172

3.3.1. L-osservanza tas-sentenza Altmark, l-eżistenza ta’ għajnuna u l-kompatibbiltà 172

3.3.2. Kompatibbiltà 172

3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ 173

3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 173

4. Kummenti mill-Italja 173

4.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv 173

4.2. Dwar il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar 173

4.2.1. Dwar il-prezz tal-bejgħ ta’ Laziomar 174

4.2.2. Dwar in-natura trasparenti u nondiskriminatorja tal-proċedura 174

4.3. Dwar il-konformità tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid mal-kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark 175

4.4. Dwar il-prijorità tal-irmiġġ 175

4.5. Dwar il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 175

4.6. Dwar ir-regoli għall-kalkolu tal-kumpens għall-perjodu 2011 – 2019 u dwar il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % stabbilit fid-Direttiva CIPE mill-2010 28

4.7. Dwar il-konformità tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid mad-Deċiżjoni SGEI tal-2011 176

4.8. Dwar il-konformità tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid mal-Qafas SGEI tal-2011 177

5. Valutazzjoni 177

5.1. Eżistenza ta’ għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE 177

5.1.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Laziomar u l-Italja 177

5.1.1.1. Riżorsi tal-Istat 178

5.1.1.2. Selettività 178

5.1.1.3. Vantaġġ ekonomiku 179

5.1.1.4. Effett fuq il-kompetizzjoni u fuq il-kummerċ 179

5.1.1.5. Konklużjoni 180

5.1.1.6. Għajnuna ġdida jew eżistenti 180

5.1.2. L-għoti tal-kuntratt pubbliku ta’ servizz il-ġdid abbinat mal-attività kummerċjali ta’ Laziomar 180

5.1.2.1. Altmark 1 181

5.1.2.2. Altmark 2 187

5.1.2.3. Altmark 3 43

5.1.2.4. Altmark 4 46

5.1.2.5. Konklużjoni 196

5.1.3. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 196

5.1.3.1. Użu possibbli tal-fondi għall-immodernizzar tal-vapuri għall-finijiet ta’ likwidità 197

5.1.3.2. Eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni 197

5.1.3.3. Possibbiltà tal-użu tar-riżorsi tal-FAS sabiex jiġu ssodisfati l-eżiġenzi ta’ likwidità 198

5.1.4. Konklużjoni dwar l-eżistenza ta’ għajnuna 198

5.2. Il-legalità tal-għajnuna 198

5.3. Il-kompatibbiltà tal-għajnuna 198

5.3.1. Regoli applikabbli 200

5.3.2. Servizz ġenwin ta’ interess ekonomiku ġenerali kif imsemmi fl-Artikolu 106 TFUE 60

5.3.3. Ħtieġa ta’ att ta’ inkarigu li jispeċifika l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-metodi għall-kalkolu tal-kumpens 203

5.3.4. It-tul tal-perjodu tal-inkarigu 203

5.3.5. Konformità mad-Direttiva 2006/111/KE 204

5.3.6. Ammont tal-kumpens 65

5.3.7. Il-prijorità tal-irmiġġ 206

5.3.8. Konklużjoni 206

6. Konklużjoni 207

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 108(2) tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 62(1)(a) tiegħu,

Wara li stiednet lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw l-kummenti tagħhom skont id-dispożizzjoni(jiet) imsemmija hawn fuq (1) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

1. PROĊEDURA

(1) Fit-23 ta’ Marzu 2009, fid-9 ta’ Diċembru 2009, fil-21 ta’ Diċembru 2009, fis-6 ta’ Jannar 2010, fis-27 ta’ Settembru 2010 u fit-12 ta’ Ottubru 2010, il-Kummissjoni rċeviet sitt ilmenti dwar diversi miżuri ta’ appoġġ adottati mill-Italja favur il-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia (2). L-ilmenti kienu jikkonċernaw il-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku mogħti lil dawn il-kumpaniji wara l-iskadenza tal-kuntratti inizjali ta’ servizz pubbliku konklużi mal-Italja għall-perjodu bejn Jannar 1989 u Diċembru 2008 (“il-Konvenzjonijiet inizjali”), miżuri ta’ appoġġ addizzjonali stabbiliti fil-liġi nazzjonali fil-kuntest tal-proċess ta’ privatizzazzjoni tal-kumpaniji, kif ukoll ċerti kwistjonijiet li jirrigwardaw b’mod partikolari l-proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia di Navigazione S.p.A. (“Tirrenia”) u Siremar - Sicilia Regionale Marittima S.p.A. (“Siremar”).

(2) Fid-29 ta’ Lulju 2010, l-Italja nnotifikat lill-Kummissjoni bil-kumpens imħallas fl-2008, fl-2009 u fl-2010 mill-Italja lil Caremar – Campania Regionale Maritima S.p.A. (“Caremar”). Dik in-notifika ġiet ippreżentata mill-ġdid fl-1 ta’ Diċembru 2010 u kienet tkopri l-kumpens imħallas lil Caremar fl-2009 u fl-2010. Il-kumpens imħallas lil Caremar fl-2008 kien kopert minn deċiżjoni separata (ara l-Premessa 20).

(3) Fil-5 ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward ta’ diversi miżuri adottati mill-Italja favur il-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia (“id-Deċiżjoni tal-2011”) (3). L-investigazzjoni kienet tikkonċerna fost l-oħrajn il-kumpens mogħti lil Caremar għall-operat ta’ għadd ta’ rotot marittimi mill-1 ta’ Jannar 2009 u għadd ta’ miżuri oħra mogħtija lil dik il-kumpanija (ara l-Premessa 38).

(4) F’dak iż-żmien, Caremar kienet topera rotot ta’ kabotaġġ marittimu (4) fil-Golf ta’ Napli (ir-Reġjun tal-Campania) u fl-arċipelagu ta’ Pontino (ir-Reġjun tal-Lazio). Sussegwentement, ir-Reġjun tal-Campania ttrasferixxa lir-Reġjun tal-Lazio r-rotot fl-arċipelagu ta’ Pontino fuq bażi awtonoma taħt l-isem Laziomar S.p.A. (“Laziomar”) (5). Dak it-trasferiment ġie fformalizzat fl-1 ta’ Ġunju 2011 (ara l-Premessi 32 u 33.

(5) Id-Deċiżjoni tal-2011 ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati biex jippreżentaw l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri investigati.

(6) Permezz ta’ ittra datata t-28 ta’ Settembru 2011, l-Italja kkonfermat l-intenzjoni tagħha li tipprivatizza l-kumpaniji reġjonali ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, inkluża Laziomar. Fis-26 ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni bagħtet talba għall-informazzjoni lill-Italja dwar il-proċedura ta’ privatizzazzjoni. Fit-30 ta’ Novembru 2011, l-Italja bagħtet tweġiba għat-talba għall-informazzjoni tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Ottubru 2011.

(7) Fil-15 ta’ Novembru 2011, l-Italja ppreżentat il-kummenti dwar il-miżuri koperti mid-Deċiżjoni tal-2011.

(8) Fil-25 ta’ April 2012, il-Kummissjoni bagħtet talba oħra għall-informazzjoni lill-Italja dwar il-proċedura ta’ privatizzazzjoni. L-Italja wieġbet permezz tal-ittra datata t-22 ta’ Mejju 2012.

(9) Fis-7 ta’ Novembru 2012, il-Kummissjoni estendiet il-proċedura ta’ investigazzjoni, fost l-oħrajn biex tkopri ċerti miżuri ta’ appoġġ addizzjonali mogħtija mir-Reġjun tal-Lazio lil Laziomar fir-rigward tal-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku mogħti lil Laziomar skont il-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid. Verżjoni emendata ta’ dik id-Deċiżjoni ġiet adottata mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Diċembru 2012 (“id-Deċiżjoni tal-2012”) (6).

(10) Id-Deċiżjoni tal-2012 ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati biex jippreżentaw l-kummenti tagħhom dwar il-miżuri investigati.

(11) Fil-11 ta’ Diċembru 2012, l-Italja ppreżentat il-kummenti tagħha.

(12) Fil-25 ta’ Jannar 2018, fid-29 ta’ Marzu 2018, fil-31 ta’ Awwissu 2018, fl-4 ta’ Marzu 2019, fil-15 ta’ April 2020, fid-9 u fis-26 ta’ Frar 2021, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-Italja. L-Italja pprovdiet din l-informazzjoni fis-26 ta’ April 2018, fit-8 u fil-31 ta’ Mejju 2018, fit-2 ta’ Novembru 2018, fil-11 ta’ Diċembru 2018, fit-30 ta’ April 2019, fit-22 ta’ Ġunju 2020, fit-22 ta’ Frar 2021 u fis-17 ta’ Marzu 2021.

(13) Din id-Deċiżjoni tikkonċerna biss għajnuna possibbli lil Laziomar kif speċifikat fit-Taqsima 2.3. Il-miżuri l-oħra kollha soġġetti għad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012 qegħdin jiġu investigati separatament taħt il-Każijiet SA.32014, SA.32015 u SA.32016 u għalhekk ma humiex koperti minn din id-Deċiżjoni. B’mod partikolari, dawk il-miżuri l-oħra jikkonċernaw kumpaniji oħra ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia.

2. SFOND U DESKRIZZJONI TAL-MIŻURI SOĠĠETTI GĦALL-INVESTIGAZZJONI

2.1. Qafas ġenerali

2.1.1. Il-Konvenzjonijiet inizjali

(14) Storikament il-Gruppo Tirrenia kien proprjetà tal-Italja permezz tal-kumpanija Fintecna (7) u inizjalment kien jinkludi sitt kumpaniji, jiġifieri Tirrenia, Adriatica, Caremar, Saremar, Siremar u Toremar. Dawn il-kumpaniji kienu jipprovdu servizzi ta’ trasport marittimu b'kuntratti ta' servizz pubbliku separati ta’ servizz konklużi mal-Italja fl-1991, li baqgħu fis-seħħ għal 20 sena bejn Jannar 1989 u Diċembru 2008 (“il-Konvenzjonijiet inizjali”). Fintecna kellha 100 % tal-kapital azzjonarju ta’ Tirrenia li min-naħa tagħha kienet is-sid uniku tal-kumpaniji reġjonali Adriatica, Caremar, Siremar, Saremar u Toremar. Adriatica, li kienet topera għadd ta’ rotot bejn l-Italja u l-Albanija, il-Kroazja, il-Greċja u l-Montenegro rispettivament, ġiet amalgamata ma’ Tirrenia fl-2004.

(15) L-iskop ta’ dawn il-Konvenzjonijiet inizjali kien li tiġi ggarantita r-regolarità u l-affidabbiltà tas-servizzi tat-trasport marittimu, li l-maġġoranza tagħhom jgħaqqdu lill-Italja kontinentali ma’ Sqallija, ma’ Sardinja u ma’ gżejjer Taljani iżgħar oħra. Għal dan il-għan, l-Italja tat appoġġ finanzjarju fil-forma ta’ sussidji mħallsa direttament lil kull kumpanija tal-Gruppo Tirrenia.

(16) Fl-1 ta’ Ġunju 2011, Laziomar bdiet topera sensiela ta’ rotot ta’ kabotaġġ marittimu bejn ir-Reġjun tal-Lazio u l-gżejjer ġirien iżgħar (ara l-Premessa 33). Ir-rotot eżatti kkonċernati huma deskritti fil-Premessa 43.

(17) Fis-6 ta’ Awwissu 1999, il-Kummissjoni ddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) fir-rigward ta’ għajnuna mħallsa fuq il-bażi tal-Konvenzjonijiet inizjali lis-sitt kumpaniji li dak iż-żmien kienu jiffurmaw il-Gruppo Tirrenia.

(18) Matul il-fażi tal-investigazzjoni, l-Italja talbet li l-każ tal-Gruppo Tirrenia jinqasam sabiex il-prijorità tkun li tintlaħaq deċiżjoni finali dwar Tirrenia. Din it-talba kienet immotivata mill-pjan tal-Italja li tipprivatizza l-Grupp, billi tibda proprju minn Tirrenia, u l-intenzjoni tagħha li tħaffef il-proċess fir-rigward ta’ dik il-kumpanija.

(19) Il-Kummissjoni ddeċidiet li setgħet tilqa’ t-talba tal-Italja, u permezz tad-Deċiżjoni tagħha 2001/851/KE (8) (“id-Deċiżjoni tal-2001”), hija għalqet il-proċedura mibdija fir-rigward tal-għajnuna mogħtija lil Tirrenia. L-għajnuna kienet iddikjarata kompatibbli soġġetta għal ċerti impenji mill-Italja.

(20) Permezz tad-Deċiżjoni tagħha 2005/163/KE (9) (“id-Deċiżjoni tal-2004”), il-Kummissjoni ddikjarat li l-kumpens mogħti mill-Italja lill-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia minbarra Tirrenia huwa parzjalment kompatibbli mas-suq intern, parzjalment kompatibbli iżda kondizzjonali fuq ir-rispett ta’ għadd ta’ impenji mill-awtoritajiet Taljani, u parzjalment inkompatibbli mas-suq intern. Id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq data kontabilistika li kienet tkopri mill-1992 sal-2001 u kien fiha ċerti kundizzjonijiet li kellhom l-għan li jiżguraw il-kompatibbiltà tal-kumpens tul iż-żmien kollu tal-Konvenzjonijiet inizjali.

(21) Permezz tas-Sentenza tal-4 ta’ Marzu 2009 fil-Kawżi T-265/04, T-292/04 u T-504/04 (10) (“is-Sentenza tal-2009”) il-Qorti Ġenerali ħassret id-Deċiżjoni tal-2004.

(22) Permezz tad-Deċiżjoni tagħha (UE) 2018/261 (11) (“id-Deċiżjoni tal-2014”), il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward ta’ diversi miżuri adottati mir-Reġjun ta’ Sardenja favur Saremar. L-appell ippreżentat minn Saremar u mir-Reġjun ta’ Sardenja kontra dik id-deċiżjoni ġie miċħud mill-Qorti Ġenerali fl-2017 (12).

(23) Permezz tad-Deċiżjoni tagħha (UE) 2020/1411 (id-“Deċiżjoni dwar il-Gruppo Tirrenia tal-2020”) (13), il-Kummissjoni kkonkludiet l-investigazzjoni dwar il-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia minbarra Tirrenia għall-perjodu 1992-2008. Il-Kummissjoni kkonkludiet li l-għajnuna mogħtija għall-forniment tas-servizzi ta’ trasport ta’ kabotaġġ marittimu kienet tikkostitwixxi f'għajnuna eżistenti, filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-għajnuna mogħtija għall-forniment tas-servizzi ta’ trasport marittimu internazzjonali kienet kompatibbli mal-Qafas tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“SGEI”) tal-2011 (14) (il-“Qafas SGEI tal-2011”).

(24) Permezz tad-Deċiżjoni tagħha (UE) 2020/1412 (15) (id-“Deċiżjoni tal-2020 dwar Tirrenia/CIN”), il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-miżuri mogħtija lil Tirrenia u lill-akkwirent tagħha CIN, għall-perjodu 2009-2020.

(25) Permezz tad-Deċiżjoni tagħha (UE) 2021/4268 (16) u d-Deċiżjoni tagħha (UE) 2021/4271 (17), il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-miżuri mogħtija lil Siremar u Toremar u l-akkwirenti tagħhom, għall-perjodu mill-2009 ’il quddiem.

2.1.2. L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali

(26) L-Artikolu 26 tad-Digriet Amministrattiv Nru 207 tat-30 ta’ Diċembru 2008, ikkonvertit fil-Liġi Nru 14 tas-27 ta’ Frar 2009, stabbilixxa l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Laziomar), li inizjalment kellhom jiskadu fil-31 ta’ Diċembru 2008, għal sena, sal-31 ta’ Diċembru 2009.

(27) Fid-dawl tal-privatizzazzjoni tal-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia, l-Artikolu 19-ter tad-Digriet Amministrattiv Nru 135 tal-25 ta’ Settembru 2009, ikkonvertit fil-Liġi Nru 166 tal-20 ta’ Novembru 2009 (“il-Liġi tal-2009”), stabbilixxa t-trasferiment tal-parteċipazzjoni azzjonarja tal-kumpaniji reġjonali (minbarra Siremar) mill-kumpanija prinċipali Tirrenia mingħajr ebda ħlas ta’ korrispettiv kif ġej: (a) Inizjalment, Caremar kellha tiġi ttrasferita lir-Reġjun tal-Campania. Dan tal-aħħar sussegwentement kellu jittrasferixxi lir-Reġjun tal-Lazio l-attività kummerċjali ta’ Caremar li topera l-konnessjonijiet tat-trasport mal-arċipelagu ta’ Pontino fuq bażi awtonoma taħt l-isem ta’ Laziomar; (b) Saremar kellha tiġi ttrasferita lir-Reġjun ta’ Sardinja; u (c) Toremar kellha tiġi ttrasferita lir-Reġjun tat-Toskana.

(28) Il-Liġi tal-2009 speċifikat ukoll li sal-31 ta’ Diċembru 2009 kellhom jiġu miftiehma Konvenzjonijiet ġodda bejn l-Italja u Tirrenia u Siremar. Bl-istess mod, is-servizzi reġjonali kellhom jiġu sanċiti fl-abbozz ta’ Kuntratti ta' Servizz Pubbliku, li kellhom jiġu miftiehma bejn ir-Reġjuni ta’ Sardinja u tat-Toskana u Saremar u Toremar rispettivament sal-31 ta’ Diċembru 2009 u bejn ir-reġjuni tal-Campania u tal-Lazio u Caremar u Laziomar rispettivament sat-28 ta’ Frar 2010. L-abbozz ta’ Konvenzjonijiet / Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku kienu se jitpoġġew għall-offerti mal-kumpaniji nfushom u kellhom jiġu ffirmati mal-akkwirenti mal-finalizzazzjoni tal-privatizzazzjoni ta’ kull waħda minn dawk il-kumpaniji (18).

(29) Għal dak il-għan, il-Liġi tal-2009 kompliet testendi l-Konvenzjonijiet inizjali (inkluża dik applikabbli għal Caremar) mill-1 ta’ Jannar 2010 sat-30 ta’ Settembru 2010.

(30) Il-Liġi tal-2009 stabbiliet ukoll limiti massimi għall-kumpens annwali għall-operat tas-servizzi li kellhom jibdew japplikaw mill-2010 (taħt l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali, kif ukoll taħt il-Konvenzjonijiet u l-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku l-ġodda), għal ammont totali ta’ EUR 184 942 251, kif ġej: Tabella 1 Limiti massimi ta’ kumpens mill-2010 Kumpanija Kumpens annwali massimu Tirrenia EUR 72 685 642 Siremar EUR 55 694 895 Saremar EUR 13 686 441 Toremar EUR 13 005 441 Caremar EUR 29 869 832 (19)

(31) L-Artikolu 1 tal-Liġi Nru 163 tal-1 ta’ Ottubru 2010 li kkonvertiet id-Digriet Amministrattiv Nru 125 tal-5 ta’ Awwissu 2010 (“il-Liġi tal-2010”) stabbilixxa l-estensjoni ulterjuri tal-Konvenzjonijiet inizjali mill-1 ta’ Ottubru 2010 sat-tlestija tal-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u Siremar, li seħħew fid-19 ta’Lulju 2012 u fil-31 ta’ Lulju 2012 rispettivament.

(32) Fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009, ir-Reġjun tal-Lazio stabbilixxa fl-1 ta’ Diċembru 2010, permezz tal-liġi Reġjonali Nru 2/2010, kumpanija pubblika limitata għas-servizzi ta’ kabotaġġ marittimu reġjonali, imsejħa Laziomar, sabiex takkwista l-fergħa ta’ Caremar li kienet qed topera r-rotot tal-arċipelagu ta’ Pontino u biex sussegwentement tiġi privatizzata.

(33) Fis-7 ta’ Marzu 2011, Caremar biegħet il-fergħa tagħha li tikkonċerna r-rotot tal-arċipelagu ta’ Pontino lil Laziomar. Din tal-aħħar, bdiet topera r-rotot fl-1 ta’ Ġunju 2011.

(34) Skont id-Digriet Nru 508 tar-Reġjun tal-Lazio tat-28 ta’ Ottubru 2011 (“id-Digriet tal-Lazio”), ġew ipprovduti linji gwida dwar il-proċess ta’ privatizzazzjoni ta’ Laziomar abbinat flimkien mal-konklużjoni tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid għar-rotot tal-arċipelagu ta’ Pontino.

(35) Barra minn hekk, skont il-Liġi Nru 228 tal-24 ta’ Diċembru 2012, ir-Reġjun tal-Lazio afda, fuq il-bażi ta’ kuntratt “pont”, lil Laziomar bl-obbligu li tiżgura l-kontinwità territorjali tar-rotot tal-arċipelagu ta’ Pontino sal-privatizzazzjoni tagħha, bl-istess kundizzjonijiet. Dan il-kuntratt ġie ffirmat fit-12 ta’ Frar 2013 u baqa’ fis-seħħ sal-privatizzazzjoni ta’ Laziomar.

2.1.3. Il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ servizz il-ġdid

(36) Fi Frar 2012, tnediet proċedura ta’ offerti (ara t-Taqsima 2.3.2) biex jinstab akkwirent għal Laziomar abbinata mal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid għall-forniment ta’ servizzi marittimi għal perjodu ta’ 10 snin inkambju ta’ kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku.

(37) Wara offerta rebbieħa fil-proċedura tal-offerti, Compagnia Laziale di Navigazione S.r.l. (“CLN”) saret is-sid il-ġdid ta’ Laziomar. Il-kuntratt ta’ bejgħ bejn ir-Reġjun tal-Lazio u CLN ġie ffirmat fit-30 ta’ Diċembru 2013. Fil-15 ta’ Jannar 2014, ir-Reġjun tal-Lazio u Laziomar iffirmaw il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid għall-forniment ta’ servizzi marittimi fl-arċipelagu ta’ Pontino.

2.2. Miżuri fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012

(38) Il-miżuri li ġejjin kienu soġġetti għal valutazzjoni fil-proċedura ta’ investigazzjoni formali li nfetħet permezz tad-Deċiżjonijiet tal-2011 u tal-2012: (a) Il-kumpens għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (“SGEI”) taħt l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali (il-Miżura 1); (b) L-użu ħażin potenzjali tal-għajnuna għas-salvataġġ minn Tirrenia u Siremar (il-Miżura 2); (c) Il-privatizzazzjoni tal-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia (20) (il-Miżura 3); (d) Il-kumpens imħallas għall-operat tal-SGEI skont il-Konvenzjonijiet / il-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku l-ġodda (il-Miżura 4); (e) Il-prijorità tal-irmiġġ (il-Miżura 5); (f) Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 li kkonvertiet id-Digriet Amministrattiv 125/2010 (il-Miżura 6); (g) Miżuri addizzjonali adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar (il-Miżura 7);

(39) Bid-Deċiżjoni tagħha tal-2014, il-Kummissjoni għalqet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tal-miżuri adottati mir-Reġjun ta’ Sardinja favur Saremar imsemmija hawn fuq bħala l-Miżura 7 bl-eċċezzjoni ta’ miżura waħda (21).

2.3. Deskrizzjoni dettaljata tal-miżuri soġġetti għal din id-Deċiżjoni

(40) Din id-Deċiżjoni tittratta biss il-miżuri 1, 3, 4, 5 u 6 kif elenkati fil-Premessa (38) sa fejn jinvolvu lil Laziomar u lil CLN. Dawn il-miżuri huma deskritti f’aktar dettall fit-taqsimiet li ġejjin.

2.3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Laziomar u l-Italja

2.3.1.1. L-obbligi ta’ servizz pubbliku

(41) L-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni inizjali ma’ Caremar kien jipprevedi pjanijiet ta’ ħames snin biex jiġu dettaljati l-portijiet li kellhom jiġu moqdija, it-tip ta’ vapuri li kellhom jintużaw u l-frekwenza meħtieġa tas-servizz fdat lil Caremar (u sussegwentement lil Laziomar wara t-trasferiment tar-rotot Pontini lir-Reġjun tal-Lazio fl-1 ta’ Ġunju 2011).

(42) Skont l-Italja, l-aħħar pjan ta’ ħames snin għal Caremar (dak iż-żmien) li ġie approvat formalment huwa dak relatat mal-perjodu 2000-2004, filwaqt li tfassal pjan għall-perjodu 2005-2008 iżda qatt ma ġie approvat formalment mill-ministeri kompetenti. Minflok, il-gvern ħa deċiżjonijiet ad hoc bil-ħsieb li s-servizzi jiġu allinjati aktar mill-qrib mal-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali, mingħajr madankollu ma jsiru bidliet sostantivi fis-sistema ta' servizz pubbliku.

(43) Fuq il-bażi tal-Konvenzjoni inizjali, kif estiża, bl-atti legali sussegwenti msemmija fil-Premessi minn 26 sa 33, Laziomar kienet topera r-rotot li ġejjin matul is-sena kollha: — Fuq ir-rotta Ponza – Formia (il-Linja T1), Laziomar kienet topera l-unika konnessjoni ma’ din il-linja. Hija kienet tiżgura żewġ konnessjonijiet kuljum li kienu jipprovdu servizzi mħallta (passiġġieri, vetturi u merkanzija). Il-bastiment, li kien jitlaq mill-gżira fil-5:30 a.m. kien jiggarantixxi lir-residenti l-konnessjoni mal-Italja kontinentali għal raġunijiet ta’ studju u xogħol bl-aħħar ritorn fil-5:30 p.m.; — Fuq ir-rotta Ponza – Formia (il-Linja A2); Laziomar kienet topera wkoll l-uniku servizz b’veloċità għolja għall-passiġġieri b’konnessjoni waħda ta’ kuljum u kienet iżżomm il-bastiment fuq il-gżira matul il-lejl; — Fuq ir-rotta Anzio – Ponza (il-Linja A1), Laziomar kienet tiżgura servizz ta’ kuljum ta’ veloċità għolja għall-passiġġieri fl-aktar perjodu bieżel tas-sena mit-Tnejn sas-Sibt. Is-servizz madankollu żdied fil-Ħdud u fil-vaganzi u kien iġġustifikat għal raġunijiet ta’ żvilupp soċjali u ekonomiku (b’mod partikolari minħabba li t-turiżmu huwa bażikament l-uniku sors ta’ introjtu tal-gżira). Kompetitur wieħed, Vetor, kien jopera wkoll fuq l-istess linja servizz tal-passiġġieri ta’ veloċità għolja matul l-aktar perjodu bieżel tas-sena; — Fuq ir-rotta Ventotene – Formia (il-Linja T2), Laziomar kienet tiżgura s-sena kollha servizz ta’ kuljum bl-użu ta’ bastiment imħallat. Is-servizz imħallat kien l-unika konnessjoni regolari għat-trasport tal-passiġġieri, tal-vetturi u tal-merkanzija matul is-sena kollha; — Fuq ir-rotta Ventotene – Formia (il-Linja A3), Laziomar kienet topera wkoll l-unika konnessjoni ta’ veloċità għolja. Din kienet titlaq fis-6:45 a.m., u b’hekk kienet tippermetti lir-residenti li jivvjaġġaw lejn l-Italja kontinentali għal raġunijiet professjonali jew ta’ studju, u kienet tibqa’ matul il-lejl fuq il-gżira biex tiżgura l-permanenza f’każ ta’ emerġenza medika.

2.3.1.2. Baġit u tul ta' żmien

(44) It-Tabella 2 turi l-kumpens annwali mħallas lil Laziomar mill-Italja għall-perjodu 2011 – 2013: Tabella 2 Kumpens mogħti għall-perjodu 2011-2013 Sena Kumpens imħallas (EUR) 2011 8 601 187 2012 13 780 506 2013 12 696 006

(45) Il-Konvenzjoni inizjali tipprevedi li l-kumpens annwali tal-obbligi ta’ servizz pubbliku jitħallas kif ġej: f’Marzu ta’ kull sena jsir pagament inizjali bil-quddiem, ekwivalenti għal 70 % tal-kumpens imħallas is-sena preċedenti. It-tieni pagament, li jsir f’Ġunju, huwa ekwivalenti għal 20 % tal-kumpens. Il-bilanċ, li jitħallas sat-30 ta’ Novembru, jikkostitwixxi fid-differenza bejn l-ammonti mħallsa u d-defiċit bejn l-ispejjeż operatorji u d-dħul tas-sena attwali. Jekk jirriżulta li Laziomar tkun irċeviet somma akbar mill-ispiża netta tas-servizzi pprovduti (dħul nieqes it-telf), il-Konvenzjoni inizjali tipprevedi li Laziomar hija meħtieġa li tirrimborża d-differenza. (22)

— Kumpens mogħti fil-perjodu 2011- 2013

(46) Id-Digriet Presidenzjali Nru 501 tal-1 ta’ Ġunju 1979 (id-“Digriet Nru 501/79”) jispeċifika l-elementi varji (dħul u spejjeż) li jidħlu fil-kalkolu tas-sussidju mħallas lill-operaturi tas-servizz pubbliku marittimu. Barra minn hekk, il-Liġi Nru 856 tal-5 ta’ Diċembru 1986 (il-“Liġi 856/86”) ipprevediet ċerti tibdiliet fis-sistema tal-obbligi ta’ servizz pubbliku marittimu fl-Italja. Fir-rigward tal-konnessjonijiet ma’ gżejjer maġġuri u minuri, l-Artikolu 11 tagħha emenda l-kriterji għall-kalkolu tal-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku. Is-sussidju kellu jiġi kkalkolat fuq il-bażi tad-differenza bejn id-dħul u l-ispejjeż tas-servizz kif determinat b’referenza għal parametri medji u oġġettivi, u kellu jinkludi redditu raġonevoli fuq il-kapital investit. L-Artikolu 11 jistabbilixxi wkoll li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku kellhom jinkludu l-lista tar-rotot sussidjati, il-frekwenza u t-tipi ta’ vapuri li kellhom jintużaw. Is-sussidji kellhom jiġu approvati mill-Ministri responsabbli. Il-prinċipji stabbiliti fid-Digriet Presidenzjali Nru 501/79 u fil-Liġi Nru 856/86 kienu riflessi fil-Konvenzjonijiet inizjali.

(47) Mill-2010, il-kumpens għall-operat tal-SGEI ġie ddeterminat bl-applikazzjoni ta’ metodoloġija ġdida stabbilita fid-Direttiva CIPE (23) tad-9 ta’ Novembru 2007 intitolata “Kriterji għad-definizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku u d-dinamika tan-noll fis-settur tal-kabotaġġ marittimu ta’ interess pubbliku” (“id-Direttiva CIPE”) (24). Skont il-preambolu, id-Direttiva CIPE nħarġet fid-dawl tal-privatizzazzjoni tal-kumpaniji pubbliċi li joperaw servizzi marittimi b'sistema ta’ servizz pubbliku (25). Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva CIPE ġew applikati fir-rigward tas-servizzi pprovduti mill-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia mill-2010 ’il quddiem, anki qabel id-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjonijiet u tal-Kuntratti ta’ Servizz Pubbliku l-ġodda rispettivi wara l-privatizzazzjonijiet rispettivi.

(48) Il-metodu stabbilit fid-Direttiva CIPE jippermetti lill-kumpaniji li jaħdmu s-servizz pubbliku marittimu jagħmlu dħul xieraq. Ir-rata tad-dħul minn kapital tiġi ikkalkolata fuq il-bażi tal-kost medju ponderat tal-kapital (weighted average cost of capital, “WACC”).

(49) Id-dħul meħtieġ fuq l-ekwità (26) jiġi kkalkolat permezz tal-Mudell tal-Ipprezzar tal-Assi Kapitali (Capital Asset Pricing Model, “CAPM”). Fuq il-bażi tal-mudell tal-ipprezzar tal-assi kapitali, l-ispiża tal-ekwità jiġi derivat bħala funzjoni ta’ (i) ir-rata mingħajr riskju, (ii) il-Beta (stima tal-profil tar-riskju tal-kumpanija b’mod relattiv għas-suq tal-ekwità) u (iii) il-primjum tar-riskju tal-ekwità assenjat lis-suq tal-ekwità.

(50) B’mod partikolari, l-ispiża tal-ekwità tiġi kkalkolata billi jiġi applikat primjum għat-tiġrib ta’ riskju żejjed meta mqabbel mar-rata ta’ redditu fuq attivitajiet mingħajr riskju. Dan il-primjum jiġi kkalkolat bħala l-primjum tar-riskju tas-suq immultiplikat bil-Beta tiegħu, li jkejjel il-livell tar-riskju ta’ attività speċifika relattivament għas-suq.

(51) Skont id-Direttiva CIPE, ir-rata ta’ redditu fuq attivitajiet mingħajr riskju tikkorrispondi għar-rendiment gross medju fuq bonds normattivi ta’ għaxar snin b’referenza għat-tnax-il xahar preċedenti li għalihom teżisti data disponibbli.

(52) Id-Direttiva CIPE tistabbilixxi primjum tar-riskju tas-suq ta’ 4 %. Barra minn hekk, fil-każ ta’ servizz li jiġi operat fuq bażi mhux esklussiva, ir-riskju preżumibbilment ogħla mġarrab mill-operatur jiġi remunerat biż-żieda ta’ 2,5 % addizzjonali għall-primjum tar-riskju tas-suq.

(53) Fil-prattika, madankollu, l-ammont ta’ kumpens imħallas lil Laziomar ma jistax jaqbeż il-limitu massimu ta EUR 10 030 606 fis-sena kif stabbilit mil-Liġi tal-2009 (ara l-Premessa 30). Għalkemm il-Liġi tal-2009 tistabbilixxi l-limiti massimi għall-kumpens annwali li jitħallas lill-kumpaniji kollha tat-Tirrenia għall-operat tas-servizzi marittimi soġġetti għas-sistema ta’ servizz pubbliku, id-Direttiva CIPE fiha wkoll ċerti salvagwardji li jippermettu lil dawk l-operaturi jkopru biżżejjed l-ispejjeż operatorji tagħhom. Fid-dawl ta’ dan, kif muri fit-Tabella 2, il-kumpens imħallas fl-2012 u fl-2013 żdied biex ikopri t-totalità tal-ispiża tas-servizz pubbliku f’dawk is-snin.

(54) B’mod partikolari, skont id-Direttiva CIPE, il-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizzi, in-nollijiet massimi stabbiliti mill-kuntratt pubbliku ta’ servizz il-ġdid u l-kumpens effettivament mogħti jridu jkunu ddefiniti b’tali mod li jkopru l-ispejjeż ammissibbli kollha tal-fornitur tas-servizz. Tapplika l-formula li ġejja: VA(RSP) + VA(AI(X) = VA(CA) fejn: — VA(RSP) hija l-valur skontat tal-kumpens għall-qadi tal-obbligi ta’ servizz pubbliku; — VA(AI(X) hija l-valur skontat ta’ dħul ieħor (rikavati min-nollijiet u oħrajn); — (VA(CA) hija l-valur skontat tal-ispejjeż operatorji ammissibbli, il-ħlas lura tad-dejn u r-redditu fuq il-kapital investit.

(55) Fil-każ li l-ekwazzjoni ta’ hawn fuq ma tkunx valida, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-attivitajiet sussidjati jista’ jitnaqqas, jew inkella tiġi rieżaminata l-organizzazzjoni tas-servizzi (pereż. it-tip ta’ vapuri) jew jiġu modifikati n-nollijiet massimi li jistgħu jiġu imposti.

(56) Barra minn hekk, in-nollijiet massimi applikabbli għal kull servizz, netti mit-taxxi u mid-drittijiet tal-port, jiġi aġġustat kull sena fuq il-bażi ta’ formula għall-kalkolu tal-prezzijiet massimi kif ġej: ΔT = ΔP – X fejn: — ΔT hija t-tibdil perċentwali annwali fin-nollijiet massimi; — ΔP hija r-rata tal-inflazzjoni għas-sena ta’ referenza; — X hija rata annwali reali ta’ aġġustament tan-nollijiet massimi, stabbilita fil-kuntratt ta’ servizz pubbliku, li tibqa’ kostanti għal kemm idum il-kuntratt.

(57) Id-Direttiva CIPE tispeċifika wkoll li n-nollijiet massimi jistgħu jiġu aġġustati sabiex jirriflettu t-tibdil fl-ispejjeż tal-fuel, bl-użu tal-prezzijiet standard pubblikament disponibbli bħala referenza.

2.3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar

(58) Fit-13 ta’ Frar 2013, ir-Reġjun tal-Lazio ppubblika fuq is-sit web tiegħu s-sejħa għall-offerti għall-bejgħ ta’ Laziomar u l-għoti ta’ kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku għall-qadi tal-obbligi ta’ servizz pubbliku fir-rotot marittimi identifikati fil-Premessa 43 (27). Dan l-avviż ġie ppubblikat ukoll f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (28), fil-Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika Taljana (29) u f’erba’ gazzetti nazzjonali u lokali Taljani ta’ kuljum.

(59) L-Italja għażlet il-proċedura ta’ offerti ristretta msemmija fl-Artikolu 55(6) tal-Kodiċi tal-Kuntratti Pubbliċi – id-Digriet Leġiżlattiv Nru 163/2006 (il Codice dei Contratti pubblici). Il-kriterju tal-għoti magħżul kien dak tal-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża.

(60) Sabiex tiġi mħeġġa l-aktar parteċipazzjoni wiesgħa possibbli fil-proċedura, is-sejħa għall-offerti ppermettiet espressament lill-offerenti jieħdu sehem f’forma konġunta permezz ta’ gruppi temporanji ta’ offerenti, konsorzji jew Gruppi Ewropej b’Interess Ekonomiku (European Economic Interest Groupings, “GEIE”).

2.3.2.1. Il-proċedura ta’ bejgħ u l-għoti finali

(61) Wara l-pubblikazzjoni tas-sejħa għall-offerti, mal-iskadenza tad-data tal-għeluq, tmien partijiet esprimew interess li jipparteċipaw fil-proċedura tal-offerti (jiġifieri: Navigazione Libera del Golfo S.r.l., Carpoint Motorsport S.p.A., Blu Navy Cruise & Tour S.r.l., Traghetti Lines, CLN, Navigazione Generale Italiana S.p.A., Vetor S.r.l. u Ustica Lines, din tal-aħħar issa qed topera taħt l-isem Liberty Lines) u pprovdew l-informazzjoni mitluba għall-għażla kwalitattiva tal-ewwel stadju tal-proċedura. Sebgħa minn dawn il-parteċipanti, bl-esklużjoni ta’ Blu Navy Cruise & Tour S.r.l., ġew ammessi għall-istadju sussegwenti u ġew mistiedna jippreżentaw offerta fis-16 ta’ Mejju 2013.

(62) L-istedina għall-preżentazzjoni ta’ offerta kien fiha l-abbozz ta’ kuntratt il-ġdid ta’ 10 snin li kellu jiġi ffirmat bejn l-offerent rebbieħ u r-Reġjun tal-Lazio u informazzjoni aktar dettaljata dwar il-proċedura tal-offerti. B’mod partikolari, l-ittra ta’ stedina kkonfermat li għall-kuntratt ta’ servizz kienet se tintgħażel l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża bil-prezz ikollu 30 punt u l-kwalifiki tekniċi 70 punt. Fir-rigward tal-prezz għall-bejgħ ta’ Laziomar, l-ittra ta’ stedina semmiet ammont fiss li jikkorrispondi għal EUR 2 272 000, ikkalkulat fuq il-bażi ta’ studju indipendenti, li kien ivvaluta l-valur totali tal-assi ta’ Laziomar (ara l-Premessi 66) u (67). Dan il-prezz ma kienx negozjabbli u għalhekk ma kienx soġġett għall-offerta finanzjarja tal-offerenti.

(63) Għal din ir-raġuni, l-offerenti potenzjali kollha ntalbu jinkludu l-ammont fiss ta’ hawn fuq għall-bejgħ ta’ Laziomar fl-offerta finanzjarja tagħhom, filwaqt li r-Reġjun tal-Lazio jagħżel l-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża għall-offerta kollha kemm hi fuq il-bażi tal-prezz u kriterji oħra, prinċipalment tekniċi, li jikkonċernaw is-servizz, kif stabbilit fl-ittra ta’ stedina (ara l-Premessa 62).

(64) Mal-iskadenza tad-data tal-għeluq, CLN ippreżentat l-offerta tagħha, li l-ispeċifikazzjonijiet tagħha ġew eżaminati u l-eżitu kien pożittiv. Ma ġiet ippreżentata l-ebda offerta oħra.

(65) L-offerta għalhekk ingħatat lil CLN kemm fir-rigward tal-privatizzazzjoni tal-attività kummerċjali ta’ Laziomar kif ukoll tal-operat tas-servizzi marittimi (ara t-Taqsima 2.3.3).

2.3.2.2. Il-kuntratt ta’ bejgħ

(66) Il-kuntratt ta’ bejgħ ġie konkluż fit-30 ta’ Diċembru 2013 u jiddefinixxi t-trasferiment tal-ishma ta’ Laziomar lil CLN għall-prezz fiss ta’ EUR 2 272 000, fuq il-bażi ta’ evalwazzjoni esperta indipendenti kkummissjonata mir-Reġjun tal-Lazio.

(67) L-ammont jirrifletti prinċipalment il-valur tal-assi tanġibbli fissi (li jikkonsistu f’erba’ vapuri u tagħmir industrijali u kummerċjali) u l-valur tal-biljetti għall-gżira ta’ Ventotene, kif deher fil-karta bilanċjali tal-kumpanija fl-1 ta’ Ġunju 2011.

(68) F’konformità mal-Artikolu 4 tal-kuntratt ta’ bejgħ, CLN hija obbligata tinnotifika lir-Reġjun tal-Lazio bi kwalunkwe bejgħ futur tal-ishma ta’ Laziomar lil terzi persuni, f’liema każ madankollu CLN tibqa’ responsabbli b’mod konġunt mal-akkwirent il-ġdid ta’ Laziomar, fir-rigward tal-obbligi tal-kuntratt ta’ servizz.

2.3.2.3. Proċedimenti fuq livell nazzjonali

(69) Ir-riżultat tal-proċedura tal-offerti li tat l-attività kummerċjali ta’ Laziomar u l-kuntratt pubbliku ta’ servizz lil CLN kien is-suġġett ta’ tilwima fil-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lazio (tribunale amministrattivo regionale, “TAR”).

(70) Vetor S.r.l. (“Vetor”), li topera wkoll ir-rotta Anzio-Ponza bl-aliskafi (il-Linja A1) ressqet rikors għal eżenzjoni interim kontra l-leġittimità tal-proċedura tal-offerti quddiem it-TAR, li ġiet miċħuda bl-Ordni Nru 2995/2013. L-istess qorti ddeċidiet ukoll dwar il-merti u ċaħdet l-ilment ta’ Vetor permezz tas-Sentenza Nru 467/2014. Il-Kunsill tal-Istat ikkonferma d-deċiżjonijiet ta’ hawn fuq fl-appell bis-Sentenza Nru 5421/2018.

2.3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tal-Lazio u Laziomar

2.3.3.1. Il-benefiċjarju

(71) Kif issemma fil-Premessa 64, CLN ippreżentat offerta għall-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid. Wara l-offerta rebbieħa, Laziomar (akkwistata minn CLN iżda żammet l-identità ġuridika separata tagħha) iffirmat il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid mar-Reġjun tal-Lazio għall-operat tar-rotot marittimi fil-15 ta’ Jannar 2014.

2.3.3.2. Ir-rotot

(72) Laziomar tipprovdi servizzi tal-passiġġieri, imħallta (passiġġieri, vetturi u merkanzija) u ta’ merkanzija biss (merkanzija u oġġetti speċjali) bis-sistema ta’ servizz pubbliku fuq diversi rotot ta’ kabotaġġ kif ġej: Tabella 3 Network ta’ rotot operati minn Laziomar taħt il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid Formia – Ponza (mezz ta’ trasport tul korp tal-ilma - servizz imħallat) – il-Linja T1 Formia – Ventotene (mezz ta’ trasport tul korp tal-ilma - servizz imħallat) - il-Linja T2 Terracina – Ponza (mezz ta’ trasport tul korp tal-ilma – servizzi mħallta u tal-merkanzija (30)) - il-Linja T3 Terracina – Ventotene (mezz ta’ trasport tul korp tal-ilma – servizz tal-merkanzija)- il-Linja T4 Anzio – Ponza (aliskaf – servizz tal-passiġġieri) - il-Linja A1 Formia – Ponza (aliskaf – servizz tal-passiġġieri) - il-Linja A2 Formia – Ventotene (aliskaf – servizz tal-passiġġieri) - il-Linja A3

2.3.3.3. Tul ta' żmien

(73) Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tal-Lazio u Laziomar għandu jdum 10 snin (2014-2024).

2.3.3.4. L-obbligi ta’ servizz pubbliku

(74) L-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq Laziomar jikkonċernaw fost l-oħrajn il-portijiet moqdija, it-tip u l-kapaċità tal-vapuri assenjati għar-rotot marittimi operati, il-frekwenza tas-servizz u n-nollijiet massimi.

2.3.3.5. Id-dispożizzjonijiet dwar il-kumpens u l-għoti finali

(75) Ir-remunerazzjoni bażi annwali fuq il-bażi tal-proċedura tal-offerti għall-kumpens skont il-kuntratt il-ġdid għat-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku fuq ir-rotot marittimi identifikati fil-Premessa 43 ġiet stabbilita mir-Reġjun tal-Lazio li hi EUR 14 300 550, soġġetta għal reviżjoni ’l isfel. L-ammont finalment ġie stabbilit għal EUR 12 752 074 (li jammonta għal EUR 127 520 740 matul il-perjodu tal-kuntratt ta’ 10 snin).

(76) Skont l-Artikolu 6 tal-kuntratt, ir-Reġjun tal-Lazio jista’ jaġġusta l-kumpens, ’il fuq jew ’l isfel, sabiex jitqiesu l-bidliet li jikkonċernaw il-vjaġġi reali li jsiru kull sena. Il-livell ta’ kumpens ma jiġix affettwat jekk l-għadd ta’ vjaġġi li jsiru kull sena jkun ogħla jew anqas mill-għadd miftiehem kuntrattwalment bi 3 % jew anqas. F’każ ta’ bidliet, ’il fuq jew ’l isfel, b’aktar minn 3 %, il-kumpens jiġi aġġustat skont dan, billi l-għadd ta’ vjaġġi żejda jew anqas jiġi mmultiplikat bil-prezz tal-unità, kif indikat fl-offerta. Fl-2017, il-kuntratt ta’ servizz ġie emendat biex il-livell ta’ kumpens jiġi aġġustat għall-ammont ta’ EUR 13 524 536.

(77) Dan l-ammont ta’ kumpens huwa ddeterminat fuq il-bażi tal-metodoloġija stabbilita mid-Direttiva CIPE (ara l-Premessi minn 47 sa 57. Is-salvagwardji stabbiliti mid-Direttiva CIPE ġew riflessi fil-kuntratt ta’ servizz il-ġdid.

(78) Il-kuntratt ta’ servizz jipprevedi kumpens li ma jaqbiżx dak li huwa meħtieġ sabiex jiġu koperti l-ispejjeż netti mġarrba għat-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku (bilanċ ekonomiku-finanzjarju). F’każ ta’ devjazzjonijiet minn dan l-ekwilibriju kuntrattwali, fl-Artikolu 25 il-kuntratt ta’ servizz jipprevedi mekkaniżmu ta’ riekwilibriju li jevalwa l-parametri kollha marbuta mal-ħlas tal-kumpens. Għalhekk, jekk b’riżultat ta’ bidla materjali (31) fil-parametri ekonomiċi li fuqhom ikun ibbażat, l-ammont ta’ kumpens ma jkunx biżżejjed biex ikopri l-ispejjeż kollha mġarrba fil-forniment tas-servizz, il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid jippermetti reviżjoni tal-parametri ewlenin tal-kumpens, jiġifieri: (i) is-sistema tan-nollijiet; (ii) il-livell tas-servizzi pubbliċi offruti; (iii) il-livell tal-prezzijiet massimi annwali; u (iv) il-kontribuzzjonijiet kapitali għall-investimenti.

(79) Skont l-Artikolu 4 (il-paragrafi minn 4 sa 6) tal-kuntratt ta’ servizz, il-kumpens imħallas lill-operatur għandu jitnaqqas bi 80 % fil-każ ta’ interruzzjoni tas-servizzi minħabba strajks tal-impjegati u bi 30 % fil-każ ta’ avvenimenti oħra mhux previsti, filwaqt li n-nuqqas ta’ twettiq tas-servizzi f’ċirkostanzi għajr strajks jew avvenimenti mhux previsti jirriżulta fil-pagament ta’ penali, skont l-Artikolu 9 tal-kuntratt ta’ servizz.

(80) Skont l-Artikolu 22 tal-kuntratt ta’ servizz, l-operatur huwa meħtieġ jimplimenta sistema ta’ monitoraġġ tekniku, ekonomiku u ta’ ġestjoni, li fuq il-bażi tagħha jintbagħtu r-rapporti annwali tal-introjtu relatati mas-servizz ipprovdut fuq il-bażi tal-kuntratt ta’ servizz lill-awtorità reġjonali għall-verifika.

(81) Skont l-Artikolu 4(2) tal-kuntratt ta’ servizz, il-kumpens annwali li kellu jitħallas lil Laziomar kien stmat li jammonta EUR 12 752 074. Madankollu, skont l-Artikolu 4(3) tal-kuntratt ta’ servizz, il-prezz reali mħallas lil Laziomar jiġi ddeterminat bħala r-riżultat tal-produzzjoni realment imwettqa (jiġifieri l-prezz għal kull mil għal kull rotta), b’kont meħud tar-riskji involuti (kummerċjali u industrijali) kif stabbilit fil-kuntratt (pereż. tnaqqis fil-kumpens fil-każ li l-kumpanija ma tagħmilx vjaġġi, penali f’każ li s-servizzi jiġu skonnettjati, eċċ.).

(82) It-Tabella 4 turi l-kumpens stabbilit fuq il-bażi tal-proċedura tal-offerti matul il-perjodu kollu tal-kuntratt u l-kumpens effettivament imħallas lil Laziomar għall-perjodu 2014-2019, wara emendi li jikkonċernaw il-produzzjoni tat-tbaħħir, skont l-Artikolu 6 tal-kuntratt ta’ servizz. Tabella 4 Kumpens stabbilit u mħallas lil Laziomar skont il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid (EUR) 2014-2019 Sena Kumpens stabbilit (EUR) Kumpens imħallas (EUR) 2014 12 752 074 13 374 589 2015 12 752 074 13 376 167 2016 12 752 074 13 330 304 2017 12 752 074 13 370 070 2018 12 752 074 13 356 282 2019 12 752 074 13 366 510

2.3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ

(83) Il-paragrafu 21 tal-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009 stabbilixxa li, sabiex tiġi ggarantita l-kontinwità territorjali mal-gżejjer u fid-dawl tal-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħhom, il-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, inkluża Laziomar, iżommu l-irmiġġ li diġà ġie allokat u l-prijorità fl-allokazzjoni ta’ slots ġodda f’konformità mal-proċeduri stabbiliti mill-Awtoritajiet Marittimi kif stabbiliti bil-Liġi Nru 84 tat-28 ta’ Jannar 1994 u mill-Kodiċi Marittimu Taljan.

2.3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(84) Il-Liġi tal-2010 stabbiliet il-possibbiltà li l-impriżi ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia jużaw, fuq bażi temporanja, ir-riżorsi finanzjarji diġà impenjati (32) għat-titjib u għall-modernizzazzjoni tal-flotta biex minflok ikopru l-ħtiġijiet urġenti ta’ likwidità. Madankollu, l-impriżi ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia li jagħmlu użu minn din il-possibbiltà kienu meħtieġa jerġgħu jimlew dawn il-fondi ddedikati, sabiex xorta jkunu jistgħu jagħmlu t-titjib neċessarju għall-vapuri tagħhom. Dan it-titjib kien meħtieġ sabiex jiġu ssodisfati standards internazzjonali ġodda tas-sikurezza wara l-Ftehim ta’ Stokkolma tal-1996 (33).

(85) B’mod partikolari, minn żewġ faċilitajiet, (34) twarrbu EUR 23 750 000 biex jitħallas it-titjib tal-Gruppo Tirrenia kollu kemm hu. Madankollu, Laziomar ma għamlet l-ebda użu minn dawn il-faċilitajiet (ara l-Premessa 132).

(86) Barra minn hekk, l-Artikolu 1 tal-Liġi tal-2010 stabbilixxa wkoll dan li ġej: (a) L-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali mill-1 ta’ Ottubru 2010 sakemm jintemm il-proċess ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar (ara wkoll il-Premessa 31); (b) L-Artikolu 19-ter tad-Digriet Amministrattiv 135/2009, ikkonvertit b’modifiki fil-Liġi tal-2009, huwa emendat bl-introduzzjoni tal-paragrafu 24 bis. Skont dak il-paragrafu, l-atti u l-operazzjonijiet uffiċjali kollha fl-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 1-15 tal-Liġi tal-2009 jibbenefikaw minn eżenzjoni fiskali. Dawn il-paragrafi jirrigwardaw il-liberalizzazzjoni tas-settur tal-kabotaġġ marittimu permezz tal-privatizzazzjoni tal-Gruppo Tirrenia, inkluż l-istadju preparatorju tagħha, jiġifieri t-trasferiment tal-kumpaniji reġjonali lir-reġjuni rispettivi; (c) Sabiex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizz pubbliku u biex jiġi appoġġat il-proċess ta’ privatizzazzjoni tal-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, ir-reġjuni inkwistjoni jistgħu jużaw ir-riżorsi tal-Fondo Aree Sottoutilizzate (“FAS”) (35) skont id-Direttiva CIPE Nru 1/2009 tas-6 ta’ Marzu 2009 (36).

2.4. Proċedura ta’ ksur Nru 2007/4609

(87) Wara l-iskambji preċedenti bejn is-servizzi tal-Kummissjoni u tal-Italja, fid-19 ta’ Diċembru 2008 id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport bagħat talba għall-informazzjoni lill-Italja. Din it-talba kienet tittratta fost affarijiet oħra, ħarsa ġenerali tar-rotot ta’ servizz pubbliku ta’ dak iż-żmien u l-mandat ta’ servizz pubbliku li l-Italja kienet ipprevediet taħt il-Konvenzjonijiet il-ġodda proposti. Barra minn hekk, l-Italja ntalbet tipprovdi aktar dettalji dwar il-pjanijiet ta’ privatizzazzjoni għall-Gruppo Tirrenia.

(88) Fl-ittra tagħha tat-28 ta’ April 2009, l-Italja tat tweġiba dettaljata għat-talba tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Diċembru 2008. F’dik l-ittra, fost affarijiet oħra, l-Italja ddikjarat dan li ġej: (1) l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali sal-31 ta’ Diċembru 2009 kienet meħtieġa sabiex tinkiseb il-liberalizzazzjoni tas-settur tal-kabotaġġ marittimu fl-Italja permezz tal-privatizzazzjoni tal-Gruppo Tirrenia; (2) il-kumpens għal servizz pubbliku mogħti lill-Gruppo Tirrenia kien neċessarju sabiex tiġi żgurata l-kontinwità territorjali mal-gżejjer permezz ta’ konnessjonijiet marittimi li ma kinux qegħdin jiġu pprovduti b’mod sodisfaċenti mill-operaturi privati fis-suq; (3) proċess ta’ razzjonalizzazzjoni dettaljat tar-rotot kien ġie konkluż fl-10 ta’ Marzu 2009. Dan il-proċess qies l-aspetti soċjali, ekonomiċi u okkupazzjonali rilevanti, kif ukoll il-ħtieġa li jiġu salvagwardjati l-konnessjonijiet essenzjali għall-kontinwità territorjali u kien jinkludi konsultazzjoni mas-sitt Reġjuni kkonċernati. Din ir-razzjonalizzazzjoni kienet se twassal għal tnaqqis ta’ madwar EUR 66 miljun fl-ispiża netta tas-servizz pubbliku u fl-għoti tas-sensja lil madwar 600 membru tal-ekwipaġġ tal-Gruppo Tirrenia kollu. L-Italja fakkret ukoll li r-razzjonalizzazzjoni tal-2009 ikkomplementat sforzi preċedenti (fl-2004, fl-2006 u fl-2008) sabiex jitnaqqsu s-servizzi operati mill-Gruppo Tirrenia; (4) l-objettivi kienu li (i) jinżammu l-konnessjonijiet meħtieġa sabiex tiġi żgurata l-kontinwità territorjali ma’ u bejn il-gżejjer u l-Italja kontinentali, u d-dritt għas-saħħa, għall-istudju u għall-mobilità, (ii) jiġu razzjonalizzati l-konnessjonijiet fejn kien hemm operaturi privati li kienu jipprovdu l-istess konnessjonijiet matul l-istess perjodu ta’ żmien, b’garanziji simili ta’ kwalità u ta’ kontinwità, u (iii) jiġu razzjonalizzati l-konnessjonijiet tas-sajf u l-konnessjonijiet veloċi li jittrasportaw persuni biss; (5) fl-ittra, l-Italja tat ħarsa ġenerali tar-rotot operati mill-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia matul l-2008 u l-għadd imnaqqas ta’ rotot li l-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia kienu se joperaw fl-2009. Skont l-Italja, dawn ir-rotot tal-aħħar kienu se jkunu l-bażi għall-Konvenzjonijiet il-ġodda li kellhom jiġu konklużi mas-sidien il-ġodda tal-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia.

(89) Fil-21 ta’ Diċembru 2009, id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u t-trasport bagħat ittra lill-Italja fejn fost l-oħrajn innota li fid-dawl tar-rivoluzzjoni radikali fis-settur tal-kabotaġġ marittimu fl-Italja, u minħabba l-impatt soċjali konsiderevoli li kienet tkun tinvolvi l-privatizzazzjoni, kieku l-offerti kellhom jitwettqu fuq bażi sempliċi ta’ kuntratt pubbliku ta’ servizz, l-għoti b’sejħiet għall-offerti għall-kumpaniji tat-tbaħħir li kellhom dawn il-kuntratti kien aċċettabbli - fil-prinċipju u bħala eċċezzjoni - għall-iskop li tiġi żgurata l-konformità mal-kriterju ta’ nondiskriminazzjoni fost is-sidien tal-vapuri tal-Komunità stabbilit fir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92 (37) (“ir-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu”). Il-Kummissjoni tinnota li r-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu ma jirrikjedix li l-Istati Membri jipprivatizzaw il-kumpaniji tat-trasport marittimu tagħhom iżda biss li jilliberalizzaw dak is-suq speċifiku.

(90) Fid-29 ta’ Jannar 2010 (38), il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ avviż formali dwar l-implimentazzjoni ħażina tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu. F’dik l-ittra, il-Kummissjoni fakkret li dak ir-Regolament jirrikjedi li, kull meta Stat Membru jikkonkludi kuntratti ta’ servizz pubbliku jew jimponi obbligi ta’ servizz pubbliku, huwa għandu jagħmel dan fuq bażi mhux diskriminatorja fir-rigward tas-sidien kollha tal-vapuri tal-Unjoni. L-Artikolu 4(3) ta’ dak ir-Regolament jipprevedi li kuntratti eżistenti ta’ servizz pubbliku jistgħu jibqgħu fis-seħħ sad-data ta’ meta jiskadi l-kuntratt rilevanti. Madankollu, il-Kummissjoni nnotat li l-kumpaniji tal-Gruppo Tirrenia komplew joperaw servizzi tat-trasport marittimu wara l-iskadenza tal-kuntratti ta' servizz pubbliku rispettivi (il-Konvenzjonijiet inizjali). B’mod partikolari, dawk il-Konvenzjonijiet kellhom jiskadu fl-aħħar tal-2008, iżda ġew estiżi ripetutament mill-Italja. Għalhekk, il-Kummissjoni stiednet lill-Italja sabiex tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha.

(91) Ukoll fid-29 ta’ Jannar 2010, id-Direttur Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għall-enerġija u għat-trasport wieġeb għall-ittra tal-Italja tat-22 ta’ Jannar 2010. Id-Direttur Ġenerali enfasizza li t-tweġiba tiegħu kienet tikkonċerna biss il-konformità mar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu u mhux kwistjonijiet ta’ għajnuna mill-Istat. F’dan l-isfond, id-Direttur Ġenerali indika li l-ġustifikazzjonijiet ipprovduti dwar ċerti rotot kienu biżżejjed sabiex ineħħu d-dubji espressi qabel. Id-Direttur Ġenerali fakkar li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku jistgħu jkopru biss rotot li għalihom hemm falliment tas-suq.

(92) Fid-29 ta’ Marzu 2010, l-Italja wieġbet għall-ittra ta’ avviż formali tal-Kummissjoni tad-29 ta’ Jannar 2010.

(93) Fl-10 ta’ Settembru 2010, waqt laqgħa ad hoc, l-Italja infurmat lill-Kummissjoni li l-proċedura kompetittiva għall-kuntratt li kien jinvolvi fost l-oħrajn ir-rotot tal-arċipelagu ta’ Pontino operati minn Caremar dak iż-żmien ġiet ittardjata wkoll. Sussegwentement, il-Liġi Nru 163 tal-1 ta’ Ottubru 2010 estendiet ulterjorment il-Konvenzjonijiet inizjali sakemm jitlestew il-proċessi ta’ privatizzazzjoni ta’ Tirrenia u ta’ Siremar (ara wkoll il-Premessa 31).

(94) Fid-dawl ta’ dawn l-iżviluppi, fl-24 ta’ Novembru 2010 il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ avviż formali komplementari. F’din l-ittra, il-Kummissjoni ddikjarat dan li ġej: (a) il-Konvenzjoni inizjali ta’Caremar, fost oħrajn, ġiet estiża awtomatikament u mingħajr ebda proċedura kompetittiva; (b) filwaqt li l-kuntratti ta’ servizz pubbliku inkwistjoni komplew jiġu applikati, ma kienet tlestiet l-ebda proċedura kompetittiva, għal Caremar fost oħrajn; (c) irriżervat id-dritt tagħha li tippubblika opinjoni motivata jekk ikun meħtieġ (filwaqt li tqis kwalunkwe kumment li setgħet tagħmel l-Italja).

(95) Fil-21 ta’ Ġunju 2012, il-Kummissjoni adottat opinjoni motivata dwar id-dewmien tal-privatizzazzjoni ta’ tliet kumpaniji (Caremar, Laziomar u Saremar) ta’ dak li kien il-Gruppo Tirrenia. Billi l-proċeduri tal-offerti għat-tliet kumpaniji l-oħra (Tirrenia, Toremar u Siremar) kienu tlestew matul l-2011 (39), dawk il-kumpaniji ma kinux koperti mill-opinjoni motivata. Il-Kummissjoni nnotat li l-Italja ma kinitx stabbiliet proċeduri kompetittivi għall-għoti ta’ kuntratt ta’ servizz pubbliku għall-kabotaġġ marittimu operat minn fost l-oħrajn Laziomar, aktar minn tliet snin wara l-iskadenza normali tal-Konvenzjonijiet inizjali rispettivi. Dawk il-Konvenzjonijiet kienu ġew estiżi awtomatikament u b’mod indefinit u b’hekk kienu qed jimpedixxu lil sidien ta’ vapuri oħra tal-Unjoni milli jikkompetu għall-għoti ta’ dawn il-kuntratti.

(96) Fit-8 ta’ Awwissu 2012, l-Italja wieġbet għall-opinjoni motivata fejn sostniet li l-avviżi ta’ offerti għall-għoti tal-kumpaniji mogħnija b’kuntratti ta' servizz pubbiku ġodda kienu ppubblikati jew kienu se jiġu ppubblikati f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. B’mod partikolari, għal Laziomar l-avviż intbagħat għall-pubblikazzjoni fl-1 ta’ Awwissu 2012.

(97) Fl-14 ta’ Jannar 2014, CLN saret is-sid il-ġdid ta’ Laziomar u ffirmat kuntratt ta' servizz pubbliku ta’ 10 snin għal konnessjonijiet mal-arċipelagu ta’ Pontino.

(98) Permezz ta’ ittra tal-15 ta’ Lulju 2016, l-Italja informat lill-Kummissjoni li l-privatizzazzjoni tal-kumpaniji kollha ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia kienet tlestiet. Fit-8 ta’ Diċembru 2016, il-Kummissjoni ddeċidiet li tagħlaq il-proċedura ta’ ksur.

3. RAĠUNIJIET GĦALL-BIDU U GĦALL-ESTENSJONI TAL-PROĊEDURA

3.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Laziomar u l-Italja (40)

3.1.1. Osservanza tas-sentenza Altmark u eżistenza ta’ għajnuna

(99) Fid-Deċiżjoni tagħha tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li d-definizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku inklużi fil-Konvenzjonijiet inizjali mal-kumpaniji kollha ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia ma kinitx ċara b’mod suffiċjenti u għalhekk il-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi b’mod definittiv jekk kienx fiha żball evidenti. B’mod partikolari, f’dak l-istadju l-Kummissjoni ma kellhiex stampa sħiħa tal-obbligi effettivament imposti għall-operat tar-rotot fost l-oħrajn fl-arċipelagu ta’ Pontino meta mqabbel mas-servizzi offruti mill-kompetituri fuq uħud minn dawk ir-rotot.

(100) Il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li t-tieni kundizzjoni tas-sentenza Altmark (41) kienet osservata minħabba li l-parametri li fuqhom ġie bbażat il-kalkolu tal-kumpens kienu ġew stabbiliti bil-quddiem u r-rekwiżiti ta’ trasparenza kienu ġew osservati. B’mod partikolari, il-Kummissjoni nnotat li dawn il-parametri huma deskritti fil-Konvenzjonijiet inizjali (għall-kumpens li jikkonċerna s-sena 2009) u fid-Direttiva CIPE (għall-kumpens mill-2010 ’il quddiem).

(101) Madankollu, il-Kummissjoni qieset li t-tielet kundizzjoni tas-sentenza Altmark ma kinitx tidher li ġiet osservata u li l-operaturi setgħu ġew ikkumpensati żżejjed għat-twettiq tal-kompiti ta’ servizz pubbliku. B’mod partikolari, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar il-proporzjonalità tal-kumpens imħallas lill-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia mill-2009, minħabba n-nuqqas ta’ definizzjoni ċara tal-obbligi imposti fuq dawk il-kumpaniji. Bl-istess mod, il-Kummissjoni kellha dubji jekk il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 %, li japplika mill-2010 ’il quddiem, jirriflettix livell xieraq ta’ riskju billi prima facie l-operaturi ma kinux jidhru li jassumu r-riskji li normalment jiġġarrbu fl-operat ta’ dawn is-servizzi.

(102) Il-Kummissjoni kienet ukoll tal-fehma preliminari li r-raba’ kundizzjoni tas-sentenza Altmark ma ġietx osservata billi l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali ma kinitx soġġetta għal sejħa għall-offerti. Barra minn hekk, il-Kummissjoni nnotat li ma kienet irċeviet l-ebda evidenza biex issostni l-argument li l-operaturi pprovdew is-servizzi inkwistjoni bl-anqas spiża għall-komunità.

(103) Għalhekk, fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni preliminari li l-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku mħallas lill-operaturi matul l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali jikkostitwixxi f'għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li jenħtieġ li din l-għajnuna titqies bħala għajnuna ġdida.

3.1.2. Kompatibbiltà

(104) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens għal servizz pubbliku għas-snin bejn l-2009 u l-2011 ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni SGEI tal-2005 (42) u lanqas tal-Qafas SGEI tal-2005 (43). Għalhekk, il-Kummissjoni vvalutat din il-miżura direttament skont l-Artikolu 106(2) TFUE u sabet li kellha dubji dwar jekk kinux issodisfati l-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà applikabbli.

(105) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni nnotat li fil-31 ta’ Jannar 2012, kien daħal fis-seħħ pakkett SGEI ġdid li jikkonsisti fid-Deċiżjoni SGEI tal-2011 (44) u l-Qafas SGEI tal-2011 (45). Madankollu, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku bl-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali ma setax jitqies bħala kompatibbli mas-suq intern u eżentat mir-rekwiżit ta’ notifika skont id-Deċiżjoni SGEI tal-2011.

(106) Il-Liġi tal-2010 pprevediet l-estensjoni tal-Konvenzjonijiet inizjali mit-30 ta’ Settembru 2010 sa tmiem il-proċess ta’ privatizzazzjoni. B’riżultat ta’ dan, il-kumpens riċevut minn Laziomar mill-1 ta’ Ġunju 2011 sal-privatizzazzjoni tagħha seta’ jiġi vvalutat fuq il-bażi tal-Qafas SGEI tal-2011.

3.2. Il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar

(107) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni esprimiet dubji li l-proċedura tal-offerti għall-bejgħ ta’ Laziomar kienet trasparenti u inkondizzjonata b’mod suffiċjenti sabiex jiġi żgurat li l-bejgħ ikun sar bil-prezz tas-suq.

(108) Il-Kummissjoni qieset li ċerti kundizzjonijiet imposti fil-privatizzazzjoni setgħu rrestrinġew l-għadd ta’ offerenti u/jew influwenzaw il-prezz tal-bejgħ. Il-Kummissjoni tenniet mill-ġdid il-prattika stabbilita tagħha dwar il-bejgħ ta’ assi ta’ impriżi tal-Istat mill-Istat (jew f’dan il-każ imputabbli lill-Istat): kunsiderazzjonijiet mhux ekonomiċi li bejjiegħ privat ma kienx jagħmel, bħal raġunijiet dwar il-politika pubblika, rekwiżiti dwar l-impjiegi jew l-iżvilupp reġjonali, jissuġġerixxu l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat jekk dawn jimponu obbligi onerużi fuq ix-xerrej potenzjali u għalhekk huma suxxettibbli li jnaqqsu l-prezz tal-bejgħ.

(109) Il-Kummissjoni qieset ukoll li l-hekk imsejħa rekwiżiti finanzjarji kif imposti fl-offerta ta’ Laziomar effettivament fixklu l-offerta billi rrestrinġew l-offerenti potenzjali għal kumpaniji marittimi eżistenti, minħabba li f’dan il-każ, il-kumpanija nnifisha, li kellha l-kuntratt ta' servizz pubbliku, tpoġġiet għall-bejgħ (46).

(110) Bl-istess mod, il-Kummissjoni sostniet li l-offerti tekniċi ngħataw punteġġ, u b’hekk kellhom piż konsiderevolment ogħla mill-offerti ekonomiċi (ara l-Premessa 62), filwaqt li l-prezz tal-ishma ġie stabbilit mill-awtoritajiet pubbliċi.

(111) Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod preliminari li l-proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ Laziomar ma kinitx trasparenti u inkondizzjonata b’mod suffiċjenti sabiex tiżgura waħedha li l-bejgħ sar bil-prezz tas-suq u kiseb l-ogħla prezz għall-ishma. Għalhekk f’dak l-istadju l-Kummissjoni ma setgħetx teskludi li l-akkwirent ingħata vantaġġ ekonomiku.

(112) Fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli meta ħarġet id-Deċiżjoni tagħha tal-2012 il-Kummissjoni qieset li kwalunkwe għajnuna li setgħet ingħatat matul il-proċess ta’ privatizzazzjoni hija inkompatibbli.

3.3. Il-kuntratt ta’ servizz il-ġdid bejn ir-Reġjun tal-Lazio u Laziomar

3.3.1. L-osservanza tas-sentenza Altmark, l-eżistenza ta’ għajnuna u l-kompatibbiltà

(113) Fid-Deċiżjoni tal-2012, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-kumpens imħallas lil Laziomar ma kienx jissodisfa l-kriterji stabbiliti fis-sentenza Altmark u għalhekk kien jammonta għal għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Il-Kummissjoni waslet għal din il-konklużjoni minħabba li: (i) kompetituri li kien jidher li qed joffru servizzi simili kienu preżenti tal-anqas fuq ċerti rotot imħaddma minn Laziomar u ma kienx hemm informazzjoni suffiċjenti disponibbli li tippermetti lill-Kummissjoni tikkonkludi jekk l-SGEI kienx jirrifletti ħtieġa reali ta’ servizz pubbliku li ma setgħetx tiġi ssodisfata mill-forzi tas-suq waħedhom; (ii) il-kalkolu tal-kumpens skont id-Direttiva CIPE kien jidher li wassal sabiex l-operatur jingħata kumpens żejjed għall-provvista tas-servizz pubbliku għall-istess raġunijiet li ġew espressi fid-Deċiżjoni tal-2011; u (iii) jidher li r-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark ma ġiex osservat, minħabba li s-sejħa għall-offerti għas-servizz pubbliku saret bil-kundizzjoni li l-offerent rebbieħ jakkwista l-kumpanija Laziomar fl-intier tagħha. Il-Kummissjoni qieset li kieku l-kuntratt ta' servizz pubbliku ġie offrut mingħajr ir-rekwiżit ta’ xiri, dan seta’ jirriżulta fi spiża aktar baxxa għall-komunità.

3.3.2. Kompatibbiltà

(114) Fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-kumpens lil Laziomar, il-Kummissjoni nnotat li, fuq il-bażi tal-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Taljani, id-Deċiżjoni SGEI tal-2011 dehret li ma kinitx applikabbli. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi dwar l-applikazzjoni tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011 minħabba li f’dak l-istadju l-ftehim iffirmat ma kienx ġie pprovdut. Il-Kummissjoni ma rċeviet l-ebda informazzjoni (pereż. l-għadd ta’ passiġġieri ttrasportati fis-sentejn preċedenti għal dik tal-inkarigu) biex teżamina l-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà li kien fadal tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011. Imbagħad, il-Kummissjoni evalwat l-għajnuna fuq il-bażi tal-Qafas SGEI tal-2011 iżda sabet li kellha dubji dwar jekk il-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà ta’ dak il-Qafas kinux issodisfati u stiednet lill-Italja sabiex turi li dan kien il-każ.

3.4. Il-prijorità tal-irmiġġ

(115) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li fejn il-prijorità tal-irmiġġ ma tkunx remunerata, il-miżura tkun vantaġġ regolatorju li ma jinvolvi ebda trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat u għalhekk ma tistax tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat. Min-naħa l-oħra, jekk il-prijorità tal-irmiġġ tkun remunerata, il-Kummissjoni qieset li dment li Laziomar tipprovdi SGEI ġenwin u li din il-prijorità tingħata biss fir-rigward tar-rotot koperti mill-SGEI, din ma tirriżultax f’vantaġġ ekonomiku addizzjonali billi tkun intrinsika għall-forniment tal-SGEI. Madankollu, il-Kummissjoni stiednet lill-Italja u lil terzi persuni biex jipprovdu aktar informazzjoni dwar din il-miżura.

(116) Billi kienet qajmet dubji dwar il-leġittimità tal-missjoni tal-SGEI, il-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi dwar il-kompatibbiltà tal-miżura kieku din kienet għajnuna.

3.5. Il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(117) Fid-Deċiżjoni tal-2011, il-Kummissjoni kienet tal-fehma preliminari li l-miżuri kollha stabbiliti mil-Liġi tal-2010 kienu jikkostitwixxu f'għajnuna mill-Istat favur il-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, inkluża Laziomar. Dawn kienu jinkludu: (1) l-użu possibbli tal-fondi allokati għall-ammeljorament tal-vapuri għall-fini ta’ likwidità; (2) l-eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni; u (3) l-użu possibbli tar-riżorsi tal-FAS. Il-Kummissjoni stiednet lill-Italja tiċċara jekk u b’liema mod kull waħda minn dawn il-miżuri kienet meħtieġa sabiex jiġi pprovdut is-servizz pubbliku.

(118) Il-Kummissjoni kienet ukoll tal-fehma preliminari li dawn il-miżuri x’aktarx kienu jikkostitwixxu f'għajnuna operatorja li tnaqqas il-ispejjż li kieku Laziomar, u l-kumpaniji l-oħra ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, kien ikollhom iġarrbu huma stess u għalhekk dawn il-miżuri jenħtieġ li jitqiesu bħala inkompatibbli mas-suq intern.

4. KUMMENTI MILL-ITALJA

4.1. Dwar l-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ambjent kompetittiv

(119) L-Italja pprovdiet lista tar-rotot (sostnuta mid-dokumentazzjoni legali korrispondenti) operati minn Caremar u sussegwentement minn Laziomar li huma soġġetti għall-obbligi ta’ servizz pubbliku, inklużi l-frekwenza u l-iskedi staġunali, l-ambjent kompetittiv u r-raġunijiet li wasslu għal dawn l-obbligi ta’ servizz pubbliku.

(120) Fir-rigward tal-eżistenza ta’ SGEI ġenwin, l-Italja nnotat li l-obbligi ta’ servizz pubbliku msemmija hawn fuq ġew stabbiliti sabiex tinżamm il-kontinwità territorjali u l-konnessjoni tal-Italja kontinentali mal-gżejjer u tiġi żgurata l-provvista ta’ oġġetti, inklużi oġġetti speċjali, meħtieġa għall-funzjoni xierqa tas-servizzi pubbliċi u soċjali għall-gżejjer. Dak is-servizz jikkontribwixxi wkoll għall-iżvilupp ekonomiku tal-gżejjer, jiggarantixxi l-ħtiġijiet essenzjali ta’ mobbiltà tal-komunitajiet tal-gżejjer matul is-sena kollha u jiżgura li d-dritt kostituzzjonali għall-kontinwità territorjali jiġi rispettat. (47)

(121) Għal dak li għandu x’jaqsam mal-ambjent kompetittiv, l-Italja ppreżentat informazzjoni li turi li Laziomar hija l-uniku operatur li jbaħħar il-linji matul is-sena kollha, filwaqt li kien hemm kompetizzjoni fuq xi rotot biss matul l-aktar żmien bieżel tas-sena. Madankollu, l-Italja hija tal-fehma li s-servizz offrut minn Laziomar ma jistax jiġi sostitwit u li l-garanzija għall-kontinwità territorjali ma setgħetx tinkiseb mill-forzi tas-suq waħedhom.

4.2. Dwar il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar

4.2.1. Dwar il-prezz tal-bejgħ ta’ Laziomar

(122) Skont l-Italja, il-privatizzazzjoni ta’ Laziomar kienet tinvolvi t-trasferiment tal-kapital azzjonarju kollu tal-kumpanija permezz ta’ proċedura ta’ sejħa pubblika għall-offerti mnedija mir-Reġjun tal-Lazio. Din il-proċedura kienet tinvolvi wkoll l-inkarigu simultanju tas-servizzi pubbliċi marittimi fl-arċipelagu ta’ Pontino għal perjodu ta’ 10 snin, sabiex tinżamm il-kontinwità territorjali.

(123) Ir-Reġjun tal-Lazio kkummissjona evalwazzjoni esperta indipendenti (ara l-Premessi 66) u (67) biex jivvaluta l-kwistjonijiet legali u ekonomiċi tal-bejgħ ta’ Laziomar. Skont l-Italja, din l-evalwazzjoni tistabbilixxi b’mod ċar u konċiż il-proċeduri segwiti biex jiġi ddeterminat il-valur tas-suq tal-kapital azzjonarju ta’ Laziomar.

4.2.2. Dwar in-natura trasparenti u nondiskriminatorja tal-proċedura

(124) L-Italja tisħaq li l-proċeduri twettqu f’konformità mal-prinċipji ġuridiċi ta’ trasparenza u ta’ nondiskriminazzjoni. Hija ddefendiet li s-seba’ partijiet kollha li ġew ammessi għall-istadju li jmiss tal-proċedura tal-offerti ngħataw l-informazzjoni rilevanti meħtieġa biex jippreżentaw l-offerta tagħhom, inklużi r-“regolamenti tal-offerti” u l-annessi, il-“kuntratt ta’ servizz” u l-annessi u l-“kuntratt għat-trasferiment tal-ishma” u l-annessi.

(125) L-Italja ssostni wkoll li r-Reġjun tal-Lazio elimina mis-sejħa għall-offerti r-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà finanzjarja li kienu jagħmluha possibbli biss għall-kumpaniji tat-tbaħħir li jieħdu sehem fil-proċedura (ara l-Premessa 109). Sabiex ikun jista’ jkun hemm l-aktar parteċipazzjoni wiesgħa possibbli fl-offerta, is-sejħa għall-offerti, barra minn hekk, ppermettiet espressament lill-offerenti jieħdu sehem f’forma konġunta permezz ta’ gruppi temporanji ta’ offerenti, konsorzji jew GEIE.

(126) Fir-rigward tad-dubji tal-Kummissjoni dwar li l-offerti tekniċi kellhom piż ferm ogħla meta mqabbla mal-offerti ekonomiċi (jiġifieri 70 u 30 punt rispettivament), l-Italja tirreferi għas-Sentenza Nru 782/2017 tat-30 ta’ Marzu 2017 tal-Kunsill tal-Istat (48), fejn ġie ddikjarat li l-parti kontraenti, meta tapplika dan il-kriterju, jenħtieġ li “tenfasizza l-elementi kwalitattivi tal-offerta u tagħżel kriterji li jiżguraw tqabbil kompetittiv effettiv tal-profili tekniċi. Għal dan il-għan, jenħtieġ li hija tistabbilixxi l-punteġġ massimu previst għall-offerta ekonomika sabiex tiżgura li dan l-element ma jipprevalix fuq l-oħrajn”.

(127) Għalhekk, skont l-Italja, il-piż differenti għamilha possibbli li jiġu evalwati b’mod konsistenti l-elementi kwalitattivi tal-offerta u li jiġu skoraġġuti reviżjonijiet ’l isfel eċċessivi tal-prezz li kienu jkunu diffiċli biex jiġu sostnuti mingħajr ma tiġi sagrifikata l-kwalità tas-servizz pubbliku. Barra minn hekk, dan ippermetta wkoll li jinkiseb iffrankar sinifikanti fl-ispejjeż għar-Reġjun tal-Lazio, minħabba li l-offerent rebbieħ ingħata l-kuntratt li fuq il-bażi tiegħu kien se jwettaq is-servizz pubbliku għal ammont ta’ kumpens li ġie stabbilit 10,8 % aktar baxx meta mqabbel mal-prezz bażi (ara l-Premessa 75).

4.3. Dwar il-konformità tal-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid mal-kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark

(128) L-Italja targumenta li l-erba’ kriterji tas-sentenza Altmark huma ssodisfati, kemm għall-perjodu 2011-2013 kif ukoll għall-perjodu 2014-2024 għar-raġunijiet li ġejjin: — L-ewwel u t-tieni kriterji tas-sentenza Altmark ma ġewx ikkontestati mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni tagħha tal-2012; — B’referenza għat-tielet kriterju tas-sentenza Altmark, u d-dubji espressi mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni tagħha tal-2011 li l-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % stabbilit fid-Direttiva CIPE, ma jidhirx li jirrifletti livell xieraq ta’ riskju (il-Premessi (206-207), l-Italja tirreferi għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Ġunju 2017 dwar il-konnessjoni marittima rapida tal-passiġġieri fl-Italja bejn Messina u Reggio Calabria, fejn il-metodoloġija tal-kalkolu, bl-użu tat-8 % stabbilit bħala r-rata ta’ remunerazzjoni mistennija, ma ġietx ikkontestata (49). B’mod partikolari, f’dan il-każ tal-aħħar il-Kummissjoni aċċettat rata ta’ 8 % li kienet tikkonsisti mill-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % imsemmi fid-Direttiva CIPE, fid-dawl li l-kuntratt ma kienx jinvolvi l-għoti ta’ drittijiet esklużivi, flimkien ma’ żieda oħra ta’ 1,5 %, fid-dawl taż-żmien qasir tal-kuntratt. Barra minn hekk, l-Italja, b’referenza għall-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid, issostni li kwalunkwe miżura biex jerġa’ jiġi stabbilit il-bilanċ ekonomiku – finanzjarju setgħet tiġi applikata biss fil-każ ta’ bidla fid-dħul nett ta’ aktar minn 3 %, filwaqt li kwalunkwe tnaqqis ta’ anqas minn 3 % kien jiġġarrab minn Laziomar. B’riżultat ta’ dan, jiġi evitat kwalunkwe kumpens żejjed possibbli; u — L-Italja tqis li r-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark huwa ssodisfat ukoll, minħabba li l-għoti tal-kuntratt ta’ servizz pubbliku kien is-suġġett ta’ proċedura ta’ offerti trasparenti u kompetittiva, li ppermettiet l-għażla tal-offerent li kapaċi jipprovdi s-servizzi bl-anqas spiża possibbli. Barra minn hekk, fir-rigward tal-abbinar flimkien tal-kuntratt ta’ servizz il-ġdid mal-privatizzazzjoni ta’ Laziomar, l-Italja targumenta li l-ammont tal-offerta għall-bejgħ ta’ Laziomar jirrappreżenta biss madwar 1,4 % tal-ammont totali stabbilit għas-servizz pubbliku (jiġifieri tal-kumpens totali ta’ EUR 127 520 740 matul il-perjodu tal-kuntratt ta’ 10 snin). Għalhekk, ma jidhirx li għandu xi impatt sinifikanti fuq l-eżitu tal-għażla tal-offerent, fir-rigward tal-ispiża tas-servizz.

4.4. Dwar il-prijorità tal-irmiġġ

(129) Fir-rigward tal-prijorità tal-irmiġġ (ara l-Premessa 83), l-Italja targumenta li dan huwa ġġustifikat mill-ħtieġa li jiġi pprovdut is-servizz pubbliku, u ma jingħata l-ebda vantaġġ ekonomiku lil Laziomar li jimplika wkoll telf ta’ riżorsi tal-Istat.

(130) Skont l-Italja, l-operaturi kollha tal-mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma jħallsu tariffi regolari lill-awtoritajiet tal-port rilevanti għall-irmiġġ. L-Italja ssostni wkoll li din il-prijorità tal-irmiġġ kienet applikabbli biss għar-rotot tas-servizz pubbliku, u li Laziomar ma ħallset u ma tħallas l-ebda tariffa addizzjonali għal din il-prijorità tal-irmiġġ, billi l-portijiet jagħtuha l-ewwel għażla ta’ slots tal-irmiġġ anki fin-nuqqas ta’ prijorità formali tal-irmiġġ minħabba l-missjoni tagħha ta’ servizz pubbliku.

4.5. Dwar il-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010

(131) Bl-istess mod, fir-rigward tal-miżuri stabbiliti mil-Liġi tal-2010 (ara l-Premessi 84, 85 u 86), l-Italja ssostni li Laziomar ma ġietx allokata u lanqas ma bbenefikat jew se tibbenefika fil-futur minn dawn il-miżuri.

(132) F’dan il-kuntest, l-Italja ssostni li Caremar, li dak iż-żmien kienet topera hija stess r-rotot ta’ kabotaġġ marittimu fl-arċipelagu ta’ Pontino, kienet ġiet allokata u effettivament użat ir-riżorsi finanzjarji diġà impenjati mil-Liġi 102/2009. B’mod partikolari, Caremar ġiet allokata EUR 1 410 000 biex ittejjeb tnejn mill-vapuri li aktar tard ġew trasferiti lil Laziomar mingħajr ħlas (Quirino u Tetide). Sostniet ukoll li dawn il-fondi ma ntużawx għall-finijiet ta’ likwidità.

(133) Fir-rigward tal-eżenzjonijiet fiskali relatati mal-proċess ta’ privatizzazzjoni, l-Italja argumentat li fir-rigward tat-taxxa korporattiva, il-miżura ma ġietx applikata, billi t-trasferimenti ta’ Caremar, ta’ Saremar u ta’ Toremar lir-reġjuni saru mingħajr ħlas. Għalhekk, fin-nuqqas ta’ ebda remunerazzjoni, l-Artikolu 86(1)(a) tal-Liġi Konsolidata dwar it-Taxxa fuq l-Introjtu rigward il-qligħ kapitali fil-każ ta’ trasferimenti ta’ assi bi ħlas ma japplikax. Fir-rigward tal-VAT, l-Italja nnotat li t-trasferimenti ta’ Caremar, ta’ Saremar u ta’ Toremar jikkostitwixxu fi tranżazzjonijiet li huma eżentati mill-VAT skont l-Artikolu 10(1)(4) tad-Digriet Presidenzjali Nru 633 tas-26 ta’ Ottubru 1972. Fir-rigward tat-taxxi indiretti minbarra l-VAT, l-Italja enfasizzat li l-eżenzjoni prevista mil-Liġi tal-2010 kienet imfassla għall-fini ta’ simplifikazzjoni amministrattiva. Mill-perspettiva fiskali, l-effetti tagħha jistgħu jitqiesu bħala negliġibbli u ta’ ftit impatt fir-rigward tat-taxxi, li jiġu imposti b’rati fissi. B’mod aktar speċifiku, dan jikkonċerna d-dazju ta’ reġistrazzjoni (EUR 168 għal kull dokument), it-tariffi tar-reġistru tal-artijiet u tar-reġistrazzjoni tal-ipoteki (EUR 168 kull wieħed) u t-taxxa tal-boll (EUR 14,62 għal erba’ paġni).

(134) Fir-rigward tar-riżorsi tal-FAS, l-Italja ssostni li Laziomar ma rċeviet l-ebda benefiċċju minnhom. Barra minn hekk, hija ċċarat li r-riżorsi tal-FAS ma ntużawx biex jingħata kumpens addizzjonali lill-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, inkluż lil Laziomar. Minflok, dawn ir-riżorsi tqiegħdu għad-dispożizzjoni sabiex jissupplimentaw l-approprjazzjonijiet baġitarji previsti għall-ħlas tal-kumpensi għall-obbligi ta' servizz pubbliku lill-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia, f’każ li jirriżulta li dawk l-approprjazzjonijiet baġitarji ma jkunux biżżejjed. L-Italja tinnota li l-paragrafu 5-ter tal-Artikolu 1 tad-Digriet Amministrattiv 125/2010 ippermetta lir-reġjuni jużaw ir-riżorsi tal-FAS sabiex jiffinanzjaw il-kumpens regolari għall-obbligi ta' servizz pubbliku (jew parti minnu) u b’hekk tiġi żgurata kontinwità tas-servizzi pubbliċi marittimi. Barra minn hekk, l-Italja ċċarat li, skont l-Artikolu 26 tad-Digriet Amministrattiv 185/2008, ġew allokati EUR 65 miljun għal kull waħda mis-snin 2009, 2010 u 2011 lill-Gruppo Tirrenia u EUR 195 miljun ittieħdu kif xieraq mir-riżorsi tal-FAS. Dawk il-fondi mbagħad ġew trasferiti fil-kont tal-Ministeru tat-Trasport allokat għall-ħlas tal-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku lill-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia (Tirrenia, Siremar, Caremar (dak iż-żmien), Toremar u Saremar). Għalhekk, din il-miżura tikkonċerna biss allokazzjoni ta’ riżorsi fil-baġit tal-Italja għall-ħlas tal-kumpensi għall-obbligi ta' servizz pubbliku.

4.6. Dwar ir-regoli għall-kalkolu tal-kumpens għall-perjodu 2011 – 2019 u dwar il-primjum tar-riskju ta’ 6,5 % stabbilit fid-Direttiva CIPE mill-2010

(135) L-Italja ssostni li sal-14 ta’ Jannar 2014, il-parametri użati għall-kalkolu tal-kumpens imħallas lil Laziomar kienu dawk definiti mid-Direttiva CIPE. Mill-15 ta’ Jannar 2014, il-kumpens huwa definit fil-kuntratt ta' servizz pubbliku, fuq il-bażi tal-metodoloġija msemmija fid-Direttiva CIPE u b’kont meħud ukoll tal-offerta ekonomika ppreżentata mill-akkwirent ta’ Laziomar, CLN, skont il-proċedura tal-offerti.

(136) L-Italja tikkjarifika li, minħabba li l-ammont ta’ kumpens huwa limitat mil-Liġi tal-2009, ġie deċiż li l-kalkolu jiġi ssimplifikat billi tiġi applikata r-rata ta’ 6,5 % bħala rata fissa ta’ redditu fuq il-kapital. Dan l-approċċ simplifikat kien applikabbli matul l-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali u għadu japplika taħt il-kuntratt pubbliku ta’ servizz il-ġdid ma’ Laziomar.

(137) Barra minn hekk, skont l-Italja, ir-rata fissa ta’ 6,5 % ta’ redditu fuq il-kapital hija meqjusa xierqa meta jitqies li l-mekkaniżmu ta’ riekwilibriju stabbilit fl-Artikolu 25 tal-kuntratt (ara l-Premessa 78) huwa strett ħafna biex jiġi applikat. Barra minn hekk, tali mekkaniżmu (pereż. reviżjoni tal-limitu massimu annwali fuq il-prezzijiet) ma setax japplika f’każijiet fejn benefiċjarju, bħal Laziomar, ma jkunx ikkumpensat biżżejjed.

(138) Fit-Tabella 5, l-Italja tipprovdi l-elementi meħuda biex jiġi kkalkulat il-primjum tar-riskju għal Laziomar matul il-perjodu 2011-2019: Tabella 5 ROCI ta’ Laziomar għall-perjodu 2011-2019 (EUR 000) 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Assi fissi tanġibbli u intanġibbli […] […] […] […] […] […] […] […] […] Inventarji […] […] […] […] […] […] […] […] […] Krediti tal-klijenti u kummerċjali […] […] […] […] […] […] […] […] […] Ammonti pagabbli lill-fornituri […] […] […] […] […] […] […] […] […] Kapital investit nett […] […] […] […] […] […] […] […] […] Redditu fuq il-kapital (6,5 %) […] […] […] […] […] […] […] […] […]

4.7. Dwar il-konformità tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid mad-Deċiżjoni SGEI tal-2011

(139) Anki jekk l-Italja tqis li l-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku mħallas lil Laziomar skont il-kuntratt ta’ servizz pubbliku l-ġdid ma jikkostitwix f'għajnuna mill-Istat, hija argumentat ukoll għaliex dik il-miżura kienet tkun konformi mad-Deċiżjoni SGEI tal-2011, kieku kienet għajnuna.

(140) Fit-tweġiba tagħha, l-Italja ssostni li huma applikabbli kemm id-Deċiżjoni SGEI tal-2005 kif ukoll dik tal-2011, meta jitqies li l-konklużjoni tal-kuntratt ta' servizz pubbliku kienet prevista fl-Artikolu 19-ter tal-Liġi tal-2009, kif ukoll fid-Digriet tal-Lazio.

(141) L-Italja ppreżentat ċifri għas-snin 2012 u 2013 li juru li l-għadd annwali medju ta’ passiġġieri ma qabiżx il-limitu ta’ 300 000 passiġġier kif stabbilit fl-Artikolu 2(1)(d) tad-Deċiżjoni SGEI tal-2011 fi kwalunkwe waħda mir-rotot ta’ tbaħħir ikkonċernati matul is-sentejn finanzjarji ta’ qabel dik li fiha ġie assenjat l-SGEI lil Laziomar (jiġifieri 240 430 passiġġier fl-2012 u 254 167 passiġġier fl-2013).

4.8. Dwar il-konformità tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid mal-Qafas SGEI tal-2011

(142) L-Italja ssostni li s-servizz pubbliku fdat lil Laziomar jikkostitwixxi f'SGEI ġenwin ibbażat fuq att ta’ inkarigu, jiġifieri l-kuntratt ta’ servizz, li fih u jiddeskrivi l-kontenut u għal kemm idumu l-obbligi ta’ servizz pubbliku, it-territorju kkonċernat, il-mekkaniżmu ta’ kumpens u l-parametri għall-kalkolu tal-kumpens.

(143) Barra minn hekk, skont l-Italja, il-kumpens ma jaqbiżx dak li huwa meħtieġ biex ikopri l-ispejjeż imġarrba fit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, billi l-ammont ta’ kumpens ġie stabbilit fil-kuntest ta’ proċedura ta’ offerti fuq il-bażi tal-kriterji stabbiliti fid-Direttiva CIPE, filwaqt li l-kuntratt jipprevedi sistema ta’ monitoraġġ biex jiġi evitat kumpens żejjed.

(144) Bl-istess mod, fir-rigward tar-rata ta’ redditu, l-Italja tirreferi għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Ġunju 2017 (fil-Kawża SA.42710) (ara l-Premessa 128), fejn rata ta’ redditu ogħla mis-6,5 % (jiġifieri 8 %) ma ġietx ikkontestata mill-Kummissjoni.

5. VALUTAZZJONI

5.1. Eżistenza ta’ għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE

(145) L-Artikolu 107(1) TFUE jistipula li “kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”.

(146) Il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) TFUE huma kumulattivi. Għalhekk, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-miżuri notifikati jikkostitwux f'għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, iridu jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha msemmija hawn fuq. B’mod partikolari, jenħtieġ li l-appoġġ finanzjarju: (a) jingħata minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, (b) jiffavorixxi lil ċerti intrapriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti, (c) ifixkel jew jhedded li jfixkel il-kompetizzjoni, u (d) jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(147) Il-Kummissjoni tinnota li l-prijorità tal-irmiġġ, li tapplika biss għar-rotot ta’ servizz pubbliku, hija intrinsikament marbuta mat-twettiq tal-SGEI minn Laziomar u mill-akkwirent tagħha CLN. Għalhekk, din il-miżura se tiġi vvalutata b’mod konġunt mal-kumpens rispettiv għall-obbligi ta' servizz pubbliku mogħti lil dawn il-kumpaniji (ara t-Taqsimiet 5.1.1 u 5.1.2).

(148) Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota li l-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid bejn l-Italja u Laziomar jenħtieġ li jiġi vvalutat b’mod konġunt mal-privatizzazzjoni ta’ Laziomar. Tali valutazzjoni konġunta hija xierqa minħabba li, essenzjalment, l-Italja organizzat offerta għall-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid fejn l-offerent rebbieħ kellu jakkwista l-kapital azzjonarju kollu ta’ Laziomar biex iwettaq l-obbligi ta’ servizz pubbliku stabbiliti f’dan il-kuntratt ta' servizz pubbliku.

5.1.1. L-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali bejn Laziomar u l-Italja

5.1.1.1. Riżorsi tal-Istat

(149) Laziomar ġiet inkarigata mill-Italja bl-operat tar-rotot marittimi kif dettaljat mill-Konvenzjoni inizjali, kif estiża. Il-Konvenzjoni inizjali ġiet konkluża mal-Istat u l-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku li jirriżulta għal Laziomar jitħallas mill-Istat mill-baġit tiegħu stess. Għalhekk, il-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku lil Laziomar huwa imputabbli lill-Istat u jingħata permezz ta’ riżorsi tal-Istat.

(150) Il-Kummissjoni tinnota li, skont l-Italja, l-operaturi kollha ta’ mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma jħallsu tariffi regolari lill-awtoritajiet tal-port rilevanti għall-irmiġġ iżda li Laziomar ma ħallset l-ebda tariffa addizzjonali għall-prijorità tal-irmiġġ. Madankollu, il-Kummissjoni tqis li, fil-prinċipju, l-Italja setgħet tagħżel li timponi tariffa addizzjonali għall-prijorità tal-irmiġġ u billi ma għamlitx hekk, tilfet dħul għall-Istat. Barra minn hekk, billi l-prijorità tal-irmiġġ hija konċessa bil-liġi (ara l-Premessa 83), hija imputabbli lill-Istat.

5.1.1.2. Selettività

(151) Biex tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat, miżura trid tkun selettiva. Il-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku għall-forniment tas-servizzi marittimi inkwistjoni jingħata biss lil Laziomar, u b’hekk huwa selettiv. Billi l-prijorità tal-irmiġġ ingħatat biss lill-kumpaniji ta' dak li kienil-Gruppo Tirrenia, inkluż lil Laziomar, hija wkoll selettiva.

5.1.1.3. Vantaġġ ekonomiku

(152) Il-Kummissjoni tfakkar li l-kumpensi għall-obbligi ta' servizz pubbliku li jingħataw lil kumpanija jistgħu ma jkunux jikkostitwixxu f'vantaġġ ekonomiku taħt ċerti kundizzjonijiet iddefiniti b’mod strett.

(153) B’mod partikolari, fis-sentenza Altmark (50) tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li meta miżura tal-Istat trid titqies bħala kumpens għas-servizzi pprovduti mill-impriżi benefiċjarji sabiex iwettqu obbligi ta’ servizz pubbliku, b’mod li dawk l-impriżi ma jiksbux vantaġġ finanzjarju reali u b’hekk il-miżura ma jkollhiex l-effett li tqegħedhom f’pożizzjoni kompetittiva aktar favorevoli mill-impriżi kompetituri tagħhom, tali miżura ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE.

(154) Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlitha ċara wkoll li biex tali kumpens għal servizz pubbliku ma jaqax taħt il-kwalifika ta’ għajnuna mill-Istat f’każ partikolari, iridu jkunu ssodisfati l-erba’ kriterji kumulattivi (il-“kriterji tas-sentenza Altmark”) miġbura fil-qosor hawn taħt: — l-impriża benefiċjarja trid tkun effettivament inkarigata sabiex twettaq obbligi ta’ servizz pubbliku u tali obbligi jridu jkunu definiti b’mod ċar (“L-ewwel kriterju tas-sentenza Altmark”); — il-parametri li fuqhom jiġi kkalkolat l-kumpens iridu jkunu stabbiliti bil-quddiem b’mod oġġettiv u trasparenti (“It-tieni kriterju tas-sentenza Altmark”); — il-kumpens ma jistax ikun aktar minn dak li hu neċessarju sabiex ikunu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom, li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kollu kif ukoll profitt raġjonevoli għat-twettiq ta’ tali obbligi (“It-tielet kriterju tas-sentenza Altmark”); — meta, f’każ speċifiku, l-għażla tal-impriża inkarigata bit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku ma ssirx skont il-proċedura ta’ akkwist pubbliku li tippermetti li jintgħażel il-kandidat li jkun kapaċi jipprovdi tali servizzi bl-anqas spiża għall-komunità, il-livell tal-kumpens neċessarju għandu jiġi determinat fuq il-bażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża medja, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b’mezzi ta’ trasport sabiex tkun tista’ tissodisfa l-eżiġenzi neċessarji ta’ servizz pubbliku, kienet iġġarrab sabiex twettaq tali obbligi, b’kont meħud tad-dħul rilevanti kollu kif ukoll profitt raġonevoli għat-twettiq ta’ dawn l-obbligi (“Ir-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark”).

(155) Il-Kummissjoni speċifikat il-mod kif hija tapplika l-kriterji tas-sentenza Altmark fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għall-kumpens mogħti għall-fornitura ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (il-“Komunikazzjoni dwar l-SGEI”) (51).

(156) Minħabba li l-kriterji tas-sentenza Altmark iridu jiġu rrispettati b’mod kumulattiv, in-nuqqas ta’ osservanza ta’ xi wieħed minn dawn il-kriterji jwassal lill-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżura taħt valutazzjoni tagħti vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarju. Imbagħad il-Kummissjoni tibda sabiex l-ewwel tivvaluta l-osservanza tar-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark.

(157) Ir-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark jipprevedi li l-kumpens irid ikun il-minimu neċessarju sabiex ma jikkwalifikax bħala għajnuna mill-Istat. Dan il-kriterju jitqies bħala ssodisfat jekk il-benefiċjarju tal-kumpens għal servizz pubbliku jkun intgħażel wara proċedura tal-offerti li tippermetti li jintgħażel l-offerent li jkun kapaċi jipprovdi s-servizzi bl-anqas spiża għall-komunità jew, fin-nuqqas ta’ dan, il-kumpens ikun ġie kkalkolat b’referenza għall-ispejjeż ta’ impriża effiċjenti.

(158) Għall-ebda waħda mill-estensjonijiet tal-Konvenzjoni inizjali fil-perjodu mill-1 ta’ Ġunju 2011 sal-14 ta’ Jannar 2014, Laziomar ma ntgħażlet wara proċedura tal-offerti. L-Italja sempliċiment estendiet is-sistema li kienet diġà fis-seħħ u b’hekk l-operatur prestabbilit ġie intitolat ikompli jirċievi kumpens għat-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku.

(159) Barra minn hekk, l-Italja ma pprovdiet l-ebda indikazzjoni lill-Kummissjoni li l-livell ta’ kumpens kien ġie ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża tipika, immexxija tajjeb u adegwatament ipprovduta b’mezzi ta’ trasport sabiex tkun tista’ tissodisfa l-ħtiġijiet neċessarji ta’ servizz pubbliku, kienet iġġarrab fit-twettiq ta’ dawk l-obbligi, wara kunsiderazzjoni tad-dħul rilevanti u profitt raġonevoli għat-twettiq tal-obbligi.

(160) Għalhekk, il-Kummissjoni tikkonkludi li f’dan il-każ ir-raba’ kriterju tas-sentenza Altmark ma ġiex rispettat.

(161) Billi f’dan il-każ, l-erba’ kundizzjonijiet tas-sentenza Altmark ma ġewx osservati b’mod kumulattiv, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-kumpens għat-tħaddim tar-rotot marittimi bl-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali ta vantaġġ ekonomiku lil Laziomar.

(162) Fir-rigward tal-prijorità tal-irmiġġ, il-Kummissjoni tibda sabiex tfakkar li l-awtorità Taljana tal-kompetizzjoni, l-AGCM, tal-anqas f’żewġ okkażjonijiet qieset li din il-miżura għandha valur ekonomiku (52). Madankollu, Laziomar ma tħallas l-ebda tariffa għall-prijorità tal-irmiġġ (ara l-Premessa 130). Barra minn hekk, il-Kummissjoni tosserva li l-prijorità tal-irmiġġ għandha, tal-anqas teoretikament, il-potenzjal li tnaqqas l-ispejjeż tal-operatur (pereż. minħabba li l-irmiġġ garantit jista’ jnaqqas il-ħinijiet ta’ stennija fil-portijiet u b’hekk iwassal għal spejjeż aktar baxxi tal-fuel) jew iżżid id-dħul tiegħu (pereż. minħabba li ċerti ħinijiet jattiraw domanda akbar mill-passiġġieri). Sa fejn il-prijorità tal-irmiġġ tippermetti proċedura tat-trakkar aktar mgħaġġel, l-utenti tas-servizz tat-trasport tul korp tal-ilma jistgħu jippreferu l-operatur li jibbenefika minn din il-miżura. Anki jekk dawn l-effetti jimmaterjalizzaw biss f’ċirkostanzi limitati jew ikunu relattivament żgħar, il-prijorità tal-irmiġġ xorta waħda tista’ tikkostitwixxi f'vantaġġ ekonomiku għal Laziomar.

5.1.1.4. Effett fuq il-kompetizzjoni u fuq il-kummerċ

(163) Meta l-għajnuna mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħrajn li jikkompetu fil-kummerċ intra-UE, dawn tal-aħħar għandhom jitqiesu bħala affettwati minn dik l-għajnuna (53). Huwa biżżejjed li l-benefiċjarju tal-għajnuna jikkompeti ma’ impriżi oħrajn fi swieq miftuħa għall-kompetizzjoni (54).

(164) F’dan il-każ, il-benefiċjarju jopera f’kompetizzjoni ma’ impriżi oħra li jipprovdu servizzi tat-trasport marittimu fl-Unjoni, b’mod partikolari mid-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4055/86 (55) u tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu, li lliberalizzaw is-suq tat-trasport marittimu internazzjonali u tal-kabotaġġ marittimu, rispettivament. Il-fatt li fuq uħud mir-rotot dak iż-żmien Laziomar kienet l-uniku operatur ma jfissirx li operaturi (internazzjonali) oħra ma setgħux ikunu interessati li joffru servizzi tat-trasport marittimu simili. Għalhekk, il-kumpens għall-operat tar-rotot marittimi bl-estensjoni tal-Konvenzjoni inizjali jista’ jaffettwa l-kummerċ tal-Unjoni u jfixkel il-kompetizzjoni fis-suq intern. Għall-istess raġunijiet, dik il-konklużjoni tgħodd ukoll għall-prijorità tal-irmiġġ.

5.1.1.5. Konklużjoni

(165) Billi l-kriterji kollha stabbiliti fl-Artikolu 107(1) TFUE huma ssodisfati, il-Kummissjoni tikkonkludi li kemm il-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku mħallas fuq il-bażi tal-estensjonijiet suċċessivi tal-Konvenzjoni inizjali kif ukoll il-prijorità tal-irmiġġ għar-rotot ta’ servizz pubbliku jikkostitwixxu f'għajnuna mill-Istat lil Laziomar.

5.1.1.6. Għajnuna ġdida jew eżistenti

(166) Il-Kummissjoni l-ewwel tinnota li l-kumpens imħallas lil Caremar (dak iż-żmien) għall-operat tal-obbligi ta’ servizz pubbliku marittimu sa tmiem l-2008 ma huwiex ivvalutat f’din id-Deċiżjoni. Il-valutazzjoni ta’ dak il-kumpens, u jekk jistax jiġi kklassifikat bħala għajnuna eżistenti fuq il-bażi tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu, hija s-suġġett ta’ deċiżjoni separata tal-Kummissjoni (56).

(167) Skont l-Artikolu 1(c) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (57), għajnuna ġdida tfisser “kull għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali, li ma jkunux għajnuna eżistenti, inkluż tibdil fl-għajnuna eżistenti”. Barra minn hekk, l-Artikolu 108(3) TFUE jipprovdi li l-pjanijiet sabiex tingħata jew tiġi mmodifikata għajnuna eżistenti jridu jiġu nnotifikati lill-Kummissjoni fi żmien xieraq u ma jistgħux jiġu implimentati sakemm il-proċedura tkun wasslet għal deċiżjoni finali (58). F’konformità mal-pożizzjoni tal-Qrati Ewropej (59), il-Kummissjoni tqis li l-emendar (jiġifieri l-estensjoni) ta' kemm iddum skema ta’ għajnuna li kellha data ta’ skadenza ċara (jiġifieri l-31 ta’ Diċembru 2008) huwa suffiċjenti biex irendiha għajnuna ġdida irrispettivament minn jekk inbidlux karatteristiċi oħra tal-miżura jew le.

(168) Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li irrispettivament mill-fatt li l-kumpens mogħti lil Caremar (dak iż-żmien) sa tmiem l-2008 ġie kklassifikat bħala għajnuna eżistenti (60), il-kumpens għall-obbligi ta' servizz pubbliku mħallas lil Laziomar fuq il-bażi tal-estensjonijiet suċċessivi tal-Konvenzjoni inizjali jenħtieġ li jitqies bħala għajnuna ġdida. Din il-konklużjoni tapplika wkoll għall-prijorità tal-irmiġġ.

5.1.2. L-għoti tal-kuntratt pubbliku ta’ servizz il-ġdid abbinat mal-attività kummerċjali ta’ Laziomar

(169) Biex tikkonkludi dwar jekk l-għoti tal-kuntratt ta' servizz pubbliku l-ġdid abbinat mal-attività kummerċjali ta’ Laziomar jikkostitwix f'vantaġġ għal Laziomar u l-akkwirent tagħha, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, il-Kummissjoni trid tivvaluta l-osservanza tal-kriterji tas-sentenza Altmark (ara l-Premessa 154).

5.1.2.1. Altmark 1

(170) Il-Kummissjoni tfakkar li d-dritt tal-Unjoni ma għandux definizzjoni uniformi u preċiża ta’ servizz li jista’ jikkostitwixxi f'SGEI, la fis-sens tal-ewwel kundizzjoni tas-sentenza Altmark u lanqas fis-sens tal-Artikolu 106(2) TFUE (61). Il-paragrafu 46 tal-Komunikazzjoni huwa fformulat kif ġej: “Fin-nuqqas ta’ regoli speċifiċi tal-Unjoni li jiddefinixxu l-ambitu għall-eżistenza ta’ SGEI, l-Istati Membri għandhom marġini wiesgħa ta’ diskrezzjoni fid-definizzjoni ta’ servizz partikolari bħala SGEI u fl-għoti ta’ kumpens lill-fornitur tas-servizz. Il-kompetenza tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward hija limitata għal li tiċċekkja jekk l-Istat Membru għamilx żball ċar meta ddefinixxa s-servizz bħala SGEI u li tevalwa l-għajnuna mill-Istat involuta fil-kumpens. Fejn jeżistu regoli tal-Unjoni speċifiċi, id-diskrezzjoni tal-Istati Membri hija ulterjorment marbuta minn dawn ir-regoli, mingħajr ħsara għad-dmir tal-Kummissjoni li twettaq valutazzjoni dwar jekk l-SGEI ġiex definit b’mod korrett għall-għan tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat.”

(171) Għalhekk, l-awtoritajiet nazzjonali huma intitolati li jqisu li ċerti servizzi huma fl-interess ġenerali u jridu jiġu operati permezz ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku sabiex jiżguraw li l-interess pubbliku jkun protett meta l-forzi tas-suq ma jkunux biżżejjed sabiex jiggarantixxu li jkunu pprovduti bil-livell jew bil-kundizzjonijiet meħtieġa.

(172) Fil-qasam tal-kabotaġġ marittimu, ġew stabbiliti regoli dettaljati tal-Unjoni li jirregolaw l-obbligi ta’ servizz pubbliku fir-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu u, għall-fini li tiġi eżaminata l-għajnuna potenzjali mill-Istat lill-impriżi involuti fit-trasport marittimu, fil-linji gwida Komunitarji dwar l-għajnuna mill-Istat għat-trasport marittimu (“il-Linji Gwida Marittimi”) (62).

(173) L-Artikolu 4(1) tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu jistipula: “Stat Membru jista’ jagħmel kuntratti ta’ servizz pubbliku ma’ jew jimponi obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku bħala kundizzjoni għall-għoti ta’ servizzi ta’ kabotaġġ, fuq kumpanniji ta’ ġarr marittimu li jipparteċipaw f’servizzi regolari lejn, minn u bejn gżejjer. Kull meta Stat Membru jagħmel kuntratti ta’ servizz pubbliku jew jimponi obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku, dan għandu jagħmel hekk fuq bażi mhux diskriminatorja għar-rigward ta’ proprjetarji ta’ vapuri tal-Komunità.”

(174) L-Artikolu 2(3) tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu jistabbilixxi li kuntratt ta' servizz pubbliku jista’ jkopri: servizzi tat-trasport li jissodisfaw standards fissi ta’ kontinwità, regolarità, kapaċità u kwalità, servizzi ta’ trasport addizzjonali, servizzi ta’ trasport b’rati speċifiċi u soġġetti għal kundizzjonijiet speċifiċi, b’mod partikolari għal ċerti kategoriji ta’ passiġġieri jew fuq ċerti rotot u aġġustamenti ta’ servizzi għal ħtiġijiet attwali.

(175) F’konformità mat-Taqsima 9 tal-Linji Gwida Marittimi, “obbligi ta’ servizz pubbliku jistgħu jiġu imposti jew kuntratti pubbliċi ta’ servizz (PSCs) jistgħu jiġu konklużi għas-servizzi indikati fl-Artikolu 4 tar-Regolament (KEE) Nru 3577/92”, jiġifieri servizzi skedati lejnil-gżejjer, minnhom u bejniethom.

(176) Mill-ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-obbligi ta’ servizz pubbliku jistgħu jiġu imposti biss jekk ikunu ġustifikati mill-ħtieġa li jiġu żgurati servizzi regolari u adegwati ta’ trasport marittimu li ma jistgħux jiġu żgurati mill-forzi tas-suq waħedhom (63). Il-Komunikazzjoni dwar l-interpretazzjoni tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu (64) tikkonferma li “[huma] l-Istati Membri (inkluż, fejn xieraq, l-awtoritajiet reġjonali u lokali) u mhux is-sidien tal-bastimenti li għandhom il-kompetenza biex jiddeterminaw liema rotot jeħtieġu obbligi ta’ servizz pubbliku. B’mod partikolari, l-obbligi ta’ servizz pubbliku jistgħu jiġu kkunsidrati għal servizzi regolari (skedati) ta’ kabotaġġ tal-gżejjer f’każ li s-suq jonqos milli jipprovdi servizzi adegwati”. Barra minn hekk, l-Artikolu 2(4) tar-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu jiddefinixxi l-obbligi ta’ servizz pubbliku bħala obbligi li “l-proprjetarju ta’ vapur tal-Komunità f’dak il-każ, jekk ikun qiegħed jikkonsidra l-interessi kummerċjali tiegħu, ma jassumix jew ma jassumix sal-istess grad jew taħt l-istess kundizzjonijiet”.

(177) F’konformità mal-ġurisprudenza (65), biex tivverifika jekk hemmx ħtieġa reali ta’ servizz pubbliku u jekk dan kienx meħtieġ u proporzjonali, u b’hekk ukoll jekk ġiex issodisfat l-ewwel kriterju tas-sentenza Altmark, il-Kummissjoni se tivvaluta: (1) Jekk kienx hemm domanda mill-utenti; (2) Jekk dik id-domanda ma setgħetx tiġi ssodisfata mill-operaturi tas-suq fin-nuqqas ta’ obbligu impost mill-awtoritajiet pubbliċi (l-eżistenza ta’ falliment tas-suq); (3) Jekk sempliċiment rikors għall-obbligi ta’ servizz pubbliku ma kienx biżżejjed sabiex jiġi rrimedjat dak in-nuqqas (l-anqas approċċ dannuż).

(1) Domanda mill-utenti

(178) F’dan il-każ, Laziomar ġiet inkarigata bil-forniment ta’ servizzi tal-passiġġieri, imħallta u tal-merkanzija fuq diversi linji kif ippreżentat fit-Tabella 9. L-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq Laziomar kienu jikkonċernaw il-portijiet moqdija, it-tip u l-kapaċità tal-vapuri assenjati għall-konnessjonijiet marittimi operati taħt ir-reġim tas-servizz pubbliku, il-frekwenza tas-servizz u n-nollijiet massimi li kellhom jiġu imposti.

(179) Kif deskritt fil-Premessa 120, l-Italja imponiet l-obbligi ta’ servizz pubbliku stabbiliti fil-Konvenzjoni l-ġdida prinċipalment sabiex (i) tiżgura l-kontinwità territorjali bejn l-Italja kontinentali u l-gżejjer u (ii) tikkontribwixxi għall-iżvilupp ekonomiku tal-gżejjer ikkonċernati, permezz ta’ servizzi tat-trasport marittimu regolari u affidabbli. Il-Kummissjoni tqis li dawn huma tabilħaqq objettivi leġittimi ta’ interess pubbliku.

(180) Storikament, l-objettivi segwiti mill-Italja ma ntlaħqux permezz tal-interazzjoni tal-forzi tas-suq waħedhom. L-adegwatezza ta’ dawn is-servizzi kienet tradizzjonalment żgurata mill-impożizzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku fuq il-kumpaniji ta' dak li kien il-Gruppo Tirrenia għal dak il-għan u minquxa fil-Konvenzjonijiet inizjali. Il-Kummissjoni tinnota li r-rotot inkwistjoni ilhom jiġu operati, fil-biċċa l-kbira tagħhom kif inhuma issa, għal ħafna snin, jiġifieri tal-anqas mid-dħul fis-seħħ tal-Konvenzjoni inizjali. L-Italja, u b’mod partikolari l-awtoritajiet reġjonali kkonċernati, qiesu li dawn is-servizzi kienu (u baqgħu) neċessarji sabiex jissodisfaw id-domanda tal-utenti.

(181) Fir-rigward tar-rotot tal-ġarr tal-merkanzija biss (jiġifieri l-Linja T3 u l-Linja T4), il-Kummissjoni tfakkar li l-Qorti Ġenerali diġà stabbiliet (66) li, biex ikun jista’ jiġi kkaratterizzat bħala servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali, is-servizz inkwistjoni mhux bilfors irid ikun jikkostitwixxi f'servizz universali stricto sensu. Il-kunċett ta’ servizz universali ma jfissirx li s-servizz inkwistjoni jrid iwieġeb għal ħtieġa komuni għall-popolazzjoni kollha jew jiġi pprovdut fit-territorju (67) kollu iżda, minflok, li jservi l-interessi tas-soċjetà kollha kemm hi. Barra minn hekk, hija l-fehma tal-Kummissjoni li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni ma żżommx lill-Istati Membri milli jikkwalifikaw b’mod validu fl-eżerċizzju tad-diskrezzjoni tagħhom ċerti servizzi marittimi ta’ merkanzija lejn u minn żoni remoti bħala SGEI, dment li jiġu rrispettati l-prinċipji stabbiliti mir-Regolament dwar il-Kabotaġġ Marittimu.

(182) L-Italja spjegat li l-ħtiġijiet ta’ servizz pubbliku huma marbuta mal-karatteristiċi ġeografiċi u soċjoekonomiċi speċjali tal-gżejjer fl-arċipelagu ta’ Pontino. L-Artikolu 1 tal-kuntratt ta’ servizz jistipula li s-servizzi mogħtija lil Laziomar huma “[…] meħtieġa biex tinżamm il-kontinwità territorjali sabiex tiġi żgurata l-provvista ta’ oġġetti, inklużi oġġetti speċjali, meħtieġa għall-funzjonament xieraq tas-servizzi pubbliċi u soċjali għall-gżejjer Pontini […]”. Fir-rigward tal-gżira ta’ Ponza, il-ħtieġa għall-kontinwità territorjali u l-provvista ta’ oġġetti u oġġetti speċjali hija meħtieġa fid-dawl tad-distanza tagħha mill-Italja kontinentali (madwar 27 m