RAKKOMANDAZZJONI TAL-BORD EWROPEW DWAR IR-RISKJU SISTEMIKU

tal-21 ta’ Settembru 2011

dwar self f’munita barranija

(BERS/2011/1)

2011/C 342/01

IL-BORD ĠENERALI TAL-BORD EWROPEW DWAR IR-RISKJU SISTEMIKU,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1092/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar is-sorveljanza makroprudenzjali fl-Unjoni Ewropea tas-sistema finanzjarja u li jistabbilixxi Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 3(2)(b), (d) u (f) u l-Artikoli 16 sa 18 tiegħu,

Wara li kkunsidra d-Deċiżjoni BERS/2011/1 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku tal-20 ta’ Jannar 2011 li tadotta r-Regoli tal-Proċedura tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (2), u b’mod partikolari l-Artikoli 15(3)(e) u l-Artikoli 18 sa 20 tagħha,

Wara li kkunsidra l-opinjonijiet tal-partijiet interessati rilevanti mis-settur privat,

Billi:

Sabiex jiġi indirizzat ir-riskju ta’ evitar tal-miżuri nazzjonali dwar is-self f'munita barranija għandu jiġi żgurat li meta jingħata self f'munita barranija minn istituzzjoni finanzjarja permezz tal-forniment ta’ servizzi transkonfinali jew minn fergħa stabbilita lil persuni li jissellfu li jkunu ddomiċiljati fi Stati Membri ospitanti, dak is-self ikun soġġett għal miżuri li jkunu ta’ mill-inqas stretti daqs dawk adottati għal self f'munita barranija mill-Istati Membri ospitanti.

ADOTTA DIN IR-RAKKOMANDAZZJONI:

TAQSIMA 1

RAKKOMANDAZZJONIJIET

Rakkomandazzjoni A – Għarfien ta’ dawk li jissellfu dwar ir-riskju

Huwa rrakkomandat illi l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali u l-Istati Membri:

iħeġġu lill-istituzzjonijiet finanzjarji biex joffru lill-klijenti self fil-munita domestika għall-istess finijiet bħal self f'munita barranija kif ukoll strumenti finanzjarji bħala hedge kontra r-riskju tal-kambju barrani.

Rakkomandazzjoni B – L-affidabbiltà kreditizja ta’ dawk li jissellfu

Huwa rrakkomandat li l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali:

Rakkomandazzjoni C – Tkabbir fil-kreditu kkawżat minn self f'munita barranija

Huwa rrakkomandat li l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali jimmonitorjaw jekk is-self f'munita barranija huwiex jikkawża tkabbir eċċessiv fil-kreditu b'mod ġenerali u, jekk dan huwa l-każ, li jadottaw regoli ġodda jew aktar stretti minn dawk stipulati fir-Rakkomandazzjoni B.

Rakkomandazzjoni D – Ġestjoni interna tar-riskju

Huwa rrakkomandat li l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali jindirizzaw linji gwida lill-istituzzjonijiet finanzjarji sabiex jinkorporaw aħjar ir-riskji ta’ self f'munita barranija fis-sistemi interni tagħhom ta’ ġestjoni tar-riskju. Dawk il-linji gwida għandhom bħala minimu jkopru l-ipprezzar intern tar-riskju u l-allokazzjoni interna tal-kapital. L-istituzzjonijiet finanzjarji għandhom ikunu meħtieġa jimplimentaw il-linji gwida b'mod proporzjonat mad-daqs u l-kumplessità tagħhom.

Rakkomandazzjoni E – Rekwiżiti ta’ kapital

Rakkomandazzjoni F – Likwidità u finanzjament

Huwa rrakkomandat li l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali jimmonitorjaw mill-qrib ir-riskji ta’ finanzjament u likwidità meħuda minn istituzzjonijiet finanzjarji b'konnessjoni ma’ self f'munita barranija, flimkien mal-pożizzjonijiet ta’ likwidità ġenerali tagħhom. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lir-riskji relatati ma':

Qabel ma l-iskoperturi għar-riskji msemmija hawn fuq jilħqu livelli eċċessivi, l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali huma rrakkomandati li jikkunsidraw li jillimitaw l-iskoperturi, waqt li jevitaw li l-istrutturi ta’ finanzjament preżenti jiġu xolti b'mod diżorganizzat.

Rakkomandazzjoni G – Reċiproċità

TAQSIMA 2

IMPLIMENTAZZJONI

1. Interpretazzjoni

2. Kriterji għall-implimentazzjoni

3. Skeda għas-segwitu

4. Monitoraġġ u evalwazzjoni

(1) ĠU L 331, 15.12.2010, pġ. 1.

(2) ĠU C 58, 24.2.2011, pġ. 4.

(3) Il-pilastri huma ddefiniti skont il-qafas ta’ Basel II; ara l-Kumitat ta’ Basel dwar is-Superviżjoni Bankarja, International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards, Ġunju 2006, disponibbli fuq is-sit elettroniku tal-Bank għall-Ħlasijiet Internazzjonali fuq www.bis.org.

(4) ĠU L 177, 30.6.2006, pġ. 1

ANNESS

RAKKOMANDAZZJONIJIET TAL-BERS DWAR IS-SELF F'MUNITA BARRANIJA

WERREJ

Sommarju eżekuttiv

I. Ħarsa ġenerali lejn is-self f'munita barranija fl-Unjoni

I.1. Is-self f'munita barranija fl-Unjoni

I.2. Xi jwassal għall-espansjoni tas-self f'munita barranija

I.2.1. Fatturi min-naħa tal-provvista

I.2.1.1. Finanzjament internazzjonali vs. lokali

I.2.1.2. Żieda fil-preżenza ta’ gruppi barranin fil-pajjiżi tal-EĊL

I.2.1.3. Pressjoni tal-kompetizzjoni

I.2.2. Fatturi min-naħa tad-domanda

I.2.2.1. Differenzjali tar-rati tal-imgħax

I.2.2.2. Il-perċezzjoni dwar ir-riskju tar-rata tal-kambju u l-aspettattivi marbuta mal-adozzjoni tal-euro

II. Ir-riskji marbuta mas-self f'munita barranija

II.1. Riskju tal-kreditu marbut mat-tibdil fir-rata tal-kambju u fir-rata tal-imgħax barrani

II.2. Riskji marbuta mal-finanzjament u l-likwidità

II.3. Żieda eċċessiva fil-kreditu, ipprezzar ħażin tar-riskji u prezzijiet artifiċjali tal-assi

II.4. Effetti ta’ konċentrazzjoni u tixrid bejn il-pajjiżi domestiċi u ospitanti bħala riskji għall-istabbiltà finanzjarja fl-Unjoni

II.4.1. Studji ta’ każijiet ta’ tixrid transkonfinali: l-Awstrija u l-Isvezja

II.5. Volatilità aktar għolja tal-proporzjonijiet ta’ adegwatezza tal-kapital dovuta għat-tibdil fir-rata tal-kambju

II.6. Xkiel għall-mezzi ta’ trażmissjoni tal-politika monetarja

II.7. Il-possibbiltà u l-kundizzjonijiet għas-seħħ tar-riskji

III. Azzjonijiet politiċi fil-livell nazzjonali

III.1. Miżuri politiċi adottati minn pajjiżi differenti

III.2. Evalwazzjoni tal-effikaċja tal-miżuri politiċi

IV. Rakkomandazzjonijiet tal-BERS

Għanijiet politiċi

Prinċipji għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet

Segwitu komuni għar-rakkomandazzjonijiet kollha

Riskji marbuta mal-kreditu u mas-suq

IV.1. Rakkomandazzjoni A – Għarfien ta’ dawk li jissellfu dwar ir-riskji

IV.1.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.1.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.1.3. Segwitu

IV.1.3.1. Skeda

IV.1.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.1.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

IV.1.4. Rabtiet mal-qafas legali tal-Unjoni

IV.2. Rakkomandazzjoni B – Affidabbiltà kreditizja ta’ dawk li jissellfu

IV.2.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.2.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.2.3. Segwitu

IV.2.3.1. Skeda

IV.2.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.2.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

IV.2.4. Rabtiet mal-qafas legali tal-Unjoni

It-tkabbir fil-kreditu

IV.3. Rakkomandazzjoni C – Tkabbir fil-kreditu kkawżat minn self f'munita barranija

IV.3.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.3.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.3.3. Segwitu

IV.3.3.1. Skeda

IV.3.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.3.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

IV.3.4. Rabtiet mal-qafas legali tal-Unjoni

Ipprezzar ħażin tar-riskju u reżiljenza

IV.4. Rakkomandazzjoni D – Ġestjoni interna tar-riskju

IV.4.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.4.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.4.3. Segwitu

IV.4.3.1. Skeda

IV.4.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.4.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

IV.4.4. Rabtiet mal-qafas legali tal-Unjoni

IV.5. Rakkomandazzjoni E – Rekwiżiti ta’ kapital

IV.5.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.5.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.5.3. Segwitu

IV.5.3.1. Skeda

IV.5.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.5.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

IV.5.4. Rabtiet mal-qafas legali tal-Unjoni

Riskji relatati mal-likwidità u l-finanzjament

IV.6. Rakkomandazzjoni F – Likwidità u finanzjament

IV.6.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.6.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.6.3. Segwitu

IV.6.3.1. Skeda

IV.6.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.6.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

IV.6.4. Rabtiet mal-qafas legali tal-Unjoni

Koordinament u applikazzjoni fl-Unjoni kollha

IV.7. Rakkomandazzjoni G – Reċiproċità

IV.7.1. Ir-raġunament ekonomiku

IV.7.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

IV.7.3. Segwitu

IV.7.3.1. Skeda

IV.7.3.2. Kriterji ta’ konformità

IV.7.3.3. Komunikazzjoni dwar is-segwitu

Evalwazzjoni ġenerali tal-miżuri politiċi

SOMMARJU EŻEKUTTIV

It-tħassib dwar l-istabbiltà finanzjarja minħabba s-self eċċessiv f'munita barranija f'xi Stati Membri ġie diskuss f'forums differenti f'dawn l-aħħar snin.

Fil-livell tal-Unjoni, is-self f'munita barranija lis-settur privat mhux finanzjarju kien prevalenti l-aktar fil-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (EĊL). F'dawn il-każijiet, dan wassal għal żieda f'diskrepanzi sostanzjali fil-munita fil-karti tal-bilanċ tas-settur privat mhux finanzjarju. Ir-raġunijiet għall-prevalenza tas-self f'munita barranija ġejjin minn fatturi marbuta kemm mad-domanda kif ukoll mal-provvista, inklużi, fost l-oħrajn, id-differenzjali pożittivi tar-rati tal-imgħax u l-aċċess għal fondi mill-banek prinċipali.

Livelli għolja ta’ self f'munita barranija jista' jkollhom konsegwenzi sistemiċi għal dawn il-pajjiżi u joħolqu kundizzjonijiet għat-tixrid ta’ effetti transkonfinali negattivi. F'xi każijiet, is-self f'munita barranija laħaq livelli eċċessivi u għen fit-tisħiħ taċ-ċikli tal-kreditu, waqt li seta' affettwa wkoll il-prezzijiet tal-assi. Fir-rigward tas-self f'munita barranija, ir-riskju tal-kreditu jġib miegħu riskju tas-suq għal min jissellef unhedged, billi l-pagamenti jintlaqtu mir-rati tal-kambju. Dawk li jissellfu jkollhom it-tendenza jaġixxu bl-istess mod, u fl-istess żmien, minħabba l-iżviluppi negattivi fir-rati tal-kambju. Barra dan, id-dipendenza mill-banek prinċipali għall-fondi u, f'xi każijiet, id-dipendenza mis-swieq tal-iswaps tal-munita barranija, jiffurmaw saff ieħor ta’ riskju għal-likwidità u r-rifinanzjament fi żminijiet ta’ kriżi. Fl-aħħar, il-livell għoli ta’ integrazzjoni tal-gruppi finanzjarji joħloq mezz ieħor ta’ tixrid transkonfinali fil-każ tal-kristallizzazzjoni tar-riskji minħabba s-self f'munita barranija.

Minħabba l-potenzjal ta’ tixrid transkonfinali u l-possibbiltà li jiġu evitati miżuri nazzjonali meta dawn jittieħdu b'mod unilaterali u ma jkunux sottoskritti minn Stati Membri oħrajn, il-BERS fassal xi rakkomandazzjonijiet.

L-għanijiet tar-rakkomandazzjonijiet tal-BERS huma allinjati mar-riskji identifikati: (i) li tiġi limitata l-iskopertura għar-riskji tal-kreditu u tas-suq, u b'hekk tiżdied ir-reżiljenza tas-sistema finanzjarja; (ii) li tiġi kkontrollata ż-żieda eċċessiva tal-kreditu f'munita barranija u jiġu evitati l-prezzijiet artfiċjali tal-assi; (iii) li jiġu limitati r-riskji tal-finanzjament u l-likwidità; u (iv) li jitjieb l-ipprezzar tar-riskju. Ir-rakkomandazzjonijiet japplikaw għas-self f'munita barranija, definit bħala kull self fil-muniti li ma jkunux il-valuta legali ta’ pajjiż partikolari. Fejn hu rilevanti, ir-rakkomandazzjonijiet ikopru biss lil dawk li jissellfu unhedged, i.e. dawk li jissellfu mingħajr hedges naturali jew finanzjarji, jiġifieri aġenti li huma esposti għal diskrepanzi fil-munita.

Biex jiġi indirizzat ir-riskju tal-kreditu, ir-rakkomandazzjonijiet jinkludu: (i) li dawk li jissellfu jkollhom aktar għarfien dwar ir-riskji inkorporati fis-self f'munita barranija, billi jkollhom garanzija li jingħataw tagħrif adegwat; u (ii) garanzija li self ġdid f'munita barranija jingħata biss sakemm dawk li jissellfu jkollhom affidabbiltà kreditizja u jkunu kapaċi jilqgħu għal ċaqliq qawwi fir-rati tal-kambju. L-użu ta’ proporzjonijiet bejn id-dejn u d-dħul (DTI) u bejn is-self u l-valur (LTV) huwa mħeġġeġ. Meta s-self f'munita barranija jkun qiegħed jikkawża żieda eċċessiva fil-kreditu b'mod ġenerali, għandhom jitqiesu miżuri aktar ibsin jew ġodda fejn jidħol dan it-tip ta’ self.

Biex jiġi indirizzat l-ipprezzar ħażin tar-riskji marbuta mas-self f'munita barranija, l-awtoritajiet għandhom jeżiġu li l-istituzzjonijiet (i) jinkorporaw aħjar dawn ir-riskji fl-ipprezzar intern tar-riskji u fl-allokazzjoni interna tal-kapital; u (ii) iżommu kapital addizzjonali, taħt it-Tieni Pilastru, għas-self f'munita barranija minħabba li r-relazzjoni bejn ir-riskji tal-kreditu u tas-suq mhijiex lineari.

L-awtoritajiet għandhom jimmonitorjaw mill-qrib ir-riskji marbuta mal-finanzjament u l-likwidità fir-rigward tas-self f'munita barranija, u jekk ikun meħtieġ għandhom iqisu jimponux limiti fuqhom, waqt li jagħtu attenzjoni partikolari għall-konċentrazzjoni ta’ sorsi ta’ finanzjament, għad-diskrepanzi fil-munita u fil-maturità bejn l-assi u l-obbligazzjonijiet u għad-dipendenza konsegwenti mis-swieq tal-iswaps tal-kambju barrani.

Ir-rakkomandazzjonijiet għandhom jiġu applikati fil-livell individwali, sottokonsolidat u konsolidat, skont il-każ. L-Istati Membri għandhom jikkontribwixxu biex iwaqqfu l-arbitraġġ regolatorju billi japplikaw ir-reċiproċità għal Stati Membri oħrajn li jimplimentaw miżuri biex jiġu limitati r-riskji marbuta mas-self f'munita barranija. Jistgħu jiġu diskussi wkoll azzjonijiet superviżorji fi ħdan il-kulleġġi tas-superviżuri.

I. ĦARSA ĠENERALI LEJN IS-SELF F'MUNITA BARRANIJA FL-UNJONI

I.1. Is-self f'munita barranija fl-Unjoni

Il-preżenza ta’ self f'munita barranija hija diversifikata ħafna fil-pajjiżi tal-Unjoni. Waqt li fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi Ewropej tal-Punent is-self f'munita barranija huwa proporzjon relattivament negliġibbli mill-proporzjon totali ta’ self, fil-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (EĊL) (1) u fl-Awstrija huwa relattivament għoli (ara Tabella 1).

Tabella 1

Self f'munita barranija lil individwi u korporazzjonijiet mhux finanzjarji fl-Unjoni

Fil-pajjiżi li għandhom proporzjon qawwi ta’ self f'munita barranija, il-fenomenu sikwit jidher kemm fis-self lill-individwi kif ukoll fis-self lill-korporazzjonijiet mhux finanzjarji. Min-naħa l-oħra, fil-pajjiżi fejn is-self f'munita barranija hu proporzjon żgħir mis-self totali, il-korporazzjonijiet mhux finanzjarji għandhom it-tendenza li jissellfu aktar f'munita barranija milli jagħmlu l-individwi. Dan jista' jintrabat mal-preżenza ta’ kumpaniji mitfugħa fuq l-esportazzjoni kif ukoll ma’ livell ġenerali ta’ kummerċ miftuħ.

Ir-riskji għall-istabbiltà finanzjarja x'aktarx li jkunu kbar f'pajjiżi li jkollhom stokk kbir ta’ self f'munita barranija mogħti lil dawk li jissellfu unhedged. L-individwi u xi korporazzjonijiet mhux finanzjarji (i.e. intrapriżi żgħar u medji (SME) li jkunu attivi fis-suq intern tal-pajjiż) b'mod partikolari x'aktarx li jkunu unhedged (i.e. ikunu esposti għad-diskrepanzi fil-munita) billi d-dħul tagħhom ġeneralment ikun fil-munita lokali.

Korporazzjonijiet mhux finanzjarji li jesportaw, min-naħa l-oħra, jistgħu jkunu anqas sensittivi għat-tibdil fir-rata tal-kambju għax ikollhom aktar opportunitajiet li jkunu hedged kontra r-riskji tal-munita (2). Għalhekk, l-analiżi li tifdal tikkonċentra fuq pajjiżi bi proporzjon konsiderevoli ta’ self f'munita barranija lil individwi (3).

L-istruttura tal-munita tas-self f'munita barranija hija differenti fost l-Istati Membri (ara Tabella 2). Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi eżaminati (il-Bulgarija, il-Latvja, il-Litwanja u r-Rumanija) is-self f'munita barranija ngħata l-aktar fl-euro, li tidher għażla naturali minħabba s-sħubija fl-Unjoni u, b'mod partikolari, minħabba sistemi ta’ rati tal-kambju marbuta mal-euro. Min-naħa l-oħra, f'xi pajjiżi, muniti oħrajn kellhom l-akbar proporzjon, l-aktar il-frank Svizzeru (pereżempju fl-Ungerija, l-Awstrija u l-Polonja).

Tabella 2

Self f'munita barranija lis-settur privat ta’ istituzzjonijiet finanzjarji mhux monetarji (barra l-amministrazzjoni pubblika) (4) fl-Unjoni

Jekk wieħed jiffoka fuq il-pajjiżi bi proporzjon akbar ta’ self f'munita barranija lil dawk li jissellfu unhedged (l-aktar minħabba s-self lill-individwi) jista' jidentifika bosta karatteristiċi komuni. L-ewwel, il-proporzjon tas-self f'munita barranija żdied minn Diċembru 2004 'l hawn prattikament fil-pajjiżi kollha (ara Tabella 3) minbarra l-Awstrija. Fl-istess ħin, il-proporzjon ta’ depożiti f'munita barranija miżmuma mis-settur privat mhux finanzjarju f'dawn il-pajjiżi żdied bi ftit jew, f'xi każijiet, naqas (minbarra fil-Latvja, fejn id-depożiti f'munita barranija żdiedu sew). Dan iċ-ċaqliq asimmetriku lejn is-self f'munita barranija jista' jkun sinjal bażiku ta’ żieda fid-diskrepanza fil-munita fil-karti tal-bilanċ tas-settur privat mhux finanzjarju. Barra dan, iċ-ċaqliq jindika li jeżistu inċentivi li jħajru lil dak li jkun jieħu self f'munita barranija fl-Istati Membri. F'xi pajjiżi, il-proporzjon tas-self f'munita barranija lis-settur privat mhux finanzjarju kompla jiżdied minn meta l-kriżi finanzjarja u ekonomika globali laqtet lill-Istati Membri, waqt li f'pajjiżi oħrajn il-proporzjon baqa' bejn wieħed u ieħor l-istess. F'bosta pajjiżi, din iż-żieda seħħet f'ambjent fejn naqset id-domanda għall-kreditu.

Tabella 3

Proporzjon tas-self f'munita barranija u tad-depożiti f'munita barranija fi Stati Membri magħżula

Meta wieħed ifittex is-sorsi tal-finanzjament taż-żieda fil-kreditu f'dawn il-pajjiżi, il-proporzjon tas-self mad-depożitu (LTD) jista' jintuża bħala indikatur approssimattiv tas-sorsi ta’ finanzjament disponibbli lokalment. Min-naħa l-oħra, żieda qawwija fil-proporzjon LTD tindika dipendenza qawwija mill-kapital barrani għall-finanzjament tas-self f'dawn l-ekonomiji (ara Tabella 4). F'xi pajjiżi tal-EĊL, iddaħħal kapital barrani l-aktar permezz ta’ self minn kumpaniji prinċipali ta’ istituzzjonijiet finanzjarji li joffru l-kreditu (5) u li joperaw f'dawn il-pajjiżi, kif ukoll billi ġew sfruttati s-swieq monetarji bl-ingrossa barranin.

Tabella 4

Proporzjon tas-self f'munita barranija u proporzjon tas-self mad-depożiti fi Stati Membri magħżula

I.2. Xi jwassal għall-espansjoni tas-self f'munita barranija

Hemm bosta fatturi li jistimulaw is-self f'munita barranija, kemm min-naħa tal-provvista kif ukoll min-naħa tad-domanda. Min-naħa tal-provvista, iż-żieda f'daqqa ta’ kreditu f'munita barranija fir-reġjuni tal-EĊL ġiet b'konsegwenza tal-aċċess faċli għal finanzjament bl-ingrossa (iffaċilitat mill-kundizzjonijiet pożittivi tal-likwidità globali u mill-finanzjament minn entitajiet prinċipali barranin). Min-naħa tad-domanda, id-differenzjali tar-rati tal-imgħax jidher li kellhom l-akbar sehem. Għalkemm wieħed jista' jidentifika raġunijiet komuni, l-importanza tagħhom ma tkunx l-istess għall-pajjiżi kollha.

Jekk wieħed jinjora bosta fatturi individwali min-naħa tal-provvista u min-naħa tad-domanda, l-espansjoni tas-self f'munita barranija f'xi ekonomiji tal-EĊL kienet parti minn fenomenu aktar wiesa' ta’ żieda qawwija fid-domanda għal finanzjament barrani u/jew fil-prezzijiet tal-assi. Barra dan, il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri bi proporzjon qawwi ta’ self f'munita barranija għandhom ekonomiji konverġenti, sikwit b'potenzjal qawwi ta’ rkupru. Il-proċess reali ta’ konverġenza f'dawn il-pajjiżi kien jistrieħ fil-biċċa l-kbira fuq id-dħul ta’ kapital barrani, billi t-tfaddil intern ma kienx biżżejjed.

I.2.1. Fatturi min-naħa tal-provvista

I.2.1.1. Finanzjament internazzjonali vs. lokali

Fil-pajjiżi tal-EĊL li qegħdin nirreferu għalihom, is-self f'munita barranija kien iffinanzjat fil-biċċa l-kbira minn self transkonfinali fis-sura ta’ linji ta’ kreditu minn istituzzjonijiet prinċipali li jinsabu fil-bqija tal-Unjoni. Istituzzjonijiet oħrajn ta’ kreditu b'depożiti kbar tal-munita lokali sfruttaw is-swieq tal-iswaps tal-kambju barrani.

Kull fejn kien hemm nuqqas ta’ sorsi lokali ta’ finanzjament, l-istituzzjonijiet daru għall-finanzjament barrani (6) (ara Tabella 5). Il-fatt li s-swieq kapitali nazzjonali tal-pajjiżi tal-EĊL jinsabu f'livell iktar baxx ta’ żvilupp minn dawk tal-pajjiżi oriġinali taż-żona tal-euro seta' wkoll ta sehmu. B'mod aktar speċifiku, in-nuqqas relattiv ta’ strumenti ta’ dejn b'maturità twila fil-munita lokali – li jistgħu jservu ta’ referenza għall-ipprezzar jew jintużaw biex jinġabar finanzjament fit-tul – seta' gerrex lill-istituzzjonijiet milli jidħlu għal self fit-tul fil-munita lokali. Fattur ieħor kien l-ispiża għolja tat-titolizzazzjoni għal strumenti fil-munita lokali, u dan wassal għall-fatt li l-banek kisbu l-finanzjament tagħhom għal self b'ipoteka f'munita barranija.

Tabella 5

Self f'munita barranija u proporzjon tas-self mad-depożiti fil-munita lokali fi Stati Membri magħżula

Barra dan, il-finanzjament fi ħdan grupp finanzjarju internazzjonali kien jikkostitwixxi sors relattivament orħos ta’ finanzjament meta jitqabbel mas-sorsi għad-dispożizzjoni tal-banek lokali li ma jkunux f'dawn il-gruppi. Dan kompla saħħaħ fatturi oħrajn li kattru s-self f'munita barranija, bħad-differenzjali tar-rati tal-imgħax u l-marġini tal-qligħ.

Bis-saħħa tad-disponibbiltà tal-finanzjament barrani u bit-trasferiment tar-riskju tar-rata tal-kambju għal fuq dawk li jissellfu, dawn l-istituzzjonijiet setgħu joffru prodotti ta’ self b'rati tal-imgħax ferm aktar baxxi minn dawk fuq is-self fil-munita lokali. F'xi pajjiżi (pereżempju, il-Bulgarija) ikkaratterizzati minn sehem qawwi ta’ depożiti f'munita barranija, l-istituzzjonijiet setgħu ġew motivati biex joħorġu self f'munita barranija billi kellhom aċċess għal bażi kbira u stabbli għall-finanzjament lokali f'munita barranija (l-aktar l-euro). Barra dan, is-sistemi ta’ rati tal-kambju fissi jew stabilizzati qatgħu l-ispejjeż marbuta mal-hedging tar-rata tal-kambju (7).

I.2.1.2. Żieda fil-preżenza ta’ gruppi barranin fil-pajjiżi tal-EĊL

L-espansjoni tal-kreditu ġiet faċilitata bl-integrazzjoni tas-swieq finanzjarji Ewropej, u din ġiet riflessa, inter alia, fil-preżenza li kulma tmur bdiet tikber jew fiż-żieda fl-attività ta’ istituzzjonijiet finanzjarji barranin li kienu diġà preżenti fis-sistemi finanzjarji ta’ dawn l-ekonomiji.

Taqta' l-Awstrija, il-proporzjon tal-assi tal-banek barranin mill-assi totali tas-settur bankarju fis-seba' pajjiżi eżaminati fil-parti analitika ta’ dan l-anness joqrob lejn, jew hu aktar minn, 60 % (ara Tabella 6). L-involviment tal-istituzzjonijiet prinċipali fil-finanzjament f'munita barranija tas-sussidjarji tagħhom kien motivat fil-biċċa l-kbira mill-profitabilità akbar tal-attivitajiet ta’ kreditu fl-ekonomiji li qegħdin jirkupraw u mit-tfittxija għal proporzjon akbar tas-swieq f'dawn il-pajjiżi. Il-proporzjon kbir ta’ banek barranin fis-setturi finanzjarji interni tal-pajjiżi tal-EĊL b'hekk ħoloq mezz ieħor ta’ dħul ta’ kapital, maħsub l-aktar għas-swieq tal-kreditu.

Tabella 6

Proporzjon tal-assi ta’ sussidjarji u fergħat ikkontrollati mill-barranin fis-settur bankarju totali (%)

I.2.1.3. Pressjoni tal-kompetizzjoni

Il-proporzjon kbir imsemmi hawn fuq ta’ banek barranin fis-setturi finanzjarji tal-pajjiżi tal-EĊL, flimkien mal-potenzjal sostanzjali tagħhom għal tkabbir, għen biex kibret il-pressjoni tal-kompetizzjoni fis-swieq tal-kreditu, ikkonċentrata l-aktar fis-suq tas-self għad-djar (8). Minħabba li kibret il-kompetizzjoni, l-istituzzjonijiet kabbru l-linja tal-prodotti tagħhom billi bdew joffru self b'ipoteka f'munita barranija u b'hekk setgħu jipprovdu lill-individwi bi kreditu orħos. It-tentattiv biex jiġu offruti prodotti b'rati tal-imgħax aktar baxxi kien ukoll wieħed mill-fatturi li għen l-espansjoni ta’ self fil-frank Svizzeru f'xi pajjiżi tal-EĊL u fl-Awstrija. Il-banek li ħarġu self fil-frank Svizzeru u fil-yen Ġappuniż setgħu jikkompetu għal proporzjon tas-suq billi offrew spiża aktar baxxa għall-manutenzjoni tad-dejn milli setgħu joffru l-banek li ħarġu self fl-euro.

L-impatt tal-pressjoni tal-kompetizzjoni kellu żewġ dimensjonijiet. Min-naħa l-waħda, f'ambjent kompetittiv, l-istituzzjonijiet l-aktar konservattivi ġew “sfurzati” jidħlu fis-suq tas-self f'munita barranija biex ma jitilfux il-proporzjon tagħhom tas-suq, u dan seta' wassal biex tbaxxew l-istandards tal-kreditu. Min-naħa l-oħra, minħabba d-differenzjali sinifikanti tar-rati tal-imgħax, l-istituzzjonijiet setgħu jiffissaw marġini tal-qligħ u tal-ispejjeż aktar għoljin minn dawk tas-self fil-munita lokali u b'hekk setgħu jtejbu r-riżultati finanzjarji tagħhom (u dan kompla żied il-pressjoni kompetittiva fuq dawk il-banek li ma offrewx self f'munita barranija). Fil-każ ta’ self f'munita barranija indiċizzat, l-istituzzjonijiet għamlu qligħ addizzjonali mill-ispreads tar-rati tal-kambju, kull darba li kienu jaqilbu l-pagamenti tas-self mill-munita lokali jew għall-munita lokali.

I.2.2. Fatturi min-naħa tad-domanda

I.2.2.1. Differenzjali tar-rati tal-imgħax

Id-differenzjali tar-rati tal-imgħax bejn il-pajjiżi analizzati u l-ekonomiji avvanzati ewlenin fl-Ewropa kienu l-forza ewlenija wara d-domanda qawwija għas-self f'munita barranija fil-pajjiżi tal-EĊL u l-Awstrija (ara Tabella 8 Pajjiżi b'rati tal-kambju varjabbli, Tabella 8 Pajjiżi b'rati tal-kambju varjabbli u Tabella 9 Differenzjali tar-rati tal-imgħax għal self fil-munita lokali u fil-frank Svizzeru fl-Ungerija, l-Awstrija u l-Polonja (f'p.p.)). Is-self f'munita barranija sar attraenti b'mod partikolari fil-qasam tas-self fit-tul (pereżempju, is-self b'ipoteka) billi f'dan il-każ l-effett tad-differenzjali tal-imgħax fuq l-ewwel pagament ta’ xahar huwa akbar milli fil-każ ta’ self b'maturità qasira. Fil-każ tas-sistemi b'rati tal-kambju fissi, is-self f'munita barranija kellu t-tendenza li jkun orħos minħabba diversi fatturi, fosthom primjums aktar baxxi kontra r-riskju (pereżempju, tal-kreditu, tal-likwidità).

Differenzjali tar-rati tal-imgħax għal self lil individwi fil-munita lokali u fl-euro (p.p.)

Tabella 7

Pajjiżi b'rati tal-kambju stabilizzati u fissi

Tabella 8

Pajjiżi b'rati tal-kambju varjabbli

Tabella 9

Differenzjali tar-rati tal-imgħax għal self fil-munita lokali u fil-frank Svizzeru fl-Ungerija, l-Awstrija u l-Polonja (f'p.p.)

I.2.2.2. Il-perċezzjoni dwar ir-riskju tar-rata tal-kambju u l-aspettattivi marbuta mal-adozzjoni tal-euro

Il-fatt li s-self fl-euro laħaq l-ogħla livelli tiegħu fl-ekonomiji li joperaw b'sistemi fissi ta’ kambju jista' jkun dovut għal bosta raġunijiet, fosthom primjums ta’ likwidità aktar baxxi għal strumenti ta’ dejn fl-euro u l-fatt li r-riskju tar-rata tal-kambju ma kienx meqjus daqstant u dan seta' wassal għal domanda akbar għas-self fl-euro f'dawn il-pajjiżi. Jista' jkun li xi wħud fost dawk li ssellfu ma kinux jafu bir-riskji li kienu deħlin għalihom meta ħadu self f'munita barranija. Anki dawk li kienu infurmati setgħu ħadu pożizzjonijiet unhedged dwar is-self f'munita barranija billi assumew li dan kien garantit b'mod impliċitu mis-sistema eżistenti tal-kambju. Sa ċertu punt, dawn il-presuppożizzjonijiet jidhru li ġew validati b'mod pożittiv fil-kriżi reċenti, l-aktar fl-ekonomiji tal-pajjiżi tal-EĊL li kellhom arranġamenti mal-bord tal-munita jew sistemi stabilizzati ta’ rati tal-kambju, billi dawn ma żvalutawx, għalkemm fil-Latvja kien jinħtieġ programm ta’ sostenn min-naħa tal-Unjoni u tal-Fond Monetarju Internazzjonali biex ir-rata tal-kambju baqgħet stabbli, l-aktar minħabba l-politika fiskali proċiklika u l-kriżi tal-likwidità fis-swieq finanzjarji dinjin.

L-iżviluppi fir-rati tal-kambju setgħu sostnew ukoll id-domanda għal self f'munita barranija f'xi pajjiżi b'sistemi ta’ rati tal-kambju varjabbli (9). Fl-Awstrija, il-volatilità storikament baxxa bejn l-euro u l-frank Svizzeru wasslet biex il-perċezzjoni tar-riskju tar-rata tal-kambju kienet baxxa. Fl-ekonomji tal-pajjiżi tal-EĊL b'rati tal-kambju varjabbli, dawk li ssellfu nġibdu lejn is-self f'munita barranija minħabba l-apprezzament nominali fit-tul tar-rata tal-kambju u minħabba l-aspettattivi li dan l-apprezzament kien se jkompli. L-aspettattivi ta’ dawk li ssellfu dwar l-apprezzament nominali tar-rata tal-kambju sa ċertu punt seħħew kif kien mistenni (10). Dan l-apprezzament kattar l-iżbilanċi esterni li akkumulaw minħabba li d-domanda interna żdiedet b'mod qawwi.

Ir-riskji perċepiti marbuta mas-self bl-euro f'uħud minn dawn il-pajjiżi setgħu ġew affettwati mill-aspettattivi fir-rigward tal-adozzjoni tal-euro fi żmien qasir. Dawn l-aspettattivi sostnew kemm il-presuppożizzjoni ta’ riskju “żero” marbut mar-rata tal-kambju fil-każ ta’ pajjiżi b'sistemi ta’ rati tal-kambju fissi jew stabilizzati kif ukoll il-presuppożizzjoni ta’ xejra sostnuta ta’ apprezzament nominali tar-rata tal-kambju fil-każ ta’ pajjiżi b'sistemi ta’ rati tal-kambju varjabbli.

II. IR-RISKJI MARBUTA MAS-SELF F'MUNITA BARRANIJA

Waqt li din it-taqsima tiffoka fuq ir-riskji ewlenin li jġib miegħu s-self f'munita barranija, wieħed irid jirrikonoxxi l-benefiċċji kemm mill-integrazzjoni finanzjarja kif ukoll minn livelli sostenibbli ta’ self f'munita barranija.

II.1. Riskju tal-kreditu marbut mat-tibdil fir-rata tal-kambju u fir-rata tal-imgħax barrani

Il-banek li jisilfu f'munita barranija huma esposti għar-riskju indirett tar-rata tal-kambju (bħala komponent tar-riskju tal-kreditu) minħabba d-diskrepanzi fil-munita fil-karti tal-bilanċ tal-klijenti tagħhom. Deprezzament sinifikanti tal-munita lokali jfisser żieda fil-valur f'munita lokali tad-dejn pendenti (anki fi proporzjon mal-valur tal-garanziji) kif ukoll fil-ħruġ ta’ ħlasijiet għall-manutenzjoni tad-dejn. Bħala konsegwenza, il-kapaċità ta’ manutenzjoni tad-dejn ta’ dawk li jissellfu unhedged lokalment teħżien u dan iwassal biex tiddgħajjef b'mod sinifikanti l-kundizzjoni finanzjarja tas-settur privat. It-tnaqqis fil-kapaċità ta’ dawk li jissellfu li jmantnu d-dejn tagħhom (11) u rata ta’ rkupru aktar baxxa jaffettwaw il-kwalità tal-portafoll tas-self, iżidu t-telf tal-banek mis-self u joħolqu pressjoni fuq l-ilqugħ tal-qligħ u l-kapital. Filwaqt li dan ma daħalx fis-sitwazzjoni tal-istress test li l-ABE għamlet fl-UE kollha, l-ABE enfasizzat fir-rapport tagħha dwar l-istress test li f'xi ġurisdizzjonijiet ir-riskju ewlieni jista' jkun iċ-ċaqliq negattiv tal-muniti marbut mal-impatt fuq is-self f'munita barranija (12).

Hu diffiċli li wieħed jikkalkula bl-eżatt kemm huma r-riskji marbuta mar-rata tal-kambju (u mar-rata tal-imgħax) tas-self f'munita barranija. Il-metodi tradizzjonali tal-kalkolu tar-riskju ma jqisux li s-self tal-banek f'munita barranija lil dawk li jissellfu unhedged jgħaqqad ir-riskju tas-suq ma’ dak tal-kreditu b'mod li xejn ma huwa lineari (13). Xi dokumenti ta’ riċerka juru li l-metodi standard tal-ġestjoni tar-riskji li jindirizzaw tipi differenti ta’ riskji b'mod separat jistgħu jwasslu għal valutazzjoni ferm aktar baxxa tar-riskju totali involut. Jekk sempliċement tgħodd il-komponenti tar-riskju, imkejla b'mod separat, tar-rata tal-kambju ma’ dawk tar-riskju fil-każ li s-self ma jitħallasx, tkun qiegħed tagħti valutazzjoni aktar baxxa tal-livell reali tar-riskju, immultiplikata għal ħafna drabi.

Fl-aħħar, il-profil tar-riskju tas-self f'munita barranija hu differenti minn dak tas-self fil-munita lokali. Dan jista' jkun ta’ ħsara għall-kwalità tas-self f'munita barranija jekk iċ-ċikli tar-rati tal-imgħax tal-munita barranija jkunu differenti minn dawk tal-ekonomija lokali. Madankollu, id-daqs tar-riskji tar-rata tal-kambju u tar-rata tal-imgħax barrani jvarja b'mod konsiderevoli għal kull żewġ muniti differenti, kif ukoll minħabba s-sistemi ta’ pprezzar imħaddma f'kull pajjiż.

F'pajjiżi li għandhom sistemi ta’ rati tal-kambju fissi jew stabilizzati, ma kien hemm l-ebda riskju tal-kambju għas-self f'munita barranija waqt il-kriżi, billi l-muniti lokali ma żvalutawx u baqgħu marbuta mal-euro. B'hekk, dawk li ssellfu f'munita barranija ma batewx mill-iżvalutazzjoni tal-munita iżda x'aktarx gawdew mit-tnaqqis fir-rati tal-imgħax bl-euro.

Fil-każ ta’ pajjiżi li għandhom rati tal-kambju varjabbli, l-impatt tad-deprezzament tal-munita lokali kien jiddependi ħafna mis-sistema ta’ pprezzar użata mill-banek li joffru tipi differenti ta’ self. Billi f'xi pajjiżi (pereżempju, l-Awstrija, il-Polonja u r-Rumanija) ir-rata tal-imgħax fuq is-self b'ipoteka f'munita barranija hija marbuta b'mod espliċitu mar-rata tal-imgħax tas-suq, it-tnaqqis fir-rata tal-imgħax fl-euro u fil-frank Svizzeru għamel tajjeb għall-biċċa l-kbira tal-effetti negattivi tad-deprezzament tal-munita lokali. Madankollu, ta’ min jgħid li l-interazzjoni deskritta bejn it-tibdil fir-rata tal-kambju lokali u r-rati tal-imgħax barrani seħħet minħabba sitwazzjoni speċifika fl-ekonomiji avvanzati u fis-swieq finanzjarji dinjin waqt il-kriżi. Fil-każ tad-deprezzament tal-munita lokali flimkien ma’ żieda fir-rata tal-imgħax barrani, il-pajjiżi b'rata tal-kambju varjabbli kien ikollhom iħabbtu wiċċhom ma’ żieda fir-riskju li dawk li jissellfu ma jħallsux is-self, kienet x'kienet is-sistema ta’ pprezzar tal-kreditu.

Min-naħa l-oħra, il-materjalizzazzjoni tar-riskju tar-rata tal-kambju kibret minħabba żieda fir-rati tal-imgħax fuq self f'munita barranija fl-Ungerija (ċaqliq simultanju fir-rata tal-kambju u fir-rata tal-imgħax). Is-sistema ta’ pprezzar mħaddma mill-banek Ungeriżi tippermettilhom jissettjaw ir-rata tal-imgħax għas-selliefa żgħar b'mod unilaterali waqt li jinjoraw kull tibdil fir-rata tal-imgħax barrani. B'hekk, il-piżijiet tar-rata tal-imgħax għas-selliefa żgħar ta’ self f'munita barranija fl-Ungerija żdiedu f'dawn l-aħħar sentejn tlieta, u saħħew l-effett negattiv tad-deprezzament sinifikanti tal-forint Ungeriż mal-frank Svizzeru.

F'xi pajjiżi, is-self f'munita barranija għandu proporzjonijiet aktar għoljin NPL (non-performing loan) u livelli ogħla ta’ ristrutturazzjoni tas-self (pereżempju, fl-Ungerija u fir-Rumanija). Wieħed jasal għal din il-konklużjoni meta titqies il-maturità tas-self, i.e. ġeneralment, dawk li jieħdu self b'ipoteka denominat f'munita barranija b'rata tal-kambju aktar qawwija jkollhom tendenza akbar li ma jaslux biex iħallsu s-self. Dan ikompli juri li wħud minn dawk li jissellfu x'aktarx li ma jkunux jafu bir-riskji li jidħlu għalihom meta joħorġu self f'munita barranija.

F'pajjiżi oħrajn, bħall-Polonja, id-dejta turi li s-self f'munita barranija għandu t-tendenza li jrendi aktar minn dak fil-munita lokali. Madankollu, dan ma jistax ikun dovut biss għall-fatt li l-klijenti li jieħdu self f'munita barranija jkunu f'sitwazzjoni finanzjarja aħjar. Fir-realtà, dan huwa dovut għall-prattika tal-banek li jaqilbu self f'munita barranija għall-munita lokali meta jaraw li s-self ma jkunx se jitħallas jew li jkun se jiġi ristrutturat, kif ukoll għall-interventi tal-awtoritajiet li jillimitaw l-aċċess għas-self f'munita barranija biss għall-aħjar minn fost dawk li jissellfu.

Fl-aħħar, il-kwalità tal-kreditu tiddependi wkoll mit-tip ta’ self, billi normalment is-self għall-konsum ikollu riskju akbar mis-self b'ipoteka (jew minn self ieħor iggarantit).

Kollox ma’ kollox, il-provi juru li r-riskju tal-kreditu seħħ tabilħaqq, b'mod partikolari f'dawn l-aħħar sentejn, għalkemm mhux bl-istess mod fil-pajjiżi kollha eżaminati. Madankollu, huwa diffiċli tindika l-impatt fuq il-kwalità tal-kreditu li jkun ġej kemm mir-rata tal-kambju kif ukoll mir-rata tal-imgħax barrani. Dan hu dovut għal bosta fatturi, iżda l-aktar minħabba li (i) il-kwalità tal-kreditu tiddependi wkoll minn kundizzjonijiet ekonomiċi oħra, bħal-livelli tal-qgħad, kif ukoll mill-istruttura taż-żmien tal-portafoll; (ii) il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi milquta kienu qegħdin jimplimentaw miżuri politiċi biex jindirizzaw il-fenomenu, u dan kellu impatt fuq il-karatteristiċi tal-portafoll tas-self f'munita barranija; (iii) id-dejta mogħtija kienet limitata.

II.2. Riskji marbuta mal-finanzjament u l-likwidità

F'ċerti pajjiżi tal-EĊL, ir-riskji tal-finanzjament u l-likwidità li s-soltu jkunu marbuta mal-attività ta’ self tal-banek huma akbar minħabba l-prevalenza ta’ self f'munita barranija. F'dawn il-pajjiżi żdiedu r-riskji tal-finanzjament minħabba li l-banek komplew jiffinanzjaw lilhom infushom mis-swieq monetarji interbankarji, kif ukoll mill-istituzzjonijiet prinċipali, minflok mid-depożiti tal-massa. Dan żied b'mod sinifikanti kemm id-dipendenza tal-banek lokali mill-fondi barranin kif ukoll il-vulnerabbiltajiet esterni ta’ ċerti pajjiżi. B'mod partikolari, id-dipendenza ta’ xi banek tal-pajjiżi tal-EĊL mill-fondi ta’ banek oħrajn tista' ġġib magħha riskji rilevanti fejn il-banek prinċipali jkunu stabbiliti f'pajjiżi li jkollhom vulnerabbiltajiet fiskali persistenti. Ir-riskju li l-gvern ta’ pajjiż domestiku ma jirrikonoxxix self jista' jinxtered minħabba d-disponibbiltà u l-ispiża marbuta mal-finanzjament min-naħa tal-istituzzjonijiet prinċipali lil kumpaniji sussidjarji u fergħat fil-pajjiżi tal-EĊL. Għalhekk, jinħtieġ ippjanar b'attenzjoni (pereżempju, fis-sura ta’ pjanijiet ta’ finanzjament) biex jiġi limitat il-potenzjal li r-riskji jixterdu fil-pajjiżi ospitanti.

F'dawn l-aħħar sentejn tlieta, madankollu, dawn ir-riskji marbuta mal-finanzjament ma seħħewx u l-istituzzjonijiet prinċipali żammew l-impenji mas-sussidjarji tagħhom billi pprovdewlhom u għaddewlhom il-fondi meħtieġa. Il-kooperazzjoni tal-awtoritajiet Ewropej u tal-istituzzjonijiet prinċipali għenet ukoll biex dan it-tip ta’ riskju għall-finanzjament ma seħħx (pereżmpju, l-inizjattiva ta’ Vjenna, ara Kaxxa 3). Madankollu, dan it-tip ta’ riskju għadu jeżisti u jirrifletti, inter alia, konċentrazzjoni ta’ sorsi ta’ finanzjament. Barra dan, l-ispiża tal-finanzjament tista' tvarja jekk tinbidel il-perċezzjoni tar-riskji. Fil-każ ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu li ma jkollhomx kumpanija prinċipali, ir-riskju ta’ konċentrazzjoni jista' ma jkunx daqstant rilevanti, għalkemm aspetti oħra tar-riskji ta’ finanzjament bl-ingrossa jistgħu jkunu aktar għoljin.

Min-naħa l-oħra, deher sors ġdid ta’ riskju marbut mal-likwidità użata għall-finanzjament f'xi pajjiżi (l-aktar fl-Ungerija u l-Polonja) billi l-banek bdew jużaw id-depożiti fil-munita lokali biex jiffinanzjaw self f'munita barranija permezz tas-suq tal-iswaps. Biex ma jkollhomx pożizzjoni miftuħa għall-kambju barrani, il-banek lokali swoppjaw id-depożiti tagħhom fil-munita lokali ma’ fondi f'munita barranija, f'ħafna każijiet għal żmien qasir u b'hekk bdew jesponu ruħhom għar-riskju ta’ rollover. Meta faqqa' l-inkwiet finanzjarju fis-swieq tal-bonds u tal-iswaps u dawk is-swieq nixfu, il-banek kellhom jitħabtu biex jerġgħu jdawru l-iswaps tagħhom f'munita barranija għal żmien qasir. Barra dan, bid-deprezzament tal-muniti lokali, il-banek lokali kellhom jikkonformaw ma’ sejħiet għal marġini aktar wesgħin (rekwiżiti tad-depożiti) fuq it-tranżazzjonijiet swap tagħhom, u dan żidilhom il-ħtieġa ta’ likwidità f'munita barranija. Il-konsegwenzi ta’ dan ir-riskju marbut mal-finanzjament tal-likwidità, li ġie mill-iskoperturi għas-suq tal-iswaps, ittaffew mill-banek ċentrali li introduċew linji swap u faċilitajiet ta’ self biex jipprovdu likwidità ta’ emerġenza f'munita barranija lill-banek lokali, kif ukoll billi pprovdew swaps f'munita barranija min-naħa tal-istituzzjonijiet prinċipali lis-sussidjarji tagħhom. F'xi każijiet l-azzjonijiet tal-banek ċentrali kellhom jiġu sostnuti b'self, kreditu u linji swap mill-FMI, mill-BĊE u mill-Bank Nazzjonali Svizzeru.

Madankollu, ta’ min jisħaq mill-ġdid fuq id-differenzi bejn il-pajjiżi, billi dawn kellhom sorsi ta’ finanzjament differenti. Fil-każ tal-ekonomiji kkaratterizzati minn proporzjon kbir ta’ depożiti f'munita barranija u konsegwentement minn proporzjon aktar baxx bejn is-self f'munita barranija u d-depożiti f'munita barranija, l-aċċess għal bażi lokali kbira u stabbli ta’ finanzjament f'munita barranija seta' kien ifisser li r-riskji marbuta mal-finanzjament kienu anqas evidenti.

II.3. Żieda eċċessiva fil-kreditu, ipprezzar ħażin tar-riskji u prezzijiet artifiċjali tal-assi

Is-self f'munita barranija jista' joħloq vulnerabbiltajiet importanti billi jwassal għal żieda eċċessiva fil-kreditu (14).

Dan sikwit iwassal għal prezzijiet artifiċjali tal-assi, u jista' jkollu implikazzjonijiet negattivi għall-istabbiltà finanzjarja kif ukoll għar-rendiment ġenerali tal-ekonomija. B'mod partikolari, id-diskrepanzi fil-karti tal-bilanċ minħabba self eċċessiv f'munita barranija minn dawk li jissellfu unhedged fis-settur privat mhux finanzjarju jista' jwassal biex tiżdied il-vulnerabbiltà għal ċaqliq finanzjarju estern u għal ċaqliq fl-ekonomija reali. Dawn il-vulnerabbiltajiet jistgħu jkunu kbar ħafna jekk iż-żieda fil-kreditu tkun ikkonċentrata fis-settur tal-proprjetà. Il-konċentrazzjoni eċċessiva ta’ self mill-banek fis-suq tal-proprjetà tista' tiffaċilita l-ħolqien ta’ bużżieqa billi jekk id-domanda għall-proprjetà tkompli tikber, il-prezzijiet jogħlew u dan iwassal biex tikber il-provvista ta’ kreditu minħabba li l-valur tal-garanziji jogħla kif ukoll tiżdied id-domanda minħabba l-aspettattivi li l-prezzijiet tal-assi jkunu se jkomplu jogħlew. Jekk is-self ikun iffinanzjat mid-dħul ta’ kapital, il-pajjiż iżid id-dejn barrani waqt li l-potenzjal produttiv tiegħu jiżdied ftit li xejn. L-esperjenza preċedenti, inkluża dik tal-Irlanda, Spanja u l-pajjiżi Baltiċi fil-kriżi finanzjarja reċenti, turi li l-proċess biex jitreġġgħu lura dawn l-effetti reċiproċi negattivi li jsostnu lilhom infushom jista' jkollu konsegwenzi serji għall-istabbiltà makroekonomika u finanzjarja.

Jidher li hemm rabta mill-qrib bejn żieda rapida fil-kreditu u s-self f'munita barranija fl-Istati Membri l-ġodda (SMĠ) (15), l-aktar fil-pajjiżi fejn id-dejn tas-settur privat mhux finanzjarju żdied malajr ġmielu f'dawn l-aħħar snin, kif sabu Rosenberg u Tirpak (16). L-istudju jikkonkludi li, anki jekk wieħed iqis żieda fil-proporzjon tal-kreditu mal-prodott domestiku gross (PDG) minħabba l-approfondiment finanzjarju, xi SMĠ esperjenzaw żieda “eċċessiva” fil-kreditu, fis-sens li t-tkabbir tal-kreditu osservat kien akbar minn dak li setgħu jissuġġerixxu fatturi makroekonomiċi varjabbli. Pajjiżi li kellhom żidiet partikolarment qawwija fil-kreditu qabel il-kriżi finanzjarja dinjija kellhom it-tendenza wkoll li jkollhom proporzjon akbar ta’ self f'munita barranija (ara Tabella 10). Dejta storika turi li ż-żieda fis-self f'munita barranija tista' tkun marbuta ma’ żidiet kbar fil-kreditu fl-Istati Membri l-ġodda ffinanzjati mid-dħul ta’ kapital barrani. Iż-żieda qawwija fil-kreditu lis-settur privat mhux finanzjarju tista' tkun marbuta ma’ proporzjon akbar ta’ self f'munita barranija (ara Tabella 11). Waqt li l-preżenza ta’ korrelazzjoni ma timplikax rabta kawżali bejn is-self f'munita barranija u ż-żidiet kbar fil-kreditu, wieħed għandu josserva x-xebh storiku bejniethom.

Tabella 10

Proporzjon ta’ self f'munita barranija u l-proporzjon tal-kreditu mal-PDG fi Stati Membri magħżula

Tabella 11

Differenzi fil-proporzjon tas-self f'munita barranija u fil-proporzjon tal-kreditu mal-PDG fi Stati Membri magħżula (p.p.)

Fattur li seta' kkontribwixxa għall-espansjoni tas-self f'munita barranija kien il-fatt li, qabel il-kriżi, il-prezzijiet interni ta’ trasferiment fi ħdan grupp finanzjarju (i.e. bejn il-kumpanija prinċipali u kumpanija sussidjarja jew fergħa tagħha) ma kinux jirriflettu biżżejjed ir-riskji inkorporati fis-self f'munita barranija, jiġifieri r-riskju tar-rata tal-kambju, il-primjum tar-riskju tal-pajjiż u r-riskju tal-finanzjament. Huwa diffiċli li s-self f'munita barranija jiġi evalwat tajjeb minħabba li mhuwiex faċli li tingħata valutazzjoni tajba ta’ wħud minn dawn ir-riskji. Fir-realtà, il-livelli osservati ta’ self f'munita barranija setgħu kienu sintomu li kienu qegħdin jittieħdu aktar riskji.

B'mod ġenerali, l-iżbalji fl-ipprezzar tal-primjums tar-riskju fuq in-naħa tal-provvista huma karatteristika komuni fi żminijiet ta’ żieda kbira fil-kreditu. It-tnaqqis fil-primjums tar-riskju minħabba fiduċja żejda fir-rigward tal-prospetti ta’ tkabbir u tar-riskju tal-pajjiż jista' jgħin biex jitbaxxew ir-rati nominali tal-imgħax fuq is-self f'munita barranija. Rati tal-imgħax aktar baxxi u kundizzjonijiet aktar ħfief għall-akkwist ta’ kreditu jinfluwenzaw bil-kbir il-prezzijiet tal-assi – u l-aktar il-prezzijiet tad-djar. B'hekk ikun hemm il-periklu li r-riżorsi jiġu allokati b'mod mgħawweġ u li jinħolqu prezzijiet artifiċjali tal-assi. Il-prezzijiet għolja tal-proprjetà flimkien ma’ kundizzjonijiet aktar ħfief għall-akkwist ta’ kreditu u inċentivi għall-ispekulazzjoni u għall-azzjonijiet ta’ lieva wasslu għal żieda qawwija fil-prezzijiet tad-djar f'għadd ta’ pajjiżi.

Billi s-self f'munita barranija normalment jinvolvi rati tal-imgħax aktar baxxi mis-self fil-munita lokali, dan jinfluwenza r-rata reali tal-imgħax kif jarawha dawk li jissellfu. Meta joħorġu self f'munita barranija, l-individwi sikwit jużaw l-inflazzjoni lokali mistennija fil-prezzijiet tal-konsum jew iż-żieda lokali fil-pagi biex iniżżlu r-rata nominali tal-imgħax fuq is-self f'munita barranija, l-aktar jekk ir-riskju tar-rata tal-kambju jitqies bħala negliġibbli. Rati tal-kambju fissi jew ikkontrollati b'mod strett kif ukoll episodji ta’ apprezzament qawwi u sostnut tal-munita lokali jistgħu jwasslu biex jiġi sottovalutat ir-riskju tar-rata tal-kambju marbut ma’ self denominat f'munita barranija.

Dan jista' jwassal għal rati reali tal-imgħax baxxi ħafna jew, f'ħafna każijiet, negattivi ferm, li jistimulaw bil-qawwa d-domanda ġenerali għall-kreditu, u jistgħu jżidu bil-kbir il-prezzijiet tal-assi.

Dawn il-fatturi kollha flimkien qabel il-kriżi rriżultaw fi dħul ta’ kapital f'bosta pajjiżi tal-EĊL li kien marbut ma’ żieda kbira fil-kreditu, denominat l-aktar f'munita barranija. Il-fondi marru l-aktar fil-proprjetà u l-bini, u b'hekk żdied sew il-konsum u nħolqu prezzijiet artifiċjali tal-assi. Barra dan, dawn il-pajjiżi kellhom tkabbir sostanzjali kemm fl-għadd ta’ djar ġodda kif ukoll fl-istandards ġenerali tal-għajxien. Dawn l-iżviluppi stimulaw bil-qawwa d-domanda ġenerali għall-kreditu u wasslu għal żidiet kbar fil-prezzijiet tal-assi. B'hekk, il-prezzijiet tal-proprjetà splodew (ara Tabella 12).

Tabella 12

Prezzijiet tad-djar u żieda fil-kreditu fi Stati Membri magħżula (%)

Għandu jingħad li proporzjon kbir ta’ self f'munita barranija lis-settur privat unhedged u l-prezzijiet artifiċjali tal-assi għandhom xeħta li jaggravaw il-vulnerabbiltajiet esterni.

Billi s-self minn pajjiżi barranin maż-żmien jikkontribwixxi għall-akkumulazzjoni ta’ volumi totali aktar kbar ta’ dejn barrani, dan jista' jwassal biex pajjiż isir aktar vulnerabbli għat-telfien f'daqqa ta’ fiduċja jew għall-effetti ta’ tixrid ta’ kriżijiet f'pajjiżi li jidhru li jkollhom l-istess nuqqasijiet. F'dan il-każ, id-dubji tas-suq dwar is-sostenibbiltà tal-ħażna kbira ta’ obbligazzjonijiet barranin jew xi ċaqliq estern li jwassal għal żvalutazzjoni tar-rata tal-kambju jistgħu jikkawżaw it-tneħħija diżordinata tal-iżbilanċi akkumulati.

Kif ġie diskuss fit-Taqsima II.1, il-karta tal-bilanċ tas-settur privat mhux finanzjarju hija esposta għal riskji li jistgħu jseħħu fil-każ ta’ deprezzament reali u f'daqqa tar-rata tal-kambju. Dan l-effett jista' jaggrava jekk isseħħ korrezzjoni simultanja kbira tal-prezzijiet tal-assi. Barra dan, wieħed ma jistax jinjora l-fatt li ċaqliq intern li jwassal biex tinfaqa' l-bużżieqa tal-prezzijiet artifiċjali tal-assi jista' jġib miegħu telfien ta’ fiduċja minħabba problemi kbar fil-karta tal-bilanċ.

Ma jidhirx li hemm riskju fi żmien qasir li se jerġa' jkun hemm żidiet kbar fil-kreditu u fl-assi minħabba s-self f'munita barranija billi l-eżerċizzju tat-tnaqqis tal-azzjonijiet ta’ lieva għadu mhux lest f'ħafna mill-Istati Membri l-ġodda. Għal żmien medju, madankollu, wieħed ma jistax jeskludi li dan il-fenomenu jerġa' jidher meta l-ambjent ekonomiku jiġi għal kollox għan-normal u jerġgħu jbattu r-riskji internazzjonali b'xejra ta’ tnaqqis. Għalkemm il-kreditu barrani reġa' beda jiżdied xi ftit dan l-aħħar, l-inċentivi fuq in-naħa tal-provvista u tad-domanda kif ukoll l-istrutturi tas-swieq ftit li xejn jidhru li nbidlu. Fir-realtà, l-esperjenza tal-kriżi finanzjarja dinjija ma jidhirx li ġabet magħha xi evalwazzjoni ġdida fundamentali tar-riskji marbuta mas-self f'munita barranija min-naħa tal-konsumaturi. Anzi, f'xi każijiet, l-inċentivi għal self f'munita barranija bis-saħħa tad-differenzjali tar-rata tal-imgħax saħansitra żdiedu, minħabba r-rati tal-imgħax baxxi ferm fiż-żona tal-euro u fl-Isvizzera. Fl-aħħar, il-proċessi ta’ approfondiment finanzjarju fl-Istati Membri l-ġodda x'aktarx li għadhom ma tlestewx, għalkemm il-livelli tal-proporzjon tal-kreditu mal-PDG żdiedu b'mod sinifikanti qabel il-kriżi finanzjarja. Barra dan, għalkemm il-banek diġà għamlu sforz biex ikabbru l-bażi tagħhom ta’ depożiti lokali, il-finanzjament fil-munita lokali għadu mrażżan min-nuqqas ta’ swieq lokali profondi u likwidi biżżejjed.

F'dan il-kuntest, irid jingħad li l-qafas Basel III ppropona strument ieħor għall-awtoritajiet nazzjonali li jista' jikkontribwixxi biex tittaffa żieda kbira oħra fil-kreditu. Waqt li l-għan ewlieni tal-ilqugħ kapitali kontroċikliku (17) hu li s-sistema bankarja tibni lqugħ suffiċjenti fi żminijiet tajba biex tkun tiflaħ aktar għat-telf wara żieda kbira fil-kreditu, effett sekondarju pożittiv jista' jkun żieda fil-kreditu b'mod aktar gradwali minħabba rekwiżiti ta’ kapital aktar għoljin. Madankollu, fl-Istati Membri l-ġodda, il-kalkolu taż-żieda eċċessiva fil-kreditu abbażi tal-kwantifikazzjoni tal-ilqugħ ċikliku jista' jkun problematiku minħabba li m'hemmx tagħrif biżżejjed u minħabba l-proċess ta’ konverġenza (18).

II.4. Effetti ta’ konċentrazzjoni u tixrid bejn il-pajjiżi domestiċi u ospitanti bħala riskji għall-istabbiltà finanzjarja fl-Unjoni

Iċ-ċaqliq fir-rati tal-kambju jolqot, simultanjament, l-affidabbiltà kreditizja ta’ grupp sħiħ ta’ dawk li jissellfu unhedged f'munita barranija. Dan it-tip ta’ riskju ta’ konċentrazzjoni jista' jseħħ kemm f'pajjiż jew istituzzjoni kif ukoll fl-Istati Membri kollha. Dan il-fenomenu jaggrava ruħu b'dawk li huma magħrufa bħala karatteristiċi tail-event (i.e. għalkemm x'aktarx li dawn ma jseħħux, jista' jkollhom impatt qawwi jekk ikun hemm ċaqliq kbir fil-kambju barrani). Forom oħrajn ta’ riskju ta’ konċentrazzjoni jistgħu jkunu preżenti fis-self f'munita barranija, l-aktar fil-finanzjament u fil-garanziji. Il-konċentrazzjoni ta’ sorsi ta’ finanzjament tfisser li dan it-tip ta’ negozju hu sensittiv ħafna għaċ-ċaqliq fejn jidħlu l-kumpaniji prinċipali u/jew is-swieq tal-iswaps tal-kambju barrani. Fl-aħħar, minħabba li l-biċċa l-kbira ta’ dan is-self huwa self b'ipoteka, tidħol ukoll konċentrazzjoni ta’ garanziji, billi dan għandu x'jaqsam l-aktar ma’ proprjetà residenzjali jew kummerċjali, b'valur li jonqos fil-każ ta’ żviluppi negattivi fir-rati tal-kambju, u b'hekk iħalli impatt fuq ir-rati tal-proporzjon bejn is-self u l-valur u r-rati ta’ rkupru.

Il-prevalenza ta’ livelli għoljin ta’ self f'munita barranija tista' twassal għal żieda fil-mezzi ta’ tixrid.

L-ewwel, hemm relazzjoni mill-qrib ħafna bejn is-sussidjarji li joffru dan il-kreditu u l-kumpaniji prinċipali tagħhom. Min-naħa l-waħda, fil-każ ta’ ċaqliq negattiv li jolqot lis-sussidjarji, x'aktarx li l-ħtiġijiet ta’ kapital u/jew ta’ likwidità jmorru flimkien f'bosta pajjiżi minħabba vulnerabbiltajiet simili, li mbagħad jistgħu jkunu ta’ piż fuq ir-riżorsi tal-grupp prinċipali. B'hekk din l-iskopertura fil-grupp torbot lill-bank prinċipali aktar mill-qrib mal-kumpanija sussidjarja tiegħu u l-probabbiltà ta’ sostenn min-naħa tal-bank prinċipali f'sitwazzjoni ta’ tensjoni bħal din tiżdied mal-kobor tal-iskopertura. Anki jekk il-probabbiltà ta’ sostenn min-naħa tal-bank prinċipali tista' tidher bħala sinjal pożittiv għall-pajjiż ospitanti, dan hu eżempju ta’ riskju ta’ tixrid bejn is-sistema finanzjarja tal-pajjiż ospitanti u dik tal-pajjiż domestiku, waqt li r-riskju tal-kreditu marbut mas-self f'munita barranija jista' jolqot lill-pajjiż domestiku (ara Kaxxa 2 dwar l-esperjenza Svediża).

F'xi każijiet tipiċi, il-banek prinċipali jaġixxu biss bħala intermedjarji tal-finanzjament bejn l-investituri barranin u l-kumpaniji sussidjarji. Meta l-banek prinċipali joħorġu debitu fis-swieq kapitali internazzjonali li jkollu maturità aqsar minn dik tal-portafoll tas-self tal-kumpaniji sussidjarji u jgħadduh immedjatament lis-sussidjarji, mhux biss ikunu qegħdin iħabbtu wiċċhom ma’ riskju tal-kontroparti fir-rigward tas-sussidjarji tagħhom, iżda wkoll ma’ riskju marbut mar-rifinanzjament. Ir-riskju marbut ma’ din l-istrateġija ta’ finanzjament jista' jġiegħel lill-banek ċentrali tal-pajjiżi domestiċi jżommu aktar riżervi milli jkun meħtieġ mill-perspettiva tagħhom u dan jista' jwassal biex fl-aħħar mill-aħħar ikunu dawk li jħallsu t-taxxi fil-pajjiż domestiku li jerfgħu l-piż tas-self f'munita barranija tal-kumpaniji sussidjarji.

Id-dejta tal-BIS dwar il-klejms internazzjonali bejn il-banek tista' tintuża bħala prokura għall-iskoperturi tal-banek tal-pajjiżi domestiċi mas-sussidjarji barranin tagħhom (19). Skont id-dejta miġbura fuq il-bażi ta’ selliefa immedjati (immediate borrower basis) (20), dawn il-klejms laħqu kważi USD 339 biljun fi tmiem l-2010, li jġibu madwar 0.7 % tal-assi bankarji fil-pajjiżi domestiċi. Madankollu, kif turi Tabella 13, aktar minn 75 % tal-klejms huma kkonċentrati f'ħames pajjiżi biss: il-Ġermanja, il-Greċja, l-Italja, l-Awstrija u l-Isvezja. B'hekk, f'xi każijiet, l-iskoperturi individwali għas-sistemi bankarji fil-pajjiżi ospitanti jistgħu jitqiesu bħala sostanzjali (pereżempju, madwar 6 % tal-assi tas-settur bankarju fl-Awstrija).

Tabella 13

Proporzjon ta’ klejms mas-sistemi bankarji ta’ pajjiżi ospitanti minn pajjiżi domestiċi (sa tmiem l-2010)

Din il-konċentrazzjoni kbira tidher ukoll f'Tabella 14, li turi l-istruttura tal-klejms bankarji internazzjonali ta’ pajjiżi domestiċi magħżula. L-ewwel, jidher li l-finanzjament provdut lis-sistemi bankarji tal-pajjiżi ospitanti jirrappreżenta proporzjon kbir mill-klejms bankarji internazzjonali fil-pajjiżi domestiċi magħżula.

Tabella 14

Proporzjon tal-klejms bankarji ma’ pajjiżi ospitanti mit-total ta’ klejms bankarji internazzjonali

It-tieni, l-iskopertura lejn il-pajjiżi tal-EĊL żdiedet ferm bejn l-2005 u l-2010, u dan wassal biex is-sistemi bankarji tal-pajjiżi domestiċi saru aktar vulnerabbli għaċ-ċaqliq li laqat lis-sussidjarji barranin tagħhom.

Iż-żieda fl-iskopertura hija kkonfermata wkoll mid-dejta dwar il-klejms bankarji internazzjonali mal-grupp ta’ pajjiżi ospitanti, kif jidher f'Tabella 15.

Tabella 15

Klejms bankarji ma’ pajjiżi ospitanti fil-grupp ta’ pajjiżi domestiċi bl-akbar skoperturi fi tmiem l-2010 (f'biljuni ta’ dollari Amerikani)

It-trażmissjoni tar-riskju bejn is-sistemi bankarji tal-pajjiżi domestiċi u dawk ospitanti mhuwiex fenomenu li jiġbed lejn naħa waħda. Ir-riskji jistgħu jgħaddu wkoll mill-pajjiżi domestiċi għall-pajjiżi ospitanti. Il-limitazzjonijiet tal-kapital u/jew tal-likwidità fil-livell tal-kumpaniji prinċipali jistgħu jolqtu lill-pajjiżi ospitanti li jkollhom sussidjarji jew fergħat tal-istess grupp.

Barra dan, iċ-ċaqliq fl-istrateġija tal-gruppi prinċipali jista' jkollu impatt makroekonomiku permezz, pereżempju, tat-tneħħija tal-użu tal-azzjonijiet ta’ lieva, ir-restrizzjoni tal-kriterji ta’ kreditu jew fire sales.

Jekk ir-riskji tal-kreditu u l-finanzjament iseħħu f'pajjiżi b'livelli għoljin ta’ self f'munita barranija, ikun hemm il-possibbiltà serja li dawn jinxterdu lejn Stati Membri oħrajn. Anki jekk is-self f'munita barranija huwa prevalenti l-aktar fil-pajjiżi tal-EĊL, ir-riskju ta’ tixrid permezz ta’ dak magħruf bħala mezz ta’ selliefa komuni (common lender channel) (21) jista' joħloq pressjoni fuq l-istabbiltà finanzjarja taż-żona kollha tal-Unjoni.

Jekk wieħed janalizza r-riskju ta’ tixrid mill-mezz ta’ selliefa komuni, min-naħa l-waħda jara li l-grad ta’ vulnerabbiltà ta’ kull pajjiż għaċ-ċaqliq reġjonali huwa bejn wieħed u ieħor l-istess. Dan juri li s-setturi bankarji fir-reġjun tal-EĊL huma dominati minn gruppi bankarji barranin ta’ ftit pajjiżi biss tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra, xi pajjiżi (pereżempju r-Repubblika Ċeka u l-Polonja) jista' jkollhom impatt qawwi fuq ir-reġjuni tal-EĊL jekk jibdew jidhru sinjali ta’ riskji fis-setturi bankarji tagħhom. Fl-aħħar, kemm is-sensittività ta’ pajjiżi individwali għaċ-ċaqliq reġjonali kif ukoll l-importanza reġjonali ta’ pajjiż għaż-żona naqsu xi ftit (T4/2010 imqabbel ma’ T4/2009).

Mezz ieħor ta’ tixrid jistgħu jkunu s-swieq, b'mod partikolari minħabba li l-“imġiba ta’ merħla” min-naħa tal-investituri tista' tgħin fenomenu bħal dan. Dan it-tixrid jista' jiġi motivat jew aggravat minn vulnerabbiltajiet simili tal-pajjiżi dovuti għas-self f'munita barranija, anki jekk il-kapaċità ta’ dawk li jissellfu u tal-istituzzjonijiet finanzjarji tvarja minn pajjiż għall-ieħor. Il-kristallizzazzjoni tar-riskji marbuta mas-self f'munita barranija f'pajjiż tista' tolqot pajjiżi oħra fejn is-self f'munita barranija huwa prevalenti, billi s-sentiment tal-investituri jservi bħala mezz li jittrażmetti kemm il-volatilità tar-rati tal-kambju kif ukoll kriżi ta’ likwidità fis-swieq lokali.

II.4.1. Studji ta’ każijiet ta’ tixrid transkonfinali: l-Awstrija u l-Isvezja

KAXXA 1: L-esperjenza tal-Awstrija mis-self f'munita barranija tal-banek Awstrijaċi fil-pajjiżi tal-EĊL u l-Commonwealth tal-Istati Indipendenti (CSI)

Waqt li l-iskopertura tal-banek Awstrijaċi għall-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI kollox ma’ kollox tat prova ta’ reżiljenza fil-kriżi reċenti u kienet ta’ sostenn għall-ekonomiji rilevanti fil-proċess ta’ rkupru tagħhom, hija ġabet magħha riskji ta’ tixrid għas-settur finanzjarju Awstrijak kif ukoll għall-istat Awstrijak. Is-self f'munita barranija huwa wieħed mis-sorsi li jista' jwassal għal riskji ta’ tixrid f'dan ir-rigward. Minn nofs l-2010, is-self denominat f'munita barranija tas-sussidjarji fl-EĊL u fil-CSI tal-“aqwa sitt” banek tal-Awstrija (22) naqas bi ftit abbażi tal-aġġustament tal-munita u kien ta’ madwar EUR 80 biljun fi tmiem l-2010. Bħala medja, dan jikkorrispondi għal proporzjon ta’ self f'munita barranija ta’ 47.5 % tat-total ta’ self maħruġ mis-sussidjarji fil-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI. Bħal fil-perjodu preċedenti ta’ rappurtar, is-self f'munita barranija, bħala medja, kien ikkaratterizzat minn kwalità ta’ kreditu li kienet agħar minn dik tas-self fil-munita lokali. Il-medja tal-proporzjon NPL tas-self f'munita barranija, 15.9 %, għall-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI, kienet 2.5 p.p. ogħla minn dik tas-self kollu. Minkejja li kien hemm ammonti sinifikanti ta’ garanziji disponibbli, is-self kien kopert ukoll b'mod limitat minn dispożizzjonijiet kontra r-riskji.

Fattur ieħor rilevanti għar-riskju tas-self f'munita barranija hu l-fatt li dan jinvolvi l-ħtieġa ta’ finanzjament f'munita barranija. Waqt li l-finanzjament ta’ self denominat fl-euro huwa relattivament stabbli billi jkun iffinanzjat jew minn depożiti denominati fl-euro fis-settur bankarju partikolari jew minn trasferimenti ta’ likwidità bejn il-banek, il-finanzjament ta’ self mhux denominat fl-euro (l-aktar self denominat fil-frank Svizzeru) jiġi minn sorsi ta’ finanzjament li jkunu anqas stabbli, bħas-swieq monetarji u l-iswaps tal-munita. Fl-aqwa tal-kriżi, il-gruppi bankarji Awstrijaċi għalhekk kellhom joqogħdu fuq l-iswap bejn l-euro u l-frank Svizzeru provduta mill-Bank Nazzjonali Svizzeru. It-trasferimenti ta’ likwidità bejn il-banek (EUR 44 biljun fi tmiem l-2010) lis-sussidjarji ta’ banek Awstrijaċi fl-EĊL u fil-CSI huma importanti wkoll, u dawn ġew riflessi wkoll fi proporzjon ta’ self mad-depożiti (LTD) ta’ 108.1 % bħala medja għall-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI, għalkemm b'differenzi kbar bejn ir-reġjuni. B'hekk, il-finanzjament fi ħdan il-gruppi wkoll jista' jkun mezz ta’ tixrid fi żmien ta’ kriżi, jekk il-banek ċentrali ma jkunux jistgħu jipprovdu sostenn b'likwidità fit-tul kif għamlu fl-aħħar kriżi.

Għalhekk, is-self f'munita barranija fil-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI jġib miegħu mezzi ta’ tixrid minħabba r-riskju kbir fuq il-kreditu min-naħa l-waħda u l-ħtieġa ta’ finanzjament adegwat f'munita barranija min-naħa l-oħra. Madankollu, ir-riskji ta’ tixrid ma jgħaddux biss minn mezzi diretti iżda wkoll minn mezzi “ta' informazzjoni”. Fl-ewwel nofs tal-2009, pereżempju, l-inċertezza dwar ir-riskji tal-iskopertura tal-banek Awstrijaċi fl-EĊL u fil-CSI kkawżat żieda qawwija fl-ispreads tal-credit default swaps (CDS) 5Y tal-banek Awstrijaċi kif ukoll fl-ispreads tal-CDS 5Y tal-gvern Awstrijak mal-bonds tal-gvern Ġermaniż (b'aktar minn 450 punt bażi (pb) u aktar minn 250 pb rispettivament). Wara li l-investituri kellhom stampa aktar ċara u l-Inizjattiva ta’ Vjenna rnexxielha tevita l-irtirar bla koordinament tal-iskopertura ta’ banek tal-Unjoni mill-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI, l-ispreads tal-CDS Awstrijaċi malajr reġgħu naqsu.

Sabiex jillimitaw ir-riskji ta’ tixrid, l-awtoritajiet Awstrijaċi ħarġu prinċipji ta’ gwida dwar is-self f'munita barranija fir-rebbiegħa tal-2010, li japplikaw għas-sussidjarji ta’ banek Awstrijaċi li jinnegozjaw fil-pajjiżi tal-EĊL u tal-CSI. L-ewwel, il-banek intalbu ma jkomplux joħorġu self f'munita barranija li jkun partikolarment ta’ riskju. Iddaħħlu wkoll inizjattivi, f'livell internazzjonali, bil-ħsieb li jissaħħu s-swieq tal-muniti lokali u b'hekk jiġi evitat li s-self f'munita barranija jerġa' jaqbad fil-pajjiżi tal-EĊL.

Fattur ieħor li jtaffi r-riskju jiġi mill-fatt li s-sitwazzjoni tal-kapital tas-sussidjarji kompliet titjieb maż-żmien u qabżet ir-rekwiżiti minimi regolatorji fil-pajjiżi u r-reġjuni kollha, f'uħud minnhom b'mod konsiderevoli.

KAXXA 2: L-esperjenza Svediża mis-self f'munita barranija tal-banek Svediżi fil-pajjiżi Baltiċi

Meta faqqgħet il-kriżi finanzjarja fl-Istati Baltiċi fl-2008, iż-żewġ banek Svediżi bl-akbar skopertura fil-pajjiżi Baltiċi, SEB u Swedbank, malajr saru problema għall-istabbiltà sistemika fl-Isvezja. Ir-raġuni ewlenija kienet li l-biċċa l-kbira tas-self f'dawn il-pajjiżi kien denominat fl-euro u bosta parteċipanti fis-swieq kienu tal-fehma li l-Istati Baltiċi kien se jkollhom jiżvalutaw il-muniti tagħhom. L-iżvalutazzjoni, b'mod speċjali jekk ma tkunx ikkontrollata, dak iż-żmien kien ikollha effett negattiv għall-aħħar fuq il-banek Svediżi attivi fl-Istati Baltiċi. F'din is-sitwazzjoni, l-evalwazzjoni ta’ Sveriges Riksbank kienet li t-telf tal-banek mis-self kien se jkun kbir iżda seta' jiġi mmaniġġjat, għalkemm dan seta' jolqot l-aċċess tal-banek għall-finanzjament mis-swieq.

Meta l-kriżi daħlet f'fażi kritika fil-Latvja f'Diċembru 2008 u ammonti kbar ta’ kapital ħarġu mill-pajjiż, f'qasir żmien ġie ffirmat ftehim dwar swaps bejn Sveriges Riksbank u Danmarks Nationalbank minn naħa waħda u Latvijas Banka min-naħa l-oħra. Il-ftehim ammonta għal EUR 500 miljun, għalkemm fir-realtà ġiet irtirata parti biss minn dan l-ammont. L-iskop ewlieni tal-ftehim kien li jsostni r-riżerva tal-Latvja f'munita barranija sakemm saru disponibbli l-ewwel pagamenti min-naħa tal-FMI u tal-Unjoni.

Ir-Riksbank għen ukoll lill-Estonja. Fi Frar 2009, daħal f'arranġament prekawzjonarju mal-Eesti Pank biex isostni l-munita tal-Estonja għal żmien qasir. Dan l-arranġament, madankollu, qatt ma ntuża. L-iskop tiegħu kien li jagħti lil Eesti Pank il-possibbiltà li jipprovdi likwidità skont l-arranġament tal-bord tal-munita.

Il-partijiet involuti fis-self f'munita barranija fil-pajjiżi Baltiċi evidentement issottovalutaw ir-riskju tar-rata tal-kambju. Fiż-żmien tal-kriżi, it-tliet pajjiżi Baltiċi pparteċipaw fl-ERM II bħala tħejjija għad-dħul tal-euro u, unilateralment, it-tlieta li huma kellhom il-muniti tagħhom marbuta mal-euro jew permezz ta’ rabta stabbli stretta (il-Latvja) jew permezz ta’ bords tal-munita sħaħ (l-Estonja u l-Litwanja). Barra dan, il-pjanijiet għall-adozzjoni tal-euro min-naħa tal-awtoritajiet ta’ dawn il-pajjiżi u l-impenn qawwi tagħhom biex iżommu mar-rata ta’ parità ċentrali ħolqu l-perċezzjoni li dan it-tip ta’ self ma setax jintlaqat mir-riskji tal-kambju.

Waqt li r-rabta stabbli stretta u l-bords tal-munita eventwalment żammew sod, ir-riskju ta’ żvalutazzjoni fil-pajjiżi Baltiċi kellu impatt sostanzjali fuq l-Isvezja fil-kapaċità tagħha bħala l-pajjiż domestiku. Is-self f'munita barranija tal-banek Svediżi fl-Istati Baltiċi kien mirfud sew mill-finanzjament provdut mill-banek prinċipali. Meta l-banek prinċipali ħarġu debitu fis-swieq kapitali internazzjonali li kellu maturità aqsar minn dak tal-portafoll tas-self tal-kumpaniji sussidjarji u għaddewh immedjatament lis-sussidjarji, mhux biss kienu qegħdin iħabbtu wiċċhom ma’ riskju tal-kontroparti fir-rigward tas-sussidjarji Baltiċi tagħhom, iżda wkoll ma’ riskju marbut mar-rifinanzjament u mal-finanzjament.

Il-biża' tal-investituri privati rigward il-kobor tat-telf potenzjali mis-self tal-operazzjonijiet Baltiċi tal-banek Svediżi u l-impatt fuq is-sistema bankarja Svediża kienu r-raġunijiet ewlenin għall-pressjoni qawwija li kien hemm waqt il-kriżi fuq il-finanzjament kollu tal-gruppi bankarji Svediżi, u mhux biss fuq il-finanzjament marbut mal-Istati Baltiċi. Dan b'mod speċjali kien il-każ fir-rigward tal-finanzjament kollu tal-banek denominat f'munita barranija. Il-problema ta’ finanzjament tal-banek min-naħa l-oħra ġabet magħha żieda fl-obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur pubbliku Svediż. Anki jekk il-banek kellhom iħallsu biex joħorġu dejn permezz ta’ garanzija statali megħjuna mill-Uffiċċju tad-Dejn Nazzjonali Svediż, il-Gvern Svediż fl-aħħar mill-aħħar kellu jidħol garanti għall-parti l-kbira tad-dejn ta’ Swedbank, il-bank bl-akbar skopertura fil-pajjiżi Baltiċi. Barra dan, is-self bid-dollaru Amerikan mir-Riksbank u banek ċentrali oħra ħa post parti mill-finanzjament bl-ingrossa normali tal-gruppi bankarji Svediżi f'munita barranija. L-għan ta’ dan is-self straordinarju mir-Riksbank kien li jsostni s-self tal-banek f'muniti oħra barra l-krona Svediża. Fl-aqwa tiegħu fil-bidu tal-2009, id-dejn pendenti f'munita barranija skont il-programm ta’ garanzija statali u dak fid-dollaru Amerikan mir-Riksbank lill-kontropartijiet tiegħu (i.e. il-biċċa l-kbira tal-banek li joperaw fl-Isvezja) kien ta’ SEK 430 biljun, li jirrappreżenta madwar 15 % tal-PDG Svediż. Għalhekk, ir-riskju tal-kreditu maħluq mis-self f'munita barranija fl-Istati Baltiċi nbidel f'riskju għall-finanzjament u fl-aħħar mill-aħħar f'riskju għal kull min iħallas it-taxxa fl-Isvezja.

II.5. Volatilità aktar għolja tal-proporzjonijiet ta’ adegwatezza tal-kapital dovuta għat-tibdil fir-rata tal-kambju

Iċ-ċaqliq fir-rati tal-kambju jikkawża volatilità fil-valur tal-assi f'munita barranija u wkoll fil-valur ta’ assi ppeżati għar-riskju li jintużaw biex jiddeterminaw ir-rekwiżiti ta’ kapital. Il-kapital tal-banek jinżamm fil-munita lokali, anki jekk il-kapital li jiġi mill-istituzzjoni prinċipali jkun ingħata f'munita barranija. Hekk, il-varjazzjonijiet li jistgħu jseħħu fir-rati tal-kambju jbiddlu l-ħtiġijiet ta’ kapital tal-banek, bla ma jħallu l-impatt tagħhom fuq l-ammont ta’ kapital, u dan jolqot ħażin il-proporzjon tal-adegwatezza tal-kapital fil-każ ta’ deprezzament tal-munita lokali, u bil-maqlub.

Dan ir-riskju mhuwiex rilevanti għall-pajjiżi li jkollhom arranġamenti fissi għar-rati tal-kambju (sakemm dawn ikunu sostenibbli). Fil-pajjiżi li għandhom sistema varjabbli, il-banek irnexxielhom jilqgħu għal dan it-tip ta’ riskju. Dan seta' jseħħ kemm minħabba lqugħ qawwi għall-kapital kif ukoll minħabba l-fatt li d-deprezzamenti l-kbar aktarx kienu bejn żewġ muniti, li waħda minnhom kienet il-frank Svizzeru, li hu dominanti fil-każ tas-self b'ipoteka. Billi dan jammonta għal frazzjoni biss tar-rekwiżiti ta’ kapital minħabba li s-self hu ppeżat biex ikollu riskju baxx, il-banek setgħu jkopru l-ħtiġijiet addizzjonali tagħhom ta’ kapital permezz tal-ilqugħ eżistenti li kellhom għall-kapital.

II.6. Xkiel għall-mezzi ta’ trażmissjoni tal-politika monetarja

L-impatt negattiv tas-self f'munita barranija fuq il-mekkaniżmu ta’ trażmissjoni tal-politika monetarja jista' jieħu mill-inqas erba' suriet differenti, li se nitħaddtu dwarhom hawn taħt: l-impatt tal-flussi tas-self f'munita barranija u tal-istokk akkumulat ta’ self f'munita barranija fuq ir-rata tal-imgħax, kif ukoll l-impatt tal-flussi tas-self f'munita barranija u tal-istokk akkumulat ta’ self f'munita barranija fuq ir-rata tal-kambju.

Fejn tidħol ir-rata tal-imgħax, l-istudji juru li s-sostitwibbiltà bejn is-self lokali u dak f'munita barranija tista' tfixkel it-trażmissjoni tal-politika monetarja (23). Ir-restrizzjoni tal-politika monetarja permezz ta’ żieda fir-rati tal-imgħax lokali tgħolli l-prezz tas-self fil-munita lokali. Madankollu, minħabba d-disponibbiltà ta’ self f'munita barranija b'rati tal-imgħax aktar baxxi, it-tnaqqis fit-tkabbir tas-self fil-munita lokali jista' jittaffa b'żieda fis-self f'munita barranija li relattivament isir aktar attraenti għal dawk li jissellfu lokalment. B'hekk, ikun hemm xkiel min-naħa tar-rata tal-imgħax fit-trażmissjoni tal-politika monetarja.

L-istokk akkumulat ta’ self f'munita barranija jista' jolqot ir-rata tal-imgħax ukoll. Jekk is-self fl-ekonomija jkun f'munita barranija u jkollu rati tal-imgħax varjabbli, ir-restrizzjoni tal-politika monetarja tnaqqas id-dħul disponibbli ta’ dawk li jissellfu u d-domanda interna. Jekk il-biċċa l-kbira tas-self ikun f'munita barranija, dan l-effett jonqos bl-istess proporzjon.

Il-flussi tas-self f'munita barranija jolqtu wkoll in-naħa tar-rata tal-kambju fit-trażmissjoni tal-politika monetarja. Madankollu, din in-naħa tat-trażmissjoni tal-politika monetarja tista' ssir anqas effettiva billi t-tibdil fir-rati tal-kambju jiġi influwenzat l-aktar mix-xejra ġenerali tas-swieq finanzjarji. Il-banek ibiddlu l-finanzjament f'munita barranija f'self denominat li sikwit jitħallas fil-munita lokali (24). B'hekk, żieda f'daqqa fis-self f'munita barranija tagħmel pressjoni fuq ir-rata tal-kambju tal-munita lokali u dan jista' jwassal għal apprezzament. Iż-żieda fis-self f'munita barranija mbagħad tgħin in-naħa tar-rata tal-kambju tal-politika monetarja f'ċiklu ta’ restrizzjoni billi tkattar l-apprezzament tal-munita lokali minħabba l-flussi ta’ kapital b'reazzjoni għaż-żieda fir-rati tal-imgħax. Barra dan, ix-xejra għal apprezzament tista' toħloq effetti reċiproċi negattivi li jsostnu lilhom infushom, billi x-xerrejja prospettivi jistgħu jistennew li x-xejra għal apprezzament tkompli. Dan jista' jkun inċentiv ieħor biex wieħed jidħol għal self f'munita barranija.

Min-naħa l-oħra, meta l-politika monetarja lokali ma tibqax restrittiva, selliefa ġodda x'aktarx jagħżlu li jissellfu fil-munita lokali. Għalkemm il-pressjoni għal apprezzament tal-munita lokali tonqos, m'għandhiex tibda tinħass pressjoni għal deprezzament, minħabba li l-flussi tas-self f'munita lokali huma newtrali għas-suq tal-kambju barrani. Il-flussi ta’ self f'munita barranija għalhekk jintroduċu ħoss (possibilment asimmetriku) fil-mekkaniżmu ta’ trażmissjoni monetarja, u dan iżid mal-komplessità tiegħu.

L-istokk kbir ta’ self f'munita barranija huwa sors ieħor ta’ tfixkil għall-mekkaniżmu ta’ trażmissjoni monetarja, minħabba dawk magħrufa bħala “limitazzjonijiet tar-rata tal-kambju”, i.e. il-benefiċċju mid-deprezzament tal-munita permezz ta’ żieda fil-kompetittività jittaffa sa ċertu punt bl-effetti negattivi fil-karta tal-bilanċ. Fl-agħar każ, id-deprezzamenti – b'mod partikolari fil-pajjiżi tas-swieq emerġenti – jista' jkollhom effett ta’ kontrazzjoni minħabba livell qawwi ta’ self f'munita barranija (25). Għalhekk, bosta awtoritajiet f'pajjiżi li għandhom livell qawwi ta’ self f'munita barranija jħaddmu politika ta’ kontrazzjoni biex jistabilizzaw ir-rata tal-kambju waqt kriżi u jevitaw l-implikazzjonijiet negattivi għall-istabbiltà finanzjarja minħabba l-effetti tal-karta tal-bilanċ. Fl-istudji akkademiċi, din ir-reazzjoni għall-pressjonijiet ta’ deprezzament hi magħrufa bħala fear of floating (26). Ta' min josserva li politika bħal din tista' tkun eċċellenti ex post billi t-telf mill-produzzjoni dovut għar-restrizzjoni monetarja jista' jittaffa sew mill-fatt li jiġu evitati l-effetti sekondarji negattivi tal-karta tal-bilanċ. Madankollu, ex ante, iż-żieda fid-diskrepanzi fil-muniti titkattar jekk l-aġenti ekonomiċi jantiċipaw din it-tip ta’ reazzjoni fil-linja politika (27).

F'kampjun ta’ 22 pajjiż tal-Unjoni u tas-swieq emerġenti (28) li għandhom għad-dispożizzjoni dejta dwar is-self f'munita barranija, id-dejta ssostni l-kunsiderazzjonijiet imsemmija hawn fuq waqt il-kriżi. Jidher b'mod ġenerali li l-pajjiżi b'livell qawwi ta’ self f'munita barranija kienu xi ftit jew wisq limitati fir-reazzjoni monetarja tagħhom waqt il-kriżi, kif ukoll fir-rigward tar-rata tal-kambju. L-ewwel, il-pajjiżi b'livell qawwi ta’ self f'munita barranija x'aktarx kellhom deprezzamenti nominali żgħar fir-rati tal-kambju lokali tagħhom, u dan kien jirrifletti wkoll is-sistemi tar-rati tal-kambju (ara Tabella 19 Self f'munita barranija u provvista tal-flus (Bidla minima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)). Billi kien hemm pressjoni għal deprezzament fuq ir-rati tal-kambju ta’ ħafna pajjiżi f'dan il-perjodu, il-banek ċentrali tilfu mir-riżervi biex jipproteġu l-muniti tagħhom. Kollox ma’ kollox, il-pajjiżi b'livell qawwi ta’ self f'munita barranija x'aktarx li tilfu aktar riżervi mill-pajjiżi li ma kellhomx dawn id-diskrepanzi fil-muniti (ara Tabella 19 Self f'munita barranija u provvista tal-flus (Bidla minima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)). Ta' min jgħid, madankollu, li l-pajjiżi b'arranġamenti mal-bord tal-munita ma jħaddmux il-politika monetarja tagħhom huma stess (i.e. ir-rati tal-imgħax, ir-riżervi u l-provvista tal-flus mhumiex aspett varjabbli tal-politika tagħhom). Ta' min jgħid ukoll madankollu li l-korrelazzjoni bejn id-deprezzamenti tal-munita u t-telf fir-riżervi u d-diskrepanzi fil-karta tal-bilanċ tista' tkun aktar għolja li kieku l-iskoperturi transkonfinali kellhom jiġu inklużi fl-analiżi (29).

Tabella 16

Self f'munita barranija u aġġustament tar-rata tal-kambju (Bidla massima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)

Tabella 17

Self f'munita barranija u telf fir-riżervi (Bidla minima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)

Minbarra l-interventi fis-swieq tar-rati tal-kambju, xi pajjiżi – b'mod partikolari dawk b'livell qawwi ta’ self f'munita barranija – kellhom jgħollu r-rati tal-imgħax waqt il-kriżi biex jipproteġu r-rati tal-kambju tagħhom (ara Tabella 19 Self f'munita barranija u provvista tal-flus (Bidla minima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)). Kemm iż-żidiet fir-rati tal-imgħax kif ukoll il-bejgħ ta’ riżervi barranin għandhom impatt b'effett ta’ kontrazzjoni fuq it-tkabbir tal-provvista tal-flus, li x'aktarx naqset jekk mhux ukoll saret negattiva fil-pajjiżi b'livell qawwi ta’ self f'munita barranija (ara Tabella 19 Self f'munita barranija u provvista tal-flus (Bidla minima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)).

Tabella 18

Self f'munita barranija u rati tal-imgħax (Bidla massima f'pb bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)

Tabella 19

Self f'munita barranija u provvista tal-flus (Bidla minima f'% bejn Lulju 2008 u Ġunju 2009)

II.7. Il-possibbiltà u l-kundizzjonijiet għas-seħħ tar-riskji

Ir-riskji marbuta mas-self f'munita barranija jistgħu jseħħu, pereżempju, fil-każ fejn kollox jieqaf f'daqqa, u dan jimplika l-ħruġ ta’ kapital u d-deprezzament tal-muniti fis-swieq emerġenti, kif ukoll f'xi Stati Membri fejn is-self f'munita barranija għandu sehem importanti. Dan iwassal biex iseħħu riskji tal-kreditu marbuta mas-self f'munita barranija u possibilment ukoll riskji marbuta mal-finanzjament min-naħa tal-banek. Dan il-waqfien f'daqqa jista' jseħħ minħabba kollass fil-prezzijiet tal-assi jew minħabba kriżi sistemika bankarja f'waħda mill-ekonomiji emerġenti ewlenin, minħabba ċaqliq fil-prospetti ta’ tkabbir, minħabba żieda mhux mistennija fir-rati tal-politika monetarja ta’ waħda mill-ekonomiji avvanzati ewlenin jew minħabba żieda fil-biża' mir-riskji min-naħa tal-investituri.

Fir-rigward ta’ x'jista' jkun iż-żmien għall-kristallizzazzjoni tas-sitwazzjoni, ir-riskji marbuta mas-self f'munita barranija aktar jistgħu jseħħu fil-perspettiva ta’ żmien medju, għalkemm apprezzament ieħor tal-muniti li sar dan l-aħħar, b'mod partikolari tal-frank Svizzeru, aggrava l-livelli tar-riskju tal-kreditu f'xi pajjiżi fejn is-self fil-frank Svizzeru huwa aktar prevalenti.

Jekk wieħed iħares 'il quddiem, ir-riskji marbuta mas-self f'munita barranija jistgħu jinfirxu permezz ta’ żieda ġdida fil-kreditu fil-pajjiżi tal-EĊL hekk kif l-irkupru ekonomiku u l-aspettattivi pożittivi dwar l-iżviluppi ekonomiċi għall-ġejjieni jkomplu jissaħħu. Studju ta’ Bijsterboch u Dahlhaus (30) jidentifika elementi li jikkontribwixxu għal dawk magħrufa bħala rkupri mingħajr kreditu, i.e. titjib ekonomiku li ma jkunx akkumpanjat minn żieda fil-kreditu dovuta għal raġunijiet ta’ domanda jew provvista. Kalkoli dwar il-probabbiltajiet ta’ rkupri mingħajr kreditu għal grupp ta’ pajjiżi tal-EĊL jindikaw tkabbir ieħor fil-kreditu marbut mal-livell ta’ titjib ekonomiku fir-reġjun, fejn l-Istati Baltiċi biss jista' jkollhom rkupru ekonomiku li ma jkunx sostnut minn żieda fil-kreditu. Għalhekk, iż-żieda mrażżna attwali fil-kreditu f'ħafna pajjiżi tal-EĊL ma tistax titqies bħala sitwazzjoni permanenti, kif lanqas ma jista' jitqies bħala ineżistenti r-riskju ta’ self eċċessiv f'munita barranija fil-ġejjieni qrib.

Ta' min jgħid li din il-lista ta’ fatturi li jistgħu jwasslu għal riskju marbut mas-self f'munita barranija m'għandhiex titqies bħala lista sħiħa billi l-evalwazzjoni tista' tinbidel fix-xhur li ġejjin, pereżempju minħabba tibdil fir-ritmu tal-irkupru dinji. Għalkemm pajjiżi differenti għandhom probabbiltajiet differenti ta’ riskji ġodda marbuta mal-kreditu f'munita barranija, hemm bosta fatturi li jistgħu jwasslu biex dawn ir-riskji jseħħu tassew. Minkejja l-kriżi reċenti, il-mudelli tan-negozju segwiti mill-banek u l-karatteristiċi fundamentali tal-ekonomiji emerġenti bażikament baqgħu l-istess u għad jistgħu jikkontribwixxu biex jiżdied il-kreditu f'munita barranija fil-ġejjieni.

Fl-aħħar, hemm differenzi rigward kemm iseħħu r-riskji, u dan jiddependi mis-sistemi tar-rati tal-kambju mħaddma mill-pajjiżi. Għal sistemi ta’ rati tal-kambju varjabbli, iċ-ċaqliq fis-swieq tar-rati tal-kambju jolqot mill-ewwel l-affidabbiltà kreditizja ta’ dawk li jissellfu. Waqt li għal sistemi ta’ rati tal-kambju varjabbli dan jippreżenta riskju kontinwu, għal sistemi ta’ rati tal-kambju marbuta ma’ bord tal-munita jew stabilizzati, meta jsir self fil-munita ankrata jew stabilizzata, ir-riskju jseħħ fil-każ ta’ żvalutazzjoni unika li, jekk tiġri, tħalli impatt qawwi. Dawk li huma tal-fehma li jeżistu riskji wkoll għal sistemi ta’ rati tal-kambju fissi jisħqu fuq il-fatt li evalwazzjoni prudenti għandha tqis ukoll il-possibbiltà li dawn is-sistemi jistgħu jċedu jew jiżvalutaw bil-goff, u jfakkru f'sitwazzjonijiet fl-imgħoddi meta ġara dan, b'konsegwenzi serji għall-istabbiltà finanzjarja. Madankollu, il-probabbiltà ta’ riskji fil-pajjiżi b'sistemi ta’ rati tal-kambju stabbli jew marbuta ma’ bord tal-munita tiddependi wkoll mill-istabbiltà tal-arranġamenti tagħhom tar-rati tal-kambju, mill-konsistenza tal-politika fiskali u mill-azzjoni restrittiva tal-politika superviżorja li jħaddmu.

III. AZZJONIJIET POLITIĊI FIL-LIVELL NAZZJONALI

III.1. Miżuri politiċi adottati minn pajjiżi differenti

L-awtoritajiet ta’ xi Stati Membri ħadu miżuri politiċi biex jindirizzaw ir-riskji marbuta maż-żieda eċċessiva ta’ self f'munita barranija sa minn kmieni fl-2000, għalkemm il-biċċa l-kbira tal-azzjoni ttieħdet mill-2007/2008 'l hawn. Mill-2010, bosta pajjiżi daħħlu aktar miżuri u/jew ħarrxuhom. Fost il-miżuri kien hemm twissijiet, regoli mandatorji u rakkomandazzjonijiet, li kienu ta’ natura prudenzjali, amministrattiva u ta’ politika monetarja. Il-miżuri ġeneralment iddaħħlu bħala pakkett, iktar milli individwalment.

Minn analiżi tal-miżuri li ttieħdu joħorġu żewġ xejriet. L-ewwel, il-pajjiżi b'sistemi ta’ rati tal-kambju fissi jew ma aġixxew xejn dwar il-livelli ta’ self f'munita barranija jew aġixxew, b'mod ġenerali, fuq is-self eċċessiv globali. Għal dawn il-pajjiżi, is-self f'munita barranija kien l-aktar fid-denominazzjoni tal-munita stabilizzata. Għas-swieq, id-dħul ta’ miżuri kontra s-self f'munita barranija fih innifsu seta' jidher bħala tħassib dwar il-kapaċità li jinżammu r-rabtiet stabbli, speċi ta’ profezija li sseħħ kif imħabbar. Il-pajjiżi b'sistemi ta’ rati tal-kambju varjabbli daħħlu bosta miżuri biex ma jħallux livelli eċċessivi ta’ self f'munita barranija.

It-tieni, il-miżuri indirizzaw kemm id-domanda kif ukoll il-provvista ta’ self f'munita barranija. Il-miżuri min-naħa tad-domanda kienu jikkonsistu l-aktar fil-limitazzjoni tal-proporzjonijiet LTV jew DTI kif ukoll fi kriterji ta’ eliġibbiltà għal dawk li jissellfu. Dawn l-istrumenti kellhom l-għan l-aktar li jiżguraw l-affidabbiltà kreditizja ta’ dawk li jissellfu, u f'xi każijiet kienu indirizzati biss lejn dawk li kienu unhedged. Il-miżuri min-naħa tal-provvista ffukaw l-aktar fuq l-assigurazzjoni tal-kapaċità tal-istituzzjoni ta’ kreditu li tkopri t-telf, darba dan isir, i.e. billi jkollha kapital addizzjonali għal dan l-iskop. Waqt li, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-banek ma kellhomx diskrepanzi kbar fil-muniti dovuti għas-self f'munita barranija, minħabba li l-fondi li kienu jirċievu kienu f'munita barranija wkoll, jew minħabba li kienu jipproteġu l-pożizzjoni tagħhom permezz ta’ swaps, kien hemm żewġ pajjiżi li implimentaw ukoll limitazzjonijiet u/jew rekwiżiti ta’ kapital dwar pożizzjonijiet miftuħa fir-rigward tal-munita barranija. Fl-2010, l-Ungerija żammet is-self f'munita barranija (31). Skeda 1 tagħti ħarsa ġenerali lejn il-miżuri.

Skeda 1

Miżuri implimentati biex jitrażżan is-self eċċessiv f'munita barranija

Miżuri li ttieħdu Pajjiżi (sena) (32) Twissijiet dwar riskji marbuta mas-self f'munita barranija il-Latvja (2007); l-Ungerija (2004-2008); l-Awstrija (2001) Rekwiżiti ta’ trasparenza u tagħrif il-Latvja (2007 u 2011); l-Awstrija (2006); il-Polonja (2006) Miżuri min-naħa tad-domanda Kriterji ta’ eliġibbiltà għal dawk li jissellfu: hedging jew affidabbiltà kreditizja (33) l-Awstrija (2008 u 2010); il-Polonja (2006) Proporzjonijiet LTV jew DTI aktar stretti għal self f'munita barranija (milli għal self fil-munita lokali) (33) l-Ungerija (2010); il-Polonja (2010 u 2012); ir-Rumanija (2008) Miżuri min-naħa tal-provvista Piżijiet għar-riskju jew rekwiżiti ta’ kapital aktar għoljin il-Latvja (2009); l-Ungerija (2008) (34); il-Polonja (2008 u 2012); ir-Rumanija (2010) (35) Standards minimi għall-kambju barrani u self bullet marbut b'mezzi ta’ pagament li jindirizzaw is-sistemi ta’ ġestjoni tar-riskji tal-banek l-Awstrija (2003) Koeffiċjenti aktar għolja ta’ provvediment għal dawk li jissellfu unhedged ir-Rumanija (2008) Limitazzjoni tas-self f'munita barranija għal dawk li jissellfu unhedged għal 300 % tal-fondi proprji tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu ir-Rumanija (2005-2007) Limitazzjonijiet fir-rigward tal-pożizzjonijiet miftuħa tal-munita barranija jew rekwiżiti ta’ kapital għal pożizzjonijiet miftuħa tal-munita barranija il-Latvja (1995); il-Litwanja (2007); ir-Rumanija (2001) Rekwiżiti minimi ta’ riżerva differenzjati ir-Rumanija (2004) Il-miżuri kollha għal-limitazzjoni ta’ żieda f'daqqa fil-kreditu estiżi wkoll għal istituzzjonijiet finanzjarji mhux bankarji ir-Rumanija (2006) Oħrajn Projbizzjoni ta’ self b'ipoteka f'munita barranija lil dawk li jissellfu unhedged (36) l-Ungerija (2010) Kontribuzzjoni biex jiġi evitat l-arbitraġġ regolatorju, minn superviżuri domestiċi l-Italja (2007 u 2010); l-Awstrija (2010) Sors: Banek ċentrali nazzjonali u awtoritajiet superviżorji nazzjonali.

KAXXA 3: L-Inizjattiva ta’ Vjenna u każijiet ta’ koordinament bejn l-awtoritajiet domestiċi u ospitanti

L-Inizjattiva (ta' Vjenna) ta’ Koordinament bejn il-Banek Ewropej (EBCI) hija forum pubbliku u privat imwaqqaf f'Jannar 2009 bi tweġiba għall-kriżi finanzjarja biex jgħin l-ekonomiji Ewropej emerġenti jirreżistu għat-taqlib. Il-grupp jiġbor fih istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali (il-FMI, il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, il-Bank Ewropew għall-Investiment, il-Bank Dinji), istituzzjonijiet tal-Unjoni (il-Kummissjoni Ewropea, il-BĊE bħala osservatur), il-banek ċentrali u l-awtoritajiet regolatorji ta’ pajjiżi domestiċi u ospitanti kif ukoll l-akbar gruppi bankarji tal-Punent li huma attivi fil-pajjiżi Ewropej emerġenti.

L-akbar kisbiet tal-EBCI f'dawn l-aħħar sentejn kienu li għenet biex tiżgura li l-banek prinċipali barranin jibqgħu impenjati lejn il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tas-sussidjarji tagħhom fl-Ewropa tal-Lvant u li l-pakketti ta’ għajnuna min-naħa tal-gvernijiet tal-Punent jiġu estiżi għas-sussidjarji tal-banek fl-Ewropa tal-Lvant.

Wieħed mill-għanijiet għal żmien medju tal-EBCI hu li tiġi indirizzata l-kwistjoni tas-self f'munita barranija fl-Ewropa tal-Lvant permezz tal-iżvilupp tat-tfaddil u s-swieq fil-munita lokali. Għal dan il-għan, f'Marzu 2010, l-EBCI stabbiliet il-Grupp ta’ Ħidma għas-Settur Pubbliku-Privat dwar l-Iżvilupp tal-Munita Lokali u tas-Swieq Kapitali. Il-grupp ta’ ħidma dan l-aħħar għamel sensiela ta’ rakkomandazzjonijiet u kkonkluda li kull linja politika għandha tqis l-ispeċifiċitajiet tal-pajjiżi u teżiġi koordinament mill-qrib bejn l-awtoritajiet domestiċi u ospitanti biex jiġi evitat l-arbitraġġ regolatorju u biex il-miżuri ma jinqabżux permezz tas-self transkonfinali.

L-EBCI diġà tat prova li kienet kapaċi twettaq il-kompitu li tipprovdi pjattaforma lesta għal koordinament bħal dan meta fl-2010 l-awtoritajiet Awstrijaċi implimentaw żewġ inizjattivi biex irażżnu s-self f'munita barranija fl-Awstrija kif ukoll fil-pajjiżi tal-Ewropa tal-Lvant u tal-CSI.

L-ewwel inizjattiva kellha l-għan li tnaqqas il-proporzjon qawwi ta’ self f'munita barranija (l-aktar fil-frank Svizzeru) fl-Awstrija. F'Marzu 2010, l-Awtorità Awstrijaka tas-Swieq Finanzjarji (FMA) adottat standards minimi biex jingħata u jiġi amministrat self f'munita barranija u self b'mezzi ta’ pagament lil individwi privati Awstrijaċi unhedged (konsumaturi).

Il-Banca d'Italia approvat l-inizjattiva biex jiġi limitat is-self f'munita barranija fl-Awstrija. Meta awtorizzat il-mudell intern ibbażat fuq il-klassifikazzjoni (IRB) ta’ grupp bankarju Taljan li jopera fl-Awstrija (xi snin qabel l-istandards minimi ġodda adottati mill-FMA) hija talbet b'mod espliċitu lill-intermedjarju jevita l-arbitraġġ regolatorju permezz tal-allokazzjoni tal-iskoperturi fil-portafoll lokali għall-karta tal-bilanċ prinċipali jew permezz ta’ self transkonfinali dirett. Din id-dispożizzjoni spiċċat kienet utli wkoll biex ma jinqabżux l-istandards ġodda tal-FMA dwar is-self f'munita barranija fl-Awstrija.

It-tieni inizjattiva kellha l-għan li tnaqqas l-iskoperturi tal-kreditu tas-sussidjarji tal-banek Awstrijaċi fil-pajjiżi tal-Ewropa tal-Lvant u tal-CSI permezz tal-ħruġ ta’ prinċipji ta’ gwida mill-Oesterreichische Nationalbank u mill-FMA. Biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet l-aktar urġenti, il-prinċipji ta’ gwida jeżiġu li l-banek Awstrijaċi li joperaw f'dawk il-pajjiżi ma jkomplux jagħtu self ġdid f'munita barranija li ma tkunx l-euro lil individwi unhedged u lis-settur tal-intrapriżi żgħar u medji (self denominat fl-euro għall-iskopijiet ta’ konsum jista' jingħata biss lil dawk li jissellfu bl-akbar affidabbiltà kreditizja). F'fażi oħra li għadha ma ġietx implimentata, il-prinċipji ta’ gwida jaħsbu wkoll biex irażżnu s-self b'ipoteka lil individwi u lil intrapriżi żgħar u medji unhedged fil-muniti barranin kollha skont il-pajjiż partikolari u permezz tal-koordinament mas-superviżuri ospitanti.

Għal dak li għandu x'jaqsam mat-trażżin tas-self f'munita barranija fil-pajjiżi tal-Ewropa tal-Lvant u tal-CSI, l-awtoritajiet Awstrijaċi stiednu lis-superviżuri tal-Belġju, il-Greċja, Franza u l-Italja (is-superviżuri domestiċi tal-banek li huma l-aktar involuti f'dawk il-pajjiżi) biex isibu pożizzjoni komuni.

Il-Banca d'Italia, li approvat din l-inizjattiva, tenniet li kien jinħtieġ ftehim mal-awtoritajiet ospitanti biex il-pjan jirnexxi, waqt li titqies l-evalwazzjoni tagħhom tas-sinifikat u l-perikli tas-self f'munita barranija fil-pajjiżi tagħhom.

Madankollu, meta ħareġ mudell IRB ta’ grupp bankarju Taljan li jopera fil-pajjiżi tal-Ewropa tal-Lvant u tal-CSI fl-2011, il-Banca d'Italia talbet lill-intermedjarju biex il-projbizzjoni dwar l-allokazzjoni tal-iskoperturi lokali lill-kumpanija prinċipali tiġi estiża wkoll għall-kumpaniji sussidjarji f'dawk il-pajjiżi.

III.2. Evalwazzjoni tal-effikaċja tal-miżuri politiċi

L-effikaċja tal-miżuri tiddependi l-aktar minn żewġ elementi: (i) x'jattiva l-iżviluppi tas-self f'munita barranija; u (ii) x'inhi l-possibbiltà li l-miżuri jinqabżu.

It-twissijiet, li normalment ikunu l-ewwel passi kontra r-riskju, jidhru li ma kinux effikaċi biex irażżnu l-livelli eċċessivi ta’ self f'munita barranija. Dan seta' jseħħ għax ir-riskju ġie kkalkulat ħażin (i.e. l-aġenti ma evalwawx ir-riskju fl-istess livell tal-awtoritajiet), iżda x'aktarx seħħ minħabba inċentivi perversi. Fir-realtà, hemm tħassib dwar periklu morali billi l-istituzzjonijiet jistennew appoġġ min-naħa tal-pubbliku meta l-attivitajiet li jidħlu għalihom ikunu daqstant riskjużi u mifruxa, hekk li n-nuqqas ta’ sostenn ikompli jagħmel ħsara lill-istabbiltà finanzjarja u l-ekonomija reali. Barra dan, l-individwu jista' jkollu raġun jidħol għal attivitajiet bħal dawn, minkejja li jkunu ta’ riskju. L-azzjonijiet razzjonali individwali flimkien jistgħu madankollu jgħinu biex jikber ir-riskju aggregat, u dan jiġġustifika reazzjoni politika.

Teoretikament, ir-rakkomandazzjonijiet ibatu mill-istess problema fejn jidħlu l-inċentivi. Madankollu, l-awtoritajiet nazzjonali jqisu li r-rakkomandazzjonijiet b'xi mod kienu effikaċi biex irażżnu s-self eċċessiv f'munita barranija, jew għall-inqas biex itejbu l-kwalità ta’ dawk li jissellfu, billi ma jkunx hemm arbitraġġ transkonfinali.

Il-miżuri min-naħa tad-domanda, bħall-proporzjonijiet LTV u DTI, jidhru li huma aktar effiċjenti biex jillimitaw is-self eċċessiv f'munita barranija u r-riskji marbuta miegħu (39). Dawn jistgħu jiġu applikati wkoll bħala miżuri ta’ ħarsien għall-konsumatur (u għalhekk jistgħu jiġu imposti wkoll fuq il-fergħat) u b'hekk jillimitaw l-arbitraġġ regolatorju. Madankollu, is-self transkonfinali dirett dejjem joħroġ 'il barra mill-ambitu tal-miżuri nazzjonali. Jekk inqisu li d-differenzjali tar-rati tal-imgħax (fattur min-naħa tad-domanda) huma dawk li jħajru l-aktar is-self f'munita barranija, il-miżuri li jolqtu d-domanda jidhru li aktar jiksbu r-riżultati mixtieqa.

Hu aktar diffiċli tikkalkula l-effikaċja ta’ miżuri min-naħa tal-provvista minħabba d-diffikultà biex tevalwa kif, pereżempju, l-ispejjeż aktar għolja kontra r-riskju jwasslu għal tnaqqis fil-provvista ta’ self f'munita barranija.

Kollox ma’ kollox, u minħabba li dawn il-miżuri jistgħu jinqabżu, l-effikaċja tagħhom s'issa kienet x'aktarx modesta u battiet maż-żmien hekk kif is-self f'munita barranija kompla għaddej bix-xejra tiegħu.

IV. RAKKOMANDAZZJONIJIET TAL-BERS

GĦANIJIET POLITIĊI

L-għanijiet politiċi li għandhom jiggwidaw id-diskussjoni fuq ir-rakkomandazzjonijiet tal-BERS dwar is-self f'munita barranija jduru madwar ir-riskji għall-istabbiltà finanzjarja li ġew identifikati qabel. Ir-riskji, li jistgħu jsiru sistemiċi u għalhekk jixirqilhom l-attenzjoni, huma r-riskji tal-kreditu, minsuġa mar-riskji tas-suq, iż-żieda eċċessiva tal-kreditu, u r-riskji marbuta mal-finanzjament u l-likwidità. Għalhekk, l-għan tar-rakkomandazzjonijiet għandu jkun:

(i) li jiġu limitati l-iskoperturi għar-riskji tal-kreditu u tas-suq, u b'hekk tikber ir-reżiljenza tas-sistema finanzjarja;

(ii) li tiġi kkontrollata ż-żieda eċċessiva tal-kreditu (f'munita barranija) u jiġu evitati l-prezzijiet artifiċjali tal-assi; u

(iii) li jiġu limitati r-riskji għall-finanzjament u l-likwidità, u b'hekk jiċkien dan il-mezz ta’ tixrid.

Madankollu, l-iżviluppi s'issa wrew li waħda mir-raġunijiet għaliex is-self f'munita barranija laħaq livelli ta’ tħassib kienet l-ipprezzar ħażin tar-riskji. B'hekk, għan ieħor għandu jkun li jinħolqu inċentivi biex isir ipprezzar aħjar tar-riskji marbuta mas-self f'munita barranija.

Fl-aħħar, il-miżuri nazzjonali li ttieħdu s'issa ġew evitati, f'livelli differenti, permezz tal-arbitraġġ regolatorju. Għalhekk, ir-rakkomandazzjonijiet fil-livell tal-Unjoni għandhom ikunu msejsa fuq il-koordinament fl-Unjoni kollha.

PRINĊIPJI GĦALL-IMPLIMENTAZZJONI TAR-RAKKOMANDAZZJONIJIET

Il-miżuri politiċi mniżżla hawn taħt huma sensiela ta’ rakkomandazzjonijiet li għandhom jiġu implimentati skont il-każ. Għalkemm huma konkreti, ir-rakkomandazzjonijiet jistabbilixxu prinċipji, billi hu magħruf li m'hemmx soluzzjoni waħda għal livelli eċċessivi ta’ self f'munita barranija. Bħala eżempju, ir-rakkomandazzjonijiet ma jirreferux għal livelli speċifiċi ta’ self eċċessiv f'munita barranija, billi dawn jistgħu ma jkunux l-istess għall-pajjiżi kollha.

Ir-rakkomandazzjonijiet għandhom jiġu applikati fl-Istati Membri kollha. Madankollu, il-livell ta’ prevalenza u tas-sinifikat sistemiku tas-self f'munita barranija jvarja fost il-pajjiżi tal-Unjoni. Għalhekk, meta jevalwa l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet B sa F, il-BERS se jqis il-prinċipju ta’ proporzjonalità b'referenza għar-rilevanza sistemika differenti tas-self f'munita barranija fost l-Istati Membri u se jqis ukoll l-għan u l-kontenut ta’ kull rakkomandazzjoni. Għal dan l-iskop, il-BERS se juża b'mod partikolari t-tagħrif mogħti mid-destinatarji, li jistgħu jirreferu għall-indikaturi mniżżla f'Taqsima IV.2.3.2. Il-prinċipju ta’ proporzjonalità għandu japplika bla ħsara għall-monitoraġġ regolari u adegwat tas-self f'munita barranija.

Barra dan, ir-rakkomandazzjonijiet għandhom ikunu bla ħsara għall-mandati tal-politika monetarja tal-banek ċentrali nazzjonali.

Fejn hu rilevanti, il-miżuri diskussi hawnhekk huma maħsuba biex ikopru biss lil dawk li jissellfu unhedged, i.e. dawk li jissellfu mingħajr hedge naturali jew finanzjarja. Il-hedges naturali jinkludu b'mod partikolari l-każijiet fejn min jissellef jirċievi dħul f'munita barranija (pereżempju, trasferimenti ta’ flus/introjtu mill-esportazzjoni). Il-hedges finanzjarji normalment jippreżumu kuntratt ma’ istituzzjoni finanzjarja. Xi rakkomandazzjonijiet, madankollu, jindirizzaw riskji li jeżistu indipendentement minn jekk min jissellef ikunx hedged jew le, bħar-rakkomandazzjoni dwar il-likwidità u l-finanzjament.

Għall-iskop tar-rakkomandazzjonijiet, is-self f'munita barranija hu definit bħala kwalunkwe self f'muniti li ma jkunux il-valuta legali ta’ min jissellef.

Il-bqija ta’ din it-taqsima fiha r-rakkomandazzjonijiet tal-BERS. Għal kull rakkomandazzjoni, l-aspetti li ġejjin huma koperti:

1. ir-raġunament ekonomiku għaliha;

2. evalwazzjoni, li tinkludi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi;

3. is-segwitu speċifiku għaliha; u

4. fejn hu rilevanti, il-kuntest legali.

Dan ir-rapport hu tal-fehma li hemm tħassib dwar ir-riskju sistemiku marbut ma’ livelli eċċessivi ta’ self f'munita barranija. Madankollu, m'hemmx miżuri makroprudenzjali naturali politiċi li jistgħu jintużaw biex jindirizzaw riskji bħal dawn. Fuq dan l-isfond, ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin għandhom l-għan li jittrattaw dawn ir-riskji makroprudenzjali bl-istrumenti disponibbli bħalissa, li jindirizzaw jew xi jwassal għas-self eċċessiv f'munita barranija jew xi komponent tal-problema.

SEGWITU KOMUNI GĦAR-RAKKOMANDAZZJONIJIET KOLLHA

Għar-rakkomandazzjonijiet kollha, id-destinatarji għandhom:

— jidentifikaw u jiddeskrivu l-miżuri kollha li jkunu ttieħdu (fosthom l-iskadenzi applikati u s-sustanza essenzjali) bi tweġiba għal kull rakkomandazzjoni,

— għal kull rakkomandazzjoni, jispeċifikaw kif il-miżuri li ttieħdu jkunu ħadmu biex laħqu l-iskop tagħhom, waqt li jitqiesu l-kriterji ta’ konformità,

— fejn ikun il-każ, jagħtu ġustifikazzjoni bir-reqqa għaliex ma jkunux ittieħdu l-miżuri rrakkomandati jew għaliex kien hemm devjazzjoni mir-rakkomandazzjoni.

Kif mitlub mill-Artikolu 17(1) tar-Regolament (UE) Nru 1092/2010 (40), dawn it-tweġibiet għandhom jintbagħtu lill-BERS u lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. Fil-każ ta’ tweġiba min-naħa tal-awtoritajiet superviżorji nazzjonali, il-BERS għandu jgħarrafha wkoll lill-Awtorità Bankarja Ewropea (ABE) (waqt li jsegwi r-regoli ta’ konfidenzjalità).

RISKJI MARBUTA MAL-KREDITU U MAS-SUQ

IV.1. Rakkomandazzjoni A – Għarfien ta’ dawk li jissellfu dwar ir-riskji

Huwa rrakkomandat li l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali u l-Istati Membri:

1. jeżiġu li l-istituzzjonijiet finanzjarji jipprovdu lil dawk li jissellfu b'informazzjoni adegwata dwar ir-riskji involuti fis-self f'munita barranija. Dik l-informazzjoni għandha tkun suffiċjenti biex tippermetti lil dawk li jissellfu jieħdu deċiżjonijiet infurmati sew u prudenti u għandha tal-anqas tħaddan l-impatt fuq il-ħlasijiet bin-nifs ta’ deprezzament qawwi fil-valuta legali tal-Istat Membru fejn ikun iddomiċiljat min jissellef u ta’ żieda fir-rata tal-imgħax barrani;

2. iħeġġu lill-istituzzjonijiet finanzjarji biex joffru lill-klijenti self fil-munita domestika għall-istess finijiet bħal self f'munita barranija kif ukoll strumenti finanzjarji bħala hedge kontra r-riskju tal-kambju barrani.

IV.1.1. Ir-raġunament ekonomiku

Din ir-rakkomandazzjoni għandha għadd ta’ raġunijiet sottostanti. L-ewwel, mill-perspettiva tal-politika prudenzjali, jekk tiġi indirizzata l-informazzjoni asimmetrika bejn dawk li jissellfu u dawk li jsellfu, dan jista' jnaqqas it-tħassib dwar l-istabbiltà finanzjarja. Fir-realtà, tagħrif xieraq dwar il-karatteristiċi tal-prodotti jnaqqas l-għażla negattiva u r-riskju għall-kreditu billi s-selliefa “ħżiena” jew mhumiex mgħarrfa aktarx jagħżlu li jissellfu f'munita barranija. It-tieni, mill-aspett tal-politika monetarja, tagħrif xieraq jgħin biex jonqos id-diżgwid fis-swieq, li hu impediment komuni fis-self bankarju u fil-mezzi wesgħin tat-trażmissjoni tal-kreditu. Fl-aħħar, mill-aspett tal-ħarsien tal-konsumatur, l-għoti ta’ tagħrif komprensiv u trasparenti, flimken ma’ standards uniformi, hu essenzjali biex jittieħdu deċiżjonijiet tajbin.

IV.1.2. Evalwazzjoni, inklużi l-vantaġġi u l-iżvantaġġi

Il- vantaġġi ta’ din ir-rakkomandazzjoni huma:

a. Titjib fl-għarfien dwar ir-riskji. Tagħrif adegwat dwar ir-riskji tas-self f'munita barranija (pereżempju, ir-riskju tal-munita, ir-restrizzjoni tal-politika monetarja fil-pajjiż barrani, eċċ.) jgħin lil dawk li jissellfu unhedged jifhmu li s-self f'munita barranija mhuwiex ħieles mir-riskji (41).

b. Jekk ikunu mgħarrfa aħjar bir-riskji li jidħlu għalihom meta jieħdu self f'munita barranija, dawk li jissellfu jistgħu jassimilaw ir-riskji inkorporati f'dan is-self u (i) ma jonfqux daqshekk fiż-żmien meta l-munita lokali tkun apprezzata; jew (ii) jagħżlu minflok li jieħdu self fil-munita lokali. Fl-aħħar, dan jista' jistabilizza d-dħul ta’ dawk li jissellfu maż-żmien u jnaqqas il-possibbiltà li ma jħallsux u, għalhekk, it-telf.

c. Aktar mitigazzjoni tar-riskji. L-għarfien dwar ir-riskji għandu jistimula lil dawk li jissellfu biex jevitaw azzjonijiet eċċessivi ta’ lieva jew biex jixtru assigurazzjoni għall-ħarsien tal-pagamenti (pereżempju biex ikopru r-riskju tal-qgħad, eċċ.) fosthom kontra l-volatilità tal-kambju barrani. Madankollu, ix-xiri tal-assigurazzjoni jġib miegħu spejjeż.

d. Jonqos il-bejgħ ta’ prodotti finanzjarji mhux adattati għall-ħtiġijiet tal-klijenti u tiżdied is-sostitwibbiltà tas-self. Tagħrif xieraq u komprensiv iħajjar lill-klijent, billi r-rappreżentant tal-bank ikollu jfisser ir-riskji marbuta mas-self f'munita barranija, u b'hekk ikun aktar diffiċli li jintużaw tattiċi kummerċjali aggressivi. Jekk l-istituzzjonijiet ikollhom joffru self fil-munita lokali għall-istess skop, dan iżid is-sostitwibbiltà tas-self (munita barranija v. munita lokali) kif ukoll il-kompetizzjoni, u minn dan igawdu dawk li jissellfu.

Madankollu hemm ukoll żvantaġġi :

e. Sostituzzjoni imperfetta tas-self. Minħabba li teżisti biss sostituzzjoni imperfetta għas-self f'munita barranija permezz tas-self fil-munita lokali (pereżempju, minħabba nuqqas ta’ finanzjament) jew li r-rati tal-imgħax fuq is-self f'munita barranija huma aktar baxxi u bħalissa anqas varjabbli milli fuq is-self fil-munita lokali fiċ-ċiklu tan-negozju, jista' jkun hemm xi spejjeż tal-output (42).

f. Spejjeż ta’ konformità għall-istituzzjonijiet finanz