Ftehim li jemenda għat-tieni darba l-ftehim ta' sħubija bejn il-Membri tal-grupp ta' stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku, minn naħa waħda, u l-Komunità Ewropea u l-istati Membri tagħha min-naħa l-oħra, iffirmat f'Cotonou fit- 23 ta’ Ġunju 2000 , kif emendat għall-ewwel darba fil-Lussemburgu fil- 25 ta’ Ġunju 2005



Official Journal L 287 , 04/11/2010 P. 3 - 49



Ftehim li jemenda għat-tieni darba l-ftehim ta' sħubija bejn il-Membri tal-grupp ta' stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku, minn naħa waħda, u l-Komunità Ewropea u l-istati Membri tagħha min-naħa l-oħra, iffirmat f'Cotonou fit- 23 ta’ Ġunju 2000, kif emendat għall-ewwel darba fil-Lussemburgu fil- 25 ta’ Ġunju 2005 IL-MAESTÀ TIEGĦU R-RE TAL-BELĠJANI, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BULGARIJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA ĊEKA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAD-DANIMARKA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-ESTONJA, IL-PRESIDENT TAL-IRLANDA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA ELLENIKA, IL-MAESTÀ TIEGĦU R-RE TA’ SPANJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA FRANĊIŻA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TALJANA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ ĊIPRU, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA, L-ALTEZZA RJALI TIEGĦU L-GRAN DUKA TAL-LUSSEMBURGU, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-UNGERIJA, IL-PRESIDENT TA’ MALTA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-PAJJIŻI L-BAXXI, IL-PRESIDENT FEDERALI TAR-REPUBBLIKA TAL-AWSTRIJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA, IL-PRESIDENT TAR-RUMANIJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA SLOVAKKA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA, IL-GVERN TAR-RENJU TAL-ISVEZJA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA’ FUQ, Partijiet Kontraenti għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, minn hawn 'il quddiem imsejħa "l-Istati Membri", u L-UNJONI EWROPEA, minn hawn 'il quddiem imsejħa "l-Unjoni" jew "l-UE", minn naħa waħda, u IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-ANGOLA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ ANTIGWA U BARBUDA, IL-KAP TAL-ISTAT TAL-COMMONWEALTH TAL-BAĦAMAS, IL-KAP TAL-ISTAT TAL-BARBADOS, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-BELIŻE, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BENIN, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BOTSWANA, IL-PRESIDENT TAL- BURKINA FASO, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BURUNDI, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KAMERUN, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KAP VERDE, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA ĊENTRALI AFRIKANA, IL-PRESIDENT TAL-UNJONI TAL-KOMOROS, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TAL-KONGO, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KONGO, IL-GVERN TAL-GŻEJJER COOK, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-CÔTE D'IVOIRE, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ ĠIBUTI, IL-GVERN TAL-COMMONWEALTH TA’ DOMINIKA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DOMINIKANA, IL-PRESIDENT TAL-ISTAT TAL-ERITREA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA FEDERALI TAL-ETJOPJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-GŻEJJER FIĠI, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA GABONIŻA, IL-PRESIDENT U L-KAP TAL-ISTAT TAR-REPUBBLIKA TAL-GAMBJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-GANA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ GRENADA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ GINEA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ GINEA BISSAW, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA KOOPERATTIVA TAL-GUJANA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ ĦAITI, IL-KAP TAL-ISTAT TAL-ĠAMAJKA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KENJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ KIRIBATI, IL-MAESTÀ TIEGĦU IR-RE TAR-RENJU TAL-LESOTO, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-LIBERJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MADAGASKAR, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MALAWI, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ MALI, IL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TAL-GŻEJJER MARSHALL, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA IŻLAMIKA TAL-MAWRITANJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MAWRIZJU, IL-GVERN TAL-ISTATI FEDERATI TAL-MIKRONEŻJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MOŻAMBIK, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAN-NAMIBJA, IL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TA’ NAURU, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAN-NIĠER, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA FEDERALI TAN-NIĠERJA, IL-GVERN TA’ NJU, IL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TAL-PALAW, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-ISTAT INDEPENDENTI TAL-PAPWA GINEA ĠDIDA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAR-RWANDA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ SAINT KITTS U NEVIS, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ SANTA LUĊIJA, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ SAINT VINCENT U L-GRENADINI, IL-KAP TAL-ISTAT TAL-ISTAT INDEPENDENTI TA’ SAMOA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TA’ SÃO TOMÉ U PRÍNCIPE, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SENEGAL, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SEYCHELLES, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ SJERRA LEONE, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-GŻEJJER SOLOMON, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-AFRIKA T’ISFEL, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SURINAM, IL-MAESTÀ TIEGĦU IR-RE TAR-RENJU TAS-SWAŻILAND, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA UNITA TAT-TANŻANIJA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAĊ-ĊAD, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TAT-TIMOR-LESTE, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TOGOLIŻA, IL-MAESTÀ TIEGĦU IR-RE TAT-TONGA, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ TRINIDAD U TOBAGO, IL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ TUVALU, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-UGANDA, IL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TA’ VANWATU, IL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAŻ-ŻAMBJA, IL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TAŻ-ŻIMBABWE, liema Stati minn hawn il-quddiem huma msejħa "l-Istati ACP", min-naħa l-oħra, WARA LI KKUNSIDRAW it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, minn naħa waħda, u l-Ftehim ta’ Georgetown li jistabbilixxi l-Grupp ta' Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (ACP), min-naħa l-oħra; WARA LI KKUNSIDRAW il-Ftehim ta' Sħubija bejn il-membri tal-Grupp ta' Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku, minn naħa waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, iffirmat f'Cotonou fit- 23 ta' Ġunju 2000, kif emendat għall-ewwel darba fil-Lussemburgu fil- 25 ta' Ġunju 2005, (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ "il-Ftehim ta' Cotonou"); BILLI l-Artikolu 95(1) tal-Ftehim ta' Cotonou jistabbilixxi li t-tul tal-Ftehim għandu jkun ta' 20 sena, li jibda mill- 1 ta' Marzu 2000; BILLI l-Ftehim li jemenda għall-ewwel darba l-Ftehim ta' Cotonou ġie ffirmat fil-Lussemburgu fil- 25 ta' Ġunju 2005 u daħal fis-seħħ fl- 1 ta' Lulju 2008; IDDEĊIDEW li jiffirmaw dan il-Ftehim li jemenda l-Ftehim ta' Cotonou għat-tieni darba u għal dan il-fini nnominaw bħala l-Plenipotenzjarji tagħhom lil: GĦALL-MAESTÀ TIEGĦU R-RE TAL-BELĠJANI, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BULGARIJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA ĊEKA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAD-DANIMARKA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-ESTONJA, GĦALL-PRESIDENT TAL-IRLANDA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA ELLENIKA, GĦALL-MAESTÀ TIEGĦU R-RE TA’ SPANJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA FRANĊIŻA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TALJANA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ ĊIPRU, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA, GĦALL-ALTEZZA RJALI TIEGĦU L-GRAN DUKA TAL-LUSSEMBURGU, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-UNGERIJA, GĦALL-PRESIDENT TA’ MALTA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-PAJJIŻI L-BAXXI, GĦALL-PRESIDENT FEDERALI TAR-REPUBBLIKA TAL-AWSTRIJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA, GĦALL-PRESIDENT TAR-RUMANIJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA SLOVAKKA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA, GĦALL-GVERN TAR-RENJU TAL-ISVEZJA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA’ FUQ, GĦALL-UNJONI EWROPEA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-ANGOLA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ ANTIGWA U BARBUDA, GĦALL-KAP TAL-ISTAT TAL-COMMONWEALTH TAL-BAĦAMAS, GĦALL-KAP TAL-ISTAT TAL-BARBADOS, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-BELIŻ, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BENIN, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BOTSWANA, GĦALL-PRESIDENT TAL-BURKINA FASO, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-BURUNDI, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KAMERUN, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KAP VERDE, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA ĊENTRALI AFRIKANA, GĦALL-PRESIDENT TAL-UNJONI TAL-KOMOROS, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TAL-KONGO, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KONGO, GĦALL-GVERN TAL-GŻEJJER COOK, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-CÔTE D'IVOIRE, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ ĠIBUTI, GĦALL-GVERN TAL-COMMONWEALTH TA’ DOMINIKA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DOMINIKANA, GĦALL-PRESIDENT TAL-ISTAT TAL-ERITREA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA FEDERALI TAL-ETJOPJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-GŻEJJER FIĠI, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA GABONIŻA, GĦALL-PRESIDENT U L-KAP TAL-ISTAT TAR-REPUBBLIKA TAL-GAMBJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-GANA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ GRENADA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ GINEA, GĦALLPRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ GINEA-BISSAU, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA KOOPERATTIVA TAL-GUJANA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ ĦAITI, GĦALL-KAP TAL-ISTAT TAL-ĠAMAJKA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-KENJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ KIRIBATI, GĦALL-MAESTÀ TIEGĦU IR-RE TAR-RENJU TAL-LESOTO, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-LIBERJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MADAGASKAR, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MALAWI, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ MALI, GĦALL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TAL-GŻEJJER MARSHALL, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA IŻLAMIKA TAL-MAWRITANJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MAWRIZJU, GĦALL-GVERN TAL-ISTATI FEDERATI TAL-MIKRONESJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-MOŻAMBIK, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAN-NAMIBJA, GĦALL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TA’ NAWRU, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAN-NIĠER, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA FEDERALI TAN-NIĠERJA, GĦALL-GVERN TA’ NJU, GĦALL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TAL-PALAW, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-ISTAT INDEPENDENTI TAL-PAPWA GINEA ĠDIDA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAR-RWANDA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ SAINT KITTS U NEVIS, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ SANTA LUĊIJA, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ SAINT VINCENT U L-GRENEDINI, GĦALL-KAP TAL-ISTAT TAL-ISTAT INDEPENDENTI TA’ SAMOA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TA’ SÃO TOMÉ U PRÍNCIPE, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SENEGAL, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SEYCHELLES, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ SJERRA LEONE, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TAL-GŻEJJER SOLOMON, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-AFRIKA T’ISFEL, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAS-SURINAM, GĦALL-MAESTÀ TIEGĦU IR-RE TAR-RENJU TAS-SWAŻILAND, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA UNITA TAT-TANŻANIJA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAĊ-ĊAD, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA DEMOKRATIKA TAT-TIMOR-LESTE, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TOGOLIŻA, GĦALL-MAESTÀ TIEGĦU IR-RE TAT-TONGA, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA’ TRINIDAD U TOBAGO, GĦALL-MAESTÀ TAGĦHA R-REĠINA TA’ TUVALU, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAL-UGANDA, GĦALL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TA’ VANWATU, GĦALL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TAŻ-ŻAMBJA, GĦALL-GVERN TAR-REPUBBLIKA TAŻ-ŻIMBABWE, LI, wara li skambjaw il-Pjeni Poteri tagħhom, li nstabu li kienu korretti u fil-forma dovuta, FTIEHMU KIF ĠEJ: Artikolu uniku F'konformità mal-proċedura stabbilita fl-Artikolu 95 tiegħu, il-Ftehim ta' Cotonou huwa emendat kif ġej: A. PREAMBOLU 1. Il-ħdax-il premessa li tibda "IFAKKRU d-dikjrazzjonijiet ta' Libreville u Santo Domingo …", hija sostitwita b'dan li ġej: "IFAKKRU d-dikjarazzjonijiet tas-Summits suċċessivi tal-Kapijiet ta' Stat u ta' Gvern tal-Istati ACP;". 2. Fit-tnax-il premessa, li tibda "JIKKONSIDRAW li l-Miri ta' Żvilupp …", hija sostitwita b'dan li ġej: "JIKKUNSIDRAW li l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju li joħorġu mid-Dikjarazzjoni tal-Millenju adottata mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fl-2000, b’mod partikolari l-eradikazzjoni tal-faqar estrem u tal-ġuħ, kif ukoll il-miri ta’ żvilupp u l-prinċipji li dwarhom kien hemm qbil fil-Konferenzi tan-Nazzjonijiet Uniti, jipprovdu viżjoni ċara u għandhom isejsu l- koperazzjoni ACP-UE fi ħdan dan il-Ftehim;jirrikonoxxu li l-UE u l-Istati ACP jeħtieġ li jagħmlu sforz koordinat biex jiġi aċċellerat il-progress lejn il-kisba tal-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju;". 3. Wara t-tnax-il premessa, li tibda "JIKKUNSIDRAW li l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju …", tiddaħħal il-premessa li ġejja: "FILWAQT LI JISSOTTOSKRIVU għall-aġenda tal-effettività tal-għajnuna mibdija f'Ruma, u segwita f'Pariġi u żviluppata ulterjorment fl-Aġenda għall-Azzjoni ta' Accra;". 4. It-tlettax-il premessa, li tibda "TIĠI MOGĦTIJA attenzjoni lil wegħdiet …", hija sostitwita b'dan li ġej: "TIĠI MOGĦTIJA attenzjoni partikolari għall-wegħdiet magħmula u l-għanijiet maqbula fil-Konferenzi prinċipali tan-Nazzjonijiet Uniti u oħrajn internazzjonli u tiġi rikonoxxuta l-ħtieġa li tittieħed aktar azzjoni biex jiġu milħuqa l-għanijiet u implementati l-programmi ta' azzjoni magħmula f'dawk il-fora;". 5. Wara t-tlettax-il premessa, li tibda "TIĠI MOGĦTIJA attenzjoni partikolari għall-wegħdiet …", tiddaħħal il-premessa li ġejja: "KONXJI mill-isfida ambjentali globali serja offruta mit-tibdil fil-klima, u profondament imħassba dwar il-fatt li l-iktar popolazzjonijiet vulnerabbli jgħixu fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, b'mod partikolari fil-Pajjiżi l-Inqas Żviluppati u l-Gżejjer Żgħar tal-Istati ACP, fejn fenomeni relatati mal-klima bħalma huma ż-żieda fil-livell tal-baħar, l-erożjoni tal-kosta, l-għargħar, is-siċċità u d-deżertifikazzjoni qed jheddu l-għajxien u l-iżvilupp sostenibbli tagħhom;". B. IT-TEST TAL-ARTIKOLI TAL-FTEHIM TA' COTONOU 1. L-Artikolu 1 huwa emendat kif ġej: (a) it-tielet paragrafu huwa sostitwit b'dan li ġej: "Dawn l-għanijiet u l-impenji internazzjonali tal-Partijiet, inklużi l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju, għandhom ikunu l-bażi ta' kull strateġija ta' żvilupp u għandhom jitwettqu b'approċċ integrat u jieħdu f'kunsiderazzjoni fl-istess waqt l-aspetti politiċi, ekonomiċi, soċjali, kulturali u ambjentali tal-iżvilupp. Is-sħubija għandha tagħti kwadru ta' appoġġ koerenti għall-istrategiji ta’ żvilupp addottati min kull stat tal-ACP."; (b) ir-raba' paragrafu huwa sostitwit b'dan li ġej: "L-iżvilupp ekonomiku sostenibbli, l-iżviluppar tas-settur privat, iż-żieda fl-impiegi u t-titjib fl-aċċess għar-riżorsi produttivi għandhom kollha jkunu parti minn dan il-kwadru. Is-sostenn għandu jingħata lir-rispett tad-drittijiet tal-individwu u li jintlaqgħu l-bżonnijiet bażiċi, il-promozzjoni tal-iżvilupp soċjali u l-kondizzjonijiet għat-tqassim ġust tal-frott tat-tkabbir. Il-proċessi ta’ integrazzjoni reġjonali u sub-reġjonali li jkabbru l-integrazzjoni tal-istati tal-ACP fl-ekonomija dinjija skont il-kummerċ u l-investiment privat għandhom jiġu inkorraġġiti u sostnuti. Il-ħolqien tal-kapaċità tal-imsieħba fl-iżvilupp u t-titjib tal-kwadru istituzzjonarju meħtieġ għal ftehim soċjali, għat-tħaddim ta’ soċjetà demokratika u suq ekonomiku, u biex tiffunzjona soċjetà demokratika u ekonomija tas-suq, u l-ħolqien ta’ soċjetà ċivili attiva u organizzata għandha tkun parti integrali minn dan l-approċċ. Għandhom jiġu kkunsidrati sistematikament is-sitwazzjoni tan-nisa u materji ta’ ġeneru f’kull qasam – politiku, ekonomiku u soċjali. Il-prinċipji ta' ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-ambjent, inklużi t-tibdil fil-klima, għandhom jiġu applikati u integrati f'kull livell tas-sħubija.". 2. L-Artikolu 2 huwa sostitwit b’dan li ġej: "Artikolu 2 Prinċipji fundamentali Il-koperazzjoni ACP-KE, imsejsa fuq sistema legalment vinkolanti u fuq l-eżistenza ta' istituzzjonijiet konġunti, għandha timxi skont l-aġenda maqbula internazzjonalment dwar l-effettività tal-għajnuna dwar l-appartenenza, l-allinjament, il-ġestjoni tal-għajnuna li hija orjentata lejn ir-riżultati u r-responsabbiltà reċiproka, eżerċitata abbażi tal-prinċipji fundamentali li ġejjin: - l-ugwaljanza tal-imsieħba u l-appartenenza tal-istrateġiji tal-iżvilupp: għall-finijiet li jiġu mwettqa l-għanijiet ta' din is-sħubija, l-Istati ACP għandhom jistabbilixxu strateġiji ta' żvilupp għall-ekonomiji u s-soċjetajiet tagħhom fis-sovranità kollha u b'konsiderazzjoni debita mogħtija lill-elementi essenzjali u fundamentali deskritti fl-Artikolu 9; is-sħubija għandha tinkoraġġixxi l-appartenenza ta' strategiji ta' żvilupp mill-pajjiżi u l-popolazzjonijiet ikkonċernati; l-imsieħba tal-iżvilupp tal-UE għandhom jallinejaw l-programmi tagħhom ma' dawn l-istrateġiji; - il-parteċipazzjoni: minbarra l-gvern ċentrali bħala sieħeb ewlieni, is-sħubija għandha tkun miftuħa għall-parlamenti tal-ACP, u għall-awtoritajiet lokali tal-Istati ACP u għal kull tip ta' imsieħba oħra biex tiġi inkoraġġita l-għaqda kull qasam tas-soċjetà, inklużi s-settur privat u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, fil-qafas tal-ħajja politika, ekonomika u soċjali; - ir-rwol ewlieni tad-djalogu u l-milja tal-obbligi reċiproċi u tar-responsabbiltà: l-obbligi assunti mill-Partijiet fil-qafas tad-djalogu tagħhom għandu jkun ċentrali għar-relazzjonijiet tas-sħubija u l-koperazzjoni; Il-Partijiet għandhom jaħdmu mill-qrib ma' xulxin fid-determinazzjoni u l-implimentazzjoni tal-proċessi neċessarji tal-allinjament u l-armonizzazzjoni tad-donaturi, bl-għan li jiżguraw rwol ewlieni għall-Istati ACP f'dawn il-proċessi; - id-differenzjazzjoni u r-reġjonalizzazzjoni: l-arrangamenti ta' koperazzjoni u prioritajiet għandhom ivarjaw skont il-livell ta' żvilupp tal-imsieħeb, il-bżonnijiet tiegħu, il-prestazzjoni u l-istrateġija ta' żvilupp fit-tul tiegħu. It-trattament speċjali għandu jingħata lill-pajjiżi li huma inqas żviluppati. Il-vulnerabbiltà ta' pajjiżi li huma mdawra bl-art u tal-gżejjer għandha tittieħed f'kunsiderazzjoni. Enfażi partikolari għandha ssir fuq l-integrazzjoni reġjonali, inkluż fil-livell kontinentali.". 3. L-Artikolu 4 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 4 Approċċ ġenerali L-Istati ACP għandhom jistabbilixxu l-principji, l-istrategiji u l-mudelli ta' żvilupp tal-ekonomiji u s-soċjetajiet tagħhom fis-sovranità kollha. Huma għandhom jistabbilixxu, mal-Komunità, il-programmi ta’ koperazzjoni previsti f'dan il-Ftehim. Madankollu, il-Partijiet jirrikonoxxu r-rwol komplementari u l-potenzjal ta' kontribut minn partijiet mhux Statali, tal-parlamenti nazzjonali tal-ACP u ta' awtoritajiet deċentralizzati lokali kif ukoll għall-proċess tal-iżvilupp, partikolarment fil-livelli nazzjonali u reġjonali. Għal dan il-għan, taħt il-kondizzjonijiet stabbiliti f'dan il-Ftehim, il-partijiet mhux Statali, il-parlamenti nazzjonali tal-ACP u l-awtoritajiet deċentralizzati lokali għandhom, fejn ikun opportun: - jiġu informati u involuti f'konsultazzjoni dwar linji politiċi u strateġiji ta' koperazzjoni, dwar il-prijoritajiet għall-koperazzjoni l-aktar f'oqsma li jikkonċernawhom jew jaffettwawhom direttament, u dwar id-djalogu politiku; - jiġu pprovduti bis-sostenn għall-bini tal-kapaċità f'oqsma kritiċi sabiex jissaħħu l-kapaċitajiet ta' dawn l-imsieħba, partikolarment fir-rigward ta' organizzazzjoni u rappreżentanza, u l-istabbiliment ta' mekkaniżmi ta' konsultazzjoni fosthom mezzi ta' kommunikazzjoni u djalogu, u biex jiġu promossi alleanzi strateġiċi. L-atturi mhux statali u l-awtoritajiet lokali deċentralizzati għandhom, fejn hu xieraq: - ikunu provduti b'riżorsi finanzjarji, taħt il-kondizzjonijiet stabbiliti f'dan il-Ftehim biex jiġu sostnuti proċessi ta' żvilupp lokali; - jiġu involuti fl-implimentazzjoni ta' proġetti ta' koperazzjoni u programmi f'oqsma li jikkonċernawhom jew fejn dawn l-atturi għandhom vantaġġ komparattiv.". 4. L-Artikolu 6 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 1 huwa ssostitwit b’dan li ġej: "1. L-atturi tal-koperazzjoni ser jinkludu: (a) l-Istati (lokali, reġjonali u nazzjonali), inklużi l-parlamenti nazzjonali tal-ACP; (b) l-organizzazzjonijiet reġjonali tal-ACP u l-Unjoni Afrikana. Għall-fini ta' dan il-Ftehim il-kunċett ta' organizzazzjonijiet jew livelli reġjonali għandhom jinkludu wkoll organizzazzjonijiet jew livelli subreġjonali; (c) mhux Statali: - settur privat; - imsieħba ekonomici u soċjali, inklużi organizzazzjonijiet tat-trade unions; - is-soċjetà ċivili f'kull forma tagħha skont il-karatteristiċi nazzjonali."; (b) il-paragrafu 2 il-kliem "msieħba li ma jiffurmax parti mill-gvern""huma sostitwiti bi""atturi mhux statali". 5. L-Artikolu 8 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 8 Djalogu politiku 1. Il-Partjiet għandhom regolarment jaħdmu fi djalogu komprensiv, bilanċjat u ta’ natura politika profonda li jwassal għal rabtiet miż-żewg naħat. 2. L-għan ta’ dan id-djalogu għandu jkun l-iskambju tal-informazzjoni, it-tkattir tal-komprensjoni reċiproka u l-aġevolazzjoni tat-twaqqif ta’ prijoritajiet miftiehma u ta' aġendi kondiviżi, partikolarment billi jiġu rikonoxxuti r-rabtiet eżistenti bejn l-aspetti differenti tar-relazzjonijiet bejn il-Partijiet u d-diversi oqsma ta’ koperazzjoni kif stabbiliti f’dan il-Ftehim. Id-djalogu għandu jiffaċilita l-konsultazzjonijiet u jsaħħaħ il-koperazzjoni bejn il-Partijiet fi ħdan il-fora internazzjonali kif ukoll jippromwovi u jsostni sistema ta' multilaterliżmu effettiv. L-għanijiet ta’ dan id-djalogu għandhom ukoll jinkludu l-prevenzjoni tal-kreazzjoni ta' sitwazzjonijiet fejn xi Parti tista' ssib il-bżonn li tirrikorri għall-proċeduri ta’ konsultazzjoni previsti fl-Artikoli 96 u 97. 3. Id-djalogu għandu jkopri l-miri u l-għanijiet stabbiliti f'dan il-Ftehim kif ukoll mistoqsijiet ta' interess komuni, ġenerali, jew reġjonali, inklużi kwistjonijiet li jikkonċernaw l-integrazzjoni reġjonali u kontinentali. B'dan il-djalogu, il-Partijiet għandhom jikkontribwixxu għal paċi, siġurtà u stabbilita u promozzjoni ta' ambjent politiku stabbli u demokratiku. Għandu jinkludi fih strateġiji ta' koperazzjoni, inkluża l-aġenda dwar l-effettività tal-għajnuna, kif ukoll politika globali u settorjali inkluż l-ambjent, it-tibdil tal-klima, is-sess, il-migrazzjoni u kwistjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-wirt kulturali. Għandu wkoll jindirizza l-politiki globali u settorjali taż-żewġ Partijiet li jistgħu jaffetwaw il-kisba tal-għanijiet tal-koperazzjoni dwar l-iżvilupp. 4. Id-djalogu għandu jiffoka, fost l-oħrajn, fuq kwistjonijiet politiċi speċifiċi ta' tħassib reċiproku jew ta' sinifikat ġenerali biex jintlaħqu l-għanijiet ta' dan il-Ftehim, bħall-kummerċ tal-armi, infiq militari żejjed, id-drogi u l-kriminalità organizzata, jew xogħol minorili, jew diskriminazzjoni ta' kwalunkwe tip, bħal dik ibbażata fuq ir-razza, il-kulur, is-sess, il-lingwa, ir-reliġjon, il-politika jew opinjoni oħra, l-oriġini nazzjonali jew soċjali, il-proprjetà, it-twelid jew status ieħor. Id-djalogu għandu jinkludi wkoll evalwazzjoni regolari tal-iżviluppi li jikkonċernaw ir-rispett lejn id-drittijiet tal-bniedem, il-prinċipji demokratiċi, l-istat tad-dritt u l-governanza tajba. 5. Il-politki wiesgħa mwaqfa biex ikabbru l-paċi u biex ma jħallux, jamminstraw u jsolvu konflitti vjolenti, għandhom parti importanti f’dan id-djalogu, kif ukoll il-bżonn li jiġi mħares l-għan tal-paċi u stabbilità demokratika fid-definizzjoni ta’ koperazzjoni f’oqsma ta’ priorità. Id-djalogu f'dan il-kuntest għandu jinvolvi kompletament lill-organizzazzjonijiet relevanti reġjonali tal-ACP u l-Unjoni Afrikana, fejn hu xieraq. 6. Id-djalogu għandu jiġi mmexxi 'l quddiem b’mod flessibbli. Id-djalogu għandu jkun formali jew informali skond il-bżonn, u jiġi mmexxi 'l quddiem kemm minn ġewwa kif ukoll minn barra l-ambitu tal-qafas istituzzjonali, inkluż il-Grupp tal-ACP, l-Assemblea Parlamentari Konġunta, fil-formazzjoni adatt u fil-livell adattat inkluż fil-livell nazzjonali, reġjonali, kontinentali jew tal-ACP kollu. 7. L-organizzazzjonijiet reġjonali u r-rappreżentanti tal-roganizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom jiġu assoċjati f'dan id-djalogu, kif ukoll il-parlamenti nazzjonali tal-ACP, fejn xieraq. 8. Fejn ikun xieraq, u sabiex jiġu prevenuti sitwazzjonijiet li fihom xi Parti tista' ssib il-bżonn li tirrikorri għall-proċedura ta’ konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 96, id-djalogu li jkopri l-elementi essenzjali għandu jkun sistematiku u formalizzat skont il-modalitajiet stabbiliti fl-Anness VII.". 6. L-Artikolu 9 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 3, it-tieni subparagrafu huwa ssostitwit b'dan li ġej: "Il-governanza tajba, li fuqha tissejjes is-Sħubija ACP-UE, għandha tkun is-sies ukoll tal-politiki domestiċi u internazzjonali tal-Partijiet, u għandha tikkostitwixxi element fundamentali ta' dan il-Ftehim. Il-partijiet jaqblu li każijiet serji ta' korruzzjoni, inklużi atti ta' tixħim li jwasslu għall-korruzzjoni, kif imsemmi fl-Artikolu 97 jikkostitwixxu ksur ta' dak l-element."; (b) fil-paragrafu 4, jiżdied is-subparagrafu li ġej: "Il-prinċipji li fuqhom huma msejsa l-elementi essenzjali u fundamentali kif definiti f'dan l-Artikolu għandhom japplikaw bl-istess mod għall-Istati ACP minn naħa waħda, u għall-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri l-oħra, min-naħa l-oħra.". 7. L-Artikolu 10 huwa emendat kif ġej: (a) fil-paragrafu 1, it-tieni inċiż għandu jiġi sostitwit b'dan li ġej: - "— involviment akbar tal-parlamenti nazzjonali tal-ACP, tal-awtoritajiet lokali deċentralizzati, fejn hu xieraq, u ta' soċjetà ċivili attiva u organizzata u s-settur privat."; (b) fil-paragrafu 2, il-kliem "ekonomija tas-suq" għandhom jiġu sostitwiti bi "ekonomija tas-suq soċjali". 8. L-Artikolu 11 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 11 Il-politiki li joħolqu l-paċi, il-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-kunflitti, rispons għal sitwazzjonijiet ta' fraġilità 1. Il-Partijiet jirrikonoxxu li mingħajr l-iżvilupp u t-tnaqqis tal-faqar mhux se jkun hemm paċi u sigurtà sostenibbli, u li mingħajr il-paċi u s-sigurtà ma jistax ikun hemm żvilupp sostenibbli. Il-Partijiet għandhom isegwu politika attiva, komprensiva u integrata ta' ħolqien tal-paċi u tal-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-kunflitti, u sigurtà umana, u għandhom jindirizzaw sitwazzjonijiet ta' fraġilità fil-qafas tas-Sħubija. Din il-politika għandha tkun ibbażata fuq il-prinċipju ta' appartenenza u għandha partikolarment tiffoka fuq il-ħolqien tal-kapaċitajiet nazzjonali, reġjonali u kontinentali, u fuq il-prevenzjoni fi stadju bikri ta' kunflitti vjolenti billi tindirizza l-għeruq tal-kawża, inkluż il-faqar, b'manjiera mirata, u b'taħlita adekwat tal-istrumenti kollha disponibbli. Il-Partijiet jirrikonoxxu li għandu jiġi indirizzat it-theddid, ġdid jew li qed jespandi għas-sigurtà, bħall-kriminalità organizzata, il-piraterija, it-traffikar ta', notevolment, persuni, drogi u armi. L-impatti ta' sfidi globali bħalma huma l-iskossi tas-swieq finanzjarji internazzjonali, it-tibdil fil-klima u l-pandemiji għandhom jittieħdu inkonsiderazzjoni wkoll. Il-Partijiet jenfasizzaw ir-rwol importanti tal-organizzazzjonijiet reġjonali fil-ħolqien tal-paċi u fil-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-kunflitti u fl-immanġjar ta' theddidiet għas-sigurtà ġodda jew li qed jespandu li, fl-Afrika, huma responsabbiltà ewlenija tal-Unjoni Afrikana. 2. L-interdipendenza bejn is-sigurtà u l-iżvilupp għandhom joħolqu l-bażi għall-attivitajiet fil-qasam tal-ħolqien tal-paċi, tal-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-konflitti li għandhom jikkombinaw strateġiji f'termini ta' żmien qosra u twal, li jinkludu l-ġestjoni tal-kriżijiet u jmorru lil hinn minnha. L-attivitajiet biex jiġu indirizzati theddidiet għas-sigurtà ġodda jew li qed jespandu, għandhom, fost l-oħrajn, isostnu l-infurzar tal-liġi, inklużi l-koperazzjoni fil-kontrolli tal-konfini, it-tkattir tas-sigurtà fil-katina tad-distribuzzjoni internazzjonali, u t-titjieb tas-salvagwardji fit-trasport bl-ajru, bil-baħar u bl-art. L-attivitajiet fil-qasam tal-ħolqien tal-paċi, u tal-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-konflitti, għandha b'mod partikolari tinkludi sostenn għall-ibbilanċjar ta' opportunitajiet politiċi, ekonomiċi, soċjali u kulturali f'kull qasam tas-soċjetà, biex jissaħħu l-leġittimità demokratika u l-effettività tal-governabbiltà, biex jiġu stabbiliti mekkaniżmi għal konċiljazzjoni paċifika tal-interessi tal-gruppi, għall-involviment attiv tan-nisa, biex jingħelbu l-firdiet bejn diversi oqsma tas-soċjetà kif ukoll tigi sostnuta soċjetà ċivili attiva u organizzata. F'dan ir-rigward, għandha tingħata attenzjoni partikolari biex jiġu żviluppati sistemi ta' twissija bikrija u mekkaniżmi tal-ħolqien tal-paċi li jikkontribwixxu għall-prevenzjoni tal-kunflitti. 3. L-attivitajiet relevanti għandhom jinkludu wkoll, fost l-oħrajn, sostenn għall-medjazzjoni, għall-isforzi għan-negozjar u għar-rikonċiljazzjoni, għall-ġestjoni reġjunali effettiva ta' riżorsi naturali skarsi li huma kondiviżi, għad-demobilitazzjoni u r-rijintegrazzjoni fis-soċjetà ta' nies li kienu kombattenti, għall-indirizzar tal-problemi tas-suldati tfal u tal-vjolenza kontra n-nisa u t-tfal. Għandha tittieħed azzjoni xierqa biex tpoġġi limiti responsabbli għall-ispiża militari u għall-kummerċ tal-armi, inkluż permezz ta' sostenn għall-promozzjoni u l-applikazzjoni ta' standards u kodiċijiet ta' kondotta maqbula, kif ukoll biex jikkombattu l-attivitajiet li jinstigaw il-kunflitt. 3a. Għandha ssir enfasi partikolari għall-ġlieda kontra l-mini ta' kontra l-bnedmin u l-fdalijiet splussivi tal-gwerra kif ukoll fuq li tiġi indirizzata l-produzzjoni illeċita, it-trasferiment, iċ-ċirkolazzjoni u l-ħażna ta' armi żgħar u armi ħfief u l-munizzjon tagħhom, inklużi l-iskorti u l-ħażniet mhux adegwatament protetti u ġestiti ħażin u d-disseminazzjoni tagħhom mingħajr kontroll. Il-Partijiet jaqblu li jikkordinaw, josservaw u jimplimentaw bis-sħiħ l-obbligi rispettivi tagħhom taħt il-konvenzjonijiet u l-istrumenti internazzjonali relevanti u, għal dan il-għan, jimpenjaw ruħhom li jikkoperaw fuq livelli nazzjonali, reġjonali u kontinentali. 3b. Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom ukoll li jikkoperaw fil-prevenzjoni ta’ attivitajiet merċenarji skont l-obbligi tagħhom taħt il-konvenzjonijiet u l-istrumenti internazzjonali kollha relevanti, u skont il-leġislazzjoni u r-regolamenti rispettivi tagħhom. 4. Sabiex jindirizzaw sitwazzjonijiet ta' fraġilità b'mod effettiv u strateġiku, il-Partijiet għandhom jikkondividu l-informazzjoni u jiffaċilitaw reazzjonijiet preventivi billi jikkombinaw strumenti tad-diplomazija, tas-sigurtà u tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp b'mod koerenti. Għandhom jaqblu dwar l-aħjar mod biex isaħħu l-kapaċitajiet tal-Istati li jissodisfaw il-funzjonijiet ċentrali u biex jistimulaw il-volontà politika għar-riforma filwaqt li jirrispettaw il-prinċipju ta' appartenenza. F'sitwazzjonijiet ta' fraġilità, id-djalogu politiku huwa partikolarment importanti u għandu jiġi żviluppat u rinforzat. 5. F’sitwazzjonijiet ta’ konflitti vjolenti l-Partijiet għandhom jieħdu kull azzjoni adattata biex ma jħallux li tikber il-vjolenza, jillimitaw it-tixrid tagħha territorarjalment u biex iħaffu soluzzjoni paċifika tat-tilwim eżistenti. Attenzjoni partikolari għandha tingħata biex jiġi żgurat li riżorsi finanzjarji għall-koperazzjoni jintużaw skont il-prinċipji u l-għanijiet tas-Sħubija, u biex ma jħallux it-tagħwiġ ta’ flus lejn skopijiet ta’ gwerer. 6. F'sitwazzjonijiet ta' wara l-konflitt, il-Partijiet għandhom jieħdu kull azzjoni adegwata biex jistabilizzaw is-sitwazzjoni waqt it-tranżizzjoni sabiex jiffaċilitaw li s-sitwazzjoni terġa' ssir mhux vjolenti, stabbli u demokratika. Il-Partijiet għandhom jassiguraw li jinħolqu r-rabtiet bżonnjużi bejn miżuri ta’ emergenza, riabilitazzjoni u koperazzjoni għall-iżvilupp. 7. Fil-promozzjoni tat-tisħiħ tal-paċi u tal-ġustizzja internazzjonali, il-Partijiet jerġgħu jaffermaw id-determinazzjoni tagħhom sabiex: - jaqsmu l-esperjenza tagħhom dwar l-adozzjoni tal-aġġustamenti legali meħtieġa sabiex jippermettu r-ratifika u l-implementazzjoni tal-Istatut ta' Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali; u - jiġġieldu kontra l-kriminalità internazzjonali skont il-liġi internazzjonali, filwaqt li jagħtu l-konsiderazzjoni dovuta lill-Istatut ta’ Ruma. Il-partijiet għandhom ifittxu li jieħdu passi lejn ir-ratifika u l-implementazzjoni tal-Istatut ta' Ruma u l-istrumenti relatati." 9. L-Artikolu 12 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 12 Il-koerenza tal-politki tal-Komunità u l-impatt tagħhom fuq l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim Il-Partijiet huma impenjati li jindirizzaw il-koerenza tal-politiki għall-iżvilupp b'mod mirat, strateġiku u orjentat lejn is-sħubija, inklużi billi jisaħħaħ id-djalogu dwar il-kwistjonijiet ta' politika ta' koerenza għall-iżvilupp. L-Unjoni Ewropea tirrikonoxxi li l-politiki tal-Unjoni, barra mill-politika ta' żvilupp, jistgħu jsostnu l-prijoritajiet ta' żvilupp tal-Istati tal-ACP f'konformità mal-għanijiet ta' dan il-Ftehim. Fuq din il-bażi l-Unjoni Ewropea għandha tkattar il-koerenza ta' dawk il-politiki bil-għan li tilħaq l-għanijiet ta' dan il-Ftehim. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 96, meta l-Komunità jkollha l-ħsieb, fl-eżerċizzju tas-setgħat tagħha, li tieħu miżura li tolqot l-interessi tal-Istati tal-ACP, safejn jikkonċerna l-għanijiet ta' dan il-Ftehim, hija għandha tinforma lill-Grupp ACP bl-intenzjonijiet tagħħa fi żmien adegwat. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni għandha regolarment tinforma lis-Segretarjat tal-Istati tal-Grupp ACP bil-proposti pjanati u tikkomunika fl-istess waqt il-proposti tagħha għal tali miżuri. Meta jkun neċessarju, tista' ssir talba għal informazzjoni fuq l-inizjattiva tal-Istati tal-ACP. Fuq talba tagħhom, għandhom fil-pront isiru konsultazzjonijet sabiex jiġi kkonsidrat it-tħassib dwar l-impatt ta' dawk il-miżuri qabel ma' tittieħed kwalunkwe deċiżjoni finali. Wara li jkunu saru tali konsultazzjonijiet, l-Istati tal-ACP u l-Grupp ACP jistgħu, ukoll, jibagħtu t-tħassib tagħhom bil-miktub lill-Komunità mill-aktar fis possibbli u jagħtu suġġerimenti għall-emendi li jiddeskrivu l-mod kif it-tħassib tagħhom jista' jiġi indirizzat. Fil-każ li l-Komunità ma' taċċettax is-sottomissjoniet tal-Istati tal-ACP, hija għandha tinfurmahom mill-aktar fis possibbli u tagħti r-raġunijiet. Il-Grupp ACP għandu wkoll jingħata informazzjoni biżżejjed fuq id-dhul fis-seħħ ta' deċiżjonijiet bħal dawn, bil-quddiem fejn possibbli.". 10. L-Artikolu 14 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 14 L-istituzzjonijiet konġunti 1. L-istituzzjonijiet ta’ dan il-Ftehim huma l-Kunsill tal-Ministri, il-Kumitat tal-Ambaxxaturi u l-Assemblea Parlamentari Konġunta. 2. L-istituzzjonijiet konġunti u l-istituzzjonijiet stabbiliti taħt il-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika eżistenti u dawk tal-ġejjieni, għandhom jaħdmu biex jiżguraw kordinazzjoni, koerenza u komplimentarjetà, kif ukoll fluss effettiv u reċiproku ta' informazzjoni.". 11. L-Artikolu li ġej huwa mdaħħal: "Artikolu 14a Laqgħat tal-Kapijiet ta' Stat jew Gvern Il-Partijiet għandhom jiltaqgħu fil-livell tal-Kapijiet tal-Istat jew Gvern, bi qbil konġunt, f'format xieraq.". 12. L-Artikolu 15 huwa emendat kif ġej: (a) fil-paragrafu 1, it-tielet subparagrafu huwa sostitwit b'dan li ġej: "Il-Kunsill tal-Ministri għandu jiltaqa' bħala regola darba fis-sena fuq l-inizjattiva tal-President u kull meta tinħass il-ħtieġa, fil-forma u l-għamla ġeografika xierqa skont il-kwistjonijiet li jkunu ser jiġu diskussi. Tali laqgħat jipprovdu konsultazzjonijiet f'livell għoli dwar materji li huma ta' tħassib speċifiku għall-Partijiet, b'mod li jikkomplimenta x-xogħol li qed isir fil-Kumitat Ministerjali Konġunt tal-Kummerċ, kif stabbilit fl-Artikolu 38, u fil-Kumitat ta' Koperazzjoni għall-Finanzjament tal-Iżvilupp ACP-KE, kif stabbilit fl-Artikolu 83, li jgħaddu l-proposti fil-laqgħat annwali regolari tal-Kunsill tal-Ministri."; (b) fil-paragrafu 3, it-tieni subparagrafu huwa sostitwit b’dan li ġej: "Jista' jieħu deċiżjonijiet li huma vinkolanti fuq il-Partijiet u jfassal riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonjiet u opinjonijiet, matul il-laqgħa annwali regolari, jew bi proċedura bil-miktub. Għandu jirraporta annwalment lill-Assemblea Parlamentari Konġunta dwar l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim. Għandu jeżamina u jieħu inkonsiderazzjoni r-riżoluzzjoniet u rakkomandazzjonijiet adottati mill-Assemblea Parlamentari Konġunta.". 13. L-Artikolu 17 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 2 huwa emendat kif ġej: (i) it-tielet u r-raba' inċiżi huma sostitwiti b’dan li ġej: - "— tiddiskuti kwistjonijiet li jappartjenu lill-iżvilupp u lis-Sħubija ACP-UE, inklużi l-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika, akkordji kummerċjali oħra, il-Fond ta' Żvilupp Ewropew u l-Istudji dwar l-Istrateġija Nazzjonali u Reġjonali. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni għandha titrasmetti tali Studji Strateġiċi għall-informazzjoni lill-Assemblea Parlamentari Konġunta; - — tiddiskuti r-rapport annwali tal-Kunsill tal-Ministri dwar l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, u tadotta riżoluzzjonijiet u tagħmel rakkomandazzjonijiet lill-Kunsill tal-Ministri bil-għan li tikseb l-għanijiet ta' dan il-Ftehim;"; (ii) l-inċiż li ġej huwa miżjud: - "— tirsisti għall-iżvilupp istituzzjonali u l-ħolqien tal-kapaċità tal-parlamenti nazzjonali f'konformità mal-Artikolu 33(1) ta' dan il-Ftehim." (b) il-paragrafu 3 huwa sostitwit b’dan li ġej: "3. L-Assemblea Parlamentari Konġunta għandha tiltaqa' darbtejn fis-sena f'sessjoni plenarja, darba fl-Unjoni Ewropea u darba oħra fi Stat tal-ACP. Bil-għan li ssaħħah l-integrazzjoni reġjonali u tħeġġeġ il-koperazzjoni bejn il-parlamenti nazzjonali, l-arranġamenti għal-laqgħat bejn il-membri tal-parlament tal-KE u l-ACP għandhom isiru f'livell reġjonali. Tali laqgħat fuq livell reġjonali ser jiġu organizzati f'konformità mal-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 14(2) ta' dan il-Ftehim.". 14. L-Artikolu 19(2) huwa sostitwit b'dan li ġej: "2. Il-koperazzjoni għandha tirreferi għall-konklużjonijiet tal-Konferenzi tan-Nazzjonijiet Uniti u għall-għanijiet, miri u programmi ta' azzjoni miftiehma fuq livell internazzjonali u għas-segwitu tagħhom bħala bażi għall-prinċipji ta’ żvilupp. Il-koperazzjoni għandha tirreferi wkoll għall-miri internazzjonali tal-koperazzjoni għall-iżvilupp u tagħti attenzjoni partikolari li tistabbilixxi indikaturi kwalitattivi u kwantitativi tal-progress. Il-Partijiet ser jagħmlu sforzi koordinati biex jgħaġġlu l-progress lejn il-kisba tal-Għanijiet tal-Iżvilupp tal-Millennju.". 15. L-Artikolu 20 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 1 huwa emendat6 kif ġej: (i) il-formulazzjoni introduttorja hija sostitwita b'dan li ġej: "1. L-għanijiet tal-koperazzjoni għall-iżvilupp tal-ACP-KE għandhom jitwettqu permezz ta’ strateġiji integrati li jħaddnu fihom elementi ekonomiċi, soċjali, kulturali, ambjentali u istituzzjonali li jridu jkunu mħaddna lokalment. Il-koperazzjoni għandha għaldaqstant tipprovdi qafas koerenti għall-iffaċilitar tas-sostenn għall-istrateġiji għall-iżvilupp proprji tal-ACP, u b'hekk tiżgura komplimentarjetà u interazzjoni bejn l-elementi varji, b'mod partikolari fil-livelli nazzjonali u reġjonali, u bejniethom. F'dan il-kuntest u fi ħdan il-qafas tal-politiki tal-iżvilupp u riformi segwiti mill-Istati tal-ACP, l-istrateġiji ta' koperazzjoni tal-ACP-UE fuq livell nazzjonali u fejn hu xieraq fuq livell reġjonali għandhom jimmiraw biex:"; (ii) il-punt (a) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(a) jilħqu tkabbir ekonomiku mgħaġġel u sostenibbli ta’ ħolqien tax-xogħol, l-iżvilupp tas-settur privat, iż-żieda fl-impjiegi, u l-aċċess aħjar għall-attivitajiet u r-riżorsi ekonomiċi ta’ produzzjoni;"; (iii) il-punt li ġej huwa mdaħħal: "(aa) it-tħeġġiġ tal-koperazzjoni reġjonali u tal-integrazzjoni;"; (b) il-paragrafu 2 għandu jiġi sostitwit b'dan li ġej: "2. Għandha tittieħed f'konsiderazzjoni kontinwa li jiġu aċċettati f'kull qasam ta' koperazzjoni dawn it-temi u temi mifruxa li ġejjin: id-drittijiet tal-bniedem, kwistjonijiet ta' sess, id-demokrazija, il-governanza tajba, is-sostennibbiltà ambjentali, it-tibdil fil-klima, il-mard kontaġjuż u mhux kontaġjuż u l-iżvilupp istituzzjonali u l-ħolqien tal-kapaċità. Dawn l-oqsma għandhom ukoll ikunu eliġibbli għas-sostenn tal-Komunità.". 16. L-Artikolu 21 huwa emendat kif ġej: (a) fil-parti introduttiva tal-paragrafu 1, il-kliem "investiment privat" huma sostitwiti bi "investiment"; (b) fil-pragarafu 3, il-punt (c), il-kelma "isaħħu" hija sostitwita bi "itejbu"; (c) il-paragrafu 5 huwa sostitwit b'dan li ġej: "5. Is-sostenn għall-investiment u l-iżvilupp tas-settur privat għandu jintegra azzjonijiet u inizzjattivi fil-livelli ekonomiċi makro, meso u mikro u jippromwovi t-tiftix għal mekkaniżmi ta' ffinanzjar innovattivi, inkluż it-taħlit u l-istimolu tas-sorsi privati u pubbliċi għall-fondi għall-iżvilupp."; (d) il-paragrafu li ġej huwa miżjud: "6. Il-koperazzjoni għandha ssostni l-investimenti fl-infrastruttura bażika mis-settur pubbliku mmirat lejn l-iżvilupp tas-settur privat, it-tkabbir ekonomiku u l-eradikazzjoni tal-faqar.". 17. Fl-Artikolu 22(1), il-punt (b), il-formulazzjoni introduttiva hija sostitwita b'dan li ġej: "(b) politiki strutturali maħsuba biex isaħħu r-rwol tal-atturi differenti, speċjalment is-settur privat u biex itejbu l-ambjent sabiex ikun hemm tkattir fil-mobilizzazzjoni tar-riżorsi domestiċi u żieda fin-negozju, investiment u impjiegi, kif ukoll li:". 18. L-Artikolu 23 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 23 Żvilupp fis-settur ekonomiku Il-koperazzjoni għandha tagħti sostenn lill-politika sostenibbli u r-riformi istituzzjonali u l-investimenti meħtieġa biex ikun hemm aċċess ekwu għall-attivitajiet ekonomiċi u r-riżorsi produttivi, partikolarment: (a) l-iżvilupp ta’ sistemi ta’ taħriġ li jgħinu jżidu l-produttività fis-setturi kemm formali kif ukoll informali; (b) kapital, kreditu, art, speċjalment rigward drittijiet ta’ proprjetà u użu; (ċ) l-iżvilupp ta’ strateġiji rurali bil-għan li jistabbilixxu qafas għal ippjanar parteċipatorju diċentralizzat, allokazzjoni ta’ riżorsi u amministrazzjoni; (d) l-iżvilupp ta' strateġiji bil-għan li jitkattru l-produzzjoni u l-produttività agrikola fl-Istati tal-ACP billi jiġi provdut b'mod partikolari l-iffinanzjar neċessarju għar-riċerka agrikola, l-inputs u s-servizzi agrikoli, infrastruttura rurali ta' sostenn, u t-tnaqqis u l-ġestjoni tar-riskju. Is-sostenn għandu jinkludi investimenti pubbliċi u privati fl-agrikoltura, l-inkoraġġiment għall-iżvilupp ta' politiki u strateġiji agrikoli, it-tisħiħ tal-organizzazjonijiet tal-bdiewa u tas-settur privat, il-ġestjoni tar-riżorsi naturali, u l-iżvilupp u l-funzjonament tas-swieq agrikoli. L-istrateġiji tal-produzzjoni agrikola għandhom jirrinfurzaw il-politiki nazzjonali tas-sigurtà tal-ikel u l-integrazzjoni reġjonali. F'dan il-kuntest, il-koperazzjoni għandha ssostni l-isforzi tal-ACP biex titkattar il-kompetittività tal-esportazzjonijiet tal-prodotti bażiċi u biex tiġi adattati l-istrateġiji tal-esportazzjoni tal-prodotti bażiċi fid-dawl tal-kundizzjonijiet tal-kummerċ dejjem jevolvu; (e) l-iżvilupp sostenibbli tar-riżorsi tal-ilma, bbażat fuq il-prinċipji tal-ġestjoni integrata tar-riżorsi tal-ilma, li tiżgura d-ditribuzzjoni ekwa u sostenibli tar-riżorsi kondiviżi tal-ilma bejn l-użi differenti tagħhom; (f) l-iżvilupp sostenibbli tal-akwakultura u s-sajd li jinkludi kemm is-sajd intern kif ukoll ir-riżorsi marittimi fi ħdan iż-żoni ekonomiċi esklussivi tal-Istati tal-ACP; (g) infrastuttura u servizzi ekonomiċi u teknoloġiċi, inkluż it-trasport, sistemi ta’ telekomunikazzjoni, servizzi ta’ komunikazzjoni u l-iżvilupp ta’ soċjetà tal-informazzjoni; (h) l-iżvilupp ta' oqsma industrijali kompetittivi, tal-minjieri u tal-enerġija, waqt li jiġi nkoraġġit involviment u żvilupp fis-settur privat; (i) l-iżvilupp fil-kummerċ, inkluż il-promozzjoni ta’ kummerċ ġust; (j) l-iżvilupp tan-negozju, finanzi u ħidma bankarja; u setturi ta’servizz oħra; (k) l-iżvilupp fit-turiżmu; (l) l-iżvilupp fl-infrastruttura u servizzi xjentifiċi, teknoloġiċi u tar-riċerka; inkluż it-tisħiħ, it-trasferiment u l-assimilazzjoni ta’ teknoloġiji ġodda; (m) it-tisħiħ ta’ kapaċitajiet f’oqsma produttivi, speċjalment fis-setturi pubbliċi u privati; (n) il-promozzjoni ta' għarfien tradizzjonali; u (o) l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' strateġiji speċifiċi ta' adattament li jindirizzaw l-impatt tal-erożjoni tal-preferenza, li possibilment ikunu jinkludu attivitajiet imsemmijin fil-punti (a) sa (n) hawn fuq.". 19. L-Artikolu li ġej huwa mdaħħal: "Artikolu 23a Is-Sajd Filwaqt li jiġi rikonoxxut ir-rwol ewlieni li għandhom is-sajd u l-akwakultura fil-pajjiżi tal-ACP permezz tal-kontribut pożittiv tagħhom għall-ħolqien tax-xogħol, il-ġenerazzjoni tad-dħul, is-sigurtà tal-ikel, u l-għajxien tal-komunitajiet rurali u ta' mal-kosta, u għaldaqstant it-tnaqqis tal-faqar, il-koperazzjoni għandha timmira għall-iżvilupp ulterjuri tas-setturi tal-akwakultura u s-sajd tal-pajjiżi tal-ACP sabiex jiżdiedu l-benefiċċji soċjali u ekonomiċi b'mod sostenibbli. Il-programmi u l-attivitajiet ta' koperazzjoni għandhom isostnu, fost l-oħrajn, l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji tal-iżvilupp u tal-pjanijiet ta' ġestjoni tal-akwakultura u s-sajd sostenibbli fil-pajjiżi u r-raġjuni tal-ACP; l-inklużjoni tal-akwakultura u s-sajd fl-istrateġiji tal-iżvilupp nazzjonali u reġjonali; l-iżvilupp tal-infrastruttura u l-konoxxenza teknika neċessarja biex tippermetti lill-pajjiżi tal-ACP jieħdu l-ikbar valur sostenibbli mis-sajd u l-akwakultura tagħhom; il-ħolqien ta' kapaċità tal-pajjiżi tal-ACP biex jegħlbu l-isfidi esterni li jtellfuhom milli jieħdu l-vantaġġi kollha tar-riżorsi tas-sajd tagħhom; u l-promozzjoni u l-iżvilupp ta' impriża bi sħab għall-investiment fis-setturi tas-sajd u l-akwakultura tal-pajjiżi tal-ACP. Kwalunkwe ftehim tas-sajd li jista' jiġi negozjat bejn il-Komunità u l-Istati tal-ACP għandu jagħti konsiderazzjoni xierqa li jkun konsistenti mal-istrateġiji ta' żvilupp f'dan il-qasam. Il-konsultazzjonijiet ta' livell għoli, inkluż fil-livell ministerjali, jistgħu jinżammu bi ftehim konġunt bil-għan li tiġi żviluppata, imtejba u/jew imsaħħa l-koperazzjoni dwar l-iżvilupp fl-akwakultura u s-sajd sostenibbli tal-ACP-UE.". 20. Fl-Artikolu 25(1), il-punti (a) u (b) għandhom jiġi sostitwiti b'dan li ġej: "(a) jitjiebu l-edukazzjoni u t-taħriġ fil-livelli kollha, isir xogħol fir-rigward tar-rikonoxximent tal-kwalifiki tal-edukazzjoni terzjarja, li jiġu stabbiliti sistemi ta' assikurazzjoni ta' kwalità għall-edukazzjoni, inklużi l-edukazzjoni u t-taħriġ mogħti onlajn jew permezz ta' mezzi mhux konvenzjonali, u jinħolqu kapaċitajiet u snajja' tekniċi; (b) jitjiebu s-sistemi tas-saħħa, b'mod partikolari l-aċċess ekwu għal servizzi tas-saħħa komprensivi ta' kwalità, u għan-nutrizzjoni, l-eliminazzjoni tal-ġuħ u l-malnutrizzjoni, l-iżgurar tal-provvista u s-sigurtà adegwati ta' ikel, inkluż permezz ta' sostenn għal skemi tas-sigurtà;". 21. L-Artikolu 27 huwa emendat kif ġej: (a) it-titolu huwa sostitwit b'dan li ġej: "Il-Kultura u l-iżvilupp" (b) il-punt (c) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(c) jiġi rikonoxxut, ippriservat u promoss il-valur tal-wirt kulturali; jiġi sostnut l-iżvilupp tal-kapaċità f’dan is-settur;"; (c) il-punti li ġejjin huma miżjuda: "(e) jiġi rikonoxxut u sostnut ir-rwol tal-partijiet kulturali u tan-netwerks kulturali, u l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp sostenibbli; u (f) tiġi promossa d-dimensjoni kulturali fl-edukazzjoni u l-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ f'attivitajiet kulturali.". 22. L-Artikoli 28, 29 u 30 huma sostitwiti b'dan li ġej: "Artikolu 28 Approċċ ġenerali 1. Il-koperazzjoni ACP-UE għandha tipprovdi assistenza effettiva biex jintlaħqu l-għanijiet u l-prijoritajiet li ffissaw għalihom infushom l-Istati tal-ACP fil-kuntest tal-koperazzjoni u l-integrazzjoni reġjonali. 2. F'konformità mal-għanijiet ġenerali stabbiliti fl-Artikoli 1 u 20, il-koperazzjoni ACP-UE għandha timmira biex: (a) tippromwovi l-paċi u l-istabilità, kif ukoll il-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-konflitti; (b) 1ittejjeb l-iżvilupp ekonomiku u l-koperazzjoni ekonomika permezz tal-ħolqien ta' swieq ikbar, tal-moviment ħieles tal-persuni, tal-oġġetti, servizzi, kapital, xogħol u teknoloġija fost il-pajjiżi tal-ACP, tad-diversifikazzjoni aċċellerata tal-ekonomiji tal-Istati tal-ACP, tal-promozzjoni u l-espansjoni tal-kummerċ fost il-pajjiżi tal-ACP u ma' pajjiżi terzi u tal-integrazzjoni gradwali tal-Istati tal-ACP fl-ekonomija dinjija; (c) tippromwovi l-ġestjoni tal-isfidi tal-żvilupp sostenibbli b'dimensjoni transnazzjonali permezz, fost l-oħrajn, tal-koordinazzjoni u l-armonizzazzjoni tal-politiki ta' koperazzjoni reġjonali. 3. Taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 58, il-koperazzjoni għandha wkoll issostni l-koperazzjoni interreġjonali u intra-ACP, bħal dik li tinvolvi: (a) waħda jew diversi mill-organizzazzjonijiet reġjonali tal-ACP, inkluż fil-livell kontinentali; (b) il-Pajjiżi u Territorji Barranin (OCTs) u reġjuni l-aktar imbiegħda.; (c) pajjiżi li qed jiżviluppaw li mhumiex fl-ACP. Artikolu 29 Il-koperazzjoni ACP-UE b'sostenn tal-koperazzjoni u l-integrazzjoni reġjonali 1. Fil-qasam tal-istabilità, il-paċi u l-prevenzjoni tal-konflitt, il-koperazzjoni għandha ssostni: (a) il-promozzjoni u l-iżvilupp tad-djalogu politiku reġjonali fl-oqsma tal-prevenzjoni u riżoluzzjoni tal-konflitti; id-drittijiet tal-bniedem u d-demokratizzazzjoni; l-iskambju, in-netwerkjar, u l-promozzjoni tal-mobilità bejn il-partijiet involuti differenti fl-iżvilupp, b'mod partikolari fis-soċjetà ċivili; (b) il-promozzjoni ta' inizjattivi u politiki reġjonali dwar kwistjonjiet relatati mas-sigurtà inkluż il-kontroll tal-armi, l-azzjoni kontra d-droga, il-kriminalità organizzata, il-ħasil tal-flus, it-tixħim u l-korruzzjoni. 2. Il-koperazzjoni għandha, fil-qasam tal-integrazzjoni ekonomika reġjonali, issostni: (a) il-parteċipazzjoni tal-Pajjiżi l-Anqas Żviluppati (LDC) fost l-Istati tal-ACP biex jistabbilixxu swieq reġjonali u jikkondividu l-benefiċċji minnhom; (b) l-implimentazzjoni ta' politiki ta' riforma ekonomika settorjali f'livell reġjonali; (c) il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ u l-pagamenti; (d) il-promozzjoni ta' investimenti transkonfinali, kemm barranin kif ukoll domestiċi, u inizjattivi oħra reġjonali u subreġjonali ta' integrazzjoni ekonomika; (e) il-mitigazzjoni tal-effetti ta' spejjeż tranżitorji ta' integrazzjoni reġjonali fuq id-dħul tan-nefqa pubblika u l-bilanċ tal-pagamenti; u (f) l-infrastruttura, partikolarment it-trasport u l-komunikazzjonijiet u s-sigurtà tagħhom, u s-servizzi, inklużi l-iżvilupp ta' opportunitajiet reġjonali fil-qasam tat-Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni (ICT). 3. Fil-qasam ta' politiki reġjonali għal żvilupp sostenibbli, il-Koperazzjoni għandha ssostni l-prijoritajiet tar-reġjuni tal-ACP u, b'mod partikolari: (a) l-ambjent u l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali, inklużi l-ilma u l-enerġija, u jiġi indirizzat it-tibdil tal-klima; (b) is-sigurtà tal-ikel u tal-agrikultura; (c) is-saħħa, l-edukazzjoni u t-taħriġ; (d) ir-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku; u (e) inizjattivi reġjonali għall-preparazzjoni u l-mitigazzjoni tad-diżastri kif ukoll għar-rikostruzzjoni ta' wara d-diżastri. Artikolu 30 Il-bini tal-kapaċità b'sostenn tal-koperazzjoni u l-integrazzjoni reġjonali tal-ACP Bl-għan li tiġi realizzata l-effettività u l-effiċjenza tal-politiki reġjonali, il-koperazzjoni għandha tiżviluppa u ssaħħaħ il-kapaċitajiet ta': (a) istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet għall-integrazzjoni reġjonali stabbiliti mill-Istati tal-ACP u dawk li fihom jipparteċipaw Stati tal-ACP li jippromwovu l-koperazzjoni u l-integrazzjoni reġjonali; (b) gvernijiet u parlamenti nazzjonali fi kwistjonijiet ta' integrazzjoni nazzjonali; u (c) partijiet involuti mhux governattivi, inkluż is-settur privat.". 23. L-Artikolu li ġej huwa mdaħħal: "Artikolu 31a HIV/AIDS Il-koperazzjoni għandha ssostni l-isforzi tal-Istati tal-ACP biex jiżviluppaw u jsaħħu fis-setturi kollha l-politiki u l-programmi mmirati biex jindirizzaw il-pandemija tal-HIV/AIDS u biex jipprevjenu milli din ittellef l-iżvilupp. Hija għandha ssostni lill-Istati tal-ACP biex itejbu u jżommu l-aċċess universali għall-prevenzjoni, it-trattament, u l-kura u s-sostenn għall-HIV/AIDS u għandha b'mod partikolari timmira biex: (a) issostni l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' strateġiji multisettorjali u pjani komprensivi għall-HIV/AIDS bħala prijorità fil-pjani ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali; (b) tinvolvi, fir-reazzjonijiet nazzjonali għall-HIV/AIDS, is-setturi tal-iżvilupp kollha xierqa u tiżgura mobilitazzjoni wiesa' tal-partijiet involuti fil-livelli kollha; (c) issaħħaħ is-sistemi tas-saħħa nazzjonali u tindirizza n-nuqqasijiet fir-riżorsi umani għas-saħħa bħala l-bażi biex jiġi żgurat l-aċċess universali għall-prevenzjoni, it-trattament u l-kura tal-HIV/AIDS u servizzi oħra tas-saħħa, u l-integrazzjoni effettiva tagħhom; (d) tindirizza l-inugwaljanza bejn is-sessi, il-vjolenza u l-abbuż ibbażati fuq liema sess wieħed jappartjenti, bħala promoturi tal-pandemija tal-HIV/AIDS, u tintensifika l-isforzi sabiex jiġu salvagwardjati d-drittijiet tan-nisa u tal-bniet, jiġu żviluppati programmi dwar l-HIV/AIDS b'sensibilità effettiva għas-sess ta' appartenenza u servizzi għan-nisa u l-bniet, inklużi dawk relatati mas-saħħa u mad-drittijiet sesswali u riproduttivi, u jiġi sostnut l-involviment sħiħ tan-nisa fl-ippjanar u fit-teħid tad-deċiżjonijiet rigward l-istrateġiji u l-programmi tal-HIV/AIDS; (e) tiżviluppa oqfsa legali u ta' politika ta' sostenn u tneħħi l-liġijiet, il-politiki punittivi, il-prattiki, l-istigma u d-diskriminazzjoni li jimminaw id-drittijiet tal-bniedem, iżiedu l-vulnerabiltà għall-HIV/AIDS u jxekklu l-aċċess għal trattament, kura u sostenn effettivi, inklużi mediċini, prodotti u servizzi għan-nies li jgħixu bl-HIV/AIDS u għall-popolazzjonijiet li huma l-aktar fir-riskju; (f) ittejjeb l-aċċess għall-prevenzjoni tal-HIV/AIDS li hija komprensiva u bbażata fuq l-evidenza, li tindirizza l-fatturi lokali li jmexxu l-epidemija u l-ħtiġijiet speċifiċi tan-nisa, taż-żgħażagħ u tal-popolazzjonijiet li qegħdin l-iktar fir-riskju; u (g) tiżgura aċċess universali u affidabbli għal mediċini sikuri, ta' kwalità għolja u bi prezz aċċessbbli, u għal prodotti tas-saħħa, inklużi prodotti tas-saħħa sesswali u riproduttiva.". 24. L-Artikolu li ġej huwa mdaħħal: "Artikolu 32a It-tibdil fil-klima Il-Partijiet jirrikonoxxu li t-tibdil fil-klima huwa sfida ambjentali globali u theddida għall-kisba tal-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju li tiħtieġ sostenn finanzjarju adegwat, prevedibbli u tempestiv. Għal dawn ir-raġunijiet u f'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 32, u b'mod partikolari tal-punt (a) tal-paragrafu 2 tiegħu, il-koperazzjoni għandha: (a) tirrikonoxxi l-vulnerabbiltà tal-Istati tal-ACP u b'mod partikolari ta' gżejjer żgħar u ta' Stati tal-ACP li qegħdin fil-baxx għall-fenomeni relatati mal-klima bħalma huma l-erożjoni tal-kosta, iċ-ċikluni, l-għargħar u l-ispostamenti indotti mill-ambjent, u b'mod partikolari tal-Istati tal-ACP li huma l-inqas żviluppati u li huma mdawrin bl-art għal għargħar, nixfa, deforestazzjoni u deżertifikazzjoni li qed jiżdiedu; (b) issaħħaħ u ssostni politiki u programmi biex jimmitigaw u jadattaw għall-konsegwenzi tat-tibdil tal-klima u għat-theddida offruta minnu, inkluż minħabba l-iżvilupp istituzzjonali u l-ħolqien tal-kapaċità; (c) ittejjeb il-kapaċità tal-istati tal-ACP fl-iżvilupp tas-suq globali tal-faħam, u s-sehem fih; u (d) tiffoka fuq l-attivitajiet li ġejjin: (i) l-integrazzjoni tat-tibdil tal-klima fi strateġiji ta' żvilupp u l-isforzi għat-tnaqqis tal-faqar; (ii) it-tkabbir tal-profil politiku tat-tibdil fil-klima fil-koperazzjoni tal-iżvilupp, inkluż permezz ta' djalogu xieraq dwar il-politiki; (iii) tassisti lill-istati tal-ACP biex jadattaw ruħhom għat-tibdil fil-klima f'setturi relevanti bħalma huma l-agrikultura, il-ġestjoni tal-ilma u l-infrastruttura inkluż permezz tat-trasferiment u l-adozzjoni ta' teknoloġiji relevanti u li huma ekoloġikament tajbin; (iv) tippromwovi tnaqqis tar-riskju ta' diżastru, filwaqt li ssir riflessjoni li proporzjon dejjem tiżdied ta' diżastri hija relatat mat-tibdil fil-klima; (v) tipprovdi sostenn finanzjarju u tekniku għal azzjoni mitiganti tal-istati tal-ACP f'konformità mat-tnaqqis tal-faqar u tal-iżvilupp sostenibbli tagħhom, inkluż it-tnaqqis tal-emissjonijiet mid-deforestazzjoni u d-degradazzjoni tal-foresti u t-tnaqqis tal-emissjonijiet fis-settur tal-agrikultura; (vi) ittejjeb l-informazzjoni u l-previżjoni dwar it-temp u l-klima u s-sistemi ta' twissija bikrija; u (vii) tippromwovi sorsi ta' enerġija rinnovabbli, u teknoloġiji b'emissjonijiet baxxi ta' karbonju li jkattru l-iżvilupp sostenibbli.". 25. Fl-Artikolu 33(, il-punt (c) tal-paragrafu 3 huwa sostitwit b'dan li ġej: "(c) it-titjib u t-tisħiħ tal-finanzi pubbliċi u ġestjoni fiskali bil-għan li jiġu żviluppati attivitajiet ekonomiċi fil-pajjiżi tal-ACP u biex jiżdied id-dħul mit-taxxa tagħhom, filwaqt li tiġi rrispettata s-sovranità tal-Istati tal-ACP f'dan il-qasam. Il-miżuri jistgħu jinkludu: (i) it-titjib tal-kapaċitajiet ta' ġestjoni tad-dħul domestiku, inkluż il-ħolqien ta' sistemi effettivi, effiċjenti u sostenibbli tat- taxxi; (ii) il-promozzjoni tal-parteċipazzjoni fl-istrutturi internazzjonali tal-koperazzjoni dwar it-taxxa u fil-proċessi li għandhom l-għan li jiffaċilitaw l-iżvilupp ulterjuri ta' konformità, effettiva, mal-istandards internazzjonali; (iii) is-sostenn tal-implimentazzjoni tal-aqwa prattiki internazzjonali fi kwistjonijiet ta' taxxa, inkluż il-prinċipju tat-trasparenza u l-iskambju ta' informazzjoni, f'dawk il-pajjiżi tal-ACP li impenjaw ruħhom għalihom;" 26. L-Artikolu 34(2) sa (4) huma sostitwiti b'dan li ġej: "2. L-għan aħħari tal-koperazzjoni ekonomika u soċjali huwa li tippermetti lill-Istati tal-ACP jieħdu sehem bis-sħiħ fil-kummerċ internazzjonali. F’dan il-kuntest, għandha tingħata kunsiderazzjoni partikolari għall-ħtieġa tal-Istati tal-ACP biex jieħdu sehem b’mod attiv fin-negozjati tal-kummerċ multilaterali. Bil-livell preżenti ta’ żvilupp tal-pajjiżi tal-ACP, il-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali għandha tkun immirata biex tippermetti lill-Istati tal-ACP biexi jamministraw l-isfidi tal-globalizzazzjoni u biex jadottaw progressivament il-kondizzjonijiet ġodda tal-kummerċ internazzjonali li permezz tagħhom jiffaċilitaw it-tranżizzjoni tagħhom għall-ekonomija globali liberalizzata. F'dan il-kuntest, għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-vulnerabbiltà ta' ħafna pajjiżi tal-ACP li tirriżulta mid-dependenza tagħhom fuq prodotti jew fuq xi ftit prodotti ewlenin, inkluż prodotti agro-industrijali bil-valur miżjud, u r-riskju ta' erożjoni tal-preferenza. 3. Għal dan il-għan, il-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali għandha timmira, permezz tal-istrateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I, biex issaħħaħ il-produzzjoni, il-provvista u l-kapaċità kummerċjali tal-pajjiżi tal-ACP kif ukoll il-kapaċità tagħhom biex jattiraw l-investiment. B'żieda ma' dan għandha timmira biex toħloq dinamika kummerċjali ġdida bejn il-Partijiet, biex issaħħaħ il-politika tal-pajjiżi tal-ACP dwar il-kummerċ u l-investiment, biex tnaqqas id-dipendenza tagħhom fuq il-prodotti essenzjali, biex tippromwovi ekonomiji iktar diversifikati, u biex ittejjeb il-kapaċità tal-pajjiżi tal-ACP biex jittrattaw il-kwistjonijiet kollha relatati mal-kummerċ. 4. Il-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali għandha tkun implimentata b’konformità sħiħa mad-dispożizzjonijiet tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), inkluż trattament speċjali u differenzjali, b'konsiderazzjoni għall-interessi reċiproċi tal-Partijiet u l-livelli rispettivi tagħhom ta’ żvilupp. Għandha tindirizza wkoll l-effetti tal-erożjoni tal-preferenza f'konformità sħiħa mal-impenji multilaterali.". 27. L-Artikolu 35(1) u (2) huma sostitwiti b'dan li ġej: "1. Il-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali għandha tkun ibbażata fuq sħubija vera, imsaħħa u strateġika. B’żieda ma’ dan għandha tkun ibbażata wkoll fuq approċċ komprensiv li jibni fuq il-fatturi sodi u l-kisbiet tal-Konvenzjonijiet ACP-KE preċedentiACPACP. 2. Il-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali għandha tibni fuq inizjattivi ta' integrazzjoni reġjonali tal-Istati ACP. Il-koperazzjoni ta' sostenn għall-koperazzjoni u integrazzjoni reġjonali kif definita fit-Titolu I u l-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali għandhom ikunu reċiprokament rinforzanti. Fl-isfond tal-għanijiet u l-prinċipji msemmija hawn fuq, il-Partijiet jaqblu li jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw il-konklużjoni ta' Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika ġodda kompatibbli mal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), li jneħħu gradwalment il-barrieri għall-kummerċ bejniethom u li jsaħħu l-koperazzjoni fl-oqsma kollha relevanti għall-kummerċ. Għaldaqstant għandha tingħata importanza adegwata għall-miżuri korrispondenti fl-Istati ACP u għall-istrateġiji ta' żvilupp tar-reġjunijiet, li għandhom jiġu sostnuti mill-Komunità, b'mod partikolari permezz tal-għoti ta' għajnuna għall-kummerċ.". 28. L-Artikoli 36 u 37 huma sostitwiti b'dan li ġej: "Artikolu 36 Modalitajiet 1. Fl-isfond tal-għanijiet u prinċipji msemmija hawn fuq, il-Partijiet jaqblu li jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw il-konklużjoni ta' Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika ġodda kompatibbli mad-WTO, ineħħu gradwalment il-barrieri għall-kummerċ bejniethom u li jsaħħu l-koperazzjoni fl-oqsma kollha relevanti għall-kummerċ. 2. Il-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika, bħala strumenti ta' żvilupp, jimmiraw biex inisslu integrazzjoni mingħajr skossi u gradwali tal-Istati tal-ACP fl-ekonomija dinjija, speċjalment billi jiġi użat il-potenzjal sħiħ tal-integrazzjoni reġjonali u l-kummerċ bejn il-pajjiżi tan-Nofsinhar. 3. Il-Partijiet jaqblu li dawn l-arranġamenti kummerċjali ġodda għandhom jiġu introdotti gradwalment. Artikolu 37 Proċeduri 1. Matul in-negozjati tal-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika, il-ħolqien tal-kapaċità għandu jiġi fornit f'konformità mad-dispożizzjonijiet tat-Titolu I u tal-Artikolu 35 għas-setturi pubbliċi u privati tal-pajjiżi ACP, inklużi miżuri biex isaħħu l-kompetittività, isaħħu l-organizzazzjonijiet reġjonali u għas-sostenn ta' inizjattivi għall-integrazzjoni tal-kummerċ reġjonali, fejn ikun xieraq mal-għajnuna għall-aġġustament fl-ispiża pubblika u riforma fiskali, kif ukoll għat-titjib tal-infrastruttura u żvilupp, u għall-promozzjoni ta' investiment. 2. Il-Partijiet ser jirrevedu regolarment il-progress tan-negozzjati kif previst fl-Artikolu 38. 3. In-negozjati tal-Ftehimiet dwar Sħubija Ekonomika għandhom isiru mal-pajjiżi tal-ACP li jikkunsidraw irwieħhom f'qagħda li jagħmlu dan, fil-livell li jikkunsidraw xieraq u skont il-proċeduri miftiehma mill-Grupp ACP u bil-għan li jsostnu l-proċess ta' integrazzjoni reġjonali ġewwa l-ACP. 4. In-negozjati tal-Ftehimiet dwar Sħubija Ekonomika għandhom jimmiraw notevolment biex jistabbilixxu skaletta għat-tneħħija gradwali tal-barrieri għall-kummerċ bejn il-Partijiet, skont ir-regoli relevanti tal-WTO. Min-naħa tal-Komunità l-liberalizzazzjoni tal-kummerċ għandha tibni fuq l-acquis u għandha timmira biex ittejjeb l-aċċess preżenti tas-suq għall-pajjiżi tal-ACP permezz, fost l-oħrajn, ta' reviżjoni tar-regoli ta' oriġini. In-negozjati għandhom jikkunsidraw il-livell ta' żvilupp u l-impatt soċjo-ekonomiku tal-miżuri tal-kummerċ fuq il-pajjiżi tal-ACP, u l-kapaċità tagħhom biex jadottaw u jaġġustaw l-ekonomiji tagħhom għall-proċess ta' liberalizzazzjoni. In-negozjati għandhom għalhekk ikunu flessibbli kemm jista' jkun meta jistabbilixxu t-tul ta' żmien ta' perjodu tranżitorju suffiċjenti, u t-trattament finali tal-prodott, waqt li jikkonsidraw setturi sensittivi, u kemm hemm assimetrija skont l-iskaletta għat-tneħħija tat-tariffi, waqt li jibqgħu konformi mar-regoli tal-WTO li jkunu prevalenti f'dak il-waqt. 5. Il-Partijiet għandhom jikkoperaw mill-qrib u jikkollaboraw mal-WTO bil-għan li jiddefendu l-arranġamenti milħuqa, partikolarment rigward il-grad ta' flessibilità disponibbli. 6. Il-Partijiet għandhom jiddiskutu ulterjorment kif jistgħu jissemplifikaw u jirrevedu r-regoli tal-oriġini inklużi d-dispożizzjonijiet kumulattivi, biex japplikawhom għall-esportazzjoni tagħhom. 7. Ladarba l-Istati ACP ikunu kkonkludew Ftehim ta' Sħubija Ekonomika, dawk l-Istati ACP li ma jkunux Partijiet għal tali Ftehim jistgħu jidħlu fih fi kwalunkwe mument. 8. Fil-kuntest tal-koperazzjoni ACP-UE b'sostenn għall-koperazzjoni u l-integrazzjoni reġjonali tal-ACP kif stabbilit fit-Titolu I, u f'konformità mal-Artikolu 35, il-Partijiet għandhom jagħtu każ b'mod partikolari tal-ħtiġijiet li ġejjin mill-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika. Il-prinċipji msemmija fl-Artikolu 1 tal-Anness IV ta' dan il-Ftehim għanhom japplikaw. Għaldaqstant, il-Partijiet jaqblu dwar l-użu tal-mekkaniżmu l-ġdid tal-iffinanzjar reġjonali li permezz tiegħu r-riżorsi mill-qafas finanzjarju multiannwali ta' koperazzjoni u riżorsi addizzjonali oħra jistgħu jiġu forniti.". 29. L-Artikolu li ġej huwa mdaħħal: "Artikolu 37a Arranġamenti kummerċjali oħra 1. Fil-kuntest tat-tendenzi tal-politika kummerċjali preżenti li jimmiraw għal liberazzjoni ikbar tal-kummerċ, l-UE u l-Istati ACP jistgħu jieħdu sehem fin-negozjati u fl-implimentazzjoni tal-ftehimiet li jwasslu għal aktar liberalizzazzjoni multilaterali u bilaterali tal-kummerċ. Tali liberalizzazzjoni tista' twassal għall-erożjoni tal-preferenzi konċessi lill-Istati tal-ACP u taffettwa l-pożizzjoni kompetittivà tagħhom fis-suq tal-UE, kif ukoll lill-isforzi tagħhom għall-iżvilupp, li l-UE hija interessata li ssostni. 2. F'konformità mal-finijiet tal-koperazzjoni ekonomika u kummerċjali, l-UE għandha taħdem biex tieħu miżuri sabiex tegħleb l-impatti negattivi possibbli tal-liberalizzazzjoni, bil-għan li żżomm aċċess preferenzjali sinifikattiv fi ħdan is-sistema kummerċjali multilaterali għall-Istati ACP għall-itwal perjodu ta' żmien li hu vijabbli u li jiżgura li kwalunkwe tnaqqis li ma jistax jiġi evitat fi preferenza jiġi introdott gradwalment fuq l-itwal perjodu ta' żmien possibbli.". 30. L-Artikolu 38(2) huwa sostitwit b'dan li ġej: "2. Il-Kumitat Ministerjali dwar il-Kummerċ għandu jiddiskuti kwalunkwe kwistjoni relatata mal-kummerċ li tinteressa lill-Istati ACP kollhaACP u, b'mod partikolari, jimmonitorja regolarment in-negozjati u l-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika. Huwa għandu jagħti attenzjoni speċjali lin-negozjati kummerċjali multilaterali li qed isiru bħalissa u għandu jeżamina l-impatt tal-inizzjattivi ta' liberalizzazzjoni iktar wesgħin, fuq il-kummerċ ACP-KE u fuq l-iżvilupp tal-ekonomiji tal-ACP. Huwa għandu jirraporta u jagħmel rakkomandazzjonijiet xierqa lill-Kunsill tal-Ministri, inkluż dwar kwalunkwe miżuri ta' sostenn, bl-għan li jkattar il-benefiċċji tal-ftehimiet kummerċjali ACP-UE." 31. L-Artikolu li ġej huwa miżjud: "Artikolu 38a Konsultazzjonijiet 1. Fejn miżuri ġodda jew miżuri stipulati fil-programmi adottati mill-Komunità dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet u r-regolamenti sabiex tiffaċilita l-kummerċ x'aktarx li jaffettwaw l-interessi ta' Stat ACP wieħed jew aktar, il-Komunità għandha, qabel l-adozzjoni ta' tali miżuri, tinforma lis-Segretarjat tal-Grupp ACP u lill-Istati ACP ikkonċernati. 2. Sabiex tippermetti lill-Komunità biex tieħu f'konsiderazzjoni l-interessi tal-Grupp ACP, għandhom isiru konsultazzjonijiet fuq talba ta' dawn tal-aħħar f'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12 ta' dan il-Ftehim, bl-għan li jilħqu soluzzjoni sodisfaċenti. 3. Meta r-regoli u r-regolamenti eżistenti tal-Komunità adottati sabiex jiffaċilitaw il-kummerċ jaffettwaw l-interessi ta' wieħed jew aktar mill-Istati ACP jew meta l-interessi jiġu affetwati mill-interpretazzjoni, l-applikazzjoni jew l-amministrazzjoni ta' tali regoli jew regolamenti, għandhom isiru konsultazzjonijiet fuq talba tal-Istati ACP ikkonċernati f'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12 bl-għan li tintlaħaq soluzzjoni sodisfaċenti. 4. Bil-għan li tinstab soluzzjoni sodisfaċenti, il-Partijiet jistgħu wkoll isemmu fi ħdan il-Kumitat Ministerjali Konġunt tal-Kummerċ kwalunkwe problemi oħra li jirrelataw mal-kummerċ li jistgħu jirriżultaw mill-miżuri meħuda jew previsti mill-Istati Membri. 5. Il-Partijiet għandhom jinfurmaw lil xulxin dwar tali miżuri sabiex jiżguraw konsultazzjonijiet effettivi. 6. Il-Partijiet jaqblu li ż-żamma ta' konsultazzjoni fi ħdan l-istituzzjonijiet ta' Ftehim ta' Sħubija Ekonomika, u l-għoti ta' informazzjoni permezz tagħhom, dwar kwistjonijiet li jaqgħu fl-ambitu ta' tali ftehimiet għandhom jiġu kkunsidrati bħala li jissodisfaw id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu u tal-Artikolu 12 ta' dan il-Ftehim, bil-kondizzjoni li l-Istati ACP li x'aktarx jiġu affettwati jkunu kollha kemm huma firmatarji tal-Ftehim ta' Sħubija Ekonomika li fi ħdanu jkunu saru l-konsultazzjonijiet jew tkun ingħatat l-informazzjoni.". 32. L-Artikolu 41(5) huwa sostitwit b'dan li ġej: "5. Il-Komunità għandha tappoġġja, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, l-isforzi tal-Istati ACP biex isaħħu l-kapaċità tagħhom biex jipprovdu servizzi. Għandha tingħata attenzjoni partikolari għas-servizzi relatati max-xogħol, in-negozju, id-distribuzzjoni, il-finanzi, it-turiżmu, il-kultura u l-kostruzzjoni u servizzi relatati mal-inġinerija bil-għan li jitjiebu l-kompetittività tagħhom u b’hekk iżidu l-valur tal-kummerċ tagħhom fil-merkanzija u servizzi.". 33. L-Artikolu 42(4) huwa sostitwit b'dan li ġej: "4. Il-Komunità għandha tappoġġa, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, l-isforzi tal-Istati ACP biex jiżviluppaw u jippromwovu servizzi tat-trasport marittimu ta' nfiq effettiv u effiċjenti fl-Istati ACP bil-għan li jkattru s-sehem tal-operaturi ACP f’servizzi ta’ trasport internazzjonali bil-baħar.". 34. L-Artikolu 43(5) huwa sostitwit b'dan li ġej: "5. Il-Partijiet jaqblu wkoll li jżiedu l-koperazzjoni bejniethom fil-qasam tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, u tas-Soċjetà tal-Informazzjoni. Din il-koperazzjoni għandha, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, tkun b'mod partikolari diretta lejn komplimentarjetà u armonizzazzjoni ikbar tas-sistemi ta' komunikazzjoni, fuq livell nazzjonali, reġjonali u internazzjonali u lejn l-adattament tagħhom għat-teknoloġiji l-ġodda.". 35. L-Artikolu 44(2) huwa sostitwit b'dan li ġej: "2. Il-Komunità għandha tappoġġja l-isforzi tal-Istati ACP, permezz ta strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, biex issaħħaħ il-kapaċità tagħhom li jimmaniġġjaw l-oqsma kollha relatati mal-kummerċ, inkluż, fejn neċessarju, it-titjib u l-appoġġ tal-qafas istituzzjonali.". 36. L-Artikolu 45(3) huwa sostitwit b'dan li ġej: "3. Il-Partijiet jaqblu wkoll li jsaħħu l-koperazzjoni f’dan il-qasam bl-iskop li jifformulaw u jappoġġjaw politiki tal-kompetizzjoni effettivi mal-aġenziji tal-kompetizzjoni nazzjonali xierqa li gradwalment jiżguraw l-infurzar effiċjenti tar-regoli tal-kompetizzjoni sew minn intrapriżi privati kif ukoll statali. Il-koperazzjoni f’dan il-qasam għandha, b'mod partikolari, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, tinkludi għajnuna fl-abbozzar ta’ qafas legali xieraq u l-infurzar amministrattiv tiegħu b’referenza partikolari għall-qagħda speċjali tal-Pajjiżi l-Anqas Żviluppati.". 37. L-Artikolu 46(6) għandu jiġi sostitwit bis-segwenti: "6. Il-Partijiet jaqblu wkoll li jsaħħu l-koperazzjoni tagħhom f'dan il-qasam. Fuq talba, skont termini u kundizzjonaijiet maqbula reċiprokament, u permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, il-koperazzjoni għandha, fost l-oħrajn, tiġi estiża għal dawn l-oqsma: it-tħejjija ta' liġijiet u regolamenti għall-protezzjoni u l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, il-prevenzjoni tal-abbuż ta' tali drittijiet mid-detenturi tad-drittijiet u l-ksur ta' tali drittijiet mill-kompetituri, l-istabbiliment u t-tisħiħ tal-uffiċċji domestiċi u reġjonali u aġenziji oħra inklużi organizzazzjonijiet reġjonali għall-appoġġ tad-drittijiet intellettwali involuti fl-infurzar u l-protezzjoni, inkluż it-taħriġ tal-persunal.". 38. Fl-Artikolu 47(2), il-formulazzjoni introduttiva hija sostitwita b'dan li ġej: "2. Il-Koperazzjoni fl-istandardizzazzjoni u ċ-ċertifikazzjoni, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, għandha timmira biex tippromwovi sistemi kompatibbli bejn il-Partijiet u b’mod partikolari tinkludi:". 39. L-Artikolu 48(3) huwa sostitwit b'dan li ġej: "3. Il-Partijiet jiftehmu li jsaħħu l-koperazzjoni bejniethom, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, bl-iskop li jsaħħu mill-ġdid il-kapaċità tagħhom fis-settur pubbliku u privat tal-pajjiżi ACP f’dan il-qasam.". 40. L-Artikolu 39 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 1 huwa sostitwit b'dan li ġej: "1. Il-Partijiet jikkonfermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom li jippromwovu l-iżvilupp tal-kummerċ internazzjonali b’mod li jiżguraw amministrazzjoni sostenibbli u soda tal-ambjent, skont il-konvenzjonijiet u l-impenji internazzjonali f’dan il-qasam u b’kunsiderazzjoni xierqa għal-livell ta’ żvilupp rispettiv tagħhom. Huma jaqblu li l-ħtiġiet u r-rekwiżiti speċjali tal-Istati ACP għandhom jiġu kkunsidrati fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-miżuri ambjentali, inkluż fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 32a."; (b) il-paragrafu li ġej huwa miżjud: "3. Il-Partijiet jaqblu li l-miżuri ambjentali m'għandhomx jiġu użati għal finijiet protezzjonistiċi.". 41. L-Artikolu 50(3) huwa sostitwit b'dan li ġej: "3. Il-Partijiet jaqblu li l-istandards tax-xogħol m’għandhomx jintużaw għal skopijiet protezzjonistiċi.". 42. L-Artikolu 51(2) huwa sostitwit b'dan li ġej: "2. Il-koperazzjoni għandha, b’mod partikolari, permezz ta' strateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fit-Titolu I u f'konformità mal-Artikolu 35, timmira biex ittejjeb il-kapaċità istituzzjonali u teknika f’dan il-qasam, li tistabbilixxi sistemi ta’ allarm rapidu ta’ informazzjoni reċiproka fuq prodotti perikolużi, bl-iskambju ta’ informazzjoni u esperjenzi dwar it-twaqqif u l-użu ta’ sorveljanza ta' wara tqegħid fis-suq ta’ prodotti u sikurezza tal-prodotti, li ttejjeb l-informazzjoni offruta lill-konsumaturi dwar prezzijiet, karatteristiċi ta’ prodotti u servizzi offruti, waqt li tinkoraġġixxi l-iżvilupp ta’ assoċjazzjonijiet indipendenti tal-konsumaturi u kuntatti bejn ir-rappreżentanti tal-interess tal-konsumtur, itejbu l-kompatibilità tal-politki u s-sistemi tal-konsumatur, tgħarraf bl-infurzar tal-leġislazzjoni u tippromwovi l-koperazzjoni fl-investigazzjoni ta’ prassi ta’ negozju ta’ ħsara jew inġusti u jimplimentaw projbizzjonijiet ta’ esportazzjoni fil-kummerċ bejn il-Partijiet ta’ merkanzija u servizzi li l-kummerċjalizzazzjoni tagħhom tkun ġiet ipprojbita fil-pajjiż ta’ fejn ikunu ġew manifatturati.". 43. L-Artikolu 56(1) huwa sostitwit b'dan li ġej: "1. L-iżvilupp tal-koperazzjoni finanzjarja għandu jkun implimentat fuq il-bażi tal-għanijiet, l-istrateġiji u l-prijoritajiet ta' żvilupp stabbiliti mill-Istati ACP, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f'dawk reġjonali u intra-ACP, u jkun konsistenti magħhom. Il-karatteristiċi ġeografiċi, soċjali u kulturali rispettivi tagħhom, kif ukoll il-potenzjal speċifiku tagħhom, għandhom jittieħdu f'kunsiderazzjoni. Il-koperazzjoni għandha tkun immexxija minn aġenda maqbula internazzjonalment dwar l-effettività tal-għajnuna, u tkun ibbażata fuq l-appartenenza, l-allinjament, il-kordinazzjoni u l-armonizzazzjoni tad-donaturi, il-ġestjoni għar-riżultati tal-iżvilupp u l-affidabbiltà reċiproka. B'mod partikolari, il-koperazzjoni għandha:. B'mod partikolari, il-koperazzjoni għandha: a) tippromwovi appartenenza lokali fil-livelli kollha tal-proċess tal-iżvilupp; b) tirrifletti sħubija bbażata fuq drittijiet u obbligi reċiproċi; c) tenfasizza l-importanza tal-prevedibbiltà u s-sigurtà fil-flussi tar-riżorsi, mogħtija f'termini tassew konċessjonali u fuq bażi kontinwa; d) tkun flessibbli u tadegwa ruħha għas-sitwazzjoni f'kull Stat tal-ACP kif ukoll tadatta ruħha għan-natura speċifika tal-proġett jew il-programm ikkonċernat; u e) tiżgura l-effiċjenza, il-kordinazzjoni u l-konsistenza.". 44. L-Artikolu 58 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 1, il-punt (b) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(b) korpi reġjonali jew interstatali li għalihom jappartjenu wieħed jew aktar mill-Istati ACP, inklużi l-Unjoni Afrikana jew korpi oħrajn li għandhom membri li mhumiex Stati ACP, li huma awtorizzati minn dawk l-Istati ACP; u"; (b) il-paragrafu 2 huwa emendat kif ġej: (i) il-punt (d) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(d) l-intermedjarji finanzjarji tal-ACP jew tal-Komunità li jipprovdu, jippromwovu u jiffinanzjaw investimenti privati fl-Istati ACP;"; (ii) il-punt (f) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(f) pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw li mhumiex parti mill-Grupp ACP fejn jipparteċipaw f’inizjattiva konġunta jew f'organizzazzjoni reġjonali mal-Istati ACP f'konformità mal-Artikolu 6 tal-Anness IV għal dan il-Ftehim.". 45. L-Artikolu 60 huwa emendat kif ġej: (a) il-punt (c) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(c) il-mitigazzjoni tal-effetti negattivi b'terminu qasir ta' xokkijiet eżoġeni, inklużi instabilità fid-dħul mill-esportazzjonijiet fuq ir-riformi u l-politiki soċjo-ekonomiċi;"; (b) il-punt (g) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(g) l-assistenza umanitarja u ta' emerġenza inklużi l-assistenza lir-refuġjati u lil persuni spostati, l-interventi li jgħaqqdu l-għajnuna u r-rijabilitazzjoni għal terminu qasir mal-iżvilupp għal terminu twil f'sitwazzjonijiet ta' kriżi u ta' wara l-kriżi, u l-istat ta' preparazzjoni għad-diżastri.". 46. L-Artikolu 61 huwa emendat kif ġej: (a) il-paragrafu 2 huwa sostitwit b'dan li ġej: "2. Għandha tingħata assistenza baġitarja diretta b'sostenn għal riformi makroekonomiċi u settorjali fil-każijiet fejn: (a) ikun hemm jew ikunu qed jiġu implimentati strateġiji nazzjonali jew settorjali ta' żvilupp iffukati fuq il-faqar, li jkunu definiti tajjeb; (b) ikun hemm jew tkun qed tiġi implimentata politika makroekonomika orjentata lejn l-istabilità li tkun definita sew u li tkun stabbilita mill-pajjiż innifsu u li tkun evalwata pożittivament mid-donaturi ewlenin tagħha inklużi, fejn ikun rilevanti, l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali; u (c) ġestjoni finannzjarja pubblika li tkun suffiċjentement trasparenti, responsabbli u effettiva. Il-Komunità għandha tallinja dwar is-sistemi u l-proċeduri speċifiċi għal kull pajjiż ACP, timmoniterja s-sostenn baġitarju tagħha mal-pajjiż sieħeb u ssostni lill-pajjiżi sħab biex isaħħu r-responsabbiltà domestika, l-iskrutinju parlamentari, il-kapaċitajiet ta' awditjar u l-aċċess pubbliku għall-informazzjoni."; (b) il-paragrafu 5 huwa sostitwit b'dan li ġej: "5. Fil-qafas tal-Ftehim, il-fondi allokati taħt il-qafas finanzjarju multiannwali ta' koperazzjoni taħt dan il-Ftehim, ir-riżorsi proprji tal-Bank Ewropew tal-Investiment (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-Bank) u fejn riżorsi oħra adegwati jkunu meħudin mill-baġit tal-Komunità Ewropea, għandhom ikunu użati biex jiffinanzjaw proġetti, programmi u forom oħrajn ta' operazzjonijiet li jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-għanijiet ta' dan il-Ftehim.". 47. L-Artikolu 66(1) huwa sostitwit b'dan li ġej: "1. Sabiex jitnaqqsu l-piż tad-dejn tal-Istati ACP u l-problemi tal-bilanċ tal-pagamenti li għandhom, il-Partijiet jaqblu li jużaw ir-riżorsi provduti taħt il-qafas finanzjarju multinannwali ta' koperazzjoni taħt dan il-Ftehim li jikkontribwixxu għal inizjattivi ta' ħelsien mid-dejn approvati f'livell internazzjonali għall-benefiċċju tal-pajjiżi ACP. Barra dan, il-Komunità timpenja ruħha li teżamina kif tista' f'terminu itwal ta' żmien timmobilizza iktar riżorsi tal-Komunità biex isostni l-inizjattivi ta' ħelsien mid-dejn maqbulin internazzjonalment.". 48. L-Artikolu 67(1) huwa sostitwit b'dan li ġej: "1. Il-qafas ta' kooperazzjoni finanzjarju multi-annwali taħt dan il-Ftehim għandu jipprovdi appoġġ għal riformi makroekonomiċi u settorjali implimentati mill-Istati ACP. F’dan il-qasam, il-Partijiet għandhom jiżguraw li l-aġġustament ikun ekonomikament vijabbli u li jkun jista’ jiġi tollerat soċjalment u politikament. Għandu jingħata appoġġ fil-kuntest ta’ valutazzjoni konġunta bejn il-Komunità u l-Istat ACP konċernat dwar il-miżuri ta’ riforma li jkunu se jitwettqu jew kontemplati f’livell jew makroekonomiku jew settorjali, u li jippermetti evalwazzjoni ġenerali fuq l-isforzi ta’ riforma. Sa fejn hu possibbli l-evalwazzjoni konġunta għandha tiġi allineata ma' arranġamenti speċifiċi għall-pajjiż u l-appoġġ jiġi moniterjat fuq il-bażi tar-riżultati miksuba. Ħlas malajr għandu jkun fattur importanti għal programmi ta’ appoġġ.". 49. It-titolu tal-Kapitolu 3 tat-Titolu II tal-Parti 4, huwa sostitwit b'dan li ġej: "KAPITOLU 3 Sostenn f'każ ta' xokkijiet eżoġeni". 50. L-Artikolu 68 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 68 1. Il-Partijiet jirrikonoxxu li l-instabilità makro-ekonomika li tirriżulta mix-xokkijiet eżoġeni tista' taffettwa ħażin l-iżvilupp tal-Istati ACP u tista' tippreġudika l-issodisfar tal-obbligi ta' żvilupp tagħhom. Għaldaqstant qed tiġi stabbilita sistema ta' sostenn addizzjonali sabiex timmitiga l-effetti negattivi ta' terminu qasir, li jirriżultaw mix-xokkijiet eżoġeni, inklużi l-effetti fuq id-dħul mill-esportazzjoni, u dan fil-qafas finanzjarju ta' koperazzjoni multiannwali taħt dan il-Ftehim. 2. L-għan ta' dan is-sostenn huwa li jissalvagwardja r-riformi u l-politiki soċjoekonomiċi li jistgħu jiġu affettwati negattivament bħala riżultat tat-tnaqqis fid-dħul u biex jiġu rimedjati l-effetti negattivi f'terminu ta' żmien qasir ta' tali xokkijiet. 3. Id-dipendenza estrema tal-ekonomiji tal-Istati ACP fuq l-esportazzjonijiet, b'mod partikolari mis-setturi agrikoli u tal-minjieri, għandha tiġi kkunsidrata fl-allokazzjoni tar-riżorsi. F'dan il-kuntest, l-Istati ACP li huma l-inqas żviluppati, li m'għandhomx żbokk għall-baħar u li huma gżejjer, li ġarrbu kunflitt jew diżastru naturali, għandhom jirċievu trattament aktar favorevoli. 4. Ir-riżorsi addizzjonali għandhom jiġu provduti skont il-modalitajiet speċifiċi tal-makkaniżmu ta' sostenn kif stabbilit fl-Anness II dwar Termini u Kondizzjonijiet tal-Finanzjament. 5. Il-Komunità għandha wkoll tipprovdi sostenn għal skemi ta' assikurazzjoni bbażati fuq is-suq li huma maħluqa għall-Istati ACP li qed jippruvaw jipproteġu ruħhom kontra l-effetti fuq terminu qasir ta' żmien tax-xokkijiet eżoġeni.". 51. It-titolu tal-Kapitolu 6 tat-Titolu II tal-Parti 4 huwa sostitwit b'dan li ġej: "KAPITOLU 6 Assistenza umanitarja, tal-emerġenza u ta' wara l-emerġenza". 52. L-Artikolu 72 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 72 Prinċipju ġenerali 1. L-assistenza umanitarja, tal-emerġenza u ta' wara l-emerġenza għandha tiġi provduta f'sitwazzjonijiet ta' kriżi. L-assistenza umanitarja u tal-emerġenza għandha timmira biex issalva u tippreserva l-ħajja u biex tipprevjeni t-tbatija u teħles lill-bnedmin minnha kull fejn hemm ħtieġa. L-assistenza ta' wara l-emerġenza għandha l-għan li tirrijabilita u li tikkolega l-għajnuna ta' terminu qasir mal-programmi ta' żvilupp maħsuba għal perjodi itwal. 2. Is-sitwazzjonijiet ta' kriżi, jinkludu instabilità jew fraġilità strutturali fit-tul bħal sitwazzjonijiet li joħolqu theddida għall-ordni legali jew għas-sigurtà u s-sikurezza tal-individwi, li jistgħu jeskalaw f'kunflitt armat jew f'destabilizzazzjoni tal-pajjiż. Is-sitwazzjonijiet ta' kriżi jistgħu wkoll jirriżultaw minn diżastri naturali, kriżijiet maħluqa mill-bniedem bħalma huma l-gwerer jew kunflitti oħra jew ċirkostanzi straordinarji li għandhom effetti ekwivalenti li jirrigwardaw fost l-oħrajn it-tibdil fil-klima, id-degradazzjoni ambjentali, l-aċċess għall-enerġija u għar-riżorsi naturali, jew faqar estrem. 3. L-assistenza umanitarja, tal-emerġenza u ta' wara l-emerġenza għandha tinżamm għat-tul ta' żmien meħtieġ sabiex ikunu jistgħu jiġu ttrattati l-bżonnijiet tal-vittmi li jirriżultaw minn dawn is-sitwazzjonijiet, biex b'hekk jiġu kollegati l-għajnuna, ir-rijabilitazzjoni u l-iżvilupp. 4. L-assistenza umanitarja għandha tiġi mogħtija esklussivament skont il-ħtiġijiet u l-interessi tal-vittmi tas-sitwazzjoni ta' kriżi u f'konformità mal-prinċipji tad-dritt umanitarju internazzjonali u fir-rigward tar-rispett għall-umanità, in-newtralità, l-imparzjalità u l-indipendenza. B'mod partikolari, ma għandux ikun diskriminazzjoni bejn il-vittmi fuq bażi ta' razza, oriġini etnika, reliġjon, sess, età, nazzjonalità jew affiljazzjoni politika. Għandhom jiġu garantiti l-aċċess liberu għall-protezzjoni tal-vittmi u l-protezzjoni tagħhom kif ukoll is-sigurtà tal-persunal u t-tagħmir umanitarju. 5. L-assistenza umanitarja, tal-emerġenza u ta' wara l-emerġenza għandha tiġi finanzjata mill-qafas finanazjarju ta' koperazzjoni multiannwali taħt dan il-Ftehim, meta tali assistenza ma tkunx tista' tiġi ffinanzjata mill-Baġit tal-Unjoni. L-assistenza umanitarja, tal-emerġenza u ta' wara l-emerġenza għandha tiġi implimentata b'kumplimentarjetà u kordinazzjoni mal-isforzi tal-Istati Membri u f'konformità mal-aħjar prassi fl-effettività tal-għajnuna.". 53. L-Artikolu li ġej huwa mdaħħal: "Artikolu 72a Għan 1. L-assistenza umanitarja u tal-emerġenza għandha timmira li: (a) tissalvagwardja l-ħajjiet ta' bnedmin li qegħdin fi kriżi u li qegħdin f'sitwazzjonijiet ta' wara l-kriżi; (b) tikkontribwixxi għall-iffinanzjar u l-għoti tal-għajnuna umanitarja u għall-aċċess dirett għaliha minn min għandu jibbenefika minnhapermezz tal-mezzi loġistiċi kollha disponibbli; (c) twettaq rijabilitazzjoni u rikostruzzjoni fuq terminu ta' żmien qasir sabiex tippermetti lill-vittmi jibbenefikaw minn integrazzjoni soċjo-ekonomika minima u, mill-aktar fis possibbli, toħloq il-kundizzjonijiet sabiex jerġa' jibda l-iżvilupp fuq il-bażi tal-għanijiet ta' terminu ta' żmien fit-tul stabbiliti mill-pajjiżi u r-reġjuni tal-ACP ikkonċernati; (d) tindirizza l-ħtiġijiet li jinħolqu mill-ispostament tal-persuni (ir-refuġjati, il-persuni spustati u dawk li jerġgħu lura) wara diżastri naturali jew maħluqin mill-bniedem sabiex jiġu sodisfatti l-ħtiġijiet kollha, għat-tul ta' żmien neċessarju, tar-refuġjati u tal-persuni spustati (ikunu fejn ikunu) u jiffaċilitaw l-azzjoni għar-rimpatrijazzjoni volontarja u r-rijintegrazzjoni fil-pajjiż tal-oriġini; u (e) tassisti lill-Istat jew r-reġjun ACP biex jistabilixxu mekkaniżmi għall-prevenzjoni tad-diżastri u għall-istat ta' preparazzjoni għalihom għal tul ta' żmien qasir, inkluż għal previżjoni u twissija bikrija, bl-iskop li jitnaqqsu l-konsegwenzi tad-diżastri. 2. L-assistenza tista' tingħata lill-Istati u lir-reġjunijiet ACP li jieħdu refuġjati jew nies li jiġu lura biex jilqgħu għall–ħtiġijiet akuti li mhumiex koperti bl-assistenza tal-emerġenza. 3. L-azzjoni ta' wara l-emerġenza għandha timmira għar-rijabilitazzjoni fiżika u soċjali b'riżultat tal-kriżi kkonċernata u tista' tittieħed biex tikkolega l-għajnuna u r-rijabilitazzjoni għal terminu qasir ta' żmien mal-programmi relevanti ta' żvilupp għal żmien itwal li huma ffinanzjati minn programmi indikattivi nazzjonali u reġjonali jew inkella l-programmi intra-ACP. Tali azzjonijiet għandhom ikunu neċessarji għat-tranżizzjoni mill-fażi tal-emerġenza għall-fażi tal-iżvilupp, b'mod li jippromwovu r-rijintegrazzjoni soċjoekonomika tal-partijiet tal-popolazzjoni affettwata, sa fejn hu possibbli ineħħu l-kawżi tal-kriżi, u jsaħħu l-istituzzjonijiet u l-appartenenza mill-partijiet interessati lokali u nazzjonali għar-rwol tagħhom fil-formulazzjoni ta' politika ta' żvilupp sostenibbli għall-pajjiż ACP ikkonċernat. 4. Fejn ikun xieraq, ser jiġu kordinati mekkaniżmi ta' prevenzjoni tad-diżastri u għall-istat ta' preparazzjoni għalihom, għal terminu ta' żmien qasir, kif imsemmi fil-paragrafu 1(e) ma' mekkaniżmi oħra ta' dan it-tip li huma diġà stabbiliti. L-iżvilupp u t-tisħiħ tal-mekkaniżmi nazzjonali, reġjonali u tal-ACP kollu għat-tnaqqis u l-ġestjoni tar-riskju tad-diżastri għandu jgħin lill-Istati tal-ACP biex jibnu r-reżistenza tagħhom għall-impatt tad-diżastri. L-attivitajiet kollha relatati jistgħu jsiru f'koperazzjoni mal-organizzazzjonijiet u l-programmi reġjonali u internazzjonali li għandhom evidenza tal-esperjenza fit-tnaqqis tar-riskju tad-diżastri.". 54. L-Artikolu 73 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 73 Implimentazzjoni 1. L-operazzjonijiet ta' assistenza għandhom isiru permezz ta' talba mill-pajjiż jew mir-reġjun ACP affettwati mis-sitwazzjoni ta' kriżi, jew fuq inizjattiva tal-Kummissjoni, jew fuq parir ta' organizzazzjonijiet internazzjonali jew organizzazzjonijiet lokali jew internazzjonali li mhumiex organizzazzjonijiet tal-Istat. 2. Il-Komunità għandha tieħu passi adegwati biex tiffaċilita azzjoni rapida, li hija meħtieġa biex tissodisfa l-bżonnijiet immedjati li għalihom hija meħtieġa l-għajnuna. L-għajnuna għandha tiġi amministrata u implimentata skont il-proċeduri li jippermetu lill-operazzjonijiet ikunu rapidi, flessibbli u effettivi. 3. Filwaqt li jiġi sottolinjat li l-għajnuna mogħtija f'konformità ma' dan il-Kapitolu hija għall-iżvilupp, l-assistenza tista' tiġi użata eċċezzjonalment mal-programm indikattiv fuq talba tal-Istat jew reġjun ikkonċernat.". 55. Fl-Artikolu 76(1), il-punt (d) huwa sostitwit b'dan li ġej: "(d) self mir-riżorsi proprji tal-Bank u mill-Faċilità ta' Investiment, li għandhom it-termini u l-kundizzjonijiet tagħhom stabbiliti fl-Anness II għal dan il-Ftehim. Tali self jista' wkoll jiġi użat biex jiġi ffinanzjat l-investiment pubbliku f'infrastruttura bażika.". 56. Fl-Artikolu 95(3), l-ewwel subparagrafu huwa sostitwit b'dan li ġej: "3. Il-Komunità u l-Istati Membri, minn naħa waħda, u l-Istati ACP, min-naħa l-oħra, għandhom jgħarrfu lill-Parti l-oħra mhux aktar tard minn 12-il xahar qabel l-iskadenza ta’ kull perjodu ta’ ħames snin b'kull evalwazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jixtiequ jagħmlu bil-għan ta’ emenda li tista’ ssir għall-Ftehim. Minkejja dan il-limitu ta’ żmien, jekk Parti waħda titlob reviżjoni ta’ xi dispożizzjoni tal-Ftehim, il-Parti l-oħra għandu jkollha perjodu ta’ xahrejn li fihom titlob l-estensjoni tar-reviżjoni għal dispożizzjonijiet oħra relatati ma' dawk li kienu s-suġġett tat-talba tal-bidu.". 57. Fl-Artikolu 100, it-tieni paragrafu huwa sostitwit b'dan li ġej: "Dan il-Ftehim, imfassal f’kopja duplikata bil-lingwa Bulgara, Ċeka, Daniża, Estona, Finlandiża, Franċiża, Ġermaniża, Griega, Ingliża, Latvjana, Litwana, Maltija, Olandiża, Pollakka, Portugiża, Rumena, Slovakka, Slovena, Spanjola, Svediża, Taljana u Ungeriża, b'kull test ugwalment awtentiku, għandu jiġi depositat fl-arkiviji tas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u s-Segretarjat tal-Istati ACP, li għandhom it-tnejn li huma jitrasmettu kopja ċertifikata lill-Gvern ta' kull wieħed mill-Istati Firmatarji.". C. ANNESSI 1. L-Anness II, kifmendat bid-Deċiżjoni Nru 1/2009 tal-Kunsill tal-Ministri ACP-KE tad- 29 ta' Mejju 2009 [1], għandu jiġi emendat kif ġej: (a) L-Artikolu 1 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 1 1. It-termini u l-kondizzjonijiet tal-finanzjament b’relazzjoni mal-operazzjonijiet tal-Faċilità tal-Investiment (il-Faċilità), is-self mir-riżorsi tiegħu tal-Bank Ewropew ta’ l-Investiment (il-Bank) u operazzjonijiet speċjali għandhom ikunu kif stabbiliti f’dan il-Kapitolu. Dawn ir-riżorsi jistgħu jkunu mgħoddija lejn impriżi eliġibbli, jew direttament jew inderettament, permezz tal-fondi għall-investiment eliġibbli u/jew l-intermedjarji finanzjari. 2. Il-fondi għas-sussidji tar-rati tal-imgħax, kif stabbilit f'dan l-Anness, ser ikunu disponibbli mill-allokazzjoni tas-sussidju tal-imgħax speċifikat fl-Anness Ib, paragrafu 2(c), għal dan il-Ftehim. 3. Is-sussidji tal-imgħax jistgħu jiġu kapitalizzati jew jistgħu jiġu użati fil-forma ta' għotjiet. L-ammont tas-sussidju tar-rata tal-imgħax, ikkalkulata f'termini tal-valur tiegħu fil-mument tat-teħid tas-self, għandu jiġi impost fil-konfront tal-allokazzjoni tas-sussidju fuq l-imgħax speċifikat fl-Anness Ib, paragrafu 2(c), u għandu jitħallas direttament lill-Bank. Sa 10 % ta' din l-allokazzjoni għas-sussidji għar-rati tal-imgħax tista' wkoll tiġi użata biex issostni proġett relatat mal-assistenza teknika fil-pajjiżi ACP. 4. Dawn it-termini u l-kondizzjonijiet huma mingħajr preġudizzju għat-termini u l-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu imposti fuq pajjiżi ACP li huma suġġetti għal kondizzjonijiet ta' self restrittivi taħt il-Pajjiżi Foqra bi Djun Kbar ("HIPC") jew oqfsa ta' sostenibbiltà tad-dejn aċċettati internazzjonalment. Għalhekk, meta tali oqfsa jkunu jeħtieġu tnaqqis fir-rata tal-interessi tas-self b'iktar minn 3 %, kif inhu permess skont l-Artikoli 2 u 4 ta' dan il-Kapitolu, il-Bank għandu jipprova jnaqqas in-nefqa medja tal-fondi permezz ta' kofinanzjar b'donaturi oħra. Jekk dan ma jkunx ikkunsidrat li huwa possibbli, ir-rata ta' imgħax tas-self tista' titnaqqas b'tali ammont kif meħtieġ biex tkun konformi mal-livell li joħroġ mill-inizjattiva HIPC jew minn qafas ieħor ta' sostenibbiltà tad-dejn maqbul fuq livell internazzjonali."; (b) L-Artikolu 2(7) u (8) huma sostitwiti b’dan li ġej: "7. Self ordinarju f'pajjiżi li mhumiex suġġetti għal kondizzjonjiet ta' self ristrettivi taħt il-HIPC jew minn xi oqfsa oħrajn ta' sostenibbilta tad-dejn maqbula fuq livell internazzjonali jista' jiġi estiż fuq termini u kundizzjonjiet konċessjonali fil-każijiet li ġejjin: (a) għal proġetti ta' infrastruttura, li huma prerekwiżit għall-iżvilupp tas-settur privat fil-Pajjiżi l-Inqas Żviluppati, f'pajjiżi li għadhom kemm ħarġu minn kunflitt u f'pajjiżi li għadhom kemm ġarrbu diżastru naturali. F'każijiet bħal dawn, ir-rata ta' imgħax tas-self se titnaqqas b'sa 3 %; (b) għal proġetti li jinvolvu operazzjonijiet ta' ristrutturazzjoni mill-ġdid fil-qafas tal-privatizzazzjoni jew għal proġetti b'benefiċċji soċjali jew ambjentali li huma sostanzjali u deċiżament dimostrabbli. F'dawn il-każijiet, is-self jista' jiġi estiż b'sussidju tar-rata ta' imgħax li l-ammont u l-għamla tiegħu se jiġi deċiż skont il-karatteristiċi partikolari tal-proġett. B'danakollu, is-sussidju tar-rata tal-interess ma għandux ikunu aktar minn 3 %. Ir-rata finali ta' self li jaqa' taħt il-punt (a) jew (b) m'għandha qatt, fi kwalunkwe każ, tkun inqas minn 50 % tar-rata ta' referenza. 8. Il-fondi li għandhom jiġu provduti għal dawn il-finijiet konċessjonali ser ikunu disponibbli mill-allokazzjoni tas-sussidju tal-imgħax imsemmija fil-paragrafu 2(c) tal-Anness Ib għal dan il-Ftehim." (c) L-Artikolu 4(2) huwa sostitwit b’dan li ġej: "2. Self mir-riżorsi proprji tal-Bank għandu jingħata skont it-termini u l-kondizzjonijiet li ġejjin: (a) ir-rata tal-imgħax ta' referenza għandha tkun ir-rata applikata mill-Bank għal self bl-istess kondizzjonijiet rigward il-munita, u l-perjodu tal-pagament lura fid-data tal-firma tal-kuntratt jew fid-data tal-forniment tal-finanzi; (b) madanakollu, għal pajjiżi li mhumiex suġġetti għall-koundizzjonjiet ta' self ristrettivi taħt il-HIPC jew minn xi oqfsa oħrajn ta' dejn sostenibbli maqbula fuq livell internazzjonali: (i) fil-prinċipju, il-proġetti tas-settur pubbliku għandhom ikunu eliġibbli għal sussidju ta' rata ta' imgħax ta' 3 %; (ii) il-proġetti tas-settur privat li jidħlu fil-kategoriji speċifikati fl-Artikolu 2(7)(b) għandhom ikunu eliġibbli għal sussidji ta' rati tal-imgħax bl-istess termini bħal dawk speċifikati f'dik id-dispożizzjoni. Ir-rata ta' imgħax finali m'għandhiex, fi kwalunkwe każ bħal dan, tkun anqas minn 50 % tar-rata ta' referenza; (c) il-perjodu tal-ħlas lura tas-self mogħti mill-Bank mir-riżorsi proprji tiegħu għandu jkun determinat fuq il-bażi tal-karatteristiċi ekonomiċi u finanzjarji tal-proġett. Dan is-self għandu normalment jikkomprendi perjodu ta' grazzja stabbilit permezz ta' referenza għall-perjodu ta' kostruzzjoni tal-proġett.". 2. L-Anness III huwa emendat kif ġej: (a) fl-Artikolu 1, il-punti (a) u (b) huwa sostitwiti b'dan li ġej: "(a) isaħħaħ u tkabbar ir-rwol taċ-Ċentru għall-Iżvilupp tal-Impriża (CDE) biex b'hekk ikun jista' jipprovdi lis-settur privat bl-appoġġ meħtieġ fil-promozzjoni tal-attivitajiet tal-iżvilupp tas-settur privat fil-pajjiżi u r-reġjuni tal-pajjiżi ACP; u (b) issaħħaħ u tkabbar ir-rwol taċ-Ċentru Tekniku għall-Koperazzjoni Agrikola u Rurali (CTA) fl-iżvilupp tal-kapaċità istituzzjonali tal-ACP, partikolarment l-amministrazzjoni tal-informazzjoni, sabiex ittejjeb l-aċċess għal teknoloġiji għaż-żieda fil-produttività agrikola, il-kummerċjalizzazzjoni, is-sigurtà tal-ikel u l-iżvilupp rurali."; (b) L-Artikolu 2 huwa sostitwit b'dan li ġej: "Artikolu 2 CDE 1. Is-CDE għandu jippromwovi ambjent ta' negozju li jwassal għall-iżvilupp tas-settur privat u jkun ta' appoġġ għall-implementazzjoni tal-istrateġiji tal-iżvilupp tas-settur privat fil-pajjiżi ACP billi jipprovdi servizzi mhux-finanzjarji, inklużi servizzi ta' konsulenza, lejn il-kumpaniji u n-negozji ACP u jkun ta' appoġġ għal inizjattivi konġunti stabbiliti mill-operaturi ekonomiċi tal-Komunità u tal-Istati ACP. F'dan ir-rigward, għandha tingħata konsiderazzjoni għall-bżonnijiet emerġenti mill-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika. 2. Is-CDE għandu jkollha l-għan li tgħin lill-impriżi privati tal-ACP sabiex isiru aktar kompetittivi fis-setturi kollha tal-ekonomija. B’mod partikolari, għandu: (a) jiffaċilita u jħeġġeġ il-koperazzjoni bejn in-negozji u s-shubiji bejn l-impriżi tal-ACP u tal-UE; (b) jassisti fl-iżvilupp tas-servizzi ta' appoġġ għan-negozji permezz tal-għajnuna għall-ħolqien tal-kapaċità fl-organizzazzjonijiet li jappartjeni għas-settur privat jew bħala appoġġ għal dawk li jipprovdu servizzi ta' appoġġ fl-aspetti tekniċi, professjonali, amministrattivi, kummerċjali u ta' taħriġ; (c) jipprovdi għajnuna għal attivitajiet ta' promozzjoni tal-investimenti, bħal ma huma l-organizzazzjonijiet għal promozzjoni tal-investiment, l-organizzazzjoni ta' konferenzi għall-investiment, programmi ta' taħriġ, laqgħat ta' ħidma dwar l-istrateġija u missjonijiet bħala segwitu tal-promozzjoni tal-investimenti; (d) jappoġġja inizjattivi li jikkontribwixxu għat-tħeġġiġ tal-innovazzjoni u t-trasferiment ta' teknoloġiji, u tal-konoxxenza u tal-aħjar prassi fl-aspetti kollha tal-ġestjoni tan-negozju; (e) jinforma lis-settur privat tal-ACP dwar id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim; u (f) jipprovdi informazzjoni lill-kumpaniji Ewropej u lill-organizzazzjonijiet tas-settur privat dwar l-opportunitajiet tan-negozju u l-modalitajiet fil-pajjiżi ACP. 3. Is-CDE għandu jikkontribwixxi wkoll għat-titjib tal-ambjent tan-negozju fuq livell nazzjonali u reġjonali biex b'hekk jagħti l-appoġġ lill-impriżi ħalli jieħdu vantaġġ tal-progress fil-proċessi ta' integrazzjoni reġjonali u l-ftuħ tal-kummerċ. Dan għandu jinkludi: (a) assistenza lill-impriżi biex jikkonformaw mal-istandards ta' kwalità u oħrajn eżistenti u ġodda mdaħħlin bil-progress fl-integrazzjoni reġjonali u bl-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Sħubija Ekonomika; (b) it-tixrid tal-informazzjoni fi ħdan is-settur privat lokali tal-ACP dwar il-kwalità tal-prodotti u l-istandards meħtieġa fis-swieq esterni; (c) il-promozzjoni ta' riformi fl-ambjent tan-negozju reġjonali u nazzjonali, inkluż billi jiġi ffaċilitat id-djalogu bejn is-settur privat u l-istituzzjonijiet pubbliċi; u (d) it-tkabbir tar-rwol u tal-funzjoni ta' intermedjarji nazzjonali u/jew reġjonali li jipprovdu servizzi. 4. L-attivitajiet tas-CDE għandhom ikunu bbażati fuq il-kunċett ta' kordinazzjoni, komplimentarjetà u valur miżjud fir-rigward ta' kwalunkwe inizjattiva għall-iżvilupp tas-settur privat meħuda minn entitajiet pubbliċi jew privati. B'mod partikolari, l-attivitajiet tiegħu għandhom ikunu konsistenti mal-istrateġiji ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali kif definiti fil-Parti 3 ta' dan il-Ftehim. Is-CDE għandu jkun selettiv u jiżgura s-sostenibilità finanzjarja fit-twettieq tal-inkarigi tiegħu. Huwa għandu jiżgura tqassim xieraq tal-inkarigi bejn il-Kwartieri Ġenerali tiegħu u l-uffiċċji reġjonali. 5. Għandhom isiru evalwazzjonijiet perjodiċi tal-attivitajiet magħmula mis-CDE. 6. Il-Kumitat