Official Journal L 042 , 14/02/1998 P. 0043 - 0057



Ftehim dwar standards internazzjonali umanitarji ta' l-insib bejn il-Komunità Ewropea, il-Kanada u l-Federazzjoni Russa IL-KOMUNITÀ EWROPEA, IL-GVERN TAL-KANADA u IL-GVERN TAL-FEDERAZZJONI RUSSA, partijiet għal dan il-Ftehim (il-"Partijiet"), Waqt li JIFTAKRU fl-impenn profond tagħhom lejn l-iżvilupp ta' standards internazzjonali umanitarji ta' l-insib li huma bbażati fuq riċerka xjentifika kif ukoll fuq evidenza empirika u prattika; WAQT LI JERĠGĦU JAFFERMAW li kull Parti għandha, skond il-Karta tal-Ġnus Magħquda u l-prinċipji tad- dritt internazzjonali, id-dritt sovran li tisfrutta r-riżorsi tagħha stess skond il-politika tagħha ta' l-ambjent u ta' l-iżvilupp u li kull Parti hija responsabbli għall-konservazzjoni tad-diversità bioloġika tagħha u sabiex tuża r-risorsi bioloġiċi tagħha b'mod sostenibbli; WAQT LI JAGĦRFU li l-użu sostenibbli ta' annimali sevaġġi għall-benefiċċju tal-bniedem huwa skond il-prinċipji ta' l-Istrateġija ta' Konservazzjoni Dinjija, tal-Kummissjoni Dinjija dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp u tal-Konferenza tal-Ġnus Magħquda dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp; WAQT LI JINNUTAW l-impenn, li ttieħed ukoll mill-Istati Membri ta' l-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura u tar-Riżorsi Naturali (UIKN) fit-18-il Assemblea Ġenerali fir-riżoluzzjoni 18.25, sabiex jiġi eliminat l-użu ta' nasses inumanitarji kemm jista' jkun prattikament malajr; WAQT LI JIRRIKONOXXU li l-proċess fl-iżvilupp ta' standards umanitarji internazzjonali għall-insib ta' mammiferi li jsir taħt l-obbligi tal-ISO, l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-I standardizzazzjoni, fl-1987, għadu ma tlestiex: WAQT LI JAGĦRFU wieħed mill-għanijiet ewlenin ta' kull standard teknoloġiku internazzjonali hu li, fost affarijiet oħrajn, tittejjeb il-komunikazzjoni u jiġi ffaċilitat il-kummerċ; WAQT LI JAGĦRFU li r-riċerka konsiderevoli li saret, b'mod partikolari fil-Kanada, fl-Istati Uniti ta' l-Amerika, fil-Federazzjoni Russa u fil-Komunitajiet Ewropej, lejn l-evoluzzjoni ta' metodi ta' l-insib iktar umanitarji u prattiċi; WAQT LI JISSOTTOLINJAW ix- xogħol konsiderevoli mwettaq mill-grupp ta' xogħol fir-rigward ta' l-iżvilupp ta' standards internazzjonali umanitarji ta' l-insib li kien kompost minn esperti mill-Kanada, mill-Istati Uniti ta' l-Amerika, mill-Federazzjoni Russa u mill-Komunitajiet Ewropej; WAQT LI JAPPREZZAW LI, minkejja n-nuqqas ta' standards internazzjonali umanitarji ta' l-insib, numru ta' ġurisdizzjonijiet użaw metodi differenti u daħħlu leġislazzjoni sabiex jittejbu l-metodi ta' l-insib u l-ħarsien ta' annimali selvaġġi; u WAQT LI JIRRIKONOXXU li r-regoli interni kostituzzjonali u istituzzjonali ta' kull Parti jistabilixxu l-awtorità primarja għall-implimentazzjoni ta' standards umanitarji ta' l-insib fil-ġurisdizzjoni tagħha, FTEHMU KIF ĠEJ: Artikolu 1 Definizzjonijiet Għall-iskop ta' dan il-Ftehim: Nasses tfisser strumenti mekkaniċi ta' qbid li jew joqtlu jew iżommu, skond kif xieraq. Metodi ta' nsib tfisser nasses u l-kondizzjonijiet ta' kif dawn jintużaw (eż. l-ispeċi mmirata, kif jitpoġġew, iħajjar, il-lixka u l-kondizzjonijiet ambjentali naturali). Metodi umanitarji ta' l-insib tfisser in-nasses ċertifikati mill-awtoritajiet kompetenti li jikkonformaw ma' l-i standards umanitarji ta' l-insib (l-"i standards", li jinsabu fl-Anness I ta' dan il-Ftehim) u wżati fil-kondizzjonijiet ta' użu speċifikati mill-manufatturi. Artikolu 2 L-Għanijiet L-għanijiet ta' dan il-Ftehim huma li: (a) jiġu stabbiliti standards dwar metodi ta' l-insib umanitarji; (b) li tittejjeb il-komunikazzjoni u l-koperazzjoni bejn il-partijiet għall-implimentazzjoni u l-iżvilupp ta' dawn l-i standards; u (ċ) li jiġi ffaċilitat il-kummerċ bejn il-Partijiet. Artikolu 3 L-Iskop Dan il-Ftehim japplika għall-metodi ta' l-insib u għaċ-ċertifikazzjoni ta' nasses għall-qbid ta' mammiferi terrestri jew semi-akwatiċi selvaġġi mniżżla fl-Anness I għal: (a) skopijiet ta' mmaniġġjar ta' ħajja selvaġġa, inkluż il-kontroll ta' pestiċida; (b) ksib ta' pil ta' l-annimali, ġlud jew laħam; u (ċ) il-qbid ta' mammiferi għall-konservazzjoni. Artikolu 4 Obbligazzjonijiet taħt diversi ftehim internazzjonali oħra 1. Xejn f'dan il-Ftehim ma jaffettwa d-drittijiet u l-obbligazzjonijiet ta' dawk il-Partijiet li huma membri ta' l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) taħt il-Ftehim ta' Marrakesh li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ. 2. Fir-rigward ta' partijiet li ma humiex membri tal-WTO, xejn f'dan il-Ftehim ma jaffettwa d-drittijiet u l-obbligazzjonijiet tagħhom taħt id-diversi ftehim bilaterali elenkati fl-Anness II bejn il-Partijiet. Artikolu 5 Miżuri eżistenti Parti tista' tkompli tipprojbixxi l-użu, fit-territorju tagħha, ta' nasses li l-użu tagħhom kien ipprojbit fid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim. Artikolu 6 Koperazzjoni internazzjonali Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 9, il-Partijiet jaqblu li: (a) jikkoperaw ma' xulxin direttament, jew permezz ta' organizzazzjonijiet internazzjonali kompetenti, fir-rigward ta' kwistjonijiet ta' interess reċiproku li għandhom x' jaqsmu ma' dan il-Ftehim; u (b) jiżviluppaw u jtejbu l-koperazzjoni multilaterali fil-qasam ta' metodi umanitarji ta' l-insib fuq il-bażi ta' benefiċċji reċiproċi u x-xewqa li jiġi ffaċilitat il-kummerċ. Artikolu 7 Rabta tal-Partijiet Kull Parti għandha tieħu l-passi meħtieġa, skond l-iskeda fl-Anness I, sabiex tagħmel ċert li l-awtoritajiet kompetenti rispettivi tagħha: (a) jistabbilixxu proċessi xierqa għaċ-ċertifikazzjoni ta' nasses skond l-i Standards; (b) jaċċertaw li l-metodi ta' l-insib fit-territorji rispettivi tagħhom huma skond l-i Standards; (ċ) jipprojbixxu l-użu ta' nasses li m' humiex ċertifikati skond l-Standards [1]; u (d) jesiġu li l-manufatturi jidentifikaw nasses ċertifikati u jipprovdu struzzjonijiet għall-ippostjar xieraq, operat salv u manutenzjoni tagħhom. Artikolu 8 Implimentazzjoni ta' l-i Standards Fl-implimentazzjoni ta' l-i Standards, kull awtorità kompetenti tal-Partijiet għandha tuża l-aħjar sforzi tagħha sabiex taċċerta li: (a) jkun hemm proċessi xierqa: (i) għall-għoti jew għat-tneħħija tal-permess għall-użu ta' nasses, u (ii) għall-inforzar ta' leġislazzjoni dwar metodi ta' l-insib umanitarji; (b) in-nassaba jkunu mħarrġa fl-użu umanitarju, salv u effettiv ta' metodi ta' l-insib, inklużi metodi ġodda malli dawn jiġu żviluppati; u, (ċ) is-suġġerimenti dwar l-ittestjar ta' nasses kif speċifikati fl-Anness I jiġu kkunsidrati meta jiġu biex jistabbilixxu proċessi ta' ċertifikazzjoni domestiċi. Artikolu 9 Żvilupp bla waqfien ta' l-i Standards Il-Partijiet għandhom: (a) jippromwovu u jħeġġu riċerka mmirata lejn l-iżvilupp mingħajr waqfien ta' l-i Standards; u (b) jerġgħu jagħmlu evalwazzjoni u jaġġornaw l-Anness I, l-ewwel darba tlett snin wara d-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, billi jużaw b'mod partikolari r-riżultati tar-riċerka msemmija fil-paragrafu (a). Artikolu 10 Eċċezzjonijiet 1. Eċċezzjonijiet għall-impenji msemmija fl-Artikolu 7 jistgħu jingħataw mill-awtorità kompetenti fuq il-merti ta' kull każ partikolari, sakemm dawn ma jiġux applikati b'mod li jxejjen l-għanijiet tal-Ftehim, għal xi wieħed mill-iskopijiet li ġejjin: (a) l-interessi tas-saħħa u sikurezza pubbliċi; (b) ħarsien ta' proprjetà pubblika u privata; (ċ) riċerka, edukazzjoni, ripopolazzjoni, ri-introduzzjoni, trobbija jew għall-ħarsien ta' fawna u flora; u (d) l-użu ta' nasses tradizzjonali ta' l-injam li huma essenzali għall-priservazzjoni tal-wirt kulturali ta' komunitajiet indiġeni. 2. Eċċezzjonijiet mogħtija taħt paragrafu 1 iridu jkunu akkumpanjati b'raġunijiet u b' kondizzjonijiet bil-miktub. 3. Il-Partijiet għandhom jinnotifikaw lill-Kumitat Konġunt tat-Tmexxija bil-miktub dwar l-eċċezzjonijiet mogħtija taħt paragrafu 1 u dwar ir-raġunijiet u l-kondizzjonijiet msemmija fil-paragrafu 2. Artikolu 11 Notifikazzjoni u tpartit ta' informazzjoni 1. Il-partijiet għandhom regolarment ipartu informazzjoni dwar il-kwistjonijiet kollha li għandhom x'jaqsmu ma' l-implimentazzjoni tagħhom ta' dan il-Ftehim. Huma għandhom jinfurmaw lil xulxin dwar il-progress fix-xogħol magħmul li jirrigwarda l-evalwazzjoni tan-nasses li jkun sar bit-tħaddim ta' l-iskeda li tinsab fl-Anness I, dwar riċerka relatata u dwar nasses ċertifikati. 2. Il-Partijiet għandhom jinnotifikaw lil xulxin dwar l-awtoritajiet kompetenti li huma responsabbli għall-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim. Artikolu 12 Rikonoxximent Reċiproku 1. Parti tista' tawtorizza l-użu fit-territorju tagħha ta' nasses ċertifikati minn Parti oħra. Kull ċaħda trid tiġi ġġustifikata bil-miktub. 2. Kull Parti għandha tirrikonoxxi l-metodi ta' l-insib ta' kull Parti oħra bħala ekwivalenti jekk il-metodi ta' l-insib tal-Parti l-oħra jissodisfaw l-i Standards. Artikolu 13 Kummerċ f'pil u fi prodotti tal-pil bejn il-Partijiet 1. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 15 u għall-paragrafu 2 ta' dan l-Artikolu, u d-disposizzjonijiet relevanti tal-Konvenzjoni dwar Kummerċ Internazzjonali ta' Speċi Mhedda ta' Fawna u Flora Selvaġġi (CITES), li saret f'Washington fit-3 ta' Marzu 1973, ebda Parti ma tista' timponi miżuri li jirestrinġu l-kummerċ ta' pil u ta' prodotti tal-pil li joriġinaw minn xi Parti oħra. 2. Fil-post ta' importazzjoni fit-territorju tad-dwana tagħha, Parti tista' titlob ċertifikat ta' oriġini li: (a) jiċċertifika li l-pil jew il-pil inkorporat fi prodotti li jridu jiġu mpurtati nkisbu minn annimali li nqabdu jew li huma kkultivati fit-territorju ta' xi Parti oħra; u (b) jinkludi referenza għal dokumentazzjoni ta' oriġini maħruġ mill-awtoritajiet kompetenti. Artikolu 14 Kumitat Konġunt ta' Tmexxija 1. Il-Partijiet għandhom iwaqqfu Kumitat Konġunt ta' Tmexxija (il-"Kumitat") li jikkonsisti f'rappreżentanti tal-Partijiet. Il-Kumitat jista' jikkunsidra kull kwistjoni li għandha x'taqsam ma' dan il-Ftehim. 2. Il-Kumitat għandu jiltaqa' fi żmien 12-il xahar wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim. Il-Kumitat għandu jiltaqa' perjodikament wara din id-data jew fuq talba ta' xi waħda mill-Partijiet. Il-Kumitat jista' wkoll jindirizza ċerti kwistjonijiet bejn il-laqgħat tiegħu permezz ta' korrispondenza. Il-Kumitat għandu jadotta r-regoli ta' proċedura fl-ewwel laqgħa tiegħu. 3. Id-Deċiżjonijiet tal-Kumitat għandhom jintlaħqu permezz ta' konsensus. 4. Il-Kumitat jista', minn żmien għal żmien, iwaqqaf gruppi ta' esperti ta' xogħol xjentifiku u tekniku ad hoc sabiex jagħmlu rakkommandazzjonijiet lill-Kumitat fir-rigward ta': (a) kwistjonijiet xjentifiċi u tekniċi; (b) kwistjonijiet ta' interpretazzjoni hekk kif proposti mill-Partijiet; u (ċ) rakkommandazzjonijiet dwar is-soluzzjoni ta' nuqqas ta' qbil. 5. Il-Kumitat jista' jipproponi lill-Partijiet emendi għal dan il-Ftehim, wara li jqis, skond kif xieraq, ir-rakkommandazzjonijiet relevanti tal-gruppi ta' esperti ta' xogħol. Artikolu 15 Risoluzzjoni ta' nuqqas ta' qbil 1. Il-Partijiet għandhom jaħdmu sabiex jaslu lejn riżoluzzjoni li hija reċiprokament sodisfaċenti ta' kull kwistjoni li tista' taffettwa l-ħidma ta' dan il-Ftehim permezz ta' negozjati. Jekk il-Partijiet ikkonċernati ma jkunux kapaċi jsolvu d-differenzi tagħhom, il-Kumitat għandu jiltaqa', fuq talba ta' waħda mill-Partijiet, għal diskussjoni u riżoluzzjoni. Il-Kumitat, meta jindirizza l-kwistjoni miġjuba quddiemu, jista' jwaqqaf, jekk xieraq, grupp ta' esperti ta' xogħol xjentifiċu u/jew tekniku ad hoc skond l-Artikolu 14.4 ta' dan il-Ftehim. 2. Jekk il-Kumitat jonqos milli jsib soluzzjoni għat-tilwima fi żmien 90 jum, fuq talba tal-Parti li tagħmel l-ilment għandu jitwaqqaf Korp ta' Arbitraġġ skond l-Anness III. 3. Il-Korp ta' Arbitraġġ jista' jagħti deċiżjonijiet fir-rigward ta' kull tilwima li tirrigwarda l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-Ftehim mill-Parti li kontriha jkun sar l-ilment. 4. Il-Korp ta' Arbitraġġ ma għandux jeċċedi l-kompetenza tiegħu, hekk kif miftehma mill-Partijiet, u ma għandux jagħti deċiżjoni li tmur oltre l-iskop stipulat f'dan l-Artikolu. 5. Dan l-Artikolu huwa applikabbli mutatis mutandis fir-rigward ta' każijiet fejn ikun hemm iktar minn Parti waħda li tagħmel ilment jew li tirrispondi. Artikolu 16 Sħubija Kull pajjiż jista' jissieħeb għal dan il-Ftehim, bla ħsara għall-kondizzjonijiet li dwarhom ikun hemm ftehim bejn dan il-pajjiż u l-Partijiet. Artikolu 17 Disposizzjonijiet finali 1. L-Annessi jiffurmaw parti integrali minn dan il-Ftehim. 2. Dan il-Ftehim jidħol fis-seħħ 60 jum wara d-data ta' depożitu ta' l-aħħar strument ta' ratifika, konklużjoni jew adozzjoni, skond ir-regoli applikabbli għal kull Parti. 3. Dan il-Ftehim ma jeżegwix lilu nnifsu. Kull Parti għandha timplimenta l-impenji u l-obbligazzjonijiet li jirriżultaw minn dan il-Ftehim skond il-proċeduri interni tagħha. 4. Jistgħu jiġu proposti emendi għal dan il-Ftehim mill-Kumitat, jew minn kull Parti f'kull ħin. Kull emenda li dwarha jaqblu l-Partijiet tidħol fis-seħħ fil-jum ta' wara d-depożitu ta' l-aħħar strument ta' ratifika, konklużjoni jew adozzjoni ta' l-emenda li dwarha hemm ftehim, skond ir-regoli applikabbli għal kull Parti. 5. Parti tista' tirtira minn dan il-Ftehim billi tagħti avviż bil-miktub ta' mill-inqas sitt xhur qabel. F'dan il-każ, l-obbligazzjonijiet taħt dan il-Ftehim fir-rigward tal-Parti li tirtira għandhom jiġu fi tmiem malli jiskadi l-perjodu ta' l-avviż. 6. Dan il-Ftehim qiegħed isir bil-lingwa Daniża, Olandiża, Ingliża, Finlandiża, Franċiża, Ġermaniża, Griega,Taljana, Portugiża, Spanjola, Svediża u Russa, u kull wieħed minn dawn it-testijiet huwa awtentiku indaqs. Dan il-Ftehim għandu jiġi ddepożitat fl-arkivji tas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, li għandha tibgħat kopja ċertifikata tiegħu lil kull Parti. [1] Il-Partijiet jaqblu li l-Artikolu 7 ma jwaqqafx lill-individwi milli jibnu u jużaw nasses, sakemm dawn in-nasses ikunu jikkonformaw mad-disinji approvati mill-awtorità kompetenti relevanti. -------------------------------------------------- ANNESSI GĦALL-ARRANĠAMENT DWAR STANDARDS INTERNAZZJONALI UMANITARJI TA' L-INSIB ANNESS I PARTI I: L-ISTANDARDS 1. GĦANIJIET, PRINĊIPJI U KONSIDERAZZJONIJIET ĠENERALI TA' L-I STANDARDS 1.1. Għanijiet L-għan ta' l-iStandards huwa li jiġi żgurat livell suffiċjenti ta' benesseri għall-annimali minsuba, u sabiex dan il-benesseri jitjieb iżjed. 1.2. Prinċipji 1.2.1. Fl-evalwazzjoni ta' jekk metodu ta' l-insib huwiex umanitarju jew le, il-benesseri ta' l-annimal minsub irid jiġi evalwat. 1.2.2. Il-prinċipju sabiex jiġi deċiż jekk metodu ta' l-insib huwiex umanitarju hu li dan jissodisfa r-rekwiżiti minimi tas-Sezzjonijiet 2 u 3. 1.2.3. Meta l-iStandards jiġu iffissati huwa preżunt li n-nasses għandhom ikunu silettivi, effiċjenti u jikkonformaw mar-rekwiżiti relevanti għas-sigurtà tal-bnedmin ta' kull Parti. 1.3. Konsiderazzjonijiet ġenerali 1.3.1. Il-benesseri ta' l-annimali jintwera minn miżuri li juru kemm hu faċli jew diffiċli biex dawn jaddattaw għall-ambjent, u ta' kemm hu kbir in-nuqqas ta' dawn li jaddattaw għall-ambjent tagħhom. Minħabba li l-annimali jvarjaw fil-metodi li huma jużaw sabiex jaddattaw għall-ambjent tagħhom, għandhom jintużaw diversi miżuri sabiex jiġi evalwat il-benesseri tagħhom. Indikazzjonijiet tal-benesseri ta' annimali maqbuda jinkludu dawk fisjoloġiċi, ħsara u mġieba. Minħabba li xi ftit minn dawn l-indikaturi ma ġewx studjati għal varjeta' ta' speċji, huma meħtieġa studji xjentifiċi oħra sabiex jiġu stabbiliti livelli minimi taħt dawn l-iStandards, skond kif xieraq. Għalkemm il-benesseri jista' jvarja sew, il-kelma "umanitarja" tintuża biss għal dawk il-metodi ta' l-insib fejn il-benesseri ta' l-annimali konċernati jinżamm fuq livell suffiċjenti, għalkemm huwa magħruf li f'ċerti sitwazzjonijiet fir-rigward ta' nasses li joqtlu ikun hemm perjodu qasir ta' żmien fejn il-livell ta' benesseri jista' jkun fqir. 1.3.2. Il-limiti minimi stabbiliti fl-i Standards għaċ-ċertifikazzjoni ta' nasses jinkludu dawk għal: (a) nasses li jżommu: il-livell ta' indikaturi li meta jinqabeż il-benesseri ta' l-annimali maqbuda huwa meqjus bħala fqir; u (b) għal nasses li joqtlu: il-ħin sakemm l-annimal jintilef minn sensih u ma jibqax iħoss u kemm idum f'dan l-istat sakemm imut. 1.3.3. Minkejja li l-metodi ta' l-insib iridu jissodisfaw ir-rekwiżiti tas-Sezzjonijiet 2.4 u 3.4, id-disinn u l-mod kif jintużaw in-nasses għandhom jitkomplew jittejbu, b'mod partikolari fir-rigward ta': (a) titjib tal-benesseri ta' annimali maqbuda f'nasses li jżommu waqt il-ħin taż- żamma; (b) fir-rigward ta' nasses li joqtlu, l-annimal għandu jintilef minn sensih u ma jibqax iħoss kemm jista' jkun malajr; u (ċ) il-qbid ta' annimali mhux immirati għandu jitnaqqas. 2. ĦTIĠIET GĦALL METODI TA' L-INSIB TAŻ-ŻAMMA 2.1. Definizzjoni Metodi ta l-insib ta' żamma' tfisser nasses iddisinjati u wżati bl-intenzjoni mhux li jinqatel l-annimal minsub, imma li l-movimenti tiegħu jiġu ristretti b'tali mod li bniedem jkun jista' jagħmel kuntatt dirett miegħu. 2.2. Parametri 2.2.1. Waqt l-evalwazzjoni ta' jekk metodu ta' l-insib jissodisfax dawn l-iStandards jew le, il-benesseri ta' l-annimal minsub irid jiġi evalwat. 2.2.2. Il-parametri jridu jinkludu indikaturi ta' mġieba u ħsara elenkati fil-paragrafi 2.3.1 u 2.3.2. 2.2.3. L-importanza tar-risposti għal kull wieħed minn dawk il-parametri trid tiġi evalwata. 2.3. Indikaturi 2.3.1. Indikaturi ta' mġieba magħrufa bħala indikaturi ta' benesseri fqir f'annimali selvaġġi maqbuda huma: (a) meta l-annimal jigdem lilu nnifsu b'mod li jagħmel ħsara serja lilu nnifsu (mutilazzjoni tiegħu innifsu); (b) ma jkunx jista' jiċċaqlaq kważi xejn u ma jkunx jista' jirrispondi. 2.3.2. Inkjesti magħrufa bħala indikaturi ta' benesseri fqir f'annimali selvaġġi minsuba huma: (a) ksur; (b) tfekkik tal-ġogi li jinsabu ħdejn il-karpu jew it-tarsu; (ċ) qtugħ ta' għerq jew ta' ligament; (d) brix serju tal-perjostju; (e) emorraġija serja esterna jew emorraġija f'kavità interna; (f) deġenerazzjoni serja ta' muskoli skeletali; (g) iskemija fil-membra; (h) ksur ta' sinna permanenti li tesponi t-tessut vaskolari li jimla l-kavità interna tas-sinna; (i) ħsara fl-għajnejn inkluż tiċrit tal-korneja; (j) ħsara fix-xewka tad-dahar; (k) ħsara severa fl-organi nterni; (l) deġenerazzjoni mijokardjali; (m) amputazzjoni; (n) mewt. 2.4. Limiti minimi Metodu ta "l-insib ta" żamma jissodisfa l-i Standards jekk: (a) in-numru ta "eżempji ta" l-istess speċi minsuba li minnha hija miksuba l-informazzjoni hu minn ta' l-inqas 20; u (b) ta' mill-inqas 80 % ta' dawn l-annimali ma juru ebda indikatur minn dawk elenkati fil-paragrafi 2.3.1 u 2.3.2. 3. ĦTIĠIET GĦAL METODI TA' L-INSIB TA' QTIL 3.1. Definizzjoni "Metodi ta" l-insib tal-qatla' tfisser nasses iddisinjati u wżati bl-intenzjoni li jinqatel l-annimal minsub ta' l-ispeċi kkaċċjata. 3.2. Parametri 3.2.1. Il-ħin ta' meta b'kawża tal-metodu ta' qtil l-annimal jintilef minn sensih u ma jibqax iħoss irid jiġi stabilit u jrid jiġi kontrollat kemm idum f'dan l-istat sakemm tasal il-mewt (i.e., sakemm il-qalb tkun waqfet b'mod irreversibbli). 3.2.2. L-istat ta' meta l-annimal jintilef minn sensih u ma jibqax iħoss irid jiġi sorvelljat billi wieħed jikkontrolla r-riflessi tal-kornea u dawk palpebrali jew permezz ta' xi parametru sostitut xieraq li huwa ppruvat xjentifikament [1]. 3.3. Indikaturi u limiti ta' żmien Limitu ta' żmien għat-telf ta' riflessi tal-korneja u dawk palpebrali | L-ispeċi | 45 sekonda | Mustela erminea | 120 sekonda | Martes amerikana Martes żibellina Martes martes | 300 sekonda | L-ispeċji l-oħrajn kollha li jinsabu fil-paragrafu 4.1. | 3.4. Limiti minimi Metodu ta' l-insib ta' qtil jissodisfa l-i Standards jekk: (a) in-numru ta' eżempji ta' l-istess speċi immirata li minnha hija miksuba l-informazzjoni hija ta' mill-inqas 12; u (b) ta' mill-inqas 80 % ta' dawn l-annimali jkunu ntilfu minn sensihom u ma baqgħux iħossu fil-limitu tal-ħin, u jibqgħu f'dan l-istat sakemm imutu. PARTI II: LISTA TA SPEĊI U SKEDA TA' IMPLIMENTAZZJONI 4. LISTA TA' SPEĊI MSEMMIJA FL-ARTIKOLU 3 TAL-FTEHIM U L-ISKEDA TA' IMPLIMENTAZZJONI 4.1. Lista ta' speċi L-i Standards japplikaw għall-ispeċi li ġejjin: Isem komuni: | L-ispeċi: | Kojote | Canis latrans | Lupu | Canis lupus | Kastur (mill-Amerika ta' Fuq) | Castor canadensis | Kastur (Ewropew) | Castor fiber | Qattus rufus | Felix rufus | Lontra (ta' l-Amerika ta' Fuq) | Lutra canadensis | Lontra (Ewropew) | Lutra lutra | Linċi (mill-Amerika ta' Fuq) | Lynx canadensis | Linċi (Ewropew) | Lynx lynxLynx lynx | Martora | Martes l-Amerika | Sajjied | Martes pennanti | żibellin | Martes zibellina | Martora ta' l-arżnu | Martes martes | Anki (Ewropew) | Meles meles | Ermellin | Mustela erminea | Kelb tar-rakkun | Nyctereutes procyonoides | Muskrat | Ondatra zibethicus | Rakkun | Procyon lotor | Anki (mill-Amerika ta' Fuq) | Taxidea taxus | Speċi addizzjonali għandhom jiġu nklużi fil-futur skond kif xieraq. 4.2. Skeda ta' implimentazzjoni 4.2.1. Kif imsemmi fl-Artikolu 7 tal-Ftehim, metodi ta' l-insib iridu jiġu ttestjati sabiex tintwera jekk jaderixxux ma' dawn l-i Standards, u dawn iridu jiġu ċċertifikati mill-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet, fi żmien: (a) għall-metodi ta' l-insib taż-żamma, minn tlett snin sa ħamsa wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim, skond il-prijoritajiet ta' l-ittestjar u d- disponibiltà ta' faċilitajiet ta' l-ittestjar; u (b) għall-metodi ta' l-insib li joqtlu, ħames snin wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim. 4.2.2. Skond l-Artikolu 7 tal-Ftehim, fi żmien tlett snin wara t-tmiem tal-perjodi msemmija f'4.2.1 l-użu ta' nasses li m' humiex iċċertifikati skond dawn l-i Standards irid jiġi pprojbit mill-awtoritajiet kompetenti rispettivi tal-Partijiet. 4.2.3. Jekk awtorità kompetenti tiddetermina li r-riżultati ta' l-ittestjar tan-nasses ma jaqblux maċ-ċertifikazzjoni ta' nasses għal speċji speċifiċi jew taħt kondizzjonijiet ambjentali speċifiċi, awtorità kompetenti tista' tkompli tippermetti l-użu ta' nasses fuq bażi provviżorja waqt li r-riċerka tkompli sabiex jiġu identifikati nasses ta' sostituzzjoni. L-awtorità kompetenti għandha tagħti notifikazzjoni minn qabel lill-Partijiet l-oħrajn tal-Ftehim dwar in-nasses li jridu jiġu awtorizzati għal użu provviżorju u l-istatus tal-programm ta' riċerka. PARTI III: REGOLI INDIKATTIVI 5. REGOLI INDIKATTIVI GĦALL-ITTESTJAR TA' NASSES U RIĊERKA DWAR L-IŻVILUPP KONTINWU TA' METODI TA' L-INSIB Sabiex tiġi żgurata r-reqqa u l-affidabilità, u sabiex jintwera li metodi ta' l-insib jissodisfaw ir-rekwiżiti stipulati fl-i Standards, l-istudji għall-ittestjar ta' dawk il-metodi ta' l-insib għandhom isegwu l-prinċipji ġenerali ta' metodi ta' prattika ambjentali tajbin. Fil-każ li proċeduri ta' l-ittestjar jiġu stabbiliti fi ħdan il-qafas ta' l-ISO, l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-istandardizzazzjoni, u f'każ li dawn il-proċeduri huma relevanti għall-evalwazzjoni tal-konformità tal-metodi ta' l-insib ma' xi ftit mir-rekwiżiti ta' l-i Standards jew ma' kollha, il-proċeduri ta' l-ISO għandhom jintużaw skond kif xieraq. 5.1. Regoli indikattivi ġenerali 5.1.1. Għandhom isiru testijiet skond id-diversi protokolli dwar studji komprensivi. 5.1.2. Il-mod kif jiffunzjona l-mekkaniżmu ta' l-insib għandu jiġi ttestjat. 5.1.3. L-ittestjar ta' nasses fuq il-post għandu jsir b'mod partikolari sabiex tiġi evalwata is-silettività. Dan it-test jisa' jintuża wkoll sabiex tinġabar informazzjoni dwar l-effiċjenza tal-qbid u s-sigurtà ta' min jużah. 5.1.4. Nasses taż-żamma għandhom jiġu ttestjati f'għalqa, b' mod partikolari sabiex jiġu evalwati parametri ta' imġieba u fisjoloġiċi. Nasses tal-qtil għandhom jiġu ttestjati f'għalqa, b'mod partikolari sabiex jiġi identifikat it-telf tas-sensi. 5.1.5. Fit-testijiet fuq il-post, in-nasses għandhom jiġu kkontrollati kuljum. 5.1.6. L-effikaċja tan-nasses tal-qtil f'li jġibu annimal immirat mitluf minn sensih u f'li joqtluh għandha tiġi ttestjata fuq annimali konxji, jiċċaqalqu, b'miżuri f'laboratorji, f'għelieqi jew fuq il-post. Il-kapaċità tan-nassa li tolqot lill-annimal immirat f'postijiet vitali għandha tiġi evalwata. 5.1.7. L-ordni tal-proċeduri ta' l-ittestjar tista' tinbidel sabiex tiġi żgurata l-iktar evalwazzjoni effettiva tan-nasses li jridu jiġu ttestjati. 5.1.8. In-nasses ma għandhomx jesponu lil min iħaddimhom għal periklu żejjed meta jkunu qegħdin jintużaw b'mod normali. 5.1.9. Jekk xieraq, marġni iktar wiesgħa ta' miżuri għandhom jiġu kkontrollati meta jiġu ttestjati n-nasses. Testijiet fuq il-post għandhom jinkludu studji dwar l-effetti ta' speċi immirati kif ukoll dawk mhux immirati. 5.2. Sitwazzjoni ta' studju 5.2.1. In-nassa għandha tintrama u tintuża skond l-aħjar parir tal-manufatturi jew ta' oħrajn dwar kif dan għandu jsir. 5.2.2. Għall-ittestjar fl-għelieqi, għandha tintuża għalqa li tipprovdi ambjent addattat għall-annimali ta' l-ispeċi immirata sabiex dawn ikunu jistgħu jiċċaqalqu liberament, jistaħbew u juru l-iktar imġieba normali. Għandu jkun possibbli li jintramaw nasses u li jiġu ssorveljati annimali minsuba. In-nasba għandha tintrama b'tali mod li jkun jista' jsir rekording fuq vidjo u tal-ħoss ta' l-episodju kollu ta' l-insib. 5.2.3. Għal testijiet fuq il-post, għandhom jintagħżlu siti li huma rappreżentattivi ta' dawk użati fil-prattika.. Minħabba li l-għażla tan-nasba u kull effett negattiv possibbli tan-nasba fuq speċi mhux immirati huma raġunijiet importanti għall-ittestjar fuq il-post, jista' jkun hemm il-ħtieġa li siti għal testijiet fuq il-post jintagħżlu f'ambjenti naturali differenti fejn aktarx ikun hemm speċi differenti mhux immirati. Għandhom jittieħdu stampi ta' kull nasba u ta' l-armar tagħha u ta' l-ambjent in ġenerali. In-numru ta' identifikazzjoni tan-nasba għandu jkun parti mir-rekord fotografiku qabel u wara l-kolp. 5.3. Il-Personal ta' l-istudju 5.3.1. Il-Personal li jagħmlu t-testijiet għandhom ikunu kkwalifikati u mħarrġa b'mod xieraq. 5.3.2. Fost il-personal li jagħmlu t-testijiet għandu jkun hemm ta' l-inqas persuna waħda li għandha esperjenza fl-użu ta' nasses, u li hija kapaċi tonsob l-annimali wżati fit-test, u mill-inqas persuna waħda li għandha esperjenza f'kull wieħed mill-metodi ta' evalwazzjoni ta' benesseri għal nasses ta' żamma u f'metodi għall-evalwazzjoni ta' telf ta' sensi għal nasses ta' qtil. Per eżempju, l-evalwazzjoni tar-rispons ta' mġieba għall-insib u ta' l-attentati li l-annimal jagħmel biex jaħrab għandha ssir b'mod partikolari minn persuna mħarrġa li hija familjari ma' l-interpretazzjoni ta' informazzjoni ta' din ix-xorta. 5.4. Annimali li għandhom jintużaw waqt l-ittestjar tan-nasses 5.4.1. Annimali tat-testijiet fl-għelieqi għandhom ikunu b'saħħithom u għandhom ikunu rappreżentattivi ta' dawk li aktarx sejrin jinqabdu f'ambjent selvaġġ. L-annimali wżati ma għandhomx ikollhom esperjenza preċedenti tan-nasba li tkun qiegħda tintuża. 5.4.2. Qabel l-ittestjar tan-nasses, l-annimali għandhom jinżammu f'kondizzjonijiet xierqa u għandhom jiġu pprovduti b'ikel u b'ilma xieraq. L-annimali ma għandhomx jinżammu b'mod li jista' minnu nnifsu jirriżulta f'benesseri fqir. 5.4.3. L-annimali għandhom jiġu kklimatizzati għall-għalqa fejn isiru t-testijiet qabel ma' jibda t-test. 5.5. Osservazzjonijiet 5.5.1. Mġieba 5.5.1.1. Osservazzjonijiet ta' mġieba għandhom isiru minn persuna mħarrġa, partikolarment b'referenza għall-għarfien ta' l-etjoloġija ta' l-ispeċi. 5.5.1.2. Il-kapaċità ta' l-annimal li jevita n-nasba tista' tiġi evalwata billi wieħed l-ewwel jonsob l-annimal f'sitwazzjoni li tista' tiġi rikonoxxuta malajr, u mbagħad jerġa' jesponi lill-annimal għan-nasba fis-sitwazzjoni partikolari u jevalwa l-imġieba tiegħu. 5.5.1.3. Wieħed għandu jiddistingwi b'attenzjoni bejn rispons għal stimuli addizzjonali u rispons għan-nasba jew għas-sitwazzjoni. 5.5.2. Fisjoloġija 5.5.2.1. Xi annimali għandhom jiġu armati b' rikorders telemetriċi (eż., li jirrekordjaw ir-rata ta' kif tħabbat il-qalb, ir-rata respiratorja) qabel ma jsir it-test. Dan l-armar għandu jsir f'ħin biżżejjed qabel l-insib sabiex l-annimal ikun jista' jirkupra minn kull taħwid ikkawżat mill-armar ta' dawn ir-rikorders. 5.5.2.2. Għandhom jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha sabiex jiġu llimitati osservazzjonijiet jew parametri inadegwati jew preġudikati, speċjalment dawk dovuti għall-interferenza tal-bniedem waqt it-teħid ta' kampjuni. 5.5.2.3. Meta jkun qiegħed isir it-teħid ta' kampjuni bioloġiċi (eż., ta' demm, urina, saliva), dan għandu jsir f'ħinijiet li huma rilevanti għall-insib u għall-konsiderazzjonijiet li jiddependu fuq il-ħin tal-parametru li jkun qiegħed jiġi evalwat. Informazzjoni li tirriżulta mill-kontroll ta' annimali miżmuma x' imkien ieħor f'kondizzjonijiet oħrajn u għal attivitajiet differenti, informazzjoni tal-linja bażi qabel ma jseħħ l-insib, u xi informazzjoni ta' referenza wara stimulazzjonijiet estremi (eż., test ta' sfida b'ormonju adrenokortikotrofiku) għandha tinġabar ukoll. 5.5.2.4. Il-kampjuni bioloġiċi għandhom jittieħdu u għandhom jinħażnu b'mod l-aktar magħruf sabiex tiġi żgurata l-konservazzjoni qabel l-analiżi. 5.5.2.5. Metodi analitiċi wżati għandhom ikunu vvalidati. 5.5.2.6. Fir-rigward ta' nasses ta' qtil, meta eżaminazzjonijiet nevroloġiċi li jużaw ir-riflessi (bħall-uġigħ jew l-għajnejn) isiru flimkien mal-kejl ta' EEG u/jew VER jew SER, dawn għandhom isiru minn espert, sabiex tiġa pprovduta informazzjoni rilevanti li tirrigwarda kemm hu f'sensih l-annimal u kemm hi effiċjenti t-teknika ta' qtil. 5.5.2.7. Meta l-annimali ma jkunux intilfu minn sensihom u għadhom iħossu sal-ħin deskritt fil-protokoll tat-test, għandhom jinqatlu b'mod umanitarju. 5.5.3. Ħsara u patoloġija 5.5.3.1. Kull annimal tat-test għandu jiġi eżaminat b'reqqa sabiex tiġi evalwata kull ħsara. Għandha sir ukoll eżaminazzjoni radjografika sabiex jiġu kkonfermati fratturi possibbli. 5.5.3.2. Aktar eżaminazzjoni patoloġika dettaljata ta' annimali mejtin għandha ssir ukoll. Eżaminazzjoni post-mortem għandha ssir skond il-prattika veterenarja aċċettata minn veterinarju ta' l-esperjenza. 5.5.3.3. L-organi u/jew ir-reġjuni affettwati għandhom jiġu eżaminati makroskopikament, u istoloġikament jekk xieraq. 5.6. Rapport 5.6.1. Ir-rapport ta' studju għandu jkun fih l-inforazzjoni relevanti kollha dwar id-disinn sperimentali, il-materjali u l-metodi, u r-riżultati, b'mod partikolari: (a) id-deskrizzjoni teknika tad-disinn tan- nassa inkluż il-materjal ta' kostruzzjoni; (b) struzzjonijiet tal-manufatturi dwar użu; (ċ) id-deskrizzjoni tas-sitwazzjoni tat-test; (d) kondizzjonijiet tat-temp, b' mod partikolari temperatura u fond tas-silġ; (e) il-personal li jagħmel it-testijiet; (f) in-numru ta' annimali u n-nasses ittestjati; (g) in-numru totali ta' annimali immirati u mhux immirati maqbuda ta' kull speċi, u l-abbondanza relattiva tagħhom espressa bħala rari, komuni jew abbundanti f'dik iż- żona; (h) selettività; (i) dettalji ta' kull evidenza li n-nasba kienet attivata u weġġgħet annimal li ma nqabadtx; (j) osservazzjonijiet ta' mġieba; (k) valuri ta' kull parametru fisjoloġiku mkejjel u metodoloġiji; (l) deskrizzjoni ta' ħsara u ta' eżaminazzjonijiet post-mortem; (m) ħin għat-telf mis-sensi u l-ħass; u (n) analiżi statistiċi. PARTI IV: RIĊERKA 6. PROGRAMMI TA' RIĊERKA BIEX JITTEJJEB L-ISKOP TA' L-ISTA NDARDS Marġni xierqa ta' miżuri tal-benesseri ta' annimali maqbuda jridu jiġu evalwati meta jiġu ttestjati sistemi ta' l-insib. Waqt li dawn il-miżuri, b' mod partikolari miżuri addizzjonali ta' mġieba u fisjolġiċi, ma jkunux ġew żviluppati u wżati għal varjeta' ta' speċi, l-użu tagħhom f'dawn l-i Standards għall-ispeċi li qegħdin jiġu kkunsidrati jridu jiġu vverifikati minn studji xjentifiċi mwettqa sabiex jiġu determinati l-livelli tal-linji bażi, marġni ta' rispons, u miżuri rilevanti oħra. 6.1. Għanijiet Ir-riċerka li hija promossa u mħeġġa mill-Partijiet skond l-Artikolu 9 trid tkun partikolarment immirata lejn l-istabbiliment ta' linji bażi u ta' informazzjoni ta' referenza meħtieġa sabiex jiġu stabbiliti limiti minimi għal parametri addizzjonali, jew sabiex tiġi evalwata r-relevanza ta' kejl ta' benesseri ieħor mhux inkluż fl-iskop preżenti tas-Sezzjoni 2.3 ta' dawn l- Standards, inkluż numru ta' indikaturi ta' mġieba u fisjoloġiċi. 6.2. Programmi ta' riċerka speċifiċi għall-ispeċi Sabiex jittejjeb l-għerf xjentifiku fil-qasam ta' l-evalwazzjoni tal-benesseri ta' annimali minsuba, kull parti għandha tippromwovi riċerka ulterjuri għall-ispeċi elenkati fil-lista' li ġejja li trid titlesta fiż-żmien iddefinit wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim. L-ispeċi: | Parti responsabbli | Perjodu ta' żmien | Ondatra zibethicus | il-Komunità Ewropea | 3 snin | Procyon lotor | il-Kanada | 3 snin | Martes zibellina | ir-Russja | 3 snin | 6.3. Miżuripartikolari li jridu jiġu studjati 6.3.1. Il-parametri li jridu jiġu studjati jridu, b'mod partikolari, jinkludu: (a) rispons ta' mġieba wara l-insib, inklużi vokalizzazzjonijiet, rispons ta' mġieba, paniku estrem, kemm ħin idum sabiex jiġi għall-imġieba normali wara li l-annimal jinħeles min-nasba u l-kapaċità tiegħu li jevitaha. Waqt l-ittestjar tal-kapaċità li jevita n-nasba, irid jiġi evalwat kemm hu kapaċi jevita jew jirreżisti kuntatt mill-viċin għas-sitwazzjoni ta' l-insib li jkun diġà għadda minnha qabel; u (b) parametri fisjoloġiċi, inkluża r-rata tat-taħbbit tal-qalb u arritmija, u parametri biokimiċi (kejl ta' demm, urina jew saliva) skond kif xieraq għall-ispeċji, inklużi konċentraturi glukokortikojdi, konċentrazzjonijiet prolaktin, attività ta' kreatina kinase, lektat deidroġenaż (u possibilment iso-enżima 5) u livelli ta' Beta Endorfin (jekk jeżistu assaġġi). 6.3.2. Il-qawwa tar-rispons tal-parametri fisjoloġiċi għandha tirreferi għal livelli bażali u estremi u għad-dipendenza fuq il-ħin. 6.3.3. Livell bażali tfisser il-kwantità, il-konċentrazzjoni jew ir-rata għal dak il-varjabbli fisjoloġiku meta l-annimal ma jkunx disturbat mill-kondizzjonijiet ambjentali. Għal varjabbli fisjoloġiċi li jinbidlu waqt perjodu ta' xi ftit sekondi jew minuti, dan il-livell bażali għandu jirreferi għal attività partikolari, per eżempju mimdud, wieqaf, miexi, jiġri u jaqbeż. Livell estrem tfisser viċin tal-livell massimu jew minimu għal dawn l-annimali. Ir-reazzjonijiet fisjoloġiċi msemmija hawn fuq aktarx jidhru fil-mammiferi kollha, imma livelli bażali u estremi eżatti u l-bidla bejn dawn iridu jiġu ddeterminati għal kull speċi ttestjata. 6.3.4. L-aspetti ta "miżuri ta" reazzjonijiet fisjoloġiċi li jindikaw benesseri fqir huma jekk il-livell imkejjel huwiex "bogħod mil-livell normali u jekk it-tul ta" żmien ta' dak il-livell mibdul huwiex sinifikanti. 6.4. Sorveljanza ta' programmi ta' riċerka. Il-Kumitat għandu jissorvelja u jikkordina r-riċerka mbuttata u mħeġġa mill-Partijiet skond l-Artikolu 9. [1] F'każijiet fejn ikunu meħtieġa testijiet oħra sabiex jiġi ddeterminat jekk il-metodu ta' l-insib jissodisfax l-i Standards, jista' jsir kejl addizzjonali ta' elettroenċefalogram (EEG), rispons viżwali evokat (RVE), u rispons għall-ħsejjes evokat (SER). -------------------------------------------------- ANNESS II 1. Ftehim Provviżorju dwar kummerċ u kwistjonijiet relatati mal-kummerċ bejn il-Komunità Ewropea, il-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar u l-Komunità Ewropea dwar l-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u l-Federazzjoni Russa, minn naħa l-oħra, magħmul fi Brussel fl-17 ta' Lulju 1995, daħal fis-seħħ fl-1 ta' Frar 1996. 2. Ftehim dwar Sħubija u Koperazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa waħda, u l-Federazzjoni Russa, minn naħa l-oħra, magħmul f'Korfu fl-24 ta' Ġunju 1994. 3. Ftehim dwar Kummerċ u Relazzjonijiet Kummerċjali bejn il-Federazzjoni Russa u l-Kanada, daħal fis-seħħ fid-29 ta' Diċembru 1992. -------------------------------------------------- ANNESS III IL-KORP TA' L-ARBITRAĠĠ Artikolu 1 Il-Parti li tagħmel l-ilment għandha tinnotifika lill-Kumitat li hija tixtieq tirreferi t-tilwima għall-arbitraġġ skond l-Artikolu 15 tal-Ftehim. In-notifika trid tinkludi is-suġġett ta' l-arbitraġġ u, b'mod partikolari, id-disposizzjonijiet tal-Ftehim, li l-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni tiegħu huma in kwistjoni. Artikolu 2 1. Dan il-Korp ta' l-Arbitraġġ għandu jikkonsisti fi tliet membri. 2. F'tilwim bejn żewġ Partijiet, kull waħda mill-partijiet fit-tilwima għandha tappunta arbitru. F'tilwimiet bejn iktar minn żewġ Partijiet, Partijiet bl-istess interess għandhom jaħtru arbitru wieħed flimkien bi ftehim. F'kull każ, iż- żewġ arbitri maħtura b'dan il-mod għandhom jappuntaw bi ftehim komuni arbitru terz bħala President tal-Korp ta' l-Arbitraġġ. 3. Il-President tal-Korp ta' l-Arbitraġġ ma jistax: (a) ikun persuna ta' nazzjonalità ta' xi waħda mill-partijiet litiganti involuti fit-tilwima; (b) ikun affiljat mal-Partijiet litiganti; jew (ċ) kellu x'jaqsam mat-tilwima f'xi kapaċità oħra. 4. Kull post battal fil-Korp ta' l-Arbitraġġ irid jimtela skond il-manjiera preskritta għall-ħatra inizzjali. Artikolu 3 Jekk, fi żmien 60 jum mill-ħatra ta' arbitri mill-Partijiet, il-President tal-Korp ta' l-Arbitraġġ ma jkunx ġie appuntat, kull Parti tista' titlob lill-President tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja biex taħtru. Artikolu 4 1. Il-Korp ta' l-Arbitraġġ għandu jagħti deċiżjoni strettament skond id-disposizzjonijiet tal-Ftehim, il-liġi internazzjonali u l- kondizzjonijiet ta' referenza standard skond kif ġej: "Sabiex tiddetermina, fid-dawl tal-fatti u tad-disposizzjonijiet relevanti tal-ftehim (speċifika hawnhekk id-disposizzjonijiet relevanti), jekk Parti tikkonformax ma' l-obbligazzjonijiet tagħha taħt il-Ftehim, u sabiex toħroġ deċiżjoni li għandha dak l-effett.'" 2. Il-Korp ta' l-Arbitraġġ irid jkun sodisfatt li t-talba għandha bażi fattwali u legali. Artikolu 5 1. Ħlief jekk il-partijiet fit-tilwima jiftehmu mod ieħor, il-Korp ta' l-Arbitraġġ għandu jiddetermina r-regoli ta' proċedura tiegħu stess. 2. Ir-regoli ta' proċedura tal-Korp ta' l-Arbitraġġ iridu f'kull każ ikunu konformi ma' dan l-Anness, ma' l-iskop tal-Korp ta' l-Arbitraġġ li jagħti deċiżjonijiet u l-prinċipji ta' ġustizzja proċedurali fil-liġi u fil-prattika internazzjonali. Artikolu 6 Il-partijiet litigani għandhom jiffaċilitaw ix-xogħol tal-Korp ta' Arbitraġġ u, b'mod partikolari, waqt li jużaw il-mezzi kollha għad-disposizzjoni tagħhom, għandhom: (a) jipprovdulu d-dokumenti, l-informazzjoni u l-faċilitajiet relevanti kollha, bla ħsara biss għar-rekwiżiti legali u amministrattivi; u (b) jippermettulu, meta dan ikun meħtieġ, li jsejjaħ xhieda jew esperti u li jirċievi x-xhieda tagħhom. Artikolu 7 Il-Partijiet litiganti u l-arbitri għandhom jipproteġu l-kunfidenzalità ta' kull informazzjoni li huma jirċievu b'mod kunfidenzali waqt il-proċediment ta' l-arbitraġġ. Artikolu 8 Il-Partijiet litiganti għandhom iħallsu l-ispejjeż tal-proċedimenti ta' arbitraġġ, inklużi l-onorarji ta' l-arbitri u l-ispejjeż ta' l-ivvjaġġar, servizzi ta' traduzzjoni u segretarjali, u spejjeż relatati oħra, f'ishma ugwali. Artikolu 9 Il-Korp ta' l-Arbitraġġ jista' jisma' u jiddetermina kontrotalbiet li jirriżultaw direttament mis-suġġett tat-tilwima. Artikolu 10 Il-Korp ta' l-Arbitraġġ għandu jagħti d-deċiżjonijiet tiegħu kemm dwar il-proċedura kif ukoll dwar is-sostanza tat-tilwima permezz ta' vot b'maġġoranza ta' l-arbitri. Il-voti mitfugħa m'għandhomx jiġu żvelati. Artikolu 11 1. Il-Korp ta' l-Arbitraġġ għandu jagħti deċiżjoni mhux iktar tard minn 180 jum wara d-data tal-ħatra tal-President. 2. Il-Korp ta' l-Arbitraġġ jista', permezz ta' vot unanimu, itawwal l-għoti tad-deċiżjoni, jekk il-Partijiet litiganti jaqblu. Artikolu 12 1. Id-determinazzjoni u d-deċiżjoni tal-Korp ta' l-Arbitraġġ iridu jkunu akkumpanjati b'dikjarazzjoni bil-miktub li tistabilixxi s-sejbiet u r-raġunijiet li fuqhom huma bbażati. 2. Tilwima li tirrigwarda l-interpretazzjoni jew il-manjiera ta' implimentazzjoni tad-determinazzjoni u tad-deċiżjoni tal-Korp ta' l-Arbitraġġ tista' tiġi ssottomessa minn kull waħda mill-partijiet litiganti lill-Korp ta' l-Arbitraġġ li jkun ta dik id-deċiżjoni. Artikolu 13 Determinazzjoni u deċiżjoni tal-Korp ta' l-Arbitraġġ hija finali, toħloq rabta fuq il-partijiet litiganti u ma tistax tiġi appellata. -------------------------------------------------- ANNESS IV DIKJARAZZJONIJIET TAL-PARTIJIET Dikjarazzjoni mill-Gvern tal-Kanada li tirrigwarda perjodu aċċelerat ta' tneħħija ta' nasses konvenzjonali b'ġogi ta' l-azzar li jżommu s-sieq Bħala rikonoxximent ta' l-għanijiet tal-Ftehim dwar standards ta' l-insib internazzjonali umanitarji (il-"Ftehim") u skond l-Artikolu 7 tal-Ftehim, il-Kanada tiddikjara li: 1. L-użu ta' nasses konvenzjonali b'ġogi ta' l-azzar li jżommu s-sieq għandu jkun ipprojbit għall-ispeċi li ġejjin fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim: Martes Amerikana Mustela erminea Castor canadensis Ondatra zibethicus Martes pennanti Taxidea taxus Lutra canadensis 2. (a) Fuq il-bażi tar-riżultati ta' testijiet li huma diġà disponibbli, l-użu ta' nasses konvenzjonali b'ġogi ta' l-azzar li jżommu s-sieq għandu jkun ipprojbit għall-ispeċi Kanadiżi li jifdal u li huma elenkati fl-Anness I tal-Ftehim, kif ġej: Canis latrans Felis rufus Procyon lotor Canis lupus Lynx canadensis (b) Din il-projbizzjoni għandha tidħol fis-seħħ fl-iktar wieħed tard minn dawn li ġejjin: (i) it-tmiem ta' l-istaġun sħiħ ta' testijiet fuq il-post li jibda f'Ottubru 1999; jew (ii) it-tmiem tal-perjodu meħtieġ għall-ittestjar u għall-implimentazzjoni kif iddefinit fis-subparagrafu (ċ). (ċ) Il-"perjodu meħtieġ għat-testijiet u għall-implimentazzjoni" imsemmi fil-klawsola 2(b)(ii) huwa żewġ staġuni sħaħ ta' testijiet fuq il-post flimkien ma' sena wara t-tmiem tat-tieni staġun ta' testijiet fuq il-post, li jibda wara l-Konklużjoni Finali tal-Ftehim mill-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea. (d) Fir-rigward tal-Kanada, staġun ta' testiiet fuq il-post (msemmi fil-klawsola 2(b)(i) u fis-subparagrafu 2(ċ)) jiskorri mill-1 ta' Ottubru sal-31 ta' Marzu. 3. Minħabba s-subparagrafu 2(b), din id-dikjarazzjoni għandha jkollha effett fil-perjodu bejn il-Konklużjoni Finali tal-Ftehim mill-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea u d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim, sakemm il-Ftehim (inklużi, għal ċertezza ikbar, id-Dikjarazzjonijiet l-Annessi) jiġi applikat skond il-kondizzjonijiet tiegħu mill-Komunità Ewropea. Dikjarazzjoni mill-Komunità Ewropea: Il-Komunità Ewropea tifhem li l-iffirmar tal-Ftehim dwar standards internazzjonali umanitarji ta "l-insib huwa pass importanti u sostanzjali" l quddiem sabiex jiġi żgurat livell suffiċjenti ta' benesseri għall-annimali minsuba. Il-Komunità Ewropea għalhekk tikkonferma li hija ma sejra tieħu ebda miżura li timplimenta r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3254/91 matul iż-żmien li huwa raġonevolment meħtieġ sabiex il-Partijiet l-oħrajn jirratifikaw il-Ftehim u, wara r-ratifikazzjoni, sakemm il-Ftehim jibqa' fis-seħħ u jiġi applikat skond id-disposizzjonijiet tiegħu. --------------------------------------------------