12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 495 
 22005A1104(01) 
4.11.2005 IL-ĠURNAL UFFI ĊJALI TA’ L-UNJONI EWROPEA  L 290/17 
FTEHIM 
għal kooperazzjoni xj entifika u teknolo ġika bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Uniti 
Messikani 
 
IL-KOMUNITÀ EWROPEA, minn hawn ’il quddiem imsej ħa “il-Komunità”,  
 
min-naħa waħda, u 
 L-ISTATI UNITI MESSIKANI, minn hawn’ il quddiem imsej ħa l-“Messiku”,  
 min-naħa l-oħra, 
 minn hawn ’il quddiem imsej ħin “il-Partijiet”, 
 FILWAQT LI JIKKUNSIDR AW il-Ftehim ta' S ħubija Ekonomika, Koor dinazzjoni Politika u 
Kooperazzjoni bejn l-Istati Uniti Messikani u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tag ħha tat-8 
ta’ Diċembru 1997; 
 FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW l-im portanza tax-xjenza u t-teknolo ġija għall-iżvilupp ekonomiku 
u soċjali tagħhom; 
 FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW il-koope razzjoni xjen tifika u teknolo ġika li għaddejja bejn il-
Komunità u l-Messiku; 
496 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW li l-Komunità u l-Messiku b ħalissa qed isegwu attivitajiet ta’ 
riċerka u żvilupp teknolo ġiku, inklu ż proġetti kif definiti fl-Artikolu 2(e), f’oqsma ta’ interess 
komuni u li l-parte ċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ ri ċerka u żvilupp ta’ xulxin abba żi tar-reċiproċità ser 
tipprovdi benefi ċċji reċiproċi; 
 XEWQANA li jistabbilixxu ba żi solida għal kooperazzjoni fir-ri ċerka xjentifika u teknolo ġika li ser 
testendi u ssa ħħaħ l-attivitajie t koooperattivi f’oqsma ta’ interess komuni u t ħeġġeġ l-applikazzjoni 
tar-riżultati ta’ tali kooperazzjoni g ħall-benefi ċċju ekonomiku u so ċjali taż-żewġ Partijiet; 
 FILWAQT LI JIKKUNSIDRAW li dan il-Ftehim g ħal kooperazzjoni xjentifika u teknolo ġika hija 
parti mill-kooperazzjoni ġenerali bejn il-Messiku u l-Komunità, 
 FTIEHMU KIF ĠEJ: 
 
ARTIKOLU 1 
 
Skop 
 
Il-Partijiet g ħandhom iħeġġu, jiżviluppaw u jiffa ċilitaw attivtajiet kooperattivi ta’ ri ċ
erka u żvilupp 
fl-oqsma tax-xjenza u t-teknolo ġija ta’ interess komuni bejn il-Komunità u l-Messiku. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 497 
  
ARTIKOLU 2 
 
Definizzjonijiet 
 
Għall-għan ta’ dan il-Ftehim: 
 (a) "attività kooperattiva” tfisser kull attività li l-Partijiet iwettqu jew jappo ġġaw, skond dan il-
Ftehim, u tinkludi ri ċerka konġunta u taħriġ ta’ riżorsi umani; 
 (b) "informazzjoni" tfisser data  xjentifika jew teknika, ri żultati jew metodi ta’ ri ċerka u żvilupp li 
joriġinaw minn ri ċerka konġunta u kull data o ħra meqjusa b ħala meħtieġa mill-parte ċipanti 
għal attivitajiet kooperattivi, inklu ż, kif meħtieġ, mill-Partijiet innifishom; 
 (ċ) "proprjetà intellettwali" g ħandha jkollha t-tifsira definita fl-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni li 
tistabbilixxi l-Organizzazzj oni Dinjija tal-Proprjetà Intellettw ali, iffirmata fi  Stokkolma fl-14 
ta’ Lulju 1967; 
 (d) "riċerka konġunta” tfisser pro ġetti ta' riċerka, żvilupp teknolo ġiku u/jew ta’ dimostrazzjoni 
implimentati bi jew ming ħajr appoġġ finanzjarju minn wie ħed jew iż-żewġ Partijiet u li 
tinvolvi kollaborazzj oni bejn il-parte ċipanti kemm mill-Komunità kif ukoll mill-Messiku; 
498 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
(e) "pro ġetti ta’ dimostrazzjoni” tfisser pro ġetti mmirati biex juru l-vijabbiltà ta’ teknolo ġiji 
ġodda li joffru vanta ġġ ekonomiku potenzjali i żda li ma jistg ħux jiġu kummer ċjalizzati 
mingħajr studju minn qabel tal-vijabbiltà tag ħhom fis-suq. Il-Partijiet g ħandhom iżommu lil 
xulxin informati re ċiprokament u regolarment dwar l-attivtajiet ta’ ri ċerka konġunta fil-
kuntest tal-koordina zzjoni u l-iffa ċilitar ta’ attivitajiet koope rattivi (Artikolu 6); 
 (f) "parte ċipant" jew "entitajiet ta’ ri ċerka " tfisser kull persuna fi żika jew ġuridika, istitut ta’ 
riċerka, jew kull organizzazzjoni jew entità ġuridika oħra stabbilita fil-Komunità jew fil-
Messiku involuta f’attivit ajiet kooperattivi, inklu żi l-Partijiet infushom. 
  
ARTIKOLU 3 
 
Prinċipji 
 
Attivitajiet kooperattivi g ħandhom jitwettqu abba żi tal-prinċipji li ġejjin: 
 (a) benefi ċċju reċiproku bba żat fuq bilan ċ xieraq ta’ vanta ġġi; 
 (b) opportunitajiet re ċiproċi għal parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta' ri ċ
erka u ta’ żvilupp teknolo ġiku 
mwettqin minn kull Parti; 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 499 
  
(ċ) skambju f’waqtu ta’ informazzjoni li tis ta’ taffettwa attivitajiet kooperattivi; 
 (d) fi ħdan il-qafas tal-li ġijiet u r-regolamenti applikabbli, il- ħarsen effettiv ta’ proprjetà 
intellettwali u l-kondivi żjoni ġusta ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, s kond l-Anness dwar 
id-drittijiet ta’ proprjetà in tellettwali, li tifforma parti in tegrali minn dan il-Ftehim. 
  
ARTIKOLU 4 
 
Oqsma ta’ attivitajiet kooperattivi 
 
(a) Kooperazzjoni ta ħt dan il-Ftehim tista’ tkopri l-attivitajiet kollha dwar ri ċerka, żvilupp 
teknoloġiku, dimostrazzjoni u ta ħriġ xjentifiku u teknolo ġiku ta' livell g ħoli, minn hawn ’il 
quddiem imsejja ħ bħala “RŻT”, inkluż fil-Programm Qafas R ŻT tal-Komunità Ewropea, 
inkluża riċerka fondamentali. L-attivita jiet imsemmijin hawn fuq g ħandhom ikunu mmirati 
lejn il-promozzjoni tal-progress xjentif iku, il-kompetittività industrijali u l-i żvilupp 
ekonomiku u so ċjali, b’mod partikolari fl-oqsma li ġejjin: 
 
– riċerka dwar l-ambjent u l-klima, inklu ża l-osservazzjoni tad-Dinja, 
 
– ir-riċerka bijomedika u dwar is-sa ħħa, 
 – l-agrikoltura, il-foresterija u s-sajd, 
 
– it-teknolo ġiji industrijali u tal-manifattura, 
 
– ir-riċerka dwar l-elettronika, il-materjali u l-metrolo ġija, 
500 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
– l-enerġija mhux nukleari, 
 
– it-trasport, 
 
– it-teknolo ġiji tas-soċjetà ta’ l-informazzjoni, 
 – ir-riċerka dwar l-i żvilupp ekonomiku u so ċjali, 
 – il-bijoteknolo ġiji, 
 
– l-ajrunawtika u r-ri ċerka dwar l-ispazju u r-ri ċerka applikata, u 
 
– il-politika dwar ix-xjenza u t-teknolo ġija. 
 
(b) Oqsma oħrajn ta’ kooperazzjoni jistg ħu jiġu miżjuda ma’ din il-lista so ġġett għal 
eżaminazzjoni u rakkomandazzjoni minn qabel mill-Kumitat Kon ġunt imsemmi fl-
Artikolu 6(c)(7), skond il-pro ċeduri fis-se ħħ għal kull parti, flimkie n ma’ l-attivitajiet 
RTD simili kollha mwettqin fil-Messiku fl-oqsma korrispondenti. 
 Dan il-Ftehim ma jaffettwax il-parte ċipazzjoni tal-Messiku, b ħala pajjiż li qed jiżviluppa, fl-
attivitajiet Komunitarji fil-qasam tar-ri ċerka għall-iżvilupp. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 501 
  
ARTIKOLU 5 
 
Forom ta’ attivitajiet kooperattivi 
 
(a) Il-Partijiet g ħandhom ikattru l-parte ċipazzjoni ta’ istituti ta’ edukazzjoni og ħla, ċentri ta’ 
riċerka u żvilupp u entitajiet ta’ ri ċerka u żvilupp fl-attivit ajiet kooperattivi ta ħt dan il-Ftehim 
f’konformità mal-politika u r-regolamenti interni tag ħhom, bil-ħsieb li jiġu pprovduti 
opportunitajiet g ħall-parteċipazzjoni fl-attivitajiet ta’ ri ċerka u żvilupp xjentifiku u 
teknoloġiku tagħhom. 
 (b) Attivitajiet kooperattivi jistg ħu jieħdu l-forom li ġejjin: 
 
– l-istabbiliment ta’ netwerks u alleanzi istituzzjonali g ħal terminu twil bejn i ċ-ċentri ta’ 
riċerka u l-istituti g ħar-riċerka u t-teknolo ġija u l-implimentazzjoni kon ġunta ta’ 
proġetti ta’ interess komuni, 
 
– l-implimentazzjoni ta’ pro ġetti ta' RŻT bejn iċ-ċentri ta’ ri ċerka u kummer ċ fil-Messiku 
u fl-Ewropa, inklu żi intrapriżi bbażati fuq it-teknolo
ġija, 
 
– il-parte ċipazzjoni ta’ istituti ta’ ri ċerka Messikani fil-pro ġetti ta' RŻT taħt il-Programm 
Qafas eżistenti u l-parte ċipazzjoni re ċiproka ta’ l-istituti ta’ ri ċerka stabbiliti fil-
Komunità fi pro ġetti Messikani f’oqsma simili ta’ R ŻT. Tali parte ċipazzjoni g ħandha 
tkun soġġetta għar-regoli u l-pro ċeduri applikabbli fil-programmi ta' R ŻT ta’ kull Parti, 
502 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
– żjarat u skambji ta’ xjenzjati, dawk li jfasslu l-politika ta' R ŻT u esperti tekni ċi, inkluż 
taħriġ xjentifiku permezz tar-ri ċerka, 
 – organizzazzjoni kon ġunta ta’ seminars, konferenzi, workshops u simposji xjentifi ċi, kif 
ukoll parte ċipazzjoni ta’ esperti f’tali attivitajiet, 
 
– skambji u kondivi żjoni ta’ ta ħriġ u materjali, inklu ż l-użu kondivi ż u/jew is-self ta’ 
infrastruttura u tag ħmir tal-laboratorju, 
 
– skambji ta’ informazzjoni dwar pro ċeduri, liġijiet, regolamenti u programmi rilevanti 
għal kooperazzjoni ta ħt dan il-Ftehim, skambji ta’ esperjenza u studji dwar l-a ħjar 
prattika fil-politika dwar ix-xjenza u t-teknolo ġija, 
 – kull forma o ħra rakkomandata mill-Kumitat ta’ Tmexxija, kif previst fl-Artikolu 6(b), u 
li hija kkunsidrata konformi  mal-politika u l-pro ċeduri applikabbli fi ż-żewġ Partijiet. 
 
Il-proġetti konġunti ta' RŻT għandhom ji ġi implimentati meta l-parte ċipanti jkunu żviluppaw 
pjan ta’ ġestjoni tat-teknolo ġija, kif indikat fl-Anness g ħal dan il-Ftehim. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 503 
  
ARTIKOLU 6 
 
Koordinazzjoni u ffa ċilitar ta’ attivita jiet kooperattivi 
 (a) Għall-għanijiet ta’ dan il-Fte him, il-Partijiet ja ħtru l-awtoritajiet li ġejjin, li ja ġixxu bħala 
aġenti eżekuttivi kofirmatarji, g ħall-koordinazzjoni u l-iffa ċilitar ta’ attivitajiet kooperattivi: 
f’isem l-Istati Uniti Messikani, el Consejo Nacional de Ciencia y Tecnología (Il-Kunsill 
Nazzjonali g ħax-Xjenza u t-Teknolo ġija) u, f’isem il-Komunità, ir-rappre żentanti tal-
Kummissjoni Ewropea. 
 (b) L-a ġenti eżekuttivi g ħandhom jistabbilixxu Kumitat ta’ Tm exxija ta’ Kooperazzjoni R ŻT 
bilaterali, minn hawn ’il quddiem imsejja ħ “il-Kumitat ta’ Tmexxija”, g ħall-ġestjoni ta’ dan 
il-Ftehim; dan il-Kumitat g ħandu jikkonsisti minn numru simili ta’ rappre żentanti uffi ċjali ta’ 
kull Parti; huwa g ħandu jistabbilixxi r-regoli ta’ pro ċedura tieg ħu stess. 
 (ċ) Il-funzjonijiet tal-Kumitat ta’ Tmexxija g ħandhom jinkludu: 
 
1. il-promozzjoni u s-sorveljanza ta' l-attivitajiet kooperattivi differenti msemmijin fl-
Artikolu 4 kif ukoll dawk li jistg ħu jiġu implimentati fil-qa fas tal-kooperazzjoni R ŻT 
għal żvilupp u l-o ħrajn kollha li jistg ħu jirriżultaw fil-futur; 
 
2. l-identifikazzjoni, skond l-ewwel in ċ
iż ta’ l-Artikolu 5(b), fost is-setturi potenzjali g ħall-
kooperazzjoni R ŻT, dawk is-setturi jew sottosetturi ta’ prijorità ta’ interess re ċiproku li 
fihom hija mfittxija l-kooperazzjoni; 
504 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
3. il-promozzjoni, skond it-tieni in ċiż ta’ l-Artikolu 5(b), flimkien mal-komunitajiet 
xjentifiċi taż-żewġ Partijiet, l-iden tifikazzjoni ta’ pro ġetti li jkunu ta’ benefi ċċju 
reċiproku, komplementari u/jew prijoritajiet; 
 
4. isiru rakkomandazzjonijiet, skond il- ħames inċiż ta’ l-Artikolu 5(b); 
 
5. l-għoti ta’ pariri lill-Partijiet dwar modi kif titkattar u tittejjeb il- kooperazzjoni u t-tixrid 
ta’ dan konsistenti mal-prin ċipji stabbiliti f’dan il-Ftehim; 
 6. il-monitora ġġ u r-reviżjoni tat-tħaddim effi ċjenti u l-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim; 
 
7. il-forniment ta' rapport annw ali lill-Partijiet dwar l-istatus, il-livell mil ħuq u l-effika ċja 
tal-kooperazzjoni mwettqa ta ħt dan il-Ftehim. Dan ir-rapport g ħandu jiġi ppreżentat lill-
Kumitat Kon ġunt stabbilit ta ħt il-Ftehim ta’ Asso ċjazzjoni tat-8 ta’ Di ċembru 1997. 
 
(d) Il-Kumitat ta’ Tmexxija g ħandu, bħala regola ġenerali, jiltaqa’ darba fis-sena, preferibbilment 
qabel il-laqg ħa tal-Kumitat Kon ġunt, skond skeda maqbula b’mod kon ġunt, u għandu 
jirraporta lill-Kumitat Kon ġunt; il-laqg ħat għandhom jitwettqu alternattivament fil-Komunità 
u fil-Messiku. Laqg ħat straordinarji jistg ħu jiġu organizzati fuq talba ta’ kull Parti. 
 (e) Kull Parti g ħandha tħallas għall-ispejje ż tal-parteċipazzjoni tag ħha fil-laqg ħat tal-Kumitat ta’ 
Tmexxija. L-ispejje ż ħlief għal dawk g ħall-ivvjaġġar u l-akkomodazzjoni li huma direttament 
assoċjati mal-laqg ħat tal-Kumitat ta’ Tmexxija g ħandhom jit ħallsu mill-Parti li tospita. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 505 
  
ARTIKOLU 7 
 
Finanzjament 
 
(a) L-attivitajiet kooperattivi g ħandhom ikunu so ġġetti għad-disponibbiltà tal-fondi approprjati u 
għal-liġijiet applikabbli, ir-regolamenti, il-polit ika u l-programmi tal-Partijiet. L-ispejje ż li 
jagħmlu l-parte ċipanti f’attivitajiet kooperattivi, fil-prin ċipju, m'għandhom jirri żultaw fl-ebda 
trasferiment ta’ fondi minn Parti wa ħda għall-oħra. 
 (b) Meta l-iskemi kooperattivi ta’ Parti wa ħda jipprovdu g ħal appoġġ finanzjarju lill-parte ċipanti 
mill-Parti l-o ħra, kull tali g ħotja, kontribut finanzjarju jew kontribut ie ħor għandu jingħata 
mingħajr taxxa u dazji doganali skond il-li ġijiet u r-regolamenti applikabbli fit-territorji ta’ 
kull Parti. 
  
ARTIKOLU 8 
 
Dħul ta’ persunal u tag ħmir 
 
Kull Parti g ħandha tieħu l-passi kollha me ħtieġa u tipprovdi l-fa ċilitajiet me ħtieġa għall-parteċipanti 
uffiċjalment involuti f’attiv itajiet koope rattivi taħ
t dan il-Ftehim g ħal dħul, residenza u tluq fit-
territorju tag ħha. Huma g ħandhom jag ħmlu wkoll kull sforz me ħtieġ biex jipprovdu l-fa ċiltajiet 
meħtieġa, fir-regolamenti nazzjonali dwar il-migrazzjoni, it-taxxa, id-dwana, is-sa ħħa u s-sigurtà 
fis-seħħ fil-pajjiż riċeventi, għall-materjal, id-data u t-tag ħmir użati fl-attivitajiet koperti bil-Ftehim. 
506 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
ARTIKOLU 9 
 
Tixrid u u żu ta’ informazzjoni 
 
L-entitajiet ta’ ri ċerka stabbiliti fil-Messiku li huma involuti fil-pro ġetti Komunitarji ta' R ŻT 
għandhom isegwu, fir-rigward ta’ l- appartenenza, it-tixrid u l-u żu ta’ informazzjoni u fir-rigward 
tal-proprjetà intellettwali li tirri żulta minn dan l-involviment, ir -regoli dwar tixrid tar-ri żultati ta’ 
riċerka li jirri żultaw mill-programmi spe ċifiċi Komunitarji ta' R ŻT kif ukoll id-dispo żizzjonijiet fl-
Anness għal dan il-Ftehim. L-entitajiet ta’ ri ċerka stabbiliti fil-Komun ità li huma involuti fil-
proġetti Messikani ta' R ŻT għandu jkollhom, fir-rigward ta’ l- appartenenza, it-tixrid u l-u żu ta’ 
informazzjoni u fir-rigward tal-pr oprjetà intellet twali li tirri żulta minn dan l-involviment, l-istess 
drittijiet u l-istess obbligi b ħall-entitajiet ta’ ri ċerka Messikani u g ħandhom ikunu so ġġetti għad-
dispożizzjonijiet fl-Anness g ħal dan il-Ftehim. 
  
ARTIKOLU 10 
 
Applikazzjoni territorjali 
 
Dan il-Ftehim g ħandu japplika, min-na ħa waħda, għat-territorji li fihom japplika t-Trattat li 
jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u ta ħt il-kondizzjonijiet stabbili ti f’dak it-Trattat u, min-na ħa l-
oħra, g
ħat-territorju tal-Messiku. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 507 
  
ARTIKOLU 11 
 
Dħul fis-seħħ, terminazzjoni u ri żoluzzjoni ta’ kwistjonijiet 
 (a) Dan il-Ftehim g ħandu jidħol fis-seħħ fid-data ta’ l-a ħħar komunikazzjoni bil-miktub li biha l-
Partijiet jinnotifikaw  lil xulxin li l-pro ċeduri interni rispettivi tag ħhom meħtieġa għad-dħul 
fis-seħħ tiegħu ġew kompletati. 
 (b) Dan il-Ftehim g ħandu jiġi konkluż għal perijodu inizjali ta’ ħames snin u jista’ ji ġġedded 
taċitament wara evalwazzjoni s ħiħa, ibbażata fuq ir-ri żultati, matul is-sena ta’ qabel ta’ l-
aħħar ta’ kull perijodu ta’ ħames snin su ċċessivi. 
 (ċ) Dan il-Ftehim jista’ ji ġi emendat bid-de ċiżjoni tal-Partijiet. L-emendi g ħandhom jid ħlu fis-
seħħ taħt l-istess kondizzjonijiet kif definiti fil-paragrafu (a). 
 (d) Dan il-Ftehim jista’ ji ġi terminat fi kwalunkwe ħin minn Parti jew o ħra b’notifika bil-miktub 
sitt xhur minn qabel lill-Parti l-o ħra permezz ta’ mezzi diplomati
ċi. L-iskadenza jew it-
terminazzjoni ta’ dan il-Ftehim m’g ħandux jaffettwa l-validi tà jew it-tul ta’ żmien ta’ xi 
arranġamenti li jkunu saru ta ħtu, jew kwalunkwe drit tijiet u obbligi spe ċifiċi li jkunu 
akkumulaw f’konformità ma’ l-Anness g ħal dan il-Ftehim. 
508 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
(e) Il-mistoqsijiet jew kwistjonijiet kollha rela tati ma’ l-interpretazzjoni  jew l-implimentazzjoni 
ta’ dan il-Ftehim g ħandhom ji ġu riżolti bi ftehim re ċiproku bejn il-Partijiet. 
 B’XHIEDA TA’ DAN, is-sottoskritti, li huma debitament awtorizzati g ħal dan, iffirmaw dan il-
Ftehim.  Magħmul fi Brussell fit-tielet jum ta’ Frar ta’ l-elfejn u erbg ħa, f’żewġ kopji, bil-lingwa Dani ża, 
Olandiża, Ingliża, Finlandi ża, Franċiża, Ġermaniża, Griega, Taljana, Portugi ża, Spanjola u Svedi ża, 
it-testi kollha huma ugwalment awtenti ċi. Il-verżjoni Ingliża għandha tipprevali kull meta jkun 
hemm interpretazzjoni diver ġenti bejn dawn it-testi. 
 Għall-Istati Uniti Messikani    G ħall-Komunità Ewropea 
 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 509 
 ANNESS 
 
 
DRITTIJIET TA’ PROPRJETÀ INTELLETTWALI 
 Dan l-Anness huwa parti integrali mill-“Ftehim g ħal kooperazzjoni xjentifika u teknolo ġika bejn il-
Komunità Ewropea u l-Istati Uniti Me ssikani”, minn hawn ’il quddiem imsejja ħ “il-Ftehim”. 
 Id-drittijiet g ħall-proprjetà intellettwali ma ħluqin jew ipprovduti ta ħt il-Ftehim g ħandhom ji ġu 
allokati kif previst f’dan l-Anness.  I. APPLIKAZZJONI  
Dan l-Anness huwa applikabbli g ħal riċerka konġunta mwettqa skond il-Ftehim, ħlief jekk il-
Partijiet jiftiehmu mod ie ħor. 
 II. APPARTENENZA, ALLOKAZZJONI U E ŻERĊIZZJU TA’ DRITTIJIET 
 
1. Dan l-Anness jindirizza l-all okazzjoni ta’ drittijiet u interessi tal-Partijiet u l-
parteċipanti tagħhom. Kull Parti u l-parte ċipanti tagħha għandhom ji żguraw li l-Parti l-
oħra u l-parte ċipanti tagħha jistgħu jiksbu d-drittijiet g ħal proprjetà intellettwali allokata 
lilha skond dan l-Anness. Dan l-Anness ma jbiddilx jew jippre ġudika b'xi mod ie ħor l-
allokazzjoni ta’ drittijiet, interessi u pagamenti bejn Parti u ċ-ċittadini jew il-parte ċipanti 
tagħha, li għandha tiġi determinata bil-li ġijiet u l-pratti ċi applikabbli g ħal kull Parti. 
510 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
2. Il-Partijiet g ħandhom ji ġi ggwidati wkoll bi, u l-arran ġamenti kuntrattwali g ħandhom 
jipprovdu g ħall-prinċipji li ġejjin: 
 
(a) il-protezzjoni effettiva tal-proprje tà intellettwali. Il-Partijiet g ħandhom ji żguraw li 
huma u/jew il-parte ċipanti tag ħhom jinnotfikaw lil xulxin fi żmien raġonevoli 
dwar il-ħolqien ta’ xi proprjetà intellettwali li tirri żulta mill-Ftehim jew l-
arranġamenti ta’ implimentazzjoni  u jfittxu l-protezzjoni g ħal tali proprjetà 
intellettwali f’mument f’waqtu; 
 (b) l-isfruttar effettiv ta’ ri żultati, wara li ji ġu kkunsidrati l-kontr ibuzzjonijiet tal-
Partijiet u l-parte ċipanti tagħhom u d-dispo żizzjonijiet ta’ l-Artikolu 9 tal-Ftehim; 
 
(ċ) it-trattament mhux disk riminatorju ta’ parte ċipanti mill-Parti l-o ħra kif imqabbel 
mat-trattament mog ħti lill-parte ċipanti tag ħha stess ming ħajr preġudizzju għall-
Artikolu 9 tal-Ftehim; 
 
(d) il-protezzjoni ta’ informazzjoni kummer ċjali konfidenzjali. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 511 
  
3. Il-Partijiet jew il-parte ċipanti għandhom b’mod kon ġunt jiżviluppaw Pjan ta’ 
Ġestjoni tat-Teknolo ġija (TMP) fir-rigward ta ’ l-appartenenza u l-u żu, inkluża l-
pubblikazzjoni, ta’ informazzjoni u proprjetà intellettwali li g ħandhom jin ħolqu matul ir-
riċerka konġunta. It-TMP g ħandu jiġi approvat mill-a ġenzija ta’ finanzjament responsabbli 
jew aġenziji rilevanti o ħrajn involuti fl-iffinanzjar tat-teknolo ġija, wara li ti ġi kkunsidrata l-
opinjoni tal-Kumitat ta’ Tmexxija, qabel il-konklu żjoni tal-kuntratti spe ċifiċi korrispondenti 
għall-kooperazzjoni fir-ri ċerka u l-iżvilupp ta’ l-istituti tar-ri ċerka. It-TMP g ħandu jiġi 
żviluppat fi ħdan ir-regoli u r-regolamenti fis-se ħħ f’kull Parti waqt li ji ġu kkunsidrati l-miri 
tar-riċerka konġunta, il-kontribut fina nzjarju jew kontributi o ħrajn tal-Partijiet u parte ċipanti, 
il-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta’ liċenzjar skond it-te rritorju jew g ħall-oqsma ta’ u żu, it-
trasferiment ta’ data, merkanzija jew se rvizzi bl-esportazzjoni kontrollata, il- ħtiġiet imposti 
minn liġijiet applikabbli u fatturi o ħrajn meqjusa me ħtieġa mill-parte ċipanti. Id-drittijiet u l-
obbligi dwar ir-ri ċerka ġġenerata minn ri ċerkaturi mistiedna fir-rigward tal-proprjetà 
intellettwali g ħandhom ji ġu indirizzati wkoll fi pjanijiet kon ġunti ta’ ġestjoni tat-teknolo ġija. 
 
B’rigward g ħall-proprjetà intellettwali, it-TMP g ħandu normalment jindirizza, fost affarijiet 
oħrajn, l-appartenenza, il-protezzjoni, id-drittijiet ta’ l-utent g ħal għanijiet ta’ ri ċerka u 
żvilupp, l-isfruttament u t-tixrid, inklu żi arranġamenti għal pubblikazzjoni kon ġunta, id-
drittijiet u l-obbligi ta’ ri ċerkaturi mistiedna u pro ċeduri ta’ ri żoluzzjoni ta’ kwistjonijiet. It-
TMP jista’ jindirizza wkoll l-informazzjoni ġenerali u spe ċifika, il-li ċenzji u l-prodotti 
kunsinabbli. 
512 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
4. Informazzjoni jew proprjetà intellettwali ma ħluqa matul ri ċerka konġunta u mhux 
indirizzata fit-TMP g ħandha tiġi allokata, bl-approvazzjon i tal-Partijiet, skond il-
prinċipji stabbiliti fit-TMP. Fil-ka ż ta’ nuqqas ta’ qbil, tali informazzjoni jew proprjetà 
intellettwali g ħandha tappartjeni b’mod kon ġunt lill-parte ċipanti kollha involuti fir-
riċerka konġunta li minnha tirri żulta l-informazzjoni jew il-pr oprjetà intellettwali. Kull 
parteċipant li għalih tapplika din id-dispo żizzjoni għandu jkollu d-dritt li ju ża tali 
informazzjoni jew proprjetà intellettwali g ħall-isfruttament kummer ċjali tiegħu stess 
mingħajr ebda limitazzjoni ġeografika. 
 5. Kull Parti g ħandha tiżgura li l-Parti l-o ħra u l-parte ċipanti tagħha jkollhom id-drittijiet 
għall-proprjetà intellettwali al lokati lilhom skond dawn il-prin ċipji. 
 
6. Filwaqt li jin żammu l-kondizzjonijiet ta’ kompetizzjoni  fl-oqsma affettwati mill-Ftehim, 
kull Parti g ħandha tipprova ti żgura li d-drittijiet mi ksubin skond il-Ftehim u l-
arranġamenti li saru ta ħtha jiġu eżerċitati b’tali mod li ji żguraw, b’mod partikolari: 
 
(i) it-tixrid u l-u żu ta’ informazzjoni ma ħluqa, żvelata jew b’mod ie ħor magħmula 
disponibbli, ta ħt il-Ftehim, u 
 
(ii) l-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ l-istandards internazzjonali. 
 7. It-terminazzjoni jew l-iskadenza tal-Ftehim m’g ħandux jaffettwa d-drittijiet u l-obbligi 
skond dan l-Anness. 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 513 
  
III. XOG ĦLIJIET PROTETTI MID-DRI TTIJIET TA’ L-AWTUR U XOG ĦLIJIET 
LETTERARJI XJENTIFI ĊI 
 
Id-drittijiet ta’ l-awtur li jappar tjenu lill-Partijiet jew lill-parte ċipanti tag ħhom għandhom 
jingħataw trattament konsistenti mal-Konve nzjoni ta’ Berne (l-Att ta’ Pari ġi 1971). Id-
drittijiet ta’ l-awtur g ħandhom jipprote ġu l-espressjonijiet i żda mhux l-ideat, pro ċeduri, 
metodi ta’ operazzjoni jew kun ċetti matemati ċi fihom infushom. Il-limitazzjonijiet jew l-
eċċezzjonijiet g ħal drittijiet esklussivi jistg ħu jiġu introdotti biss f’ ċerti każijiet speċjali li ma 
jfixklux l-isfruttament normali ta’ ri żultati jew jpo ġġu f’periklu indebitu l-interessi le ġittimi 
tal-proprjetarju tad-drittijiet.  Mingħajr preġudizzju għat-Taqsima II, u sakemm mhux miftiehem mod ie ħor fit-TMP, ir-
riżultati tar-ri ċerka konġunta għandhom ji ġu ppubblikati b’mod kon ġunt mill-Partijiet jew il-
parteċipanti. So ġġett għar-regola ġenerali pre ċedenti, il-pro ċeduri li ġejjin għandhom 
japplikaw: 
 
1. Fil-ka ż ta’ pubblikazzjoni minn Parti jew korpi pubbli ċi ta’ dik il-Parti ta’ ġurnali 
xjentifiċi u tekniċi, artikoli, rappor ti, kotba, inklu żi vidjos u software li ġejjin minn 
riċerka konġunta skond il-Ftehim, il-Parti l-o ħra għandha tkun intitolata g ħal liċenzja 
dinjija, mhux esklussiva, irrevokabbli u ħielsa minn pagamenti biex ji ġu tradotti, 
riprodotti, adattati, trasmessi u mqassmin b’mod pubbliku tali xog ħlijiet. 
 2. Il-Partijiet g ħandhom ji żguraw li xog ħlijiet letterarji ta’ karattru xjentifiku li ġejjin minn 
riċerka konġunta skond il-Ftehim u ppubblikati minn stampaturi indipendenti g ħandhom 
jitqassmu kemm jista’ jkun b’mod wiesa’. 
 
3. Il-kopji kollha ta’ xog ħol protett mid-dritt ijiet ta’ l-awtur li g ħandhom jitqassmu 
pubblikament u ppreparati ta ħt din id-dispo żizzjoni għandhom jindikaw l-ismijiet ta’ l-
awtur(i) tax-xog ħol sakemm awtur jindika b’mod espli ċitu li ma jkunx irid jissemma. Il-
kopji għandu jkollhom g ħarfien viżibbli u ċar ta’ l-appo ġġ kooperattiv tal-Partijiet. 
514 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
IV. Invenzjonijiet, skoperti u kisbiet xjentifi ċi u teknolo ġiċi oħrajn 
 Invenzjonijiet, skoperti u kisbiet xjentifi ċi u teknolo ġiċi oħrajn li ġejjin minn attivitajiet 
kooperattivi bejn il-Partijiet infushom g ħandhom jappartjenu lill-Partijiet sakemm mhux 
miftiehem mod ie ħor mill-Partijiet. 
 
V. Informazzjoni mhux pubblika  
A. Informazzjoni dokumentarja mhux pubblika 
 
1. Kull Parti, l-a ġenziji tagħha jew il-parte ċipanti tagħha, kif xieraq, g ħandhom 
jidentifikaw fl-iktar mument bikri possibbli, u preferibbilment fit-TMP, l-informazzjoni li huma jixtiequ li tibqa’ mhux pubblika fir-rigward tal-Ftehim, 
wara li jiġu kkunsidrati, inter alia , il-kriterji li ġejjin: 
 
(a) is-segretezza ta’ l-informazzj oni fis-sens li hija mhix, b ħala korp jew fil-
konfigurazzjoni pre ċiża jew ġabra tal-komponenti tag ħha, ġeneralment 
magħrufa fost jew fa ċilment aċċessibbli b’mezzi legali g ħal esperti fl-
oqsma; 
 
(b) il-valur kummer ċjali proprju jew potenzjali ta’ l-informazzjoni min ħabba s-
segretezza tag ħha; 
12.12.2008 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 515 
  
(ċ) il-ħarsien pre ċedenti ta’ l-informazzjoni fi s-sens li din kienet so ġġetta għal 
passi li kienu ra ġonevoli ta ħt iċ-ċirkostanzi mill-persuna ġuridikament 
f’kontroll, biex tin żamm is-segretezza tag ħha. 
 
Il-Partijiet u l-parte ċipanti tag ħhom jistgħu f’ċerti każijiet jaqblu li, sakemm mhux 
speċifikat mod ie ħor, partijiet minn jew l-in formazzjoni kollha pprovduta, 
skambjata jew ma ħluqa matul ir-ri ċerka konġunta skond il-Ftehim tista’ tibqa’ 
mhux pubblika.  
2. Kull Parti g ħandha tiżgura li hija u l-parte ċipanti tagħha jidentifikaw b’mod ċar l-
informazzjoni mhux pubblika, per e żempju permezz ta’ marka xierqa jew 
skrizzjoni restrittiva. Dan japplika wkoll g ħal kwalunkwe riproduzzjoni ta’ l-
informazzjoni msemmija, bi s ħiħ jew parzjalement. 
 
Kwalunkwe Parti li tir ċievi informazzjoni mhux pubblika skond il-Ftehim 
għandha tirrispetta n-natura privile ġġata tagħha. Dawn il-limitazzjonijiet 
għandhom jispi ċċaw awtomatikament meta din l-informazzjoni ti ġi żvelata mill-
proprjetarju fid-dominju pubbliku. 
 
3. Informazzjoni mhux pubblika komunikata ta
ħt dan il-Ftehim tista’ ti ġi mxerrda 
mill-Parti ri ċeventi lil persuni marbutin ma’ jew impjegati mill-Parti ri ċeventi u 
dipartimenti jew a ġenziji oħrajn ikkon ċernati fil-Parti ri ċeventi awtorizzata g ħall-
għanijiet spe ċifiċi tar-riċerka konġunta li tkun qed titwettaq, kemm-il darba 
kwalunkwe informazzjoni mhux pubblika hekk imxerrda g ħandha tkun skond 
ftehim ta’ konfidenzjalità u g ħandha tkun tintg ħaraf faċilment bħala tali, kif 
imniżżel hawn fuq. 
516 MT Il- Ġurnal Uffi ċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 12.12.2008 
  
4. B’kunsens bil-miktub minn qabel tal-Pa rti li qed tipprovdi informazzjoni mhux 
pubblika, il-Parti ri ċeventi tista’ xxerred tali in formazzjoni mhux pubblika b’mod 
iktar wiesa’ milli kieku jkun perme ss fil-paragrafu 3. Il-Partijiet g ħandhom 
jikkooperaw fl-i żvilupp ta’ pro ċeduri biex jintalab u ji nkiseb kunsens bil-miktub 
minn qabel g ħal tali tixrid iktar wiesa’, u kull Parti g ħandha tag ħti tali 
approvazzjoni sal-punt permess mill-politika, regolamenti u li ġijiet domesti ċi 
tagħha. 
 
B. Informazzjoni mhux pubblika u mhux dokumentarja 
 
Informazzjoni mhux pubblika u mhux doku mentarja jew informazzjoni o ħra 
konfidenzjali pprovduta f’seminars u laqg ħat oħrajn organizzati ta ħt il-Ftehim, jew 
informazzjoni li tirri żulta mill-grupp ta’ persunal, u żu ta’ faċilitajiet, jew parte ċipazzjoni 
fi proġetti konġunti, għandhom ji ġu ttrattati mill-Partijiet jew il-parte ċipanti tagħhom 
skond il-prin ċipji speċifikati għal informazzjoni dokumentarja fil-Ftehim, kemm-il 
darba, madankollu, li r-ri ċevitur ta’ tali informazzjoni mhux pubblika jew informazzjoni 
oħra konfidenzjali jew privile ġġata ikun sar konxju tal-kara ttru konfidenzjali ta’ l-
informazzjoni fi ż-żmien li hija ġiet komunikata. 
 
 
Ċ. Kontroll 
 
Kull Parti g ħandha tisħaq biex tiżgura li informazzjoni mhux pubblika ri ċevuta minnha 
taħt il-Ftehim g ħandha tkun ikkontrollata kif previst hawnhekk. Jekk wa ħda mill-
Partijiet issir konxja li se r tkun, jew tista’ tkun ra ġonevolment mistennija li ssir, mhux 
kapaċi li tilħaq id-dispo żizzjonijiet dwar nuqqas ta’ tixrid  tat-taqsimiet A u B, hija 
għandha tgħarraf minnufih lill-Parti l-o ħra. Il-Partijiet g ħandhom minn hemm ’il 
quddiem jikkonsultaw ma' xulxin biex jiddefi nixxu l-aktar mezz ta ’ azzjoni xierqa.