Official Journal L 336 , 23/12/1994 P. 0119 - 0137

Finnish special edition: Chapter 11 Volume 38 P. 0121

Swedish special edition: Chapter 11 Volume 38 P. 0121



Ftehim dwar l-implimentazzjoni ta' l-artikolu vii tal-ftehim ġenerali dwar it-tariffi u l-kummerċ tas-sena 1994 KUMMENTARJU INTRODUTTORJU ĠENERALI 1. Il-bażi primarju għall-valur tad-dwana skond dan il-Ftehim huwa "il-valur tat-transazzjoni" kif iddefinit fl-Artikolu 1. L-Artikolu 1 irid jinqara flimkien ma' l-Artikolu 8 li jipprovdi, fost ħwejjeġ oħra, għal aġġustamenti tal-prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas f'każijiet meta ċerti elementi speċifiċi li huma kkunsidrati li jiffurmaw parti mill-valur għall-għanijiet tad-dwana jiġu miġrura mix-xerrej imma mhumiex inklużi fil-prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas għall-oġġetti importati. L-Artikolu 8 jipprovdi wkoll l-inklużjoni fil-valur tat-transazzjoni ċerti konsiderazzjonijiet li jistgħu jgħaddu minn għand ix-xerrej għal għand il-bejjiegħ fil-għamla ta' oġġetti jew servizzi speċifikati iktar milli fil-għamla tal-flus. L-Artikoli minn 2 sa 7 jipprovdu l-metodi għalbiex jiġi stabbilit il-valur tad-dwana kulmeta dan ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1. 2. Meta l-valur tad-dwana ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1 għandu normalment ikun hemm proċess ta' konsultazzjoni bejn l-amministrazzjoni tad-dwana u l-importatur bil-ħsieb li jaslu għal bażi ta' valur skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 2 jew 3. Jista' jiġri, per eżempju, li l-importatur ikollu t-tagħrif dwar il-valur tad-dwana ta' oġġetti importati identiċi jew simili li ma jkunux disponibbli minnufih lill-amministrazzjoni tad-dwana fil-port ta' l-importazzjoni. Mill-banda l-oħra, l-amministrazzjoni tad-dwana jista' jkollha t-tagħrif dwar il-valur tad-dwana ta' oġġetti importati identiċi jew simili li ma jkunx disponibbli minnufih għall-importatur. Proċess tal-konsultazzjoni bejn iż-żewġ partijiet irid jgħin li jiġi skambjat it-tagħrif, bla ħsara għall-ħtiġiet tal-kunfidenzalità kummerċjali, bil-ħsieb li jiġi stabbilit bażi kif jixraq tal-valur għall-għanijiet tad-dwana. 3. L-Artikoli 5 u 6 jipprovdu żewġ bażijiet sabiex jistabbilixxu l-valur tad-dwana meta ma jkunx jista' jiġi stabbilit fuq il-bażi tat-transazzjoni ta' l-oġġetti importati jew oġġetti importati identiċi jew simili. Skond il-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 5, il-valur tad-dwana jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-prezz li bih jinbigħu l-oġġetti fil-kondizzjonijiet kif importati lil xerrej mhux relatat fil-pajjiż ta' l-importazzjoni. L-importatur għandu d-dritt ukoll li jkollu merkanzija li tiġi pproċessata iktar wara l-importazzjoni vvalutata skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 5 jekk l-importatur jitlob dan. Skond l-Artikolu 6 il-valur tad-dwana jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-valur ikkomputat. Iż-żewġ metodi jippreżentaw ċerti diffikultajiet u minħabba dan l-importatur jingħata d-dritt, skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 4, li jagħżel l-ordni ta' l-applikazzjoni taż-żewġ metodi. 4. L-Artikolu 7 jiddikjara kif jiġi stabbilit il-valur tad-dwana fil-każijiet meta ma jkun jista' jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-ebda Artikolu preċedenti. IL-MEMBRI, Wara li kkunsidraw in-Negozjati Kummerċjali Multilaterali; Mixtieqa li jmexxu ‘l quddiem il-għanijiet tal-GATT 1994 u jiżguraw benefiċċji addizzjonali għall-kummerċ internazzjonali tal-pajjiżi qegħdin jiżviluppaw; Jagħrfu l-importanza tad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu VII tal-GATT 1994 u mixtieqa li jelaboraw ir-regoli għall-applikazzjoni tagħhom sabiex jipprovdu uniformità u ċertrezza ikbar fl-implimentazzjoni tagħhom; Jagħrfu l-ħtieġa għal sistema ġusta, uniformi u newtrali għalbiex jiġu vvalutati l-oġġetti għall-għanijiet tad-dwana li jipprekludu l-użu ta' valuri arbitrarji jew fittizji tad-dwana; Jagħrfu illi l-bażi għall-valutazzjoni ta' l-oġġetti għall-għanijiet tad-dwana għandhom ikunu, safejn u sakemm l-iktar possibbli, il-valur tat-transazzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati; Jagħrfu illi l-valur tad-dwana għandu jkun imsejjes fuq kriterji sempliċi u ekwitabbli konsistenti mal-prattiċi kummerċjali u li l-proċeduri tal-valutazzjoni għandhom ikunu ta' applikazzjoni ġenerali mingħajr distinzjoni bejn is-sorsi tal-provvista, Jagħrfu illi l-proċeduri tal-valutazzjoni ma għandhomx jintużaw għalbiex jikkumbatti d-dumping, HAWNHEKK JIFTIEHMU KIF ĠEJ; IL-PARTI I IR-REGOLI DWAR IL-VALUTAZZJONI TAD-DWANA Artikolu 1 1. Il-valur tad-dwana għall-oġġetti importati għandu jkun il-valur tat-transazzjoni, jiġifieri l-prezz attwalment imħallas jew li jrid jiġi mħallas għall-oġġetti meta jkunu mibjugħa għall-esportazzjoni lejn il-pajjiż ta' l-importazzjoni aġġustat skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 8, sakemm: (a) ma jkun hemm l-ebda restrizzjonijiet dwar id-dispożizzjoni jew l-użu ta' l-oġġetti mix-xerrej għajr ir-restrizzjonijiet li: (i) jiġu imposti jew huma meħtieġa bil-liġi jew mill-awtoritajiet pubbliċi fil-pajjiż ta' l-importazzjoni; (ii) jillimitaw iż-żona ġeografika li fiha l-oġġetti jistgħu jiġu mibjugħa mill-ġdid; jew (iii) ma jaffettwawx sostanzjalment il-valur ta' l-oġġetti; (b) il-bejgħ jew il-prezz ma jkunu bla ħsara għall-ebda kondizzjoni jew konsiderazzjoni li minħabba fihom ma jistax jiġi stabbilit valur rigward l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati; (ċ) l-ebda parti mill-qligħ ta' kull bejgħ mill-ġdid, disponiment mill-oġġetti jew l-użu sossegwenti tagħhom mix-xerrej ma jridu jmorru direttament jew indirettament għand il-bejjiegħ għajr jekk ma jistax isir aggustament xieraq skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 8; u (d) ix-xerrej u l-bejjiegħ ma jiġux minn xulxin, jew meta x-xerrej u l-bejjiegħ ikunu jiġu minn xulxin, il-valur tat-transazzjoni huwa aċċettabbli għall-għanijiet tad-dwana skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 2. 2. (a) Meta jkun qiegħed jiġi stabbilit jekk il-valur ta' transazzjoni huwiex aċċettabbli għall-għanijiet tal-paragrafu 1, il-fatt illi x-xerrej u l-bejjiegħ ikunu jiġu minn xulxin fit-tifsira ta' l-Artikolu 15 ma għandux fih innfisu jkun ir-raġuni għalbiex il-valur tat-transazzjoni jitqies inaċċettabli. F'dan il-każ għandhom jiġu eżaminati ċ-ċirkostanzi li fihom isir il-bejgħ u l-valur tat-transazzjoni għandu jiġi aċċettat sakemm din il-qrubija fil-familja ma tkunx affettwat il-prezz. Jekk, fid-dawl tat-tagħrif ipprovvdut mill importatur jew xorta oħra, l-amministrazzjoni tad-dwana jkollha raġunijiet għalbiex tikkunsidra illi l-qrubija tkun influwenzat il-prezz, għandha tikkomunika r-raġunijiet tagħha lill-importatur u l-importatur għandu jiġi mogħti opportunità raġjonevoli li jwieġeb. Jekk l-importatur jitlob dan, il-komunikazzjoni tar-raġunijiet għandha ssir bil-miktub. (b) F'bejgħ bejn persuni li jiġu minn xulxin, il-valur tat-transazzjoni għandu jiġi aċċettat u l-oġġetti jiġu vvalutati skond id-dispoizzjonijiet tal-paragrafu 1 kulmeta l-importatur juri li dan il-valur japrossima mill-qrib wieħed minn dawn li ġejjin li jaħbtu fl-istess żmien jew għall-ħabta ta' l-istess żmien: (i) il-valur tat-transazzjoni fil-bejgħ ta' oġġetti identiċi jew simili għall-esportazzjoni lejn l-istess pajjiż ta' l-importazzjoni lil xerrejja li ma jiġux minn xulxin; (ii) il-valur tad-dwana ta' oġġetti identiċi jew simili kif stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 5; (iii) il-valur tad-dwana ta' oġġetti identiċi jew simili kif stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6. Meta jiġu applikati dawn it-testijiet imsemmija hawn fuq, għandhom jitqiesu d-differenzi murija fil-livelli kummerċjali, il-livelli tal-kwantità, l-elementi enumerati fl-Artikolu 8 u l-ispejjeż miġrura mix-xerrej f'bejgħ li fih il-bejjiegħ u x-xerrej ma jkunux jiġu minn xulxin u ma jkunux miġrura mill-bejjiegħ f'bejgħ li fihom il-bejjiegħ u x-xerrej ikunu jiġu minn xulxin. (ċ) It-testijiet iddikjarati fil-paragrafu 20(b) iridu jiġu wżati fuq l-inizjattiva ta' l-importatur u għal għanijiet ta' paragun biss. Valuri sostituti ma jistgħux jiġu stabbiliti skond id-disposizzzjonijiet tal-paragrafu 2(b). Artikolu 2 1. (a) Jekk il-valur ta' l-oġġetti importati ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1, il-valur tad-dwana għandu jkun il-valur tat-transazzjoni ta' oġġetti identiċi mibjugħa għall-esportazzjoni lejn l-istess pajjiż ta' l-importazzjoni u esportati fl-istess żmien jew madwaru bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. (b) Meta jkun qiegħed jiġi applikat dan l-Artikolu, għandu jintuża l-valur tat-transazzjoni ta' oġġetti identiċi fl-istess livell kummerċjali u sostanzjalment fl-istess kwantità bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati sabiex jiġi stabbilit il-valur tad-dwana. Meta ma jinstab l-ebda bejgħ minn dan, għandu jintuża l-valur tat-transazzjoni ta' oġġetti identiċi mibjugħa f'livell kummerċjali differenti u/jew kwantitajiet differenti, aġġustat għalbiex iqis id-differenzi attribwiti lill-livell kummerċjali u/jew il-kwantità, sakemm dawn l-aġġustamenti jkunu jistgħu jintgħamlu fuq il-bażi ta' xiehda murija li tistabbilixxi b'mod ċar il-mod raġjonevoli u l-eżattezza ta' l-aġġustament, sewwa jekk l-aġġustament iwassal għal żieda fil-valur u sewwa jekk iwassal għal tnaqqis. 2. Meta jiġu inklużi l-ispejjeż u l-imposti riferiti fil-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 8 fil-valur tat-transazzjoni, għandu jintgħamel aġġustament sabiex iqis id-differenzi sinifikanti f'dawn l-ispejjeż u imposti bejn l-oġġetti importati u l-oġġetti identiċi fil-kwistjoni li jinħolqu mid-differenzi fid-distanzi u l-modi tat-trasport. 3. Jekk, meta jkun qiegħed jiġi applikat dan l-Artikolu, jinstabu iktar minn valur wieħed tat-transazzjoni, għandu jintuża l-iktar valur baxx minn dan għalbiex jistabbilixxi l-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati. Artikolu 3 1. (a) Jekk il-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 1 u 2, il-valur tad-dwana għandu jkun il-valur tat-transazzjoni ta' oġġetti identiċi mibjugħa għall-esportazzjoni lejn l-istess pajjiż ta' l-importazzjoni u esportati fl-istess żmien jew madwaru bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. (b) Meta jkun qiegħed jiġi applikat dan l-Artikolu, għandu jintuża l-valur tat-transazzjoni ta' oġġetti identiċi fl-istess livell kummerċjali u sostanzjalment fl-istess kwantità bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati sabiex jiġi stabbilit il-valur tad-dwana. Meta ma jinstab l-ebda bejgħ minn dan, għandu jintuża l-valur tat-transazzjoni ta' oġġetti identiċi mibjugħa f'livell kummerċjali differenti u/jew fi kwantitajiet differenti, aġġustati għalbiex iqisu d-differenzi attribwiti lill-livell kummerċjali u/jew tal-kwantità, sakemm dawn l-aġġustamenti jkunu jistgħu jintgħamlu fuq il-bażi ta' xiehda murija li tistabbilixxi b'mod ċar il-mod raġjonevoli u l-eżattezza ta' l-aġġustament, sewwa jekk l-aġġustament iwassal għal żieda fil-valur u sewwa jekk iwassal għal tnaqqis. 2. Meta jiġu inklużi l-ispejjeż u l-imposti riferiti fil-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 8 fil-valur tat-transazzjoni, għandu jintgħamel aġġustament sabiex iqis id-differenzi sinifikanti f'dawn l-ispejjeż u imposti bejn l-oġġetti importati u l-oġġetti simili fil-kwistjoni li jinħolqu mid-differenzi fid-distanzi u l-modi tat-trasport. 3. Jekk, meta jkun qiegħed jiġi applikat dan l-Artikolu, jinstabu iktar minn valur wieħed tat-transazzjoni, għandu jintuża l-iktar valur baxx minn dan għalbiex jistabbilixxi l-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati. Artikolu 4 Jekk il-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 1, 2 u 3, il-valur tad-dwana għandu jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet, ta' l-Artikolu 5 jew, meta l-valur tad-dwana ma jkunx jista' jiġi stabbilit skond dan l-Artikolu, skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6 għajr jekk, fuq it-talba ta' l-importatur, ikollha tinqaleb b'lura l-ordni ta' l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 5 u 6. Artikolu 5 1. (a) Jekk l-oġġetti importati jew l-oġġettiimportati identiċi jew simili jinbigħu fil-pajjiż ta' l-importazzjoni fil-kondizzjoni kif importati, il-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importanti skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu għandhom ikunu msejsa fuq il-prezz ta' l-unità li bih hekk jinbigħu l-oġġetti importati jew l-oġġetti importati identiċi jew simili fl-ikbar kwantità aggregata, fiż-żmien ta' l-importazzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati jew madwaru, lill-persuni li ma jkunux jiġu mill-persuni li minn għandhom jixtru dawn l-oġġetti, bla ħsara għat-tnaqqis li ġej: (i) jew il-kummissjonijiet is-soltu mħallsa jew miftiehma li jitħallsu jew iż-żidiet is-soltu magħmula bi qligħ u l-ispejjeż ġenerali f'konnessjoni mal-bejgħ f'dan il-pajjiż ta' l-oġġetti importati ta' l-istess klassi jew kwalità; (ii) l-ispejjeż tas-soltu għat-trasport u l-assigurazzjoni assoċjati ma' l-ispejjeż miġrura ġewwa l-pajjiż ta' l-importazzjoni; (iii) meta approprjat, l-ispejjeż jew l-imposti riferiti fil-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 8; u (iv) id-dazji tad-dwana u taxxi oħra nazzjonali pagabbli fil-pajjiż ta' l-importazzjoni minħabba l-importazzjoni jew il-bejgħ ta' l-oġġetti. (b) Jekk la l-oġġetti importati u lanqas l-oġġetti importati identiċi jew simili ma jinbigħu fis-żmien ta' l-importazzjoni ta' l-oġġetti jew madwaru, il-valur tad-dwana għandu jkun imsejjes, bla ħsara xorta oħra għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1(a), bil-prezz ta' l-unità li bih jinbigħu l-oġġetti importati jew l-oġġetti importati identiċi jew simili fl-iktar data bikrija wara l-importazzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati imma qabel ma jiskadu 90 jum minn din l-esportazzjoni. 2. Jekk la l-oġġetti importati jew l-anqas l-oġġettiimportati identiċi jew simili ma jinbigħu fil-pajjiż ta' l-importazzjoni fil-kondizzjoni kif importati, allura, jekk l-importatur hekk jitlob, il-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati għandu jkunu imsejjes fuq il-prezz ta' l-unità li bih l-oġġetti importati, wara iktar proċessar, jinbigħu fl-ikbar kwantità aggregata, lill-persuni li ma jkunux jiġu mill-persuni li minn għandhom jixtru dawn l-oġġetti, filwaqt li ssir konċessjoni għall-valur miżjud minħabba dan il-proċessar u t-tnaqqis ipprovvdut fil-paragrafu (a). Artikolu 6 1. Il-valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu għandu jkun imsejjes fuq valur ikkomputat. Il-valur komputat għandu jikkonsisti fis-somma ta': (a) l-ispiża jew il-valur tal-materjali u tal-fabbrikazzjoni jew ta' proċessar ieħor użati fil-produzzjoni ta' l-oġġetti importati; (b) ammont għall-qligħ u l-ispejjeż ġenerali daqs dak tas-soltu rifless fil-bejgħ ta' oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati u li jsiru mill-produtturi fil-pajjiż ta' l-esportazzjoni għall-esportazzjoni lejn il-pajjiż ta' l-importazzjoni; (ċ) l-ispiża jew il-valur ta' l-ispejjeż l-oħra kollha meħtieġa għalbiex jirriflettu il-għażla tal-valutazzjoni magħżula mill-Membru skond il-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 8. 2. L-ebda Membru ma jista' jeħtieġ jew jisforza persuna mhux residenti fit-territorju tiegħu nnifsu li jipproduċi għal eżaminazzjoni, jew jippermetti l-aċċess għal kull kont jew reġistrazzjoni oħra bil-għan li jistabbilixxi valur ikkomputat. Madankollu, it-tagħrif fornit mill-produttur ta' l-oġġetti għall-għanijiet sabiex jiġi stabbilit il-valur tad-dwana skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu jista' jiġi vverifikat f'pajjiż ieħor mill-awtoritajiet tal-pajjiż ta' l-importazzjoni bi ftehim mal-produttur u sakemm jagħtu avviż bil-quddiem biżżejjed lill-gvern tal-pajjiż fil-kwistjoni u dan ta' l-aħħar ma joġġezzjonax għall-investigazzjoni. Artikolu 7 1. Jekk il-valur tad-dwana fuq l-oġġetti importati ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli minn 1 sa 6 inklussivi, il-valur tad-dwana għandu jiġi stabbilit bl-użu ta' mezzi raġjonevoli konsistenti mal-prinċipji u d-dispożizzjonijiet ġenerali ta' dan il-Ftehim u ta' l-Artikolu VII tal-GATT 1994 u fuq il-bażi ta' l-informazzjoni disponibbli fil-pajjiż ta' l-importazzjoni. 2. L-ebda valur tad-dwana ma għandu jiġi stabbilit fuq id-diposizzjonijiet ta' dan l-Artikolu fuq il-bażi ta': (a) il-prezz tal-bejgħ fil-pajjiż ta' l-importazzjoni ta' oġġetti prodotti f'dan il-pajjiż; (b) sistema li tipprovdi għall-aċċettazzjoni tal-għanijiet tad-dwana ta' l-ogħla wieħed bejn żewġ valuri alternattivi; (ċ) il-prezz ta' l-oġġetti fis-suq domestiku tal-pajjiż ta' l-esportazzjoni; (d) l-ispiża tal-produzzjoni għajr il-valuri kkomputati li jkunu ġew stabbiliti għal oġġetti identiċi jew simili skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6; (e) il-prezz ta' l-oġġetti għall-esportazzjoni lejn pajjiż ieħor għajr il-pajjiż ta' l-importazzjoni; (f) il-valuri minimi tad-dwana; jew (g) valuri arbitrarji jew fittizji. 3. Jekk l-importatur hekk jitlob, l-importatur għandu jiġi mgħarraf bil-miktub dwar il-valur tad-dwana stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu u l-metodu wżat għalbiex jiġi stabbilit dan il-valur. Artikolu 8 1. Waqt li jkun qiegħed jiġi stabbilit il-valur tad-dwana skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1, għandhom jiġu miżjuda mal-prezz attwalment imħallas jew li għad irid jitħallas għall-oġġetti importati: (a) dawn li ġejjin, safejn u sakemm ikunu miġrura mix-xerrej imma ma jkunux inklużi fil-prezz attwalment imħallas jew li għad irid jitħallas għall-oġġetti: (i) il-kummissjonijiet jew is-senseriji, għajr il-kummissjonijiet fuq il-bejgħ; (ii) l-ispiża tal-kontenituri li jiġu trattati bħala ħaġa waħda ma' l-oġġetti msemmija għall-għanijiet tad-Dwana; (iii) l-ispiża tax-xogħol jew tal-materjal fil-pakkeġġ. (b) il-valur, imqassam kif approprjat, ta' l-oġġetti u s-servizzi li ġejjin meta jkunu forniti direttament jew indirettament mix-xerrej mingħajr ħlas jew bi spiża mnaqqsa għall-użu f'konnessjoni mal-produzzjoni u mal-bejgħ għall-esportazzjoni ta' l-oġġetti importati, safejn u sakemm dan il-valur ma jkunx ġie inkluż fil-prezz attwalment imħallas jew li għad irid jitħallas: (i) il-materjali, il-komponenti, il-partijiet jew oġġetti simili inkorporati fl-oġġetti importati; (ii) il-għodda, il-kuluri taż-żbigħ (mhux taż-żejt), il-forom u oġġetti simili wżati fil-produzzjoni ta' l-oġġetti importati; (iii) il-materjali ikkonumati fil-produzzjoni ta' l-oġġetti importati; (iv) l-inġinerija, l-iżvilupp, ix-xogħol artistiku, ix-xogħol ta' disinn, u l-pjanti u l-abbozzi midħula għalihom f'postijiet oħra għajr fil-pajjiż ta' l-importazzjoni u meħtieġa għall-produzzjoni ta' l-oġġetti importati; (ċ) id-drittijiet ta' l-awtur u l-piżijiet tal-liċenzi li jkollom x'jaqsmu ma' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati li x-xerrej ikollu jħallas, jew direttament jew indirettament, bħala kondizzjoni tal-bejgħ ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati, safejn u sakemm dawn id-drittijiet ta' l-awtur u l-piżijiet ma jkunux inklużi fil-prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas; (d) il-valur ta' kull parti mid-dħul fuq kull bejgħ mill-ġdid, id-disponiment mill-oġġetti importati jew l-użu tagħhom li jrid jitħallas direttament jew indirettament lill-bejjiegħ. 2. Meta jkun qiegħed jinkwadra l-leġislazzjoni tiegħu, kull Membru għandu jipprovdi l-inklużjoni jew l-esklużjoni tal-valur tad-dwana, fl-intier tagħhom jew f'parti minnhom, għal dan li ġej: (a) l-ispejjeż tat-trasport ta' l-oġġetti importati lejn il-port jew il-post ta' l-importazzjoni; (b) l-imposti fuq it-tagħbija, il-ħatt u l-amministrazzjoni assoċjati mat-trasport ta' l-oġġetti importati lejn il-port jew il-post ta' l-importazzjoni; u (ċ) l-ispiża ta' l-assigurazzjoni. 3. Iż-żidiet mal-prezz attwalment imħallas jew li għad irid jiġi mħallas għandhom isiru biss skond dan l-Artikolu fuq il-bażi ta' fatti magħrufa oġġettivi u kwantifikabbli. 4. L-ebda żidiet ma għandhom isiru mal-prezz attwalment imħallas jew li għad irid jiġi mħallas meta jkun qiegħed jiġi stabbilit il-valur tad-Dwana għajr kif ipprovvdut f'dan l-Artikolu. Artikolu 9 1. Meta jkun meħtieġ il-kambju ta' munita korrenti sabiex jiġi stabbilit il-valur tad-dwana, ir-rata tal-kambju li trid tintuża għandha tkun dik ippubblikata kif mistħoqq mill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż ta' l-importazzjoni interessat u għandha tirrifletti b'mod effettiv daqs kemm possibbli, rigward il-perjodu taż-żmien kopert b'kull dokument tal-pubblikazzjoni minn dan, il-valur korrenti ta' din il-munita korrenti fit-transazzjonijiet kummerċjali f'termini tal-munita korrenti tal-pajjiż ta' l-importazzjoni. 2. Ir-rata tal-kambju li trid tintuża għandha tkun dik fl-effett fiż-żmien ta' l-esportazzjoni jew taż-żmien ta' l-importazzjoni, kif ipprovvduti minn kull Membru. Artikolu 10 It-tagħrif kollu li jkun kunfidenzali fin-natura tiegħu jew li jiġi pprovvdut fuq bażi kunfidenzali għall-għanijiet tal-valutazzjoni tad-dwana għandu jiġi ttrattat bħala strettament kunfidenzali mill-awtoritajiet interessati li ma għandhomx jiżvelawh mingħajr il-permess speċifiku tal-persuna jew tal-gvern li jipprovdu dan it-tagħrif, għajr safejn u sakemm jista' jkun meħtieġ li jiġi żvelat fil-kuntest ta' proċedimenti ġudizzjali. Artikolu 11 1. Il-leġislazzjoni ta' kull Membru għandha tipprovdi id-dritt ta' l-appell mingħajr penali rigward kif jiġi stabbilit valur tad-dwana, mill-imporatur jew kull persuna lijabbli għall-ħlas tad-dazju. 2. Dritt inizjali ta' l-appell jisa' jkun lil awtorità ġewwa l-amministrazzjoni tad-dwana jew lil korp indipendenti, imma l-leġislazzjoni ta' kull Membru għandha tipprovdi għad-dritt ta' l-appell mingħajr penali lil awtorità ġudizzjarja. 3. L-avviż ta' deċiżjoni dwar appell għandu jingħata lill-appellant u għandhom jiġu pprovvduti bil-miktub ir-raġunijiet għal din id-deċiżjoni. L-appellant għandu jiġi mgħarraf ukoll b'kull dritt għal iktar appelli. Artikolu 12 Il-liġijiet, ir-regolamenti, id-deċiżjonijiet ġudizzjali u s-sentenzi amministrattivi ta' applikazzjoni ġenerali li jagħtu effett lil dan il-Ftehim għandhom jiġu ppubblikati skond l-Artikolu X tal-GATT 1994 mill-pajjiż interessat ta' l-importazzjoni. Artikolu 13 Jekk, fil-kors li jkun qiegħed jiġi stabbilit valur tad-dwana ta' l-oġġetti importati, isir meħtieġ li jiddewwem meta jiġi stabbilit b'mod finali dan il-valur tad-dwana, l-importatur ta' l-oġġetti għandu jkun kapaċi, minkejja dan, li jirtira dawn l-oġġetti mid-dwana jekk, meta hekk meħtieġ, l-importatur jipprovdi garanzija biżżejjed fil-għamla ta' pleġġ, ta' depożitu jew ta' strument ieħor approprjat li jkopru l-ħlas aħħari tad-dazji tad-dwana li għalihom jistgħu jkunu lijabbli l-oġġetti. Il-leġislazzjoni ta' kull Membru għandha tagħmel dispożizzjonijiet għal dawn iċ-ċirkostanzi. Artikolu 14 In-Noti fl-Anness I ma' dan il-Ftehim jagħmlu parti integrali minn dan il-Ftehim u l-Artikoli ta' dan il-Ftehim iridu jinqraw u jiġu applikati f'għaqda man-noti rispettivi tagħhom. L-Anness II u III wkoll jagħmlu parti integrali minn dan il-Ftehim. Artikolu 15 1. F'dan il-Ftehim: (a) "valur tad-dwana ta' l-oġġtti importati" ifisser il-valur ta' l-oġġetti għall-għanijiet biex jinġabru t-taxxi (levies) tad-dazji ad valorem fuq l-oġġetti importati (b) "pajjiż ta' l-importazzjoni" ifisser il-pajjiż jew it-territorju tad-dwana ta' l-importazzjoni; u (ċ) "prodott" jinkludi dak imkabbar, iffabbrikat jew imminat. 2. F'dan il-Ftehim (a) "oġġetti identiċi" ifissru oġġetti li jkunu l-istess f'kull rispett, inklużi l-karatteristiċi fiżikali, il-kwalità u l-fama. Differenzi minuri fid-dehra ma jipprekludux l-oġġetti milli jikkonformaw xorta waħda mad-definizzjoni li jiġu meqjusa bħala identiċi; (b) "oġġetti simili" ifissru oġġetti li, għalkemm mhumiex l-istess f'kull rispett, għandhom il-karatteristiċi u l-materjali komponenti simili li jgħinuhom iwettqu l-istess finzjonijiet u li jkunu jinbidlu ma' xulxin b'mod kummerċjali. Il-kwalità ta' l-oġġetti, il-fama tagħhom u l-eżistenza ta' marka tal-fabbrika huma fost il-fatturi li jridu jiġu kkunsidrati meta jkun qiegħed jiġi stabbilit jekk l-oġġetti humiex simili; (ċ) it-termini "oġġetti identiċi" u "oġġetti simili" ma jinkludux, skond kif ikun il-każ, oġġetti li jinkorporaw jew jirriflettu l-inġinerija, l-iżvilupp, ix-xogħol ta' l-arti, ix-xogħol tad-disinn, u pjani u disinni li għalihom ma' jkun sar l-ebda aġġustament skond il-paragrafu 1(b)(iv) ta' l-Artikolu 8 għaliex dawn l-elementi jkunu ndaħlu għalihom fil-pajjiż ta' l-importazzjoni; (d) l-oġġetti ma għandhomx jitqiesu bħala "oġġetti identiċi" jew "oġġetti simili" għajr jekk kienu prodotti fl-istess pajjiż bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati; (e) l-oġġetti prodotti minn persuna differenti għandhom jitqiesu biss meta ma jkun hemm l-ebda oġġetti identiċi jew oġġetti simili, skond kif ikun il-każ, prodotti mill-istess persuna bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. 3. F'dan il-Ftehim, "oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità" ifissru oġġetti li jaqgħu ġewwa grupp jew firxa ta' oġġetti prodotti minn industrija partikolari jew settur ta' l-industrija, u jinkludu oġġetti identiċi jew simili. 4. Għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim, il-persuni għandhom jitqiesu li jkunu rrelatati biss jekk: (a) ikunu uffiċjali jew diretturi tan-negozju ta' xulxin; (b) ikunu magħrufa legalment bħala sħab fin-negozju; (ċ) ikunu min iħaddem u impjegat; (d) kull persuna li direttament jew indirettament tippossjiedi, tikkontrolla jew iżżomm 5 % jew iktar tal-ħażna tal-voti li jifdlu jew ishma tat-tnejn minnhom; (e) wieħed minnhom jikkontrolla lill-ieħor direttament jew indirettament; (f) it-tnejn minnhom ikunu kkontrollati direttament jew indirettament minn persuna terza; (g) flimkien jikkontrollaw persuna terza direttament jew indirettament; jew (h) ikunu membri ta' l-istess familja. 5. Il-persuni li jkunu assoċjati flimkien fin-negozju hekk li wieħed minnhom ikun l-aġent waħdieni, id-distributur waħdieni jew il-konċessjonarju waħdieni, ikunu kif ikunu deskritti, ta' l-ieħor għandu jitqies li jkunu jiġu minn xulxin għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim jekk jaqgħu taħt il-kriterji tal-paragrafu 4. Artikolu 16 Fuq talba bil-miktub, l-importatur għandu jkollu d-dritt għal spjega bil-miktub minn għand l-amministrazzjoni tad-dwana tal-pajjiż ta' l-importazzjoni dwar kif ikun ġie stabbilit il-valur tad-dwana ta' l-oġġetti ta' l-importatur. Artikolu 17 Xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jiġi mifhum bħala li jirrestrinġi jew jisfida d-drittijiet ta' l-amministrazzjonijiet tad-dwana li jissodisfaw lilhom infushom rigward il-verità jew l-eżattezza ta' kull stqarrija, dokument jew dikjarazzjoni ppreżentata għall-għanijiet tal-valutazzjoni tad-dwana. IL-PARTI II L-AMMINISTRAZZJONI, IL-KONSULTAZZJONIJIET U S-SOLUZZJONI TAL-KONTROVERSJI Artikolu 18 L-Istituzzjonijiet 1. Huwa hawnhekk stabbilit Kumitat tal-Valutazzjoni tad-Dwana (imsejjaħ "il-Kumitat" f'dan il-Ftehim) kompost minn rappreżentanti ta' kull wieħed mill-Membri. Il-Kumitat għandu jeleġġi l-President tiegħu u għandu normalment jiltaqa' darba fis-sena, jew inkella kif previst mid-dispożizzjonijiet rilevanti ta' dan il-Ftehim, bil-għan li jkun jista' jagħti lill-Membri l-opportunità tal-konsultazzjoni dwar materji li jkollhom x'jaqsmu ma' l-amministrazzjoni tas-sistema tal-valutazzjoni tad-dwana minn kull Membru kif jista' taffettwa t-tħaddim ta' dan il-Ftehim jew imexxi ‘l quddiem il-għanijiet tiegħu u jwettaq dawk ir-responsabbiltajiet l-oħra li jistgħu jiġu assenjati lilu mill-Membri. Is-Segretarjat tal-WTO għandu jaġixxi bħala s-Segretarjat tal-Kumitat. 2. Għandu jiġi stabbilit Kumitat Tekniku tal-Valutazzjoni tad-Dwana (imsejjaħ "il-Kumitat Tekniku" f'dan il-Ftehim) taħt l-awspiċji tal-Kunsill Kooperattiv tad-Dwana (imsejjaħ is-"CCC" f'dan il-Ftehim) li għandu jwettaq ir-responsabbiltajiet deskritti fl-Anness II ma' dan il-Ftehim u għandu jopera skond ir-regoli ta' proċedura li jinsabu f'dan l-Anness. Artikolu 19 Il-Konsultazzjoni u s-Soluzzjoni tal-Kontroversji 1. Għajr kif ipprovvdut xorta oħra fih, il-Fehim dwar is-Soluzzjoni tal-Kontroversji japplika għall-konsultazzjonijiet u s-soluzzjoni tal-kontroversji skond dan il-Ftehim. 2. Jekk Membru jikkunsidra li jkun qiegħed jiġu mxejjen jew imdgħajjef benefiċċju li jmiss lilu direttament jew indirettament skond dan il-Ftehim, jew li tkun qiegħda tiġi impeduta kisba ta' għan ta' dan il-Ftehim, b'riżultat ta' l-azzjonijiet ta' Membru ieħor jew ta' Membri oħra, dan il-Membru jista', bil-ħsieb li jasal għal soluzzjoni dwar din il-materja b'mod sodisfaċenti reċipokament, jitlob għal konsultazzjonijiet mal-Membru jew il-Membri fil-kwistjoni. Kull Membru għandu jkun jista' jagħti konsiderazzjoni lil kull talba għal-konsultazzjonijiet minn għand Membru ieħor. 3. Fuq talba, il-Kumitat Tekniku għandu jipprovdi pariri u assistanza lill-Membri li jkunu qegħdin jagħmlu l-konsultazzjonijiet. 4. Fuq it-talba ta' parti fil-kontroversja, jew fuq l-inizjattiva tiegħu innifsu, lista ta' nies magħrufa (panel) stabbilita għalbiex teżamina kontroversja li jkollha x'taqsam mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim tista' titlob lill-Kumitat Tekniku li jwettaq eżami dwar kull kwistjoni li tkun teħtieġ konsiderazzjoni teknika. Il-panel għandu jistabbilixxi t-termini tar-riferiment tal-Kumitat Tekniku rigward il-kontroversja partikolari u jiffissa perjodu taż-żmien li fih jirċievi r-rapport tal-Kumitat Tekniku. Il-panel għandu jqis ir-Rapport tal-Kumitat Tekniku. Fl-eventwalità li l-Kumitat Tekniku ma jkunx kapaċi jasal għal consensus dwar materja riferita lilu skond dan il-paragrafu, il-panel għandu jkun jista' jagħti lill-partijiet fil-kontroversja l-opportunità li jippreżentaw il-veduti tagħhom dwar il-materja lill-panel. 5. It-tagħrif kunfidenzali pprovdut lill-panel ma għandux jiġi żvelat mingħajr l-awtorizzazzjoni formali tal-persuna, il-korp jew l-awtorità li jipprovdu dan it-tagħrif. Meta dan it-tagħrif jiġi mitlub mill-panel, imma r-rilaxx ta' dan it-tagħrif mill-panel ma jiġix awtorizzat, għandu jiġi pprovvdut sommarju mhux kunfidenzali ta' dan it-tagħrif, awtorizzat mill-persuna. il-korp jew l-awtorità li jipprovdu t-tagħrif. IL-PARTI III IT-TRATTAMENT SPEĊJALI U DIFFERENZALI Artikolu 20 1. Il-pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw li mhumiex parti mill-Ftehim dwar l-Implimentazzjoni ta' l-Artikolu VII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ magħmul fit-12 ta' April 1979 jistgħu jdewmu l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim għal perjodu taż-żmien li ma jaqbiżx il-ħames snin mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar il-WTO għal dawn il-Membri. Il-pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw li jagħżlu li jdewmu l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għandhom jinnotifikaw lid-Direttur Ġenerali tal-WTO kif jixraq. 2. B'żieda mal-paragrafu 1, il-pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw li mhumiex parti mill-Ftehim dwar l-implimentazzjoni ta' l-Artikolu VII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ magħmul fit-12 ta' April 1979 jistgħu jdewmu l-applikazzjoni tal-paragrafu 2(b)(iii) ta' l-Arttikolu 1 u l-Artikolu 6 għal perjodu taż-żmien li ma jaqbiżx it-tliet snin wara l-applikazzjoni tagħhom tad-dispożizzjonijiet l-oħra kollha ta' dan il-Ftehim. Il-pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw li jagħżlu li jdewmu l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet speċifikati f'dan il-paragrafu għandhom jinnotifikaw lid-Direttur Ġenerali tal-WTO kif jixraq. 3. Il-pajjiżi Membri żviluppati għandhom ifornu, fuq kondizzjonijiet miftiehma b'mod reċiproku, l-assistenza teknika lill-pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw li jitolbu din. Fuq dan il-bażi, il-pajjiżi Membri żviluppati għandhom ifasslu programmi ta' assistenza teknika li jistgħu jinkludu fost ħwejjeġ oħra t-taħriġ tal-personal, l-assistenza fit-tħejjija tal-miżuri ta' l-implimentazzjoni, l-aċċess għas-sorsi tat-tagħrif li jirrigwarda l-metodoloġija tal-valutazzjoni tad-dwana, u pariri dwar l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. IL-PARTI IV ID-DISPOSIZZJONIJIET FINALI Artikolu 21 Ir-riservi Ir-riservi ma jistgħux jiġu midħula għalihom rigward kull waħda mid-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim mingħajr il-kunsens tal-Membri l-oħra. Artikolu 22 Il-Leġislazzjoni Nazzjonali 1. Kull Membru għandu jiżgura, mhux iktar tard mid-data ta' l-applikazzjoni għaliha tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, il-konformità tal-liġijiet, ir-regolamenti u l-proċeduri tiegħu mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. 2. Kull Membru għandu jgħarraf lill-Kumitat b'kull bidla fil-liġijiet u r-regolamenti tiegħu rilevanti għal dan il-Ftehim u fl-amministrazzjoni ta' dawn il-liġijiet u regolamenti. Artikolu 23 Ir-Rivista Il-Kumitat għandu jagħmel rivista kull sena dwar l-implimentazzjoni u l-operat ta' dan il-Ftehim billi jqis il-għanijiet tiegħu. Il-Kumitat għandu jgħarraf kull sena lill-Kunsill tal-Kummewrċ fl-Oġġetti bl-iżviluppi matul il-perjodu taż-żmien kopert b'dawn ir-rivisti. Artikolu 24 Is-Segretarjat Il-Ftehim għandu jiġi moqdi mis-Segretarjat tal-WTO għajr rigward dawk ir-responsabbiltajiet assenjati speċifikament lill-Kumitat Tekniku, li għandhom jiġu moqdija mis-Segretarjat tal-CCC. -------------------------------------------------- L-ANNESS I NOTI INTERPRETATTIVI Nota Ġenerali L-Applikazzjoni sekwenzali tal-Metodi tal-Valutazzjoni 1. L-Artikoli minn 1 sa 7 jiddefdinixxu kif irid jiġi stabbilit il-valur tad-dwana għall-oġġetti importati skond id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Il-metodi tal-valutazzjoni huma ddikjarati f'l-ordni sekwenzali ta' l-applikazzjoni. Il-metodu primarju għall-valutazzjoni tad-dwana huwa ddefdinit fl-Artikolu 1 u l-oġġetti importati jiġu vvalutati skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu kulmeta jiġu sodisfatti l-kondizzjonijiet stabbiliti fih. 2. Meta l-valur tad-dwana ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1, irid jiġi stabbilit billi wieħed jipproċedi b'mod sekwenzali permezz ta' l-Artikoli li jissuċċedu sakemm jasal għall-ewwel Artikolu li skondu jista' jiġi stabbilit il-valur tad-dwana. Għajr kif ipprovvdut fl-Artikolu 4, huwa biss meta l-valur tad-dwana ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' Artikolu partikolari li jistgħu jintużaw id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu li jkun imiss fis-sekwenza. 3. Jekk l-importatur ma jitlobx li tinqaleb l-ordni ta' l-Artikoli 5 u 6, trid tiġi segweita l-ordni tas-sekwenza. Jekk l-importatur ma jitlobx dan imma mbagħad jiġi ppruvat impossibbli li jiġi stabbilit il-valur tad-dwana skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6, il-valur tad-dwana jrid jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 5, jekk ikun jista' jiġi stabbilit hekk. 4. Meta l-valur tad-dwana ma jkunx jista' jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu minn 1 sa 6 irid jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 7. L-Użu tal-Prinċipji tal-Kontabbiltà Aċċettati b'mod Ġenerali 1. L-espressjoni "prinċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali" tirreferi għall-consensus magħruf jew is-sostenn awtoritattiv sostanzjali ġewwa pajjiż fi żmien partikolari rigward liema riżorsi u obbligi ekonomiċi għandhom jiġu rreġistrati bħala attivi u lijabbiltajiet, liema bidliet fl-attivi u l-lijabbiltajiet għandhom jiġu rreġistrati, kif għandhom jitkejlu l-attivi u l-lijabbiltajiet fihom, liema tagħrif għandu jiġi żvelat u kif għandu jiġi żvelat, u liema dikjarazzjonijiet finanzjarji għandhom jiġu mħejjija. Dawn l-istandards jistgħu jkunu linji gwida wiesgħa ta' applikazzjoni ġenerali kif ukoll prattiċi u proċeduri ddettaljati. 2. Għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim, l-amministrazzjoni tad-dwana ta' kull Membru għandha tagħmel użu mit-tagħrif imħejji f'manjiera konsistenti mal-prinċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali fil-pajjiż li jkun approprjat għall-Artikolu fil-kwistjoni. Per eżempju, il-mod kif jiġu stabbiliti l-profitti u l-ispejjeż ġenetali tas-soltu skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 5 jitwettaq billi jiġi wżat it-tagħrif imħejji b'mod konsistenti mal-prinċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali fil-pajjiż ta' l-importazzjoni. Mill-banda l-oħra, il-mod kif jiġu stabbiliti l-profitti u l-ispejjeż ġenerali tas-soltu skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6 jitwettaq billi jiġi wżat it-tagħrif imħejji b'mod konsistenti mal-prinċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali fil-pajjiż tal-produzzjoni. Bħala eżempju ieħor, il-mod kif jiġi stabbilit element ipprovvdut fil-paragrafu 1(b)(ii) ta' l-Artikolu 8 midħul għalih fil-pajjiż ta' l-importazzjoni jitwettaq billi jintuża t-tagħrif f'manjiera konsistenti mal-priċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali f'dan il-pajjiż. Nota għall-Artikolu 1 Il-Prezz Attwalment Imħallas jew li Jrid Jitħallas 1. Il-prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas huwa l-pagament totali magħmul jew li jrid jitgħamel mix-xerrej lill-bejjiegħ jew għal benefiċċju tiegħu rigward l-oġġetti importati. Il-ħlas mhux bil-fors li għandu jkun fil-forma ta' trasferiment tal-flus. Il-pagament jista' jintgħamel permezz ta' ittri ta' kreditu jew strumenti negozjabbli. Il-pagament jista' jintgħamel direttament jew indirettament. Eżempju ta' pagament indirett ikun il-ħlas mix-xerrej, sewwa jekk fl-intier tiegħu u sewwa f'parti minnu, ta' dejn dovut mill-bejjiegħ. 2. L-attivitajiet midħula għalihom mix-xerrej akkont ix-xerrej innifsu, għajr dawk li għalihom hu pproovdut aġġustament fl-Artikolu 8, mhumiex ikkunsidrati li jkunu ħlas dirett lill-bejjiegħ, saħansitra jekk jistgħu jitqiesu ta' benefiċċju għall-bejjiegħ. Għalhekk, l-ispejjeż ta' dawn l-attivitajiet ma għandhomx jiġu miżjuda mal-prezz attwalment imħallas meta jiġi stabbilit il-valur tad-dwana. 3. Il-valur tad-dwana ma għandux jinkludi l-imposti jew l-ispejjeż li ġejjin, sakemw dawn jistgħu jingħarfu mill-prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas għall-oġġetti importati: (a) il-ħlasijiet dovuti għall-bini, it-twaqqif, it-tagħqid flimkien, il-manutenzjoni jew il-għajnuna teknika, midħula għalihom wara l-importazzjoni ta' l-oġġetti importati bħalma huma impjanti industrijali, makkinarju jew tagħmir; (b) l-ispiża tat-trasportr wara l-importazzjoni; (ċ) id-dazji u t-taxxi tal-pajjiż ta' l-importazzjoni. 4. Il-press attwalment imħallas jew li jrid jitħallas jirreferi għall-prezz ta' l-oġġetti importati. B'hekk, il-mixi tad-dividendi jew ta' ħlasijiet oħra mix-xerrej lill-bejjiegħ li ma jkollhomx x'jaqsmu ma' l-oġġetti importati mhumiex parti mill-valur tad-dwana. Il-Paragrafu 1(a)(iii) Fost ir-restrizzjonijiet li ma jagħmlux prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas mhux aċċettabbli jinsabu r-restrizzjonijiet li ma jaffettwawx b'mod sostanzjali l-valur ta' l-oġġetti. Eżempju ta' dawn ir-restrizzjonijiet huwa l-każ meta bejjiegħ jeħtieġ li xerrej tal-karozzi ma jbigħhomx jew jesibihom qabel data ffissata li tirrappreżenta l-bidu tas-sena tal-mudell. Il-Paragrafu 1(b) 1. Jekk il-bejgħ jew il-prezz ikunu bla ħsara għal kondizzjoni jew konsiderazzjoni li minħabba fihom ma jistax jiġi stabbilit valur għall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati, il-valur tat-transazzjoni ma għandux jiġi aċċettat għall-għanijiet tad-dwana. Uħud mill-eżempji ta' dan jinkludu: (a) il-bejjiegħ jistabbilixxi l-prezz ta' l-oġġetti importati bil-kondizzjoni li x-xerrej irid jixtri oġġetti oħra wkoll fi kwantitajiet speċifikati; (b) il-prezz ta' l-oġġetti importati jkun dipendenti fuq il-prezz li bih ix-xerrej ta' l-oġġetti importati jbigħ oġġetti oħra lill-bejjiegħ ta' l-oġġetti importati; (ċ) il-prezz jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-għamla ta' ħlas estranju għall-oġġetti importati, bħlama huwa meta l-oġġetti importati jkunu oġġetti nofshom imlestija li jkunu ġew ipprovvduti mill-bejjiegħ bil-kondizzjoni li l-bejjiegħ irid jirċievi kwantità speċifika ta' oġġetti mlestija. 2. Madankollu, il-kondiszzjonijiet jew il-konsiderazzjoniojiet li jkollhom x'jaqsmu mal-produzzjoni jew mal-marketing ta' l-oġġetti importati ma għandhomx jirriżultaw fir-rifjut tal-valur tat-transazzjoni. Per eżempju, il-fatt li xerrej iforni lill-bejjiegħ inġinerija u pjani midħula għalihom fil-pajjiż ta' l-importazzjoni ma għandux jirriżulta fir-rifjut tal-valur tat-transazzjoni għall-għanijiet ta' l-Artikolu 1. Bl-istess mod, jekk ix-xerrej jindaħal akkont tal-bejjiegħ, saħansitra permezz ta' ftehim mal-bejjiegħ, għal attivitajiet li jkollhom x'jaqsmu mal-marketing ta' l-oġġetti importati, il-valur ta' dawn l-attivitajiet ma jagħmilx parti mill-valur tad-dwana u lanqas ma għandhom dawn l-attivitajiet jirriżultaw fir-rifjut tal-valur tat-transazzjoni. Il-Paragrafu 2 1. Il-paragrafi 2(a) u 2(b) jipprovdu mezzi differenti sabiex tiġi stabbilita l-aċċettabbiltà tal-valur tat-transazzjoni. 2. Il-paragrafu 2(a) jipprovdi li meta x-xerrej u l-bejjiegħ ikunu jiġu minn xulxin, għandhom jiġu eżaminati ċ-ċirkostanzi konnessi mal-bejgħ u l-valur tat-transazzjoni għandu jiġi aċċettat bħala l-valur tad-dwana sakemm il-qrubija ma taffettwax il-prezz. Mhux maħsub li għandu jkun hemm eżami taċ-ċirkostanzi fil-każijiet kollha meta x-xerrej u l-bejjigħ ikunu jiġu minn xulxin. Dan l-eżami jkun meħtieġ biss meta jkun hemm dubji dwar l-aċċettabbiltà tal-prezz. Meta l-amministrazzjoni tad-dwana ma jkollha ebda dubji dwar l-aċċettabbiltà tal-prezz, dan għandu jiġi aċċettat mingħajr talba iktar għat-tagħrif mill-importatur. Per eżempju, l-amministrazzjoni tad-dwana tista' tkun eżaminat minn qabel il-qrubija, jew ikun diġà jkollha tagħrif iddettaljat rigward ix-xerrej u l-bejjiegħ, u tista' tkun diġà sodisfatta minn dan l-eżami jew dan it-tagħrif li l-qrubija ma affettwatx il-prezz. 3. Meta l-amministrazzjoni tad-dwana ma tkunx tista' taċċetta l-valur ta' transazzjoni mingħajr iktar investigazzjoni, għandha tagħti lill-importatur l-opportunità li jforni dan it-tagħrif iktar iddettaljat li jista' jkun meħtieġ għalbiex jgħinha teżamina ċ-ċirkostanzi dwar il-bejgħ. F'dan il-kuntest, l-amministrazzjoni tad-dwana għandha tkun lesta li teżamina l-aspetti rilevanti tat-transazzjoni, inkluż il-mod li bih ix-xerrej u l-bejjiegħ jorganizzaw ir-relazzjonijiet kummerċjali ta' bejniethom u l-mod kif ikunu waslu għall-prezz fil-kwistjoni, għalbiex jiġi stabbilit jekk il-qwrubija influwensatx il-prezz. Meta jista' jiġi muri li x-xerrej u l-bejjiegħ, għalkemm jiġu minn xulxin skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 15, jixtru jew ibigħu lil xulxin daqs li kieku ma kenux jiġu minn xulxin, dan għandu juri li l-prezz ma ġiex influwenzat mill-qrubija. Bħala eżempju ta' dan, jekk il-prezz ikun ġie miftiehem f'manjiera konsistenti mal-pratiiċi normali tal-għoti tal-prezzijiet ta' l-industrija fil-kwistjoni jew fil-manjiera li bejjiegħ jiftiehem il-prezzijiet tal-bejgħ ma' xerrej li ma jkunx jiġi mill-bejjiegħ, dan juri li l-prezz ma jkunx ġie influwenzat mill-qrubija. Bħala eżempju ieħor, meta jiġi muri li l-prezz ikun adegwat għalbiex jiżgura l-irkupru ta' l-ispejjeż kollha flimkien mal-profitt li jkun rappreżentattiv tal-profitt ġenerali tad-ditta rrealizzat fuq perjodu rappreżentativ taż-żmien (per eżempju fuq il-bażi ta' kull sena) fil-bejgħ ta' l-oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità, dan juri li l-prezz ma jkunx ġie influwenzat. 4. Il-paragrafu 2(b) jipprovdi opportunità lill-importatur li juri li l-valur tat-transazzjoni japprossima mill-qrib valur ta' "test" aċċettat minn qabel mill-amministrazzjoni tad-dwana u huwa għalhekk aċċettabbli skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1. Meta jiġi sodisfatt test skond il-paragrafu 2(b), mhux meħtieġ li tiġi eżaminata l-kwistjoni ta' l-influwenza skond il-paragrafu 2(a). Jekk l-awtorità tad-dwana jkollha diġà t-tagħrif biżżejjed li jrid jiġi sodisfatt, mingħajr iktar invstigazzjonijiet iddettaljati, li wieħed mit-testijiet ipprovvdut skond il-paragrafu 2(b) ikun ġie sodisfatt, ma jkun hemm ebda raġuni li l-importatur ikun meħtieġ li juri li dan it-test jista' jiġi sodisfatt. Fil-paragrafu 2(b), l-espressjoni "xerrejja li ma jiġux minn" tfisser ix-xerrejja li ma jiġux mix-xerrej f'kull każ partikolari. Il-Paragrafu 2(b) Irid jitqies numru ta' fatturi meta jiġi stabbilit valur "li japprossima mill-qrib" valur ieħor. Dawn il-fatturi jinkludu n-natura ta' l-oġġetti importati, in-natura ta' l-industrija nfisha, l-istaġun li fih l-oġġetti jiġu importati, u, jekk id-differenza fil-valuri tkunx sinifikanti kummrċjalment. Ġaladarba dawn il-fatturi jistgħu jvarjaw minn każ għal każ, ikun impossibbli li jiġi applikat f'kull każ standard uniformi bħala perċentwal fiss. Per eżempju, differenza żgħira fil-valur f'każ li jinvolvi tip ta' oġġetti tista' tkun inaċċettabbli filwaqt li differenza kbira f'każ li jinvolvi tip ieħor ta' oġġetti tista' jkun aċċettabbli għalbiex jiġi stabbilit jekk il-valur tat-transazzjoni japprossimax mill-qrib il-valuri tat-"test" iddikjarat fil-paragrafu 2(b) ta' l-Artikolu 1. Nota għall-Artikolu 2 1. Meta jkun qiegħed jiġi applikat l-Artikolu 2, l-amministrazzjoni tad-dwana għandha tuża, kulmeta possibbli, bejgħ ta' oġġetti identiċi fl-istess livell kummerċjali u sostanzjalment fl-istess kwantitajiet bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. Meta ma jinstab l-ebda bejgħ minn dan, jista' jintuża bejgħ ta' oġġetti identiċi li jsir taħt waħda mill-kondizzjonijiet li ġejjin: (a) bejgħ fl-istess livell kummerċjali imma fi kwantitajiet differenti; (a) bejgħ f'livell kummerċjali differenti imma sostanzjalment fl-istess kwantitajiet; jew (ċ) bejgħ f'livell kummerċjali differenti u fi kwantitajiet differenti. 2. Wara li jkun instab bejgħ skond waħda minn dawn it-tliet kondizzjonijiet, iridu jsiru aġġustamenti, skond kif ikun il-każ, għal: (a) il-fatturi tal-kwantitajiet biss; (b) il-livell tal-fatturi kummerċjali biss; jew (ċ) kemm illivell tal-fatturi kummerċjali u kemm tal-fatturi tal-kwantitajiet. 3. L-espressjoni "u/jew" tħalli l-flessibbiltà li jintuża l-bejgħ u jintgħamlu l-aġġustamenti meħtieġa f'kull waħda mit-tliet kondizzjonijiet deskritti hawn fuq. 4. Għall-għanijiet ta' l-Artikolu 2, il-valur tat-transazzjoni ta' l-oġġetti importati identiċi jfisser valur tad-dwana, aġġustat kif ipprovvdut filparagrafi 1(b) u 2, li jkun diġà ġie aċċettat skond l-Artikolu 1. 5. Kondizzjoni għall-aġġustament minħabba livelli kummerċjali differenti jew kwantitajiet differenti hija li dan l-aġġustament, sewwa jekk iwassal għal żieda u sewwa jekk għal tnaqqis fil-valur, isir biss fuq il-bażi tax-xiehda murija li tistabbilixxi biċ-ċar kemm ikunu raġjonevoli u eżatti l-aġġustamenti, per eżempju listi tal-prezzijiet validi li jkun fihom il-prezzijiet li jirreferu għal-livelli differenti jew għal kwantitajiet differenti. Bħala eżempju ta' dan, jekk l-oġġetti importati li jkunu qegħdin jiġu vvalutati jikkonsistu minn ġarr ta' 10 unitajiet u l-uniċi oġġetti importati identiċi li għalihom jeżisti valur ta' transazzjoni jinvolvi l-bejgħ ta' 500 unità, u jkun magħruf li l-bejjiegħ jikkonċedi skondi fuq il-kwantitajiet, l-aġġustament meħtieġ jista' jsir billi tiġi kkunsidrata l-lista tal-prezzijiet tal-bejjiegħ u bl-użu ta' dak il-prezz li japplika għal 10 unitajiet. Dan ma jeħtieġx li bejgħ kien ikollu jkun sar fil-kwantitajiet ta' 10 sakemm il-lista tal-prezzijiet tkun ġiet stabbilita f'bona fede permezz tal-bejgħ fi kwantitajiet oħra. Fin-nuqqas ta' din il-miżura oġġettiva, madankollu, mhux approprjat il-mod kif jiġi stabbilit valur tad-dwana skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 2. Nota għall-Artikolu 3 1. Meta jkun qiegħed jiġi applikat l-Artikolu 3, l-amminisrazzjoni tad-dwana għandha tuża, kulmeta possibbli, bejgħ ta' oġġetti simili bl-istess livell kummerċjali u sostanzjalment fl-istess kwantitajiet bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. Meta ma jinstab l-ebda bejgħ minn dan, jista' jintuża bejgħ ta' oġġetti simili li jsir taħt waħda mill-kondizzjonijiet li ġejjin: (a) bejgħ fl-istess livell kummerċjali imma fi kwantitajiet differenti; (a) bejgħ f'livell kummerċjali differenti imma sostanzjalment fl-istess kwantitajiet; jew (ċ) bejgħ f'livell kummerċjali differenti u fi kwantitajiet differenti. 2. Wara li jkun instab bejgħ skond kull waħda minn dawn it-tliet kondizzjonijiet, iridu jsiru aġġustamenti, skond kif ikun il-każ, għal: (a) il-fatturi tal-kwantità biss; (b) il-livell tal-fatturi kummerċjali biss; jew (ċ) kemm il-livell tal-fatturi kummerċjali u kemm tal-fatturi tal-kwantitajiet. 3. L-espressjoni "u/jew" tħalli l-flessibbiltà li jintuża l-bejgħ u jintgħamlu l-aġġustamenti meħieġa f'kull waħda mit-tliet kondizzjonijiet deskritti hawn fuq. 4. Għall-għanijiet ta' l-Artikolu 3, il-valur tat-transazzjoni ta' l-oġġetti importati simili jfisser valur tad-dwana, aġġustat kif ipprovvdut fil-paragrafi 1(b) u 2, li jkun diġà ġie aċċettat skond l-Artikolu 1. 5. Kondizzjoni għall-aġġustament minħabba livelli kummerċjali differenti jew kwantitajiet differenti hija li dan l-aġġustament, sewwa jekk iwassal għal żieda u sewwa jekk għal tnaqqis fil-valur, isir biss fuq il-bażi tax-xiehda murija li tistabbilixxi biċ-ċar kemm ikunu raġjonevoli u eżatti l-aġġustamenti, per eżempju listi tal-prezzijiet validi li jkun fihom il-prezzijiet li jirreferu għal-livelli differenti jew għall-kwantitajiet differenti. Bħala eżempju ta' dan, jekk l-oġġetti importati li jkunu qegħdin jiġu vvalutati jikkonsistu minn ġarr ta' 10 unitajiet u l-uniċi oġġetti importati simili li għalihom jeżisti valur ta' transazzjoni jinvolvi l-bejgħ ta' 500 unità, u jkun magħruf li l-bejjigħ jikkonċedi skondi fuq il-kwantitajiet, l-aġġustament meħtieġ jista' jsir billi tiġi kkunsidrata l-lista tal-prezzijiet tal-bejjiegħ u bl-użu ta' dak il-prezz li japplika għal 10 unitajiet. Dan ma jeħtieġx li bejgħ kien ikollu jkun sar fil-kwantitajiet ta' 10 sakemm il-lista tal-prezzijiet tkun ġiet stabbilita f'bona fede permezz tal-bejgħ fi kwantitajiet oħra. Fin-nuqqas ta' din il-miżura oġġettiva, madankollu, mhux approprjat il-mod kif jiġi stabbilit valur ta-dwana skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 3. Nota għall-Artikolu 5 1. L-espressjoni "il-prezz ta' l-unità li fih.… jinbigħu l-oġġetti fl-ikbar kwantità aggregata" tfisser il-prezz li fih jinbigħ l-ikbar numru ta' unitajiet li fih isir il-bejgħ lil persuni li ma jkunux jiġu minn xulxin lil persuni li minn għandhom jixtru dawn l-oġġetti fl-ewwel livell kummerċjali wara li jsir dan il-bejgħ. 2. Bħala eżempju ta' dan, l-oġġetti jinbigħu mill-lista tal-prezzijiet li tikkonċedi prezzijiet favorevoli ta' l-unità minn xiri magħmul fi kwantitajiet ikbar. Sale quantity | Unite price | Number of sales | Toatl quantity Sold at each price | 1-10 unirs | 100 | 10 sales of 5 units 5 sales of 3 units5 | 65 | 11-25 units | 95 | 5 sales of 11 units | 55 | Over 25 units | 90 | 1 sale of 30 units 1 sale of 50 units | 80 | L-ikbar nurmu ta' unitajiet mibjugħa bi prezz ikun 80; għalhekk, il-prezz ta' l-unità fl-ikbar kwantita aggregata jkun 90. 3. Bħala eżempju ieħor ta' dan, jiġru żewġ bigħat. Fl-ewwel bejgħ jinbigħu 500 unità bi prezz ta' 95 unità tal-munita korrenti kull waħda. Fit-tieni bejgħ jinbigħu 400 unità bi prezz ta' 90 unità tal-munita korrenti kull waħda. F'dan l-eżempju, l-ikbar nurmu ta' unitajiet mibjugħa bi prezz partikolari jkun 500; għalhekk, il-prezz ta' l-unità fl-ikbar kwantita aggregata jkun 95. 4. Eżempju tat-tielet ikun is-sitwazzjoni li ġejja meta jinbigħu kwantitajiet varji fi prezzijiet varji. (a) Il-Bejgħ Sale quantity | Unite price | 40 units | 100 | 30 units | 90 | 15 units | 100 | 50 units | 95 | 25 units | 105 | 35 units | 90 | 5 units | 100 | (b) it-Totali Total quantity sold | Unite price | 65 | 90 | 50 | 95 | 60 | 100 | 25 | 105 | F'dan l-eżempju, l-ikbar numru ta' unitajiet mibjugħa bi prezz partikolari jkun 65; għalhekk, il-prezz ta' l-unità fl-ikbar kwantita aggregata jkun 90. 5. Kull bejgħ fil-pajjiż li jimporta, kif deskritt fil-paragrafu 1 ta' hawn fuq, lil persuna li tforni direttament jew indirettament mingħajr ħlas jew bi prezz imnaqqas għal u f'konnessjoni mal-produzzjoni u l-bejgħ għall-esportazzjoni ta' l-oġġetti imporati wieħed mill-elementi speċifikati fil-paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 8, ma għandux jitqies meta jiġi stabbilit il-prezz ta' l-unità għall-għanijiet ta' l-Artikolu 5. 6. Għandu jiġi nnotat li l-frażi "profitt u spejjeż ġenerali" riferita fil-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 5 għandha titqies bħala ħaġa waħda. Iċ-ċifra għall-għanijiet ta' dan it-tnaqqis għandha tiġi stabbilita fuq il-bażi tat-tagħrif fornit minn jew f'isem l-importatur għajr jekk iċ-ċifri ta' l-importatur ikunu inkonsistenti ma' dawk miksuba fil-bejgħ fil-pajjiż ta' l-importazzjoni ta' l-oġġetti importati ta' l-istess klassi jew kwalità. Meta ċ-ċifri ta' l-importatur ikunu inkonsistenti ma' dawn iċ-ċifri, l-ammont tal-profitt u l-ispejjeż ġenerali jista' jiġi bbażat fuq tagħrif rilevanti ieħor għajr dak fornit minn jew f'isem l-importatur. 7. Il-frażi "spejjeż ġenerali" tinkludi l-ispejjeż diretti u indiretti tal-marketing ta' l-oġġetti fil-kwistjoni. 8. It-taxxi lokali li jitħallsu minħabba l-bekgħ ta' l-oġġetti li għalihom ma jsirx tnaqqis skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1(a)(iv) ta' l-Artikolu 5 għandhom jiġu mnaqqsa skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1(a)(i) ta' l-Artikolu 5. 9. Meta jkunu qegħdin jiġu stabbiliti jew il-kommissjonijiet jew il-profiti tas-soltu u l-ispejjeż ġenerali skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 5, il-kwistjoni jekk ċerti oġġetti jkunux "ta' l-istess klassi jew kwalità" bħal oġġetti oħra trid tiġi stabbilita fuq il-bażi ta' każ b'każ b'riferiment għaċ-ċirkostanzi involuti. Ghandu jiġi eżaminat il-bejgħ fil-pajjiż ta' l-importazzjoni ta' l-idjeq grupp jew firxa ta' oġġetti importati ta' l-istess klassi jew kwalità, li jinkludu l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati, li għalihom ikun jista' jiġi pprovvdut it-tagħrif meħtieġ. Għall-għanijiet ta' l-Artikolu 5, il-frażi oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità' tinkludi l-oġġetti importati mill-istess pajjiż bħall-oġġetti li jkun qegħdin jiġu vvalutati kif ukoll l-oġġetti importati minn pajjiżi oħra. 10. Għall-għanijiet tal-paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 5, il-frażi "id-data l-iżjed bikrija" għandha tkun id-data li fih isir il-bejgħ ta' l-oġġetti importati jew l-oġġetti importati identiċi jew simili fi kwantità biżżejjed sabiex jiġi stabbilit il-prezz ta' l-unità. 11. Meta jintuża l-metdu fil-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 5, it-tnaqqis magħmul għall-valur miżjud bi proċessar iktar għandu jkun imsejjes fuq informazzjoni oġġettiva u li tista' tiġi kkwantifikata li jkollha x'taqsam ma' l-ispiża ta' dan ix-xogħol. Il-formoli, ir-riċetti, il-metodi tal-kostruzzjoni u prattiċi oħra industrijali aċċettati mill-industrija jiffurmaw il-bażi tal-kalkoli. 12. Huwa magħruf li l-metodu tal-valutazzjoni pprovvdut fil-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 5 normalment ma jkunx applikabbli meta, b'riżultat ta' proċessar iktar, l-oġġetti importati jitilfu l-identità tagħhom. Madankollu, jista' jkun hemm każijiet meta, minkejja li tintilef l-identità ta' l-oġġetti importati, il-valur miżjud mill-proċessar jista' jiġi stabbilit bl-eżatt mingħajr diffikultà mhux raġjonevoli. Mill-banda l-oħra, jista' jkun hemm każijiet ukoll meta l-oġġetti importati jżommu l-identità tagħhom imma jagħmlu element hekk minuri mill-oġġetti mibjugħa fil-pajjiż ta' l-importazzjoni li l-użu ta' dan il-metodu tal-valutazzjoni ma jkunx iġġustifikat. Minħabba dan ta' hawn fuq, kull sitwazzjoni ta' dan it-tip għandha titqies fuq il-bażi ta' każ b'każ. Nota għall-Artikolu 6 1. Bħala regola ġenerali, il-valur tad-dwna jiġi stabbilit skond dan il-Ftehim fuq il-bażi tat-tagħrif disponibbli fil-pront fil-pajjiż ta' l-importazzjoni. Madankollu, sabiex jiġi stabbilit valur ikkomputat, jista' jkun meħtieġ li jiġu eżaminati l-ispejjeż tal-produzzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati u tagħrif ieħor li jrid jinkiseb barra mill-pajjiż ta' l-importazzjoni. Iktar minn hekk, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-produttur ta' l-oġġetti jkun ‘il barra mill-ġurisdizzjoni ta' l-awtoritajiet tal-pajjiż ta' l-importazzjoni. L-użu tal-metodu tal-valur ikkomputat irid ikun limitat b'mod ġenerali għal dawk il-każijiet meta x-xerrej u l-bejjiegħ ikunu jiġu minn xulxin, u l-produttur ikun lest li jforni lill-awtoritajiet tal-pajjiż ta' l-importazzjoni l-ammont meħtieġ ta' l-ispejjeż u li jipprovdi l-faċilitajiet ta' kull verifika sossegwenti li tista' tinħtieġ. 2. "L-ispiża jew il-valur" riferiti fil-paragrafu 1(a) ta' l-Artikolu 6 iridu jiġu stabbiliti fuq il-bażi tat-tagħrif li jkollu x'jaqsam mal-produzzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati, forniti mill-produttur jew f'ismu. Iridu jkunu msejsa fuq il-kontijiet kummerċjali tal-produttur, sakemm dawn il-kontijiet ikunu konsistenti mal-prinċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali applikati fil-pajjiż fejn jiġu prodotti l-oġġetti. 3. "L-ispiża jew il-valur" għandhom jinkludu l-ispiża ta' l-elementi nnotifikati fil-paragrafi 1(a)(ii) u (iii) tal-paragrafu 8. Għandhom jinkludu wkoll il-valur, apporzjnat kif approprjat skond id-dispożizzjonijiet tan-nota rilevanti għall-Artiolu 8, ta' kull element speċifikat fil-paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 8 li jkun ġie fornit direttament jew indirettament mix-xerrej għall-użu f'konnessjoni mal-produzzjoni ta' l-oġġetti importati. Il-valur ta' l-elementi speċifikati fil-paragrafu 1(b)(iv) ta' l-Artikolu 8 li jiġu midħula għalihom fil-pajjiż ta' l-importazzjoni għandu jiġi inkluż biss safejn u sakemm dawn l-elementi jiġu ntaxxati b'imposti fuq il-produttur Irid jiġi mifhum li l-ebda spiża jew valur ta' l-elementi riferiti f'dan il-paragrafu ma għandhom jiġu magħduda darbtejn sabiex jiġi stabbilit il-valur ikkomputat. 4. L-"ammont tal-profitt u l-ispejjeż ġenerali" riferit fil-paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 6 irid jiġi stabbilit fuq il-bażi tat-tagħrif fornit mill-produttur jew f'ismu għajr jekk iċ-ċifri tal-produttur ikunu inkonsistenti ma' dawk is-soltu riflessi fil-bejgħ ta' l-oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità bħall-oġġetti li jkunu qegħin jiġu vvalutati li jsiru mill-produtturi fil-pajjiż ta' l-esportazzjoni għall-esportazzjoni lejn il-pajjiż ta' l-importazzjoni. 5. Għandu jiġi nnotat f'dan il-kuntest li l-"ammont tal-profitt u l-ispejjeż ġenerali" irid jittieħed bħala ħaġa waħda. Isegwi li jekk, f'każ partikolari, iċ-ċifra tal-profitt tal-produttur tkun baxxa u l-ispejjeż ġenerali tal-produttur ikunu għolja, il-profitt u l-ispejjeż ġenerali tal-produttur meħuda flimkien jistgħu madankollu jkunu konsistenti ma' dawk is-soltu riflessi fil-bejgħ ta' l-oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità. Din is-sitwazzjoni tista' tiġri, per eżempju, jekk prodott ikun qiegħed jiġi varat fil-pajjiż ta' l-importazzjoni u l-produttur ikun aċċetta profitt nil jew baxx biex ipaċi l-ispejjeż għolja ġenerali assoċjati mal-varar. Meta l-produttur ikun jista' juri profitt baxx fuq il-bejgħ ta' l-oġġetti importati minħabba ċirkostanzi kummerċjali partikolari, għandhom jitqiesu ċ-ċifri tal-profitt attwali tal-produttur sakemm il-produttur ikollu raġunijiet kummerċjali validi li jiġġustifikahom u l-politika tal-għoti tal-prezzijiet mill-produttur tirrifletti l-politiki dwar il-għoi tal-prezzijiet fil-fergħa ta' l-industrija interessata. Din is-sitwazzjoni tista' tiġri meta, per eżempju, il-produtturi jiġu sfurzati li jbaxxu l-prezzijiet b'mod temporanju minħabba waqgħa mhux prevista fid-domanda, jew meta jbigħu l-oġġetti tagħhom għalbiex jikkumplimentaw firxa ta' oġġetti li jkunu qegħdin jiġu prodotti fil-pajjiż ta' l-importazzjoni u jaċċettaw profitt baxx sabiex iżommu l-kompetittività. Meta ċ-ċifri tal-poduttur innifsu rigward il-profitt u l-ispejjeż ġenerali ma jkunux konsistenti ma' dawk is-soltu riflessi fil-bejgħ ta' l-oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati li jintgħamlu mill-produtturi fil-pajjiż ta' l-esportazzjoni għall-esportazzjoni lejn il-pajjiż ta' l-importazzjoni, l-ammont tal-profitt u l-ispejjeż ġenerali jistgħu jiġi msejsa fuq tagħrif ieħor rilevanti għajr dak applikat mill-produttur ta' l-oġġetti jew f'ismu. 6. Meta tagħrif ieħor għajr dak fornit mill-produttur jew f'ismu jintuża għall-għanijiet sabiex jiġi stabbilit il-valur ikkomputat, l-awtoritajiet tal-pajjiż importatur għandhom jgħarrfu lill-importatur, jekk dan ta' l-aħħar jitlob dan, bis-sors ta' dan it-tagħrif, l-informazzjoni wżata u l-kalkoli msejsa fuq din l-informazzjoni, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 10. 7. L-"ispejjeż ġenerali" riferiti fil-paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 6 ikopru l-ispejjeż diretti u indiretti tal-produzzjoni u l-bejgħ ta' l-oġġetti għall-esportazzjoni li ma jkunux inklużi skond il-paragrafu 1(a) ta' l-Artikolu 6. 8. Jekk ċerti oġġetti jkunux "ta' l-istess klassi jew kwalità" bħall-oġġetti l-oħra jrid jiġi stabbilit fuq il-bażi ta' każ b'każ b'riferiment għaċ-ċirkostanzi involuti. Sabiex jiġu stabbiliti l-profitti u l-ispejjeż ġenerali tas-soltu skond id-disposizzzjonijiet ta' l-Artikolu 6, għandu jiġi eżaminat il-bejgħ ta' l-esportazzjoni lill-pajjiż ta' l-importazzjoni ta' l-idjeq grupp jew firxa ta' oġġetti li jinkludu l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati, li għalihom jista' jiġi pprovvdut it-tagħrif meħtieġ. Għall-għanijiet ta' l-Artikolu 6, l-"oġġetti ta' l-istess klassi jew kwalità" jridu jkunu mill-istess pajjiż bħall-oġġetti li jkun qegħdin jiġu vvalutati. Nota għall-Artikolu 7 1. Safejn u sakemm ikun l-iktar possibbli, il-valuri tad-dwana skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 7 għandhom ikunu msejsa fuq il-valuri tad-dwana stabbiliti qabel. 2. Il-metodi tal-valutazzjoni li jridu jintużaw skond l-Artikolu 7 għandhom ikunu dawk stabbiliti fl-Artikoli minn 1 sa 6 imma flessibbiltà raġjonevoli fl-applikazzjoni ta' dawn il-metodi trid tkun f'konformita mal-għanijiet u d-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 7. 3. Uħud mill-eżempji ta' flessibbiltà raġjonevoli huma kif ġej: (a) L-oġġetti identiċi - il-ħtieġa li l-oġġetti identiċi għandhom jiġu esportati fl-istess żmien jew madwaru bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati tista' tiġi interpretata b'mod flessibbli; l-oġġetti importati identiċi prodotti f'pajjiż ieħor għajr il-pajjiż ta' l-eportazzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħin jiġu vvalutati jistgħu jkunu l-bażi għall-valutazzjoni tad-dwana; jistgħu jintużaw il-valuri tad-dwana ta' oġġetti importati identiċi diġà stabbiliti skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 5 u 6. (b) L-oġġetti simili - il-ħtieġa li l-oġġetti simili għandhom jiġu esportati fl-istess żmien jew madwaru bħall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati tista' tiġi interpretata b'mod flessibbli; l-oġġetti importati simili prodotti f'pajjiż ieħor għajr il-pajjiż ta' l-eportazzjoni ta' l-oġġetti li jkunu qegħin jiġu vvalutati jistgħu jkunu l-bażi għall-valutazzjoni tad-dwana; jistgħu jintużaw il-valuri tad-dwana ta' oġġetti importati simili diġ stabbiliti skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 5 u 6. (ċ) Il-metodu deduttiv - il-ħtieġa li l-oġġetti għandhom ikunu ġew mibjugħa fil-"kondizzjoni kif importati" fil-paragrafu 1(a) ta' l-Artikolu 5 tista' tiġi interpretata b'mod flessibbli; il-ħtieġa tad-"90 jum" tista' tiġi amministrata b'mod flessibbli. Nota għall-Artikolu 8 Il-Paragrafu 1(a)(i) Il-frażi "kummissjonijiet fuq il-bejgħ" tfisser l-ispejjeż imħallsa minn importatur lill-aġent tiegħu għas-servizz li jirrappreżenta lill-importatur barra mill-pajjiż fix-xiri ta' l-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. Il-Paragrafu 1(b)(ii) 1. Hemm żewż fatturi involuti fl-apporzjonament ta' l-elementi speċifikati fil-paragrafu 1(b)(ii) ta' l-Artikolu 8 - il-valur ta' l-element innifsu u l-mod li fih dan il-valur irid jiġi apporjonat għall-oġġetti importati. L-apporzjonament ta' dawn l-elementi għandu jsir f'manjiera rraġjonata approprjata għaċ-ċirkostanzi u skond il-prinċipji tal-kontabbiltà aċċettati b'mod ġenerali. 2. Rigward il-valur ta' l-element, jekk l-importatur jikseb l-element minn għand bejjiegħ li ma jiġix mill-importatur bi prezz mogħti, il-valur ta' dan l-element ikun din l-ispiża. Jekk l-element ikun ġie prodott mill-importatur jew minn persuna li tiġi mill-importatur, il-valur tiegħu jkun l-ispiża tal-produzzjoni tiegħu. Jekk l-element ikun ġie wżat qabel mill-importatur, mingħajr każ dwar jekk kienx ġie miksub jew prodott minn dan l-importatur, l-ispiża oriġinali tal-kisba jew tal-produzzjoni trid tiġi aġġustata ‘l isfel għalbiex tirrifletti l-użu tiegħu sabiex wieħed jasal għall-valur ta' l-element. 3. Ġaladarba jkun ġiet stabbilit valur għall-element, ikun meħtieġ li dan il-valur jiġi apporzjonat għall-oġġetti importati. Jeżistu possibbiltajiet varji. Per eżempju, il-valur jista' jiġi approzjonat għall-ewwel ġarr jekk l-importatur jixtieq iħallas id-dazju fuq il-valur intier f'daqqa. Bħala eżempju ieħor, l-importatur jista' jitlob li l-valur jiġi apporzjonat fuq numru ta' unitajiet prodotti saż-żmien ta' l-ewwel ġarr. Bħala eżempju ieħor, l-importatur jista' jitlob li l-valur jiġi appoprzjonat fuq il-produzzjoni intiera prevista meta jkunu jeżistu kuntratti jew impenji sodi għal din il-produzzjoni. Il-metodu ta' l-apporzjonament użat irid jiddependi fuq id-dokumentazzjoni pprovvduta mill-importatur. 4. Bħala illustrazzjoni ta' dan ta' hawn fuq, importatur jipprovdi lill-produttur b'forma li trid tintuża fil-produzzjoni ta' l-oġġetti importati u jikkuntrattja mal-produttur li jixtri 10000 unità. Sakemm jasal l-ewwel ġarr ta' 1000 unità, il-produttur ikun diġà pproduċa 4000 unità. L-importatur jista' jitlob lill-amministrazzjoni tad-dwana li japporzjona l-valur tal-forma rigward 1000 unità, 4000 unità jew 10000 unità. Il-Paragrafu 1(b)(iv) 1. Żidiet għall-elementi speċiifikati fil-paragrafu 1(b)(iv) ta' l-Artikolu 8 għandhom ikunu msejsa fuq informazzjoni oġġettiva u li tista' tiġi kkwantifikata. Sabiex jiġi mminimizzat il-piż kemm fuq l-importatur u kemm fuq l-amministrazzjoni tad-dwana meta jiġu biex jistabbilixxu l-valuri li jridu jiżdiedu, għandha tintuża safejn u sakemm possibbli l-informazzjoni disponibbli fil-pront fis-sistema tar-reġistrazzjoni kummerċjali tax-xerrej. 2. Rigward dawk l-elementi forniti mix-xerrej li kienu mixtrija jew mikrija mix-xerrej, iż-żieda tkun l-ispiża tax-xiri jew tal-kiri. Ma għandha tintgħamel l-ebda żieda għal dawk l-elementi disposibbli fid-dominju pubbliku għajr għall-ispiża tal-kisba ta' kopji tagħhom. 3. Il-ħeffa li biha jista' jkun possibbli li jiġu kkalkolati l-valuri li jridu jiżdiedu trid tiddependi fuq l-istruttura u l-prattika tal-ġestjoni ta' ditta partikolari, kif ukoll fuq il-metodi tagħha tal-kontijiet. 4. Per eżempju, huwa possibbli li ditta li timporta varjetà ta' prodotti minn għand numru ta' pajjiżi żżomm ir-reġistrazzjonijiet taċ-ċentru tagħha tad-disinn barra mill-pajjiż ta' l-importazzjoni b'mod li juri b'mod eżatt l-ispejjież attribwiti lil prodott mogħti. F'dawn il-każijiet, jista' jintgħamel aġġustament dirett b'mod approprjat skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 8. 5. F'każ ieħor, ditta tista' ġġorr l-ispiża taċ-ċentru tad-disinn barra mill-pajjiż ta' l-importazzjoni bħala spiża ġenerali overhead mingħajr allokazzjoni għal prodotti speċifiċi. F'dan il-każ, jista' jsir aġġustament approprjat skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 8 rigward l-oġġeti importati billi jiġu apporzjonati l-ispejjeż totali taċ-ċentru tad-disinn fuq il-produzzjoni totali li tibbenefika miċ-ċentru tad-disinn u żżid din l-ispiża apporzjonata fuq il-bażi ta' unità rigward l-importazzjonijiet. 6. Il-varjazzjonijiet fiċ-ċirkostanzi ta' hawn fuq, iridu naturalment jeħtieġu li jiġu kkunsidrati fatturi differenti sabiex jiġi stabbilit il-metodu t-tajjeb ta' l-allokazzjoni. 7. Fil-każijiet meta l-produzzjoni ta' l-element fil-kwistjoni jinvolvi numru ta' pajjiżi u għal perjodu taż-żmien, l-aġġustament għandu jkun limitat għall-valur attwalment miżjud ma' dan l-element ‘il barra mill-pajjiż ta' l-importazzjoni. Il-Paragrafu 1(ċ) 1. Id-drittrijiet ta' l-awtur u l-piżijiet tal-liċenzi riferiti fil-paragrafu 1(ċ) ta' l-Artikolu 8 jistgħu jinkludu, fost ħwejjeġ oħra, il-ħlasijiet rigwrd il-patentijiet, il-marki tal-fabbrija u l-proprjetajiet tal-kopja. Madankollu, l-imposti għad-dritt tar-riproduzzjoni ta' l-oġġetti importati fil-pajjiż ta' l-importazzjoni ma għandhomx jiġu miżjuda mal-prezz attwalment imħallas jew li jrid jiġi mħallas għall-oġġetti importati meta jiġi stabbilit il-valur tad-dwana. 2. Il-ħlasijiet magħmula mix-xerrej għad-dritt li jqassam jew ibigħ mill-ġdid l-oġġetti importati ma għandhomx jiġu miżjuda mal-prezz attwalment imħallas jew li jrid jiġi mħallas jekk dawn il-ħlasijiet ma jkunux kondizzjoni tal-bejgħ għall-esportazzjoni lejn il-pajjiż ta' l-importazzjoni ta' l-oġġetti. Il-Paragrafu 3 Meta ma tkunx teżisti informazzjoni oġġettiva u li tista' tiġi kkwantifikata rigward iż-żidiet meħtieġa li jridu jsiru skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 8, il-valur tat-transazzjoni ma jistax jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 1. Bħala illustrzzjoni ta' dan, dritt ta' l-awtur jitħallas fuq il-bażi tal-prezz f'bejgħ fil-pajjiż importatur ta' litru ta' prodott partikolari li kien importat bil-kilogramma u mibdul f'soluzzjoni wara l-importazzjoni. Jekk id-dritt ta' l-awtur ikun imsjjes parzjalment fuq l-oġġetti importati u parzjament fuq fatturi oħra li xejn ma jkollhom x'jaqsmu ma' l-oġġetti importati (bħal meta l-oġġetti importati jiġu mħallta ma' ingredjenti dometiċi u ma jibqgħux iktar identifikabbli separatemnt, jew meta d-dritt ta' l-awtur ma jkunx jista' jingħaraf minn arranġamenti finanzjarji speċjali bejn ix-xerrej u l-bejjiegħ), ma jkunx approprjat li wieħed jipprova jagħmel żieda fid-dritt ta' l-awtur. Madankollu, jekk l-ammont ta' dan id-dritt ta' l-awtur ikun imsejjes fuq l-oġġetti importati u jista' jiġi kkwantifikat fil-pront, tista' ssir żieda mal-prezz attwalment imħallas jew li jista' jitħallas. Nota għall-Artikolu 9 Għall-għanijiet ta' l-Artikolu 5, iż-"żmien ta' l-importazzjoni" jista' jinkludi ż-żmien tad-dħul għall-għanijiet tad-dwana. Nota għall-Artikolu 11 1. L-Artikolu 11 jipprovdi lill-importatur bid-dritt li jappella kontra kif tiġi stabbilita l-valutazzjoni magħmula mill-amministrazzjoni tad-dwana għall-oġġetti li jkunu qegħdin jiġu vvalutati. L-appell jista' l-ewwel ikun rigward livell ogħla fl-amministrazzjoni tad-dwana, imma l-importatur għandu jkollu d-dritt fl-istanza finali li jappella lill-ġudikatura. 2. "Mingħajr penali" ifisser li l-importatur ma jkunx is-suġġett ta' multa jew tehdida ta' multa sempliċment minħbba li l-operatur ikun għażel id-dritt ta' l-appell. Il-ħlas ta' l-ispejjeż normali tal-qorti u l-piżijiet ta' l-avukati ma għandhomx jiġu kkunsidrat li huma multa. 3. Madankollu, xejn fl-Artikolu 11 ma għandu jipprevjieni Membru milli jeħtieġ il-ħlas kollu tad-dazji tad-dwana mkejla qabel appell. Nota għall-Artikolu 15 Il-Paragrafu 4 Għall-għanijiet ta' l-Artikolu 15, il-kelma "persuni" tinkludi persuna legali, meta approprjat. Il-Paragrafu 4(e) Għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim, persuna għandha titqies li tikkontrolla persuna oħra meta ta' l-ewwel tkun f'pożizzjoni b'mod legali jew operattiv li teżerċita trażżin jew direzzjoni fuq ta' l-aħħar. -------------------------------------------------- L-ANNESS II IL-KUMITAT TEKNIKU TAL-VALUTAZZJONI TAD-DWANA 1. Skond l-Artikolu 18 ta' dan il-Ftehim, il-Kumitat Tekniku għandu jiġi stabbilit taħt l-awspiċji tal-CCC bil-ħsieb li tiġi żgurata, fil-livell tekniku, l-unifomità fl-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim. 2. Ir-responsabbiltajiet tal-Kumitat Tekniku għandu jinkludi dan li ġej: (a) li jeżamina l-problemi tekniċi speċifiċi li jinħolqu fl-amministrazzjoni minn jum għal jum tas-sistema tal-valutazzjoni tad-dwana tal-Membri u li jagħti opinjonijiet konsultattivi dwar is-soluzzjonijiet approprjati imsejsa fuq il-fatti ppreżentati; (b) li jistudja, kif mitlub, il-liġijiet, il-proċeduri u l-prattiċi tal-valutazzjoni kif ikollhom x'jaqsmu ma' dan il-Ftehim u li jħejji rapporti dwar ir-riżultti ta' dawn l-istudji; (ċ) li jħejji u jiċċirkola rapporti annwali dwar l-aspetti tekniċi ta' l-operat u l-istatus ta' dan il-Ftehim; (d) li jforni dak it-tagħrif u dawk il-pariri dwar kull materja li tirrigwarda l-valutazzjoni ta' l-oġġetti importati għall-għanijiet tad-dwana li jistgħu jintalbu minn kull Membru jew mill-Kumitat. Dan it-tagħrif u dawn il-pariri jistgħu jieħdu l-għamla ta' opinjonijiet konsultattivi, kummentarji jew noti ta' spjega; (e) sabiex tiġi ffaċilitata, kif mitluba, l-assistenza teknika lill-Membri bil-ħsieb li tiżdied l-aċċettazzjoni internazzjonali ta' dan il-Ftehim; (f) biex iwettaq eżami ta' materja riferita lilu minn panel skond l-Artikolu 19 ta' dan il-Ftehim; u (g) biex jeżerċita dawk ir-responsabbiltajiet l-oħra kif jista' jassenjalu l-Kumitat. Ġenerali 3. Il-Kumitat Tekniku għandu jipprova jikkonkludi xogħlu dwar materji speċifiċi, b'mod speċjali dawk riferiti lilu mill-Membri, mill-Kumitat jew mill-panel, f'perjodu qasir taż-żmien b'mod raġjonevoli. Kif ipprovvdut fil-paragrafu 4 ta' l-Artikolu 19, panel għandu jiffissa perjodu speċifiku taż-żmien għalbiex jirċievi rapport minn għand il-Kumitat Tekniku u l-Kumitat Tekniku għandu jipprovdi r-rapport tiegħu f'dan il-perjodu taż-żmien. 4. Il-Kumitat Tekniku għandu jiġi assistit kif approprjat fl-attivitajiet tiegħu mis-Segretarjat tal-CCC. Ir-Rappreżentanza 5. Kull Membru għandu jkollu d-dritt li jiġi rrappreżentat fuq il-Kumitat Tekniku. Kull Membru għandu jinnomina delegat u sostitut jew iktar biex ikunu rappreżentanti fuq il-Kumitat Tekniku. Dan il-Membru hekk irrappreżentat fuq il-Kumitat Tekniku huwa riferit f'dan l-Anness bħala "membru tal-Kumitat Tekniku". Ir-rappreżentanti tal-membri tal-Kumitat Tekniku jistgħu jiġu assistiti minn konsulenti. Is-Segretarjat tal-WTO jistgħu wkoll jattendi dawn il-laqgħat bl-istatus ta' osservatur. 6. Il-Membri tal-CCC li mhumiex Membri tal-WTO jistgħu jiġu rrappreżentati fil-laqgħat tal-Kumitat Tekniku minn delegat u sostitut jew iktar. Dawn ir-rappreżentanti għandhom jattendu l-laqgħat tal-Kumitat Tekniku bħala osservaturi. 7. Bla ħsara għall-approvazzjoni tal-President tal-Kumitat Tekniku, is-Segretarju Ġenerali tal-CCC (imsejjaħ "is-Segretarju Ġenerali" f'dan l-Anness) jista' jistieden lir-rappreżentanti tal-gvernijiet li la huma Membri tal-WTO u lanqas membri tal-CCC u r-rappreżentati ta' l-organizzazzjoniet governattivi u tax-xogħol li jattendu l-laqgħat tal-Kumitat Tekniku bħala osservaturi. 8. In-nomini tad-delegati, tas-sostituti u tal-konsultenti għal-laqgħat tal-Kumitat Tekniku għandhom isiru mis-Segretarju Ġenerali. Il-Laqgħat tal-Kumitat Tekniku 9. Il-Kumitat Tekniku għandu jiltaqa' kif meħtieġ imma mill-inqas darbtejn fis-sena. Id-data ta' dawn il-laqgħat għandha tiġi ffissata mill-Kumitat Tekniku fis-sessjoni preċedenti tiegħu. Id-data tal-laqgħa tista' tiġi varjata fuq it-talba ta' kull membru tal-Kumitat Tekniku maqbula b'maġġoranza sempliċi tal-membri tal-Kumitat Tekniku jew, fil-każijiet li jeħtieġu attenzjoni urġenti, fuq it-talba tal-President. Minkejja d-dispożizzjonijiet fis-sentenza 1 ta' dan il-paragrafu, il-Kumitat Tekniku għandu jiltaqa' kif meħtieġ għalbiex jikkunsidra l-materji riferiti lilu minn panel skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 19 ta' dan il-Ftehim. 10. Il-laqgħat tal-Kumitat Tekniku għandhom jinżammu fil-kwartieri ġenerali tal-CCC, għajr jekk jiġi deċiż xorta oħra. 11. Is-Segretarju Ġenerali għandu jgħarraf lill-membri kollha tal-Kumitat Tekniku u dawk inklużi skond il-paragrafi 6 u 7 mill-inqas 30 jum minn qabel, għajr f'każijiet urġenti, rigward id-data tal-ftuħ ta' kull sessjoni tal-Kumitat Tekniku. L-Aġenda 12. Għandha titfassal aġenda proviżorja għal kull sessjoni mis-Segretarju Ġenerali u ċċirkolata lill-membri tal-Kumitat Tekniku u lill dawk inklużi skond il-paragrafi 6 u 7 mill-inqas 30 jum bil-quddiem tas-sessjoni, għajr f'każijiet urġenti. Din l-aġenda għandu jkun fiha l-intestaturi kollha li l-inklużjoni tagħhom ikunu ġew approvati mill-Kumitat Tekniku matul is-sessjoni preċedenti tiegħu, l-intestaturi kollha inklużi mill-President fuq l-inizjattiva tal-President innifsu, u l-intestaturei kollha li l-inklużjoni tagħhom kienet mitluba mis-Segrearju Ġenerali, mill-Kumitat jew minn kull membru tal-Kumitat Tekniku. 13. Il-Kumitat Tekniku għandu jistabbilixxi l-aġenda tiegħu fil-ftuħ ta' kull sessjoni. Matul is-sessjoni l-aġenda tista' tiġi mibdula f'kull ħin mill-Kumitat Tekniku. L-Uffiċjali u k-Kondotta tan-Negozju 14. Il-Kumitat Tekniku għandu jeleġġi President u mhux iktar minn Viċi President jew iktar minn fost id-delegati tal-membri tiegħu. Il-President u l-Viċi-Presidenti għandhom kull wieħed minnhom jinħatru għal perjodu ta' tliet snin. Il-President u l-Viċi-Presidenti li jkunu sejrin jirtiraw huma eliġibbli għall-elezzjoni mill-ġdid. Il-mandat ta' President jew Viċi-President li ma jirrappreżentawx membru tal-Kumitat Tekniku iktar għandu jiskadi b'mod awtormatiku. 15. Jekk il-President ikun nieqes minn laqgħa jew parti minnha, għandu jippresjiedi Viċi-President. F'din l-eventwalità, dan ta' l-aħħar għandu jkollu l-istess poteri u dmirijiet bħall-President. 16. Il-President tal-laqgħa għandu jieħu sehem fil-proċedimenti tal-Kumitat Tekniku bħala ta' hekk u mhux bħala r-rappreżentant ta' membru tal-Kumitat Tekniku. 17. B'żieda ma' l-eżerċizzju tal-poteri l-oħra kkonferiti fuq il-Presidsnt b'dawn ir-regoli, il-President għandu jiddikjara l-ftuħ u l-għeluq ta' kull laqgħa, jidderieġi d-diskussjoni, jagħti d-dritt li jitkellmu, u, skond dawn ir-regoli, ikollu l-kontroll tal-proċedimenti. Il-President jista' wkoll jiġbed l-attenzjoni ta' kelliem jekk ir-rimarki ta' dan il-kelliem ma jkunux rilevanti. 18. Matul id-diskussjoni dwar kull materja, delegazzjoni tista' tqajjem punt ta' l-ordni. F'din l-eventwalità, il-President għandu jiddikjara sentenza minnufih. Jekk din is-sentenza tiġi sfidata, il-President għandu jissottomettiha lill-laqgħa għal deċiżjoni u għandha tipprevali għajr jekk ma tgħaddix. 19. Is-Segretarju Ġenerali, jew l-uffiċjali tas-Segretarjat tal-CCC innominat mis-Segretarju Ġenerali, għandu jwettaq ix-xogħol segretarjali tal-Kumitat Tekniku. Il-Quorum u l-Votazzjoni 20. Maġġoranza sempliċi tal-membri tal-Kumutat Tekniku għandha tikkostitwixxi quorum. 21. Kull membru tal-Kumitat Tekniku għandu jkollu vot wieħed. Deċiżjoni tal-Kumitat Tekniku għandha tittieħed b'maġġoranza li tikkomprendi mill-inqas żewġ terzi tal-membri preżenti. Ikun xi jkun ir-riżultat tal-votazzjoni dwar materja partikolari, il-Kumitat Tekniku għandu jkun ħieles li jagħmel rapport sħiħ lill-Kumitat u lill-CCC dwar din il-materja fejn jindika l-veduti differenti espressi fid-diskussjonijiet rilevanti. Minkejja d-dispożizzjonijiet ta' hawn fuq ta' dan il-paragrafu, dwar il-materji riferiti lilu minn panel, il-Kumutat Tekniku għandu jieħu d-deċiżjonijiet b'consensus. Meta ma jintlaħaq l-ebda ftehim fil-Kumitat Tekniku dwar il-kwistjoni riferita lilu minn panel, il-Kumitat Tekniku għandu jipprovdi rapport li jittratta l-fatti tal-materja u jindika l-veduti tal-membri. L-Ilsna u r-Reġistri 22. L-ilsna uffiċjali ta' l-organizzazzjoni għandhom ikunu l-Ingliż, il-Franċiż u l-Ispanjol. Id-diskorsi u l-istqarrijiet magħmula f'wieħed minn wieħed minn dawn l-ilsna għandhom jiġu tradotti minnufih fl-ilsna l-oħra uffiċjali għajr jekk id-delegazzjonijiet kollha jaqblu li ma jużawx it-traduzzjoni. Id-diskorsi u l-istqarrijiet magħmula f'kull ilsien ieħor għandhom jiġu tradotti fl-Ingliż, il-Franċiż u l-Ispanjol, bla ħsara għal-istess kondizzjoniiet, imma f'din l-eventwaliàa d-delegazzjoni interessata għandha tipprovdi t-traduzzjoni fl-Ingliż, il-Frenċiż jew l-Ispanjol. L-Ingliż, il-Franċiż u l-Ispanjol biss għandhgom jintużaw għad-dokumenti uffiċjali tal-Kumitat Tekniku. Il-memoranda u l-korrispondenza għall-konsiderazzjoni tal-Kumitat Tekniku għandhom jiġu ppreżentati f'wieħed mill-ilsna uffiċjali. 23. Il-Kumitat Tekniku għandu jfassal rapport tas-sessjonijiet kollha tiegħu u, jekk il-President jikkunsidrahom meħtieġa, il-minuti jew ir-reġistrazzjonijiet sommarji tal-laqgħat tal-Kumitat. Il-President jew persuna nnominata mill-President għandhom jirrappurtaw dwar ix-xogħol tal-Kumitat Tekniku f'kull laqgħa tal-Kumitat u f'kull laqgħa tal-CCC. -------------------------------------------------- L-ANNESS III 1. Id-dewmien ta' ħames snin mill-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Ftehim mill-pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw ipprovvdut fl-Artikolu 20, jista' fil-prattika ma jkunx biżżejjed għal ċerti pajjiżi Membri qegħdin jiżviluppaw. F'dawn il-każijiet pajjiż Membru qiegħed jiżviluppa jista' jitlob qabel it-tmiem tal-perjodu taż-żmien riferit fil-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 20 estensjoni ta' dan il-perjodu taż-żmien, filwaqt li jkun mifhum li l-Membri jridu jagħtu konsiderazzoni simpatetika lil din it-talba fil-każijiet meta l-pajjiż Membru qiegħed jiżviluppa fil-kwistjoni jista' juri kawża ġusta. 2. Il-pajjiżi qegħdin jiżviluppaw li korrentement jivvalutaw l-oġġetti fuq il-bażi ta' valuri minimi stabbiliti uffiċjalment jistgħu jixtiequ li jagħmlu riserva għalbiex tgħinhom iżommu dawn il-valuri fuq bażi limitata u transitorja skond dawk it-termini u l-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu miftiehma mill-Membri. 3. Il-pajjiżi qegħdin jiżviluppaw li jikkunsidraw li t-treġġigħ b'lura ta' l-ordni sekwenzali fuq it-talba ta' l-importatur ipprovvdut fl-Artikolu 4 tal-Ftehim jista' joħolqilhom diffiikultajiet reali, jistgħu jixtiequ li jagħmlu riserva dwar l-Artikolu 4 fit-termini li ġejjin: "Il-Gvern ta' … jirriserva d-dritt li jipprovdi li d-dispożizzjoni rilevanti ta' l-Artikolu 4 tal-Ftehim għandha tapplika biss meta l-awtoritajiet tad-dwana jiftiehmu li jitolbu li jaqilbu l-ordni ta' l-Artikoli 5 u 6." Jekk il-pajjiżi qegħdin jiżviluppaw jagħmlu din ir-riserva, il-Membri għandhom jagħtu l-kunsens tagħhom skond l-Artikolu 21 tal-Ftehim. 4. Il-pajjiżi qegħdin jiżviluppaw jistgħu jixtiequ li jagħmlu riserva rigward il-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 5 tal-Ftehim fit-termini li ġejjin: "Il-Gvern ta' … jirriserva d-dritt li jipprovdi li l-paragrafu 2 ta' l-Artikolu 5 tal-Ftehim għandu jiġi applikatr skond id-dispożizzjonijiet tan-nota rilevanti ta' miegħu sewwa jekk l-importatur jitlob dan u sewwa jekk le. Jekk il-pajjiżi qegħdin jiżviluppaw jagħmlu din ir-riserva, il-Membri għandhom jagħtu l-kunsens tagħhom skond l-Artikolu 21 tal-Ftehim." 5. Ċerti pajjiżi qegħdin jiżviuppaw jista' jkollhom problemi dwar l-implimentazzjoni ta' l-Artikolu 1 tal-Ftehim safejn u sakemm dawn il-problemi jkollhom x'jaqsmu ma' l-importazzjonijiet fil-pajjiżi tagħhom mill-aġenti uniċi, id-distributuri uniċi u l-konċessjonarji uniċi. Jekk dawn il-problemi jinħolqu fil-prattika fil-pajjiżi Membri qegħin jiżviluppaw li japplikaw il-Ftehim, għandu jsir studju ta' din il-kwistjoni, fuq it-talba ta' dawn il-Membri, bil-ħsieb li jinstabu s-soluzzjonijiet approprjati. 6. L-Artikolu 17 jagħraf li fl-applikazzjoni tal-Ftehim l-amministrazzjonijiet tad-dwana jistgħu jeħtieġu li jagħmlu mistoqsijiet rigward il-verità jew l-eżattezza ta' kull stqarrija, dokument jew dikjarazzjoni ppreżentati lilhom għall-għanijiet tal-valutazzjoni tad-dwana. B'hekk l-Artikolu jammetti li jistgħu jintgħamlu mistoqsijiet li jkunu, per eżempju, immirati li jivverifikaw illi l-elementi tal-valur iddikjarati jew ippreżentati lid-dwana f'konnessjoni ma' kif jiġi stabbilit valur tad-dwana jkunu kompleti u korretti. Bla ħsara għal-liġijiet u l-proċeduri nazzjonali tagħhom, il-Membri għandhom id-dritt li jistennew il-kooperazzjoni sħiħa ta' l-importaturi f'dawn il-mistoqsijiet. 7. Il-prezz attwalment imħallas jew li jrid jitħallas jinkludi l-pagamenti kollha attwalment magħmula jew li jridu jsiru bħala kondizzjoni tal-bejgħ ta' l-oġġetti importati, mix-xerrej lill-bejjiegħ, jew minn xerrej lil parti terza għalbiex jissodisfa obbligu tal-bejjiegħ. --------------------------------------------------