Official Journal L 336 , 23/12/1994 P. 0138 - 0143

Finnish special edition: Chapter 11 Volume 38 P. 0140

Swedish special edition: Chapter 11 Volume 38 P. 0140



Ftehim dwar l-ispezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti IL-MEMBRI, Waqt li jinnotaw li l-Ministri fl-20 ta' Settembru 1986 qablu li l-Uruguay Round tan-Negozjati tal-Kummerċ Multilaterali għandha timmira biex "toħloq aktar liberalizzazzjoni u espansjoni tal-kummerċ dinji", "issaħħaħ ir-rwol tal-GATT" u "tkabbar il-mod kif is-sistema tal-GATT tirrispondi għall-ambjent ekonomiku internazzjonali li qed jevolvi"; Waqt li jinnotaw li numru ta' pajjiżi Membri li qed jiżviluppaw jirrikorru għal spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti; Waqt li jirrikonoxxu l-ħtieġa ta' pajjiżi li qed jiżviluppaw li jagħmlu għal tant żmien u sakemm ikun meħtieġ biex jivverifikaw il-kwalità, il-kwantità jew il-prezz ta' l-oġġetti importati; Billi jafu li programmi simili għandhom isiru mingħajr ma jagħtu lok għal dewmien bla bżonn jew trattament inugwali; Waqt li jinnotaw li din l-ispezzjoni hija bid-definizzjoni magħmula fit-territorju tal-Membru esportatur; Waqt li jirrikonoxxu l-ħtieġa li jistabbilixxu qafas internazzjonali miftiehem ta' drittijiet u obbligi sewwa tal-Membri utenti kif ukoll tal-Membri esportaturi; Waqt li jirrikonoxxu li l-prinċipji u obbligi tal-GATT 1994 jgħoddu għal dawk l-attivitajiet ta' entitajiet ta' spezzjonijiet qabel it-tagħbija li huma ordnati minn gvernijiet li huma Membri tal-WTO; Waqt li jirrikonoxxu li hija ħaġa mixtieqa li tkun provduta t-trasparenza ta' l-operazzjoni ta' entitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti u tal-liġijiet u r-regolamenti relatati ma' l-ispezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti; Xewqana li jipprovdu risoluzzjoni ta' malajr, effettiva u ġusta tat-tilwim bejn esportaturi u entitajiet ta' spezzjoni ta' qabel il-tagħbija ta' bastimenti li jqumu taħt dan il-Ftehim; HAWNHEKK JIFTIEHMU KIF ĠEJ: Artikolu 1 Coverage - Definizzjonijiet 1. Dan il-Ftehim għandu jgħodd għall-attivitajiet kollha ta' spezzjoni ta' qabel it-tagħbija magħmula fit-territorju tal-Membri, sewwa jekk attivitajiet simili jkunu kontrattati jew ordnati mill-gvern, jew xi korp governattiv, ta' Membru. 2. It-termini "Membru utenti" tfisser Membru li l-gvern tiegħu jew korp governattiv jikkontratta jew jordna l-użu ta' attivitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti. 3. L-attivitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija huma l-attivitajiet kollha marbuta mal-verifika tal-kwalità, il-kwantità, il-prezz, inklużi r-rata tal-kambju u t-termini finanzjarji, u/jew il-klassifikazzjoni doganali ta' oġġetti li għandhom jiġu esportati lejn it-territorju ta' Membru utent. 4. It-termini "entità ta' spezzjoni qabel it-tagħbija" hija kull entità kontrattata jew ordnata minn Membru biex twettaq attivitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti [1]. Artikolu 2 Obbligi tal-Membri Utenti Ebda diskriminazzjoni 1. Membri utenti għandhom jassiguraw li l-attivitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti jsiru f'mod non-diskriminatorju, u li l-proċeduri u l-kriterji wżati fit-tmexxija ta' dawn l-attivitajiet ikunu oġġettivi u jkunu applikati fuq bażi ugwali ma' l-esportaturi kollha milquta minn attivitajiet simili. Huma għandhom jassiguraw ħidma uniformi ta' spezzjoni mill-ispetturi kollha ta' l-entitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija kontrattati jew ordnati minnhom. Ħtiġijiet Governattivi 2. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li l-andament ta' l-attivitajiet ta' spezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti relatati mal-liġijiet, ir-regolamenti u l-ħtiġijiet tagħhom, id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4 ta' l-Artikolu III tal-GATT 1994 jkunu mħarsa fil-qies li dawn ikunu rilevanti. Is-Sit ta' l-Ispezzjoni 3. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li l-attivitajiet kollha ta' l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti, inkluż il-ħruġ ta' Clean Report of Findings jew nota li ma jingħatax, isiru fit-territorju doganali li minnu l-oġġetti jkunu esportati jew, jekk l-ispezzjoni ma tkunx tista' ssir f'dak it-territorju doganali minħabba n-natura komplessa tal-prodotti nvoluti, jew jekk iż-żewġ partijiet jiftiehmu, fit-territorju doganali li fih l-oġġetti jkunu prodotti. Standards 4. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li spezzjonijiet ta' kwantità u kwalità jitwettqu skond l-istandards definiti mill-bejjiegħ u x-xerrej fil-ftehim tax-xiri u li, fin-nuqqas ta' standards simili, standards internazzjonali rilevanti [2] jgħoddu. Trasparenza 5. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li attivitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti jsiru f'mod trasparenti. 6. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, meta fil-bidu jiġu kontrattati mill-esportaturi, l-entitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti jagħtu lill-esportaturi lista ta' l-informazzjoni kollha li tkun meħtieġa għall-esportaturi biex iħarsu l-ħtiġijiet ta' l-ispezzjoni. L-entitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandhom jagħtu l-informazzjoni attwali meta mitluba jagħmlu dan mill-esportaturi. Din l-informazzjoni għandha tinkludi referenza għal-liġijiet u r-regolamenti tal-Membri utenti relatati ma' l-attivitajiet ta' spezzjoni qabel it-tagħbija ta' bastimenti, u għandha tinkludi wkoll il-proċeduri u l-kriterji wżati għall-ispezzjoni u għall-għanijiet ta' verifika ta' prezzijiet u r-rata tal-kambju tal-munita, id-drittijiet ta' l-esportatur rigward l-entitajiet ta' l-ispezzjoni, u l-proċeduri ta' l-appell stabbiliti taħt il-paragrafu 21. Ħtiġijiet addizzjonali ta' proċeduri jew tibdil fi proċeduri eżistenti m'għandhomx jgħoddu għal tagħbija kemm-il darba l-esportatur ikkonċernat ma jkunx informat dwar dan it-tibdil fiż-żmien li d-data ta' l-ispezzjoni tkun iffissata. Madankollu, f'sitwazzjonijiet ta' emerġenza tat-tipi ndirizzati bl-Artikoli XX u XXI tal-GATT 1994, ħtiġijiet addizzjonali bħal dawn jew tibdil jistgħu jgħoddu għal tagħbija qabel ma l-esportatur ikun informat. L-għajnuna m'għandhiex, madankollu, teħles lill-esportaturi mill-obbligi tagħhom fir-rigward ta' konformità mar-regolamenti ta' l-importazzjoni tal-Membri utenti. 7. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li t-tagħrif imsemmi fil-paragrafu 6 jkun magħmul disponibbli għall-esportaturi f'mod konvenjenti, u li l-uffiċini ta' l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti miżmuma mill-entitajiet ta' spezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti jservu bħala uffiċċji ta' informazzjoni fejn din l-informazzjoni tkun disponibbli. 8. Il-Membri utenti għandhom jippublikaw minnufih il-liġijiet u r-regolamenti kollha applikabbli relatati ma' attivitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti b'dak il-mod li jagħmluha possibbli li gvernijiet oħra u kummerċjanti jsiru jafu bihom. Protezzjoni ta' Informazzjoni Konfidenzali ta' Kummerċ 9. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet ta' spezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti jittrattaw it-tagħrif kollu li jirċievu matul l-ispezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti bħala negozju konfidenzali sakemm tagħrif bħal dan ma jkunx diġa ppubblikat, ġeneralment disponibbli għal terzi persuni, jew b'xi mod ieħor f'idejn in-nies. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet ta' spezzjonijiet qabel it-tagħbija jżommu l-proċeduri għal dan il-għan. 10. Il-Membri utenti għandhom jipprovdu informazzjoni lill-Membri fuq talba dwar il-miżuri li qed jieħdu biex jagħtu effett lill-paragrafu 9. Id-dispożizzjoni ta' dan il-paragrafu m'għandhiex titlob li xi Membru jiżvela informazzjoni konfidenzali li l-iżvelar tagħha jista' jipperikola l-effiċjenza tal-programmi ta' spezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti jew jippreġudika l-interess kummerċjali leġittimu ta' intrapriżi partikolari, pubbliċi jew privati. 11. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti ma jiżvelawx informazzjoni konfidenzali ta' negozju lil xi terza persuna, ħlief li entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti jistgħu jaqsmu dan it-tagħrif ma' l-entitajiet tal-gvern li jkunu kkuntrattjawhom jew innominawhom. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li tagħrif ta' kummerċ konfidenzali li jirċievu minn entitajiet ta' spezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti kontrattjati jew nominati minnhom ikun salvagwardjat b'mod xieraq. L-entitajiet ta' spezzjonijet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandhom jaqsmu tagħrif konfidenzali ta' kummerċ mal-gvernijet li jikkuntrattjawhom jew jinnominawhom biss sakemm dan it-tagħrif ikun konswetudinarjament meħtieġ għal ittri jew kreditu jew forom oħra ta' pagament jew għad-dwana, liċenzar ta' importazzjoni jew għanijiet ta' kontroll tal-kambju. 12. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti ma jitolbux lill-esportaturi jipprovdu informazzjoni dwar: (a) data ta' produttur relatati ma' proċessi patentati, liċenzati jew moħbija, jew ma' proċessi li għalihom il-patent huwa pendenti; (b) data mhux ippublikata minbarra minn data meħtieġa biex turi konformità ma' regolamenti jew standards tekniċi; (ċ) prezzar intern, inklużi spejjeż ta' produzzjoni; (d) livelli ta' profitti; (e) it-termini tal-kuntratti bejn esportaturi u l-fornituri tagħhom kemm-il darba mhux altrimenti possibbli għall-entità li twet- taq l-ispezzjoni fil-kwistjoni. F'każi bħal dawn, l-entità għandha biss titlob l-informazzjoni meħtieġa għal dan l-għan. 13. L-informazzjoni msemmija fil-paragrafu 12, li entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti m'għandhomx altrimenti jitolbu, tista' tkun rilaxxata volontarjament mill-esportatur biex jiċċara każ speċifiku. Konflitti ta' Interess 14. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti, waqt li jżommu f'moħħhom ukoll id-dispożizzjonijiet fuq il-protezzjoni ta' informazzjoni konfidenzali ta' kummerċ fil-paragrafi 9 sa 13, iżommu l-proċeduri biex jevitaw konflitti ta' interess: (a) bejn l-entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti u xi entitajiet relatati ta' l-entitajiet ta' l-ispezzjonijiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti fil-kwistjoni, inklużi xi entitajiet li fihom dawn ta' l-aħħar għandhom interess finanzjarju jew interess kummerċjali jew xi entitajiet li għandhom interess finanzjarju fl-entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti fil-kwistjoni, u li t-tagħbija tagħhom l-entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandhom jispezzjonaw; (b) bejn l-entitajiet ta' spezzjonijet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti u kull entità oħra, inklużi entitajiet oħra suġġetti għal spezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti, bl-eċċezzjoni ta' entitajiet governattivi li jikkontrattaw jew jordnaw l-ispezzjonijiet; (ċ) ma' diviżjonijiet ta' entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti impenjati f'attivitajiet minbarra f'dawk meħtieġa biex iwettqu l-proċess ta' spezzjoni. Tardjar 15. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti jevitaw tardjar mhux raġonevoli fl-ispezzjonijiet ta' tagħbija ta' bastimenti. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, ladarba entità ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti u esportatur jiftiehmu fuq data ta' spezzjoni, l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti twettaq l-ispezzjoni f'dik id-data kemm-il darba dik id-data ma tinbidilx fuq bażi ta' ftehim miż-żewġ naħat bejn l-esportatur u l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija tal-bastimenti, jew l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti ma titħalliex tagħmel dan mill-esportatur jew minn forza maġġuri [3]. 16. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, wara li jirċievu d-dokumenti finali u t-tlestija ta' l-ispezzjoni, entitajiet li jagħmlu l-ispezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti, fi żmien ħamest ijiem ta' xogħol, jew joħorġu Clean Report of Findings jew jagħtu spjegazzjoni dettaljata bil-miktub fejn jispeċifikaw ir-raġunijiet għaliex ma nħariġx. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, fil-każ ta' l-aħħar, l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet tat-tagħbija ta' bastimenti jagħtu lill-esportaturi l-opportunità biex iressqu l-ideat tagħhom bil-miktub u, jekk l-esportaturi jitolbu dan, jirranġaw għal spezzjoni mill-ġdid fl-eqreb data konvenjenti għaż-żewġ naħat. 17. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, kull meta jkunu hekk mitlub mill-esportaturi, entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija tal-bastimenti jimpenjaw ruħhom li jwettqu qabel id-data ta' l-ispezzjoni fiżika, verifika preliminari tal-prezz u, fejn applikabbli, tar-rata tal-kambju tal-munita, fuq il-bażi tal-kuntratt bejn l-esportatur u l-importatur, il-fattura pro forma u, fejn applikabbli, l-applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni għall-importazzjoni. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li prezz jew rata tal-kambju tal-munita li tkun ġiet aċċettata minn identità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti fuq il-bażi ta' verifika preliminari simili ma tkunx irtitata, kemm-il darba l-oġġetti jaqblu mad-dokumentazzjoni ta' l-importazzjoni u/jew il-liċenza ta' l-importazzjoni. Huma għandhom jassiguraw li, wara li tkun saret verifika preliminari, l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti jinformaw minnufih lill-esportaturi bil-miktub jew dwar l-aċċettazzjoni tagħhom jew ir-raġunijiet dettaljati tagħhom biex ma jaċċettawx il-prezz u/jew ir-rata tal-kambju tal-munita. 18. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, biex ikun evitat tardjar fil-ħlas, l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti jibgħatu lill-esportaturi jew lill-rappreżentanti nominati ta' l-esportaturi l-Clean Report of Findings malajr kemm jista' jkun. 19. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, fil-każ ta' żball klerikali fil-Clean Report of Findings, l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti jikkorreġu l-iżball u jibgħatu l-informazzjoni kkoreġuta lill-partijiet xierqa malajr kemm jista'jkun. Verifika ta' prezzijiet 20. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li, biex ma jħallux li jsiru fatturi għoljin iżżejjed jew anqas il-prezz u frodi, l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti jagħmlu verifika tal-prezz [4] skond il-linji ta' gwida li ġejjin: (a) l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandhom jiċħdu biss prezz ta' kuntratt miftiehem bejn esportatur u importatur jekk ikunu jistgħu juru li r-riżultati tagħhom ta' prezz insodisfaċenti ikunu bbażati fuq proċess ta' verifika li hu konformi mal-kriterji stabbiliti fis-sottoparagrafi (b) sa (e); (b) l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandha tibbaża l-paragun ta' prezzijiet tagħha għall-verifika tal-prezz ta' l-esportazzjoni fuq il-prezz(ijiet) ta' oġġetti identiċi jew simili offerti għall-esportazzjoni mill-istess pajjiż ta' esportazzjoni fl-istess żmien jew kważi, taħt kondizzjonijiet ta' bejgh kompetittivi u komparabbli, b'mod konformi ma' prattiċi kommerċjali konswetudinarji u netti minn kull tnaqqis standard applikabbli. Paragun simili għandu jkun ibbażat fuq dan li ġej: (i) prezzijiet li jagħtu bażi valida ta' paragun biss għandhom jintużaw, billi wieħed iqis il-fatturi ekonomiċi rilevanti tal-pajjiż ta' l-importazzjoni u pajjiż jew pajjiżi wżati għall-paragun ta' prezzijiet; (ii) l-entità li tagħmel l-ispezzjonijet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti m'għandhiex toqgħod biss fuq il-prezzijiet ta' oġġetti offerti għall-esportazzjoni għal pajjiżi differenti ta' importazzjoni biex timponi arbitrarjament l-anqas prezz fuq it-tagħbija; (iii) l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija għandha tqis l-elementi speċifiċi elenkati fis-sottoparagrafu (c); (iv) fi kwalunkwe stadju tal-proċess deskritt hawn fuq, l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandha tagħti lill-esportatur l-opportunità li jispjega l-prezz; (ċ) meta jkunu qed jagħmlu l-verifika tal-prezzijiet, l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija tal-bastimenti għandhom jagħtu konċessjonijiet xierqa għat-termini tal-kuntratt tal-bejgħ u fatturi ta' aġġustament ġeneralment applikabbli li jmorru mat-transazzjonijiet; dawn il-fatturi għandhom jinkludu iżda ma jkunux limitati għal-livell kummerċjali u l-kwalità tal-bejgħ, il-perjodi u l-kondizzjonijiet ta' twassil, il-klawsoli ta' eskalazzjoni ta' prezzijiet, l-ispeċifikazzjonijiet ta' kwalità, karatteristiċi ta' disinn speċjali, it-trasport bil-baħar speċjali jew speċifikazzjonijiet ta' pakkjar, id-daqs ta' l-ordni, spot sales, l-influwenzi staġjonali, il-liċenza jew miżati oħra ta' proprjetà intellettwali, u s-servizzi li jingħataw bħala parti mill-kuntratt jekk dawn ma jkunux bħala konswetudini fatturati separatament; għandhom jinkludu wkoll ċerti elementi relatati mal-prezzijet ta' l-esportatur, bħalma hija r-relazzjoni kontrattwali bejn l-esportatur u l-importatur; (d) il-verifika ta' l-ispejjeż tat-trasport għandha tkun relatata biss mal-prezz miftiehem tal-mod ta' trasport fil-pajjiż ta' l-esportazzjoni kif indikat fil-kuntratt tal-bejgħ; (e) dan li ġej m'għandux jintuża għall-għanijet ta' verifika ta' prezzijiet: (i) il-prezz tal-bejgħ fil-pajjiż ta' l-importazzjoni ta' oġġetti prodotti f'pajjiż simili; (ii) il-prezzijiet ta' l-oġġetti għall-esportazzjoni minn pajjiż minbarra l-pajjiż ta' l-esportazzjoni; (iii) l-ispiża tal-produzzjoni; (iv) prezzijiet jew valuri arbitrarji jew fittizji. Proċeduri ta' l-Appelli 21. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti jistabbilixxu proċeduri biex jirċievu, iqisu u jagħtu deċiżjonijiet dwar ilmenti mqajma minn esportaturi, u li l-informazzjoni dwar proċeduri bħal dawn issir disponibbli għall-esportaturi skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 6 u 7. Il-Membri utenti għandhom jassiguraw li l-proċeduri jkunu żviluppati u miżmuma skond il-linji ta' gwida li ġejjin: (a) l-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet qabel it-tagħbija ta' bastimenti għandhom jinnominaw uffiċjal wieħed jew iżjed li għandhom ikunu disponibbli matul is-siegħat normali ta' kummerċ f'kull belt jew port li fih iżommu uffiċċju amministrattiv ta' l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti biex jirċievu, iqisu u jagħtu deċiżjonijiet fuq l-appelli jew l-ilmenti ta' l-esportaturi; (b) l-esportaturi għandhom jagħtu l-fatti dwar it-transazzjoni fil-kwistjoni, in-natura ta' l-ilment u s-soluzzjoni suġġerita bil-miktub lill-uffiċjal(i) nominat(i); (ċ) l-uffiċjal(i) nominat(i) għandu (għandhom) jagħti (jagħtu) konsiderazzjoni meqjusa għall-ilmenti ta' l-esportaturi u għandu (għandhom) jagħti(u) deċiżjoni malajr kemm jista' jkun wara li jirċievi(u) d-dokumentazzjoni msemmija fis-sottoparagrafu (b). Deroga 22. Permezz ta' deroga mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 2, il-Membri utenti għandhom jipprovdu li, bl-eċċezzjoni ta' parti ta' tagħbija, it-tagħbija li l-valur tagħha huwa anqas minn valur minimu applikabbli għal tagħbija simili kif definit mill-Membru utenti m'għandhomx ikunu spezzjonati, minbarra f'każi eċċezzjonali. Dan il-valur minimu għandu jifforma parti mill-informazzjoni mogħtija lill-esportaturi taħt id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 6. Artikolu 3 Obbligi tal-Membri Esportaturi Mhux diskriminatorju 1. Il-Membri esportaturi għandhom jassiguraw li l-liġijiet u r-regolamenti tagħhom dwar l-attivitajiet ta' spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti jkunu applikati b'mod mhux diskrimitatorju. Trasparenza 2. Il-Membri esportaturi għandhom jippublikaw minnufih il-liġijiet u r-regolamenti kollha applikabbli relatati ma' l-attivitajiet ta' l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti b'dak il-mod li jagħmluha possibbli li gvernijiet u kummerċjanti oħra jsiru jafu bihom. Għajnuna Teknika 3. Il-Membri esportaturi għandhom joffru li jipprovdu lill-Membri utenti oħra, jekk ikunu mitluba, għajnuna teknika diretta lejn il-kisba ta' l-għanijiet ta' dan il-Ftehim fuq termini miftiehma bejniethom [5]. Artikolu 4 Proċeduri ta' Reviżjoni Indipendenti Il-Membri għandhom jinkoraġġixxu lill-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti u lill-esportaturi biex jirrisolvu t-tilwim bejniethom. Madankollu, jumejn tax-xogħol wara li jintbagħat ilment skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 21 ta' l-Artikolu 2, kull parti tista' tirreferi t-tilwima għal revisjoni indipendenti. Il-Membri għandhom jieħdu dawk il-miżuri raġonevoli li jistgħu jkunu disponibbli għalihom biex jassiguraw li jistabilixxu u jżommu l-proċeduri li ġejjin għal dan il-għan: (a) dawn il-proċeduri għandhom ikunu amministrati minn entità indipendenti magħmula flimkien minn organizzazzjoni li tirrappreżenta lill-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti u organizzazzjoni li tirrappreżenta lill-esportaturi għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim; (b) l-entità indipendenti msemmija fis-sottoparagrafu (a) għandha tistabbilixxi lista ta' esperti kif ġej: (i) sezzjoni ta' membri maħtura minn organizzazzjoni li tirrappreżenta lill-entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti; (ii) sezzjoni ta' membri maħtura minn organizzazzjoni li tirrappreżenta lill-esportaturi; (iii) sezzjoni ta' esperti tal-kummerċ indipendenti, maħtura minn entità indipendenti msemmija fis-sottoparagrafu (a). Id-distribuzzjoni ġeografika ta' l-esperti fuq din il-lista għandha tkun dik li tagħmilha possibbli li t-tilwim kollu li jinqala' taħt dawn il-proċeduri jiġi ndirizzat malajr. Din il-lista għandha ssir fi żmien xahrejn mid-dħul fis-seħħ tal-Ftehim tal-WTO u għandha tkun aġġornata ta' kull sena. Din il-lista għandha tkun disponibbli pubblikament. Għandha tkun notifikata lis-Segretarjat u ċċirkolata lill-Membri kollha; (ċ) esportatur jew entità li tagħmel l-ispezzjonijet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti li jkunu jixtiequ jqajmu lment għandhom jikkuntattjaw l-entità indipendenti msemmija fis-sottoparagrafu (a) u jitolbu t-twaqqif ta' panel. L-entità indipendenti għandha tkun responsabbli biex twaqqaf panel. Dan il-panel għandu jkun magħmul minn tliet membri. Il-membri tal-panel għandhom jintgħażlu b'mod li jiġu evitati spejjeż u telf ta' żmien bla bżonn. L-ewwel membru għandu jintgħażel mis-sezzjoni (i) tal-lista ta' hawn fuq mill-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti kkonċernata, sakemm dak il-membru ma jkunx affiljat ma' dik l-entità. It-tieni membru għandu jintgħażel mis-sezzjoni (ii) tal-lista ta' hawn fuq mill-esportatur ikkonċernat, sakemm dan il-membru ma jkunx affiljat ma' dak l-esportatur. It-tielet membru għandu jintgħażel mis-sezzjoni (iii) tal-lista ta' hawn fuq mill-entità indipendenti msemmija fis-sottoparagrafu (a). Ebda oġġezzjoni m'għandha ssir għal xi espert tal-kummerċ indipendenti meħud mis-sezzjoni (iii) tal-lista ta' hawn fuq. (d) l-espert tal-kummerċ indipendenti meħud mis-sezzjoni (iii) tal-lista ta' hawn fuq għandu jservi bħala l-President tal-panel. L-espert tal-kummerċ indipendenti għandu jieħu d-deċiżjonijiet meħtieġa biex jassigura r-risoluzzjoni malajr ta' tilwima mill-panel, per eżempju, jekk il-fatti tal-każ jinħteġux li l-membri tal-panel jerġgħux jiltaqgħu, f'dak il-każ, fejn dik il-laqgħa għandha ssir, waqt li jagħti każ tas-sit ta' l-ispezzjoni fil-kwistjoni; (e) jekk il-partijiet f'tilwima jaqblu, espert tal-kummerċ indipendenti wieħed ikun jista' jintgħażel mis-sezzjoni (iii) tal-lista ta' hawn fuq mill-entità indipendenti msemmija fis-sottoparagrafu (a)_biex jirrivedi t-tilwima fil-kwistjoni. Dan l-espert għandu jieħu d-deċiżjonijiet meħtieġa biex jassigura risoluzzjoni malajr tat-tilwima, per eżempju billi jqis is-sit ta' l-ispezzjoni fil-kwistjoni; (f) l-għan tar-revisjoni għandu jkun biex jiġi stabbilit jekk, matul l-ispezzjoni fil-kwistjoni, il-partijiet fit-tilwima ħarsux id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Il-proċeduri għandhom ikunu ħfief u jagħtu l-opportunità liż-żewġ partijiet li jressqu l-veduti tagħhom personalment jew bil-miktub; (g) id-deċiżjonijiet minn panel ta' tliet membri għandhom jittieħdu b'vot ta' maġġoranza. Id-deċiżjoni fuq it-tilwima għandha tingħata fi żmien tmient ijiem ta' xogħol mit-talba għal revisjoni indipendenti u għandha tkun komunikata lill-partijiet fit-tilwima. Dan il-limitu ta'żmien jista' jittawwal fuq ftehim mill-partijiet fit-tilwima. Il-panel jew l-espert fil-kummerċ indipendenti għandhom jaqsmu l-ispejjeż, ibbażati fuq il-merti tal-każ. (h) id-deċiżjoni tal-panel għandha torbot fuq l-entità li tagħmel l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija tal-bastimenti u l-esportatur li jkunu partijiet fit-tilwima. Artikolu 5 In-Notifika Il-Membri għandhom jibgħatu lis-Segretarjat kopji tal-liġijiet u r-regolamenti li permezz tagħhom huma jdaħħlu fis-seħħ dan il-Ftehim, kif ukoll kopji ta' xi liġijiet oħra u regolamenti marbuta ma' l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti, meta l-Ftehim tal-WTO jidħol fis-seħħ fir-rigward tal-Membru kkonċernat. Ebda tibdil fil-liġijiet jew regolamenti relatati ma' spezzjoni ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti m'għandu jkun inforzat qabel ma dawn it-tibdiliet ikunu uffiċjalment ippubblikati. Għandhom ikunu notifikati lis-Segretarjat minnufih wara l-pubblikazzjoni tagħhom. Is-Segretarjat għandu jgħarraf lill-Membri dwar id-disponibbilità ta' din l-informazzjoni. Artikolu 6 Revisjoni Fl-aħħar tat-tieni sena mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim tal-WTO u kull tliet snin wara dan, il-Konferenza Ministerjali għandha tirrevedi d-dispożizzjonijiet, l-implimentazzjoni u t-tħaddim ta' dan il-Ftehim, waqt li tagħti kas ta' l-għanijiet tiegħu u l-esperjenza miksuba fit-tħaddim tiegħu. Bħala riżultat ta' reviżjoni bħal din, il-Konferenza Ministerjali tista' temenda d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Artikolu 7 Konsultazzjoni Il-Membri għandhom jikkonsultaw ma' Membri oħra meta mitluba dwar kull materja li taffettwa t-tħaddim ta' dan il-Ftehim. F'każi bħal dawn, id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu XXII tal-GATT 1994, kif elaborati u adottati bil-Ftehim ta' Risoluzzjoni ta' Tilwim, ikunu jgħoddu għal dan il-Ftehim. Artikolu 8 Risoluzzjoni ta' Tilwim Kull tilwim qalb il-Membri li jirrigwarda t-tħaddim ta' dan il-Ftehim għandu jkun bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu XXIII tal-GATT 1994, kif elaborati u adottati mill-Ftehim tar-Risoluzzjoni tat-Tilwim. Artikolu 9 Dispożizzjonijiet Finali 1. Il-Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa għat-tħaddim ta' dan il-Ftehim. 2. Il-Membri għandhom jassiguraw li l-liġijiet u r-regolamenti tagħhom ma jkunux kuntrarji għad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. [1] Huwa mifhum li din id-dispożizzjoni ma tobbligax lill-Membri li jippermettu lil entitajiet tal-gvern ta' Membri oħra jagħmlu spezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija ta' bastimenti fit-territorju tagħhom. [2] Standard internazzjonali huwa standard adottat minn korp governattiv jew non-governattiv li s-sħubija tiegħu tkun miftuħa għall-Membri kollha, li waħda mill-ativitajiet tiegħu rikonoxxuti hija fil-kamp ta' standardizzazzjoni. [3] Huwa mifhum li, għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim, "forza maġġuri" għandha tfisser "ġegħil bil-fors jew irreżistibbli, kors ta' ġrajjiet imprevedibbli li jiskużaw mit-twettiq tal-kuntratt". [4] L-obbligi tal-Membri utenti fir-rigward tas-servizzi ta' entitajiet li jagħmlu l-ispezzjonijiet ta' qabel it-tagħbija tal-bastimenti dwar l-istima doganali għandhom ikunu l-obbligi li huma jkunu aċċettaw fil-GATT 1994 u l-Ftehim l-ieħor ta' Kummerċ Multilaterali inklużi fl-Anness IA tal-Ftehim tal-WTO. [5] Huwa mifhum li għajnuna teknika simili tista' tingħata fuq bażi bilaterali, plurilaterali jew multilaterali. --------------------------------------------------