Official Journal L 380 , 31/12/1994 P. 0091 - 0112

Finnish special edition: Chapter 12 Volume 3 P. 0139

Swedish special edition: Chapter 12 Volume 3 P. 0139

L 069 09/03/1998 P. 0093



Anness 3 protokoll tal-karta ta’ l-enerġija dwar effiċjenza fl-enerġija u aspetti ambjentali li għandhom x’jaqsmu magħha PREAMBOLU IL-PARTIJIET KONTRAENTI għal dan il-Protokoll, Wara li kkunsidraw il-Karta Ewropea ta’ l-Enerġija adottata fid-Dokument ta’ l-Għeluq tal-Konferenza ta’ The Hague dwar il-Karta Ewropea ta’ l-Enerġija, iffirmata f’The Hague fis-17 ta’ Diċembru 1991; u partikolarment id-dikjarazzjonijiet ta’ ġo fiha li l-kooperazzjoni hija meħtieġa fil-qasam ta’ l-effiċjenza fl-enerġija u tal-ħarsien ta’ l-ambjent li għandu x’jaqsam magħha, Wara li kkunsidraw ukoll it-Trattat dwar il-Karta ta’ l-Enerġija, miftuħ għall-iffirmar mis-17 ta’ Diċembru 1994 sas-16 ta’ Ġunju 1995, Konxji mix-xogħol li daħlu għalih l-organizzazzjonijiet u l-fora internazzjonali fil-qasam ta’ l-effiċjenza ta’ l-enerġija u ta’ l-aspetti ambjentali fiċ-ċiklu ta’ l-enerġija; Konxji mit-titjib fis-sigurtà tal-provvista, u mill-kisbiet ekonomiċi u ambjentali sinifikanti li jirriżultaw mill-implimentazzjoni ta’ miżuri effettivi fin-nefqa għall-effiċjenza ta’ l-enerġija; u konxji mill-importanza tagħhom biex jibnu mill-ġdid l-ekonomiji u biex itjiebu l-livelli tal-ħajja; Waqt li jagħrfu li t-titjib fl-effiċjenza ta’ l-enerġija jnaqqas il-konsegwenzi ambjentali negattivi kawżati miċ-ċiklu ta’ l-enerġija inklużi ż-żieda fis-sħana u l-aċidifikazzjoni globali; Billi huma konvinti li l-prezzijiet ta’ l-enerġija għandhom jirriflettu kemm jista’ jkun possibbli suq kompetittiv, waqt li jiżguraw il-formazzjoni ta’ prezzijiet orjentati għas-suq, inkluż rifless akbar ta’ l-ispejjeż u l-benefiċċji ambjentali, u waqt li jagħrfu li din il-formazzjoni tal-prezzijiet hija vitali għall-progress fl-effiċjenza fl-enerġija u għall-ħarsien ta’ l-ambjent konness magħha; Filwaqt li japprezzaw ir-rwol vitali tas-settur privat inklużi l-impriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju għalbiex imexxu ‘l quddiem u jimplimentaw miżuri ta’ effiċjenza fl-enerġija, u bil-fehma li jiżguraw qafas istituzzjonali favorevoli għal investiment vijabbli fl-effiċjenza ta’ l-enerġija; Filwaqt li jagħrfu li forom kummerċjali ta’ kooperazzjoni jistgħu jeħtieġu li jiġu kumplimentati minn kooperazzjoni bejn il-gvernijiet, b’mod partikolari fil-qasam tal-formulazzjoni u ta’ l-analiżi tal-politika ta’ l-enerġija kif ukoll f’oqsma oħra li huma essenzali għat-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija imma li m’humiex adattati għal finanzjament privat; Waqt li jixtiequ jidħlu għal azzjoni kooperattiva u koordinata fil-qasam ta’ l-effiċjenza fl-enerġija u l-ħarsien ta’ l-ambjent relatat u li jadottaw Protokoll li jipprovdi qafas għall-użu ta’ l-enerġija kemm jista’ jkun b’ekonomija u b’effiċjenza, FTIEHMU DAN LI ĠEJ: PARTI I DAĦLA Artikolu 1 Il-kamp ta’ applikazzjoni u l-għanijiet immedjati tal-Protokoll 1. Il-Protokoll jiddefinixxi l-prinċipji tal-politika għall-promozzjoni ta’ l-effiċjenza fl-enerġija bħala għajn konsiderevoli ta’ enerġija u biex konsegwentement jitnaqqsu l-impatti ħżiena fuq l-ambjent minn sistemi ta’enerġija. Barra minn hekk jipprovdi gwida għall-iżvilupp ta’ programmi ta’ l-effiċjenza fl-enerġija, jindika oqsma ta’ kooperazzjoni u jipprovdi qafas għall-iżvilup ta’ azzjoni kooperattiva u koordinata. Din l-azzjoni tista’ tinkludi t-tfittxija, l-esplorazzjoni, l-produzzjoni, l-konverżjoni, l-ħażna, l-ġarr, it-tqassim, u l-konsum ta’ l-enerġija, u jista’ jkollha x’taqsam mas-settur ta’ l-ekonomija. 2. L-għanijiet ta’ dan il-Protokoll huma: (a) it-tmexxija ‘l quddiem ta’ linji politiċi ta’ effiċjenza fl-enerġija konsistenti ma’ żilupp sostenibbli; (b) il-ħolqien ta’ kondizzjonijiet strutturali li jħajru lill-produtturi u lill-konsumaturi biex jużaw l-enerġija bl-aktar mod ekonomiku, effiċjenti u ambjentalment safejn possibbli, partikolarment permezz ta’ organizazzjoni ta’ swieq effiċjenti ta’ l-enerġija u riflessjoni akbar ta’ l-ispejjeż u l-benefiċċji ambjentali; u (ċ) t-trawwim ta’ kooperazzjoni fil-qasam ta’ l-effiċjenza fl-enerġija. Artikolu 2 Definizzjonijiet Kif użati f’dan il-Protokoll: 1. "Karta" tfisser il-Karta Ewropea ta’ l-Enerġija adottata fid-Dokument ta’ l-Għeluq tal-Konferenza ta’ The Hague rigward il-Karta Ewropea ta’ l-Enerġija firmata f`The Hague fis-17 ta’ Diċembru 1991; l-iffirmar tad-Dokument ta’ l-Għeluq huwa kkunsidrat bħala firmar tal-Karta. 2. "Parti Kontraenti" tfisser Stat jew Organizzazzjoni Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika li kienet tat il-kunsens tagħha biex tintrabat b’dan il-Protokoll u li għaliha l-Protokoll ikun fis-seħħ. 3. "Organizzazzjoni Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika" tfisser organizzazzjoni mwaqqfa mill-Istati li lilha jkunu għaddew il-kompetenza fuq ċerti materji li numru minnhom huma regolati b’dan il-Protokoll, inkluża l-awtorità li jieħdu deċiżjonijiet li jorbtuhom rigward dawn il-materji. 4. "Ċiklu ta’ l-enerġija" ifisser is-sensiela kollha ta’ l-enerġija, inklużi l-attivitajiet li għandhom x’jaqsmu mat-tfittxija, l-esplorazzjoni, l-produzzjoni, l-konverżjoni, il-ħażna, l-ġarr, it-tqassim u l-konsum tad-diversi għamliet ta’l-enerġija, u t-trattament u r-rimi ta’ l-iskart, kif ukoll l-irtirar mis-servizz, il-waqfien jew l-għeluq ta’ dawn l-attivitajiet, biex jitnaqqsu l-impatti ta’ ħsara għall-ambjent. 5. "L-effettività fin-nefqa"’ tfisser li jinkseb għan immedjat definit bl-inqas spejjeż jew li jinkiseb l-ikbar benefiċċju b’ċerta spiża. 6. "It-titjib fl-effiċjenza fl-enerġija" tfisser li wieħed jaġixxi biex iżomm l-istess unità ta’ produzzjoni (ta’ oġġett jew ta’ servizz) mingħajr ma jnaqqas il-kwalità jew l-effiċjenza fil-produzzjoni, filwaqt li jnaqqas l-ammont ta’ enerġija meħtieġa biex jipproduċi dik il-produzzjoni. 7. "Impatt ambjentali"’ ifisser kull effett ikkawżat minn ċerta attività fuq l-ambjent, inklużi s-saħħa u s-sigurtà tal-bniedem, il-flora, l-fawna, l-ħamrija, l-arja, l-ilma, l-klima, l-paesaġġ u l-monumenti storiċi jew l-istrutturi fiżiċi l-oħra jew l-interazzjonijiet fost dawn il-fatturi; tinkludi wkoll l-effetti fuq il-wirt kulturali jew fuq il-kondizzjonijiet soċjo-ekonomiċi li jirriżultaw minn bidliet f’dawn il-fatturi. PARTI II IL-PRINĊIPJI POLITIĊI Artikolu 3 Prinċipji bażiċi Il-Partijiet Kontraenti għandhom jiġu gwidati mill-prinċipji li ġejjin: 1. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jikkooperaw u, kif xieraq, jgħinu lil xulxin fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-linji politiċi, l-liġijiet u r-regolamenti ta’ l-effiċjenza fl-enerġija. 2. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jistabbilixxu linji politiċi ta’ l-effiċjenza fl-enerġija u strutturi legali u regolatorji xierqa biex jippromwovu, fost ħwejjeġ oħra: (a) funzjonament effiċjenti tal-mekkaniżmi tas-suq inklużi l-formazzjoni ta’ prezzijiet orjentati lejn is-suq u riflessjoni akbar ta’ l-infieq u l-benefiċċji ambjentali; (b) tnaqqis ta’ ostakoli għall-effiċjenza fl-enerġija, biex b’hekk jiġu stimulati l-investimenti; (ċ) mekkaniżmi għall-finanzjament ta’ inizjattivi ta’ l-effiċjenza fl-enerġija; (d) edukazzjoni u kuxjenza; (e) disseminazzjoni u trasferiment tat-teknoloġiji; (f) trasparenza fl-istrutturi legali u regolatorji; 3. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jagħmlu ħilithom kollha biex jiksbu l-benefiċċju sħiħ ta’ l-effiċjenza fl-enerġija matul iċ-ċiklu kollu ta’ l-enerġija. Għal dan il-għan għandhom, safejn tista’ twassal il-kompetenza tagħhom, jifformulaw u jimplimentaw linji politiċi ta’ effiċjenza fl-enerġija u azzjonijiet kooperattivi u koordinati msejsa fuq l-effettività fl-infieq u l-effiċjenza ekonomika, filwaqt li jqisu kif suppost l-aspetti ambjentali. 4. Il-linji politiċi ta’ l-effiċjenza fl-enerġija għandhom jinkludu miżuri fuq medda qasira biex jiġu aġġustati l-prattiċi ta’ qabel u miżuri fuq medda twila biex tittejjeb l-effiċjenza fl-enerġija matul iċ-ċiklu kollu ta’ l-enerġija. 5. Meta jkunu qegħdin jikkoperaw biex jiksbu l-għanijiet immedjati ta’ dan il-Protokoll, il-Partijiet Kontraenti għandhom iqisu d-differenzi fl-effetti ta’ħsara u l-ispejjeż biex dawn jittaffew bejn il-Partijiet Kontraenti. 6. Il-Partijiet Kontraenti jagħrfu r-rwol vitali tas-settur privat. Dawn għandhom jinkoraġġixxu azzjoni mill-utenti ta’ l-enerġija, l-awtoritajiet responsabbli u l-aġenziji speċjalizzati, u kooperazzjoni mill-qrib bejn l-industrija u l-entitajiet amministrattivi. 7. L-azzjoni kooperattiva jew koordinata għandha tqis il-prinċipji relevanti adottati fi ftehim internazzjonali, immirat biex iħares u jtejjeb l-ambjent, li tiegħu il-Partijiet Kontraenti jkunu partijiet. 8. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jieħdu vantaġġ sħiħ mix-xogħol u l-kompetenza fis-sengħa ta’ korpi internazzjonali kompetenti u ta’ korpi kompetenti oħra u għandhom joqogħdu attenti biex jevitaw id-duplikazzjoni. Artikolu 4 It-tqassim tar-responsabbiltà u l-kordinament Kull Parti Kontraenti għandha tfittex li tiżgura li l-linji politiċi ta’l-effiċjenza fl-enerġija jiġu koordinati fost l-awtoritajiet responsabbli kollha tagħha. Artikolu 5 Strateġiji u għanijiet politiċi Il-Partijiet Kontraenti għandhom jifformulaw strateġiji u għanijiet politiċi biex itejbu l-effiċjenza fl-enerġija u b’hekk inaqqsu l-impatti ambjentali taċ-ċiklu ta’ l-enerġija kif xieraq skond il-kondizjonijiet speċifiċi tagħhom ta’ l-enerġija. Dawn l-istrateġiji u l-għanijiet politiċi għandhom ikunu trasparenti għall-partijiet kollha interessati. Artikolu 6 Il-finanzjament u l-inċentivi finanzjarji 1. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jinkoraġġixxu l-implimentazzjoni ta’ approċi u metodi ġodda biex jiffinanzjaw l-effiċjenza fl-enerġija u fl-investimenti għall-protezzjoni ambjentali relatati ma’ l-enerġija, bħalma huma arranġamenti ta’ investimenti bi sħab bejn l-utenti ta’ l-enerġija u investituri barranin (minn issa "l quddiem imsejjaħ" Finanzjament minn Partijiet Terzi’). 2. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jistinkaw biex jieħdu vantaġġ u jippromwovu l-aċċess għas-swieq privati tal-kapital u għall-istituzzjonijiet internazzjonali ta’ finanzjament biex jiffaċilitaw l-investiment għat-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija u fil-ħarsien ta’ l-ambjent relatat ma’ l-effiċjenza fl-enerġija. 3. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija u l-obbligi l-oħra internazzjonali tagħhom, il-Partijiet Kontraenti jistgħu jipprovdu inċentivi fiskali jew finanzjarji lill-utenti ta’ l-enerġija biex jiffaċilitaw il-penetrazzjoni fis-swieq ta’ teknoloġiji, prodotti u servizzi effiċjenti fl-enerġija. Dawn għandhom ifittxu li jagħmlu dan b’mod li jiżgura t-trasparenza u jnaqqas it-tgħawwiġ tas-swieq internazzjonali. Artikolu 7 Il-promozzjoni ta’ teknoloġija effiċjenti fl-enerġija 1. B’konsistenza mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija, l-Partijiet Kontraenti għandhom jinkoraġġixxu n-negozju u l-kooperazzjoni kummerċjali f’teknoloġiji effiċjenti fl-enerġija u tajbin għall-ambjent, servizzi u prattiċi amministrattivi relatati ma’ l-enerġija. 2. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jippromwovu l-użu ta’ dawn it-teknoloġiji, is-servizzi u prattiċi amminstrattivi matul iċ-ċiklu kollu ta’ l-enerġija. Artikolu 8 Programmi domestiċi 1. Biex jinkisbu l-għanijiet politiċi formulati skond l-Artikolu5, kull Parti Kontraenti għandha tiżviluppa, timplimenta u taġġorna regolarment programmi effiċjenti fl-enerġija l-aktar adattati għaċ-ċirkustanzi tagħha. 2. Dawn il-programmi jistgħu jinkludu attivitajiet bħal: (a) żvilupp ta’ xenarji ta’ domanda u ta’ provvista ta’ enerġija fuq medda twila biex jiġi gwidat it-teħid tad-deċiżjonijiet; (b) stima ta’ l-impatt ta’ l-enerġija, dak ambjentali u ekonomiku ta’ l-azzjonijiet li jittieħdu; (ċ) definizzjoni ta’ l-i standards immirati biex itejbu l-effiċjenza tat-tagħmir li juża l-enerġija, u l-isforzi biex dawn jiġu armonizzati internazzjonalment ħalli jevitaw tgħawwig fil-kummerċ. (d) żvilupp u inkoraġġiment ta’ l-inizjattiva privata u kooperazzjoni industrijali, inklużi l-intrapriżi bi sħab; (e) promozzjoni ta’ l-użu ta’ l-aktar teknoloġiji effiċjenti li jkunu ekonomikament vijabbli u ambjentalment tajbin; (f) inkoraġġiment ta’ approċi innovattivi ta’ investimenti fit-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija, bħalma huma l-Finanzjament minn Partijiet Terzi u l-ko-finanzjament; (g) żvilupp ta’bilanċi u databases ta’ l-enerġija xierqa, per eżempju rigward id-data fuq id-domanda għall-enerġija f’livell iddettaljat biżżejjed u dwar teknoloġiji għat-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija; (g) promozzjoni għall-ħolqien ta’servizzi ta’ konsultazzjoni u ta’ konsulenza li jistgħu jitħaddmu mill-industrija jew mill-utilitajiet pubbliċi jew privati u li jipprovdu tagħrif dwar programmi u tekonoloġiji effiċjenti fl-enerġija, u li jgħinu lil konsumaturi u lil intrapriżi; (h) appoġġ u promozzjoni tal-ko-ġenerazzjoni u tal-miżuri biex tiżdied l-effiċjenza tal-produzzjoni distrettwali tas-sħana u s-sistemi tat-tqassim tal-provvista għall-bini u għall-industrija; (h) twaqqif ta’ korpi speċjalizzati fl-effiċjenza ta’ l-enerġija fil-livelli xierqa, li jkunu finanzjati biżżejjed u mgħammra bil-personal biex jiżviluppaw u jimplimentaw il-linji politiċi. 3. Waqt l-implimentazzjoni tal-programmi tagħhom ta’ effiċjenza fl-enerġija, il-Partijiet Kontraenti għandhom jiżguraw li jkunu jeżistu infrastrutturi istituzzjonali u legali adegwati. PARTI III KOOPERAZZJONI INTERNAZZJONALI Artikolu 9 L-oqsma tal-kooperazzjoni Il-koperazzjoni bejn il-Partijiet Kontraenti tista’ tieħu kwalunkwe għamla xierqa. Oqsma li fihom hemm possibbiltà ta’ kooperazzjoni huma elenkati fl-Anness. PARTI IV ARRANĠAMENTI AMMINISTRATTIVI U LEGALI Artikolu 10 Ir-rwol tal-Konferenza tal-Karta 1. Id-deċiżjonijiet kollha magħmula mill-Konferenza tal-Karta b’mod konformi ma’ dan il-Protokoll għandhom isiru biss minn dawk il-Partijiet Kontraenti għat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija li jkunu Partijiet Kontraenti għal dan il-Protokoll. 2. Il-Konferenza tal-Karta għandha tfittex li tadotta, fi żmien 180 jum mid-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Protokoll, il-proċeduri biex iżżomm taħt għajnejha u tiffaċilita l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tagħha, inklużi l-ħtiġiet tar-rappurtaġġ, kif ukoll l-identifikazzjoni ta’ l-oqsma ta’ koperazzjoni b’mod konformi ma’ l-Artikolu9. Artikolu 11 Is-Segretarjat u l-finanzjament 1. Is-Segretarjat imwaqqaf skond l-Artikolu35 tat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija għandu jipprovdi lill-Konferenza tal-Karta l-għajnuna kollha meħtieġa għall-qadi ta’dmirijietha skond dan il-Protokoll u għandu jipprovdi dawk is-servizzi l-oħra ta’ appoġġ għall-Protokoll li jistgħu jkunu meħtieġa minn żmien għal żmien, u dan soġġett għall-approvazzjoni tal-Konferenza tal-Karta. 2. L-ispejjeż tas-Segretarjat u tal-Konferenza tal-Karta li joħorġu minn dan il-Protokoll għandhom jitħallsu mill-Partijiet Kontraenti għal dan il-Protokoll skond il-kapaċità tagħhom bix iħallsu, stabbilita skond il-formola speċifikata fl-Anness B mat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija. Artikolu 12 Il-votazzjoni 1. Għandha tkun meħtieġa l-unanimità tal-Partijiet Kontraenti preżenti u li jivvutaw fil-laqgħa tal-Konferenza tal-Karta fejn dawn il-materji jitressqu għad-deċizjoni biex: (a) jiġu adottati emendi għal dan il-Protokoll; u (b) jiġu approvati adeżjonijiet għal dan il-Protokoll skond l-Artikolu16. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jagħmlu kull sforz biex jilħqu ftehim b’konsensus dwar kull materja oħra li teħtieġ id-deċiżjoni tagħhom skond dan il-Protokoll. Jekk ma jkunx jista’ jintlaħaq ftehim b’konsensus, id-deċiżjonijiet dwar materji li ma jkollhomx x’jaqsmu mal -budget għandhom jittieħdu bil-maġġoranza ta’ tliet kwarti tal-Partijiet Kontraenti preżenti u li jivvotaw waqt il-laqgħa tal-Konferenza tal-Karta li fiha dawn il-kwistjonijiet jitressqu għad-deċiżjoni. Id-deċiżjonijiet fuq materji dwar il-budget għandhom jittieħdu b’maġġoranza kwalifikata tal-Partijiet Kontraenti li l-kontribuzzjonijiet stmati tagħhom sond l-Artiklu 11 (2) jirrappreżentaw, magħqudin flimkien, ta’ lanqas tliet kwarti tal-kontribuzzjonijiet totali stmati. 2. Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, "Partijiet Kontraenti preżenti u li jivvotaw" tfisser il-Partijiet Kontraenti għal dan il-Protokoll preżenti u li jitfgħu voti fl-affermattiv jew fin-negattiv, iżda basta li l-Konferenza tal-Karta tista’ tiddeċiedi dwar regoli ta’ poċedura biex ikunu jistgħu jittieħdu dawn id-deċiżjonijiet mill-Partijiet Kontraenti permezz tal-korrispondenza. 3. Għajr fejn previst fil-paragrafu1 rigward materji tal-budget, l-ebda deċiżjoni msemmija f’dan l-Artikolu m’għandha tkun valida għajr jekk ikollha l-appoġġ b’maġġoranza sempliċi tal-Partijiet Kontraenti. 4. Organizzazzjoni Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika għandu jkollha, meta tivvota, numru ta’ voti ugwali għan-numru tal-voti ta’ l-Istati Membri li jkunu Partijiet Kontraenti għal dan il-Protokoll; basta iżda li din l-Organizzazzjoni m’għandhiex teżerċita d-dritt tagħha tal-vot jekk l-Istati Membri tagħha jeżerċitaw id-dritt tagħhom, u viċi versa. 5. Fil-każ li jkun hemm arretrati persistenti fit-twettiq ta’ l-obbligi finanzjarji minn Parti Kontraenti skond dan il-Protokoll, il-Konferenza tal-Karta tista’ tissospendi lil din il-Parti Kontraenti mid-drittijiet tagħha għall-vot fl-intier tagħhom jew f’parti minnhom. Artikolu 13 Ir-relazzjoni mat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija. 1. Fil-każ ta’ inkonsistenza bejn id-disposizjonijiet ta’ dan il-Protokoll u d-dispożizzjonijiet tat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija għandhom, safejn jirrigwarda din l-inkonsistenza, jipprevalu. 2. L-Artikolu10(1) u l-Artikolu12(1) sa (3) mgħandhomx jgħoddu għall-voti fil-Konferenza tal-Karta rigward l-emendi għal dan il-Protokoll li jassenjaw dmirijiet u funzjonijiet lill-Konferenza tal-Karta jew lis-Segretarjat, li t-twaqqif tagħhom huwa previst fit-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija. PARTI V DISPOSIZZJONIJIET FINALI Artikolu 14 Iffirmar Dan il-Protokoll għandu jkun miftuħ għall-iffirmar f’Lisbona mis-17 ta’ Diċembru 1994 sas-16 ta’ Ġunju 1995 mill-Istati u l-Organizzazzjonijiet Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika li r-rappreżentanti tagħhom iffirmaw il-Karta u t-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija. Artikolu 15 Ratifika, aċċettazzjoni jew approvazzjoni Dan il-Protokoll għandu jkun soġġett għar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni mill-firmatarji. L-istrumenti tar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni għandhom jiġu depożitati għand id-Depożitarju. Artikolu 16 L-adeżjoni Dan il-Protokoll għandu jkun miftuħ għall-adeżjoni, mid-data li fiha l-Protokol jingħalaq għall-iffirmar, minn Stati u Organizzazzjonijiet Reġjonali għall-Integrazzjni Ekonomika li jkunu firmaw il-Karta u li jkunu Partijiet Kontraenti għat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija, b’termini li għandhom jiġu approvati mill-Konferenza tal-Karta. L-istrumenti ta’ l-adeżjoni għandhom jiġu depożitati għand id-Depożitarju. Artikolu 17 Emendi 1. Kwalunkwe Parti Kontraenti tista’ tipproponi emendi għal dan il-Protokoll. 2. It-test ta’ kull emenda proposta għal dan il-Protokoll għandu jintbagħat lill-Partijiet Kontraenti mis-Segretarjat mill-inqas tliet xhur qabel id-data li fiha jkun propost li jiġi adottat mill-Konferenza tal-Karta. 3. L-emendi għal dan il-Protokoll, li t-testi tagħhom ikunu ġew adottati mill-Konferenza tal-Karta, għandhom jintbagħtu mis-Segretarjat lid-Depożitarju li għandu jressaqhom quddiem il-Partijiet Kontraenti kollha għar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni. 4. L-istrumenti tar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni ta’ l-emendi għal dan il-Protokoll għandhom jiġu depożitati għand id-Depożitarju. L-emendi għandhom jidħlu fis-seħħ bejn il-Partijiet Kontraenti li jkunu ratifikawhom, aċċettawhom jew approvawhom fit-30 jum wara d-depożitu għand id-Depożitarju ta’ l-istrumenti tar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni ta’ mill-inqas tliet kwarti tal-Partijiet Kontraenti. Minn hemm ’il quddiem l-emendi għandhom jidħlu fis-seħħ għal kull Parti Kontraenti oħra fit-30 jum wara li dik il-Parti Kontraenti tkun iddepożitat l-istrument tagħha tar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni ta’ l-emendi. Artikolu 18 Id-dħul fis-seħħ 1. Dan il-Protokoll għandu jidħol fis-seħħ fit-30 jum ta’ wara d-data tad-depożitu tal-15-il strument tar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni tiegħu, jew ta’ l-adeżjoni fih, minn Stat jew Organizzazzjoni Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika li jkun firmatarju tal-Karta u minn Parti Kontraenti għat-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija jew fl-istess data li jidħol fis-seħħ it-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija, liema waħda minhhom tiġi l-aħħar. 2. Għal kull Stat jew Organizzazzjoni Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika li għaliha t-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija jkun daħal fis-seħħ u li tirratifika, taċċetta jew tapprova dan l-Protokoll jew li taċċedi fih wara li l-Protokoll ikun daħal fis-seħħ skond il-paragrafu1, il-Protokoll għandu jidħol fis-seħħ fit-30 jum ta’ wara d-data tad-depożitu minn dan l-Istat jew din l-Organizzazzjoni Reġjonali ta’ l-strument tiegħu tar-ratifika, l-aċċettazzjoni jew l-approvazzjoni jew ta’ l-adeżjoni. 3. Għall-finijiet tal-paragrafu1, kull strument iddepożitat minn Organizzazzjoni Reġjonali għall-Integrazzjoni Ekonomika m’għandux jingħadd bħala addizzjonali għal dawk iddepożitati minn Stati Membri ta’ din l-Organizzazzjoni. Artikolu 19 Riservi Ebda riserva m’għandha ssir għal dan il-Protokoll. Artikolu 20 L-irtirar 1. F’kull waqt wara li dan il-Protokoll ikun daħal fis-seħħ għal Parti Kontraenti, dik il-Parti Kontraenti tista’ tagħti notifika bil-miktub lid-Depożitarju dwar l-irtirar tagħha mill-Protokoll. 2. Kull Parti Kontraenti li tirtira mit-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija għandha titqies li tkun irtirat ukoll minn dan il-Protokoll. 3. Id-data effettiva ta’ l-irtirar skond il-paragrafu1 għandha tkun ta’ 90 jum wara li d-Depożitarju jkun irċieva n-notifika. Id-data effettiva ta’ l-irirar skond il-paragrafu2 għandha tkun l-istess bħad-data effettiva ta’ l-irtirar mit-Trattat tal-Karta ta’ l-Enerġija. Artikolu 21 Depożitarju Il-Gvern tar-Repubblika Portugiża għandu jkun id-Depożitarju ta’ dan il-Protokoll. Artikolu 22 Testi awtentiċi B’xhieda ta’ dan il-firmatarji ta’ hawn taħt, awtorizzati kif suppost għal dak l-iskop, iffirmaw il-Protokoll bl-ilsien Ingliż, Franċiż, Ġermaniż, Taljan, Russu u Spanjol, li minnhom kull test huwa awtentiku indaqs, f’oriġinal wieħed, li se jiġi depożitat għand il-Gvern tar-Repubblika Portugiża. Done at Lisbon on the seventeenth day of December in the year one thousand nine hundred and ninety-four. Fait à Lisbonne, le dix-sept décembre mil neuf cent quatre-vingt-quatorze. Geschehen zu Lissabon am siebzehnten Dezember neunzehnhundertvierundneunzig. Fatto a Lisbona il diciassettesimo giorno del mese di dicembre dell’anno millenovecentonovantaquattro. Совершено в Лиссабоне в семнадцатый день декабря одна тысяча девятьсот девяносто четвертого года. Hecho en Lisboa, el diecisiete de diciembre de mil novecientos noventa y cuatro. Udfærdiget i Lissabon, den syttende december nittenhundrede og fireoghalvfems. Έγινε στη Λισαβόνα, στις δέκα επτά Δεκεμβρίου του έτους χίλια ενιακόσια ενενήντα τέσσερα. Gedaan te Lissabon, de zeventiende december negentienhonderd vierennegentig. Feito em Lisboa, aos dezassete de Dezembro de mil novecentos e noventa e quatro. Për Republikën e Shqipërisë +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ For Australia +++++ TIFF +++++ Für die Republik Österreich +++++ TIFF +++++ Азербайдан ачынчан +++++ TIFF +++++ Pour le royaume de BelgiqueVoor het Koninkrijk BelgiëFür das Königreich Belgien +++++ TIFF +++++ Cette signature engage également la Communauté française de Belgique, la Communauté flamande, la Communauté germanophone de Belgique, la Région wallonne, la Région flamande et la région de Bruxelles-Capitale. Deze handtekening bindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap van België, de Duitstalige Gemeenschap van België, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Diese Unterschrift bindet ebenso die Flämische Gemeinschaft, die Französische Gemeinschaft Belgiens, die Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens, die Flämische Region, die Wallonische Region und die Region Brüssel-Hauptstadt. Ад імя Рэспублікі Беларусь +++++ TIFF +++++ За Република България +++++ TIFF +++++ For CanadaPour le Canada za Republiku Hrvatsku +++++ TIFF +++++ For the Republic of Cyprus +++++ TIFF +++++ Za Českou Republiku +++++ TIFF +++++ For Kongeriget Danmark +++++ TIFF +++++ Eesti Vabariigi nimel +++++ TIFF +++++ Por las Comunidades EuropeasFor De Europæiske FællesskaberFür die Europäischen GemeinschaftenΓια τις Ευρωπαϊκές ΚοινότητεςFor the European CommunitiesPour les Communautés européennesPer le Comunità europeeVoor de Europese GemeenschappenPelas Comunidades Europeias +++++ TIFF +++++ Suomen tasavallan puolesta +++++ TIFF +++++ Pour la République française +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ Für die Bundesrepublik Deutschland +++++ TIFF +++++ Για την Ελληνική Δημοκρατία +++++ TIFF +++++ A Magyar Köztársaság nevében Fyrir hönd Lyöveldisins íslands +++++ TIFF +++++ Thar cheann na hÉireannFor Ireland +++++ TIFF +++++ Per la Repubblica italiana +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ Казахстан Республикасынын атынан +++++ TIFF +++++ Киргиз Республикасы Учун +++++ TIFF +++++ Latvijas Republikas varda +++++ TIFF +++++ Für das Fürstentum Liechtenstein +++++ TIFF +++++ Lietuvos Respublikos vardu +++++ TIFF +++++ Pour le grand-duché de Luxembourg +++++ TIFF +++++ For the Republic of Malta +++++ TIFF +++++ Pentru Republica Moldova +++++ TIFF +++++ Voor het Koninkrijk der Nederlanden +++++ TIFF +++++ For Kongeriket Norge +++++ TIFF +++++ Za Rzeczpospolitą Polską +++++ TIFF +++++ Pela República Portuguesa +++++ TIFF +++++ Pentru Rômania +++++ TIFF +++++ За Российскую Федерацию +++++ TIFF +++++ Za Slovenskú republiku +++++ TIFF +++++ Za Republiko Slovenijo +++++ TIFF +++++ Por el Reino de España +++++ TIFF +++++ För Konungariket Sverige +++++ TIFF +++++ Für die Schweizerische EidgenossenschaftPour la Confédération suissePer la Confederazione svizzera +++++ TIFF +++++ Лз поми Тауикистои +++++ TIFF +++++ Türkiye Cumhuriyeti adina +++++ TIFF +++++ Туркменистан Хекуметинин адындан За Укpaїну +++++ TIFF +++++ For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland +++++ TIFF +++++ For the United States of America Узбекистои Республикаси Хукумати иомидан -------------------------------------------------- ANNESS Lista illustrattiva u mhux sħiħa ta’ oqsma possibli għall-kooperazzjoni skond l-Artikolu 9 L-iżvilupp ta’ programmi ta’ effiċjenza fl-enerġija, inklużi l-identifikazzjoni ta’ ostakoli u potenzali għall-effiċjenza fl-enerġija, u l-iżvilupp ta’l-identifikazzjoni ta’ l-enerġija u l-i standards ta’ l-effiċjenza. L-istima ta’ l-impatti taċ-Ċiklu ta’ l-Enerġija fuq l-ambjent. L-iżvilupp ta’ miżuri ekonomiċi, leġislattivi u regolatorji. It-trasferiment tat-tekonoloġija, l-għajnuna teknika u l-intrapriżi industrijali bi sħab soġġetti għar-reġimi tad-drittijiet internazzjonali dwar il-proprjetà u għal ftehim internazzjonali ieħor applikabli. Riċerka u żvilupp. L-edukazzjoni, t-taħriġ, it-tagħrif u l-istatistika. L-identifikazzjoni u l-istima ta’ miżuri bħalma huma l-istrumenti fiskali u oħrajn ibbażati fuq is-suq, inklużi l-permessi negozjabbli li jqisu l-ispejjeż u l-benefiċċji esterni, speċjalment dawk ambjentali. L-analiżi ta’ l-enerġija u l-formulazzjoni tal-politika: - l-istima tal-potenzali ta’ l-effiċjenza fl-enerġija, - l-analiżi u l-istatistiċi tad-domanda għall-enerġija, - l-iżvilupp ta’ miżuri legislattivi u regolatorji, - il-pjanifikazzjoni ta’ riżorsi integrati u l-immaniġġar tal-lat tad-domanda, - l-istima ta’ l-impatti fuq l-ambjent, inklużi proġetti kbar ta’ l-enerġija. Il-valutazzjoni ta’ strumenti ekonomiċi għat-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija u tal-għanijiet ambjentali. L-analiżi ta’ l-effiċjenza fl-enerġija fir-raffinar, il-konverżjoni, il-ġarr u t-tqassim ta’ l-idro-karburi. It-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija fil-ġenerazzjoni u t-trasmissjoni ta’ l-elettriċità: - il-ko-ġenerazzjoni, - il-komponenti ta’ l-impjanti (boilers, turbini, ġeneraturi, eċċ.), - l-integrazzjoni tax-xibka tal-komunikazzjoni. It-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija fis-settur tal-bini: - l-i standards ta’ l-iżolament termali, solari passivi u tal-ventilazzjoni, - it-tisħin ta’ l-ispazji u s-sistemi għall-kondizzjonament ta’ l-arja, - burners b’effiċjenza għolja u NOx baxx, - it-teknoloġiji tal-metraġġi u l-metraġġi individwali, - l-apparat domestiku u l-mezzi tad-dawl. Il-muniċipji u s-servizzi komunitarji lokali: - is-sistemi distrettwali ta’ tisħin, - is-sistemi tad-distribuzzjoni effiċjenti tal-gass, - it-teknoloġiji ta’ l-ippjanar ta’ l-enerġija, - il-ġemellaġġ tal-bliet jew ta’ entitajiet territorjali oħra relevanti, - l-immaniġġar ta’ l-enerġija fil-bliet u f’bini pubbliku, - l-immaniġġar ta’ l-iskart u l-irkupru ta’ l-enerġija mill-iskart. It-titjib ta’ l-effiċjenza fl-enerġija fis-settur ta’ l-indstrija: - intrapriżi bi sħab, - il-cascading ta’ l-enerġija, il-ko-ġenerazzjoni u l-irkupru tas-sħana mill-iskart, - il-verifiki ta’ l-enerġija. Titjib fl-effiċjenza ta’ l-enerġija fis-settur tat-trasport: - standards dwar il-kapaċità tal-vetturi bil-mutur, - l-iżvilupp ta’ infrastrutturi effiċjenti tat-trasport. Tagħrif: - il-ħolqien ta’ kuxjenza, - databases: l-aċċess, l-ispeċifiċi tekniċi, is-sistemi ta’ l-informazzjoni, - id-disseminazzjoni, l-ġbir u t-tagħqid ta’ tagħrif tekniku, - studji dwar l-imġieba. Taħriġ u edukazzjoni: - skambji ta’ amministraturi, uffiċjali, inġiniera u studenti ta’ l-enerġija, - l-organizzazzjoni ta’ korsijiet internazzjonali tat-taħriġ. Finanzjament: - l-iżvilupp tal-qafas legali, - Finanzjament minn Partijiet Terzi, - intrapriżi bi sħab, - ko-finanzjament. --------------------------------------------------