Official Journal L 336 , 23/12/1994 P. 0214 - 0233

Finnish special edition: Chapter 11 Volume 38 P. 0216

Swedish special edition: Chapter 11 Volume 38 P. 0216



Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali relatati mal-kummerċ MEMBRI, XEWQANA biex inaqqsu ċ-ċaqliq u l-impedimenti għal kummerċ internazzjonali, u bil-ħsieb għall-ħtieġa li jippromwovu protezzjoni effettiva u adegwata tad-drittijiet tal-propjetà intelletwali, u biex jassiguraw li l-miżuri u l-proċeduri li jinfurzaw id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ma jsirux xkiel għal kummerċ leġittimu; JIRRIKONOXXU b'dan il-għan, il-bżonn għal regoli u dixxiplini ġodda dwar: (a) l-applikabbilità tal-prinċipji bażiċi tal-GATT 1994 u tal-ftehim u konvenzjonijiet internazzjonali rilevanti dwar il-proprjetà intellettwali jew; (b) il-provvista ta' standards adegwati u l-prinċipji dwar id-disponibbiltà, għan u l-użu tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ; (ċ) il-provvista tal-mezzi effettivi u xierqa għal infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ, billi jqisu d-differenzi fis-sistemi legali nazzjonali; (d) il-provvista ta' proċeduri effettivi u ta' malajr għal prevenzjoni u risoluzzjoni ta' tilwim multilaterali bejn il-gvernijiet; u (e) ftehim transizzjonali bl-għan li joħolqu parteċipazzjoni sħiħa fir-riżultati tan-negozjati. JIRRIKONOXXU l-ħtieġa għal qafas multilaterali ta' prinċipji, regoli u dixxiplini li għandhom x'jaqsmu mal-kummerċ internazzjonali ta' oġġetti falsi; JIRRIKONOXXI li d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali huma drittijiet privati; JIRRIKONOXXU li l-għan tal-politika pubblika tas-sistemi mazzjonali għall-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, inklużi oġġettivi teknoloġiċi u ta' żvilupp; JIRRIKONOXXU l-ħtieġa speċjali tal-pajjiżi Membri l-inqas żviluppati dwar il-flessibbiltà massima fl-implimentazzjoni domestika tal-liġijiet u regoli sabiex jistgħu joħolqu bażi teknoloġika soda u vijabbli; JENFASIZZAW l-importanza li jnaqssu t-tensjoni billi jilħqu rabta b'saħħitha sabiex jirrisolvu tilwim dwar il-kwistjonijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ permezz ta' ftehim multilaterali; XEWQANA li jistabbilixxu relazzjoni ta' appoġġ reċiproku bejn il-WTO u l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (f'dan il-Ftehim msejjħa bħala "WIPO") kif ukoll organizzazzjonijiet internazzjonali oħra rilevanti; B'DAN JIFTIEHMU KIF ĠEJ: PARTI I DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI U PRINĊIPJI BAŻIĊI Artikolu 1 In-natura u l-għan ta' l-obbligi 1. Il-Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Il-Membri jistgħu, iżda mhux bil-fors, jimplimentaw protezzjoni iżjed ħarxa minn dik meħtieġa f'dan il-Ftehim, iżda din il-protezzjoni ma tmurx kontra d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Il-Membri għandhom ikunu ħielsa li jistabbilixxu l-metodu xieraq għat-twettiq tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim fis-sistema u l-prattika legali tagħhom. 2. Għal dan il-Ftehim, it-termini "Proprjetà Intellettwali" jirreferi għal kategoriji kollha tal-proprjetà intellettwali li huma soġġetti għat-taqsima 1 sa 7 ta' parti II. 3. Il-Membri għandhom jagħtu t-trattament provdut f'dan il-Ftehim liċ-ċittadini ta' Membri oħra [1]. Dwar id-dritt rilevanti tal-proprjetà intellettwali, iċ-ċittadini ta' Membri oħra għandhom jinftiehmu bħala dawk il-persuni naturali jew legali li jilħqu l-kriterji għall-eliġibbiltà għall-protezzjoni msemmija fil-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967), il-Konvenzjoni ta' Berne (1971), il-Konvenzjoni ta' Ruma u t-Trattat dwar Proprjetà Intellettwali dwar iċ-ċirkwiti integrati, fejn il-Membru kollha tal-WTO huma membri ta' dawk il-Konvenzjonijiet [2]. Kwalunkwe Membru li juża l-possibbiltajiet msemmija fil-paragrafu 3 ta' l-Artikolu 5 jew paragrafu 2 ta' l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta' Ruma għandhom jagħmlu notifika kif imsemmija f'dawk id-dispożizzjonijiet lill-Kunsill għall-Proprjetà Intellettwali relatati mal-kummerċ (il-"Kunsill ta' TRIPS"). Artikolu 2 Konvenzjonijiet dwar Proprjetà Intellettwali 1. Dwar il-partijiet II, III u IV ta' dan il-Ftehim, il-Membri għandhom iħarsu l-Artikolu 1 sa 12, u l-Artikolu 19, tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967). 2. Xejn fil-Partijiet I sa IV ta' dan il-Ftehim m'għandu jidderoga mill-obbligi eżistenti li l-Membri għandhom ikollhom lejn xulxin tal-Konvenzjoni ta' Pariġi, il-Konvenzjoni ta' Berne, il-Konvenzjoni ta' Ruma u t-Trattat ta' Proprjetà Intellettwali dwar iċ-ċirkwiti integrati. Artikolu 3 Trattament Nazzjonali 1. Kull Membru għandu jittratta lill-ċittadini ta' Membri oħra b'mod mhux inqas favorevoli miċ-ċittadini tiegħu stess dwar il-protezzjoni [3] ta' Proprjetà Intellettwali, soġġetti għall-eċċezzjonijiet imsemmija fi, rispettivament, il-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967), il-Konvenzjoni ta' Berne (1971), Il-Konvenzjoni ta' Ruma u t-Trattat dwar Proprjetà Intellettwali dwar ċirkwiti integrati. Dan l-obbligu japplika biss għad-drittijiet imsemmija taħt dan il-Ftehim, dwar performers, produtturi ta' fonogrammi u organizzazzjonijiet tax-xandir. Kwalunkwe Membru li juża l-possibbilitajiet imsemmija fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971) jew paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 16 tal-Konvenzjoni ta' Ruma għandu jagħmel notifika kif definit f'dawk id-dispożizzjonijiet lill-Kunsill għal TRIPS. 2. Il-Membri jistgħu jużaw l-eċċezzjoni li hemm taħt il-paragrafu 1 fir-rigward il-proċeduri ġudizzjarji u amministrattivi, inklużi n-nomina għas-servizz jew nomina ta' aġent fil-ġurisdizzjoni ta' Membru, fejn dawn l-eċċezzjonijiet huma meħtieġa biex jassiguraw il-kompliċità mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim u fejn dawn il-prattiċi mhumiex applikati b'mod li li jistgħu jkunu restrizzjoni moħbija tal-kummerċ. Artikolu 4 Trattament ta' Nazzjon l-Iżjed Favorit Dwar il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, kull vantaġġ, favur, privileġġ jew immunità mogħtija minn Membru lill-persuni b'nazzjonalità ta' pajjiż ieħor għandu jingħata mmedjatatemnt u bla kondizzjonijiet lill-persuni b'nazzjonalità tal-Membri l-oħra. Kull vantaġġ, favur, privileġġ jew immunità mogħti minn Membru hija eżernti minn dan l-obbligu: (a) li jiġu minn ftehim internazzjonali dwar l-assistenza ġudizzjarja u jew l-infurzar tal-liġi ta' natura ġenerali u mhux partikolarment konfinat għall-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali; (b) mogħtija skond id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971) jew il-Konvenzjoni ta' Ruma li jagħtu l-awtorizzazzjoni li t-trattament mogħti ma jkunx funzjoni ta' trattament nazzjonali iżda trattament mogħti f'pajjiż ieħor; (ċ) dwar id-drittijet ta' performers, produtturi u organizzazzjonijiet tax-xandir imsemmija f'dan il-Ftehim; (d) li joħorġu minn ftehim internazzjonali dwar il-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali li daħlu fis-seħħ qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim WTO, iżda dawn il-ftehim għandhom jiġu notifikati lill-Kunsill ta' TRIPS u li mhumiex diskriminazzjoni arbitrarja jew li mhux ġustifikabbli kontra persuna ta' nazzjonalità ta' Membri oħra. Artikolu 5 Ftehim Multilaterali dwar l-Akkwist u l-Manteniment tal- ProtezzjoniL-obbligi taħt l-Artikolu 3 u 4 ma japplikawx għall-proċeduri msemmija fi ftehim multilaterali konklużi taħt il-WIPO dwar l-akkwist u l-manteniment tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. Artikolu 6 L-użu sħiħ tad-drittijiet kollha Għall-għanijiet tad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 3 u 4 għar-risoluzzjoni tat-tilwim taħt dan il-Ftehim, xejn f'dan il-Ftehim għandhom jintużaw biex jindirizzaw l-użu sħiħ tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali. Artikolu 7 Għanijiet Il-protezzjoni u l-infurzar tad-drittijet tal-proprjetà intellettwali għandhom jikkontribwixxu għall-promozzjoni ta' l-innovazzjoni teknoloġika u t-trasferiment u disseminazzjoni tat-teknoloġija, għall-vantaġġ tal-produtturi kollha u għall-utenti ta' l-għarfien teknoloġika u b'mod li jagħti lok għall-ġid soċjali u ekonomiku, u bilanċ tad-drittijiet u l-obbligi. Artikolu 8 Prinċipji 1. Il-Membri jistgħu, waqt l-abbozzar jew emendi tal-liġijiet u r-regolamenti tagħhom, jaddotaw miżuri meħtieġa għall-protezzjoni tas-saħħa u n-nutrizzjoni pubblika, u l-promozzjoni ta' l-interess pubblika fis-setturi ta' importanza kbira ta' l-iżvilupp soċjo-ekonomiku u teknoloġiku tagħhom, iżda dawn il-miżuri jridu jkunu konsistenti mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. 2. Miżuri xierqa, sakemm ikunu konsistenti mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, jistgħu jinħtieġu għal prevenzjoni ta' l-abbuż tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali minn dawk li għandhom id-drittijet jew jużaw il-prattika li jista' jagħmel ħsara għall-kummerċ jew ikollu effett ħażin fuq it-trasferiment internazzjonali tat-teknoloġija. PARTI II STANDARDS DWAR ID-DISPONIBBILTÀ, L-GĦAN U L-UŻU TAD-DRITTIJIET TAL-PROPJETÀ INTELLETWALI Taqsima 1 Drittijiet ta' l-awtur u drittijiet relatati Artikolu 9 Relazzjoni mal-Konvenzjoni ta' Berne 1. Il-Membri għandhom iħarsu lejn l-Artikoli 1 sa 21 tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971) u l-Appendiċi tagħha. Madankollu, il-Membri ma għandhomx ikollhom id-drittijiet jew l-obbligi taħt dan il-Ftehim dwar id-drittijiet mogħtija taħt l-Artiklu 6bis ta' dik il-Konvenzjoni jew id-drittijiet li joħorġu minnu. 2. Il-protezzjoni tad-drittijiet ta' l-awtur għandhom jestendu għall-espressjonijiet u mhux għall-ideat, metodi ta' ħidma jew konċetti matematiċi per se. Artikolu 10 Programmi tal-Kompjuter u l-Kompilazzjoni ta' Data 1. Programmi tal-kompjuter, jekk huma fil-kodiċi tas-sors jew ta' l-oġġett, għandhom ikunu protetti bħal li kieku kienu xogħolijiet letterarji taħt il-Konvenzjoni ta' Berne (1971). 2. Il-kompilazzjoni ta' data jew materjal ieħor, jekk jista' jinqara minn magna jew xi forma oħra, li permezz ta' l-għażla jew arranġament tal-kontenut tagħhom jistgħu jkunu kreazzjonijiet intelletwali għandhom ikunu protetti bħal li kieku kienu dawk stess. Protezzjoni bħal din, li ma tistax tkopri d-data jew il-materjal stess, għandu jkun mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe drittijiet ta' l-awtur li jkunu dwar data jew materjal stess. Artikolu 11 Drittijiet ta' Kera Il-Membri għandhom jipprovdu l-awturi u l-eredi tagħhom id-dritt li jagħtu awtorizzazzjoni jew il-projbizzjoni tal-kiri kummerċjali lill-pubbliku ta' l-oriġinali jew il-kopji tax-xogħolijiet bid-drittijiet ta' l-awtur, dwar programmi tal-kompjuter jew xogħolijiet ċinematografiċi. Membru għandu jkun eżentat minn dan l-obbligu dwar xogħolijiet ċinematografiċi sakem dan il-kiri wassal għall-ikkupjar imxerred ta' dawn ix-xogħolijiet li jfixklu materjalment id-drittijet esklussivi ta' riproduzzjoni mogħtija f'dak il-Membru lill-awturi u l-eredi tagħhom. Dwar il-programmi tal-kompjuter, dan l-obbligu ma għandux japplika għall-kiri fejn il-programm stess mhuwiex l-oġġett essenzali tal-kiri. Artikolu 12 It-termini tal-protezzjoni Kull meta t-termini tal-protezzjoni tax-xogħol, ħlief xogħol fotografiku jew xogħol ta' arti applikata, jiġi kalkulat fuq bażi minbarra l-ħajja ta' persuna naturali, dan it-terminu għandu jkun ta' mhux inqas minn 50 sena mit-tmiem tas-sena kalendarja tal-pubblikazzjoni awtorizzata, jew, fin-nuqqas ta' din il-pubblikazzjoni awtorizzata fi żmien 50 sena mix-xogħol magħmul, 50 sena mit-tmiem tas-sena kalendarja ta' l-għamla. Artikolu 13 Limitazzjonijiet u Eċċezzjonijiet Il-Membri għandhom jillimitaw il-limitazzjonijiet u l-eċċezzjonijet għad-drittijiet esklussivi għall-każijiet speċjali li ma joħolqux konflit ma' l-isfruttament normali tax-xogħol u li ma jippreġudikaw bla raġuni l-interessi leġittimi ta' dak li għandu d-dritt. Artikolu 14 Il-protezzjoni ta' performers, Produtturi ta' Fonogrammi (Ħsejjes tar-Rikordjar) u Organizzazzjonijiet tax-Xandir 1. Dwar l-iffissar tal-wirja tagħhom fuq fonogrammi, performers għandhom ikollhom il-possibbilità li ma jħallux l-atti li ġejjin meta jsiru mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħhom: l-iffissar tal-wirja mhux fissa tagħhom u r-riproduzzjonijiet ta' dan l-iffissar. Performers għandu jkollhom il-possibbiltà li jipprevenu l-atti li ġejjin meta jsiru mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħhom: ix-xandir b'mezzi bla filir u l-komunikazzjoni lill-pubbliku tal-wirja f'ħin dirett. 2. Produtturi ta' fonogrammi għandhom igawdu d-dritt għal awtorizzazzjoni jew projbizzjoni tar-riproduzzjonijiet diretti jew indiretti tal-fonogrammi tagħhom. 3. L-organizzazzjonijiet tax-xandir għandu jkollhom id-dritt li jipprojbixxu l-atti li ġejjin meta jsiru mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħhom: l-iffissar, ir-riproduzzjoni ta' l-iffissar u x-xandir mill-ġdid permezz ta' mezzi bla fili, kif ukoll il-komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xandir bit-televiżjoni stess. Fejn il-Membri ma jagħtux dawn id-drittijiet lill-organizzazzjonijiet tax-xandir, għandhom jipprovdu lis-sidien tad-dritt ta' l-awtur fis-suġġett tax-xandira bil-possibbiltà li jipprevenu l-atti msemmija hawn fuq, soġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971). 4. Id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 11 dwar il-programmi tal-kompjuter għandhom japplikaw mutatis mutandis għal produtturi tal-fonogrammi u kwalunkwe ieħor li jkollu d-drittijiet għall-fonogrammi kif determinat fil-liġi tal-Membru. Jekk fil-15 ta' April 1994 Membru għandu fis-seħħ sistema ta' remunerazzjoni ekwa għal dawk li għandhom id-drittijiet dwar il-kiri ta' fonogrammi, jistgħu jżommu din is-sistema sakemm il-kiri kummerċjali ma jagħtix lok għal ħsara materjali tad-drittijiet esklussivi ta' riproduzzjoni ta' dawk li għandhom id-drittijiet. 5. It-terminu ta' protezzjoni disponibbli taħt dan il-Ftehim għal performers u l-produtturi tal-fonogrammi għandu jibqa' mill-inqas sat-tmiem tal-perjodu ta' ħamsin sena kalkolata mit-tmiem tas-sena kalendarja minn meta għamlu l-ifissar jew minn meta saret il-wirja. It-terminu ta' protezzjoni mogħtija taħt paragrafu 3 għandu jibqa' mill-inqas għal 20 sena mit-tmiem tas-sena kalendarja minn meta saret ix-xandira. 6. Kwalunkwe Membru jista', dwar id-drittijiet mogħtija taħt il-paragrafi 1, 2 u 3, jipprovdi kondizzjonijiet, limitazzjonijiet, eċċezzjonijiet u riservi sal-limiti permessi taħt il-Konvenzjoni ta' Ruma. Madankollu, id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 18 tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971) għandhom japplikaw, mutatis mutandis, għad-drittijiet ta' performers u l-produtturi tal-fonogrammi fil-fonogrammi. Section 2 Trademarks Artikolu 15 Suġġetti li jistgħu jkunu Protetti 1. Kwalunkwe sinjal, jew tagħqid ta' sinjali, li jisgħu jiddistingwu l-oġġetti jew is-servizzi ta' intrapriża minn dawk ta' intrapriżi oħra, għandhom jitqiesu bħala li huma trademarks. Sinjali bħal dawn, partikolarment kliem li jinkludu ismijiet personali, ittri, numri, elementi figurattivi u tagħqid ta' kuluri kif ukoll tagħqid ta' dawn is-sinjali, għandhom ikunu eliġibbli għar-reġistrazzjoni ta' trademark. Fejn is-sinjali fihom infushom ma jistgħux jiddistingwu bejn l-oġġetti u s-servizzi relevanti, il-Membri jistgħu jagħmlu r-reġistrazzjoni tiddependi fuq id-distinzjoni li saret minħabba użu. Il-Membru jistgħu jeħtieġu, bħala kondizzjoni ta' reġistrazzjoni, li s-sinjali jkunu viżibbilment perċepibbli. 2. Il-Paragrafu 1 ma għandux jinftiehem li jippreveni Membru milli jiċħad reġistrazzjoni ta' trademark fuq merti oħra, sakemm ma jidderogawx mid-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967). 3. Il-Membri jistgħu jagħmlu ir-reġistrazzjoni tiddipendi fuq l-użu Madankollu, l-użu attwali tat-trademark ma għandux ikun kondizzjoni biex timtela applikazzjoni ta' reġistrazzjoni. Applikazzjoni ma għandhiex tiċċaħħad biss fuq il-bażi li l-użu maħsub ma sarx qabel li skada l-perjodu ta' tliet snin mid-data ta' l-applikazzjoni. 4. In-natura ta' l-oġġetti jew is-servizzi li għalihom għandha tapplika trademark fl-ebda każ ma' għandha tkun ta' ostaklu għar-reġistrazzjoni tat-trademark. 5. Il-Membri għandhom jippubblikaw kull trademark qabel tkun reġistrata jew ftit wara li tkun reġistrata u għandu jħalli ħin biżżejjed sabiex ikun hemm petizzjonijiet għat-tħassir tar-reġistrazzjoni. Barra minn hekk, il-Membri jistgħu jagħtu opportunità li r-reġistrazzjoni ta' trademark tkun opposta. Artikolu 16 Drittijiet mogħtija 1. Is-sid ta' trademark reġistrata għandu jkollu d-dritt esklussiv li jippreveni l-partijiet terzi kollha li ma għandhomx il-kunsens tas-sid li jużaw sinjali identiċi jew simili waqt il-kummerċ f'oġġetti jew f'servizzi li huma identiċi jew simili għal dawk li għandhom trademark reġistrata fejn dan l-użu jista' jirriżulta f'konfużjoni. F'każ li jintuża sinjal identiku għall-oġġetti jew servizzi identiċi, il-probabbilità ta' konfużjoni hija preżunta. Id-drittijiet deskritti hawn fuq ma għandhomx ikunu ta' preġudizzju għad-drittijiet li kienu jeżistu qabel, u l-anqas ma għandhom jaffetwaw il-possibbiltà tal-Membri li jagħmlu d-drittijiet fuq il-bażi ta' l-użu. 2. L-Artikolu 6bis tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967) għandu japplika, mutatis mutandis, għal servizzi. Sabiex ikun stabbilit jekk trademark hijiex magħrufa ħafna, il-Membri għandhom iżommu f'moħħom l-għarfien tat-trademark fis-settur relevanti tal-pubbliku, inklużi l-għarfien fil-Membru kkonċernat li seħħ bħala riżultat tal-promozzjoni tat-trademark. 3. L-Artikolu 6 biss tal-Konvenzjoni ta' Pariġi(1967) għandu japplika, mutatis mutandis, għal oġġetti jew servizzi li mhumiex simili għal dawk li għandhom ir-reġistrazzjoni tat-trademark, sakemm l-użu ta' dik t-trademark fir-rigward ta' dawk l-oġġetti jew servizzi jindika konnessjoni bejn dawk l-oġġetti jew servizzi u s-sid tat-trademark reġistrata u sakemm l-interessi tas-sid tat-trademark reġistrata x'aktarx isofru danni b'użu bħal dan. Artikolu 17 Eċċezzjonijiet Il-Membri jistgħu jipprovdu eċċezzjonijiet limitati għad-drittijiet mogħtija mit-trademark, bħall-użu moderat ta' termini ta' deskrizzjoni, sakemm dawn l-eċċezzjonijiet iqisu l-interess leġittimu tas-sid tat-trademark u l-partijiet terzi. Artikolu 18 It-terminu tal-protezzjoni Ir-reġistrazzjoni inizjali, u kull tiġdid ta' reġistrazzjoni, ta' trademark għandu jkun għal terminu ta' mhux inqas minn seba' snin. Ir-reġistrazzjoni tat-trademark għandu jiġġedded b'mod indefinit. Artikolu 19 Il-Ħtieġa ta' Użu 1. Jekk l-użu jeħtieġ iżomm reġistrazzjoni, ir-reġistrazzjoni tista' titħassar biss wara perjodu bla interuzzjoni ta' mill-inqas 3 snin bla użu, sakemm ikunu indikati raġunijiet validi ibbażati fuq l-eżistenza ta' l-ostakoli għal dan l-użu mis-sid tat-trademark. Iċ-ċirkostanzi li joħorġu indipendentament mix-xewqa tas-sid tat-trademark li jagħtu lok għal ostaklu għal użu tat-trademark, bħal restrizzjonijiet ta' importazzjoni jew ħtiġijiet oħra tal-gvernijiet fuq oġġetti jew servizzi protetti mit-trademark, għandhom ikunu rikonoxxuti bħala raġunijiet validu ta' l-ebda użu. 2. L-użu ta' trademark minn persuna oħra għandu jiġi rikonoxxut bħala l-użu tat-trademark għar-raġunijiet ta' żamma tar-reġistrazzjoni, meta hija soġġetta għall-kontroll ta' sidha. Artikolu 20 Ħtiġijiet Oħra L-użu tat-trademark waqt il-kummerċ ma għandux ikun ostakolat b'mod ġust minn ħtiġijiet speċjali, bħal użu ta' trademark oħra, użu f'forma speċjali jew użu b'mod li jista' jkun ta' ħsara għal kapaċità tagħha li tiddistingwa bejn l-oġġetti jew servizzi ta' intrapriża waħda minn dawk ta' intrapriżi oħra. Dan ma għandhomx ikunu raġuni għan-nuqqas tal-ħtieġa li tippreskrivi l-użu tat-trademark li jidentifika l-intrapriża li tipprodiċi l-oġġetti jew servizzi flimkien ma', iżda mingħajr konnessjoni mat-trademark li tiddistingwi bejn l-oġġetti jew servizzi ta' dik l-intrapriża. Artikolu 21 Il-Liċenzar u Assenjar Il-Membri jistgħu jistabbilixxu kondizzjonijiet dwar il-liċenzar jew l-assenjar tat-trademarks, bil-fehma li l-liċenzar obbligatorju ta' trademarks ma għandux jitħalla u li s-sid ta' trademark reġistrata għandu jkollu d-dritt li jassenja t-trademark bi jew mingħajr it-trasferiment tal-kummerċ tat-trademark. Taqsima 3 Indikazzjonijiet Ġeografiċi Artikolu 22 Il-Protezzjoni ta' Indikazzjonijiet Ġeografiċi 1. L-indikazzjonijet ġeografiċi huma, għall-għanijiet ta' dan il-Ftehim, indikazzjonijiet li jidentifikaw li oġġett ġej minn territorju ta' Membru, jew reġjun jew lokalità f'dak it-territorju, fejn il-kwalità, reputazzjoni jew xi karatteristika oħra partikolari ta' l-oġġett hija attriwibbli essenzaliment għall-oriġini ġeografika. 2. Dwar l-indikaturi ġeografiċi, il-Membri għandhom jipprovdu mezzi legali sabiex il-partijiet interessati jipprevenu: (a) l-użu ta' kwalunkwe mezz fid-deskrizzjoni jew preżentazzjoni ta' l-oġġetti li jindika jew jissuġġerixxi li l-oġġett msemmi ġej minn żona ġeografika li mhuwiex il-post ta' l-oriġini ta' veru b'mod li jista' jqarraq il-ħsieb tal-pubbliku dwar l-oriġini ġeografika ta' l-oġġett; (b) kwalunkwe użu li jkun att ta' kompetizzjoni inġusta fit-tifsira ta' l-Artikolu 10bis tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967). 3. Membru jista', ex officio jekk permess mill-leġislazzjoni tiegħu jew fuq talba ta' parti interessata, jiċħad jew iħassar ir-reġistrazzjoni ta' trademark li jkollha jew li tikkonsisti f'indikazzjoni ġeografiku ta' oġġetti li ma jiġux mit-territorju indikat, jekk l-użu ta' l-indikazzjoni fit-trademark għal dak l-oġġett f'dak il-Membru huwa ta' natura li jqarraq il-pubbliku dwar il-post veru ta' l-oriġini tiegħu. 4. Il-protezzjoni taħt il-paragrafi 1, 2 u 3 għandha tapplika għall-indikazzjoni ġeografika li, anki jekk hi litteralment il-verità dwar it-territorju, reġjun jew lokalità minn fejn jiġu l-oġġetti, jirrapreżenta b'mod falz lill pubbliku li l-oġġetti ġejjin minn territorju ieħor. Artikolu 23 Protezzjoni Addizzjonali għall-Indikazzjonijiet Ġeografiċi għall-Inbejjed u Spirti 1. Kull Membru għandu jipprovdi l-mezzi legali għal partjiet interessati sabiex ma jitħallewx jużaw identifikazzjoni ġeografika għall-inbejjed bħala inbejjed li ma jiġux mill-post indikat fl-indikazzjoni ġeografika in kwistjoni jew l-identifikazzjoni għall-ispirti bħala spirti li ma jiġux mill-post indikat mill-indikazzzjoni ġeografika in kwistjoni, anki meta l-oriġini vera ta' l-oġġetti hi indikata mill-indikazzjoni ġeografika wżata fit-traduzzjoni jew li jkollha magħha espressjonijiet bħal-"tip", "stil", "imitazzjoni", jew bħalhom [4]. 2. Ir-reġistrazzjoni għat-trademark għall-inbejjed li għandhom jew li jikkonsistu f'indikazzjoni ġeografika li tidentifika l-inbid jew l-ispirti li jkollhom fihom indikazzjoni ġeografika li tidentifika l-ispirti għandu tkun miċħuda jew issir mhux valida, ex officio jekk leġislazzjoni ta' Membru jħalli dan jew fuq talba ta' parti interessat, dwar l-inbid jew l-ispirti li ma għandhomx dan l-oriġini. 3. Fil-każ ta' indikazzjonijiet ġeografiċi omoġenji għall-inbid, irid ikun hemm protezzjoni għal kull indikazzjoni, soġġetta għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4 ta' l-Artikolu 22. Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi l-kondizzjonijiet prattiċi li taħthom l-indikazzjonijiet omonimi in kwistjoni jridu jkunu differenzati minn xulxin, billi jżommu f'moħħhom il-bżonn li jassiguraw trattament ekwu għall-proċeduri konċernati u li l-konsumaturi mhumiex żgwidati. 4. Sabiex jiffaċilitaw il-protezzjoni ta' l-indikazzjonijiet ġeografiċi għall-inbid, in-negozjati għandhom isiru fil-Kunsill ta' TRIPS dwar l-istabbilir tas-sistema multilaterali ta' notifika u reġistrazzjoni ta' l-indikazzjonijiet ġeografiċi għall-inbid li huma eliġibbli għal protezzjoni f'dawk il-Membri li qed jipparteċipaw fis-sistema. Artikolu 24 Negozjati internazzjonali; Eċċezzjonijiet 1. Il-Membri jiftiehmu li jidħlu fin-negozjati bl-għan li tiżdied il-protezzjoni ta' l-indikazzjonijiet ġeografiċi individwali taħt l-Artikolu 23. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 4 sa 8 hawn taħt ma għandhomx jintużaw mill-Membru sabiex jiċħdu li jidħol fin-negozjati jew biex jikkonkludi ftehim bilaterali jew multilaterali. Fil-kuntest ta' dawn in-negozjati, il-Membri għandhom ikunu jridu jqisu l-applikabbilità ta' dawn id-dispożizzjonijiet lill- indikazzjonijiet ġeografiċi individwali liema uża kien is-suġġett ta' dawn in-negozjati. 2. Il-Kunsill ta' TRIPS għandu jżomm taħt reviżjoni l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' din is-sezzjoni; l-ewwel reviżjoni għandha ssir fi żmien sentejn mid-dħul fis-seħħ tal-Ftehim tal-WTO. Kwalunkwe kwistjoni li taffetwa l-konformità ma' l-obbligi taħt dawn id-dispożizzjonijiet tista' tinġieb għall-attenzjoni tal-Kunsill, li, mit-talba ta' Membru, għandu jikkonsulta ma' kwalunkwe Membru jew Membri dwar din il-kwistjoni fejn ma nstabietx soluzzjoni sodisfaċenti permezz tal-konsultazzjonijiet bilaterali jew plurilaterali bejn il-Membri kkonċernati. Il-Kunsill għandu jieħu dik l-azzjoni li tista' tkun miftiehma bħala li tiffaċilita l-operazzjoni u tmexxi ‘l quddiem l-għanijiet ta' din is-Sezzjoni. 3. Fl-implimentazzjoni ta' din it-taqsima, Membru ma għandux inaqqas il-protezzjoni ta' l-indikazzjonijiet ġeografiċi li jeżistu f'dak il-Membru immedjatament wara d-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim tal-WTO. 4. Xejn f'din it-taqsima m'għandu jirrikjedi li Membru jipprevjeni użu kontinwu u simili ta' indikazzjoni ġeografika partikolari ta' Membru li tidentifika l-inbejjed u l-ispirti b'konnessjoni ma' l-oġġetti jew servizzi minn ċittadini tiegħu ta' jew li joqogħdu hemm li użaw dik l-indikazzjoni ġeografika b'mod kontinwu għal oġġetti jew servizzi li huma l-istess jew relatati fit-territorju f'dak il-Membru jew (a) għal mill-inqas 10 snin qabel il-15 ta' April 1994 jew (b) f'bona fide qabel dik id-data. 5. Fejn trademark ġiet applikata jew reġistrata in bona fide, jew fejn id-drittijiet għat-trademark ġew akkwiżiti permezz ta' bona fide jew: (a) qabel id-data ta' l-applikazzjoni ta' dawn id-dispożizzjonijiet f'dak il-Membru kif imsemmi f'Parti VI; jew (b) qabel li l-indikazzjoni ġeografika tiġi protetta fil-pajjiż ta' l-oriġini tagħha; il-miżuri adottati sabiex ikunu implementata din it-Taqsima ma għandhiex tkun ta' preġudizzju l-eliġibbiltà għal jew il-validità tar-reġistrazzjoni tat-trademark, fuq il-bażi li dik it-trademark hija identika ma', jew simili ma', indikazzjoni ġeografika. 6. Xejn f'din it-taqsima m'għandu jirrikjedi li Membru tapplika d-dispożizzjonijiet tagħha dwar indikazzjoni ġeografika ta' kwalunkwe Membru ieħor fir-rigward oġġetti jew servizzi fejn l-indikazzjoni relevanti huwa identiku nat-termini normalment użat fl-ilsna komuni bħall-isem komuni għal dawk l-oġġetti jew servizzi fit-territorji ta' dak il-Membru. Xejn f'din it-Taqsima m'għandu jirrikjedi li Membru għandu japplika d-dispożizzjonijiet dwar indikazzjoni ġeografika fi kwalunkwe Membru ieħor dwar prodotti tad-dielja fejn l-indikazzjoni releventi hi identika ma' l-isem normalment użat għal varjetà ta' għeneb li hemm fit-territorju ta' dak il-Membru mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim tal-WTO. 7. Membru jista' jipprovdi li kwalunkwe talba li saret taħt din it-Taqsima marbuta ma' l-użu jew ir-reġistrazzjoni tat-trademark trid tkun preżentata fi żmien ħames snin minn meta l-użu ħażin ta' l-indikazzjoni prottetta sar magħruf ġeneralment f'dak il-Membru jew wara d-data tar-reġistrazzjoni tat-trademark f'dak il-Membru sakemm it-trademark kienet reġistrata sa dik id-data, jekk dik id-data hi iktar kmieni mid-data fejn sar l-użu ħażin li sar magħruf ġeneralment f'dak il-Membru, sakemm l-indikazzjoni ġeografika ma tintużax jew reġistrata f'mala fede. 8. Id-dispożizzjonijiet tat-Taqsima bl-ebda mod m'għandhom jippreġudikaw id-drittjiet ta' kwalunkwe persuna li juża, waqt il-kummerċ, l-isem ta' dik il-persuna jew l-isem tal-predeċessur ta' dik il-persuna fil-kummerċ, għajr fejn isem bħal dak jintuża b'dak il-mod li jista' jqarraq il-pubbliku. 9. Ma jridx ikun hemm obbligu taħt dan il-Ftehim biex jipproteġi l-indikazzjonijiet ġeografiċi li mhumiex jew li waqfu li jkunu prottetti fil-pajjiż ta' l-oriġini, jew li ma baqgħux jintużaw f'dak il-pajjiż. Taqsima 4 Disinji Industrijali Artikolu 25 Ħtiġijiet għall-Protezzjoni 1. Il-Membri għandhom jipprovdu għall-protezzjoni ta' disinji industrijali maħluqa indipendentement li huma oriġinali jew ġodda. Il-Membri għandhom jipprovdu li d-disinji mhumiex oriġinali jew ġodda jekk ma jkunux daqshekk differenti mid-disinji jew kombinazzjonijiet tal-karatteristiċi tad-disinn magħrufa. Il-Membri jistgħu jipprovdu li din il-protezzjoni ma tkoprix iżjed minn disinji dettati essenzalment minn konsiderazzjonijiet tekniċi jew funzjonali. 2. Kull Membru għandu jassigura li l-ħtiġijiet għas-sigurezza għall-protezzjoni tad-disinji ta' tessuti, partikolarment dwar l-ispejjeż, eżaminazzjoni u jew pubblikazzjoni, ma jfixklux bla raġuni l-opportunità li wieħed ifittex jew iġib din il-protezzjoni. Il-Membri għandhom jkunu ħielsa li jwettqu dan l-obbligu permezz ta' disinn industrijali jew permezz ta' liġi dwar id-drittijiet ta' l-awtur. Artikolu 26 Protezzjoni 1. Is-sid ta' disinn industrijali protett għandu d-dritt li ma jħallix partijiet terzi li ma għandhomx il-kunsens tas-sid li jagħmlu, jbiegħu jew jimportaw oġġetti li għandhom jew ikollhom fihom disinn li huwa kopja, jew sostanzjalment kopja, tad-disinn prottett, fejn atti bħal dawn ittieħdu għal għanijiet kummerċjali. 2. Il-Membri jistgħu jipprovdu eċċezzjonijiet limitati għall-protezzjoni ta' disinji industrijali, sakemm dawn l-eċċezzjonijiet ma jkollhomx konflitt bla raġuni għall-isfruttament normali tad-disinji industrjali u li ma jkunux ta' preġudizzju ta' bla raġuni għall-interessi leġittimi tas-sid tad-disinn protett, billi jżommu f'moħħhom l-interessi leġittimi tal-partijiet terzi. 3. Id-dewmien tal-protezzjoni disponibbli għandu jkun ta' mill-inqas 10 snin. Taqsima 5 Patenti Artikolu 27 Suġġeti li jistgħu jiġu ippatenjati 1. Il-patenti għandhom ikunu disponibbli għal kwalunkwe invenzjoni, jekk inhuma prodotti jew proċessi, f'kull qasam tat-teknoloġija, sakemm huma ġodda, għandhom passi inventivi u jistgħu jkunu ta' applikazzjoni industrijali [5], soġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 2 u 3. Soġġetti għall-paragrafu 4 ta' l-Artikolu 65, paragrafu 8 ta' l-Artikolu 70 u paragrafu 3 ta' dan l-Artikolu, il-patenti għandhom ikunu disponibbli u d-drittijiet tal-patenti li jistgħu jitgawdew mingħajr diskriminazzjoni tal-post ta' l-invenzjoni, il-qasam tat-teknoloġija u jekk il-prodotti kienux importati jew magħmula lokalment. 2. Il-Membri għandhom jeskludu mill-invenzjonijiet li jistgħu jiġu patentjati, il-prevenzjoni fit-territorji ta' l-isfruttament kummerċjali li huwa meħtieġ għall-protezzjoni ta' l-ordni pubbliku u l-moralità, inkluż il-protezzjoni tal-ħajja umana, ta' l-annimali jew pjanti jew saħħa jew biex jiġi evitat preġudizzju serju għall-ambjent, sakemm li esklużjoni bħal din ma saritx minħabba li l-isfruttament hi projbita mill-liġi tagħhom. 3. Il-Membri jistgħu jeskludu milli jiġi ippatentjati: (a) Metodi ta' dianjosi, terapewtiċi u kirurġiċi għat-trattament ta' l-umani jew annimali; (b) pjanti u annimali li mhumiex mikro-organiżmi, u proċessi essenzalment bioloġiċi għall-produzzjoni ta' pjanti jew annimali li mhumiex proċessi bioloġiċi jew mikrobioloġiċi. Madankollu, il-Membri għandhom jipprovdu għall-protezzjoni tal-varjetajiet tal-pjanti permezz tal-patenti jew sistema sui generis effettiva jew b'xi tagħqida tagħhom. Id-dispożizzjonijiet ta' dan is-sottoparagrafu għandhom jiġu riveduti għal erba' snin wara d-data tal-dħul fis-seħħ tal-Ftehim tal-WTO. Artikolu 28 Drittijiet mogħtija 1. Patent għandu jagħti lil sidu d-drittijiet esklussivi li ġejjin: (a) fejn is-suġġett tal-patent huwa prodott, sabiex jipprevjeni partijiet terzi biex ma jkollhomx il-kunsens tas-sid biex: jagħmel, juża, jagħmel offerta għall-bejgħ, ibiegħ, jew jimporta [6] dak il-prodott għal dawn ir-raġunijiet; (a) fejn is-suġġett tal-patent huwa proċess, sabiex jipprevjeni l-partijiet terzi biex ma jkollhomx il-kunsens tas-sid mill-att li juża l-proċess, u milli: juża, jagħmel offerta għall-bejgħ, ibiegħ, jew jimporta għal dawn ir-raġunijiet mill-inqas il-prodott miksub minn dak il-proċess. 2. Is-sidien tal-patenti għandhom jkollhom id-dritt li jagħti, jew jagħmel trasferiment permezz ta' suċċessjoni, tal-paten u jikkonkludi kuntratti tal-liċenzi. Artikolu 29 Kondizzjonijiet għal dawk li japplikaw għall-patenti 1. Il-Membri għandhom jeħtieġu li applikant għall-patent għandu jiżvela l-invenzjoni b'mod ċar u komplet sabiex l-invenzjoni jsir minn persuna li għandu abbilitajiet f'dik l-arti u jeħtieġu li dak li japplika jindika li l-aqwa metodu biex jagħmel l-invenzjoni magħruf mill-inventur fid-data tal-dħul ta' l-applikazzjoni jew, fejn hemm pretensjoni ta' priorità, fid-data ta' priorità ta' l-applikazzjoni. 2. Il-Membri jistgħu jeħtieġu li dak li applika għall-patent jagħti informazzjoni dwar l-applikazzjonijiet esteri relatati u għotja ta' flus. Artikolu 30 Eċċezzjonijiet għad-Drittijiet Mogħtija Il-Membri jistgħu jipprovdu eċċezzjonijiet limitati għad-drittijet mogħtija minn patent, sakem dawn l-eċċezzjonijiet ma jkollhomx konflitt bla raġuni għall-isfruttament normali tal-patent u li ma jkunux ta' preġudizzju ta' bla raġuni għall-interessi leġittimi tas-sid tal-patent, billi jżommu f'moħħhom l-interessi leġittimi tal-partijiet terzi. Artikolu 31 Użu Ieħor Mingħajr Awtorizzazzjoni ta' dak li għandu d-Dritt Fejn il-liġi ta' Stat Membru tippermetti użu ieħor [7] għas-suġġett tal-patent mingħajr l-awtorizzazzjoni ta' dak li huwa fil-pussess tad-dritt, inklużi l-użu mill-gvern jew partijiet terzi awtorizzati mill-gvern, id-dispożizzjonijiet li ġejjin għandhom jiġu rispettati: (a) l-awtorizzazzjoni ta' dan l-użu għandu jitqies fuq meriti individwali; (b) użu bħal dan jista' jsir biss jekk, qabel dan l-użu, l-utent propost għamel dak kollu li seta' sabiex jikseb l-awtorizzazzjoni mid-detentur tad-drittijiet fuq termini u kondizzjonijiet kummerċjali raġonevoli u li dawn l-isforzi kienu bla suċċess fi żmien raġonevoli. Din il-ħtieġa tisa' tiġi rinunzjata minn Membru fil-każ ta' emerġenza nazzjonali jew ċirkostanzi ta' urġenza estrema jew f'każijiet ta' użu mhux kummerċjali. F'każijiet ta' emerġenza nazzjonali jew ċirkostanzi ta' urġenza estrema, id-detentur tad-dritt għandu, madankollu, jiġi notifikat fl-iktar ħin kmieni prattikabli u raġonevoli. Id-detentur għandu jkun avżat maljar fil-każ ta' użu pubbliku u mhux kummerċjali, fejn il-gvern jew il-kuntrattur, mingħajr ma jagħmel tfixxija għal-patent, jaf jew għandu bażi demonstrabbli biex jagħraf patent validu jew se jintuża għal jew mill-gvern; (ċ) l-għan u d-dewmien ta' dan l-użu jrid jkun limitat għar-raġunijiet għalfejn kien awtorizzat, u fil-każijiet ta' teknoloġija ta' semi-kondutturi għandu jkun għal użu pubbliku u mhux kummerċjali jew għar-rimedju ta' prattika determinata wara proċess ġudizzjarju jew amministrattiv sabiex ma jkunx kompetittiv; (d) dan l-użu għandu jkun mhux essklussiv; (e) dan l-użu ma jistax jingħata lil xi ħadd ieħor, bl-eċċezzjoni tal-parti ta' l-intrapriża jew goodwill li għandu dan id-dritt; (f) dan l-użu għandu jiġi awtorizzat b'mod ewlieni għal provvista tas-suq domestiku tal-Membru li qiegħed jawtorizza dan l-użu; (g) l-awtorizzazzjoni għal dan l-użu għandha tkun suġġetta, bla ħsara għal protezzjoni adegwata ta' l-interessi leġittimi tal-persuni awtorizzati, għat-tmiem jekk u meta ċ-ċirkustanzi li waslu għal dan waqfu u x'aktarx ma jerġgħux jiġru. L-awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom l-awtorità li jirrevedu, fuq talba motivata, l-eżistenza kontinwa ta' dawn iċ-ċirkostanzi; (h) id-detentur tad-dritt għandu jitħallas remunerazzjoni adegwata fiċ-ċirkustanzi ta' kull każ, billi jitqies il-valur ekonomiku ta' l-awtorizzazzjoni; (i) il-validità legali ta' kull deċiżjoni dwar l-awtorizzazzjoni ta' dan l-użu għandu tkun suġġetta għal reviżjoni ġudizzjarja jew xi reviżjoni oħra independenti minn awtorità għola distinta f'dak il-Membru; (j) kwalunkwe deċiżjoni dwar ir-remunerazzjoni provvduta dwar użu bħal dan għandha tkun suġġetta għal reviżjoni ġudizzjarja jew xi reviżjoni oħra independenti minn awtorità għola distinta f'dak il-Membru; (k) Il-Membri mhumiex obbligati japplikaw il-kondizzjonijiet mniżżla fis-sottoparagrafi (b) u (f) fejn dan l-użu huwa permess wara proċess ġudizzjarju jew amministrattiv li ddetermina li kien ta' dannu għal kompetizzjoni. Il-bżonn li jsewwu prattiċi li huma ta' dannu għal kompetizzjoni għandhom jitiqesu fl-istabbilir ta' l-ammont ta' remunerazzjoni f'dawn il-każijiet. L-awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom l-awtorità li jirrifjutaw it-tmiem ta' l-awtorizzazzjoni jekk u meta l-kondizzjonijiet li wasslu għal dik l-awtorizzazzjoni x'aktarx jerġgħu iseħħu; (l) fejn użu bħal dan hu awtorizzat sabiex iħalli l-isfruttament ta' patent ("it-tieni patent") li ma jistax ikun sfruttat mingħajr ma jmur kontra patent ieħor ("l-ewwel patent"), għandhom japplikaw il-kondizzjonijiet addizzjonali li ġejjin: (i) l-invenzjoni allegata fit-tieni patent għandha tinkludi avvanz tekniku importanti ta' rilevanza ekonomika kbira dwar l-invenzjoni mitluba fl-ewwel patent; (ii) is-sid ta' l-ewwel patent għandu jkollu d-dritt għal-liċenza tajba għat-tnejn fuq bażi raġonevoli sabiex jista' juża l-invenzjoni mitluba fit-tieni patent; u (iii) l-użu awtorizzat dwar l-ewwel patent ma għandux jiġi trasferit għajr meta jsir it-trasferiment tat-tieni patent. Artikolu 32 Revoka/Sekwestru Għandha tkun disponibbli opportunità għar-reviżjoni ġudizzjarja ta' kwalunkwe deċiżjoni sabiex patent jista' jiġi revokat jew sekwestrat. Artikolu 33 It-Terminu ta' Protezzjoni It-terminu ta' protezzjoni disponibbli m'għandux jintemm qabel jiskadi perjodu ta' għoxrin sena li jibda jgħodd mid-data tar-reġistrazzjoni [8]. Artikolu 34 Patenti ta' Proċess: Min irid iressaq il-provi 1. Għall-għanijiet tal-proċeduri ċivili dwar ksur tad-drittijiet tas-sid imsemmi fil-paragrafu 1(b) ta' l-Artikolu 28, jekk is-suġġett tal-patenti huwa proċess biex jinkiseb prodott, l-awtoritajiet ġudizzjarji jridu jkollhom l-awtorità li jordnaw li l-konvenut jipprova li l-proċess sabiex jinkiseb prodott identiku huwa differenti minn proċess ta' patent. Għaldaqstant, il-Membri għandhom jipprovdu, f'mill-inqas waħda miċ-ċirkostanzi li ġejjin, li prodott identiku magħmul mingħajr il-kunsens tas-sid tal-patent għandu jitqies, fin-nuqqas ta' provi kontra dan, li nkiseb permezz tal-proċess tal-patenti: (a) jekk il-prodott miksub mill-proċess tal-patent huwa ġdid; (b) jekk hemm possibbilità sostanzjali li l-prodott identiku sar permezz tal-proċess u s-sid tal-patent ma setgħax permezz ta' sforzi raġonevoli jiddetermina l-proċess użat. 2. Kwalunkwe Membru għandu jkun ħieles li jipprovdi li min irid iressaq il-provi msemmi fil-paragrafu 1 irid ikun dak li huwa allegatament għamel il-ħsara jekk twettqet il-kondizzjoni msemmija fis-sotto paragrafu (b). 3. Jekk il-provi huma kontrarji, għandhom jitqiesu l-interessi leġittimi tal-konvenut fil-protezzjoni tal-produzzjoni u s-sigrieti tal-kummerċ. Taqsima 6 Disinji ta' Arranġament (Topografiji) ta' Ċirkwiti integrati Artikolu 35 Relazzjoni mat-Trattat ta' l-IPIC Il-Membri qed jiftiehmu li jipprovdu protezzjoni fid-disinji ta' arranġamenti (topografiji) ta' ċirkwiti integrati (msejjħa f'dan il-Ftehim bħala "disinji ta' l-arranġamenti") skond l-Artikoli 2 sa 7 (ħlief il-paragrafu 3 ta' l-Artikolu 6), l-Artikolu 12 u paragrafu 3 ta' l-Artikolu 16 tat-Trattat dwar il-Proprjetà Intellettwali dwar Ċirkwiti Integrati u, barra minn hekk, iħarsu d-dispożizzjonijiet li ġejjin. Artikolu 36 L-Għan tal-Protezzjoni Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 37, il-Membri għandhom iqisu l-atti li ġejjin bħala llegali jekk isiru mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-dritt: [9] importazzjoni, bejgħ jew xi forma ta' distribuzzjoni oħra b'għan kummerċjali ta' disinn ta' arranġamenti, ċirkwit integrat li għandu fih disinn ta' arranġament protett, jew oġġett li għandu ċirkwit integrat sakemm jibqa' jkollu fih disinn ta' arranġament ikkopjat illegalment. Artikolu 37 Atti li Ma Jeħtieġux l-Awtorizzazzjoni tad-Detentur tad-Dritt 1. Minkejja l-Artikolu 36, l-ebda Membru ma jista' jqis bħala llegali l-wirja ta' kwalunkwe atti msemmija f'dak l-Artikolu dwar ċirkwit integrat li għandu fih id-disinn ta' arranġament ikkupjat illegalment jew oġġett li għandu fih ċirkwit integrat fejn il-persuna li qed tagħmel jew tordna dawn l-atti ma kienetx taf jew ma kellhiex bażi raġonevoli li ssir taf, meta ġabet iċ-ċirkwit integrat jew oġġett li għandu fih iċ-ċirkwit integrat, li dan kien disinn ta' arranġament ikkupjat illegalment. Il-Membri għandhom jipprovdu li, wara ż-żmien li dik il-persuna rċeviet avviż biżżejjed fejn saret taf li d-disinn ta' arranġament kien ikkupjat illegalment, dik il-persuna tista' tagħmel l-atti kollha dwar ħażniet li għandha jew li kienu ordnati xi ftit żmien qabel, iżda għandha tkun responsabbli li tħallas id-detentur tad-dritt ammont li huwa ekwivalenti għall-flus tad-drittijiet ta' l-awtur raġonevoli daqs li kieku dan il-pagament sar taħt il-liċenza negozjata liberament fir-rigward ta' dan id-disinn ta' arranġament. 2. Il-kondizzjonijiet mniżżla fis-sottoparagrafi (a) sa (k) ta' l-Artikolu 31 għandhom japplikaw mutatis mutandis fil-każijiet tal-liċenzi mhux volontarji tad-disinji ta' arranġamenti jew ta' l-użu tagħhom għal jew mill-gvern bl-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-dritt. Artikolu 38 It-Termini ta' Protezzjoni 1. Fil-Membri fejn tinħtieġ reġistrazzjoni bħala kondizzjoni għall-proġettazzjoni, il-perjodu ta' protezzjoni għad-disinji ta' arranġamenti ma għandhomx jintemmu qabel ma jiskadi perjodu ta' għaxar snin mid-data tar-reġistrazzjoni ta' l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni jew mill-ewwel sfruttament kummerċjali kull fejn isir fid-dinja. 2. Fil-Membri li ma għandhomx reġistrazzjoni bħala kondizzjoni għall-protezzjoni, id-disinji ta' arranġamenti għandhom ikunu protetti għal perjodu ta' mhux inqas minn 10 snin mid-data ta' l-ewwel sfruttament kull fejn isir fid-dinja. 3. Minkejja l-paragrafi 1 u 2, Membru għandu jipprovdi li l-protezzjoni għandha tintemm 15-il sena wara l-ħolqien tad-disinn ta' arranġament. Taqsima 7 Protezzjoni ta' Informazzjoni mhux Żvelata Artikolu 39 1. Waqt li jassiguraw protezzjoni effettiva kontra l-kompetizzjoni inġusta kif imsemmi fl-Artikolu 10bis tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967), il-Membri għandhom jipproteġu informazzjoni mhux żvelata skond il-paragrafu 2 u data mogħtija lill-gvernijiet jew lill-aġenziji tal-gvern skond il-paragrafu 3. 2. Persuni naturali u legali għandhom jkollhon il-possibbilità li jipprevjenu l-iżvelar ta' informazzjoni li hi legalment fil-kontroll tagħhom, akwiżit minn, jew użat minn oħrajn mingħajr il-kunsens tagħhom b'mod mhux skond il-prattika kummerċjali onesta [10] sakemm din l-informazzjoni hi: (a) sigriet fis-sens li mhix, bħala korp jew fil-konfigurazzjoni preċiża u t-tagħqid tal-komponenti tiegħu, magħrufa ġeneralment jew aċċessibbli b'mod faċli lill-persuni li ġeneralment jitrattaw din it-tip ta' informazzjoni; (b) għandha valur kummerċjali minħabba li hi sigriet; u (ċ) kienet soġġetta għal passi raġonevoli li żżomm is-sigriet taħt iċ-ċirkostanzi, mill-persuna li għandha l-kontroll legali ta' l-informazzjoni. 3. Il-Membri, meta jeħtieġu, bħala kondizzjoni ta' approvazzjoni tal-bejgħ ta' prodotti farmaċewtiċi jew agrikoli li jużaw entitajiet kimiċi, is-sottomissjoni ta' testijiet mhux żvelati jew xi data oħra, li l-oriġini tagħhom jinvolvi sforz konsiderevoli, għandhom jipproteġu data bħal din minn użu kummerċjali nġust. Madankollu, il-Membri għandhom jipproteġu data bħal din mill-iżvelar, sakemm ma jkunx neċessarju minħabba l-ordni pubbliku, jew sakemm jittieħdu miżuri sabiex jassiguraw li d-data hi protetta mill-użu kummerċjali inġust. Taqsima 8 Kontroll ta' Prattiċi Kontra l-Kompetizzjoni fil-Liċenzi kontraenti. Artikolu 40 1. Il-Membri jiftiehmu li ċerti prattiċi ta' liċenzar jew kondizzjonijiet dwar drittijiet tal-proprjetà intellettwali li jrażżnu l-kompetizzjoni jistgħu jkollhom effetti ħżiena fuq il-kummerċ u jistgħu iwaqqfu t-trasferiment u d-disseminazzjoni tat-teknoloġija. 2. Xejn f'dan il-Ftehim m'għandu jipprevjeni l-Membri li fil-leġislazzjoni tagħhom jispeċifikaw il-kondizzjonijiet li f'każijiet partikolari jistgħu jkunu abbuż mid-drittijiet tal-proprjetà intellettwali li għandhom effett ħażin fuq il-kompetizzjoni fis-suq rilevanti. Kif provdut hawn fuq, Membru jista' jaddotta, skond id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, miżuri xierqa biex jipprevjeni jew jikkontrolla dawn il-prattiċi, li jistgħu jinkludu per eżempju kondizzjonijiet esklussivi ta' għotja lura, kondizzjonijiet li jipprevenu rikuża ta' validità u liċenzar ta' l-ippakkjar bil-forza, fid-dawl tal-liġijiet u regolamenti rilevanti ta' dak il-Membru. 3. Kull Membru għandu jidħol, fuq talba, f'negozjati ma' kwalunkwe Membru ieħor li jista' jkollu raġun li jemmen li sid tad-dritt tal-proprjetà intellettwali li hu ċittadin jew li domiċiljarju tal-Membru fejn saret it-talba qed jagħmel azzjonijiet li jmorru kontra l-liġijiet u regolamenti tal-Membru li qed jagħmel it-talba dwar is-suġġett f'din it-Taqsima, u li jixtieq jassigura konformità ma' din il-leġiżlazzjoni, bla ħsara għal kwalunkwe azzjoni taħt il-liġi u l-ħelsien totali ta' deċiżjoni finali ta' kull wieħed mill-Membri. Il-Membru indirizat għandu jagħti konsiderazzjoni sħiħa u b'simpatija għal, u għandu jagħti opportunitajiet adegwati għal, konsultazzjonijiet mal-Membru li qed jagħmel it-talba u għandu jikkopera permezz ta' informazzjoni pubblika disponibbli li mhix kunfidenzali, soġġetta għal-liġi pubblika u għal konklużjonijiet tal-ftehim sodisfaċenti ta' bejniethom dwar salvagwardja tal-kunfidenzalità mill-Membru li qed jagħmel it-talba. 4. Il-Membru li għandu ċittadini jew domiċiljarji li huma soġġetti għal seduti f'xi Membru ieħor dwar l-allegat ksur tal-liġijiet u regolamenti ta' dak il-Membru dwar is-suġġett ta' din it-Taqsima għandhom, fuq talba, jingħataw opportunità minn Membru taħt l-istess kondizzjonijiet kif previsti fil-paragrafu 3. PARTI III INFURZAR TAD-DRITTIJIET TA' PROPRJETÀ INTELLETWALI Taqsima 1 Obbligi Ġenerali Artikolu 41 1. Il-Membri għandhom jassiguraw li l-proċeduri ta' l-infurzar kif mniżżla f'din il-parti huma disponibbli taħt il-liġi tagħhom sabiex jistgħu jippermettu azzjoni effettiva kontra atti ta' ksur tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali koperta minn dan il-Ftehim, inklużi r-rimedji ta' malajr li jipprevjenu ksur u rimedji li jkunu ta' ostaklu għal xi ksur ieħor. Dawn il-proċeduri għandhom ikunu applikati b'dak il-mod li jkun evitat il-ħolqien ta' ostakli għall-kummerċ leġittimu u sabiex jissalvagwardjaw l-abbuż tagħhom. 2. Il-proċeduri dwar l-infurzar ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali għandhom ikunu mparzjali u ġusti. M'għandhomx ikunu komplikati żżejjed jew għoljin, jew ikollhom bżonn perjodu ta' żmien twil jew dewmien mhux ġustifikat. 3. Deċiżjonijiet dwar il-provi ta' każ għandhom ikunu bil-miktub jew raġonati. Għandhom ikunu disponibbli lill-partijiet li qegħdin fis-seduta, mingħajr dewmien ġustifikat. Deċiżjonijiet dwar il-provi tal-każ għandhom ikunu bbażati fuq provi fejn il-partijiet kellhom l-opportunità li jinstemu. 4. Partijiet li qegħdin f'seduta għandu jkollhom l-opportunità għar-reviżjoni minn awtorità ġudizzjarja b'kompetenza ta' deċiżjoni finali u, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ġurisdizzjonali fil-liġijiet tal-Membru dwar l-importanza tal-każ, jew mill-inqas l-aspetti legali tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji inizjali dwar il-provi tal-każ. Madankollu, m'għandu jkun hemm l-ebda obbligu biex tkun provduta opportunità għar-reviżjoni ta' sentenza mhux ħati fil-każijiet kriminali. 5. Huwa mifhum li din il-Parti ma toħloqx obbligi għat-twettiq ta' sistema ġudizzjarja għall-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali distinta minn dak ta' l-infurzar tal-liġi ġeneralment, lanqas jaffetwa l-kapaċità tal-Membri għall-infurzar tal-liġi tagħhom ġeneralment. Xejn f'din il-Parti ma toħloq kwalunkwe obbligu dwar id-distribuzzjoni tar-riżorsi bejn l-infurzar ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali u l-infurzar tal-liġi b'mod ġenerali. Taqsima 2 Proċeduri u Rimedji Ċivili u Amministrattivi Artikolu 42 Proċeduri Imparzjali u Ġusti Il-Membri għandhom jagħmlu l-proċeduri ġudizzjarji ċivili dwar l-infurzar tad-drittijiet tal-propjetà intelletwali koperti b'dan il-Ftehim. Il-konvenuti għandu jkollhom id-dritt għal notifika bil-miktub f'ħin xieraq u li jkollu fih biżżejjed dettalji, inkluż il-bażi tal-pretensjonijiet. Il-Partijiet għandu jkollhom il-permess li jkunu rappreżentati minn avukat indipendenti, u l-proċeduri ma għandhomx ikollhom ħtiġijiet ta' piż kbir dwar id-dehra personali obbligatorja. Il-partijiet kollha li għandhom x'jaqsmu ma' dawn il-proċeduri għandu jkollhom id-dritt li jagħmlu t-talbiet b'mod sostanzjali u jippreżentaw il-provi relevanti kollha. Il-proċedura għandha tipprovdi mezzi sabiex tkun identifikata u protetta l-informazzjoni kunfidenzali, sakemm dan ma jkunx kontra l-ħtiġijiet kostituzzjonali eżistenti [11]. Artikolu 43 Provi 1. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità, fejn parti ppreżentat il-provi disponibbli b'mod raġonevoli biżżejjed biex jistgħu jappoġġjaw l-allegazzjonijiet tagħha u speċifikat il-provi relevanti biex tissostanzja t-talbiet tagħha li jinsabu fil-kontroll tal-parti opposta, sabiex dawn il-provi jiġu prodotti mill-parti opposta, bla ħsara għal kondizzjonijiet li f'każi xierqa jassiguraw il-protezzjoni ta' informazzjoni kunfidenzali. 2. F'każijiet fejn parti f'seduta tiċħad l-aċċess volontarjament u mingħajr raġunijiiet tajbin, jew b'xi mod ieħor ma jipproduċix l-informazzjoni neċessarja fi żmien xieraq, jew jimpedixxi proċedura b'mod sinifikanti li għandu x'jaqsam ma' azzjoni ta' infurzar, Membru jista' jagħti l-awtoritajiet ġudizzjarji l-awtorità li jagħmel determinazzjonijiet preliminari u finali, negattivi jew affermattivi, fuq il-bażi ta' l-informazzjoni ippreżentata lilhom, inkluża t-tilwima, jew l-allegazzjoni preżentata mill-parti affetta miċ-ċaħda għall-aċċess għal informazzjoni, bla ħsara għall-proviżjoni li għandhom jinstemgħu l-partijiet fuq l-allegazzjonijiet jew il-provi. Artikolu 44 Inġunzjonijiet 1. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw parti milli jieqaf milli jikser regola inter alia sabiex ma jħallux l-oġġetti importati li għandhom x'jaqsmu mal-ksur ta' dritt tal-proprjetà intelletwali billi jidħlu fil-kummerċ fil-ġurisdizzjoni tagħhom. Il-Membri mhumiex obbligati jagħtu din l-awtorità fir-rigward suġġetti protetti akwiżiti jew ordnati minn persuna qabel jafu jew għandhomx bażi raġonevoli biex ikunu jafu li jinnegozjaw b'dan is-suġġett ifisser ksur ta' dritt tal-proprjetà intellettwali. 2. Minkejja d-dispożizzjonijiet l-oħra ta' din il-Parti u sakemm jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Parti II li għandhom x'jaqsmu speċifikament ma' l-użu tal-gvernijiet, jew partijiet terzi awtorizzati mill-gvern, mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-dritt, il-Membri jistgħu jillimitaw ir-rimedji disponibbli kontra l-użu għal pagament ta' remunerazzjoni skond is-sottoparagrfau (h) ta' l-Artikolu 31. Fil-każijiet l-oħra, ir-rimedji taħt din il-Parti għandhom japplikaw jew, meta dawn ir-rimedji mhumiex konsistenri mal-liġijiet tal-Membru, għandhom ikunu disponibbli sentenzi dikjaratorji u kumpens adegwat. Artikolu 45 Danni 1. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw li dak li kiser ir-regolamenti jħallas id-danni adegwati lid-detentur tad-dritt għad-dannu soffert minħabba ksur tad-dritt ta' proprjetà intellettwali minn dak li kien jaf, jew kellu bażi sabiex jkun jaf, għamel attivitajiet li jiksru r-regolamenti. 2. L-awtoritajiet ġudizzjari għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw dak li kiser li jħallas l-ispejjeż lid-detentur tad-dritt, li jistgħu jinkludu l-miżati ta' l-avukat. F'każijiet xierqa, il-Membri jistgħu jawtorizzaw l-awtoritajiet ġudizjarji biex jordnaw l-irkuprar tal-profitti u/jew il-ħlas ta' danni stabbiliti minn qabel anki meta dak li kiser ma kienx jaf, jew kellu bażi raġonevoli li jsir jaf, jagħmel attivitajiet li jiksru r-regolament. Artikolu 46 Rimedji Oħra Sabiex joħolqu ostakli effettivi kontra l-ksur ta' regolamenti, l-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw li l-oġġetti li sabu li kisru r-regolamenti, mingħajr ebda kumpens, mormi barra mill-kanali tal-kummerċ b'mod li jkunu evitati danni lid-detentur tad-dritt, jew, jinqerdu kemm-il darba dan ma jmurx kontra l-ħtiġijiet kostituzzjonali eżistenti. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw li materjali u għodda użati b'mod predominanti fil-ħolqien ta' l-oġġetti miksura jkunu, mingħajr kumpens ta' kull tip, eliminati ‘l barra mill-kanali ta' kummerċ f'ċertu mod sabiex hekk jitnaqqsu r-riskji ta' iktar ksur. Fil-kunsiderazzjoni ta' ċertu talbiet, għandhom jitqiesu l-bżonn għall-proporzjonalità bejn is-serjetà tal-ksur u r-rimedji ordnati kif ukoll bħall-interessi tal-partijiet terzi. Dwar oġġetti ta' trademark falza, l-eliminazzjoni sempliċi tat-trademark imwaħħla kontra l-liġi m'għandhiex tkun biżżejjed, għajr f'każi eċċezzjonali, sabiex jippermettu r-rilaxx ta' l-oġġetti fil-kanali ta' kummerċ. Artikolu 47 Dritt ta' Informazzjoni Il-Membri jistgħu jipprovdu li l-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità, sakemm din tkun barra mill-proporzjon għas-serjetà tal-ksur, sabiex jordnaw lil min jikser ir-regoli sabiex jinfurma lid-detentur tad-drittijiet ta' l-identità ta' persuni terzi involuti fil-produzzjoni u d-distribuzzjoni tal-ksur ta' l-oġġetti jew servizzi u tal-kanali tagħhom ta' distribuzzjoni. Artikolu 48 Kumpens lill-Konvenut 1. L-organizzazzjoni ġudizzjarja għandu jkollha l-awtorità sabiex tordna ta' min il-miżuri mitluba kienu meħuda u min abbuża proċeduri ta' nfurzar sabiex tipprovdi għall-Parti magħquda ħażin jew kumpens adegwat restritt għad-danni soffruti minħabba ċertu abbuż. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom ukoll l-awtorità sabiex jordnaw lill-applikant biex iħallas l-ispejjeż tal-konvenut, li jistgħu jinkludu miżati xierqa ta' l-avukat. 2. Dwar l-amministrazzjoni ta' kwalunkwe liġi li tippartjeni għall-protezzjoni jew infurzar ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali. Il-Membri għandhom jeżentaw biss iż-żewġ awtoritajiet pubbliċi u uffiċċjali mir-responsabbilità għal miżuri ta' rimedju xieraq fejn jittieħdu jew jinħasbu azzjonijiet in bona fede matul l-amministrazzjoni ta' dik il-liġi. Artikolu 49 Proċeduri amministrattivi Sal-punt li kwalunkwe rimedju ċivili jista' jkun ordnat bħala riżultat ta' proċeduri amministrattivi dwar il-meriti tal-każ, ċertu proċeduri għandhom jikkonformaw ma' prinċipji ekwivalenti fis-sustanza għal dawk imniżżla f'din it-Taqsima. Taqsima 3 Miżuri Proviżorji Artikolu 50 1. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw miżuri proviżorji effettivi u fil-pront: (a) sabiex jipprevjenu ksur ta' ċertu dritt ta' proprjetà intelletwali milli jiġru, u partikolarment sabiex jipprevjenu d-dħul fil-kanali ta' kummerċ fil-ġurisdizzjoni tagħhom ta' l-oġġetti, li jinkludu oġġetti mpurtati immedjatament wara l-clearance doganali; (b) sabiex jippriservaw xhieda relevanti dwar l-allegat ksur. 2. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jadottaw miżuri proviżorji inaudita altera parte fejn xieraq, partikolarment fejn kwalunkwe dewmien huwa x'aktarx li jikkawża danni irreparabbli lid-detentur tad-drittijiet, jew fejn hemm riskju li jista' jidher ta' xhieda li tkun qiegħda tiġi distrutta. 3. L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jitolbu lill-applikant biex jipprovdi kull xhieda raġjonevoli disponibbli bil-ħsieb li tissodisfahom b'ċertezza biżżejjed li l-applikant huwa d-detentur tad-drittijiet u li d-dritt ta' l-applikant qed jinkiser jew li tkissir bħal dan huwa imminenti, u sabiex jordnaw lill-applikant sabiex jipprovdi sigurtà jew assigurazzjoni ekwivalenti biżżejjed sabiex jipproteġi l-konvenut u sabiex jipprevjeni abbuż. 4. Fejn kienu adottati miżuri proviżorji inaudita altera parte, il-partijiet affettwati għandhom jingħataw avviż, mingħajr dewmien sa mhux aktar tard wara l-esekuzzjoni tal-miżuri. Reviżjoni, li tinkludi dritt għas-smigħ, għandha ssir mat-talba tal-konvenut b'dehra għad-deċiżjoni, f'perjodu raġjonevoli wara n-notifika tal-miżuri, kemm jekk dawn il-miżuri għandhom ikunu modifikati, revokati jew ikkonfermati. 5. L-applikant jista' jintalab sabiex jagħti nformazzjoni oħra meħtieġa għall-identifikazzjoni ta' l-oġġetti nteressati mill-awtorità li għandha tesegwixxi l-miżuri proviżorji. 6. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 4, miżuri proviżorji meħuda dwar il-bażi ta' paragrafi 1 u 2 għandhom, rigward it-talba mill-konvenut, ikun rivokat jew inkella jieqaf milli jieħu effett, jekk proċeduri li jwasslu għal deċiżjoni dwar il-meriti tal-każ mhumiex mibdija f'perjodu raġjonevoli, sabiex tkun stabbilita mill-awtorità ġudizzjarja li tordna li l-miżuri fejn liġi tal-Membru tippermetti dan jew, fl-assenza ta' ċertu determinazzjoni, li ma taqbiżx 20 jum ta' xogħol jew 31 jum tal-kalendarju, dak li jkun l-itwal. 7. Meta l-miżuri proviżorji huma revokati jew meta jaqgħu minħabba kwalunkwe att jew ommissjoni mill-applikant, jew meta misjub sussegwentement li ma kien hemm l-ebda ksur jew trattar ta' ksur ta' xi dritt ta' proprjetà intelletwali, l-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw lill-applikant, dwar it-talba tal-konvenut, sabiex jipprovdu kumpens xieraq lill-konvenut għal kull ħsara mwettqa b'dawn il-miżuri. 8. Sal-punt li kwalunkwe miżura proviżorja tista' tkun ordnata bħala riżultat ta' proċeduri amministrattivi, proċeduri bħal dawn għandhom jikkonformaw mal-prinċipji ekwivalenti fis-sustanza ma' dawk stabbiliti f'din it-Taqsima. Taqsima 4 Talbiet Speċjali Relatati ma' Miżuri tal-Fruntiera [12] Artikolu 51 Sospensjoni ta' Rilaxx mill-Awtoritajiet Doganali [14] jistgħu jieħdu posthom, sabiex jagħtu applikazzjoni bil-kitba ma' awtoritajiet kompetenti, għas-sospensjoni mill-awtoritajiet doganali tar-rilaxx fiċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta' ċertu oġġetti. Il-Membri jistgħu jippermettu applikazzjoni bħal din li ssir dwar oġġetti li jinvolvu ksur ieħor ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali, sakemm jintlaħqu l-ħtiġijiet ta' din it-Taqsima. Il-Membri jistgħu jipprovdu wkoll għall-proċeduri li jikkorrespondu li jinteressaw is-sospensjoni mill-awtoritajiet doganali tar-rilaxx ta' l-oġġetti li jkissru destinati għall-esportazzjoni mit-territorji tagħhom. Artikolu 52 Applikazzjoni Kwalunkwe detentur tad-drittijiet li jibda l-proċeduri taħt l-Artikolu 51 għandu jintalab sabiex jipprovdi xhieda adegwata sabiex tissodisfa l-awtoritajiet kompetenti li, taħt il-liġijiet tal-pajjiż ta' l-importazzjoni, ikun hemm prima facie xi ksur tad-dritt ta' proprjetà intelletwali tad-detentur tad-drittijiet u sabiex jagħti deskrizzjoni dettaljata biżżejjed ta' l-oġġetti sabiex jagħmilhom rikonoxxibbli bil-lest mill-awtoritajiet doganali. L-awtoritajiet kompetenti għandhom jinfurmaw lill-applikant f'perjodu raġjonevoli jekk huma aċċettaw l-applikazzjoni u, meta determinati mill-awtoritajiet kompetenti, il-perjodu li minnu l-awtoritajiet doganali għandhom jieħdu azzjoni. Artikolu 53 Sigurtà jew Assigurazzjoni Ekwivalenti 1. L-awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom l-awtorità sabiex jitolbu lill-applikant sabiex jipprovdi sigurtà jew assigurazzjoni ekwivalenti biżżejjed sabiex jipproteġi l-konvenut u l-awtoritajiet kompetenti u sabiex jipprevjeni abbuż. Sigurtà jew assigurazzjoni ekwivalenti m'għandhomx mingħajr raġuni jiskoraġixxu rikors għal dawn il-proċeduri. 2. Fejn skond applikazzjoni taħt din it-Taqsima r-rilaxx ta' oġġetti li jinvolvu disinji industrijali, patenti, ippjanar tad-disinji jew informazzjoni li għad mhix żvelata fiċ-ċirkolazzjoni ħielsa ġiet sospiża mill-awtoritajiet dwar il-bażi ta' deċiżjoni iktar minn awtorità ġudizzjarja jew indipendenti oħra, u l-perjodu msemmi fl-Artikolu 55 skada mingħajr l-għotja ta' eżenzjoni proviżorja mill-awtorità mogħtija l-poter b'mod korrett, u provdut li l-kondizzjonijiet kollha l-oħra għall-importazzjoni ġew imħarsa ma', s-sid, l-importatur, jew il-konsinatarju ta' ċertu oġġetti għandhom ikunu intitolati għar-rilaxx tagħhom dwar il-kariga ta' sigurtà, f'ammont biżżejjed sabiex jipproteġu lid-detentur tad-drittijiet għal kwalunkwe ksur. Pagament ta' sigurtà bħal din m'għandux jippreġudika kull rimedju ieħor fid-dispożizzjoni tad-detentur tad-drittijiet, ikun miftiehem li s-sigurtà għandha tkun rilaxxata jekk id-detentur tad-drittijiet ifalli milli jsegwi d-dritt ta' azzjoni fil-perjodu raġjonevoli ta' żmien. Artikolu 54 L-Avviż ta' Sospensjoni L-impurtatur u l-applikant għandhom jinnotifikaw fil-pront tas-sospensjoni tar-rilaxx ta' l-oġġetti skond l-Artikolu 51. Artikolu 55 Id-Dewmien ta' Sospensjoni Jekk, fil-perjodu li ma jaqbiżx 10 t'ijiem ta' xogħol wara li l-applikant ingħata avviż tas-sospensjoni, l-awtoritajiet doganali ma kienux infurmati li proċeduri li jwasslu għal deċiżjoni dwar il-meriti tal-każ inbdew minn parti għajr mill-konvenut, jew li l-awtorità mogħtija poter ħadet miżuri proviżorji li jtawwlu s-sospensjoni tar-rilaxx ta' l-oġġetti, l-oġġetti għandhom ikunu rilaxxati, provdut l-kondizzjonijiet kollha l-oħra għall-importazzjoni jew l-esportazzjoni tħarsu minnhom, f'każijiet xierqa, dan il-limitu ta' żmien jista' jiġi estiż b'10 t'ijiem ta' xogħol oħra. Jekk inbdew proċeduri li jwasslu għal deċiżjoni dwar il-meriti tal-każ, reviżjoni, li tinkludi dritt li tinstema', għandha ssir mat-talba tal-konvenut bil-ħsieb għad-deċiżjoni, f'perjodu raġjonevoli, kemm jekk dawn il-miżuri għandhom ikunu modifikati, rivokati jew ikkonfermati. Minkejja dak imsemmi hawn fuq, meta s-sospensjoni tar-rilaxx ta' l-oġġetti titwettaq jew kompluta skond il-miżura ġudizzjarja proviżorja, għandhom jgħoddu d-dispożizzjonijiet ta' paragrafu 6 ta' l-Artikolu 50. Artikolu 56 Kumpens ta' l-Impurtatur u tas-Sid ta' l-Oġġetti Awtoritajiet relevanti għandu jkollhom l-awtorità sabiex jordnaw lill-applikant sabiex iħallas lill-impurtatur, il-konsenatarju u s-sid tal-kumpens xieraq ta' l-oġġetti għal kull ħsara kkawżata lilhom fiż-żamma ħażina ta' l-oġġetti jew fiż-żamma ta' l-oġġetti rilaxxati bis-saħħa ta' l-Artikolu 55. Artikolu 57 Id-Dritt ta' Spezzjoni u Informazzjoni Mingħajr preġudizzju għall-protezzjoni ta' informazzjoni kunfidenzali, il-Membri għandhom jipprovdu lill-awtoritajiet kompetenti l-awtorità li jagħtu lid-detentur tad-drittijiet opportunità biżżejjed sabiex ikollu kull oġġett miżmum mill-awtoritajiet doganali spezzjonati bil-ħsieb sabiex jiġu sostanzjati t-talbiet tad-detentur tad-drittijiet. L-awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom ukoll l-awtorità li jagħtu opportunità lill-importatur ekwivalenti sabiex jispezzjona kwalunkwe oġġetti bħal dawn. Fejn issir determinazzjoni pożittiva saret dwar il-meriti ta' każ, il-Membri jistgħu jipprovdu lill-awtoritajiet kompetenti l-awtorità li jinfurmaw lid-detentur tad-drittijiet ta' l-ismijiet u l-indirizzi tal-konsenjatur, l-impurtatur u l-konsenjatarju u tal-kwantità ta' l-oġġetti fil-kwistjoni. Artikolu 58 Azzjoni Ex Officio Fejn Membri jeħtieġu awtoritajiet kompetenti sabiex jaġġixxu fuq inizjattiva tagħhom stess u sabiex jissospendu r-rilaxx ta' l-oġġetti li huma akkwistaw xhieda prima facie li qiegħed jinkiser id-dritt ta' proprjetà intelletwali: (a) l-awtoritajiet kompetenti jistgħu f'kull ħin ifittxu mid-detentur tad-drittijiet kull informazzjoni li tista' tassistihom sabiex jeżerċitaw dawn il-poteri; (b) l-impurtatur u d-detentur tad-drittijiet għandhom ikunu notifikati fil-pront dwar is-sospensjoni. Fejn l-impurtatur jappella kontra s-sospensjoni ma' l-awtoritajiet kompetenti, is-sospensjoni għandha tkun soġġetta mal-kondizzjonijiet, mutatis mutandis, stabbiliti fl-Artikolu 55; (ċ) Il-Membri għandhom biss jeżentaw iż-żewġ awtoritajiet pubbliċi u l-uffiċċjali mill-obbligu għall-miżuri xierqa ta' rimedju meta azzjonijiet huma meħuda jew maħsuba f'fidi tajba. Artikolu 59 Rimedji Mingħajr preġudizzju għal drittijiet oħra ta' azzjoni miftuħa lid-detentur tad-drittijiet u soġġett għad-dritt tal-konvenut sabiex ifittex reviżjoni minn awtorità ġudizzjarji, awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom l-awtorità sabiex jordnaw il-qerda jew rimi ta' oġġetti miksura skond il-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 46. Dwar l-oġġetti ta' trademark falza, l-awtoritajiet m'għandhomx iħallu l-esportazzjoni mill-ġdid ta' l-oġġetti miksura fi stat inalterat jew soġġett lilhom għal proċedura doganali differenti, iktar minn f'ċirkustanzi eċċezzjonali. Artikolu 60 Importazzjoni De Minimis Il-Membri jistgħu jeskludu mill-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta' hawn fuq kwantitajiet żgħar ta' l-oġġetti ta' natura li mhix kummerċjali li tinsab fil-bagalji personali tal-vjaġġaturi jew mibgħuta f'konsenji żgħar. Taqsima 5 Proċeduri Kriminali Artikolu 61 Il-Membri għandhom jipprovdu għall-proċeduri kriminali u penali sabiex ikunu applikati ta' l-inqas fil-każi ta' falsifikazzjoni ta' trademark maħsuba jew piraterija tad-dritt ta' l-awtur fuq skala kummerċjali. Ir-rimedji disponibbli għandhom jinkludu priġunerija u/jew multi ta' flus biżżejjed sabiex jipprovdu deterrent, konsistentement bil-livell ta' penali applikati għal delitti ta' gravità li tikkorrespondi. F'każijiet xierqa, rimedji disponibbli għandhom ukoll jinkludu l-konfiska, s-sekwestru u l-qerda ta' l-oġġetti li jiksru u ta' kull materjal u jimplimentaw l-użu predominanti li kien fil-kummissjoni ta' l-offiża. Il-Membri jistgħu jipprovdu għal proċeduri kriminali u penali sabiex ikunu applikati f'każijiet oħra ta' tkissir ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali, partikolarment meta huma kommessi intenzjonalment u fuq skala kummerċjali. PARTI IV L-AKKWIST U L-MANUTENZJONI TA' DRITTIJIET TA' PROPRJETÀ INTELLETWALI U PROĊEDURI INTER-PARTES RELATATI Artikolu 62 1. Il-Membri jistgħu jitolbu, bħala kondizzjoni ta' l-akkwist jew manutenzjoni tad-drittijiet ta' proprjetà intelletwali provduti f'Taqsimiet 2 sa 6 ta' Parti II, skond il-proċeduri raġjonevoli u formalitajiet. Proċeduri u formalitajiet bħal dawn għandhom ikunu konsistenti mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. 2. Fejn l-akkwist ta' dritt ta' proprjetà intelletwali huwa soġġett għad-dritt li jingħata jew irreġistrat, Membri għandhom jassiguraw li l-proċeduri għal għotja jew reġistrazzjoni, soġġetti għal konformità mal-kondizzjonijiet sostantivi għall-akkwist tad-dritt, jippermettu l-għotja jew ir-reġistrazzjoni tad-dritt f'perjodu raġjonevoli hekk sabiex jevita tnaqqis li mhux garantit tal-perjodu ta' protezzjoni. 3. L-Artikolu 4 tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967) għandu jgħodd mutatis mutandis għall-marki ta' servizz. 4. Proċeduri li jinteressaw l-akkwist jew manutenzjoni ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali u, meta liġi ta' Membru tipprovdi għal ċertu proċeduri, revoki amministrattivi u proċeduri inter partes bħall-opposizzjoni, revoka u tħassir, għandhom ikunu regolati mill-prinċipji ġenerali stabbiliti fil-paragrafu 2 u 3 ta' l-Artikolu 41. 5. Id-deċiżjonijiet amministrattivi finali f'kwalunkwe proċeduri msemmija taħt paragrafu 4 għandhom ikunu soġġetti għar-reviżjoni min awtorità ġudizzjarja jew kważi ġudizzjarja. Madankollu, m'għandu jkun hemm l-ebda obbligu sabiex jipprovdu opportunità għal ċertu reviżjoni f'każijiet ta' opposizzjoni li mhix suċċessiva jew revoka amministrattiva, provdut li l-prinċipji għal ċertu proċeduri jistgħu jkunu s-soġġett ta' proċeduri li jinvalidixxu. PARTI V IL-PREVENZJONI U R-RISOLUZZJONI TA' TILWIM Artikolu 63 Trasparenza 1. Liġijiet u regolamenti, u deċiżjonijiet ġudizzjarji u sentenzi amministrattivi ta' applikazzjoni ġenerali, magħmula effettivi permezz ta' Membru li jippartjeni għal fatt soġġett ta' dan il-Ftehim (id-disponibbilità, l-għan, l-akkwist, l-infurzar u l-prevenzjoni ta' l-abbuż ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali) għandhom ikunu ppubblikati, jew meta ċertu pubblikazzjoni mhix prattika magħmula disponibbli pubblikament, fl-lingwa nazzjonali, f'ċertu mod hekk sabiex tippermetti gvernijiet u detenturi tad-drittijiet sabiex isiru midħla tagħhom. Ftehim li jinteressaw il-fatti soġġett ta' dan il-Ftehim li huma fis-seħħ bejn il-gvern jew aġenzija governattiva ta' Membru u l-gvern jew aġenzija governattiva ta' Membru ieħor għandu jkun ippubblikat ukoll. 2. Il-Membri għandhom jinnotifikaw il-liġijiet u r-regolamenti msemmija fil-paragrafu 1 għall-Kunsill għat-TRIPS bil-ħsieb li jassistu dak il-Kunsill fir-reviżjoni tiegħu ta' l-operazzjoni ta' dan il-Ftehim. Il-Kunsill għandu jipprova jnaqqas it-tagħbija dwar Membri li jagħmlu din l-obbligu u jista' jiddeċiedi li jirrinunzja l-obbligu sabiex javża ċertu liġijiet u regolamenti direttament lill-Kunsill jew konsultazzjonijiet ma' l-WIPO dwar stabbiliment ta' reġistru komuni li jkun fih dawn il-liġijiet u r-regolamenti huma suċċessivi. Il-Kunsill għandu jqis ukoll din il-konnessjoni kull azzjoni mitluba li tirrigwarda n-notifika bis-saħħa ta' l-obbligi taħt dan il-Ftehim li ħerġin mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967). 3. Kull Membru għandu jkun preparat sabiex jagħti, fir-rispons għal talba miktuba minn Membru ieħor, informazzjoni tat-tip imsemmija fil-paragrafu 1. Membru, li jkollu raġuni sabiex jemmen li deċiżjoni ġudizzjarji speċifika jew sentenzi amministrattivi jew ftehim bilaterali fiż-żona ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali li taffetwa d-drittijiet tiegħu taħt dan il-Ftehim, jista' jitlob ukoll bil-kitba sabiex jingħata aċċess jew ikun infurmat f'dettall biżżejjed dwar deċiżjonijiet ġudizzjarji speċifiċi bħal dawn jew sentenzi amministrattivi jew ftehim bilaterali. 4. Xejn f'paragrafi 1, 2 u 3 m'għandu jitlob Membri sabiex juru nformazzjoni kunfidenzali li tista' timpedixxi nfurzar ta' liġi jew inkella tkun kontrarja għall-interess pubbliku jew tippreġudika l-interessi kummerċjali leġittimi ta' intrapriżi partikolari, pubbliċi jew privati. Artikolu 64 Risoluzzjoni ta' Tilwim 1. Id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli XXII u XXIII ta' GATT 1994 kif elaborati u applikati mill-Ftehim ta' Risoluzzjoni ta' Tilwim għandhom jgħoddu għal konsultazzjonijiet u r-risoluzzjoni ta' tilwim taħt dan il-Ftehim apparti bħal ma inkella provdut speċifikament hawn hekk. 2. Is-sottoparagrafi 1(b) u 1(c) ta' l-Artikoli XXIII ta' GATT 1994 m'għandhomx jgħoddu mar-risoluzzjoni ta' tilwim taħt dan il-Ftehim għall-perjodu ta' ħames snin mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim WTO. 3. Matul il-perjodu taż-żmien imsemmi fil-paragrafu 2, il-Kunsill għall-TRIPS għandu jeżamina l-għan u l-modalitajiet għall-ilmenti tat-tip provdut taħt sottoparagrafi 1(b) u 1(c) ta' l-Artikolu XXIII ta' GATT 1994 magħmula bis-saħħa ta' dan il-Ftehim, u jagħti r-rakkommandazzjonijiet lill-Konferenza Ministerjali għall-approvazzjoni. Kwalunkwe deċiżjoni tal-Konferenza Ministerjali sabiex tapprova ċertu rakkomandazzjonijiet jew sabiex testendi l-perjodu fil-paragrafu 2 għandha ssir biss bil-konsensus, u rakkomandazzjonijiet approvati għandhom ikunu effettivi għall-Membri kollha mingħajr iktar proċess ta' aċċettazzjoni formali. PARTI VI ARRANĠAMENTI TRANSIZZJONALI Artikolu 65 Arranġamenti Transizzjonali 1. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' paragrafi 2, 3 u 4, l-ebda Membru m'għandu jkun obbligat sabiex japplika d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim qabel l-iskadenza ta' perjodu ġenerali ta' sena mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim WTO. 2. Membru ta' pajjiż li jiżviluppa huwa ntitolat sabiex idum għal perjodu ta' erba' snin iktar tad-data ta' l-applikazzjoni, kif definit fil-paragrafu 1, tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim iktar min l-Artikoli 3, 4 u 5. 3. Kwalunkwe Membru ieħor li qiegħed fil-proċess ta' trasformazzjoni minn ekonomija pjanata ċentralment għal waħda tas-suq, u ta' intrapriża ħielsa u li qiegħda tieħu riforma strutturali ta' sistema ta' proprjetà intelletwali tiegħu u jaffaċċa problemi speċjali fil-preparazzjoni u l-implimentazzjoni ta' liġijiet ta' proprjetà intelletwali u regolamenti, jista' wkoll jibbenefika minn perjodu ta' dewmien kif previst fil-paragrafu 2. 4. Sal-punt li pajjiż Membru li qed jiżviluppa huwa obbligat minn dan il-Ftehim sabiex jifrex protezzjoni ta' patenti ta' prodott f'żoni ta' teknoloġija li mhux daqshekk protetti fit-territorji tagħhom fid-data ġenerali ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għal dak il-Membru, kif definit fil-paragrafu 2, jista' jittardja l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar patenti ta' prodott ta' Taqsima 5 ta' Parti II għal ċertu żoni ta' teknoloġija għall-perjodu miżjud ta' ħames snin. 5. Membru li jiddisponi minn perjodu transizzjonali taħt paragrafi 1, 2, 3 jew 4 għandu jassigura li kull tibdil fil-liġijiet tiegħu, regolamenti u prattika magħmula matul dak il-perjodu ma jirriżultawx fi grad iżgħar ta' konsistenza mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Artikolu 66 Pajjiżi Membri L-Inqas Żviluppati 1. Bil-ħsieb tal-bżonnijiet speċjali u ħtiġijiet ta' pajjiżi Membri l-inqas żviluppati, l-infurzar ekonomiku, finanzjarju u amministrattiv tagħhom, u l-bżonn tagħhom għall-flessibbiltà sabiex joħolqu bażi teknoloġika vijabbli, ċertu Membri m'għandhomx jintalbu biex japplikaw id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, iktar mill-Artikoli 3, 4 u 5, għall-perjodu ta' 10 snin mid-data ta' l-applikazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 65. Il-Kunsill ta' TRIPS għandu, fuq talba mmotivata kif xieraq minn pajjiż Membru l-inqas żviluppat, estensjonijiet skond dan il-perjodu. 2. Pajjiżi membri żviluppati għandhom jipprovdu inċentivi għal intrapriżi u istituzzjonijiet fit-territorji tagħhom għall-għan ta' promozzjoni u inkoraġġament trasferiment ta' teknoloġija għal pajjiżi Membri l-inqas żviluppati bil-ħsieb li jippermettulhom joħolqu bażi ta' ħoss u teknoloġija vijabbli. Artikolu 67 Koperazzjoni Teknika Bil-ħsieb li tiffaċilita l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, pajjiżi Membri żviluppati għandhom jipprovdu, mat-talba u ma' termini u kondizzjonijiet miftiehma reċiprokament, koperazzjoni teknika u finanzjarja favur pajjiżi Membri li qed jiżviluppaw u l-inqas żviluppati. Koperazzjoni bħal din għandha tinkludi assistenza fil-preparazzjoni ta' liġijiet u regolamenti dwar il-protezzjoni u l-infurzar ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali kif ukoll dwar il-prevenzjoni ta' l-abbuż tagħhom, u għandha tinkludi wkoll appoġġ dwar l-istabbilir jew infurzar mill-ġdid ta' uffiċċji domestiċi u aġenziji rilevanti għal dawn il-fatti, li jinkludu t-taħriġ ta' l-impjegati. PARTI VII ARRANĠAMENTI ISTITUZZJONALI; DISPOSIZZJONIJIET FINALI Artikolu 68 Kunsill dwar Aspetti Relatati ma' Kummerċ ta' Drittijiet ta' Proprjetà Intelletwali Il-Kunsill ta' TRIPS għandu jsegwi l-operazzjoni ta' dan il-Ftehim u, partikolarment, il-konformità tal-Membri ma' l-obbligi tagħhom hawn taħt, u għandu jagħti lill-Membri l-opportunità b'konsultazzjoni dwar fatti li jirrelataw ma' l-aspetti ta' kummerċ relatati ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali. Għandu jwettaq ukoll responsabbilitajiet oħra bħal dawn kif assenjati mill-Membri, u għandu, partikolarment, jipprovdi kull assistenza mitluba minnhom fil-kuntest ta' proċeduri ta' risoluzzjoni ta' tilwim. Fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu, il-Kunsill ta' TRIPS jista' jikkonsulta miegħu u jfittex informazzjoni minn kull sors li jitqies xieraq. Fil-konsultazzjoni ma' WIPO, il-Kunsill għandu jfittex sabiex jistabbilixxi, fi żmien sena ta' l-ewwel laqgħa tiegħu, arranġamenti xierqa għall-koperazzjoni ma' korpi ta' dik l-Organizzazzjoni. Artikolu 69 Koperazzjoni Internazzjonali Il-Membri jaqblu li jikkoperaw ma' xulxin bil-ħsieb li jeliminaw kummerċ internazzjonali f'oġġetti li jiksru d-drittijiet ta' proprjetà intelletwali. Għal dan il-għan, għandhom jistabbilixxu u jinnotifikaw punti ta' kuntatt fl-amministrazzjonijiet tagħhom u jkunu lesti li jiskambjaw informazzjoni dwar kummerċ fil-ksur ta' l-oġġetti. Huma għandhom, partikolarment, jippromwovu l-iskambju ta' l-informazzjoni u koperazzjoni bejn awtoritajiet doganali dwar kummerċ ta' oġġetti bil-marka ta' l-industrija falza u oġġetti pirati ta' dritt ta' l-awtur. Artikolu 70 Protezzjoni ta' Fatti Eżistenti 1. Dan il-Ftehim ma jwassalx għal obbligi dwar atti li saru qabel id-data ta' l-applikazzjoni tal-Ftehim għall-Membru fil-kwistjoni. 2. Ħlief fejn provdut mod ieħor f'dan il-Ftehim, dan il-Ftehim iwassal għal obbligi dwar fatti kollha li jeżistu mid-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għall-Membru fil-kwistjoni, u li huwa protett f'dak il-Membru fid-data msemmija, jew li jilħaq jew jiġi sussegwentement sabiex jilħaq mal-kriterji għall-protezzjoni taħt it-termini ta' dan il-Ftehim. Dwar dan il-paragrafu u paragrafi 3 u 4, obbligi ta' dritt ta' l-awtur dwar xogħlijiet li jeżistu għandhom ikunu stabbiliti waħidhom taħt l-Artikolu 18 tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971), u obbligi bir-rispett għad-drittijiet ta' proċeduri ta' fonogrammi u prodotti f'fonogrammi li jeżistu għandhom ikunu stabbiliti waħidhom taħt l-Artikolu 18 tal-Konvenzjoni ta' Berne (1971) kif magħmula japplikaw taħt paragrafu 6 ta' l-Artikolu 14 ta' dan il-Ftehim. 3. M'għandu jkun hemm l-ebda obbligu sabiex iżommu mill-ġdid il-protezzjoni għall-fatt mad-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għall-Membru fil-kwistjoni li waqa' fid-dominju pubbliku. 4. Dwar kwalunkwe atti rigward oġġetti speċifiċi li jinkorporaw fatt protett li jinkiser taħt it-termini ta' leġislazzjoni skond dan il-Ftehim, u li nbdew, jew bir-rispett ta' liema investiment sinifikanti kien sar, qabel id-data ta' l-aċċettazzjoni tal-Ftehim WTO, kwalunkwe Membru jista' jipprovdi għall-limitazzjoni tar-rimedji disponibbli għad-detentur tad-drittijiet kif għat-twettiq kontinwu ta' atti bħal dawn wara d-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għal dak il-Membru. F'każijiet bħal dawn il-Membru għandu, madanakollu, ta' l-inqas jipprovdi għall-pagament ta' remunerazzjoni ġusta. 5. Membru mhux obbligat li japplika d-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 11 u ta' paragrafu 4 ta' l-Artikolu 14 dwar l-oriġinali jew kopji mixtrija qabel id-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għal dak il-Membru. 6. Il-Membri m'għandhomx jintalbu biex japplikaw l-Artikolu 31, jew it-talba fil-paragrafu 1 ta' l-Artikolu 27 li drittijiet ta' patenti għandhom jitgawdu mingħajr diskriminazzjoni hekk għall-qasam ta' teknoloġija, sabiex jintużaw mingħajr l-awtorizzazzjoni tad-detentur tad-drittijiet meta l-awtorizzazzjoni għal ċertu użu kienet mogħtija mill-gvern qabel id-data li kien magħruf dan il-Ftehim. 7. Fil-każ ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali għal liema protezzjoni hija kondizzjonali dwar reġistrazzjoni, applikazzjonijiet għall-protezzjoni li qegħdin jistennew id-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim għall-Membru fil-kwistjoni għandu jkun permess sabiex ikun emendat sabiex jargumenta kull protezzjoni ta' għajnuna provduta taħt id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Emendi bħal dawn m'għandhomx jinkludu fatt ġdid. 8. Fejn Membru ma jagħmilx disponibbli mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-protezzjoni ta' patenti ta' Ftehim WTO għall-prodotti farmaċewtiċi u kimiċi agrikulturali proporzjonati ma' l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 27, il-Membru għandu: (a) minkejja d-dispożizzjonijiet ta' Parti VI, jipprovdi mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim WTO mezz li minnu l-applikazzjonijiet għall-patenti għal ċertu invenzjonijiet jistgħu jiġu ffajljati; (b) japplika għal dawn l-applikazzjonijiet, mid-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim, il-kriterji għall-patentabbilità kif mniżżla f'dan il-Ftehim daqs li kieku dawk il-kriterji kienu qed jiġu applikati mid-data ta' l-iffajljar f'dak il-Membru jew, meta priorità hija disponibbli u mitluba, id-data ta' l-applikazzjoni; u (ċ) jipprovdi protezzjoni patenti skond dan il-Ftehim mill-għotja tal-patenti u għal kumplament tat-terminu tal-patenti, meta jingħadd mid-data ta' l-iffaljar skond l-Artikolu 33 ta' dan il-Ftehim, għal dawk ta' dawn l-applikazzjonijiet li jilħqu l-kriterji għal protezzjoni msemmija f'dan is-sottoparagrafu (b). 9. Fejn prodott huwa s-soġġett ta' applikazzjoni ta' patenti f'Membru skond il-paragrafu 8(a), għandhom jingħataw drittijiet tas-suq esklussivi, minkejja d-dispożizzjonijiet ta' Parti VI, għal perjodu ta' ħames snin wara li jikseb approvazzjoni tas-suq f'dak il-Membru jew sakemm jingħata jew jiċċaġġad patenti ta' prodott f'dak il-Membru, liema perjodu huwa iqsar, provdut li, sossegwentement għad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim WTO, kienet iffajljata applikazzjoni ta' patenti u patenti mogħtija għal dak il-prodott f'Membru ieħor u approvazzjoni tas-suq miksuba f'Membru ieħor bħal dak. Artikolu 71 Reviżjoni u Emendar 1. Il-Kunsill ta' TRIPS għandu jirrevedi l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim wara l-iskadenza tal-perjodu transizzjonali msemmi fil- paragrafu 2 ta' l-Artikolu 65. Il-Kunsill għandu, wara li jqis l-esperjenza miksuba fl-implimentazzjoni tiegħu, jirrivediha sentejn qabel dik id-data, u f'intervalli identiċi minn hemm ‘il quddiem. Il-Kunsill jista' wkoll jindaħal għal reviżjonijiet fid-dawl ta' kull żvilupp ġdid relevanti li jista' jiggarantixxi modifika jew emenda ta' dan il-Ftehim. 2. Emendi sempliċement li jservu l-għan ta' l-aġġustament għall-livelli għola ta' protezzjoni ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali miksuba, u fis-seħħ, fi ftehim multilaterali ieħor u aċċettati taħt dak il-ftehim mill-Membri kollha ta' WTO jistgħu jkunu riferiti għall-Konferenza Ministerjali għall-azzjoni skond il-paragrafu 6 ta' l-Artikolu X tal-Ftehim WTO dwar il-bażi ta' proposta ta' konsensus mill-Kunsill ta' TRIPS. Artikolu 72 Riservi Ir-riservi ma jistgħux isir dwar kwalunkwe mid-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim mingħajr il-kunsens tal-Membri l-oħra. Artikolu 73 Eċċezzjonijiet ta' Sigurtà Xejn f'dan il-Ftehim m'għandu jitqies: (a) li jeħtieġ Membru biex iforni kwalunkwe informazzjoni li jqis li l-iżvelar tagħha hu kontra l-interessi ta' sigurtà essenzali; jew (b) li jipprevjeni Membru milli jieħu kull azzjoni li hu jqis meħtieġa għall-protezzjoni ta' l-interessi ta' sigurtà essenzali; (i) li jirrelata għal materjali fissjonabbli jew il-materjali li huma derivati minnu; (ii) li jirrelata għat-traffiku f'armi, munizzjon u għodda ta' gwerra u għal traffiku bħal dan f'oġġetti oħra u materjali kif mwettqa direttament jew indirettament għall-għan ta' l-istabbiliment militari; (iii) meħuda fil-ħin ta' gwerra jew emerġenza oħra f'relazzjonijiet internazzjonali; jew (ċ) sabiex jipprevjenu Membru milli jieħu kwalunkwe azzjoni bis-saħħa ta' l-obbligi tiegħu taħt il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti għaż-Żamma tal-paċi nternazzjonali u sigurtà. [1] Meta "ċittadini" huma msemmija f'dan il-Ftehim, huma għandhom jitqiesu, fil-każ ta' Membru tat-territorju doganali separata ta' WTO, li jfissru persuni, naturali jew legali, li huma domiċilljati jew li għandhom stabbiliment reali u ndustrijali effettiv jew kummerċjali f'dak it-territorju doganali. [2] F'dan il-Ftehim, "Konvenzjoni ta' Pariġi" tirreferi għall-Konvenzjoni ta' Pariġi għall-Protezzjoni ta' Proprjetà Industrijali; "Konvenzjoni ta' Pariġi (1967)" tirreferi għall-Att ta' Stokkolma ta' din il-Konvenzjoni ta' l-14 ta' Lulju 1967. "Konvenzjoni Berne (1971)" tirreferi għall-Konvenzjoni Berne għall-Protezzjoni ta' Xogħlijiet Litterarji u Artistiċi; Konvenzjoni ta' Berne' tirreferi għall-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni ta' Prodotti, Produtturi ta' Organizzazzjonijiet ta' Fonogrammi u Xandir, adottati f'Ruma fis-26 ta' Ottubru 1961. "Trattat dwar Proprjetà Intelletwali Dwar Ċirkwiti Integrati" (Trattat IPIC) jirreferi għal Proprjetà Intelletwali Dwar Ċirkwiti Integrati, adottati f'Washington fis-26 ta' Mejju 1989. "Ftehim WTO" jirreferi għall-Ftehim li Jistabbilixxi l-WTO. [3] Għall-għanijiet ta' l-Artikoli 3 u 4, "protezzjoni" għandha tinkludi fatti li jaffetwaw id-disponibbilità, l-akkwist, l-għan, manutenzjoni u l-infurzar ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali kif ukoll bħal dawk il-fatti li jaffetwaw l-użu ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali ndirizzata speċifikament f'dan il-Ftehim. [4] Minkejja l-ewwel sentenza ta' l-Artikolu 42, il-Membri jistgħu, dwar dawn l-obbligi, minflok jipprovdu għall-infurzar mill-azzjoni amministrattiva. [5] Għall-għanijiet ta' dan l-Artikolu, it-termini "pass inventiv" u "kapaċi għall-applikazzjoni ndustrijali" jistgħu jitqiesu minn Membru sabiex ikunu sinonimi mat-termini "mhux ovju" u "bżonnjuż" rispettivament. [6] Dan id-dritt, huwa bħad-drittijiet l-oħra konferiti taħt dan il-Ftehim fir-rispett ta' l-użu, bejgħ, importazzjoni jew distribuzzjoni oħra ta' l-oġġetti, soġġetti għad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 6. [7] "Użu ieħor" tirreferi għall-użu iktar minn dak permess taħt l-Artikolu 30. [8] Huwa mifhum li dawk il-Membri li m'għandhomx sistema ta' għotja oriġinali jistgħu jipprovdu li t-terminu ta' protezzjoni għandu jkun komputat mid-data ta' l-iffajljar fis-sistema ta' għotja oriġinali. [9] It-termini "detentur tad-dritt" f'din it-Taqsima għandu jinftiehem bħala li għandu l-istess tifsira bħat-terminu "detentur tad-drittijiet" fit-Trattat IPIC. [10] Għall-għan ta' din id-dispożizzjoni, "fatt kuntrarju għall-prattiċi kummerċjali onesti" għandha tfisser ta' l-inqas prattiċi bħal ksur ta' kuntratt, ksur ta' kunfidenza u ħajra għal ksur, u tinkludi l-akkwist ta' nformazzjoni li għadha mhix żvelata mill-partijiet terzi li kienu jafu, jew fejn negliġenza grossa fin-nuqqas li jsiru jafu, li ċertu prattiċi fejn involuti fl-akkwist. [11] Għall-għan ta' din il-Parti, it-termini "detentur tad-drittijiet" jinkludi federazzjonijiet u assoċjazzjonijiet li għandhom statura legali sabiex jasserixxu ċertu drittijiet. [12] Fejn Membru jkun ħatt sostanzjalment il-kontrolli kollha iktar minn moviment ta' l-oġġetti bejn il-fruntiera ma' Membru ieħor ma' liema tiffurma parti ta' l-unjoni doganali, m'għandux jintalab sabiex japplika d-dispożizzjonijiet ta' din it-Taqsima f'dik il-fruntiera. [13] Huwa mifhum li m'għandu jkun hemm l-ebda obbligu sabiex japplika ċertu proċeduri għall-importazzjonijiet ta' l-oġġetti mqiegħda fis-suq f'pajjiż ieħor bil-kunsens jew mad-detentur tad-drittijiet, jew għall-oġġetti fi transitu. [14] "oġġetti tad-dritt ta' l-awtur pirati" għandha tfisser kull xorta ta' oġġetti li huma kopji magħmula mingħajr kunsens tad-detentur tad-drittijiet jew persuna awtorizzata mid-detentur tad-drittijiet fil-pajjiż ta' produzzjoni u li huma magħmula direttament jew indirettament minn artiklu fejn l-għamla ta' dik il-kopja tikkostitwixxi ksur ta' dritt ta' l-awtur jew dritt relatat taħt il-liġi tal-pajjiż ta' l-importazzjoni. --------------------------------------------------