FTEHIM QAFAS

dwar Sħubija u Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Filippini, min-naħa l-oħra

L-UNJONI EWROPEA, minn hawn 'il quddiem imsejħa “l-Unjoni”

u

IR-RENJU TAL-BELĠJU,

IR-REPUBBLIKA TAL-BULGARIJA,

IR-REPUBBLIKA ĊEKA,

IR-RENJU TAD-DANIMARKA,

IR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA,

IR-REPUBBLIKA TAL-ESTONJA,

L-IRLANDA,

IR-REPUBBLIKA ELLENIKA,

IR-RENJU TA' SPANJA,

IR-REPUBBLIKA FRANĊIŻA,

IR-REPUBBLIKA TALJANA,

IR-REPUBBLIKA TA' ĊIPRU,

IR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA,

IR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA,

IL-GRAN DUKAT TAL-LUSSEMBURGU,

IR-REPUBBLIKA TAL-UNGERIJA,

MALTA,

IR-RENJU TAL-PAJJIŻI L-BAXXI,

IR-REPUBBLIKA TAL-AWSTRIJA,

IR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA,

IR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA,

IR-RUMANIJA,

IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA,

IR-REPUBBLIKA SLOVAKKA,

IR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA,

IR-RENJU TAL-ISVEZJA,

IR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA' FUQ,

Il-Partijiet Kontraenti għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, minn hawn 'il quddiem imsejħin l-“Istati Membri”,

minn naħa waħda, u

IR-REPUBBLIKA TAL-FILIPPINI, minn hawn 'il quddiem imsejħa “l-Filippini”,

min-naħa l-oħra,

Minn hawn 'il quddiem imsejħin flimkien “il-Partijiet”,

WARA LI KKUNSIDRAW ir-rabtiet tradizzjonali ta' ħbiberija bejn il-Partijiet u r-rabtiet storiċi, politiċi u ekonomiċi mill-qrib li jgħaqqduhom,

BILLI l-Partijiet jagħtu importanza partikolari lin-natura komprensiva tar-relazzjoni reċiproka tagħhom,

BILLI l-Partijiet iqisu li dan il-Ftehim jifforma parti minn relazzjoni usa' bejniethom u permezz ta', fost oħrajn, ftehimiet li fihom iż-żewġ naħat huma partijiet flimkien,

WAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID ir-rabta tal-Partijiet sabiex jirrispettaw il-prinċipji demokratiċi u d-drittijiet tal-bniedem kif stabbiliti fid-Dikjarazzjoni Universali tan-Nazzjonijiet Uniti tad-Drittijiet tal-Bniedem u strumenti internazzjonali rilevanti oħrajn dwar id-drittijiet tal-bniedem li għalihom huma parti,

WAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID ir-rabta tagħhom mal-prinċipji tal-istat tad-dritt u ta' governanza tajba, u x-xewqa tagħhom li jippromwovu l-progress ekonomiku u soċjali għall-popli tagħhom,

WAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID ix-xewqa tagħhom li jtejbu l-kooperazzjoni dwar l-istabilità, il-ġustizzja u s-sigurtà internazzjonali sabiex jippromwovu żvilupp soċjali u ekonomiku sostenibbli, il-qerda tal-faqar u l-kisba tal-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju,

BILLI l-Partijiet iqisu t-terroriżmu bħala theddida għas-sigurtà globali u jixtiequ jintensifikaw id-djalogu u l-kooperazzjoni tagħhom fil-ġlieda kontra t-terroriżmu, waqt li jikkunsidraw bis-sħiħ l-Istrateġija Globali tan-Nazzjonijiet Uniti Kontra t-Terroriżmu u strumenti rilevanti tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU (KSNU), b'mod partikolari r-Riżoluzzjonijiet tal-KSNU 1373, 1267, 1822 u 1904,

WAQT LI JESPRIMU l-impenn sħiħ tagħhom sabiex jiġu evitati u miġġielda l-forom kollha ta' terroriżmu u sabiex jiġu stabbiliti strumenti internazzjonali effettivi għall-iżgurar tal-qerda tiegħu,

BILLI l-Partijiet jaffermaw mill-ġdid li l-miżuri effettivi għal kontra t-terroriżmu u li l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem għandhom jikkumplimentaw u jsaħħu lil xulxin,

WAQT LI JIRRIKONOXXU l-ħtieġa li tissaħħaħ u tittejjeb il-kooperazzjoni fil-ġlieda kontra l-abbuż illegali tad-drogi u l-attivitajiet ta' traffikar fid-dawl tat-theddid serju li joħolqu għall-paċi, is-sigurtà, l-istabilità u l-iżvilupp ekonomiku internazzjonali,

WAQT LI JIRRIKONOXXU li l-aktar reati serji ta' tħassib internazzjonali relatati mal-liġi umanitarja internazzjonali, il-ġenoċidju u reati oħrajn kontra l-umanità għandhom jiġu kkastigati u li l-prosekuzzjoni ta' dawn ir-reati għandha tkun żgurata sabiex jittejbu l-paċi u l-ġustizzja internazzjonali,

BILLI l-Partijiet jaqblu li l-proliferazzjoni tal-armi tal-qerda tal-massa u l-mezzi ta' kunsinna tagħhom joħolqu theddida kbira għas-sigurtà internazzjonali u jixtiequ li jsaħħu d-djalogu u l-kooperazzjoni tagħhom f'dan il-qasam. L-adozzjoni b'kunsens tar-Riżoluzzjoni 1540 tal-KSNU hija l-bażi tal-impenn tal-komunità internazzjonali kollha li tiġġieled kontra l-proliferazzjoni tal-armi tal-qerda tal-massa,

WAQT LI JIRRIKONOXXU li l-kummerċ illegali ta' armi żgħar u armamenti ħfief, inkluż il-munizzjon tagħhom, il-ġestjoni ħażina, il-ħażniet mhux assigurati sewwa u t-tixrid mhux ikkontrollat tagħhom ikomplu joħolqu theddida serja għall-paċi, is-sigurtà u l-iżvilupp internazzjonali,

WAQT LI JIRRIKONOXXU l-importanza tal-Ftehim ta' Kooperazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u l-pajjiżi membri tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja tas-7 ta' Marzu 1980 u l-protokolli ta' sħubija sussegwenti,

WAQT LI JIRRIKONOXXU l-importanza li tissaħħaħ ir-relazzjoni eżistenti bejn il-Partijiet sabiex tittejjeb il-kooperazzjoni bejniethom, kif ukoll ir-rieda komuni tagħhom sabiex jikkonsolidaw, japprofondixxu u jiddiversifikaw ir-relazzjonijiet tagħhom f'oqsma ta' interess reċiproku fuq il-bażi ta' ugwaljanza, nondiskriminazzjoni, ir-rispett lejn l-ambjent naturali u l-benefiċċju reċiproku,

WAQT LI JIRRIKONOXXU l-importanza tad-djalogu u l-kooperazzjoni bejn l-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja (ASEAN) u l-Unjoni Ewropea,

WAQT LI JESPRIMU l-impenn sħiħ tagħhom li jippromwovu l-iżvilupp sostenibbli, inkluż il-protezzjoni tal-ambjent u l-kooperazzjoni effettiva fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima,

WAQT LI JENFASIZZAW l-importanza ta' kooperazzjoni mtejba fil-qasam tal-ġustizzja u s-sigurtà,

WAQT LI JIRRIKONOXXU l-impenn tagħhom lejn djalogu u kooperazzjoni komprensivi fil-promozzjoni tal-migrazzjoni u l-iżvilupp, kif ukoll lejn il-promozzjoni u l-implimentazzjoni effettivi ta' standards tax-xogħol u dawk soċjali rikonoxxuti internazzjonalment,

WAQT LI JINNUTAW li d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim li jaqgħu fl-ambitu tal-Parti III, Titolu V tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jorbtu lir-Renju Unit u lill-Irlanda bħala Partijiet Kontraenti separati, jew alternattivament, bħala parti mill-Unjoni Ewropea, f'konformità mal-Protokoll dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u tal-Irlanda fir-rigward tal-ispazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. L-istess japplika għad-Danimarka, f'konformità mal-Protokoll anness ma' dawk it-Trattati dwar il-pożizzjoni tad-Danimarka,

WAQT LI JIRRIKONOXXU l-importanza mogħtija mill-Partijiet lill-prinċipji u r-regoli li jirregolaw il-kummerċ internazzjonali kif jinsabu b'mod partikolari fil-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) u lill-ħtieġa li dawn jiġu applikati b'mod trasparenti u mhux diskriminatorju,

WAQT LI JIKKONFERMAW ix-xewqa tagħhom li jsaħħu, f'konformità sħiħa mal-attivitajiet imwettqa f'qafas reġjonali, il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet ibbażata fuq valuri komuni u fuq il-benefiċċju reċiproku,

FTIEHMU KIF ĠEJ:

TITOLU I

NATURA U AMBITU

Artikolu 1

Prinċipji Ġenerali

1. Ir-rispett lejn il-prinċipji demokratiċi u d-drittijiet tal-bniedem, kif stipulati fid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem u fi strumenti internazzjonali rilevanti oħra dwar id-drittijiet tal-bniedem li għalihom il-Partijiet huma partijiet kontraenti, u lejn il-prinċipju tal-istat tad-dritt, isaħħaħ il-politika interna u dik internazzjonali taż-żewġ Partijiet u jikkostitwixxi element essenzjali ta' dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet jikkonfermaw il-valuri komuni tagħhom kif imfissra fil-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.

3. Il-Partijiet jikkonfermaw l-impenn tagħhom li jippromwovu żvilupp sostenibbli, li jikkooperaw sabiex jindirizzaw l-isfida tat-tibdil fil-klima u li jikkontribwixxu sabiex jintlaħqu l-għanijiet ta' żvilupp maqbula internazzjonalment, inklużi dawk li jinsabu fl-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju.

4. Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid ir-rabta tagħhom mal-prinċipju ta' governanza tajba.

5. Il-Partijiet jaqblu li l-kooperazzjoni skont dan il-Ftehim għandha tkun konformi mal-liġijiet, regoli u regolamenti domestiċi rispettivi tagħhom.

Artikolu 2

Għanijiet tal-Kooperazzjoni

Bil-ħsieb li tissaħħaħ ir-relazzjoni bilaterali tagħhom, il-Partijiet qed jintrabtu li jkollhom djalogu komprensiv u li jippromwovu aktar il-kooperazzjoni ta' bejniethom fis-setturi kollha ta' interess reċiproku kif previst f'dan il-Ftehim. B'mod partikolari, l-isforzi tagħhom ser ikollhom l-għan li:

Artikolu 3

Kooperazzjoni f'Organizzazzjonijiet Reġjonali u Internazzjonali

Il-Partijiet ser ikomplu jiskambjaw opinjonijiet u jikkooperaw f'fora u organizzazzjonijiet reġjonali u internazzjonali bħan-Nazzjonijiet Uniti u aġenziji u korpi rilevanti tan-Nazzjonijiet Uniti, bħall-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp (UNCTAD), id-djalogu bejn l-UE u l-ASEAN, il-Forum Reġjonali tal-ASEAN (ARF), il-Laqgħa Asja-Ewropa (ASEM), il-WTO, l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Migrazzjoni (OIM) u l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO).

Artikolu 4

Kooperazzjoni Reġjonali u Bilaterali

Għal kull settur ta' djalogu u kooperazzjoni skont dan il-Ftehim, u waqt li jiġu enfasizzati kwistjonijiet fil-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Filippini, iż-żewġ naħat jistgħu wkoll, bi ftehim reċiproku, jaħdmu flimkien permezz ta' attivitajiet fuq livell reġjonali jew permezz ta' taħlita taż-żewġ oqfsa, filwaqt li jikkunsidraw il-proċessi reġjonali tat-teħid ta' deċiżjonijiet tar-ragruppament reġjonali kkonċernat. F'dan ir-rigward, billi jagħżlu l-qafas adatt, il-Partijiet ser ifittxu li jiġi mmassimizzat l-impatt u li jissaħħaħ l-involviment tal-partijiet interessati kollha, filwaqt li jagħmlu l-aktar użu effiċjenti tar-riżorsi disponibbli, u jiżguraw il-koerenza ta' attivitajiet oħrajn.

TITOLU II

DJALOGU POLITIKU U KOOPERAZZJONI

Artikolu 5

Proċess ta' Paċi u Prevenzjoni ta' Konflitti

Il-Partijiet jaqblu li jkomplu l-isforzi ta' kollaborazzjoni bil-għan li jippromwovu l-prevenzjoni tal-konflitti u kultura ta' paċi, fost oħrajn, permezz ta' appoġġ għall-paċi u ta' programmi edukattivi dwar il-paċi.

Artikolu 6

Kooperazzjoni fil-qasam tad-Drittijiet tal-Bniedem

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fil-promozzjoni u l-protezzjoni effettiva tad-drittijiet kollha tal-bniedem inkluż permezz ta' strumenti internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem li għalihom huma parti.

2. Din il-kooperazzjoni għandha ssir permezz ta' attivitajiet maqbula reċiprokament bejn il-Partijiet inkluż, inter alia, dan li ġej:

Artikolu 7

Reati Serji ta' Tħassib Internazzjonali

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu li l-aktar reati serji ta' tħassib internazzjonali relatati mal-liġi umanitarja internazzjonali, il-ġenoċidju u reati oħrajn kontra l-umanità għandhom jiġu kkastigati u li l-prosekuzzjoni ta' dawn ir-reati għandha tkun żgurata billi jittieħdu miżuri kemm fuq livell nazzjonali kif ukoll fuq dak internazzjonali, kif ikun adatt, inkluż permezz tal-Qorti Kriminali Internazzjonali, f'konformità mal-liġijiet domestiċi rispettivi tal-Partijiet.

2. Il-Partijiet jaqblu li jmexxu djalogu ta' benefiċċju dwar l-adeżjoni universali mal-Istatut ta' Ruma tal-Qorti Kriminali Internazzjonali f'konformità mal-liġijiet rispettivi tagħhom, inkluż l-għoti ta' assistenza għall-bini ta' kapaċità.

Artikolu 8

Ġlieda kontra l-Proliferazzjoni ta' Armi tal-Qerda tal-Massa u l-Mezzi tal-Kunsinna tagħhom

1. Il-Partijiet jikkunsidraw li l-proliferazzjoni ta' armi tal-qerda tal-massa u l-mezzi tal-kunsinna tagħhom, lil u minn atturi statali u dawk mhux statali, tirrappreżenta waħda mill-akbar theddidiet serji għall-istabbiltà u s-sigurtà internazzjonali.

2. Il-Partijiet għalhekk jaqblu li jikkooperaw u li jikkontribwixxu fil-ġlieda kontra l-proliferazzjoni ta' armi tal-qerda tal-massa u l-mezzi tal-kunsinna tagħhom f'konformità sħiħa mal-obbligi eżistenti u bl-implimentazzjoni nazzjonali tagħhom skont it-trattati u l-ftehimiet internazzjonali dwar id-diżarm u n-nonproliferazzjoni u obbligi internazzjonali oħrajn rilevanti bħar-Riżoluzzjoni 1540 tal-KSNU. Il-Partijiet jaqblu li din id-dispożizzjoni tikkostitwixxi element essenzjali ta' dan il-Ftehim.

3. Il-Partijiet jaqblu wkoll li:

Il-Partijiet jirrikonoxxu li l-implimentazzjoni ta' kontrolli fuq l-esportazzjoni m'għandhiex tfixkel il-kooperazzjoni internazzjonali fil-qasam tal-materjal, it-tagħmir u t-teknoloġija għal skopijiet paċifiċi, filwaqt li l-għanijiet ta' użu paċifiku m'għandhomx jintużaw bħala kopertura għall-proliferazzjoni.

4. Il-Partijiet jaqblu li jistabbilixxu djalogu politiku regolari li ser jakkumpanja u jikkonsolida dawn l-elementi. Il-Partijiet jistgħu wkoll jaħdmu sabiex ikollhom id-djalogu fil-livell reġjonali.

Artikolu 9

Armi Żgħar u Armamenti Ħfief

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu li l-kummerċ illegali ta' armi żgħar u armamenti ħfief (SALW) inkluż il-munizzjon tagħhom, u l-akkumulazzjoni eċċessiva tagħhom, il-ġestjoni ħażina, il-ħażniet mhux assigurati sewwa u t-tixrid bla kontroll tagħhom qegħdin ikomplu joħolqu theddida serja għall-paċi u s-sigurtà internazzjonali.

2. Il-Partijiet jaqblu li jsegwu u jimplimentaw bis-sħiħ l-obbligi rispettivi tagħhom sabiex jindirizzaw il-kummerċ illegali ta' armi żgħar u armamenti ħfief fl-aspetti kollha tiegħu, skont ftehimiet internazzjonali eżistenti u Riżoluzzjonijiet tal-KSNU, kif ukoll l-impenji tagħhom fi ħdan il-qafas ta' strumenti internazzjonali oħrajn applikabbli f'dan il-qasam, bħall-Programm ta' Azzjoni tan-NU għall-Prevenzjoni, il-Ġlieda u l-Qerda tal-Kummerċ Illegali ta' Armi Żgħar u Armamenti Ħfief fl-Aspetti Kollha Tiegħu.

3. Il-Partijiet jintrabtu li jistabbilixxu djalogu politiku regolari sabiex jiskambjaw opinjonijiet u informazzjoni u jiżviluppaw fehim komuni tal-kwistjonijiet u l-problemi relatati mal-kummerċ illegali ta' SALW u li jsaħħu l-kapaċità tal-Partijiet li jipprevjenu, jiġġieldu u jeqirdu dan il-kummerċ.

Artikolu 10

Kooperazzjoni fil-Ġlieda kontra t-Terroriżmu

1. Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid l-importanza tal-prevenzjoni u tal-ġlieda kontra t-terroriżmu f'konformità mal-leġislazzjoni u r-regolamenti rispettivi tagħhom, u b'rispett lejn l-istat tad-dritt, il-liġi internazzjonali, b'mod partikolari l-Karta tan-NU u r-Riżoluzzjonijiet tal-KSNU rilevanti, il-liġi dwar id-drittijiet tal-bniedem, il-liġi dwar ir-refuġjati u l-liġi umanitarja internazzjonali u konvenzjonijiet internazzjonali li għalihom huma partijiet, l-Istrateġija Globali tan-NU għall-Ġlieda Kontra t-Terroriżmu, li tinsab fir-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti Nru 60/28 tat-8 ta' Settembru 2006 u fid-Dikjarazzjoni Konġunta tal-UE-ASEAN tat-28 ta' Jannar 2003 dwar il-Kooperazzjoni fil-Ġlieda Kontra t-Terroriżmu.

2. Għal dan l-għan, il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw kif ġej:

Artikolu 11

Kooperazzjoni fil-qasam tal-Amministrazzjoni Pubblika

Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw bil-ħsieb li jtejbu l-bini tal-kapaċità fil-qasam tal-amministrazzjoni pubblika. Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam tista' tinkludi l-iskambju ta' opinjonijiet dwar l-aħjar prattiki fir-rigward ta' metodi ta' ġestjoni, għoti ta' servizzi, tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali u kwistjonijiet ta' trasparenza.

TITOLU III

KUMMERĊ U INVESTIMENT

Artikolu 12

Prinċipji Ġenerali

1. Il-Partijiet għandhom jidħlu fi djalogu dwar kummerċ bilaterali u multilaterali kif ukoll dwar kwistjonijiet relatati mal-kummerċ bil-ħsieb li jissaħħu r-relazzjonijiet tal-kummerċ bilaterali u li jkun hemm avvanz fir-rwol tas-sistema ta' kummerċ multilaterali fil-promozzjoni tat-tkabbir u l-iżvilupp.

2. Il-Partijiet jintrabtu li jippromwovu l-iżvilupp u d-diversifikazzjoni tal-iskambji kummerċjali reċiproċi tagħhom sal-ogħla livell possibbli u għall-benefiċċju reċiproku tagħhom. Huma jintrabtu li jiksbu kondizzjonijiet imtejba ta' aċċess għas-suq billi jaħdmu lejn it-tneħħija tal-ostakli għall-kummerċ, b'mod partikolari ta' ostakli mhux tariffarji, u billi jieħdu miżuri sabiex itejbu t-trasparenza, waqt li jikkunsidraw ix-xogħol imwettaq minn organizzazzjonijiet internazzjonali f'dan il-qasam.

3. Waqt li jirrikonoxxu li l-kummerċ għandu rwol indispensabbli fl-iżvilupp, u li l-assistenza fil-forma ta' skemi ta' preferenzi kummerċjali kkontribwiet għall-iżvilupp ta' pajjiżi riċevituri li qegħdin jiżviluppaw, il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jsaħħu l-konsultazzjoni tagħhom dwar din l-assistenza f'konformità sħiħa mal-WTO.

4. Il-Partijiet għandhom iżommu lil xulxin informati dwar l-iżvilupp tal-kummerċ u dwar il-politika relatati mal-kummerċ bħalma huma l-politika agrarja, il-politika dwar is-sikurezza tal-ikel, il-politika dwar il-protezzjoni tal-konsumatur, u l-ambjent, inkluż il-ġestjoni tal-iskart.

5. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu d-djalogu u l-kooperazzjoni sabiex jiżviluppaw ir-relazzjonijiet tagħhom fil-kummerċ u l-investiment u jaħdmu lejn is-soluzzjoni ta' problemi kummerċjali, u l-indirizzar ta' tħassib ieħor relatat mal-kummerċ, fl-oqsma msemmija fl-Artikoli 13 sa 19.

Artikolu 13

Kwistjonijiet Sanitarji u Fitosanitarji

1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fis-sikurezza tal-ikel u fil-kwistjonijiet sanitarji u fitosanitarji (SPS) sabiex jipproteġu l-ħajja jew is-saħħa tal-bniedem, l-annimali u l-pjanti fit-territorju tal-Partijiet.

2. Il-Partijiet għandhom jiddiskutu u jiskambjaw informazzjoni dwar il-miżuri rispettivi tagħhom kif definiti fil-Ftehim tal-WTO dwar l-Applikazzjoni ta' Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji (SPS), il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar il-Protezzjoni tal-Pjanti (IPPC), l-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali (OIE) u l-Kummissjoni tal-CODEX Alimentarius (Codex), bħal leġislazzjoni, regoli u regolamenti, ċertifikazzjoni, spezzjoni, u proċeduri ta' sorveljanza, inklużi l-proċeduri ta' approvazzjoni ta' stabbiliment u ta' implimentazzjoni ta' prinċipji ta' tqassim f'żoni.

3. Il-Partijiet jaqblu li jimpenjaw ruħhom għall-kooperazzjoni fil-bini ta' kapaċità dwar kwistjonijiet tal-SPS u, fejn ikun mitlub, dwar it-trattament xieraq tal-annimali.

4. Il-Partijiet għandhom jistabbilixxu djalogu f'waqtu dwar il-kwistjonijiet tal-SPS fuq talba ta' xi waħda mill-Partijiet sabiex jiġu kkunsidrati kwistjonijiet relatati mal-SPS u kwistjonijiet urġenti oħrajn relatati skont dan l-Artikolu.

5. Il-Partijiet għandhom jinnominaw punti ta' kuntatt għall-komunikazzjoni dwar kwistjonijiet skont dan l-Artikolu.

Artikolu 14

Ostakli Tekniċi għall-Kummerċ

1. Il-Partijiet jaqblu li l-kooperazzjoni fir-rigward tal-istandards, ir-regolamenti tekniċi u l-valutazzjonijiet ta' konformità hija għan ewlieni għall-iżvilupp tal-kummerċ.

2. Il-Partijiet għandhom jippromwovu l-użu ta' standards internazzjonali u jikkooperaw u jiskambjaw informazzjoni dwar standards, proċeduri ta' valutazzjoni ta' konformità u regolamenti tekniċi, b'mod speċjali fi ħdan il-qafas tal-Ftehim tal-WTO dwar l-Ostakli Tekniċi għall-Kummerċ (TBT). Għal dan l-għan, il-Partijiet jaqblu li jistabbilixxu djalogu f'waqtu dwar kwistjonijiet tat-TBT fuq talba ta' kwalunkwe Parti u li jinnominaw punti ta' kuntatt għall-komunikazzjoni dwar kwistjonijiet skont dan l-Artikolu.

3. Il-kooperazzjoni fit-TBT tista' ssir, inter alia, permezz ta' djalogu, proġetti konġunti, assistenza teknika u programmi ta' bini ta' kapaċità.

Artikolu 15

Dwana u Faċilitazzjoni tal-Kummerċ

1. Il-Partijiet għandhom jaqsmu l-esperjenzi u jeżaminaw il-possibbiltajiet sabiex iħaffu l-importazzjoni, l-esportazzjoni u proċeduri doganali oħrajn, jiżguraw it-trasparenza tad-dwana u tar-regolamenti dwar il-kummerċ, jiżviluppaw il-kooperazzjoni doganali u mekkaniżmi effettivi ta' assistenza amministrattiva reċiproka, kif ukoll ifittxu li jkun hemm konverġenza ta' opinjonijiet u azzjoni konġunta fil-kuntest ta' inizjattivi internazzjonali rilevanti inkluż il-faċilitazzjoni tal-kummerċ. Il-Partijiet għandhom jagħtu attenzjoni partikolari sabiex iżidu d-dimensjoni ta' sigurtà u sikurezza tal-kummerċ internazzjonali, sabiex jiżguraw infurzar doganali effettiv u effiċjenti tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, u sabiex jiżguraw li jkun hemm approċċ ibbilanċjat bejn il-faċilitazzjoni tal-kummerċ, u l-ġlieda kontra l-frodi u l-irregolaritajiet.

2. Mingħajr preġudizzju għal forom oħra ta' kooperazzjoni previsti f'dan il-Ftehim, il-Partijiet jiddikjaraw l-interess tagħhom sabiex jikkunsidraw l-iffirmar ta' protokolli dwar il-kooperazzjoni doganali, u dwar l-assistenza reċiproka, fi ħdan il-qafas istituzzjonali stabbilit f'dan il-Ftehim.

3. Il-Partijiet għandhom ikomplu jimmobilizzaw ir-riżorsi ta' assistenza teknika sabiex jappoġġaw l-implimentazzjoni ta' kooperazzjoni fi kwistjonijiet doganali u fil-faċilitazzjoni tal-kummerċ skont dan il-Ftehim, kif maqbul reċiprokament.

Artikolu 16

Investiment

Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu fluss akbar ta' investiment billi jippromwovu klima attraenti u stabbli għal investiment reċiproku permezz ta' djalogu konsistenti mmirat lejn regoli stabbli, trasparenti, miftuħa u mhux diskriminatorji għall-investituri, billi jesploraw mekkaniżmi amminstrattivi li jiffaċilitaw il-flussi ta' investiment, f'konformità mal-liġijiet u r-regolamenti domestiċi tal-Partijiet.

Artikolu 17

Politika dwar il-Kompetizzjoni

1. Il-Partijiet għandhom jippromwovu l-istabbiliment u ż-żamma tar-regoli tal-kompetizzjoni u l-awtoritajiet li jimplimentawhom. Huma għandhom jippromwovu l-applikazzjoni ta' dawn ir-regoli b'mod effettiv, mhux diskriminatorju u trasparenti sabiex titkattar iċ-ċertezza legali fit-territorji rispettivi tagħhom.

2. Għal dan l-għan, il-Partijiet ser jimpenjaw ruħhom f'attivitajiet ta' bini ta' kapaċità fil-qasam tal-politika dwar il-kompetizzjoni abbażi tad-disponibbiltà ta' finanzjament għal dawn l-attivitajiet skont l-istrumenti u l-programmi ta' kooperazzjoni tal-Partijiet.

Artikolu 18

Servizzi

1. Il-Partijiet jaqblu li jkollhom djalogu konsistenti mmirat l-aktar lejn l-iskambju ta' informazzjoni dwar l-ambjenti regolatorji rispettivi tagħhom, il-promozzjoni tal-aċċess għas-swieq ta' xulxin, inkluż il-kummerċ elettroniku, il-promozzjoni tal-aċċess għal sorsi ta' kapital u ta' tekonoloġija, u l-promozzjoni ta' kummerċ fis-servizzi bejn il-Partijiet u fis-swieq ta' pajjiżi terzi.

2. Filwaqt li jirrikonoxxu l-kompetittività tas-settur tas-servizzi rispettivi tagħhom, il-Partijiet għandhom jidħlu f'diskussjonijiet dwar l-isfruttament tal-opportunitajiet ta' kummerċ ta' servizzi fis-swieq ta' xulxin.

Artikolu 19

Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali

1. Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid l-importanza kbira li jagħtu lill-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u jimpenjaw ruħhom sabiex jistabbilixxu miżuri adatti bil-ħsieb li jiżguraw il-protezzjoni u l-infurzar adatti u effettivi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali filwaqt li jiżguraw li dawn il-miżuri jkunu konformi mal-aħjar prattiki u mal-aħjar standards internazzjonali li l-Partijiet jimpenjaw ruħhom għalihom.

2. Il-Partijiet għandhom jgħinu lil xulxin fl-identifikazzjoni u l-implimentazzjoni ta' programmi relatati mal-proprjetà intellettwali li ser jikkontribwixxu għall-promozzjoni tal-innovazzjoni teknoloġika u għat-trasferiment volontarju tat-teknoloġija u t-taħriġ ta' riżorsi umani u għandhom jikkooperaw fl-implimentazzjoni tal-Aġenda tal-Iżvilupp tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO).

3. Il-Partijiet jaqblu li jtejbu l-kooperazzjoni fil-qasam tal-Indikazzjonijiet Ġeografiċi, inkluża l-protezzjoni tagħhom, u fil-qasam tal-protezzjoni tal-varjetajiet tal-pjanti, filwaqt li jżommu f'moħħhom fost oħrajn, u fejn ikun adatt, ir-rwol tal-Unjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni ta' Varjetajiet Ġodda ta' Pjanti (UPOV).

4. Il-Partijiet għandhom jiskambjaw l-informazzjoni u l-esperjenza dwar il-prattiki li jirrigwardaw il-proprjetà intellettwali, il-prevenzjoni ta' ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali – b'mod partikolari l-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni u l-piraterija – l-aktar permezz tal-kooperazzjoni doganali u forom oħrajn adatti ta' kooperazzjoni, u l-istabbiliment u t-tisħiħ ta' organizzazzjonijiet għall-kontroll u l-protezzjoni ta' tali drittijiet.

TITOLU IV

KOOPERAZZJONI FIL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA U S-SIGURTÀ

Artikolu 20

Kooperazzjoni Legali

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza partikolari tal-istat tad-dritt u l-infurzar tal-istituzzjonijiet kollha rilevanti.

2. Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet tista' tinkludi wkoll l-iskambju reċiproku ta' informazzjoni rigward l-aħjar prattiki fil-qasam ta' sistemi legali u ta' leġislazzjoni.

Artikolu 21

Kooperazzjoni fil-Ġlieda kontra Drogi Illeċiti

1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw sabiex jiżguraw approċċ ibbilanċjat permezz ta' koordinazzjoni effettiva bejn l-awtoritajiet kompetenti inkluż mill-aġenzija ewlenija tal-infurzar tad-drogi, mis-setturi tas-saħħa, tal-ġustizzja, tal-edukazzjoni, taż-żgħażagħ, tal-għajnuna soċjali, tad-dwana u dawk tal-intern, u setturi rilevanti oħrajn u partijiet interessati affettwati oħrajn, bil-għan li jitnaqqsu l-forniment u d-domanda ta' drogi illegali, kif ukoll l-impatt tagħhom fuq min jagħmel użu mid-droga u l-familji tagħhom u fuq is-soċjetà inġenerali, u sabiex jinkiseb kontroll aktar effettiv tal-prekursur.

2. Il-Partijiet għandhom jaqblu dwar il-mezzi ta' kooperazzjoni sabiex jinkisbu dawn l-għanijiet. L-azzjonijiet għandhom ikunu bbażati fuq prinċipji maqbula b'mod komuni skont il-konvenzjonijiet internazzjonali rilevanti li għalihom huma parti, id-Dikjarazzjoni Politika u d-Dikjarazzjoni dwar il-prinċipji ta' gwida rigward it-tnaqqis fid-domanda tad-drogi, adottati mis-Sessjoni Speċjali dwar id-Drogi tal-20 Assemblea Ġenerali tan-NU f'Ġunju 1998 u d-Dikjarazzjoni Politika u l-Pjan ta' Azzjoni dwar Kooperazzjoni Internazzjonali lejn Strateġija Integrata u Bbilanċjata fil-Ġlieda Kontra l-Problema Dinjija tad-Drogi adottati waqt is-Segment ta' Livell Għoli tat-52 sessjoni tal-Kummissjoni dwar id-Drogi Narkotiċi f'Marzu 2009.

3. Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet għandha tinkludi assistenza teknika u amministrattiva b'mod partikolari fl-oqsma li ġejjin:

Artikolu 22

Kooperazzjoni fil-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu

1. Il-Partijiet jaqblu dwar il-ħtieġa li jaħdmu u li jikkooperaw għall-prevenzjoni tal-ħasil ta' rikavati minn attivitajiet kriminali bħalma huma t-traffikar tad-drogi u l-korruzzjoni.

2. Iż-żewġ Partijiet jaqblu li jippromwovu assistenza legali, teknika u amministrattiva bil-għan li jiġu żviluppati u implimentati r-regolamenti u l-iffunzjonar effettiv ta' mekkaniżmi fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. B'mod partikolari, il-kooperazzjoni għandha tippermetti l-iskambju ta' informazzjoni rilevanti fi ħdan il-qafas tal-leġislazzjonijiet rispettivi u l-adozzjoni ta' standards adatti sabiex jiġu miġġielda l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, liema standards ikunu ekwivalenti għal dawk adottati mill-Unjoni u mill-korpi internazzjonali li jaħdmu f'dan il-qasam, bħalma hi t-Task Force ta' Azzjoni Finanzjarja (FATF).

3. Iż-żewġ Partijiet għandhom jippromwovu l-kooperazzjoni fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, eż. permezz tat-twettiq ta' proġetti tal-bini ta' kapaċità.

Artikolu 23

Ġlieda Kontra l-Kriminalità Organizzata u l-Korruzzjoni

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni kif definiti fil-Konvenzjoni tan-NU kontra l-Kriminalità Organizzata Transnazzjonali u l-Protokolli supplimentari tagħha u l-Konvenzjoni tan-NU kontra l-Korruzzjoni. Din il-kooperazzjoni għandha l-għan li tippromwovi u timplimenta dawn il-konvenzjonijiet u strumenti oħrajn applikabbli li għalihom huma parti.

2. Soġġetta għar-riżorsi disponibbli, din il-kooperazzjoni għandha tinkludi miżuri u proġetti ta' bini ta' kapaċità.

3. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fost l-awtoritajiet, l-aġenziji u s-servizzi tal-infurzar tal-liġi u li jikkontribwixxu għat-tfixkil u t-tneħħija ta' theddid kriminali transnazzjonali komuni għall-Partijiet fi ħdan il-qafas tal-leġislazzjonijiet rispettivi tagħhom. Il-kooperazzjoni fost l-awtoritajiet, l-aġenziji u s-servizzi tal-infurzar tal-liġi tista' tieħu l-forma ta' assistenza reċiproka fl-investigazzjonijiet, il-kondiviżjoni ta' teknika investigattiva, tagħlim u taħriġ konġunt tal-persunal tal-infurzar tal-liġi u kwalunkwe tip ta' attività u assistenza konġunta oħra, inklużi l-Uffiċċji Ċentrali Nazzjonali tal-Interpol eżistenti permezz tas-Sistema Globali ta' Komunikazzjoni tal-Pulizija tal-Interpol (I-24/7) jew ta' sistema simili għall-iskambju ta' informazzjoni, kif jista' jkun maqbul reċiprokament mill-Partijiet.

Artikolu 24

Protezzjoni ta' Data Personali

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw, sabiex itejbu l-livell tal-protezzjoni ta' data personali sal-ogħla standards internazzjonali, bħal dawk li jinsabu, inter alia, fil-Linji Gwida għall-Kontroll tal-Fajls Kompjuterizzati b'Data Personali adottati mir-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU 45/95 tal-14 ta' Diċembru 1990.

2. It-tisħiħ tal-protezzjoni ta' data permezz tal-intensifikazzjoni tal-kooperazzjoni fil-protezzjoni ta' data personali jista' jinkludi, inter alia, assistenza teknika fil-forma ta' skambju ta' informazzjoni u ta' kompetenzi li jista' jinkludi, iżda ma jkunx limitat għal dan li ġej:

Artikolu 25

Refuġjati u Persuni Spostati Internament

Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jkomplu jikkooperaw, fejn adatt, fi kwistjonijiet li jirrigwardaw il-benesseri tar-refuġjati u tal-persuni spostati internament, filwaqt li jikkunsidraw il-ħidma u l-assistenza diġà pprovduti, inkluż it-tiftix għal soluzzjonijiet dejjiema.

TITOLU V

KOOPERAZZJONI DWAR IL-MIGRAZZJONI U X-XOGĦOL MARITTIMU

Artikolu 26

Kooperazzjoni dwar il-Migrazzjoni u l-Iżvilupp

1. Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid l-importanza tal-ġestjoni konġunta tal-flussi migratorji bejn it-territorji tagħhom. Bil-ħsieb tat-tisħiħ tal-kooperazzjoni, il-Partijiet għandhom jistabbilixxu mekkaniżmu għal djalogu komprensiv u għal konsultazzjoni dwar il-kwistjonijiet kollha relatati mal-migrazzjoni. It-tħassib dwar il-migrazzjoni għandu jkun inkluż fl-istrateġiji nazzjonali/fil-qafas ta' żvilupp nazzjonali għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-pajjiżi ta' oriġini, ta' transitu u ta' destinazzjoni tal-migranti.

2. Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet għandha tkun ibbażata fuq valutazzjoni speċifika tal-ħtiġijiet li titmexxa b'konsultazzjoni reċiproka u ftehim bejn il-Partijiet u tiġi implimentata skont il-leġislazzjoni tal-Unjoni u dik nazzjonali fis-seħħ. Hija għandha tiffoka, b'mod partikolari, fuq:

3. Fil-qafas ta' kooperazzjoni f'dan il-qasam u mingħajr preġudizzju għall-ħtieġa ta' protezzjoni tal-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin, il-Partijiet qegħdin jaqblu wkoll li:

Jekk il-persuna kkonċernata ma jkollhiex dokumenti ta' identità adatti jew prova oħra taċ-ċittadinanza tagħha, il-Filippini jew l-Istat Membru għandhom jitolbu minnufih lir-rappreżentanza diplomatika jew konsulari kompetenti kkonċernata biex tiżgura ċ-ċittadinanza tagħha, jekk ikun meħtieġ permezz ta' intervista; u ladarba jkun aċċertat li din tkun ċittadin tal-Filippini jew ta' Stat Membru, għandhom jinħarġu dokumenti adatti mill-awtoritajiet kompetenti Filippini jew tal-Istat Membru.

4. Il-Partijiet jaqblu li jikkonkludu mill-aktar fis possibbli ftehim għall-ammissjoni/għall-ammissjoni mill-ġdid taċ-ċittadini tagħhom, inkluża dispożizzjoni dwar l-ammissjoni mill-ġdid ta' ċittadini ta' pajjiżi oħrajn u ta' persuni apolidi.

Artikolu 27

Xogħol Marittimu, Edukazzjoni u Taħriġ

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fil-qasam tax-xogħol marittimu sabiex jippromwovu u jassiguraw kondizzjonijiet ta' għixien u ta' xogħol deċenti għall-baħħara, sigurtà personali u protezzjoni tal-baħħara, sigurtà fuq il-post tax-xogħol u politiki u programmi ta' saħħa.

2. Barra minn hekk, il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fil-qasam tal-edukazzjoni marittima, it-taħriġ u ċ-ċertifikazzjoni tal-baħħara sabiex ikunu żgurati l-operazzjonijiet marittimi sikuri u effiċjenti u l-prevenzjoni ta' ħsara lill-ambjent; inkluż l-aġġornament tal-kompetenzi tal-ekwipaġġ sabiex jadatta għar-rekwiżiti li jinbidlu tal-industrija tat-tbaħħir u l-progress teknoloġiku.

3. Il-Partijiet għandhom jirrispettaw u josservaw il-prinċipji u d-dispożizzjonijiet stipulati fil-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti tal-1982 dwar il-Liġi tal-Baħar b'mod partikolari fejn tirreferi għad-dmirijiet u l-obbligi ta' kull Parti fir-rigward tal-kondizzjonijiet tax-xogħol, ta' kwistjonijiet tal-ekwipaġġ u dawk soċjali dwar il-vapuri li jtajru l-bandiera tagħha; il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar l-Istandards tat-Taħriġ, iċ-Ċertifikazzjoni u l-Għassa għall-Baħħara (il-Konvenzjoni dwar l-STCW), kif emendata, fir-rigward tat-taħriġ tal-baħħara u tar-rekwiżiti ta' kompetenza tagħhom; u l-prinċipji u d-dispożizzjonijiet previsti fi strumenti internazzjonali rilevanti li għalihom huma parti.

4. Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha tkun ibbażata fuq konsultazzjoni reċiproka u djalogu bejn il-Partijiet, b'attenzjoni, inter alia, fuq:

TITOLU VI

KOOPERAZZJONI EKONOMIKA U TAL-IŻVILUPP, U SETTURI OĦRAJN

Artikolu 28

Impjiegi u Affarijiet Soċjali

1. Il-Partijiet jaqblu li jtejbu l-kooperazzjoni fil-qasam tal-impjiegi u l-affarijiet soċjali, inkluża l-kooperazzjoni fil-koeżjoni reġjonali u soċjali, b'referenza għall-Artikolu 26(2)(b), is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, l-iżvilupp tal-ħiliet, l-ugwaljanza bejn is-sessi u x-xogħol deċenti, bil-ħsieb li tissaħħaħ id-dimensjoni soċjali tal-globalizzazzjoni.

2. Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid il-ħtieġa li jappoġġaw il-proċess tal-globalizzazzjoni li hija ta' benefiċċju għal kulħadd u li jippromwovu l-impjieg sħiħ u produttiv u x-xogħol deċenti bħala element ewlieni tal-iżvilupp sostenibbli u tat-tnaqqis tal-faqar, kif approvat mir-Riżoluzzjoni tal-Assemblea Ġenerali tan-NU 60/1 tal-24 ta' Ottubru 2005 (l-Eżitu tas-Summit Dinji 2005) u d-Dikjarazzjoni Ministerjali tas-segment ta' livell għoli tal-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tan-NU ta' Lulju 2006 (il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tan-NU E/2006/L.8 tal-5 ta' Lulju 2006). Il-Partijiet għandhom jikkunsidraw il-karatteristiċi rispettivi u n-natura diversa tas-sitwazzjonijiet ekonomiċi u soċjali tagħhom.

3. Filwaqt li jaffermaw mill-ġdid l-impenn tagħhom li jirrispettaw, jippromwovu u jwettqu standards soċjali u tax-xogħol rikonoxxuti internazzjonalment, kif imsemmi b'mod partikolari fid-Dikjarazzjoni dwar il-Prinċipji u d-Drittijiet Fundamentali fuq ix-Xogħol tal-Organizzazzjonijiet Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) u l-konvenzjonijiet tal-ILO li għalihom huma parti, il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fi programmi u proġetti speċifiċi ta' assistenza teknika, kif maqbula reċiprokament. Il-Partijiet bl-istess mod jaqblu li jkollhom djalogu, kooperazzjoni u inizjattivi dwar suġġetti ta' interess komuni fil-livell bilaterali jew multilaterali, bħal-livell tan-NU, l-IOM, l-ILO, l-ASEM u l-UE-ASEAN.

Artikolu 29

Kooperazzjoni fl-Iżvilupp

1. L-għan ewlieni tal-kooperazzjoni fl-iżvilupp huwa li tinkoraġġixxi l-iżvilupp sostenibbli li jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-faqar u għall-kisba ta' għanijiet ta' żvilupp maqbula internazzjonalment inklużi l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju. Il-Partijiet għandhom jidħlu fi djalogu regolari dwar il-kooperazzjoni fl-iżvilupp f'konformità mal-prijoritajiet rispettivi tagħhom u l-oqsma ta' interess reċiproku.

2. Id-djalogu dwar il-kooperazzjoni fl-iżvilupp għandu jimmira lejn, inter alia:

Artikolu 30

Djalogu dwar il-Politika Ekonomika

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fir-rigward tal-promozzjoni tal-iskambju ta' informazzjoni dwar it-tendenzi u l-politiki ekonomiċi rispettivi tagħhom, u tal-kondiviżjoni ta' esperjenzi fil-koordinazzjoni ta' politiki ekonomiċi fil-kuntest ta' kooperazzjoni u integrazzjoni ekonomiċi reġjonali.

2. Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li japprofondixxu d-djalogu bejn l-awtoritajiet tagħhom dwar kwistjonijiet ekonomiċi li, kif maqbul mill-Partijiet, jistgħu jinkludu oqsma bħall-politika monetarja, il-politika fiskali, inkluża t-tassazzjoni tan-negozju, il-finanzi pubbliċi, u l-istabbilizzazzjoni makroekonomika u d-dejn estern.

Artikolu 31

Soċjetà Ċivili

Il-Partijiet jirrikonoxxu r-rwol u l-kontribuzzjoni potenzjali ta' soċjetà ċivili organizzata fil-governanza demokratika u jaqblu li jippromwovu djalogu effettiv u interazzjoni mas-soċjetà ċivili, f'konformità mal-liġijiet domestiċi applikabbli tal-Partijiet.

Artikolu 32

Ġestjoni tar-Riskju ta' Diżastri

1. Il-Partijiet jaqblu li jżidu l-kooperazzjoni fil-Ġestjoni tar-Riskju ta' Diżastri (DRM) fl-iżvilupp kontinwu u l-implimentazzjoni ta' miżuri sabiex jitnaqqas ir-riskju għall-komunitajiet u jiġu ttrattati l-konsegwenzi ta' diżastri naturali f'kull livell tas-soċjetà. Għandha tingħata importanza lill-azzjonijiet ta' prevenzjoni u l-approċċi proattivi biex jiġu ttrattati l-perikli u r-riskji għat-tnaqqis tar-riskji jew tal-vulnerabbiltajiet għad-diżastri naturali.

2. Il-Partijiet għandhom jaħdmu flimkien sabiex jagħmlu d-DRM parti integrali mill-pjanijiet ta' żvilupp u l-proċessi ta' tfassil ta' politiki li jirrigwardaw l-avvenimenti ta' diżastri naturali.

3. Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha tiffoka fuq dawn l-elementi ta' programmi li ġejjin:

Artikolu 33

Enerġija

1. Il-Partijiet għandhom jimpenjaw ruħhom biex itejbu l-kooperazzjoni fis-settur tal-enerġija bil-ħsieb li:

2. Għal dawn il-finijiet, il-Partijiet jaqblu li jippromwovu l-kuntatti u r-riċerka konġunta għall-benefiċċju reċiproku tal-Partijiet, b'mod partikolari permezz ta' oqfsa reġjonali u internazzjonali rilevanti. B'referenza għall-Artikolu 34 u l-konklużjonijiet tas-Summit Dinji dwar l-Iżvilupp Sostenibbli (WSSD), li sar f'Johannesburg fl-2002, il-Partijiet jenfasizzaw il-ħtieġa li jiġu indirizzati r-rabtiet bejn l-aċċess bi prezz li jintlaħaq għas-servizzi tal-enerġija u l-iżvilupp sostenibbli. Dawn l-attivitajiet jistgħu jkunu promossi f'kooperazzjoni mal-Inizjattiva tal-Unjoni Ewropea dwar l-Enerġija, imnedija waqt il-WSSD.

3. Il-Partijiet, f'konformità mal-impenji tagħhom bħala partijiet għall-Konvenzjoni Qafas tan-NU dwar it-Tibdil fil-Klima biex jindirizzaw it-tibdil fil-klima, jaqblu li jippromwovu l-kooperazzjoni teknika u s-sħubiji privati, fl-enerġija sostenibbli u rinnovabbli, l-iskambju bejn il-fjuwils u l-proġetti tal-effiċjenza tal-enerġija permezz ta' mekkaniżmi flessibbli bbażati fuq is-suq bħall-mekkaniżmu tas-suq tal-faħam.

Artikolu 34

Ambjent u Riżorsi Naturali

1. Il-Partijiet jaqblu li l-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha tippromwovi l-konservazzjoni u t-titjib tal-ambjent bil-għan li jinkiseb żvilupp sostenibbli. L-implimentazzjoni tal-eżitu tad-WSSD u ta' ftehimiet ambjentali multilaterali rilevanti li għalihom huma partijiet għandha tiġi kkunsidrata fl-attivitajiet kollha li jsiru mill-Partijiet skont dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet jaqblu dwar il-ħtieġa li jikkonservaw u jamministraw b'mod sostenibbli r-riżorsi naturali u d-diversità bijoloġika għall-benefiċċju tal-ġenerazzjonijiet kollha filwaqt li jikkunsidraw il-ħtiġijiet ta' żvilupp tagħhom.

3. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw bil-ħsieb li jtejbu l-appoġġ reċiproku tal-politika kummerċjali u ambjentali, u l-integrazzjoni tal-konsiderazzjonijiet ambjentali fis-setturi kollha ta' kooperazzjoni.

4. Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jkomplu u jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom fi programmi reġjonali dwar il-protezzjoni tal-ambjent, fir-rigward ta':

5. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu l-aċċess reċiproku għall-programmi tagħhom f'dan il-qasam, skont it-termini speċifiċi ta' dawn il-programmi.

Artikolu 35

Agrikoltura, Sajd u Żvilupp Rurali

Il-Partijiet jaqblu li jinkoraġġixxu d-djalogu u jippromwovu l-kooperazzjoni lejn l-iżvilupp sostenibbli fl-agrikoltura, is-sajd u l-iżvilupp rurali. L-oqsma ta' djalogu jistgħu jinkludu:

Artikolu 36

Żvilupp Reġjonali u Kooperazzjoni

1. Il-Partijiet għandhom jippromwovu l-fehim reċiproku u l-kooperazzjoni bilaterali fil-qasam tal-politika reġjonali.

2. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu u jsaħħu l-iskambju ta' informazzjoni u l-kooperazzjoni dwar il-politika reġjonali, b'attenzjoni speċjali għall-iżvilupp ta' żoni żvantaġġati, ir-rabtiet urbani-rurali u l-iżvilupp rurali.

3. Il-kooperazzjoni fil-politika reġjonali tista' tieħu l-forom li ġejjin:

Artikolu 37

Politika Industrijali u Kooperazzjoni tal-SMEs

Il-Partijiet, waqt li jikkunsidraw il-politiki u l-objettivi ekonomiċi rispettivi tagħhom, jaqblu li jippromwovu l-kooperazzjoni fil-politika industrijali fl-oqsma kollha meqjusa bħala adatti, bil-ħsieb li tinħoloq klima li twassal għal żvilupp ekonomiku u li tittejjeb il-kompetittività tal-industriji, b'mod speċjali tal-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs), inter alia, permezz ta':

Artikolu 38

Trasport

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fl-oqsma rilevanti tal-politika dwar it-trasport sabiex itejbu l-opportunitajiet ta' investiment u l-moviment ta' merkanzija u passiġġieri, jippromwovu s-sigurtà u s-sikurezza tat-trasport bil-baħar u tal-avjazzjoni, jindirizzaw l-impatt ambjentali tat-trasport u jżidu l-effiċjenza tas-sistemi ta' trasport tagħhom.

2. Il-kooperazzjoni bejn il-Partijiet f'dan il-qasam għandha timmira lejn il-promozzjoni ta':

Artikolu 39

Kooperazzjoni Xjentifika u Teknoloġika

1. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fil-qasam tax-xjenza u t-teknoloġija waqt li jikkunsidraw l-objettivi ta' politika rispettivi tagħhom.

2. L-għanijiet ta' din il-kooperazzjoni għandhom ikunu biex:

3. Il-kooperazzjoni għandha tieħu l-forma ta' proġetti konġunti ta' riċerka u skambji, laqgħat u taħriġ tar-riċerkaturi permezz ta' skemi ta' mobbiltà u ta' taħriġ internazzjonali u programmi ta' skambju, li jipprovdu għall-akbar tixrid possibbli tar-riżultati tar-riċerka, tat-tagħlim u tal-aħjar prattiki. Jista' jintlaħaq ftehim reċiproku dwar metodi oħrajn ta' kooperazzjoni.

4. Dawn l-attivitajiet ta' kooperazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq il-prinċipji tar-reċiproċità, it-trattament ġust u l-benefiċċji reċiproċi u jiżguraw protezzjoni adatta tal-proprjetà intellettwali. Kwalunkwe kwistjoni ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali li tista' tinqala' fil-kuntest tal-kooperazzjoni skont dan il-Ftehim tista', fejn ikun meħtieġ, tkun soġġetta għal negozjati bejn l-aġenziji jew il-gruppi rilevanti involuti qabel ma jingħata bidu għall-attivitajiet ta' kooperazzjoni u tista' tinkludi kwistjonijiet tad-drittijiet tal-awtur, trejdmarks u privattivi filwaqt li jiġu kkunsidrati l-liġijiet u r-regolamenti rispettivi tal-Partijiet.

5. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu l-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet ta' edukazzjoni għolja, taċ-ċentri ta' riċerka, u tas-setturi produttivi rispettivi tagħhom inklużi l-SMEs.

6. Il-Partijiet jaqblu li jagħmlu kull sforz biex iżidu l-għarfien pubbliku dwar il-possibbiltajiet offruti mill-programmi rispettivi tagħhom għal kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika.

Artikolu 40

Kooperazzjoni fit-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni

1. Waqt li jirrikonoxxu li t-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (ICT) hija element ewlieni tal-ħajja moderna u hija ta' importanza vitali għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali, il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jiskambjaw opinjonijiet dwar il-politiki rispettivi tagħhom f'dan il-qasam bil-ħsieb li jippromwovu l-iżvilupp ekonomiku.

2. Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam għandha, inter alia, tiffoka fuq:

Artikolu 41

Awdjoviżiv, Media u Multimedia

Il-Partijiet ser jinkoraġġixxu, jappoġġaw u jiffaċilitaw l-iskambji, il-kooperazzjoni u d-djalogu bejn l-istituzzjonijiet u l-aġenti rilevanti tagħhom fl-oqsma tal-awdjoviżiv, il-media u l-multimedia. Huma jaqblu li jistabbilixxu djalogu politiku regolari f'dawn l-oqsma.

Artikolu 42

Kooperazzjoni fit-Turiżmu

1. Immexxija mill-Kodiċi ta' Etika għat-Turiżmu tal-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turiżmu u l-prinċipji tas-sostenibbiltà li jiffurmaw il-bażi tal-proċess tal-Aġenda Lokali 21, il-Partijiet għandhom itejbu l-iskambju ta' informazzjoni u jistabbilixxu l-aħjar prattiki sabiex jiżguraw żvilupp ibbilanċjat u sostenibbli fit-turiżmu.

2. Iż-żewġ Partijiet jaqblu li jkollhom djalogu bil-għan li jiffaċilitaw il-kooperazzjoni, inkluża l-assistenza teknika, fl-oqsma tat-taħriġ tar-riżorsi umani u tal-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda għad-destinazzjonijiet f'konformità mal-prinċipji ta' turiżmu sostenibbli.

3. Il-Partijiet jaqblu li jiżviluppaw kooperazzjoni għas-salvagwardja u l-immassimizzar tal-potenzjal tal-patrimonju naturali u kulturali, sabiex jittaffew l-impatti negattivi tat-turiżmu, u sabiex tiżdied il-kontribuzzjoni pożittiva tal-industrija tat-turiżmu għall-iżvilupp sostenibbli tal-komunitajiet lokali, inter alia, billi jiġi żviluppat l-ekoturiżmu, waqt li jiġu rispettati l-integrità u l-interessi tal-komunitajiet lokali u indiġeni, u billi jittejjeb it-taħriġ fl-industrija tat-turiżmu.

Artikolu 43

Kooperazzjoni fis-Servizzi Finanzjarji

1. Il-Partijiet jaqblu li jsaħħu l-kooperazzjoni bil-ħsieb li jiksbu regoli u standards komuni u aktar mill-qrib, u li jtejbu s-sistemi tal-kontabilità, tal-verifika finanzjarja, tas-sorveljanza, u dawk regolatorji, tal-banek, l-assigurazzjoni, u oqsma oħrajn fis-settur finanzjarju.

2. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza tal-assistenza teknika u ta' miżuri ta' bini ta' kapaċità għal dan il-għan.

Artikolu 44

Governanza Tajba fil-Qasam tat-Taxxa

1. Bil-ħsieb li jsaħħu u jiżviluppaw l-attivitajiet ekonomiċi filwaqt li jikkunsidraw il-ħtieġa li jiġi żviluppat qafas regolatorju adatt, il-Partijiet jirrikonoxxu u għandhom jimplimentaw il-prinċipji ta' governanza tajba fil-qasam tat-taxxa. Għal dan l-għan, u f'konformità mal-kompetenzi rispettivi tagħhom, il-Partijiet ser itejbu l-kooperazzjoni internazzjonali fil-qasam tat-taxxa, jiffaċilitaw il-ġbir ta' dħul leġittimu tat-taxxa, u jiżviluppaw miżuri għall-implimentazzjoni effettiva tal-prinċipji msemmija hawn fuq.

2. Il-Partijiet jaqblu li l-implimentazzjoni ta' dawn il-prinċipji sseħħ b'mod partikolari fi ħdan il-qafas ta' ftehimiet bilaterali eżistenti jew futuri dwar it-taxxa bejn il-Filippini u l-Istati Membri.

Artikolu 45

Saħħa

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu u jaffermaw l-importanza kbira tas-saħħa. Għaldaqstant, il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw fis-settur tas-saħħa li jkopri oqsma bħar-riforma fis-sistema tas-saħħa, il-mard ewlieni li jittieħed u theddid ieħor għas-saħħa, il-mard li ma jitteħidx, u ftehimiet internazzjonali dwar is-saħħa lejn it-titjib tas-saħħa u l-iżvilupp sostenibbli tas-settur tas-saħħa fuq il-bażi ta' benefiċċju reċiproku.

2. Il-kooperazzjoni għandha ssir permezz ta':

Artikolu 46

Edukazzjoni, Kultura, Djalogu Interkulturali u Bejn ir-Reliġjonijiet

1. Il-Partijiet jaqblu li jippromwovu l-kooperazzjoni fl-edukazzjoni, fl-isports, fil-kultura u bejn ir-reliġjonijiet li tirrispetta kif adatt id-diversità tagħhom sabiex jiżdied il-fehim reċiproku u l-għarfien tal-kulturi rispettivi tagħhom. Għal dan il-għan, il-Partijiet għandhom jappoġġaw u jippromwovu l-attivitajiet tal-istituti kulturali tagħhom.

2. Il-Partijiet jaqblu wkoll li jibdew djalogu dwar kwistjonijiet ta' interess reċiproku relatati mal-immodernizzar ta' sistemi edukattivi, inklużi kwistjonijiet li jappartjenu għall-kompetenzi ewlenin u l-iżvilupp ta' strumenti ta' valutazzjoni li jitqabblu ma' standards Ewropej.

3. Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jieħdu l-miżuri adatti biex jippromwovu kuntatti bejn il-persuni fil-qasam tal-edukazzjoni, l-isports u l-iskambji kulturali, u djalogi bejn ir-reliġjonijiet u dawk interkulturali u jwettqu inizjattivi konġunti f'diversi sferi soċjokulturali, inkluża l-kooperazzjoni fil-konservazzjoni tal-patrimonju b'rispett għad-diversità kulturali. F'dan ir-rigward, il-Partijiet jaqblu wkoll li jkomplu jappoġġaw l-attivitajiet tal-Fondazzjoni Asja-Ewropa, kif ukoll id-Djalogu bejn ir-Reliġjonijiet tal-ASEM.

4. Il-Partijiet jaqblu li jikkonsultaw u jikkooperaw f'fora jew organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti, bħall-Unesco, sabiex isegwu objettivi komuni u jippromwovu fehim akbar u rispett akbar għad-diversità kulturali. F'dan ir-rigward, il-Partijiet jaqblu wkoll li jippromwovu r-ratifika u l-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni tal-Unesco dwar il-Protezzjoni u l-Promozzjoni tad-Diversità tal-Espressjonijiet Kulturali adottata fl-20 ta' Ottubru 2005.

5. Il-Partijiet għandhom jagħmlu wkoll enfasi fuq l-adozzjoni ta' miżuri mfassla sabiex jissaħħu r-rabtiet bejn l-aġenziji rilevanti rispettivi tagħhom li jippromwovu l-iskambju ta' informazzjoni u ta' għarfien fost l-esperti, iż-żgħażagħ u l-ħaddiema żgħażagħ (fl-iskola u barra mill-iskola), u jieħdu vantaġġ mill-programmi rispettivi tagħhom bħall-Erasmus Mundus fl-oqsma tal-edukazzjoni u tal-kultura kif ukoll mill-esperjenzi li ż-żewġ Partijiet ikunu kisbu f'dawn l-oqsma.

Artikolu 47

Statistika

Il-Partijiet jaqblu li jippromwovu, f'konformità mal-attivitajiet eżistenti tagħhom dwar il-kooperazzjoni tal-istatistika bejn l-Unjoni Ewropea u l-ASEAN, il-bini tal-kapaċità tal-istatistika, l-armonizzazzjoni ta' metodi u prattiki ta' statistika inkluż il-ġbir u t-tixrid tal-istatistika, li jippermettilhom jużaw, fuq bażi aċċettabbli reċiprokament, statistika dwar, inter alia, il-kontijiet nazzjonali, l-investimenti barranin diretti, it-teknoloġija tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, il-kummerċ ta' merkanzija u servizzi u, b'mod aktar ġenerali, kwalunkwe qasam ieħor kopert b'dan il-Ftehim li huwa adatt għall-ġbir, l-analiżi u t-tixrid tal-ipproċessar tal-istatistika.

TITOLU VII

QAFAS ISTITUZZJONALI

Artikolu 48

Kumitat Konġunt

1. Il-Partijiet jaqblu li jistabbilixxu skont dan il-Ftehim, Kumitat Konġunt, magħmul minn rappreżentanti taż-żewġ naħat fuq livell uffiċjali għoli, li jkun inkarigat:

2. Il-Kumitat Konġunt għandu normalment jiltaqa' mhux inqas minn kull sentejn fil-Filippini u fl-Unjoni Ewropea alternattivament f'data li tiġi stabbilita bi ftehim reċiproku. Jistgħu jsiru wkoll laqgħat straordinarji tal-Kumitat Konġunt bi ftehim bejn il-Partijiet. Il-Kumitat Konġunt għandu jitmexxa b'mod alternattiv minn kull waħda mill-Partijiet. L-aġenda għal-laqgħat tal-Kumitat Konġunt għandha tiġi stabbilita bi ftehim bejn il-Partijiet.

3. Il-Kumitat Konġunt għandu jistabbilixxi sottokumitati speċjalizzati sabiex jindirizzaw l-oqsma kollha koperti minn dan il-Ftehim sabiex jgħinuh fit-twettiq tal-kompiti tiegħu. Dawn is-sottokumitati għandhom jagħmlu rapporti dettaljati dwar l-attivitajiet tagħhom li jiġu sottomessi lill-Kumitat Konġunt f'kull waħda mil-laqgħat tiegħu.

4. Il-Partijiet jaqblu li għandu jkun ukoll il-kompitu tal-Kumitat Konġunt li jiżgura l-funzjonament adatt ta' kwalunkwe ftehim settorjali jew protokoll li ġie konkluż jew li għandu jiġi konkluż bejn il-Partijiet.

5. Il-Kumitat Konġunt għandu jadotta r-regoli ta' proċedura tiegħu.

TITOLU VIII

DISPOŻIZZJONIJIET FINALI

Artikolu 49

Klawżola dwar Żviluppi Futuri

1. Il-Partijiet jistgħu, b'kunsens reċiproku u fuq rakkomandazzjoni tal-Kumitat Konġunt, jespandu dan il-Ftehim bil-ħsieb li jsaħħu l-livell ta' kooperazzjoni, inkluż billi jissupplimentawh bi ftehimiet jew protokolli dwar setturi jew attivitajiet speċifiċi.

2. Rigward l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, kwalunkwe waħda mill-Partijiet tista' tressaq suġġerimenti sabiex twessa' l-ambitu tal-kooperazzjoni, waqt li tikkunsidra l-esperjenza li tkun inkisbet fl-applikazzjoni tiegħu.

Artikolu 50

Riżorsi għall-Kooperazzjoni

1. Il-Partijiet jaqblu li jagħmlu disponibbli r-riżorsi adatti, inklużi mezzi finanzjarji, sa fejn jippermettu r-riżorsi u r-regolamenti rispettivi tagħhom, sabiex jilħqu l-objettivi tal-kooperazzjoni stabbiliti f'dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet għandhom jimplimentaw assistenza finanzjarja f'konformità mal-prinċipji ta' ġestjoni finanzjarja soda u jikkooperaw fil-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tagħhom. Il-Partijiet għandhom jieħdu miżuri effettivi sabiex jipprevjenu u jiġġieldu l-frodi, il-korruzzjoni u kwalunkwe attività illegali oħra, inter alia, permezz ta' assistenza reċiproka fl-oqsma koperti minn dan il-Ftehim f'konformità mal-liġijiet u r-regolamenti rispettivi tagħhom. Kwalunkwe ftehim jew strument ta' finanzjament ulterjuri li għandu jiġi konkluż bejn il-Partijiet għandu jipprevedi klawżoli speċifiċi ta' kooperazzjoni finanzjarja li jkopru kontrolli fuq il-post, spezzjonijiet, kontrolli, u miżuri ta' kontra l-frodi, inklużi, inter alia, dawk li jsiru mill-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF) u mill-awtoritajiet Filippini rilevanti ta' investigazzjoni.

3. Il-Partijiet għandhom jinkoraġġixxu lill-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) sabiex ikompli bl-operazzjonijiet tiegħu fil-Filippini b'mod konformi mal-proċeduri u l-kriterji ta' finanzjament tiegħu, il-ftehim qafas iffirmat bejn il-BEI u l-Filippini u l-liġijiet domestiċi tal-Filippini.

4. Il-Partijiet jistgħu jiddeċiedu li jestendu l-appoġġ finanzjarju għall-attivitajiet ta' kooperazzjoni fl-oqsma koperti minn dan il-Ftehim jew dawk relatati miegħu f'konformità mal-proċeduri finanzjarji u r-riżorsi rispettivi tagħhom. Dawn l-attivitajiet ta' kooperazzjoni jistgħu jinkludu, kif adatt, iżda mhux limitati biss għal, il-bini ta' kapaċità u inizjattivi ta' kooperazzjoni teknika, l-iskambju ta' esperti, it-twettiq ta' studji, l-istabbiliment ta' oqfsa legali, regolatorji u ta' infurzar li jippromwovu t-trasparenza u r-responsabbiltà, u attivitajiet oħrajn maqbula bejn il-Partijiet.

Artikolu 51

Faċilitajiet

Sabiex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni fil-qafas ta' dan il-Ftehim, iż-żewġ Partijiet jaqblu li jagħtu l-faċilitajiet meħtieġa lill-uffiċjali u lill-esperti li jkunu involuti fl-implimentazzjoni tal-kooperazzjoni għall-prestazzjoni tal-funzjonijiet tagħhom b'mod konformi mal-liġi nazzjonali/domestika u r-regoli u r-regolamenti interni taż-żewġ Partijiet.

Artikolu 52

Ftehimiet Oħra

1. Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, la dan il-Ftehim u lanqas kwalunkwe azzjoni li tittieħed bis-saħħa tiegħu m'għandha taffettwa s-setgħat tal-Partijiet li jwettqu attivitajiet ta' kooperazzjoni bilaterali jew li jikkonkludu, fejn adatt, ftehimiet ġodda ta' sħubija u ta' kooperazzjoni inkluż bejn il-Filippini u l-Istati Membri individwali.

2. Dan il-Ftehim m'għandux jaffettwa l-applikazzjoni jew l-implimentazzjoni ta' impenji li jkunu ttieħdu mill-Partijiet rispettivi f'relazzjoni ma' partijiet terzi.

Artikolu 53

Twettiq tal-Obbligi

1. Il-Partijiet għandhom jieħdu kwalunkwe miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa għat-twettiq tal-obbligi tagħhom skont dan il-Ftehim. Huma għandhom jaraw li l-objettivi stabbiliti f'dan il-Ftehim jintlaħqu.

2. Kull Parti tista' tirreferi kwalunkwe diverġenza fl-applikazzjoni jew fl-interpretazzjoni ta' dan il-Ftehim lill-Kumitat Konġunt.

3. Jekk waħda mill-Partijiet ikun jidhrilha li l-Parti l-oħra tkun naqset milli tissodisfa xi wieħed mill-obbligi tagħha skont dan il-Ftehim, hija tista' tieħu miżuri adatti. Qabel ma tagħmel hekk, ħlief f'każijiet ta' urġenza partikolari f'konformità mal-paragrafu 5 ta' dan l-Artikolu, hija għandha tippreżenta l-informazzjoni rilevanti kollha meħtieġa lill-Kumitat Konġunt sabiex is-sitwazzjoni tiġi eżaminata fid-dettall bil-ħsieb li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għall-Partijiet.

4. Fl-għażla tal-miżuri, għandha tingħata prijorità lil dawk li jfixklu l-inqas il-funzjonament ta' dan il-Ftehim. Dawn il-miżuri għandhom jiġu notifikati immedjatament lill-Parti l-oħra u għandhom ikunu soġġetti għal konsultazzjonijiet fi ħdan il-Kumitat Konġunt il-Parti l-oħra titlob hekk.

5. Il-Partijiet jaqblu, għall-finijiet tal-interpretazzjoni korretta u tal-applikazzjoni prattika ta' dan il-Ftehim, li t-terminu “każijiet ta' urġenza partikolari” fil-paragrafu 3 ta' dan l-Artikolu jfisser każijiet ta' ksur materjali ta' dan il-Ftehim minn waħda mill-Partijiet. Ksur materjali ta' dan il-Ftehim jikkonsisti minn:

Qabel l-applikazzjoni ta' miżuri fil-każijiet ta' urġenza partikolari, kull Parti tista' titlob li tissejjaħ laqgħa urġenti sabiex il-Partijiet jiltaqgħu. F'każ li ssir talba bħal din u fi żmien 15-il jum, sakemm il-Partijiet ma jaqblux fuq perijodu ta' żmien ieħor li ma jaqbiżx il-21 jum, għandha ssir laqgħa sabiex tiġi eżaminata s-sitwazzjoni fid-dettall bil-ħsieb li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għall-Partijiet.

Artikolu 54

Definizzjoni tal-Partijiet

Għall-finijiet ta' dan il-Ftehim, “il-Partijiet” għandha tfisser l-Unjoni jew l-Istati Membri tagħha jew l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, b'mod konformi mas-setgħat rispettivi tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Filippini, min-naħa l-oħra.

Artikolu 55

Applikazzjoni Territorjali

Dan il-Ftehim għandu japplika għat-territorju li fih japplika t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea skont il-kondizzjonijiet stabbiliti f'dak it-Trattat, minn naħa waħda, u għat-territorju tal-Filippini, min-naħa l-oħra.

Artikolu 56

Notifiki

In-notifiki li jsiru skont l-Artikolu 57 għandhom jintbagħtu lis-Segretarju-Ġenerali tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u lid-Dipartiment tal-Affarijiet Barranin tal-Filippini, rispettivament, permezz ta' mezzi diplomatiċi.

Artikolu 57

Dħul fis-Seħħ u Perijodu ta' Validità

1. Dan il-Ftehim għandu jidħol fis-seħħ fl-ewwel jum tax-xahar wara d-data li fiha l-aħħar Parti tkun innotifikat lill-oħra dwar il-konklużjoni tal-proċeduri legali meħtieġa għal dan il-fini.

2. Dan il-Ftehim jibqa' validu għal perijodu ta' ħames snin. Huwa għandu jiġi estiż b'mod awtomatiku għal perijodi suċċessivi oħra ta' sena, sakemm waħda mill-Partijiet ma tinnotifikax lill-Parti l-oħra bil-miktub, sa sitt xhur qabel it-tmiem ta' kwalunkwe perijodu ta' sena sussegwenti, dwar l-intenzjoni tagħha li ma testendix dan il-Ftehim.

3. Kwalunkwe emenda għal dan il-Ftehim għandha ssir bi ftehim bejn il-Partijiet. Kwalunkwe emenda għandha tidħol fis-seħħ skont il-paragrafu 1 ta' dan l-Artikolu biss wara li l-aħħar Parti tkun innotifikat lill-oħra li l-formalitajiet kollha meħtieġa jkunu tlestew.

4. Dan il-Ftehim jista' jiġi tterminat minn waħda mill-Partijiet permezz ta' notifika bil-miktub dwar ix-xewqa tagħha li ttemm dan il-Ftehim mogħtija lill-Parti l-oħra. It-terminazzjoni għandha tidħol fis-seħħ sitt xhur wara li l-Parti l-oħra tkun irċeviet in-notifika. It-terminazzjoni m'għandhiex taffettwa proġetti maqbula jew li jkunu għaddejjin mibdija skont dan il-Ftehim qabel it-terminazzjoni tiegħu.

Artikolu 58

Test Awtentiku

1. Dan il-Ftehim għandu jitfassal bil-lingwa Bulgara, Ċeka, Daniża, Estonjana, Finlandiża, Franċiża, Ġermaniża, Griega, Ingliża, Latvjana, Litwana, Maltija, Olandiża, Pollakka, Portugiża, Rumena, Slovakka, Slovena, Spanjola, Svediża, Taljana u Ungeriża, b'kull wieħed minn dawn it-testi jkun ugwalment awtentiku.

2. Il-Ftehim ġie nnegozjat bl-Ingliż. Kwalunkwe diverġenza lingwistika fit-testi għandha tiġi riferita lill-Kumitat Konġunt.

Съставено в Пном Пен на единадесети юли две хиляди и дванадесета година.

Hecho en Phnom Penh el día once de julio del año dos mil doce.

V Phnompenhu dne jedenáctého července dva tisíce dvanáct.

Udfærdiget i Phnom Penh, den ellevte juli to tusind og tolv.

Geschehen zu Phnom Penh am elften Juli zweitausendzwölf.

Kahe tuhande kaheteistkümnenda aasta juulikuu üheteistkümnendal päeval Phnom Penhis.

Έγινε στην Πνομ Πενχ την ενδεκάτη Ιουλίου του έτους δύο χιλιάδες δώδεκα.

Done at Phnom Penh on the eleventh day of July in the year two thousand and twelve.

Fait à Phnom Penh le onze juillet deux mille douze.

Fatto a Phnom Penh addì undici luglio duemiladodici.

Pnompeņā, divi tūkstoši divpadsmitā gada vienpadsmitajā jūlijā.

Priimta Pnompenyje du tūkstančiai dvyliktų metų liepos vienuoliktą dieną.

Kelt Phnom Penh-ben, a kétezer-tizenkettedik év július havának tizenegyedik napján.

Magħmul fi Phnom Penh fil-ħdax-il jum ta' Lulju fis-sena elfejn u tnax.

Gedaan te Phnom-Penh, elf juli tweeduizend twaalf.

Sporządzono w Phnom Penh dnia jedenastego lipca roku dwa tysiące dwunastego.

Feito em Pnom Pene, aos onze dias do mês de julho de dois mil e doze.

Întocmit la Phnom Penh la data de unsprezece iulie a anului două mii doisprezece.

V Phnom Penh jedenásteho júla dvetisícdvanásť.

V Phnom Penhu, enajstega julija leta dva tisoč dvanajst.

Tehty Phnom Penhissä yhdentenätoista päivänä heinäkuuta vuonna kaksituhattakaksitoista.

Utfärdat i Phnom Penh den elfte juli tjugohundratolv.

Voor het Koninkrijk België Pour le Royaume de Belgique Für das Königreich Belgien Deze handtekening verbindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap, het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Cette signature engage également la Communauté française, la Communauté flamande, la Communauté germanophone, la Région wallonne, la Région flamande et la Région de Bruxelles-Capitale. Diese Unterschrift bindet zugleich die Deutschsprachige Gemeinschaft, die Flämische Gemeinschaft, die Französische Gemeinschaft, die Wallonische Region, die Flämische Region und die Region Brüssel-Hauptstadt.

За Република България

Za Českou republiku

På Kongeriget Danmark vegne

Für die Bundesrepublik Deutschland

Eesti Vabariigi nimel

Thar cheann Na hÉireann For Ireland

Για την Ελληνική Δημοκρατία

Por el Reino de España

Pour la République française

Per la Repubblica italiana

Για την Κυπριακή Δημοκρατία

Latvijas Republikas vārdā –

Lietuvos Respublikos vardu

Pour le Grand-Duché de Luxembourg

A Magyar Köztársaság részéről

Għal Malta

Voor het Koninkrijk der Nederlanden

Für die Republik Österreich

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Pela República Portuguesa

Pentru România

Za Republiko Slovenijo

Za Slovenskú republiku

Suomen tasavallan puolesta För Republiken Finland

För Konungariket Sverige

For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

За Европейския съюз Рог la Unión Europea Za Evropskou unii For Den Europæiske Union Für die Europäische Union Euroopa Liidu nimel Για την Ευρωπαϊκή Ένωση For the European Union Pour l'Union européenne Per l'Unione europea Eiropas Savienības vārdā – Europos Sąjungos vardu Az Európai Unió részéről Għall-Unjoni Ewropea Voor de Europese Unie W imieniu Unii Europejskiej Pela União Europeia Pentru Uniunea Europeană Za Európsku úniu Za Evropsko unijo Euroopan unionin puolesta För Europeiska unionen