Protokoll ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni Alpina ta’ l-1991 fil-qasam tal-protezzjoni tal-ħamrija Protokoll Protezzjoni tal-Ħamrija



ĠU L 337, 22.12.2005, p. 29–35 (ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, IT, LV, LT, HU, NL, PL, PT, SK, SL, FI, SV)

ĠU L 175M , 29.6.2006, p. 258–264 (MT)

Edizzjoni Speċjali bil-Bulgaru: Chapter 11 Volume 43 P. 242 - 248

Edizzjoni Speċjali bir-Rumen: Chapter 11 Volume 43 P. 242 - 248



Protokoll ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni Alpina ta’ l-1991 fil-qasam tal-protezzjoni tal-ħamrija Protokoll "Protezzjoni tal-Ħamrija" Preambolu IR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, IR-REPUBBLIKA TA’ L-AWSTRIJA, IR-REPUBBLIKA FRANĊIZA, IR-REPUBBLIKA TALJANA, IL-PRINĊIPAT TA’ LICHTENSTEIN, IL-PRINĊIPAT TA’ MONACO, IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, IL-KONFEDERAZZJONI ŻVIZZERA, kif ukoll IL-KOMUNITÀ EWROPEA, Skond il-missjoni tagħhom li toħroġ mill-Konvenzjoni dwar il-protezzjoni ta’ l-Alpi (Konvenzjoni Alpina) tas- 7 ta’ Novembru 1991 li tassigura politika globali ta’ protezzjoni u ta’ żvilupp sostenibbli taż-żona Alpina, Fl-applikazzjoni ta’ l-obbligi tagħhom li joħorġu mill-Artikolu 2(2) u (3) tal-Konvenzjoni Alpina, Bl-għan li titnaqqas il-ħsara kwantitattiva u kwalitattiva kkawżata lill-ħamrija, notevolment bl-użu ta’ metodi ta’ produzzjoni agrikoli u ta’ silvikultura li jekonomizzaw il-ħamrija, filwaqt li dawn jiġu esplojtati b’mod ekonomiku, billi titwaqqaf l-erożjoni u billi tkun limitata l-impermeabbiltà tal-ħamrija. Konxji li l-protezzjoni tal-ħamrija Alpina, il-ġestjoni sostenibbli tagħha u r-restawrazzjoni tal-funzjonijiet naturali tagħha fil-positijiet niexfa huma ta’ interess ġenerali, Konxji li l-Alpi, li jifformaw waħda mill-ikbar żoni naturali kontinwi fl-Ewropa, għandhom diversità ekoloġika u ekosistemi estremament sensibbli, li l-kapaċità ta’ tħaddim tagħhom għandha tkun ippreservata, Konvinti li l-popolazzjoni lokali għandha tkun tista’ tiddefinixxi l-proġett tagħha ta’ żvilupp soċjali, kulturali u ekonomiku u li tipparteċipa fl-implimentazzjoni tiegħu fl-ambitu istituzzjonali eżistenti, Konxji li minn naħa ż-żona Alpina tikkostitwixxi qafas ta’ ħajja u ta’ attivitajiet ekonomiċi importanti għall-popolazzjoni lokali u żona ta’ mistrieħ għar-residenti ta’ reġjuni oħra, u li min-naħa l-oħra l-preservazzjoni tal-funzjonijiet tal-ħamrija tista’ titqiegħed f’periklu mill-eżiġenzi differenti ta’ utilizzazzjoni li huma kkonċentrati fiż-żona Alpina dejqa, u li, għal din ir-raġuni, l-interessi ekonomiċi għandhom ikunu armonizzati ma’ l-eżiġenzi ekoloġiċi, Jirrikonoxxu l-fatt li l-ħamrija tokkupa pożizzjoni partikulari fi ħdan l-ekosistemi, li l-formazzjoni mill-ġdid tagħha kif ukoll ir-riġenerazzjoni tal-ħamrija ddaneġġata jsiru bil-mod ħafna, li minħabba partikularitajiet topografiċi taż-żona Alpina, l-erożjoni tal-ħamrija tista’ tintensifika ruħha, li, minn parti l-ħamrija hija akkumulatur ta’ tinġis u li, mill-parti l-oħra, il-ħamrija kkontaminata tista’ tkun sors ta’ ta’ kontribuzzjonijiet ta’ elementi li jniġġsu f’ekosistemi ta’ madwarhom u jistgħu jippreżentaw periklu għall-bniedem, għall-annimali u għall-pjanti, Konxji li l-użu ta’ l-artijiet, notevolment, għall-urbanizmu, l-iżvilupp ta’ l-industrija u ta’ l-artiġjanat, ta’ l-infrastruttura, ta’ l-estrazzjoni mill-minjieri, tat-turiżmu, ta’ l-agriultura u ta’ l-ekonomija forestarja kif ukoll tat-trasporti, jistgħu jwasslu għal ħsara kwalitattiva u kwantitattiva tal-ħamrija, u li konsegwentement, miżuri xierqa u integrati ta’ prevenzjoni kif ukoll ta’ limitazzjoni u ta’ tisħiħ tal-ħsarat għandhom ikunu proposti għall-protezzjoni tal-ħamrija, Jikkunsidraw li l-protezzjoni tal-ħamrija għandha riperkussjonijiet multipli fuq politiki oħra fiż-żona Alpina u li din għandha tkun – bħala konsegwenza – kkoordinata mad-dixxiplini u s-setturi l-oħra, Konvinti li ċerti problemi ma jistgħux jiġu solvuti ħlief f'ambitu transfrontali u jeżiġu miżuri komuni min-naħa ta' l-Istati Alpini, li għandhom jiġu implimentati mill-Partijiet firmatarji skond il-mezzi eżistenti, JAQBLU DWAR DAN LI ĠEJ: KAPITOLU I DISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI Artikolu 1 Objettivi 1. Dan il-Protokoll iservi għall-implimentazzjoni ta’ l-impenji tal-Partijiet Kontraenti tal-Konvenzjoni Alpina fil-qasam tal-protezzjoni tal-ħamrija. 2. Il-ħamrija, (1) fil-funzjonijiet naturali tagħha bħala: (a) bażi vitali u żona vitali għall-bniedem, għall-annimali, għall-pjanti u għall-organiżmi tagħhom, (b) element li jiddistingwi n-natura u l-pajsaġġi, (ċ) parti mill-ekosistemi, b’mod partikulari biċ-ċikli ta’ l-ilma u l-elementi nutrittivi tagħhom, (d) fonti ta’ trasformazzjoni u ta’ regolazzjoni għall-kontributuri ta’ sustenzi, notevolment permezz tal-kapaċitajiet tagħhom ta’ filtrazzjoni, l-effett ta’ waqfien, ta’ riżerva, b’mod partikulari għall-protezzjoni ta’ l-ilmijiet ta’ taħt l-art, (e) riżerva ġenetika, (2) fil-funzjonijiet tagħha ta’ arkivju ta’ l-istorja naturali u kulturali u, (3) sabiex jiġi protett l-użu tagħha bħala: (a) sit għall-agrikoltura inkluż l-ekonomija tal-biedja tar-ragħa ta’ l-annimali u l-ekonomija forestarja, (b) superfiċji għall-urbanizzazzjoni u l-attivitajiet turistiċi, (ċ) sit għal użi ekonomiċi oħra, it-trasporti, il-provvista u d-distribuzzjoni, l-evakwazzjoni ta’ l-ilmijiet u ta' l-iskart, (d) depożiti ta’ riżorsi naturali, għandha tiġi kkonservata b’mod sostenibbli fil-komponenti kollha tagħha. B’mod partikulari l-funzjonijiet ekoloġiċi tal-ħamrija għandhom ikunu ggarantiti u ppreservati fit-tul b'mod kwalitattiv u kwantitattiv bħala element essenzjali ta' l-ekosistemi. In-naturalizzazzjoni mill-ġdid tal-ħamrija ddanniġġata għandha tiġi nkuraġġuta. 3. Il-miżuri li għandhom jittieħdu għandhom bħala objettiv b’mod partikulari użu adatt tal-ħamrija skond il-post, użu ekonomiku ta’ l-uċuħ, il-prevenzjoni kontra l-erożjoni u modifiki ta’ preġudizzju għall-istruttura ta’ l-art kif ukoll minimizzazzjoni tal-kontribuzzjonijiet ta’ sustenzi li jniġġsu l-ħamrija. 4. B’mod partikulari, id-diversità ta’ ħamrija, tipika taż-żona Alpina u l-postijiet karatteristiċi, għandhom ukoll jiġu ppreservati u promossi. 5. F’dan ir-rigward, il-prinċipju ta’ prevenzjoni, li jinkludi l-garanzija tal-kapaċità ta’ tħaddim u tal-possibbiltajiet ta’ użu tal-ħamrija għal finijiet differenti kif ukoll id-disponibilità tagħhom għal ġenerazzjonijiet futuri bil-ħsieb ta’ żvilupp sostenibbli, jieħu importanza partikulari. Artikolu 2 Obbligi fundamentali 1. Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jieħdu l-miżuri legali u amminstrattivi meħtieġa sabiex jassiguraw il-protezzjoni tal-ħamrija fiż-żona Alpina. Is-sorveljanza ta’ dawn il-miżuri se ssir taħt ir-responsabbiltà ta’ l-awtoritajiet nazzjonali. 2. Fil-każ ta’ periklu ta’ ħsara gravi u persistenti għall-kapaċità ta' tħaddim tal-ħamrija, l-aspetti ta' protezzjoni għandhom bħala regola ġenerali jieħdu prijorità fuq l-aspetti ta' użu. 3. Il-Partijiet Kontraenti qed jeżaminaw il-possibbiltà li jappoġġaw il-miżuri kkunsidrati minn dan il-protokoll għall-protezzjoni tal-ħamrija fiż-żona Alpina permezz ta’ miżuri fiskali u/jew finanzjarji. Il-miżuri kompatibbli mal-protezzjoni tal-ħamrija u ma’ l-objettivi ta’ użu ekonomiku u ekoloġiku ta’ l-art għandhom jibbenefikaw minn appoġġ partikulari. Artikolu 3 Il-kunsiderazzjoni ta’ l-objettivi fil-politiki l-oħra Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jieħdu wkoll in konsiderazzjoni l-objettivi ta’ dan il-Protokoll fil-politiki l-oħra tagħhom. Fl-Alpi dan japplikaw b’mod partikulari għas-setturi ta’ l-ippjanar tat-territorju, ta’ l-urbaniżmu u tat-trasporti, ta’ l-enerġija, ta’ l-agrikultura u ta’ l-ekonomija forestarja, ta’ l-esplojtazzjoni ta’ materji prima, ta’ l-industrija, ta’ l-artiġjanat, tat-turiżmu, tal-protezzjoni tan-natura u tal-manteniment tal-pajsaġġi, tal-ġestjoni ta’ l-ilma ta’ l-iskart u tal-kwalità ta’ l-arja. Artikolu 4 Parteċipazzjoni tal-kollettivitajiet territorjali 1. Fil-kwadru istituzzjonali eżistenti, kull Parti Kontraenti tiddetermina l-aħjar livell ta’ koordinazzjoni u ta’ kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet u l-kolletivitajiet territorijali kkonċernati b’mod dirett sabiex tkun promossa solidarjetà fir-responsabbiltà, notevolment sabiex tesplojtja u tiżviluppa fiż-żona Alpina s-sinerġiji fl-applikazzjoni tal-politiki tal-protezzjoni tal-ħamrija kif ukoll fl-implimentazzjoni tal-miżuri li joħorġu minnhom. 2. Il-kollettivitajiet territorjali kkonċernati b’mod dirett huma reċipjenti fis-stadji differenti tal-preparazzjoni u ta’ l-implimentazzjoni ta’ dawn il-politiki u miżuri skond il-kompetenzi tagħhom, fl-ambitu istituzzjonali eżistenti. Artikolu 5 Kooperazzjoni internazzjonali 1. Il-Partijiet Kontraenti jappoġġaw kooperazzjoni internazzjonali rrinforzata bejn l-istituzzjonijiet kompetenti rispettivi b’mod partikulari f’dak li għandu x’jaqsam mat-twaqqif ta’ reġistri tal-ħamrija, l-osservazzjoni tal-ħamrija, id-delimitazzjoni u s-sorveljanza taż-żoni tal-ħamrija protetti u taż-żoni ta' ħamrija mniġġsa kif ukoll iż-żoni f'periklu, it-tqegħid għad-dispożizzjoni u armonizzazzjoni tal-bażijiet tad-data, il-koordinazzjoni tar-riċerka dwar il-protezzjoni tal-ħamrija Alpini kif ukoll l-informazzjoni reċiproka. 2. Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jeliminaw l-ostakli għall-kooperazzjoni interenazzjonali bejn il-kollettivitajiet territorjali taż-żona Alpina u li jiffavorixxu s-soluzzjoni għall-problemi komuni fil-livell l-aktar xieraq. 3. Meta d-definizzjoni tal-miżuri dwar il-protezzjoni tal-ħamrija tkun tiddependi fuq il-kompetenza nazzjonali jew internazzjonali, il-kollettivitajiet territorjali għandhom ikollhom il-possibbiltà li jippreżentaw b’mod effikaċi l-interessi tal-popolazzjoni. KAPITOLU II MIŻURI SPEĊIFIĊI Artikolu 6 Delimitazzjonijiet taż-żoni Il-Partijiet Kontraenti jieħdu ħsieb li ħamrija li hi denja ta’ protezzjoni tkun inkluża wkoll mad-delimitazzjoni taż-żoni protetti. B’mod partikulari, formazzjonijiet pedoloġi u tal-blat karatteristiċi jew ta’ interess partikulari għall-għarfien ta’ l-evoluzzjoni tad-dinja, għandhom jiġu ppreservati. Artikolu 7 L-użu ekonomiku u prudenti tal-ħamrija 1. Waqt it-twaqqif ta’ l-implimentazzjoni tal-pjani u/jew programmi msemmija fit-tielet inċiż ta’ l-Artikolu 9 tal-Protokoll "Ippjanar tat-territorju u żvilupp sostenibbli" għandhom jittieħdu in konsiderazzjoni l-ħtiġijiet tal-protezzjoni tal-ħamrija, b’mod partikulari l-użu ekonomiku ta’ l-art u tas-superfiċji. 2. Sabiex tkun limitata l-impermeabbiltà u l-okkupazzjoni tal-ħamrija, il-Partijiet Kontraenti jieħdu ħsieb l-użu tal-metodi ta’ kostruzzjoni li jagħmlu ekonomija mis-superfiċji u jagħmlu użu ekonomiku tal-ħamrija. Għal dak li għandu x’jaqsam ma’ l-urbanizzazzjoni, dawn jikkunsidraw preferibbilment iż-żoni interni u jillimitaw l-espansjoni ta’ l-agglomerazzjonijiet. 3. Għall-istudji ta’ impatt fuq l-ambjent u ż-żona ta' proġetti kbar fil-qasam ta' l-industrija, tal-kostruzzjoni u ta' l-infrastruttura l-aktar tat-trasport, ta' l- enerġija u tat-turiżmu, għandu jittieħed in konsiderazzjoni fl-ambitu tal-proċeduri nazzjonali, il-protezzjoni tal-ħamrijat u tan-nuqqas ta’ superfiċji li tinsab fiż-żona Alpina. 4. Meta l-kondizzjonijiet naturali jippermettu, il-ħamrija li m’għadhiex tiġi wżata jew li l-użu tagħha nbidel, m’mod partikulari l-miżbliet, il-gagazza, l-infrastrutturi, il-mogħdijiet ta’ l-iski għandhom jinħolqu mill-ġdid jew jkunu kkultivati mill-ġdid. Artikolu 8 L-użu ekonomiku u estrazzjoni ta’ materji prima fl-użu ekonomiku tal-ħamrija 1. Il-Partijiet Kontraenti jħarsu utilizzazzjoni ekonomika tal-materji prima maħruġa mill-ħamrija. Huma jagħmlu mezz li jiġu wżati bi preferenza prodotti ta’ sostituzzjoni u li l-possibbiltajiet ta’ riċiklaġġ jintużaw kemm jista’ jkun jew li l-iżvilupp tagħhom jiġi inkuraġġat. 2. Fl-esplojtazzjoni, it-trattament u l-użu tal-materji prima estratti mill-ħamrija, għandha titnaqqas kemm jista’ jkun il-ħsara lill-funzjonijiet l-oħra tal-ħamrija. Fiż-żoni li jippreżentaw interess partikulari għall-protezzjoni tal-funzjonijiet tal-ħamrija u fiż-żoni destinati għall-ġbir ta’ l-ilma għax-xorb, ma’għandhiex issir l-estrazzjoni tal-materji prima. Artikolu 9 Preżervazzjoni tal-ħamrija ta’ żoni ta’ artijiet mistagħdra u ta’ xagħri 1 Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jippreżervaw ix-xagħri għoljin kif ukoll dawk baxxi. Għal dan l-għan, hu meħtieġ li l-użu tat-torba jitwaqqaf fit-terminu medju. 2. Fl-artijiet mistagħdra u fix-xagħri, miżuri ta’ dranaġġ għandhom ikunu limitati biss għaż-żamma tan-networks eżistenti ħlief f’każijiet eċċezzjonali ġustifikati. Miżuri sabiex żoni li diġà għandhom sistema ta' dranaġġ jinġiebu lura għall-istat naturali tagħhom għandhom jiġu nkuraġġuti. 3. Bħala regola ġenerali, l-artijiet mistagħdra ma’għandhomx jiġu wżati jew jekk dawn qed jiġu wżati għall-agrikultura, għandhom jintużaw b'mod li jżommu l-ispeċifiċità tagħhom. Artikolu 10 Delimitazzjoni u trattament taż-żoni ta’ riskju 1. Il-Partijiet Kontraenti jaqblu li jfasslu mappi taż-żoni ta’ l-Alpi mminaċċjati minn riskji ġeoloġiċi, idroġeoloġiċi u idroloġiċi, b'mod partikulari minn ċaqliq ta' l-art (massa ta' blat, massa ta' tajn, twaqqigħ ta' blat li jinqata' u jitgerbeb ’l isfel), valangi u għargħar, li jirreġistraw dawn iż-żoni u, jekk hu meħtieġ, li jsemmu ż-żoni ta’ riskju. Jekk applikabbli, ir-riskji sismiċi għandhom jiġu kkunsidrati wkoll. 2. Il-Partijiet Kontraenti jieħdu ħsieb li fejn hu possibbli tekniki ta’ inġinerija kompatibbli man-natura jiġu implimentati fiż-żoni ta’ riskju u li jiġu wżati materjali lokali u tradizzjonali adattati għall-kondizzjonijiet ta’ pajsaġġ. Dawn il-miżuri għandhom jiġu sostnuti minn miżuri ta’ silvikultura xierqa. Artikolu 11 Delimitazzjoni u trattament taż-żoni ta’ l-Alpi mminaċċjati mill-erożjoni 1. Il-Partijiet Kontraenti jaqblu li jfasslu mappa taż-żoni ta’ l-Alpi effettwati minn ħofor ta’ erożjoni u jirreġistraw il-ħamrija skond kriterji komparabbli kwantitattivi ta’ l-erożjoni tal-ħamrija, jekk dan hu meħtieġ għall-protezzjoni ta' l-oġġetti materjali. 2. L-erożjoni tal-ħamrija għandha tiġi limitata għall-minimu assolut. Is-superfiċji li saretilhom ħsara mill-erożjoni u ċ-ċaqliq ta’ l-art għandhom jiġu rriabilitati kemm jista’ jkun għall-protezzjoni tal-bniedem u ta’ l-oġġetti materjali. 3. Bil-ħsieb tal-protezzjoni tal-bniedem u ta’ l-oġġetti materjali, għandhom kemm jista’ jkun jintużaw tekniki kompatibbli man-natura fil-qasam ta' l-idroloġija, ta' l-inġinerija u ta' l-esplojtazzjoni forestarja sabiex titwaqqaf l-erożjoni kkawżata mill-ilmijiet u sabiex jitnaqqas l-impatt ta’ l-ilma ġieri. Artikolu 12 Agrikultura, l-ekonomija tar-ragħa ta’ l-annimali u l-ekonomija forestarja 1. Għall-protezzjoni kontra l-erożjoni u l-munzelli ta’ ħsara għall-ħamrija, il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jużaw prattika tajba fl-agrikultura, l-ekonomija tar-ragħa ta’ l-annimali u l-ekonomija forestarja, adattata għall-kondizzjonijiet lokali. 2. Għal dak li għandu x’jaqsam mall-kontribuzzjonijiet ta’ sustanzi li jiġu mill-użu ta’ fertilizzanti jew minn prodotti fitosanitarji, il-Partijiet Kontraenti jimmiraw li jelaboraw u li jimplimentaw kriterji komuni għal prattika teknika tajba. In-natura, il-kwantità kif ukoll iż-żmien tal-fertilizzazzjoni għandhom ikunu adattati għall-ħtiġijiet tal-pjanti, billi jkunu kkunsidrati n-nutrijenti disponibbli fil-ħamrija u l-materja organika, kif ukoll il-kondizzjonijiet u l-post tal-kultivazzjoni. Dan jintlaħaq permezz ta’ l-użu ta’ metodi ekoloġiċi/bijoloġiċi u integrati tal-produzzjoni u d-determinazzjoni ta’ massimi ta’ sustanzi organiċi skond kondizzjonijiet naturali tal-post u ta’ l-iżvilupp tal-pjanti. 3. F’mergħat ta’ l-Alpi, l-użu ta’ fertilizzanti minerali u ta’ prodotti fitosanitarji sintetiċi għandhom notevolment jiġu mminimizzati. Ma’għandhiex tibqa’ tintuża l-ħama tad-draenaġġ. Artikolu 13 Miżuri ta’ silvikultura u oħrajn 1. Fil-foresti tal-muntanji li jipproteġu b’mod wiesa’ s-sit tagħhom, u l-aktar tal-postijiet fejn jgħixu n-nies, ta’ l-infrastruttura tat-trasport, taż-żoni kultivati u oħrajn, il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jagħtu l-prijorità lil din il-funzjoni protettiva u li jorjentaw il-ġestjoni forestarja tagħhom għal dan l-objettiv ta' protezzjoni. Dawn il-foresti tal-muntanji għandhom jiġu kkonservati fil-post. 2. B’mod partikulari l-foresta għandha tiġi esplojtjata u miżmuma b’mod li tiġi evitata l-erożjoni tal-ħamrija u tal-munzelli ta’ ħsara għall-ħamrija. Għal dan l-għan, għandhom jiġu inkuraġġuti s-silvikultura adattata u r-riġenerazzjoni naturali tal-foresti. Artikolu 14 L-impatti ta’ infrastrutturi turistiċi 1. Il-Partijiet Kontraenti se jaħdmu bl-aktar mod xieraq sabiex: - l-impatti negattivi ta’ l-attivitajiet turistiċi fuq il-ħamrija ta’ l-Alpi jiġu evitati; - il-ħamrija ddanniġġata minħabba fl-esplojtazzjoni turistika intensa tkun stabilizzata, lnotevolment u kemm hu possibbli, permezz tar-restawr tal-qoxra veġetali u permezz ta’ l-użu ta’ tekniki ta’ inġinerija qrib tan-natura. L-użu ulterjuri għandu jkun immirat b’mod li tali ħsara ma terġax isseħħ. - Il-permessi ta’ bini u ta’ livellar tal-mogħdijiet ta’ l-iski ma’għandhomx jingħataw ħlief b’mod eċċezzjonali fil-foresti li għandhom funzjoni ta’ protezzjoni u meta miżuri kompensatorji jkunu mħaddma, u li l-ebda permess ma’għandu jingħata fiż-żoni instabbli. 2. L-addittivi kimiċi u bijoloġiċi użati fil-preparazzjoni tal-mogħdijiet se jiġu tollerati biss jekk tiġi ċċertifikata l-kompatibbilità tagħhom ma' l-ambjent. 3. F’każ fejn jinstabu li jeżistu ħsarat serji lill-ħamrija u lill-veġetazzjoni, il-Partijiet Kontraenti għandhom jieħdu, fl-aqsar żmien possibbli, il-miżuri meħtieġa sabiex tiġi rrimedjata din is-sitwazzjoni. Artikolu 15 Limitazzjoni tal-kontribuzzjonijiet ta’ sustanzi ta’ tniġġis 1. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jintraprendu l-isforzi kollha sabiex inaqqsu kemm jista’ jkun u b’mod preventiv il-kontribuzzjonijiet ta’ sustanzi li jagħmlu l-ħsara lill-ħamrija mill-atmosfera, l-ilmijiet, l-iskart u s-sustenzi ta’ ħsara għall-ambjent. Il-miżuri li jillimitaw l-emissjonijiet fis-sorsi tagħhom se jkunu pprivileġġati. 2. Sabiex tiġi evitata l-kontaminazzjoni tal-ħamrija li ġejja mill-użu ta’ sustanzi perikolużi, il-Partijiet Kontraenti għandhom jadottaw dispożiżżjonijiet tekniċi, li jeffettwaw kontrolli u li jimplimentaw programmi ta’ riċerka u ta’ azzjonijiet ta' informazzjoni. Artikolu 16 L-użu ekoloġiku tal-prodotti li jdewbu s-silġ u tar-ramel Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jimminimizzaw l-użu tal-melħ li jħoll u li jużaw, kemm jista’ jkun, prodotti kontra ż-żliq u li jagħmlu anqas ħsara bħaż-żrar u r-ramel. Artikolu 17 Ħamrija kkontaminata, siti li ilhom ikkontaminati, programm ta' ġestjoni ta' l-iskart 1. Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jirreġistraw u li jiddeskrivu s-siti antiki tagħhom li ġew imniġġsa u s-superfiċji li għalihom għad hemm suspetti ta’ tniġġis (inventarju ta’ siti li ilhom ikkontaminati), sabiex jiġi eżaminat l-istat tas-superfiċji u sabiex jiġu evalwati, permezz ta’ l-użu ta’ metodi komparabbli, ir-riskji li dawn jippreżentaw. 2. Sabiex tiġi evitata l-kontaminazzjoni tal-ħamrija u bil-ħsieb ta’ trattament ta’ qabel, ta' trattament u ta' depożitu ta' l-iskart u tar-residwi li huma kompatibbli ma' l-ambjent, programmi ta' mmaniġġjar ta' l-iskart għandhom jiġu elaborati u implimentati. Artikolu 18 Miżuri kumplimentarji Il-Partijiet Kontraenti jistgħu jieħdu miżuri kumplimentarji għal dawk maħsuba minn dan il-protokoll, għall-protezzjoni tal-ħamrija. KAPITOLU III RIĊERKA, FORMAZZJONI U INFORMAZZJONI Artikolu 19 Riċerka u osservazzjoni 1. Il-Partijiet Kontraenti jinkuraġġixxu u jarmonizzaw, f’kollaborazzjoni mill-qrib, ir-riċerka u l-osservazzjoni sistematika li tidher li hi utli sabiex jintlaħqu l-objettivi ta' dan il-Protokoll. 2. Il-Partijiet Kontraenti jaraw li r-riżultati nazzjonali tar-riċerka u ta’ l-osservazzjoni sistematika jkunu integrati f’sistema komuni ta’ osservazzjoni u ta’ informazzjoni permanenti u li tkun aċċessibbli għall-pubbliku fl-ambitu istituzzjonali eżistenti. 3. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jikkoordinaw il-proġetti Alpini ta' riċerka tagħhom dwar il-protezzjoni tal-ħamrija billi jieħdu in konsiderazzjoni evoluzzjonijiet nazzjonali u internazzjonali ta’ riċerka oħra u għandhom il-ħsieb li jwettqu attivitajiet ta’ riċerka komuni. 4. Attenzjoni partikulari se tkun merfugħa għall-evalwazzjonijiet ta’ vulnerabbilità tal-ħamrija vis-à-vis attivitajiet diversi tal-bniedem, għall-evalwazzjonijiet tal-kapaċità tagħhom għar-riġenerazzjoni, kif ukoll għall-istudju tat-tekniki korrispondenti li huma l-aktar adatti. Artikolu 20 It-twaqqif ta’ bażijiet tad-data armonizzati 1. Il-Partijiet Kontraenti jaqblu li joħolqu, fl-ambitu tas-Sistema ta’ Informazzjoni u ta’ Osservazzjoni ta’ l-Alpi, bażijiet tad-data komparabbli (parametri pedoloġiċi, teħid ta’ kampjuni, metodi ta’ analiżi, evalwazzjoni) u l-possibbiltà ta’ skambju ta’ data. 2. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jilħqu ftehim dwar is-sustanzi perikolużi għall-ħamrija li għandhom jiġu analiżżati l-ewwel, u għandhom ifittxu li jsibu kriterji ta’ evalwazzjoni komparabbli. 3. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jimmiraw sabiex jirreġistraw il-ħamrijat fiż-żona Alpina b’mod rappresentattiv, fuq l-istess bażijiet ta’ apprezzament u jsegwu metodi armonizzati, billi jikkunsidraw is-sitwazzjoni ġeoloġika u idroloġika. Artikolu 21 Il-ħolqien ta’ erjas ta’ osservazzjoni permanenti u ta’ koordinazzjoni ta’ l-osservazzjoni ta’ l-ambjent 1. Il-Partijiet Kontraenti għandhom joħolqu, fiż-żona Alpina, erjas ta’ osservazzjoni permanenti (kontroll u insegwiment tekniku) u li jintegrawhom f’network pan-Alpin ta’ osservazzjoni tal-ħamrijat. 2. Il-Partijiet Kontraenti ftiehmu li jikkoordinaw l-osservazzjoni nazzjonali tal-ħamrija ma' l-istituzzjonijiet ambjentali fis-setturi ta' l-arja, l-ilma, il-flora u l-fawna. 3. Fl-ambitu ta’ dawn l-istudji, il-Partijiet Kontraenti għandhom iwaqqfu banek ta’ kampjuni tal-ħamrija skond kriterji komparabbli. Artikolu 22 Formazzjoni u informazzjoni Il-Partijiet Kontraenti għandhom jiffavorixxu l-formazzjoni inizjali u kontinwa kif ukoll l-informazzjoni tal-pubbliku għal dak li jikkonċerna l-objettivi, il-miżuri u l-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll. KAPITOLU IV IMPLIMENTAZZJONI, KONTROLL U EVALWAZZJONI Artikolu 23 Implimentazzjoni Il-Partijiet Kontraenti jwiegħdu li jassiguraw l-implimentazzjoni ta’ dan il-Protokoll billi jieħdu l-miżuri kollha xierqa fl-ambitu istituzzjonali eżistenti. Artikolu 24 Kontroll tar-rispett ta’ l-obbligi 1. Il-Partijiet Kontraenti jagħmlu rapport regolari lill-Kumitat Permanenti dwar il-miżuri meħuda bis-saħħa ta’ dan il-Protokoll. Ir-rapporti jittrattaw ukoll il-kwistjoni ta’ l-effikaċità tal-miżuri meħuda. Il-Konferenza Alpina tiddetermina l-perjodiċità tar-rapporti. 2. Il-Kumitat Permanenti jeżamina dawn ir-rapporti sabiex jivverifika li l-Partijiet Kontraenti wettqu l-obbligi tagħhom li jaqgħu taħt dan il-Protokoll. Dan jista’ wkoll jitlob lill-Partijiet Kontraenti kkonċernati informazzjoni kumplimentarja jew jista’ jirrikorri għal sorsi ta’ informazzjoni oħra. 3. Il-Kumitat Permanenti għandu jħejji rapport għall-Konferenza Alpina dwar ir-rispett, mill-Partijiet Kontraenti, ta' l-obbligi li jaqgħu taħt dan il-Protokoll. 4. Il-Konferenza Alpina għandha tieħu nota ta' dan ir-rapport. Jekk din tara li kien hemm xi ksur ta’ l-obbligi, din tista’ tadotta rakkomandazzjonijiet. Artikolu 25 Evalwazzjoni ta’ l-effikaċità tad-dispożizzjonijiet 1. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jeżaminaw u jevalwaw, b’mod regolari, l-effikaċità tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Protokoll. Fil-miżura li dan ikun meħtieġ għat-twettiq ta’ l-objettivi, huma għandhom jikkunsidraw l-adozzjoni ta’ emendi xierqa għal dan il-Protokoll. 2. Fl-ambitu istituzzjonali eżistenti, il-kollettivitajiet territorjali huma assoċjati ma’ din l-evalwazzjoni. L-organizzazzjonijiet mhux governattivi attivi f’dan il-qasam jistgħu jiġu kkonsultati. KAPITOLU V DISPOŻIZZJONIJIET FINALI Artikolu 26 Irbit bejn il-Konvenzjoni Alpina u l-Protokoll 1. Dan il-Protokoll hu l-Protokoll tal-Konvenzjoni Alpina skond l-Artikolu 2 u artikoli oħra rilevanti tal-Konvenzjoni. 2. Ħadd ma jista’ jsir Parti Kontraenti għal dan il-Protokoll jekk mhux Parti Kontraenti tal-Konvenzjoni Alpina. Kull rinunċja għall-Konvenzjoni Alpina tfisser ukoll rinunċja ta’ dan il-Protokoll. 3. Meta l-Konferenza Alpina tiddelibera kwistjonijiet dwar dan il-Protokoll, il-Partijiet Kontraenti għal dan il-Protokoll biss jistgħu jieħdu sehem fil-votazzjoni. Artikolu 27 Firma u ratifika 1. Dan il-Protokoll hu miftuħ għall-firma ta’ l-Istati firmatarji tal-Konvenzjoni Alpina u tal-Komunità Ewropea fis- 16 ta’ Ottubru 1998 u fis- 16 ta’ Novembru 1998 fir-Repubblika ta’ l-Awstrija bħala depositarja. 2. Dan il-Protokoll jidħol fis-seħħ għall-Partijiet Kontraenti li esprimew il-kunsens tagħhom li jintrabtu minn l-imsemmi Protokoll tliet xhur wara d-data li fiha tliet Stati jkunu ddepożitaw l-istrument tagħhom ta' ratifika, ta' aċċettazzjoni jew ta' approvazzjoni. 3. Għall-Partijiet Kontraenti li jesprimu wara dan iż-żmien il-kunsens tagħhom li jintrabtu b’dan il-Protokoll, il-Protokoll jidħol fis-seħħ wara d-data ta' depożitu ta' l-istrument ta' ratifika, ta' aċċettazzjoni jew ta' approvazzjoni. Wara d-dħul fis-seħħ ta’ emenda għall-Protokoll, il-Partijiet Kontraenti ġodda kollha ta’ l-imsemmi Protokoll isiru Partijiet Kontraenti tal-Protokoll kif emendat. Artikolu 28 Notifiki Id-depożitarju għandu jinnotofika lil kull Stat indikat fil-Preambolu u lill-Komunità Ewropea, għal dak li jikkonċerna dan il-Protokoll: (a) kull firma, (b) id-depożitu ta’ kull strument ta’ ratifika, ta’ aċċettazzjoni jew ta’ approvazzjoni, (ċ) kull data ta’ dħul fis-seħħ, (d) kull dikjarazzjoni magħmula minn Parti Kontraenti jew Firmatarja, (e) kull denunċja nnotifikata minn Parti Kontraenti, inkluż id-data li fiha ssir effettiva. B’xhieda ta’ dan, is-sottoskritti, awtorizzati kif jixraq għal dan l-effett, iffirmaw dan il-Protokoll. Magħmul fi Bled, is- 16 ta’ Ottubru 1998, bil-Franċiż, il-Ġermaniż, it-Taljan, is-Sloven, l-erba' testi daqsinsew awtentiċi, f'kopja waħda li għandha tkun depożitata fl-arkivji ta' l-Istat tar-Repubblika ta’ l-Awstrija. Id-depożitarju għandu jibgħat kopja ċċertifikata lill-Partijiet firmatarji kollha. --------------------------------------------------