Dikjarazzjoni tal-Port Moresby dwar il-kriżijiet globali tal-ikel u finanzjarji



Official Journal 061 , 16/03/2009 P. 0042 - 0044



Riżoluzzjoni [1] dwar is-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe L-Assemblea Parlamentari Konġunta ACP-UE, - Laqgħa fil-Port Moresby (Papua New Guinea) mill- 25 sat- 28 ta' Novembru 2008, - wara li kkunsidra l-Artikolu 17(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, - wara li kkunsidra r-rapport tal-Missjoni ta' Osservazzjoni tal-Elezzjonijiet tal-Parlament Pan-Afrikan dwar l-elezzjonijiet armonizzati li saru fir-Repubblika taż-Żimbabwe fid- 29 ta' Marzu 2008, - wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni preliminari tad- 29 ta' Ġunju 2008 tal-Missjoni ta' Osservazzjoni tal-Elezzjonijiet tal-Parlament Pan-Afrikan dwar il-ħruġ għall-elezzjoni presidenzjali taż-Żimbabwe u l-elezzjonijiet parzjali tal-Kamra tal-Assemblea, - wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni interim tat- 30 ta' Ġunju 2008 tal-Missjoni ta' Osservazzjoni tal-Elezzjonijiet tal-Parlament Pan-Afrikan dwar il-ħruġ għall-elezzjoni presidenzjali u l-elezzjonijiet parzjali parlamentari fiż-Żimbabwe, - wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni preliminarja tad- 29 ta' Ġunju 2008 tal-Missjoni ta' Osservazzjoni tal-Unjoni tal-Afrika (AU) fiż-Żimbabwe, - wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni għat-twaqqif ta' gvern ta' Unità nazzjonali fiż-Żimbabwe adottat fis-Samit tal-Unjoni tal-Afrika fl- 1 ta' Lulju 2008 f'Sharm el-Sheikh, - wara li kkunsidra l-Prinċipji u l-Linji Gwida li Jirregolaw l-Elezzjonijiet Demokratiċi adottati mill-Forum Parlamentari tal-2001 tal-Komunità għall-Iżvilupp tal-Afrika t'Isfel (SADC) u l-Prinċipji u l-Linji Gwida li Jirregolaw l-Elezzjonijiet Demokratiċi adottati mis-Samit tal-SADC fil-Mawritius f'Awwissu 2004, - wara li kkunsidra l-ftehim tal- 15 ta' Settembru 2008 bejn l-Unjoni Nazzjonali Afrikana taż-Żimbabwe-Front Patrijottiku (ZANU-PF) u ż-żewġ formazzjonijiet tal-Moviment għall-Bidla Demokratika (MDC), biex jiġu solvuti l-isfidi li qed jiffaċċja ż-Żimbabwe, - wara li kkunsidra it-trattat dwar il-Komunità tal-Iżvilupp tal-Afrika tan-Nofsinhar (SADC) u l-Protokolli tiegħu, inkluż il-Protokoll Elettorali tal-SADC, - wara li kkunsidra l-Att Kostituttiv tal-Unjoni Afrikana, il-Karta Afrikana tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli u l-Isħubija l-Ġdida għall-Iżvilupp Afrikan (NEPAD), A. billi t-tiġrija presidenzjali, parlamentari (il-kamra t'isfel) u l-elezzjonijiet senatorjali f'Marzu 2008, kif ukoll it-tiġrija għall-elezzjonijiet f'Ġunju, saru f'kuntest inammissabbli ta' vjolenza u vjolazzjonijiet tad-drittijet tal-oppożizzjoni minn elementi fl-armata u milizji taż-Żimbabwe skjerati mill-partit ta' Mugabe ZANU-PF, B. Billi l-arrest ta' Tandai Biti s-Segretarju Ġenerali tal-partit tal-oppożizzjoni, l-MDC, waqt it-tigrija tal- kampanja elettorali, u l-attentat ta' qtil tal-mexxej tal-partit, Morgan Tsvangirai, ikkontesta kontra Robert Mugabe u li ġie sfurzat jieħu refuġju f'ambaxxata Ewropea imbagħad jitlaq mill-pajjiż, ġiegħel lis-Sur Tsvangirai jirtira mit-tiġrija presidenzjali, C. billi, minkejja l-pressjoni u l-intimidazzjonijiet ta' kull xorta fuq il-poplu, Morgan Tsvangirai kiseb maġġoranza kbira fl-ewwel rawnd tal-elezzjonijiet presidenzjali, u billi l-MDC rebaħ l-elezzjonijiet parlamentari (il-kamra t'isfel) ukoll u l-elezzjonijiet għall-ispiker tal-parlament, D. billi, fuq il-bażi tar-riżultati uffiċjali għall-ġirja elettorali tas- 27 ta' Ġunju 2008, Robert Mugabe, li kellu l-kariga ta' president reġa' ġie elett, wara l-irtirar ta' Morgan Tsvangirai, E. billi għadd kbir ta' missjonijiet ta' osservazzjoni Afrikani (il-Komunità Ekonomika tal-Istati Afrikani tal-Punent, il-Parlament Pan-Afrikan, l-Unjoni Afrikana) iddikjaraw li, minħabba l-vjolenza, ir-riżultati tal-elezzjoni ma rriflettewx il-volontà tan-nies, F. billi l-ftehim politiku tal- 15 ta' Settembru 2008 fuq il-prinċipju li jiġi ffurmat gvern ta' unità nazzjonali bil-għan li tintemm il-kriżi, huwa pass 'l quddiem, li nkiseb permezz tal-medjazzjoni tal-President Thabo Mbeki, G. wara li kkunsidra l-falliment ta' ftehim kontinwu fin-negozjati bejn iż-żewġ naħat għall-gvern ta' unità nazzjonali, H. billi li l-imġieba diżastruża ta' dawn l-elezzjonijiet kompliet tgħarraq is-sitwazzjoni umanitarja ġa katastrofika tal-poplu taż-Żimbabwe, u sfurzat lin-nies jitilqu minn djarhom jew iħallu l-pajjiż, I. billi l-pajjiż qed jiffaċċja li tfaqqa' l-kolera, bil-kollass tas-servizz tas-saħħa u tal-provvista tal-ilma; billi l-medja tal-għomor tal-ħajja niżlet minn 60 sena fir-rigward taż-żewġ sessi għal 37 sena għall-irġiel u 34 għan-nisa fl-aħħar għaxar snin; u billi 1.7 miljun persuna qegħdin bħalissa jgħixu bl-HIV fiż-Żimbabwe, J. billi l-Programm Dinji tal-Ikel (WFP) tema' 2 miljun persuna fiż-Żimbabwe f'Ottubru, iżda din iċ-ċifra hija mistennija tiżdied għal 5.1 miljun sal-bidu tal-2009, li jfisser li nofs il-popolazzjoni tal-pajjiż dalwaqt tkun qed tiddependi fuq l-għajnuna, K. billi, skont il-UNICEF, l-istima hi li huma biss l-40 fil-mija tal-għalliema tal-pajjiż li qed jaħdmu, b'terz biss tat-tfal tal-iskola qed imorru għal-lezzjonijiet, L. jinnota bi tħassib iċ-ċaħda għad-dħul fiż-Żimbabwe ta' delegazzjoni magħmula mill-ex President tal-Istati Uniti Jimmy Carter, l-ex Segretarju Ġenerali tan-NU Kofi Annan u l-attivista għad-drittijiet tal-bniedem Graça Machel, 1. Jikkundanna b'qawwa l-kampanji ta' vjolenza u intimidazzjoni mwettqa kontra l-popolazzjoni bil-għan li jinfluwenzaw il-votazzjoni fl-elezzjonijiet tal-2008, kif ukoll il-vjolazzjonijiet tad-drittijiet tal-oppożizzjoni; 2. Jiddikjara li, fid-dawl ta' vjolazzjonijiet hekk skandalużi, l-elezzjonijiet taż-Żimbabwe li saru f'Ġunju 2008 ma jistgħux jitqiesu li kienu trasparenti, kredibbli jew ġusti; 3. Jilqa' b'sodisfazzjon l-isforzi ta' medjazzjoni Afrikani mmexxija mill-President Thabo Mbeki, u jistieden b'mod urġenti l-involviment ta' pajjiżi Afrikani u istituzzjonijiet reġjonali bħall-SADC u l-AU, kif ukoll personalitajiet kbar Afrikani, fl-innegozzjar, u sussegwentement is-sorveljanza, soluzzjoni għas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe; 4. Jikkonferma li gvern ta' unità nazzjonali huwa soluzzjoni biex tintemm il-kriżi għal perjodu tranżitorju biex jingħata lok għar-riforma tal-istituzzjonijiet u t-treġġigħ lura tal-istat tad-dritt; jenfasizza li, fil-ftehim dwar il-kondiviżjoni tal-poter tal- 15 ta' Settembru 2008, il-partiti ftiehmu li jaħdmu flimkien għal soluzzjoni sostenibbli, demokratika u paċifika għall- kriżi politika, ekonomika u soċjali kurrenti taż-Żimbabwe; 5. Iħeġġeġ lill-partijiet kollha fil-ftehim biex jissodisfaw l-impenji tagħhom u jaħdmu b'mod kostruttiv u bis-sħiħ fl-implimentazzjoni tal-ftehim u juru aktar trażżin u moderazzjoni fin-negozjati; jenfasizza li l-partijiet huma ndaqs u għandhom iżommu lura milli jieħdu azzjonijiet unilaterali b'konnessjoni mal-formazzjoni ta' gvern ġdid; 6. Jappella b'mod qawwi lill-komunità internazzjonali biex tiżgura l-għoti rapidu ta' għajnuna umanitarja sostanzjali lill-poplu taż-Żimbabwe; 7. Jinnota l-impatt qerriedi li l-kriżi politika qed ikollha fuq il-poplu taż-Żimbabwe; jinnota li l-UE għadha kif irrilaxxat EUR 10 miljun f'għajnuna u jistieden lill-awtoritajiet taż-Żimbabwe biex ineħħu r-restrizzjonijiet kollha fuq l-aġenziji tal-għajnuna umanitarja u biex jiżguraw li l-għajnuna umanitarja tista' titwassal bi qbil mal-prinċipji tal-umanità, in-newtralità, l-imparzjalità u l-indipendenza; 8. Jesprimi tħassib kbir dwar is-sitwazzjoni rigward ir-refuġjati taż-Żimbabwe fir-reġjun u jikkundanna bil-qawwa l-vjolenza kontra refuġjati miż-Żimbabwe fil-pajjiżi tal-madwar; jitlob li l-Kummissjoni Ewropea tappoġġja dawk il-pajjiżi ġirien billi timplimenta programmi ta' għajnuna finanzjarja u materjali għar-refuġjati; 9. Jappella b'mod qawwi lill-partijiet interessati kollha u lill-komunità internazzjonali biex ikunu lesti li jagħtu għajnuna malajr għar-rikostruzzjoni mill-ġdid taż-Żimbabwe wara l-konflitt; 10. Jiddispjaċih ħafna li d-Delegazzjoni Umanitarja tal-Anzjani magħmula mill-ex Segretarju Ġenerali tan-NU Kofi Annan, l-ex President tal-Istati Uniti Jimmy Carter u s-sostenitura ewlenija tad-drittijiet tan-nisa u tat-tfal Graça Machel ma ngħatawx viża tad-dħul mir-reġim ta' Mugabe, billi xtaqu jużaw l-influwenza tagħhom biex iżidu t-tixrid tal-għajnuna immedjata u fuq perjodu ta' żmien itwal fil-pajjiż biex b'hekk itemmu t-tbatija kbira tal-poplu taż-Żimbabwe; jappoġġja b'qawwa l-isforzi kontinwi tal-'Anzjani' biex tittaffa l-kriżi umanitarja fiż-Żimbabwe; 11. Jistieden lill-gvern tal-ġejjieni tal-unità nazzjonali biex jistabbilixxi kummissjoni ta' paċi u rikonċiljazzjoni newtrali u indipendenti bl-iskop li jippromwovi proċess ta' fejqan nazzjonali li jirrevedi l-krimini kontra l-umanità, it-tortura, l-istupru u krimini li twettqu f'konflitti interni; 12. Jemmen li huwa essenzjali li l-parlament elett ġdid jirċievi fondi u appoġġ biex tissaħħaħ il-kapaċità tiegħu; 13. Jagħti istruzzjonijiet lill-Kopresidenti tiegħu biex iressqu din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill tal-ACP-UE, lill-Kummissjoni Ewropea, lill-Parlament Pan-Afrikan, lill-gvern u l-parlament taż-Żimbabwe, lill-Unjoni Afrikana, lill-SADC u lis-Segretarju Ġenerali tan-NU. [1] Adottat mill-Assemblea Parlamentari Konġunta ACP-UE tat- 28 ta' Novembru 2008 fil-Port Moresby (Papua New Guinea). --------------------------------------------------