10.

Definizzjonijiet u spjegazzjoni tat-termini mikrobijoloġiċi Antibijosi : Relazzjoni bejn żewġ speċijiet jew aktar li fiha speċi waħda ġġarrab ħsara attivament (minħabba l-produzzjoni ta’ tossini mill-ispeċi li tagħmel ħsara). Antiġeniku : Kwalunkwe sustanza li, billi tiġi f’kuntatt maċ-ċelloli xierqa, tikkawża stat ta’ sensittività u/jew rispons immuni wara perjodu latenti (ġranet sa ġimgħat) u li tirreaġixxi b’mod dimostrabbli mal-antikorpi u/jew maċ-ċelloli immuni tas-suġġett sensitizzat in vivo jew in vitro. Antimikrobiċi : Aġenti antimikrobiċi jew antimikrobiċi jirreferu għal sustanzi semisintetiċi jew sintetiċi li jseħħu naturalment li juru attività antimikrobika (joqtlu jew jimpedixxu t-tkabbir ta’ mikroorganiżmi). It-terminu antimikrobiku/antimikrobiċi jinkludi: — antibijotiċi, li jirreferu għas-sustanzi prodotti minn jew derivati minn mikroorganiżmi, u — antikoċċidjali, li jirreferu għas-sustanzi li huma attivi kontra l-koċċidji, parassiti protożoani uniċellulari. CFU : Unità ta’ formazzjoni tal-kolonji; ċellola waħda jew aktar li jikbru biex jiffurmaw kolonja viżibbli waħda. Kolonizzazzjoni : Proliferazzjoni u persistenza ta’ mikroorganiżmu f’ambjent, bħal fuq uċuħ tal-ġisem esterni (il-ġilda) jew interni (l-intestini, il-pulmuni). Għall-kolonizzazzjoni, il-mikroorganiżmu jrid mill-anqas jippersisti għal perjodu itwal minn dak mistenni f’organu speċifiku. Il-popolazzjoni tal-mikroorganiżmi tista’ tonqos iżda b’rata iżjed bil-mod minn tneħħija normali; tista’ tkun popolazzjoni stabbli jew tista’ tkun popolazzjoni li qed tikber. Il-kolonizzazzjoni tista’ tkun relatata ma’ mikroorganiżmi funzjonali u li ma jagħmlux ħsara kif ukoll ma’ mikroorganiżmi patoġeniċi. L-okkorrenza possibbli tal-effetti mhijiex indikata. Niċċa ekoloġika : Pożizzjoni ambjentali unika okkupata minn speċi partikolari, perċepita f’termini tal-ispazju fiżiku proprju okkupat u l-funzjoni mwettqa fi ħdan komunità jew ekosistema. Ospitant : Annimal (inkluż il-bniedem) jew pjanta li żżomm jew issostni organiżmu ieħor (parassita). Speċifiċità tal-ospitant : Il-firxa ta’ speċijiet ospitanti differenti li jistgħu jiġu kolonizzati minn speċijiet jew razez ta’ mikrobi. Mikroorganiżmu speċifiku għall-ospitant jikkolonizza jew għandu effetti ħżiena fuq speċi ospitanti waħda biss jew fuq numru żgħir biss ta’ speċijiet ospitanti differenti. Mikroorganiżmu li mhuwiex speċifiku għall-ospitant jista’ jikkolonizza jew ikollu effetti ħżiena fuq firxa wiesgħa ta’ speċijiet ospitanti differenti. Infezzjoni : L-introduzzjoni jew id-dħul ta’ mikroorganiżmu patoġeniku f’ospitant suxxettibbli, irrispettivament minn jekk jikkawżax effetti patoloġiċi jew mard jew le. L-organiżmu jrid jidħol fil-ġisem tal-ospitant, normalment fiċ-ċelloli, u jkun kapaċi jirriproduċi biex jifforma unitajiet infettivi ġodda. Li sempliċement jiġi inġestit patoġenu ma jfissirx li dan bilfors iwassal għal infezzjoni. Infettiv : Kapaċi jittrażmetti infezzjoni. Infettività : Il-karatteristiċi ta’ mikroorganiżmu li jagħmluha possibbli li jinfetta ospitant suxxettibbli. Invażjoni : Id-dħul ta’ mikroorganiżmu fil-ġisem ospitanti (eż. Penetrazzjoni proprja tal-qoxra, ċelloli epiteljali tal-imsaren, eċċ). “Invażività primarja” hija proprjetà tal-mikroorganiżmi patoġeniċi. Multiplikazzjoni : Il-kapaċità ta’ mikroorganiżmu li jirriproduċi u jiżdied fin-numru matul infezzjoni. Mikotossina : Tossina fungali. Mikroorganiżmu mhux vijabbli : Mikroorganiżmu li mhux kapaċi jirreplika jew jittrasferixxi materjal ġenetiku. Residwu mhux vijabbli : Residwu li mhux kapaċi jirreplika jew jittrasferixxi materjal ġenetiku. Patoġeniċità : Il-kapaċità ta’ mikroorganiżmu li jikkawża mard u/jew ħsara lill-ospitant. Ħafna patoġeni jikkawżaw mard permezz ta’ kombinazzjoni ta’ (i) tossiċità u invażività jew (ii) tossiċità u kapaċità għall-kolonizzazzjoni. Madankollu, ċerti patoġeni invażivi jikkawżaw mard li jirriżulta minn reazzjoni mhux normali tas-sistema ta’ difiża tal-ospitant. Simbjożi : Tip ta’ interazzjoni bejn organiżmi fejn organiżmu wieħed jgħix f’assoċjazzjoni intima ma’ ieħor, li hi favorevoli għaż-żewġ organiżmi. Mikroorganiżmu vijabbli : Mikroorganiżmu li hu kapaċi jirreplika jew jittrasferixxi materjal ġenetiku. Residwu vijabbli : Residwu li hu kapaċi jirreplika jew jittrasferixxi materjal ġenetiku. Virojd : kwalunkwe klassi ta’ aġenti infettivi li jikkonsistu minn linja żgħira ta’ RNA li ma tkun assoċjata mal-ebda proteina. Ir-RNA ma jikkodifikax għall-proteini u ma jiġix tradott; dan huwa replikat minn enżimi ta’ ċelloli ospitanti. Il-virojdi huma magħrufa li jikkawżaw ħafna mard tal-pjanti. Virulenza : Kejl tal-livell tal-kapaċità ta’ mikroorganiżmu li jipproduċi mard kif indikat mis-severità tal-mard prodott. Il-kejl tad-dożaġġ (daqs tal-inoculum) meħtieġ biex jikkawża livell speċifiku ta’ patoġeniċità. Din titkejjel b’mod sperimentali bid-doża letali mezzana (LD50) jew bid-doża infettiva mezzana (ID50).