02019A1114(01) — MT — 17.04.2020 — 001.001

Dan it-test hu maħsub purament bħala għodda ta’ dokumentazzjoni u m’għandu l-ebda effett legali. L-istituzzjonijiet tal-Unjoni m'għandhom l-ebda responsabbiltà għall-kontenut tiegħu. Il-verżjonijiet awtentiċi tal-atti rilevanti, inklużi l-preamboli tagħhom, huma dawk ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u disponibbli f’EUR-Lex. Dawk it-testi uffiċjali huma aċċessibbli direttament permezz tal-links inkorporati f’dan id-dokument

Emendat bi:









▼B

FTEHIM TA’ KUMMERĊ ĦIELES BEJN L-UNJONI EWROPEA U R-REPUBBLIKA TA’ SINGAPORE







L-Unjoni Ewropea, minn hawn 'il quddiem imsejħa “l-Unjoni”, u r-Repubblika ta' Singapore, minn hawn ’il quddiem “Singapore”, minn hawn 'il quddiem flimkien imsejħa “il-Partijiet” jew individwalment imsejħa “Parti”, FILWAQT LI JAGĦRFU s-sħubija dewwiema u b'saħħitha bejniethom u l-prinċipji u valuri komuni fil-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni, u r-relazzjoni ekonomika, kummerċjali u ta' investiment importanti tagħhom; XEWQANA li jsaħħu aktar ir-relazzjoni ta’ bejniethom bħala parti minn, u b’mod koerenti mar-relazzjonijiet ġenerali tagħhom, u konvinti li dan il-Ftehim joħloq klima ġdida għall-iżvilupp tal-kummerċ u l-investiment bejn il-Partijiet; FILWAQT LI JAGĦRFU li dan il-Ftehim jikkomplementa u jippromwovi l-isforzi ta' integrazzjoni ekonomika reġjonali; DETERMINATI li jsaħħu r-rabtiet ekonomiċi, kummerċjali u tal-investiment tagħhom f’konformità mal-għan ta’ żvilupp sostenibbli, fid-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali tiegħu, u li jippromwovu l-kummerċ u l-investiment b’mod li jqis il-livelli għoljin ta' ħarsien ambjentali u tax-xogħol u standards u ftehimiet internazzjonali magħrufa rilevanti li huma Parti fihom; XEWQANA li jgħollu l-istandards tal-għajxien, jippromwovu t-tkabbir u l-istabbilità ekonomika, joħolqu opportunitajiet ġodda ta’ impjieg u jtejbu l-benesseri ġenerali u, għal dan il-għan, jirriaffermaw l-impenn tagħhom li jippromwovu l-liberalizzazzjoni tal-kummerċ u l-investiment; KONVINTI li dan il-Ftehim joħloq suq akbar u sikur għall-prodotti u s-servizzi, u b’hekk iżid il-kompetittività tal-kumpaniji tagħhom fis-swieq globali; FILWAQT LI JIRRIAFFERMAW id-dritt ta’ kull Parti biex jadottaw u jinfurzaw il-miżuri meħtieġa biex isegwu għanijiet leġittimi ta’ politika soċjali, ambjentali, is-sigurtà, is-saħħa u s-sikurezza pubblika, u l-promozzjoni u l-protezzjoni tad-diversità kulturali; FILWAQT LI JAFFERMAW MILL-ĠDID l-impenn tagħhom lejn il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti ffirmata f’San Francisco fis-26 ta’ Ġunju 1945 u wara li kkunsidraw il-prinċipji artikolati f'Id-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem adottata mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fl-10 ta’ Diċembru 1948; FILWAQT LI JAGĦRFU l-importanza tat-trasparenza fil-kummerċ internazzjonali għall-benefiċċju tal-partijiet interessati kollha; FILWAQT LI JFITTXU li jistabbilixxu regoli ċari u vantaġġużi għaż-żewġ naħat li jirregolaw il-kummerċ u l-investiment tagħhom u jeliminaw l-ostakli għall-kummerċ u l-investiment reċiproku; DEĊIŻI li jikkontribwixxu għall-iżvilupp u l-espansjoni armonjuża tal-kummerċ dinji billi jneħħu l-ostakli għall-kummerċ internazzjonali permezz ta’ dan il-Ftehim u jevitaw li joħolqu ostakli ġodda għall-kummerċ u l-investiment bejn it-territorji tagħhom li jistgħu jnaqqsu l-benefiċċji ta’ dan il-Ftehim; FILWAQT LI JIBNU fuq id-drittijiet u l-obbligi skont il-Ftehim tad-WTO u l-ftehimiet u l-arranġamenti multilaterali, reġjonali u bilaterali l-oħrajn li huma parti għalihom, FTIEHMU KIF ĠEJ:







KAPITOLU WIEĦED

GĦANIJIET U DEFINIZZJONIJIET ĠENERALI

ARTIKOLU 1.1

Twaqqif ta' Żona ta' Kummerċ Ħieles

Il-Partijiet għal dan il-Ftehim b'dan jistabbilixxu żona ta' kummerċ ħieles, konsistenti mal-Artikolu XXIV tal-GATT 1994 u l-Artikolu V tal-GATS.

ARTIKOLU 1.2

Għanijiet

L-għanijiet ta' dan il-Ftehim huma li jkunu liberalizzati u faċilitati l-kummerċ u l-investiment bejn il-Partijiet skont id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim.

ARTIKOLU 1.3

Definizzjonijiet ta’ Applikazzjoni Ġenerali

Għall-finijiet ta' dan il-Ftehim, kemm-il darba ma jkunx speċifikat mod ieħor:

“Ftehim dwar l-Agrikoltura” tfisser il-Ftehim dwar l-Agrikoltura inkluż fl-Anness 1A tal-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim dwar l-akkwisti pubbliċi” tfisser il-Ftehim dwar l-Akkwisti Pubbliċi li jinsab fl-Anness 4 tal-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim dwar l-Ispezzjoni ta’ Qabel it-Tagħbija ta’ Bastimenti” tfisser il-Ftehim dwar l-Ispezzjoni ta’ Qabel it-Tagħbija ta’ Bastimenti inkluż fl-Anness 1A tal-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim Antidumping” tfisser il-Ftehim dwar l-Implimentazzjoni tal-Artikolu VI tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ tal-1994 li jinsab fl-Anness 1A tal-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim dwar l-Evalwazzjoni Doganali” tfisser il-Ftehim dwar l-Implimentazzjoni tal-Artikolu VII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ tas-sena 1994 li jinsab fl-Anness 1A tal-Ftehim tad-WTO;

“jum” tfisser jum kalendarju;

“DSU” tfisser il-Fehim dwar Regoli u Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjonijiet għat-Tilwim li jinsab fl-Anness 2 għall-Ftehim tad-WTO;

“GATS” tfisser il-Ftehim Ġenerali dwar il-Kummerċ fis-Servizzi li jinsab fl-Anness 1B għall-Ftehim tad-WTO;

“GATT 1994” tfisser il-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ tal-1994 li jinsab fl-Anness 1 A għtall-Ftehim tad-WTO;

“Sistema Armonizzata” tfisser is-Sistema Armonizzata għad-Deskrizzjoni u l-Kodifikazzjoni tal-Merkanzija, inklużi n-noti legali kollha u l-emendi tagħhom (minn hawn ’il quddiem imsejħa wkoll is-“SA”);

“FMI” tfisser il-Fond Monetarju Internazzjonali;

“Ftehim dwar il-Liċenzja tal-Importazzjoni” tfisser il-Ftehim dwar il-Liċenzja tal-Importazzjoni li jinsab fl-Anness 1A għall-Ftehim tad-WTO;

“miżura”' tfisser kwalunkwe liġi, regolament, proċedura, ħtieġa jew prattika;

“persuna fiżika ta’ Parti” tfisser ċittadin ta’ Singapore, jew ta’ wieħed mill-Istati Membri tal-Unjoni ( 1 ), skont il-leġislazzjoni rispettiva tagħhom;

“Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni” tfisser il-Ftehim ta' Sħubija u Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, minn naħa waħda, u r-Repubblika ta’ Singapore, min-naħa l-oħra, iffirmat fi Brussell fid-19 ta' Ottubru 2018;

“persuna” tfisser persuna fiżika jew ġuridika;

“Ftehim ta' Salvagwardji” tfisser il-Ftehim dwar is-Salvagwardji, li jinsab fl-Anness 1A għall-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim SCM” tfisser il-Ftehim dwar is-Sussidji u l-Miżuri ta' Kompens, li jinsab fl-Anness 1A għall-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim SPS” tfisser il-Ftehim dwar l-Applikazzjoni ta' Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji, li jinsab fl-Anness 1A għall-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim TBT” tfisser il-Ftehim dwar l-Ostakli Tekniċi għall-Kummerċ li jinsab fl-Anness 1A għall-Ftehim tad-WTO;

“Ftehim TRIPS” tfisser il-Ftehim dwar l-Aspetti tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ li jinsab fl-Anness 1C għall-Ftehim tad-WTO;

“WIPO” tfisser l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali;

“WTO” tfisser l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ; u

“Il-Ftehim WTO” tfisser il-Ftehim ta’ Marrakexx li Jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ magħmul f'Marrakexx fil-15 ta’ April 1994.







KAPITOLU TNEJN

TRATTAMENT NAZZJONALI U AĊĊESS GĦAS-SUQ GĦALL-MERKANZIJA







TAQSIMA A

DISPOŻIZZJONIJIET KOMUNI

ARTIKOLU 2.1

Għan

Il-Partijiet għandhom, b’mod progressiv u reċiproku, jilliberalizzaw il-kummerċ f'merkanzija fuq perjodu tranżitorju li jibda mid-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, skont dan il-Ftehim u f’konformità mal-Artikolu XXIV tal-GATT 1994.

ARTIKOLU 2.2

Kamp ta’ Applikazzjoni

Dan il-Kapitolu japplika għall-kummerċ f'merkanzija bejn il-Partijiet.

ARTIKOLU 2.3

Trattament Nazzjonali

Kull Parti għandha tagħti trattament nazzjonali lill-merkanzija tal-Parti l-oħra f'konformità mal-Artikolu III tal-GATT 1994, inklużi n-Noti u d-Dispożizzjonijiet Supplimentari tiegħu. Għal dan il-fini, l-obbligi inklużi fl-Artikolu III tal-GATT 1994, inklużi n-Noti u d-Dispożizzjonijiet supplimentari tiegħu huma inkorporati u integrati f'dan il-Ftehim, mutatis mutandis.

ARTIKOLU 2.4

Dazju Doganali

Għall-finijiet ta' dan il-Kapitolu, dazju doganali jinkludi kwalunkwe dazju jew ħlas ta’ kwalunkwe għamla impost fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ oġġett jew b'rabta magħha, inkluż kwalunkwe forma ta’ soprataxxa imposta fuq tali importazzjoni jew esportazzjoni jew b'rabta magħha.

“Dazju doganali” ma tinkludix kwalunkwe:

(a) ħlas ekwivalenti għal taxxa interna imposta konsistentement mal-Artikolu 2.3 (Trattament Nazzjonali);

(b) dazju impost b'mod konsistenti mal-Kapitolu Tlieta (Rimedji għall-Kummerċ);

(c) dazji applikati konsistentement mal-Artikolu VI, l-Artikolu XVI, l-Artikolu XIX tal-GATT 1994, il-Ftehim Antidumping, il-Ftehim SCM, l-Artikolu 5 tal-Ftehim dwar l-Agrikoltura u tad-DSU;

(d) dritt jew ħlas ieħor impost konsistentement mal-Artikolu 2.10 (Drittijiet ta' Ħlas u Formalitajiet Marbuta mal-Importazzjoni u l-Esportazzjoni).

ARTIKOLU 2.5

Klassifikazzjoni tal-Merkanzija

Il-klassifikazzjoni tal-merkanzija fil-kummerċ bejn il-Partijiet għandha tkun irregolata min-nomenklatura tariffarja rispettiva ta’ kull Parti b’konformità mas-SA u l-emendi tagħha.







TAQSIMA B

TNAQQIS JEW ELIMINAZZJONI TA' DAZJI DOGANALI

ARTIKOLU 2.6

Tnaqqis jew Eliminazzjoni ta' Dazji Doganali fuq l-Importazzjonijiet

1. Kull Parti għandha tnaqqas u / jew telimina d-dazji doganali tagħha fuq merkanżija importata li toriġina fil-Parti l-oħra skont l-Iskedi stabbiliti fl-Anness 2-A. Għall-finijiet ta’ dan il-Kapitolu, “li toriġina” tfisser l-oriġini ta' oġġett kif determinata skont ir-regoli ta’ oriġini u r-rekwiżiti l-oħra stipulati fil-Protokoll 1.

2. Ir-rata bażi tad-dazji doganali fuq l-importazzjoni, li għaliha għandu jiġi applikat it-tnaqqis suċċessiv skont il-paragrafu 1, għandha tkun dik speċifikata fl-Iskedi fl-Anness 2-A.

3. Jekk f’xi mument, Parti tnaqqas ir-rati tad-dazju doganali tal-pajjiż l-aktar favorit (minn issa “MFN”) fuq l-importazzjoni wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, dik ir-rata tad-dazju għandha tapplika jekk u sakemm din tkun iżjed baxxa mid-dazju doganali kkalkulat skont l-Iskeda fl-Anness 2-A.

4. Tliet snin wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim, fuq talba ta’ xi waħda mill-Partijiet, il-Partijiet għandhom jikkonsultaw sabiex jikkunsidraw l-aċċellerazzjoni u t-twessigħ tal-ambitu tat-tnaqqis u tneħħija tad-dazji doganali fuq l-importazzjonijiet. Deċiżjoni mill-Partijiet fil-Kumitat għall-Kummerċ f'merkanzija fuq tali aċċellerazzjoni jew twessigħ għandha tissostitwixxi kwalunkwe rata tad-dazju jew kategorija tal-fażi determinata skont l-iskedi tagħhom għall-merkanzija kkonċernata.

ARTIKOLU 2.7

Tneħħija ta' Dazji Doganali u Taxxi fuq l-Esportazzjonijiet

L-ebda waħda mill-Partijiet ma għandha żżomm jew iddaħħal kwalunkwe dazju jew taxxa doganali fuq l-esportazzjoni jew il-bejgħ jew b’konnessjoni magħhom għall-esportazzjoni ta’ merkanzija lill-Parti l-oħra, jew kwalunkwe taxxa interna fuq merkanzija esportata lill-Parti l-oħra li jiżbqu dawk imposti fuq merkanzija simili destinata għall-bejgħ intern.

ARTIKOLU 2.8

Klawżola ta' sospensjoni

Mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, l-ebda Parti ma għandha żżid xi dazju doganali eżistenti jew tintroduċi xi dazju doganali ġdid, fuq l-importazzjoni ta’ merkanzija li toriġina mill-Parti l-oħra. Dan ma għandux jeskludi lil xi waħda mill-Partijiet milli tgħolli dazju doganali għal-livell stabbilit fl-Iskeda tagħha fl-Anness 2-A wara tnaqqis unilaterali.







TAQSIMA C

MIŻURI MHUX TARIFFARJI

ARTIKOLU 2.9

Restrizzjonijiet fuq l-Importazzjoni u l-Esportazzjoni

1. L-ebda Parti ma għandha tadotta jew iżżomm xi projbizzjoni jew restrizzjoni fuq l-importazzjoni ta' kwalunkwe merkanzija tal-Parti l-oħra jew fuq l-esportazzjoni jew il-bejgħ għall-esportazzjoni ta' kwalunkwe merkanzija destinata għat-territorju tal-Parti l-oħra, skont l-Artikolu XI tal-GATT 1994, inklużi n-Noti u d-Dispożizzjonijiet Supplimentari tiegħu. Għal dak il-fini, l-Artikolu XI tal-GATT 1994, inkluż in-Noti u d-Dispożizzjonijiet Supplimentari tiegħu huma inkorporati u integrati f'dan il-Ftehim, mutatis mutandis.

2. Il-Partijiet jifhmu li, qabel ma jieħdu kwalunkwe miżura prevista fis-subparagrafi 2(a) u 2(c) tal-Artikolu XI tal-GATT 1994, il-Parti li tkun beħsiebha tieħu l-miżuri għandha tipprovdi lill-Parti l-oħra l-informazzjoni kollha relevanti, bl-iskop li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għall-Partijiet. Il-Partijiet jistgħu jiftehmu dwar kwalunkwe mezz li jkun meħtieġ sabiex itemmu d-diffikultajiet. Jekk ma jintlaħaq l-ebda ftehim fi żmien 30 jum li tiġi pprovduta dik l-informazzjoni, il-Parti esportatriċi tista’ tapplika miżuri skont dan l-Artikolu dwar l-esportazzjoni tal-merkanzija kkonċernata. Meta ċirkustanzi eċċezzjonali u kritiċi jkunu jeħtieġu azzjoni immedjata u jagħmlu informazzjoni jew eżami minn qabel impossibbli, il-Parti li tkun beħsiebha tieħu l-miżuri tista' tapplika minnufih il-miżuri ta' prekawzjoni neċessarji sabiex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni, u għandha tgħarraf immedjatament lill-Parti l-oħra dwarhom.

ARTIKOLU 2.10

Ħlasijiet u Formalitajiet Marbuta mal-Importazzjoni u l-Esportazzjoni

1. Kull Parti għandha tiżgura, skont l-Artikolu VIII tal-GATT tal-1994, inklużi n-Noti u d-Dispożizzjonijiet Supplimentari tiegħu, li l-miżati u l-imposti kollha ta’ kwalunkwe tip (għajr dazji doganali jew miżuri oħra elenkati fil-paragrafi (a), (b) u (c) tal-Artikolu 2.4 (Dazju Doganali)) imposti fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ merkanzija jew konnessi magħha huma limitati għall-kost approssimativ tas-servizzi mogħtija u ma għandhomx jiġu kkalkulati fuq bażi ad valorem u ma għandhomx jirrappreżentaw protezzjoni indiretta tal-merkanzija domestika jew tassazzjoni tal-importazzjonijiet u l-esportazzjonijiet għal raġunijiet fiskali.

2. Kull Parti għandha tagħmel disponibbli, b’mezz magħżul uffiċjalment, inkluż permezz tal-internet, il-miżati u l-imposti li timponi b’konnessjoni mal-importazzjoni u mal-esportazzjoni.

3. L-ebda Parti ma għandha tirrikjedi tranżazzjonijiet konsulari ( 2 ), inkluż il-ħlasijiet ta' drittijiet u ħlasijiet relatati, b’rabta mal-importazzjoni ta’ kwalunkwe merkanzija tal-Parti l-oħra.

ARTIKOLU 2.11

Proċeduri ta' Ħruġ ta' Liċenzji tal-Importazzjoni u l-Esportazzjoni

1. Il-Partijiet jaffermaw id-drittijiet u l-obbligi eżistenti tagħhom skont il-Ftehim dwar il-Ħruġ ta' Liċenzji tal-Importazzjoni.

2. Il-Partijiet għandhom jintroduċu u jamministraw kwalunkwe proċedura ta’ liċenzjar ta’ importazzjoni jew esportazzjoni ( 3 ) skont:

(a) il-paragrafi 1 sa 9 tal-Artikolu 1 tal-Ftehim ta' Ħruġ ta' Liċenzji tal-Importazzjoni;

(b) l-Artikolu 2 tal-Ftehim ta' Ħruġ ta' Liċenzji tal-Importazzjoni;

(c) l-Artikolu 3 tal-Ftehim ta' Ħruġ ta' Liċenzji tal-Importazzjoni.

Għal dak il-għan, id-dispożizzjonijiet imsemmija fis-subparagrafi (a), (b) u (c) ta' dan il-paragrafu huma inkorporati f'dan il-Ftehim u jiffurmaw parti minnu. Il-Partijiet għandhom japplikaw dawk id-dispożizzjonijiet, mutatis mutandis, għal kwalunkwe proċeduri ta’ liċenzjar ta’ esportazzjoni.

3. Kull Parti għandha tiżgura li l-proċeduri ta' ħruġ ta' liċenzji tal-esportazzjoni kollha jkunu newtrali fl-applikazzjoni u jkunu amministrati b'mod ġust, ekwitabbli, nondiskriminatorju u trasparenti.

4. Kull Parti għandha biss tadotta jew iżżomm proċeduri ta’ liċenzar bħala kundizzjoni għall-importazzjoni fit-territorju tagħha u l-esportazzjoni mit-territorju tagħha lill-Parti l-oħra meta ma jkunux raġonavolment disponibbli proċeduri xierqa oħrajn biex jintlaħaq skop amminsitrattiv.

5. L-ebda Parti ma għandha tadotta jew iżomm proċeduri ta’ liċenzjar mhux awtomatiku ta’ importazzjoni jew esportazzjoni jekk ma jkunx meħtieġ sabiex tkun implimentata miżura li tkun konsistenti ma’ dan il-Ftehim. Parti li tadotta l-proċeduri għal-liċenzar mhux awtomatiku għandha tindika b’mod ċar miżura li tkun implimentata permezz ta’ tali proċedura ta’ liċenzjar.

6. Parti li tintroduċi proċeduri ta’ liċenzar tal-esportazzjoni jew tibdil f’dawn il-proċeduri għandha tinnotifika lill-Kumitat għall-Kummerċ f'Merkanzija 60 jum minn qabel il-pubblikazzjoni ta’ dawk il-proċeduri. Din in-notifika għandha tinkludi l-informazzjoni meħtieġa skont l-Artikolu 5 tal-Ftehim ta’ Liċenzjar tal-Importazzjoni.

7. Parti għandha twieġeb fi żmien 60 jum għal domandi mill-Parti l-oħra rigward kwalunkwe proċeduri ta’ liċenzar li l-Parti li lilha kienet indirizzata t-talba jkun fi ħsiebha tadotta jew adottat jew żammet, kif ukoll il-kriterji għall-għoti jew l-allokazzjoni ta’ liċenzji tal-importazzjoni jew l-esportazzjoni.

ARTIKOLU 2.12

Impriżi tal-Kummerċ Statali

1. Il-Partijiet jaffermaw id-drittijiet u l-obbligi eżistenti tagħhom skont l-Artikolu XVII tal-GATT tal-1994, inkluż in-Noti u d-Dispożizzjonijiet Supplimentari tiegħu u l-Fehim dwar l-Interpretazzjoni tal-Artikolu XVII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ tal-1994, li jinsab fl-Anness 1-A għall-Ftehim tad-WTO, li huwa b'dan inkorporat fil-Ftehim u jifforma parti minnu, mutatis mutandis.

2. Kull Parti tista' titlob informazzjoni mingħand il-Parti l-oħra kif previst fis-subparagrafi 4(c) u 4(d) tal-Artikolu XVII tal-GATT 1994.

ARTIKOLU 2.13

Tneħħija ta’ Miżuri Mhux Tariffarji Settorjali

1. Il-Partijiet għandhom jidħlu f’impenji ulterjuri dwar il-miżuri mhux tariffarji speċifiċi għas-settur fuq il-merkanzija kif stabbilit fl-Anness 2-B u l-Anness 2-C (minn hawn ’il quddiem msemmija bħala “l-Annessi Settorjali”). Għal dak il-għan, il-Partijiet jistgħu, b'deċiżjoni tal-Kumitat għall-Kummerċ f'Merkanzija, jemendaw l-Annessi Settorjali.

2. Fuq talba ta’ Parti, il-Partijiet għandhom jidħlu f’negozjati bil-għan li jitwessa’ l-ambitu tal-impenji tagħhom fuq il-miżuri mhux tariffarji speċifiċi għas-settur fuq il-merkanzija.







TAQSIMA D

EĊĊEZZJONIJIET SPEĊIFIĊI RELATATI MAL-MERKANZIJA

ARTIKOLU 2.14

Eċċezzjonijiet Ġenerali

1. Xejn f’dan il-Kapitolu ma għandu jimpedixxi t-teħid ta’ miżuri skont l-Artikolu XX tal-GATT 1994, inkluż in-Noti u d-Dispożizzjonijiet Supplimentari tiegħu, li huma b'dan inkorporati u integrati f'dan il-Ftehim, mutatis mutandis.

2. Il-Partijiet jifhmu li qabel ma jieħdu kwalunkwe miżura prevista fil-paragrafi (i) u (j) tal-Artikolu XX tal-GATT 1994, il-Parti esportatriċi li tkun beħsiebha tieħu l-miżuri għandha tipprovdi lill-Parti l-oħra l-informazzjoni kollha relevanti, bl-iskop li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għall-Partijiet. Il-Partijiet jistgħu jiftehmu dwar kwalunkwe mezz li jkun meħtieġ sabiex itemmu d-diffikultajiet. Jekk ma jintlaħaq l-ebda ftehim fi żmien 30 jum, il-Parti esportatriċi tista’ tapplika miżuri skont dan l-Artikolu dwar l-esportazzjoni tal-merkanzija kkonċernata. Meta ċirkustanzi eċċezzjonali u kritiċi jkunu jeħtieġu azzjoni immedjata u jagħmlu informazzjoni jew eżami minn qabel impossibbli, il-Parti li tkun beħsiebha tieħu l-miżuri tista' tapplika minnufih il-miżuri ta' prekawzjoni neċessarji sabiex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni u għandha tgħarraf immedjatament lill-Parti l-oħra dwarhom.







TAQSIMA E

DISPOŻIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI

ARTIKOLU 2.15

Il-Kumitat għall-Kummerċ f'Merkanzija

1. Il-Kumitat għall-Kummerċ f'merkanzija stabbilit skont l-Artikolu 16.2 (Kumitati Speċjalizzati) għandu jiltaqa’ fuq talba ta’ Parti jew tal-Kumitat għall-Kummerċ biex jikkunsidra kwalunkwe kwistjoni li tinqala’ taħt dan il-Kapitolu u jinkludi rappreżentanti tal-Partijiet.

2. Il-funzjonijiet tal-Kumitat għandhom jinkludu:

(a) li jissorvelja l-implimentazzjoni ta' dan il-Kapitolu u l-Annessi 2-A, 2-B u 2-C;

(b) li jippromwovi l-kummerċ f'merkanzija bejn il-Partijiet, fosthom permezz ta’ konsultazzjonijiet dwar l-aċċellerazzjoni u t-twessigħ tal-ambitu tat-tneħħija tat-tariffi u t-twessigħ tal-ambitu tal-impenji dwar miżuri mhux tariffarji skont dan il-Ftehim u dwar kwistjonijiet oħra kif xierqa; bħala riżultat ta’ dawn il-konsultazzjonijiet, il-Kumitat jista’, permezz ta’ deċiżjoni, jemenda jew jespandi l-Annessi 2-A, 2-B u 2-C kif meħtieġ; u

(c) li jindirizza miżuri tariffarji u mhux tariffarji għall-kummerċ f'merkanzija bejn il-Partijiet, u, jekk ikun xieraq, jirreferi dawn il-kwistjonijiet lill-Kumitat għall-Kummerċ għall-konsiderazzjoni tiegħu.







KAPITOLU TLIETA

RIMEDJI KUMMERĊJALI







TAQSIMA A

MIŻURI ANTIDUMPING U KOMPENSATORJI

ARTIKOLU 3.1

Dispożizzjonijiet Ġenerali

1. Il-Partijiet jaffermaw id-drittijiet u l-obbligi tagħhom li jirriżultaw skont l-Artikolu VI tal-GATT 1994, il-Ftehim Antidumping u l-Ftehim SCM, u għandhom japplikaw miżuri antidumping u ta’ kontrobilanċ skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu.

2. Il-Partijiet, waqt li jirrikonoxxu li l-miżuri antidumping u ta’ kontrobilanċ jista’ jsir abbuż minnhom biex jostakolaw il-kummerċ, jaqblu li:

(a) dawn il-miżuri jinħtieġ li jintużaw b'konformita sħiħa mar-rekwiżiti rilevanti tad-WTO, u jinħtieġ li jkunu bbażati fuq sistema ġusta u trasparenti; u

(b) l-interessi tal-Parti li fuqhom ser tiġi imposta miżura ta' dan it-tip jenħtieġ li jiġu kkunsidrati sew.

3. Għall-fini ta' din it-Taqsima, l-oriġini tal-merkanzija għandha tiġi stabbilita skont ir-regoli ta' oriġini mhux- preferenzjali tal-Partijiet.

ARTIKOLU 3.2

Trasparenza u Skambju ta' Informazzjoni

1. Wara li l-awtoritajiet kompetenti ta’ Parti jirċievu applikazzjoni dokumentata sewwa għal antidumping fir-rigward ta’ importazzjonijiet mill-Parti l-oħra, u mhux iżjed tard minn 15-il jum qabel tinbeda investigazzjoni, dik il-Parti għandha tipprovdi avviż bil-miktub lill-Parti l-oħra li hija tkun irċeviet l-applikazzjoni.

2. Wara li l-awtoritajiet kompetenti ta’ Parti jirċievu applikazzjoni dokumentata sewwa għal dazju kumpensatorju fir-rigward ta’ importazzjonijiet mill-Parti l-oħra, u mhux aktar minn 15-il jum qabel ma tibda investigazzjoni, dik il-Parti għandha tipprovdi avviż bil-miktub lill-Parti l-oħra li hija tkun irċeviet l-applikazzjoni u għandha tipprovdi lill-Parti l-oħra laqgħa sabiex tikkonsulta mal-awtoritajiet kompetenti tagħha dwar l-applikazzjoni. Il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex jagħmlu dawn il-konsultazzjonijiet kemm jista’ jkun malajr wara dan.

3. Iż-żewġ Partijiet għandhom jiżguraw, immedjatament wara l-impożizzjoni ta' miżuri proviżorji u, f'kwalunkwe każ qabel ma tittieħed ir-riżoluzzjoni finali, l-iżvelar sħiħ u sinifikanti tal-fatti u l-kunsiderazzjonijiet essenzjali kollha li jiffurmaw il-bażi għad-deċiżjoni dwar jekk jiġux applikati dawk il-miżuri. Dan huwa mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 6.5 tal-Ftehim Antidumping u l-Artikolu 12.4 tal-Ftehim SCM. Kwalunkwe żvelar għandu jsir bil-miktub u għandu jippermetti lill-partijiet interessati żmien suffiċjenti sabiex jagħmlu l-kummenti tagħhom.

4. Kull parti interessata għandha tiġi mogħtija l-possibbiltà ta’ smigħ sabiex tesprimi l-opinjonijiet tagħha waqt l-investigazzjonijiet tar-rimedji tal-kummerċ.

ARTIKOLU 3.3

Ir-Regola ta’ Inqas Dazju

Jekk Parti tiddeċiedi li timponi dazju antidumping jew kumpensatorju, l-ammont ta’ dan id-dazju ma għandux jaqbeż il-marġni ta’ dumping jew is-sussidji kumpensatorji, u għandu jkun inqas jekk il-marġni ta’ tali dazju inqas ikun biżżejjed sabiex ineħħi d-dannu għall-industrija domestika.

ARTIKOLU 3.4

Konsiderazzjoni tal-Interess Pubbliku

L-ebda Parti ma għandha tapplika miżuri ta’ antidumping jew kumpensatorji meta, fuq il-bażi tal-informazzjoni magħmula disponibbli waqt l-investigazzjoni, ikun jista’ jiġi konkluż b’mod ċar li ma jkunx fl-interess pubbliku li jiġu applikati miżuri bħal dawn. L-interess pubbliku għandu jikkunsidra s-sitwazzjoni tal-industrija domestika, l-importaturi u l-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom, l-utenti rappreżentattivi u l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-konsumatur, sa fejn huma jkunu pprovdew informazzjoni rilevanti l-awtoritajiet investigattivi.

ARTIKOLU 3.5

Esklużjoni minn Soluzzjoni għat-Tilwim Bilaterali u Mekkaniżmu ta’ Medjazzjoni

Id-dispożizzjonijiet ta’ din it-Taqsima ma għandhomx ikunu suġġetti għall-Kapitolu Erbatax (Soluzzjoni tat-Tilwim) u Kapitolu Ħmistax (Mekkaniżmu ta’ Medjazzjoni).







TAQSIMA B

MIŻURI TA' SALVAGWARDJA GLOBALI

ARTIKOLU 3.6

Dispożizzjonijiet Ġenerali

1. Kull Parti żżomm id-drittijiet u l-obbligi tagħha skont l-Artikolu XIX tal-GATT 1994, il-Ftehim dwar is-Salvagwardji u l-Artikolu 5 tal-Ftehim dwar l-Agrikoltura. Sakemm ma jkunx ipprovdut mod ieħor f’din it-Taqsima, dan il-Ftehim ma jagħti l-ebda drittijiet jew obbligi lill-Partijiet fir-rigward tal-azzjonijiet meħuda skont l-Artikolu XIX tal-GATT 1994 u l-Ftehim dwar is-Salvagwardji.

2. L-ebda Parti ma għandha tapplika fl-istess waqt fir-rigward tal-istess merkanzija kemm:

(a) miżura ta' salvagwardja bilaterali; u

(b) miżura skont l-Artikolu XIX tal-GATT tal-1994 u l-Ftehim dwar is-Salvagwardji.

3. Għall-finijiet ta' dan l-Artikolu, l-oriġini tal-merkanzija għandha tiġi stabbilita skont ir-regoli ta' oriġini mhux- preferenzjali tal-Partijiet.

ARTIKOLU 3.7

Trasparenza

1. Minkejja l-Artikolu 3.6 (Dispożizzjonijiet Ġenerali), fuq talba tal-Parti l-oħra u sakemm din tal-aħħar jkollha interess sostanzjali, Parti, meta tibda investigazzjoni ta’ salvagwardja jew meta jkun beħsiebha tieħu miżuri ta’ salvagwardja, għandha tipprovdi immedjatament, mill-inqas sebat ijiem qabel id-data ta’ dan il-bidu jew impożizzjoni, notifika ad hoc bil-miktub tal-informazzjoni relevanti kollha li wasslu għall-inizjazzjoni ta’ investigazzjoni ta’ salvagwardja jew l-impożizzjoni ta’ miżuri ta’ salvagwardja, inkluż dwar is-sejbiet proviżorji u s-sejbiet finali tal-investigazzjoni, fejn rilevanti. Dan mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 3.2 tal-Ftehim dwar is-Salvagwardji.

2. Meta jimponu miżuri ta’ salvagwardja, il-Partijiet għandhom ifittxu li jimponuhom b'mod li l-inqas jaffettwa l-kummerċ bilaterali tagħhom.

3. Għall-finijiet tal-paragrafu 2, jekk Parti tqis li r-rekwiżiti legali għall-impożizzjoni ta’ miżuri definittivi ta’ salvagwardja huma sodisfati, u tkun biħsiebha tapplika tali miżuri għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra u tagħti lil dik il-Parti l-possibbiltà li tmexxi konsultazzjonijiet bilaterali. Jekk ma tintlaħaq l-ebda soluzzjoni sodisfaċenti fi żmien 30 jum min-notifika, il-Parti importatriċi tista’ tadotta l-miżuri definittivi ta’ salvagwardja. Il-possibbiltà ta' konsultazzjonijiet jenħtieġ li tkun offruta wkoll lill-Parti l-oħra sabiex ikun hemm diskussjoni dwar l-informazzjoni msemmija fil-paragrafu 1.

ARTIKOLU 3.8

Esklużjoni minn Soluzzjoni għat-Tilwim Bilaterali u Mekkaniżmu ta’ Medjazzjoni

Id-dispożizzjonijiet ta’ din it-Taqsima ma għandhomx ikunu suġġetti għall-Kapitolu Erbatax (Soluzzjoni tat-Tilwim) u Kapitolu Ħmistax (Mekkaniżmu ta’ Medjazzjoni).







TAQSIMA C

KLAWŻOLA TA’ SALVAGWARDJA BILATERALI

ARTIKOLU 3.9

Definizzjonijiet

Għall-finijiet ta’ din it-Taqsima:

(a) “dannu serju” u “theddida ta' dannu serju” għandhom jinftehmu skont is-subparagrafi 1(a) u 1(b) tal-Artikolu 4 tal-Ftehim dwar is-Salvagwardji u għal dak il-għan, is-subparagrafi 1(a) u 1(b) tal-Artikolu 4 tal-Ftehim dwar is-Salvgwardji huma inkorporati f'dan il-Ftehim u magħmula parti minnu, mutatis mutandis; u

(b) “perjodu tranżitorju” tfisser perjodu ta’ 10 snin mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim.

ARTIKOLU 3.10

Applikazzjoni ta’ Miżura ta’ Salvagwardja Bilaterali

1. Jekk, b’riżultat tat-tnaqqis jew it-tneħħija ta’ dazju doganali skont dan il-Ftehim, merkanzija li toriġina minn Parti li tkun qiegħda tiġi impurtata fit-territorju tal-Parti l-oħra f’tali kwantitajiet miżjuda, f’termini assoluti jew relattivi mal-produzzjoni domestika, u b’kundizzjonijiet li jikkawżaw jew li jheddu li jikkawżaw dannu serju lil industrija domestika li tipproduċi merkanzija simili jew direttament kompetitriċi, il-Parti importatriċi tista’, matul il-perjodu tranżitorju biss, tadotta miżuri previsti fil-paragrafu 2 b’mod konformi mal-kundizzjonijiet u l-proċeduri stipulati f’din it-Taqsima.

2. Il-Parti importatriċi tista' tieħu miżura ta' salvagwardja bilaterali li:

(a) tissospendi aktar tnaqqis fir-rata tad-dazju doganali fuq il- merkanzija kkonċernata prevista f'dan l-Anness 2-A; jew

(b) iżżid ir-rata tad-dazju doganali fuq il- merkanzija kkonċernata għal livell li ma jaqbiżx l-inqas waħda minn: (i) ir-rata ta' dazju doganali tal-MFN applikata fuq il- merkanzija effettiva fiż-żmien li fih tittieħed il-miżura; jew (ii) ir-rata bażi tad-dazju doganali speċifikat fl-Iskedi inklużi fl-Anness 2-A skont il-paragrafu 2 tal-Artikolu 2.6 (Tnaqqis jew Tneħħija tad-Dazji Doganali fuq l-Importazzjoni).

ARTIKOLU 3.11

Kundizzjonijiet u Limitazzjonijiet

1. Parti għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra bil-miktub dwar il-ftuħ ta’ investigazzjoni kif deskritt fil-paragrafu 2 u tikkonsulta mal-Parti l-oħra sa fejn ikun prattiku qabel ma tapplika miżura ta’ salvagwardja bilaterali, bil-għan li:

(a) tirrevedi l-informazzjoni li toħroġ mill-investigazzjoni u jekk il-kundizzjonijiet stipulati f'dan l-Artikolu humiex sodisfatti;

(b) ikun hemm skambju ta' fehmiet dwar il-miżura u kemm tkun xierqa fid-dawl tal-għanijiet ta' din it-Taqsima biex titneħħa ħsara serja jew theddida ta' ħsara serja għall-industrija domestika kkawżata minn żieda fl-importazzjonijiet kif stabbilit fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 3.10 (Applikazzjoni ta' Miżuri ta' Salvagwardja Bilaterali); u

(c) ikun hemm skambju preliminari ta' fehmiet dwar il-kumpens kif stabbilit fl-Artikolu 3.13 (Kumpens).

2. Parti għandha tapplika miżura ta’ salvagwardja biss wara investigazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti tagħha skont l-Artikoli 3 u 4.2(a) u 4.2(c) tal-Ftehim dwar is-Salvagwardji. Għal dak il-għan, l-Artikoli 3, 4.2(a) u 4.2(c) tal-Ftehim dwar is-Salvagwardji huma inkorporati f'dan il-Ftehim u magħmula parti minnu, mutatis mutandis.

3. Id-determinazzjoni msemmija fl-Artikolu 3.10 (l-Applikazzjoni ta’ Miżura ta’ Salvagwardja Bilaterali) ma għandhiex issir sakemm l-investigazzjoni turi, fuq il-bażi ta’ evidenza oġġettiva, l-eżistenza tar-rabta kawżali bejn l-importazzjonijiet miżjuda mill-Parti l-oħra u d-dannu serju jew it-tehdida tiegħu. F’dan ir-rigward, għandha tingħata konsiderazzjoni xierqa għal fatturi oħra, inklużi l-importazzjonijiet tal-istess prodott minn pajjiżi oħra.

4. Kull Parti għandha tassigura li l-awtoritajiet kompetenti tagħha jtemmu kwalunkwe investigazzjoni bħal din fi żmien sena mid-dati tal-bidu tagħha.

5. L-ebda Parti ma għandha tapplika miżura ta’ salvagwardja bilaterali kif stabbilit fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 3.10 (l-Applikazzjoni ta’ Miżura ta’ Salvagwardja Bilaterali):

(a) ħlief safejn, u għal dak iż-żmien, li jista’ jkun meħtieġ sabiex jiġi evitat jew rimedjat dannu serju u biex jiġi faċilitat l-aġġustament;

(b) għal perjodu ta’ aktar minn sentejn, ħlief li dak il-perjodu jista’ jiġi estiż b’sa sentejn jekk l-awtoritajiet kompetenti tal-Parti importatriċi jistabbilixxu, f’konformità mal-proċeduri speċifikati f’dan l-Artikolu, li l-miżura tkun għadha neċessarja sabiex timpedixxi jew tirrimedja dannu serju u biex tiffaċilita l-aġġustament u li jkun hemm evidenza li l-industrija tkun qiegħda taġġusta, bil-kundizzjoni li l-perjodu totali tal-applikazzjoni ta’ miżura ta’ salvagwardja, inkluż il-perjodu tal-applikazzjoni inizjali u kwalunkwe estensjoni tiegħu, ma għandux jaqbeż l-erba’ snin; jew

(c) lil hinn mill-iskadenza tal-perjodu ta’ tranżizzjoni, minbarra bil-kunsens tal-Parti l-oħra.

6. L-ebda miżura ma għandha terġa’ tiġi applikata għall-importazzjoni tal-istess merkanzija matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni, sakemm ma jkunx għadda perjodu li jammonta għal nofs il-perjodu li matulu l-miżura ta’ salvagwardja li kienet applikata preċedentement tkun skadiet. F’dan il-każ ma għandux japplika l-paragrafu 3 tal-Artikolu 3.13 (Kumpens).

7. Meta Parti ttemm miżura ta' salvagwardja bilaterali, ir-rata tad-dazju doganali għandha tkun ir-rata li, skont l-Iskeda tagħha inkluża fl-Anness 2-A għal dan il-Ftehim, kienet tkun effettiva li ma kienx għall-miżura.

ARTIKOLU 3.12

Miżuri Proviżorji

1. F’ċirkustanzi kritiċi fejn id-dewmien jista’ jikkawża dannu li jkun diffiċli sabiex jissewwa, Parti tista’ tapplika miżura ta’ salvagwardja bilaterali fuq bażi proviżorja fuq konstatazzjoni preliminari li teżisti evidenza ċara li l-importazzjonijiet ta’ merkanzija li toriġina mill-Parti l-oħra żdiedu b’riżultat tat-tnaqqis jew it-tneħħija ta’ dazju doganali skont dan il-Ftehim, u li dawn l-importazzjonijiet jikkawżaw dannu serju, jew it-theddida ta’ dannu serju, għall-industrija domestika. Il-perjodu ta’ kwalunkwe miżura proviżorja ma għandux jaqbeż il-200 jum, li matulhom il-Parti għandha tikkonforma mar-rekwiżiti tal-paragrafi 2 u 3 tal-Artikolu 3.11 (Kundizzjonijiet u Limitazzjonijiet). Il-Parti għandha tirrifondi minnufih kwalunkwe żieda tat-tariffi jekk l-investigazzjoni deskritta fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 3.11 (Kundizzjonijiet u Limitazzjonijiet) ma twassalx għal sejba li bih jintlaħqu r-rekwiżiti tal-Artikolu 3.10 (Applikazzjoni tal-Miżura ta' Salvagwardja Bilaterali). Il-perjodu ta’ kwalunkwe miżura proviżorja għandu jingħadd bħala parti mill-perjodu preskritt mill-Artikolu 3.11 (Kundizzjonijiet u Limitazzjonijiet).

2. Jekk Parti tieħu miżura proviżorja skont dan l-Artikolu, dik il-Parti għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra bil-miktub qabel ma jieħu miżura bħal din u għandha tibda konsultazzjonijiet mal-Parti l-oħra immedjatament wara li din il-miżura tkun ittieħdet.

ARTIKOLU 3.13

Kumpens

1. Parti li tapplika miżura ta’ salvagwardja bilaterali għandha tikkonsulta mal-Parti l-oħra sabiex jiftiehmu reċiprokament dwar kumpens xieraq għal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ fil-forma ta’ konċessjonijiet li jkollhom effetti kummerċjali sostanzjalment ekwivalenti jew fil-forma ta' konċessjonijiet ekwivalenti għall-valur tad-dazji addizzjonali li jkunu mistennijin li jirriżultaw mill-miżura ta’ salvagwardja. Il-Parti li tapplika miżura ta' salvagwadja bilaterali għandha tipprovdi opportunità għal konsultazzjonijiet bħal dawn mhux iktar tard minn tletin jum wara l-applikazzjoni tal-miżura ta’ salvagwardja bilaterali.

2. Jekk il-konsultazzjonijiet skont il-paragrafu 1 ma jwasslux għal ftehim dwar kumpens għal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ fi żmien 30 jum wara li jibdew il-konsultazzjonijiet, il-Parti li l- merkanzija tagħha tkun suġġetta għall-miżura ta’ salvagwardja tista’ tissospendi l-applikazzjoni ta’ konċessjonijiet sostanzjalment ekwivalenti lill-Parti li tkun qiegħda tapplika l-miżura ta’ salvagwardja. Il-Parti esportatriċi għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra bil-miktub mill-inqas 30 jum qabel ma jiġu sospiżi konċessjonijiet skont dan il-paragrafu.

3. Id-dritt tas-sospensjoni msemmi fil-paragrafu 2 ma għandux jiġi eżerċitat għall-ewwel 24 xahar li matulhom tkun fis-seħħ miżura ta' salvagwardja bilaterali, bil-kundizzjoni li l-miżura ta' salvagwardja tkun tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim.







KAPITOLU ERBGĦA

OSTAKLI TEKNIĊI GĦALL-KUMMERĊ

ARTIKOLU 4.1

Għanijiet

L-għan ta' dan il-Kapitolu huwa li jiffaċilita u jżid il-kummerċ f' merkanzija bejn il-Partijiet, billi jipprovdi qafas għall-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-eliminazzjoni bla bżonn ta' ostakli għall-kummerċ fil-kamp ta' applikazzjoni tal-Ftehim TBT.

ARTIKOLU 4.2

Kamp ta’ Applikazzjoni u Definizzjonijiet

1. Dan il-Kapitolu japplika għat-tħejjija, l-adozzjoni u l-applikazzjoni tal-istandards kollha, regolamenti tekniċi u proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità, kif definiti fl-Anness 1 għall-Ftehim TBT, li tista’ taffettwa l-kummerċ f'merkanzija bejn il-Partijiet, ikun liema jkun l-oriġini ta’ dik il- merkanzija.

2. Minkejja l-paragrafu 1, dan il-Kapitolu ma japplikax għal:

(a) speċifikazzjonijiet ta' xiri ppreparati minn korpi governattivi għar-rekwiżiti tal-produzzjoni jew tal-konsum ta’ dawn il-korpi; jew

(b) miżuri sanitarji u fitosanitarji kif definiti fl-Anness A għall-Ftehim SPS, li huma koperti minn Kapitolu Ħamsa ta’ dan il-Ftehim.

3. Għall-finijiet ta' dan il-Kapitolu, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet tal-Anness 1 għall-Ftehim TBT.

ARTIKOLU 4.3

Affermazzjoni tal-Ftehim TBT

Il-Partijiet jaffermaw id-drittijiet u l-obbligi eżistenti tagħhom fir-rigward ta’ xulxin skont il-Ftehim TBT, li huwa inkorporat f'dan il-Ftehim u magħmul parti minnu, mutatis mutandis.

ARTIKOLU 4.4

Kooperazzjoni Konġunta

1. Il-Partijiet għandhom isaħħu l-kooperazzjoni ta’ bejniethom fil-qasam tal-istandards, ir-regolamenti tekniċi u l-proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità bil-għan li jżidu l-fehim reċiproku tas-sistemi rispettivi tagħhom u li jiffaċilitaw l-aċċess għas-swieq rispettivi tagħhom.

2. Il-Partijiet għandhom ifittxu li jidentifikaw u jiżviluppaw inizjattivi ta’ kooperazzjoni regolatorja xierqa għal kwistjonijiet jew setturi partikolari, li jistgħu jinkludu iżda mhumiex limitati għal:

(a) l-iskambju ta' informazzjoni u esperjenzi dwar it-tħejjija u l-applikazzjoni tar-regolamenti tekniċi tagħhom u l-użu ta' prassi regolatorja tajba;

(b) is-semplifikazzjoni, fejn ikun xieraq, tar-regolamenti tekniċi, l-istandards u l-proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità;

(c) l-evitar ta' diverġenza bla bżonn fl-approċċi tagħhom għal regolamenti tekniċi u proċeduri ta' evalwazzjoni tal-konformità, filwaqt li jersqu lejn il-possibbiltà ta' konverġenza jew allinjament tar-regolamenti tekniċi mal-istandards internazzjonali;

(d) l-inkoraġġiment ta’ kooperazzjoni bejn il-korpi rispettivi tagħhom, kemm pubbliċi kif ukoll privati, li jkunu responsabbli għall-metroloġija, l-istandardizzazzjoni, l-ittestjar, iċ-ċertifikazzjoni u l-akkreditazzjoni;

(e) l-iżgurar ta' interazzjoni effiċenti tal-awtoritajiet regolatorji fil-livelli nazzjonali, reġjonali u internazzjonali, pereżempju, billi jirreferu l-mistoqsijiet minn Parti għall-awtoritajiet regolatorji xierqa; u

(f) l-iskambju ta' informazzjoni dwar żviluppi f’fora reġjonali u multilaterali relatati mal-istandards, ir-regolamenti tekniċi u l-proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità.

3. Meta tintalab, Parti għandha tagħti kunsiderazzjoni xierqa lil proposti li l-Parti l-oħra tagħmel għal kooperazzjoni skont it-termini ta’ dan il-Kapitolu.

ARTIKOLU 4.5

Standards

1. Il-Partijiet jaffermaw l-obbligi skont l-Artikolu 4.1 tal-Ftehim TBT biex jiġi żgurat li l-korpi ta' stadardizzazzjoni tagħhom u jikkonformaw mal-Kodiċi ta' Prassi Tajba għat-Tħejjija, l-Adozzjoni u l-Applikazzjoni tal-Istandards fl-Anness 3 għall-Ftehim TBT.

2. Bil-għan li jiġu armonizzati l-istandards fuq bażi wiesgħa kemm jista’ jkun, kull Parti għandha tinkoraġġixxi korpi ta’ standardizzazzjoni tagħha, kif ukoll il-korpi reġjonali ta’ standardizzazzjoni li tagħhom huma Membri l-korpi ta’ standardizzazzjoni, biex jikkooperaw mal-korpi tal-istandardizzazzjoni relevanti tal-Parti l-oħra fl-attivitajiet ta’ standardizzazzjoni internazzjonali.

3. Il-Partijiet jintrabtu li jiskambjaw informazzjoni dwar:

(a) l-użu tagħhom tal-istandards b’sostenn għar-regolamenti tekniċi;

(b) il-proċessi ta’ standardizzazzjoni ta’ xulxin, u l-livell ta’ użu tal-istandards internazzjonali jew standards reġjonali bħala bażi għall-istandards nazzjonali tagħhom; u

(c) il-ftehimiet ta’ kooperazzjoni implimentati minn kull Parti dwar l-istandardizzazzjoni, sakemm dan it-tagħrif ikun disponibbli għall-pubbliku.

ARTIKOLU 4.6

Regolamenti Tekniċi

Il-Partijiet jaqblu li jagħmlu l-aqwa użu ta' prassi regolatorja tajba fir-rigward tat-tħejjija, l-adozzjoni u l-applikazzjoni ta' regolamenti tekniċi, kif previst fil-Ftehim TBT inkluż:

(a) li jikkunsidraw, meta ikun qed jiġi żviluppat regolament tekniku, inter alia, l-impatt tar-regolament tekniku previst u alternattivi disponibbli regolatorji u mhux regolatorji għar-regolament tekniku propost li jistgħu jissodisfaw l-għanijiet leġittimu tal-Parti;

(b) li jużaw, konsistentement mal-Artikolu 2.4 tal-Ftehim TBT u sa fejn hu possibbli, l-istandards internazzjonali rilevanti bħala bażi għar-regolamenti tekniċi tagħhom, ħlief meta dawn l-istandards internazzjonali ma jkunux mezz effettiv jew xieraq għat-twettieq tal-miri leġittimi persegwiti; u fejn ma jkunux intużaw standards internazzjonali bħala bażi, sabiex jiġu spjegati, b'talba tal-Parti l-oħra, ir-raġunijiet għaliex standards bħal dawn ikunu ġew ikkunsidrati bħala mhux xierqa jew mhux effettivi għall-għan fil-mira; u

(c) li jispeċifikaw, konsistentement mal-Artikolu 2.8 tal-Ftehim TBT u fejn xieraq, regolamenti tekniċi bbażati fuq ir-rekwiżiti tal-prodott f'termini ta' prestazzjoni iktar milli f'termini ta' karatteristiċi deskrittivi jew ta' disinn.

ARTIKOLU 4.7

Proċeduri ta’ Valutazzjoni tal-Konformità

1. Il-Partijiet jagħrfu li teżisti firxa wiesgħa ta’ mekkaniżmi sabiex jiffaċilitaw l-aċċettazzjoni tar-riżultati tal-proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità, fosthom:

(a) il-fiduċja min-naħa tal-Parti importatriċi lid-dikjarazzjoni tal-konformità ta’ fornitur;

(b) ftehimiet dwar l-aċċettazzjoni reċiproka tar-riżultati ta’ proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità fir-rigward ta’ regolamenti tekniċi speċifiċi li jitwettqu minn korpi li jinsabu fit-territorju tal-Parti l-oħra;

(c) l-użu ta' proċeduri ta' akkreditazzjoni biex jiġu kkwalifikati korpi ta' evalwazzjoni tal-konformità;

(d) denominazzjoni governattiva tal-korpi għall-evalwazzjoni tal-konformità, inklużi korpi li jinsabu fit-territorju tal-Parti l-oħra;

(e) rikonoxximent unilaterali min-naħa ta’ Parti, tar-riżultati ta’ proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità mwettqa fit-territorju tal-Parti l-oħra;

(f) arranġamenti volontarji bejn korpi għall-evalwazzjoni tal-konformità fit-territorji rispettivi ta’ kull Parti; u

(g) l-użu ta' ftehimiet ta' rikonoxximent multilaterali reġjonali jew internazzjonali li l-Partijiet huma partijiet fihom.

2. Wara li kkunsidraw, b’mod partikolari, dawk il-konsiderazzjonijiet, il-Partijiet għandhom:

(a) jintensifikaw l-iskambju tagħhom ta’ informazzjoni rigward dawn il-mekkaniżmi u mekkaniżmi oħra bil-għan li jiffaċilitaw l-aċċettazzjoni tar-riżultati tal-evalwazzjonijiet tal-konformità;

(b) jiskambjaw informazzjoni dwar il-kriterji użati sabiex jintgħażlu proċeduri xierqa għall-evalwazzjoni tal-konformità ta’ prodotti speċifiċi u, f'konformità mal-Artikolu 5.1.2 tal-Ftehim TBT, jitolbu li l-proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità ma għandhomx ikunu aktar stretti jew ikunu applikati b’mod aktar strett milli jkun meħtieġ biex il-Parti importatriċi tingħata l-fiduċja adegwata li l-prodotti jikkonformaw mar-regolamenti jew standards tekniċi applikabbli, filwaqt li jitqiesu r-riskji li tista’ tikkaġuna n-nuqqas ta’ konformità;

(c) jiskambjaw informazzjoni dwar il-politiki tal-akkreditazzjoni, u jikkunsidraw kif jagħmlu l-aħjar użu mill-istandards internazzjonali għall-akkreditazzjoni u l-aqwa użu tal-ftehimiet internazzjonali li jinvolvu l-korpi ta’ akkreditazzjoni tal-Partijiet, pereżempju, permezz tal-mekkaniżmi tal-Kooperazzjoni Internazzjonali għall-Akkreditazzjoni tal-Laboratorji u l-Forum Internazzjonali għall-Akkreditazzjoni; u

(d) jiżguraw li, sa fejn żewġ korpi tal-evalwazzjoni tal-konformità jew aktar ikunu awtorizzati minn Parti biex iwettqu proċeduri meħtieġa ta’ valutazzjoni ta’ konformità biex il-prodott jitpoġġa fis-suq, l-operaturi ekonomiċi jistgħu jagħżlu bejniethom.

3. Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid l-obbligu tagħhom skont l-Artikolu 5.2.5 tal-Ftehim TBT, li t-tariffi imposti għall-evalwazzjoni tal-konformità tal-prodotti impurtati għandhom ikunu ġusti meta mqabbla ma’ kwalunwe tariffi imposti għall-evalwazzjoni tal-konformità ta’ prodotti simili ta’ oriġini nazzjonali jew li joriġinaw fi kwalunkwe pajjiż ieħor, meta wieħed jikkunsidra l-ispejjeż tal-komunikazzjoni, tat-trasport u spejjeż oħra li jirriżultaw mid-differenzi bejn il-post tal-faċilitajiet tal-applikant u l-korp għall-evalwazzjoni tal-konformità.

4. B'talba ta’ xi waħda mill-Partijiet, il-Partijiet jistgħu jiddeċiedu li jidħlu f’konsultazzjonijiet bil-ħsieb li jkunu definiti inizjattivi settorjali rigward l-użu ta’ proċeduri ta’ stima ta’ konformità jew l-iffaċilitar ta’ aċċettazzjoni tar-riżultati tal-evalwazzjonijiet tal-konformità li huma xierqa għal fis-setturi rispettivi. Il-Parti li tagħmel it-talba jenħtieġ li tissostanzjaha b'informazzjoni rilevanti dwar kif din l-inizjattiva settorjali tiffaċilita l-kummerċ bejn il-Partijiet. F'dawn il-konsultazzjonijiet, jistgħu jitqiesu l-mekkaniżmi kollha deskritti fil-paragrafu 1. Meta Parti tiċħad tali talba mill-Parti l-oħra, hi għandha, wara talba, tispjega r-raġunijiet tagħha.

ARTIKOLU 4.8

Trasparenza

Il-Partijiet jaffermaw mill-ġdid l-obbligi ta' trasparenza tagħhom skont il-Ftehim TBT fir-rigward tat-tħejjija, l-adozzjoni u l-applikazzjoni tal-istandards, ir-regolamenti tekniċi u l-porċeduri ta' evalwazzjoni tal-konformità, u jaqblu li:

(a) meta parti mill-proċess ta' żvilupp ta' regolament tekniku tkun miftuħa għal konsultazzjoni pubblika, biex jitqiesu l-fehmiet tal-Parti l-oħra u, bla diskriminazzjoni, biex il-Parti l-oħra u l-persuni interessati tagħha jiġu pprovduti opportunitajiet raġonevoli biex jgħaddu l-kummenti tagħhom;

(b) meta jagħmlu notifiki skont l-Artikolu 2.9 tal-Ftehim TBT, biex iħallu tal-inqas 60 jum wara l-avviż għall-Parti l-oħra biex tipprovdi kummenti bil-miktub dwar il-proposta u fejn prattikabbli, biex jagħtu kunsiderazzjoni xierqa għal talbiet raġonevoli għall-estensjoni tal-perjodu għall-kummenti;

(c) iħallu żmien suffiċjenti bejn il-pubblikazzjoni tar-regolamenti tekniċi u d-dħul fis-seħħ tagħhom għall-operaturi ekonomiċi tal-Parti l-oħra sabiex jadattaw, ħlief meta jinqalgħu jew ikun hemm theddida li se jinqalgħu; u

(d) jagħmlu disponibbli lill-Parti l-oħra jew lill-operaturi ekonomiċi tagħha, l-informazzjoni rilevanti (pereżempju permezz ta’ websajt pubblika, jekk disponibbli) dwar ir-regolamenti tekniċi, l-istandards u l-proċeduri ta’ evalwazzjoni ta’ konformità fis-seħħ, u jekk ikun xieraq u disponibbli, gwida bil-miktub dwar l-osservanza tar-regolamenti tekniċi tagħha, wara talba u mingħajr dewmien bla bżonn.

ARTIKOLU 4.9

Sorveljanza tas-Suq

Il-Partijiet jimpenjaw ruħhom li jiskambjaw informazzjoni dwar is-sorveljanza tas-suq u l-attivitajiet ta’ infurzar.

ARTIKOLU 4.10

L-Immarkar u l-Ittikkettjar

1. Il-Partijiet jinnotaw li, skont il-paragrafu 1 tal-Anness 1 tal-Ftehim TBT, regolament tekniku jista’ jinkludi jew jittratta esklussivament rekwiżiti tal-immarkar jew tal-ittikkettjar, u jaqblu, fejn ir-regolamenti tekniċi tagħhom jinkludu mmarkar jew ittikkettjar obbligatorju, li jiżguraw li dawn ir-regolamenti ma jiġux ippreparati bil-għan, jew bl-effett li joħolqu ostakli bla bżonn għall-kummerċ internazzjonali, u li dawn ir-regolamenti ma jkunux restrittivi għall-kummerċ aktar milli meħtieġ sabiex jaqdu għan leġittimu, kif imsemmi fl-Artikolu 2.2 tal-Ftehim TBT.

2. Il-Partijiet jaqblu li meta Parti tkun teħtieġ l-immarkar jew it-tikkettjar obbligatorju tal-prodotti:

(a) dik il-Parti għandha tipprova tillimita r-rekwiżiti tagħha biss għal dawk li huma relevanti għall-konsumaturi jew l-utenti tal-prodott jew li huma rilevanti biex tindika l-konformità tal-prodott mar-rekwiżiti obbligatorji;

(b) dik il-Parti tista’ tispeċifika l-informazzjoni li trid tiġi pprovduta fuq it-tikketta u tista’ tirrikjedi konformità ma’ ċerti rekwiżiti regolatorji għat-twaħħil tat-tikketta, iżda ma għandhiex tirrikjedi approvazzjoni jew ċertifikazzjoni minn qabel ta’ tikketti u mmarkar bħala prekundizzjoni għall-bejgħ tal-prodotti fis-suq sakemm dan hu meħtieġ fid-dawl tar-riskju tal-prodott għas-saħħa tal-bniedem, tal-annimali jew tal-pjanti jew tal-ħajja;

(c) meta dik il-Parti teżiġi l-użu ta’ numru ta’ identifikazzjoni uniku mill-operaturi ekonomiċi, dik il-Parti għandha tiżgura li toħroġ tali numru lill-operaturi ekonomiċi relevanti mingħajr dewmien bla bżonn u fuq bażi mhux diskriminatorja;

(d) bil-kundizzjoni li ma jkunux qarrieqa, kontradittorji jew li joħolqu konfużjoni rigward l-informazzjoni meħtieġa fil-Parti tal-importazzjoni tal- merkanzija, dik il-Parti għandha tippermetti li dan li ġej jintuża fl-immarkar jew it-tikkettjar ta' prodotti: (i) informazzjoni f'lingwi oħra flimkien mal-informazzjoni fil-lingwa meħtieġa mill-Parti importatriċi tal- merkanzija; (ii) nomenklaturi, pittogrammi, simboli jew grafika aċċettati internazzjonaliment; u (iii) informazzjoni addizzjonali ma' dik meħtieġa fil-Parti importatriċi tal- merkanzija;

(e) dik il-Parti għandha taċċetta li t-tikkettjar, inkluż it-tikkettjar mill-ġdid u l-korrezzjonijiet tal-itikkettjar, isiru, fejn rilevanti, f’bini awtorizzat (pereżempju, fi mħażen tad-dwana fil-punt tal-importazzjoni) fit-territorju tal-Parti importatriċi qabel id-distribuzzjoni u l-bejgħ tal-prodott, bħala alternattiva għall-ittikkettjar fil-post tal-oriġini, sakemm dan l-ittikkettjar fil-post tal-oriġini ma jkunx meħtieġ għal raġunijiet ta’ saħħa pubblika jew għas-sigurtà; u

(f) dik il-Parti għandha tagħmel ħilitha, f'każijiet fejn huma jqisu li l-għanijiet leġittimi skont il-Ftehim TBT ma jiġux kompromessi b’dan, li taċċetta tikketti mhux permanenti jew li jistgħu jinqalgħu, jew immarkar jew ittikkettjar fid-dokumentazzjoni li takkumpanja pjuttost milli mwaħħla fiżikament mal-prodott.

3. Mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet skont il-Ftehim tad-WTO, il-paragrafu 2 għandu japplika għall-prodotti agrikoli, prodotti industrijali, u prodotti tal-ikel agrikoli proċessati, inklużi xorb u spirti.

ARTIKOLU 4.11

Punti ta’ Kuntatt

Il-funzjonijiet tal-punti ta’ kuntatt magħżulin skont l-Artikolu 13.4 (Mistoqsijiet u Punti ta’ Kuntatt) għandhom jinkludu:

(a) il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni u l-amministrazzjoni ta’ dan il-Kapitolu;

(b) l-iindirizzar minnufih ta' kwalunkwe kwistjoni li tqajjem il-Parti l-oħra b’rabta mal-iżvilupp, l-adozzjoni, l-applikazzjoni jew l-infurzar ta’ standards, regolamenti tekniċi u proċeduri ta’ valutazzjoni tal-konformità;

(c) it-tisħiħ tal-kooperazzjoni fl-iżvilupp u titjib tal-istandards, ir-regolamenti tekniċi u l-proċeduri għall-evalwazzjoni tal-konformità;

(d) l-iskambju ta' informazzjoni dwar l-istandards, ir-regolamenti tekniċi u proċeduri ta' evalwazzjoni tal-konformità;

(e) il-faċilitazzjoni ta' attivitajiet ta' kooperazzjoni, kif xieraq, skont il-paragrafu 2 tal-Artikolu 4.4 (Kooperazzjoni Konġunta); u

(f) li jsir ix-xogħol għall-istabbiliment ta’ gruppi ta’ ħidma ad hoc b'talba ta’ Parti jew oħra, sabiex jesploraw modi kif jiffaċilitaw il-kummerċ bejn il-Partijiet.

ARTIKOLU 4.12

Dispożizzjonijiet Finali

1. Il-Partijiet jistgħu jiddiskutu fil-Kumitat għall-Kummerċ f' merkanzija stabbilit skont l-Artikolu 16.2 (Kumitati Speċjalizzati) kwalunkwe arranġamenti ta’ implimentazzjoni li jirriżulta minn dan il-Kapitolu. Il-Partijiet jistgħu jadottaw, permezz ta’ deċiżjoni f’dak il-Kumitat, kwalunkwe miżura ta’ implimentazzjoni meħtieġa għal dan il-għan.

2. Il-Partijiet daħlu għal impenji ulterjuri dwar miżuri mhux tariffarji speċifiċi għas-settur fuq il-merkanzija kif stabbilit fl-Anness 4-A u l-Appendiċijiet tiegħu.







KAPITOLU ĦAMSA

MIŻURI SANITARJI U FITOSANITARJI

ARTIKOLU 5.1

Għanijiet

L-għanijiet ta’ dan il-Kapitolu huma:

(a) il-ħarsien tal-ħajja jew is-saħħa tal-bnedmin, l-annimali u l-pjanti fit-territorji rispettivi tal-Partijiet flimkien mal-faċilitazzjoni tal-kummerċ bejn il-Partijiet fil-qasam tal-miżuri sanitarji u fitosanitarji (minn hawn 'il quddiem imsejħa l-“miżuri SPS”);

(b) il-kollaborazzjoni għall-implimentazzjoni ulterjuri tal-Ftehim SPS; u

(c) il-provvediment ta' mezz għat-titjib tal-komunikazzjoni, il-kooperazzjoni u s-soluzzjoni għall-kwistjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tal-miżuri SPS li jaffettwaw il-kummerċ bejn il-Partijiet.

ARTIKOLU 5.2

Kamp ta’ Applikazzjoni

1. Dan il-Kapitolu japplika għall-miżuri SPS kollha ta’ Parti li jistgħu direttament jew indirettament jaffettwaw il-kummerċ bejn il-Partijiet.

2. Dan il-Kapitolu għandu japplika wkoll għal kollaborazzjoni bejn il-Partijiet dwar kwistjonijiet tal-benesseri tal-annimali ta’ interess reċiproku għall-Partijiet.

3. Xejn f’dan il-Kapitolu ma għandu jaffettwa d-drittijiet tal-Partijiet taħt il-Ftehim TBT fir-rigward ta’ miżuri li ma jkunux fil-kamp ta' applikazzjoni ta’ dan il-Kapitolu.

ARTIKOLU 5.3

Definizzjonijiet

Għall-finijiet ta’ dan il-Kapitolu,

(a) id-definizzjonijiet li jinsabu fl-Anness A għall-Ftehim SPS għandhom japplikaw; u

(b) il-Partijiet jistgħu jaqblu dwar definizzjonijiet oħrajn li jridu jintużaw fl-applikazzjoni ta' dan il-Kapitolu filwaqt li jitqiesu l-glossarji u d-definizzjonijiet ta' organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti, bħall-Kummissjoni tal-CODEX Alimentarius (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ “Codex Alimentarius”), l-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali (minn hawn 'il quddiem imsejħa “OIE”) u skont il-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Ħarsien tal-Pjanti (minn hawn 'il quddiem imsejħa l-“IPPC”).

ARTIKOLU 5.4

Drittijiet u Obbligi

Il-Partijiet jaffermaw id-drittijiet u l-obbligi tagħhom skont il-Ftehim SPS.

ARTIKOLU 5.5

Awtoritajiet Kompetenti

L-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Kapitolu huma stabbiliti fl-Anness 5-A. Il-Partijiet għandhom jinnotifikaw lil xulxin bi kwalunkwe tibdil ta’ dawk l-awtoritajiet kompetenti.

ARTIKOLU 5.6

Prinċipji Ġenerali

Fl-implimentazzjoni ta' dan il-Kapitolu, il-Partijiet:

(a) għandhom jiżguraw il-konsistenza tal-miżuri SFS mal-prinċipji stabbiliti bl-Artikolu 3 tal-Ftehim SFS;

(b) ma għandhomx jużaw miżuri SPS biex joħolqu ostakli inġustifikati għall-kummerċ;

(c) għandhom jiżguraw li l-proċeduri stabbiliti taħt dan il-Kapitolu jinbdew u jispiċċaw mingħajr dewmien żejjed u li dawn il-proċeduri ma jkunux applikati b’mod li jwassal biex jikkostitwixxi diskriminazzjoni arbitrarja jew mhux ġustifikabbli kontra l-parti l-oħra fejn jeżistu kundizzjonijiet identiċi jew simili; u

(d) għandhom jużaw il-proċeduri msemmija fis-subparagrafu (c) u lanqas kwalunkwe talba għal informazzjoni addizzjonali, biex joħolqu dewmien fl-aċċess għas-swieq rispettivi tagħhom, mingħajr ġustifikazzjoni xjentifika u teknika.

ARTIKOLU 5.7

Rekwiżiti għall-Importazzjoni

1. Ir-rekwiżiti ġenerali għall-importazzjoni ta’ Parti għandhom japplikaw għat-territorju sħiħ tal-Parti l-oħra.

2. Il-Parti esportatriċi għandha tiżgura li l-prodotti esportati lejn il-Parti li timporta jikkonformaw mar-rekwiżiti sanitarji u fitosanitarji tal-Parti li timporta.

3. Il-Parti importatriċi għandha tiżgura li r-rekwiżiti tal-importazzjoni tagħha jkunu applikati għal prodotti importati mingħand il-Parti esportatriċi b’mod proporzjonat u mhux diskriminatorju.

4. Kwalunkwe tariffa imposta għall-proċeduri għal prodotti importati mill-Parti esportatriċi għandha tkun ekwitabbli fejn jidħol kwalunkwe tariffi imposti għal prodotti domestiċi simili u ma għandhiex tkun ogħla mill-ispiża attwali tas-servizz.

5. Il-Parti importatriċi għandu jkollha d-dritt li twettaq kontrolli tal-importazzjoni fuq prodotti importati mingħand il-Parti esportatriċi għall-fini tal-implimentazzjoni tal-miżuri SPS.

6. Il-kontrolli tal-importazzjoni mwettqa fuq prodotti importati mill-Parti esportatriċi għandhom ikunu bbażati fuq rikji sanitarji u fitosanitarji assoċjati ma’ importazzjonijiet bħal dawn. Dawn għandhom jitwettqu mingħajr dewmien żejjed u b’effett minimu fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet.

7. Il-Parti importatriċi għandha tagħmel disponibbli għall-Parti esportatriċi, fuq talba mill-Parti esportatriċi, l-informazzjoni dwar il-frekwenza ta’ kontrolli ta’ importazzjonijiet mwettqa fuq prodotti mill-Parti esportatriċi. Il-Parti li timporta tista’ tibdel il-frekwenza tal-kontrolli fiżiċi fuq il-kunsinni, fejn xieraq, bħala konsegwenza ta’ (i) verifiki, (ii) kontrolli tal-importazzjoni, jew (iii) ftehim reċiproku bejn il-Partijiet, inkluż wara l-konsultazzjonijiet previsti f’dan il-Kapitolu.

8. F’każ li l-kontrolli fuq l-importazzjonijiet juru li l-prodotti ma jikkonformawx mal-ħtiġijiet relevanti tal-importazzjoni tal-Parti importatriċi, kwalunkwe azzjoni meħuda mill-Parti importatriċi għandha tkun proporzjonata għar-riskji sanitarji u fitosanitarji assoċjati mal-importazzjoni tal-prodott mhux konformi.

ARTIKOLU 5.8

Verifiki

1. Sabiex tinbena u tinżamm il-fiduċja fl-implimentazzjoni effettiva ta’ dan il-Kapitolu, il-Parti importatriċi għandu jkollha d-dritt li twettaq verifiki fi kwalunkwe ħin, inkluż:

(a) permezz ta’ żjarat ta’ verifika lill-Parti esportatriċi, biex tivverifika l-parti kollha tas-sistema tal-ispezzjoni u ċ-ċertifikazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti tal-parti esportatriċi, f’konformità mal-istandards internazzjonali rilevanti, linji gwida u rakkomandazzjonijiet tal-Codex Alimentarius, OIE u l-IPPC; u

(b) billi tirrikjedi lill-Parti esportatriċi biex tipprovdi informazzjoni dwar is-sistema ta' spezzjoni u ċertifikazzjoni tagħha u billi tikseb ir-riżultati tal-kontrolli mwettqa b'hekk.

2. Il-Parti importatriċi għandha taqsam mal-Parti esportatriċi r-riżultati u l-konklużjonijiet tal-verifiki mwettqa skont il-paragrafu 1. Il-Parti importatriċi tista' tippubblika dawk ir-riżultati.

3. Jekk il-Parti importatriċi tiddeċiedi li twettaq żjara ta’ verifika fil-Parti esportatriċi, il-Parti importatriċi għandha tinnotifika lill-Parti esportatriċi b'din il-verifika mill-anqas 60 jum kalendarju qabel ma ssir iż-żjara ta’ verifika, ħlief f’każijiet ta’ emerġenza jew fejn il-Partijiet jiftehmu mod ieħor. Kwalunkwe modifika għal tali żjara għandha tiġi miftehma mill-Partijiet.

4. Il-Parti importatriċi għandha toħroġ l-ispejjeż imġarrba tal-verifika tas-sistemi tal-ispezzjoni u ċ-ċertifikazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti tal-Parti l-oħra u l-ispejjeż imġarrba fit-twettiq ta’ kwalunkwe spezzjoni ta’ stabbiliment individwali.

5. Il-Parti importatriċi għandha tipprovdi tagħrif bil-miktub tal-verifika mill-Parti esportatriċi fi żmien 60 jum kalendarju. Il-Parti esportatriċi għandu jkollha 45 jum kalendarju biex tikkummenta dwar din l-informazzjoni. Il-kummenti tal-Parti esportatriċi għandhom jiżdiedu mad-dokument tar-riżultat finali u, fejn xieraq, jiġu inklużi fih.

6. Minkejja l-paragrafu 5, fejn matul il-verifika ġew identifikati riskji sinifikanti għall-ħajja jew għas-saħħa tal-bniedem, tal-annimali u tal-pjanti, il-Parti importatriċi għandha tgħarraf lill-Parti esportatriċi malajr kemm jista’ jkun u f’kwalunkwe każ fi żmien għaxart ijiem kalendarji wara t-tmiem tal-verifika.

ARTIKOLU 5.9

Faċilitazzjoni tal-Kummerċ

1. F’każijiet fejn il-Parti importatriċi tirrikjedi verifika fuq il-post biex tawtorizza l-importazzjoni ta’ ċerta kategorija jew kategoriji ta’ prodotti ta’ oriġini mill-annimali mill-Parti esportatriċi, għandu japplika dan li ġej:

(a) Il-verifika għandha tevalwa l-ispezzjoni tal-Parti esportatriċi u s-sistema ta’ ċertifikazzjoni skont l-Artikolu 5.8 (Verifiki) u għandha tqis, fuq talba, kwalunkwe informazzjoni bil-miktub rilevanti pprovduta mill-Parti esportatriċi.

(b) F'każ ta' riżultat sodisfaċenti tal-verifika tas-sistema ta' spezzjoni u ċertifikazzjoni, il-Parti importatriċi għandha tinforma lill-Parti esportatriċi bil-miktub bir-riżultat pożittiv tal-verifika. F’tali każ, l-informazzjoni pprovduta tista’ tinkludi l-fatt li dik il-Parti li tkun qed timporta tkun awtorizzat, jew ser tawtorizza, l-importazzjonijiet ta’ kategorija speċifika jew kategoriji ta’ prodotti.

(c) Jekk ir-riżultat tal-verifika tas-sistemi ta' spezzjoni u ċertifikazzjoni ma tkunx sodisfaċenti, il-Parti importatriċi għandha tinforma, bil-miktub, lill-Parti esportatriċi bir-riżultat tal-verifika. F'tali każ, l-informazzjoni għandha tinkludi waħda milli ġejjin: (i) dikjarazzjoni tal-kundizzjonijiet, inklużi dawk relatati mas-sistema ta' spezzjoni u ċertifikazzjoni tal-Parti esportatriċi, li għad iridu jiddaħħlu fis-seħħ mill-Parti esportatriċi biex tippermetti lill-Parti importatriċi tawtorizza importazzjonijiet ta' kategorija jew kategoriji speċifiċi ta' prodotti ta' oriġini mill-annimali; (ii) referenza għall-fatt li stabbilimenti speċifiċi ta’ prodotti li joriġinaw mill-annimali jistgħu jitħallew jesportaw lejn il-Parti importatriċi meta jkun hemm konformità mar-rekwiżiti relevanti tal-importazzjoni tal-Artikolu 5.7 (Rekwiżiti tal-Importazzjoni); jew (iii) stqarrija li l-Parti importatriċi ma awtorizzatx l-importazzjoni ta' kategorija jew kategoriji speċifiċi ta' prodotti mill-Parti esportatriċi.

2. F’każijiet fejn il-Parti importatriċi tkun awtorizzat l-importazzjoni ta’ kategoriji speċifiċi jew kategoriji ta’ prodotti ta’ oriġini mill-annimali msemmija fil-paragrafu 1(b), il-Parti esportatriċi, għandha tinforma lill-Parti importatriċi bil-lista ta’ stabbilimenti individwali li jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-Parti importatriċi skont, b’mod partikolari, l-Artikolu 5.7 (Ħtiġijiet tal-Importazzjoni) u l-Artikolu 5.8 (Verifiki). Barra minn hekk japplika dan li ġej:

(a) Fuq talba tal-Parti esportatriċi, il-Parti importatriċi għandha tapprova stabbilimenti individwali kif imsemmija fil-paragrafu 3 tal-Anness 5-B li jinsabu fit-territorju tal-Parti esportatriċi, mingħajr spezzjoni minn qabel ta’ dawk l-istabbilimenti individwali. Meta tintalab l-approvazzjoni mill-Parti importatriċi, il-Parti esportatriċi għandha tipprovdi kwalunkwe informazzjoni meħtieġa mill-Parti importatriċi sabiex tkun żgurata l-konformità mar-rekwiżiti rilevanti, inklużi dawk tal-Artikolu 5.7 (Rekwiżiti tal-Importazzjoni). L-approvazzjoni mill-Parti importatriċi għandha tkun konsistenti mal-kundizzjonijiet stipulati fl-Anness 5-B, u għandha tkun limitata għal dawk il-kategoriji ta’ prodotti li l-importazzjonijiet ikunu awtorizzati għalihom.

(b) Mal-approvazzjoni ta’ stabbilimenti individwali msemmija fis-subparagrafu 2(a), il-Parti importatriċi għandha tieħu l-miżuri leġislattivi jew amministrattivi meħtieġa, f’konformità mal-proċeduri ġuridiċi u amministrattivi tagħha biex tippermetti l-importazzjonijiet fi żmien 40 jum kalendarju mill-wasla ta’ talba tal-Parti esportatriċi u, jekk ikun applikabbli, l-informazzjoni meħtieġa mill-Parti importatriċi sabiex tkun garantit l-konformità mar-rekwiżiti rilevanti, inklużi dawk tal-Artikolu 5.7 (Rekwiżiti tal-Importazzjoni).

(c) Il-Parti importatriċi għandha tgħarraf lill-Parti esportatriċi dwar l-aċċettazzjoni jew ir-rifjut ta’ kwalunkwe stabbiliment individwali msemmi fil-paragrafu 2 (a) u, jekk applikabbli, ir-raġunijiet għal kwalunkwe rifjut.

ARTIKOLU 5.10

Miżuri Marbuta mas-Saħħa tal-Annimali u tal-Pjanti

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-kunċett ta’ żoni ħielsa mill-mard jew minn organiżmi ta' ħsara, u żoni bi prevalenza baxxa ta’ mard jew organiżmi ta' ħsara, skont il-Ftehim SPS u l-istandards, il-linji gwida u r-rakkomandazzjonijiet tal-OIE u tal-IPPC. Il-Kumitat SPS imsemmi fl-Artikolu 5.15 (Kumitat dwar il-Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji) jista’ jiddefinixxi aktar dettalji dwar il-proċedura għall-għarfien ta’ dawn iż-żoni, inklużi l-proċeduri għall-għarfien ta’ dawn iż-żoni f'każijiet fejn kien hemm tifqigħa, b’kunsiderazzjoni ta’ kwalunkwe ftehim SPS u l-istandards, linji gwida jew rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-OIE u l-IPPC.

2. Jekk ikunu qegħdin jiddeterminaw iż-żoni ħielsa mill-mard jew minn organiżmi ta' ħsara u żoni bi prevalenza baxxa ta’ mard jew organiżmi ta' ħsara, il-Partijiet għandhom jikkunsidraw fatturi bħas-sitwazzjoni ġeografika, l-ekosistemi, is-sorveljanza epidemjoloġika u l-effettività tal-kontrolli sanitarji jew fitosanitarji f’żoni bħal dawn.

3. Il-Partijiet għandhom jistabbilixxu kooperazzjoni mill-qrib dwar id-determinazzjoni ta’ żoni ħielsa mill-mard jew minn organiżmi ta' ħsara u żoni bi prevalenza baxxa ta’ mard jew organiżmi ta' ħsara, bil-għan li jiksbu kunfidenza fil-proċeduri segwiti mill-Parti l-oħra sabiex jiġu ddeterminati dawn iż-żoni. Meta tkun qed taċċetta d-determinazzjoni ta' tali żoni mwettqa mill-Parti esportatriċi, il-Parti importatriċi għandha, fil-prinċipju, tibbaża d-determinazzjoni tal-istatus tas-saħħa tal-annimali jew tal-pjanti tal-Parti esportatriċi jew partijiet minnha fuq l-informazzjoni pprovduta mill-Parti esportatriċi skont il-Ftehim SPS u l-istandards, linji gwida u rakkomandazzjonijiet tal-OIE u l-IPPC.

4. Jekk il-Parti importatriċi ma taċċettax id-determinazzjoni magħmula mill-Parti esportatriċi, hija għandha tispjega r-raġunijiet u għandha tkun lesta li tidħol f'konsultazzjonijiet.

5. Meta l-Parti esportatriċi ssostni li ż-żoni fit-territorju tagħha huma ħielsa mill-mard jew minn organiżmi ta' ħsara jew żoni ta' prevalenza baxxa ta' mard jew organiżmi ta' ħsara, din għandha tipprovdi l-evidenza relevanti skont il-każ sabiex juru b'mod oġġettiv lill-Parti importatriċi li dawn iż-żoni huma ħielsa mill-mard jew minn organiżmi ta' ħsara jew żoni fejn il-prevalenza tal-mard jew organiżmi ta' ħsara hija baxxa, u li x’aktarx jibqgħu hekk. Għal dawn il-finijiet, għandu jingħata aċċess raġonevoli, fuq talba, lill-Parti importatriċi għal spezzjoni, ittestjar u proċeduri rilevanti oħra.

6. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-prinċipju tal-kompartimentalizzazzjoni tal-OIE u s-siti ta’ produzzjoni tal-IPPC ħielsa minn organiżmi ta' ħsara. Il-Kumitat SPS imsemmi fl-Artikolu 5.15 (Kumitat dwar il-Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji) jivvaluta kwalunkwe rakkomandazzjoni tal-OIE u l-IPPC li jistgħu jinħarġu fuq din il-kwistjoni fil-ġejjieni u jista’ joħroġ rakkomandazzjonijiet skont dan.

ARTIKOLU 5.11

Trasparenza u Skambju ta’ Informazzjoni

1. Il-Partijiet għandhom:

(a) ifittxu t-trasparenza fir-rigward tal-miżuri SPS applikabbli għall-kummerċ u, b'mod partikolari, dawk tal-Artikolu 5.7 (Rekwiżiti tal-Importazzjoni) applikati għall-importazzjonijiet mill-Parti l-oħra;

(b) itejbu l-fehim reċiproku tal-miżuri SPS ta’ kull Parti u l-applikazzjoni tagħhom;

(c) jiskambjaw informazzjoni dwar kwistjonijiet relatati mal-iżvilupp u l-applikazzjoni tal-miżuri SPS, inkluż il-progress ta’ evidenza xjentifika ġdida li jaffettwa, jew jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet bil-għan li jitnaqqsu l-effetti kummerċjali negattivi tagħhom;

(d) jikkomunikaw, fuq it-talba ta’ xi waħda mill-Partijiet, ir-rekwiżiti tal-importazzjoni li japplikaw għall-importazzjoni ta’ prodotti speċifiċi fi żmien 15-il jum kalendarju; u

(e) jikkomunikaw, fuq it-talba ta’ xi waħda mill-Partijiet, il-progress dwar l-applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni ta’ prodotti speċifiċi fi żmien ħmistax-il jum kalendarju.

2. Il-punti ta' kuntatt responsabbli għall-informazzjoni skont il-paragrafu 1 huma dawk li huma desinjati mill-Partijiet skont il-paragrafu 1 tal-Artikolu 13.4 (Mistoqsijiet u Punti ta' Kuntatt). L-informazzjoni għandha tintbagħat bil-posta, bil-faks jew bl-email. Informazzjoni bl-email tista' tiġi ffirmata elettronikament u għandha tintbagħat biss bejn il-punti ta' kuntatt.

3. Fejn l-informazzjoni skont il-paragrafu 1 tkun saret disponibbli permezz ta' avviż lid-WTO skont ir-regoli u l-proċeduri rilevanti tagħha, jew fejn l-informazzjoni ta' hawn fuq tkun saret disponibbli fil-websajts uffiċjali, aċċessibbli pubblikament u bla ħlas tal-Partijiet, l-iskambju ta' informazzjoni msemmi f'dan is-subparagrafu għandu jitqies li jkun sar.

4. In-notifiki kollha skont dan il-Kapitolu għandhom isiru fil-punti ta’ kuntatt msemmija fil-paragrafu 2.

ARTIKOLU 5.12

Konsultazzjonijiet

1. Kull Parti għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra bil-miktub, fi żmien jumejn kalendarji, b'kwalunkwe riskju serju jew sinifikanti għall-ħajja jew is-saħħa tal-bnedmin, l-annimali jew il-pjanti, inkluż kwalunkwe emerġenza tal-ikel.

2. Jekk Parti jkollha tħassib serju dwar riskju għall-ħajja jew is-saħħa tal-bnedmin, l-annimali jew il-pjanti, li jaffettwa l-kommoditajiet li għalihom isir il-kummerċ, fuq talba, għandhom isiru konsultazzjoniiet dwar is-sitwazzjoni mill-iktar fis possibbli. F'każ bħal dan, kull Parti għandha tfittex li tipprovdi l-informazzjoni neċessarja kollha fi żmien xieraq biex jiġi evitat xkiel fil-kummerċ.

3. Il-konsultazzjonijiet msemmija fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu jistgħu jsiru permezz ta’ e-mail, vidjow jew konferenza telefonika. Il-Parti li qed tagħmel it-talba għandha tiżgura preparazzjoni tal-minuti tal-konsultazzjoni.

ARTIKOLU 5.13

Miżuri ta’ Emerġenza

1. F’każ ta' riskju serju għall-ħajja jew għas-saħħa tal-bniedem, tal-annimali jew tal-pjanti, il-Parti importatriċi tista’, mingħajr notifika preċedenti, tieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiġu protetti l-ħajja jew is-saħħa tal-bniedem, tal-annimali jew tal-pjanti. Għall-kunsinni fit-trasport bejn il-Partijiet, il-Parti li timporta għandha tikkunsidra l-aktar soluzzjoni addattata u proporzjonata sabiex jiġi evitat kull telfien mhux meħtieġ għall-kummerċ.

2. Il-Parti li tkun qed tieħu l-miżuri għandha tgħarraf lill-Parti l-oħra mill-iktar fis possibbli, u fi kwalunkwe każ mhux iktar tard minn 24 siegħa wara l-adozzjoni tal-miżura. Kull Parti tista’ titlob kwalunkwe informazzjoni marbuta mas-sitwazzjoni sanitarji u fitosanitarji jew relatata ma' kwalunkwe miżura li tkun ġiet adottata. Il-Parti l-oħra għandha twieġeb malli l-informazzjoni mitluba tkun disponibbli.

3. Fuq it-talba ta’ waħda mill-Partijiet, u skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5.12 (Konsultazzjonijiet), il-Partijiet għandhom iżommu konsultazzjonijiet dwar is-sitwazzjoni fi żmien 15-il jum kalendarju mill-avviż. Dawn il-konsultazzjonijiet għandhom isiru sabiex jiġi evitat taqlib żejjed fil-kummerċ. Il-Partijiet jistgħu jqisu l-għażliet għall-faċilitazzjoni tal-implimentazzjoni jew is-sostituzzjoni tal-miżuri.

ARTIKOLU 5.14

Ekwivalenza

1. Il-Partijiet jistgħu jirrikonoxxu l-ekwivalenza ta’ miżura individwali u / jew gruppi ta’ miżuri jew sistemi applikabbli għal settur jew għal parti minn settur skont il-paragrafi minn 4 sa 7. Ir-rikonoxximent tal-ekwivalenza għandu jiġi applikat għall-kummerċ bejn il-Partijiet fl-annimali u fil-prodotti tal-annimali, fil-pjanti u fil-prodotti tal-pjanti, jew, skont il-ħtieġa, għal prodotti relatati.

2. Jekk l-ekwivalenza ma tkunx ġiet rikonoxxuta, il-kummerċ għandu jseħħ taħt il-kundizzjonijiet meħtieġa mill-Parti importatriċi sabiex tissodisfa l-livell xieraq ta’ protezzjoni.

3. Ir-rikonoxximent tal-ekwivalenza jeħtieġ stima u aċċettazzjoni ta’:

(a) miżuri SFS eżistenti fil-leġislazzjoni, l-istandards u l-proċeduri, inklużi kontrolli marbuta mas-sistemi tal-ispezzjoni u ta’ ċertifikazzjoni sabiex jiżguraw li l-miżuri SFS kemm tal-Parti esportatriċi kif ukoll dikimportatriċi huma sodisfatti;

(b) l-istruttura dokumentata tal-awtoritajiet kompetenti, il-poteri taghħom, il-ġerarkija tagħhom, il-modus operandi tagħhom u r-riżorsi disponibbli għalihom; u

(c) il-prestazzjoni tal-awtorità kompetenti rigward il-programmi ta’ kontroll u l-garanziji.

4. Fl-evalwazzjonijiet tagħhom, il-Partijiet għandhom jieħdu kont tal-esperjenzi li jkunu digà akkwistaw.

5. Il-Parti importatriċi għandha tirrikonoxxi miżura sanitarja jew fitosanitarja tal-Parti esportatriċi bħala ekwivalenti jekk il-Parti esportatriċi oġġettivament turi li l-miżura tagħha tilħaq il-livell xieraq ta' protezzjoni tal-Parti importatriċi. Għal dan il-għan, għandu jingħata aċċess raġonevoli, fuq talba, lill-Parti importatriċi għal spezzjoni, ittestjar u proċeduri rilevanti oħra.

6. Il-Partijiet għandhom jikkunsidraw il-gwida tal-Codex Alimentarius, tal-OIE, tal-IPPC, u tal-Kumitat WTO SPS fir-rikonoxximent tal-ekwivalenza.

7. Barra minn hekk, fejn tkun ġiet rikonoxxuta ekwivalenza, il-Partijiet jistgħu jiftehmu fuq mudell simplifikat għaċ-ċertifikati uffiċjali sanitarji jew fitosanitarji li huma meħtieġa għal kull kunsinna ta’ annimali jew prodotti tal-annimali, pjanti jew prodotti tal-pjanti, jew prodotti oħra maħsuba għall-importazzjoni.

ARTIKOLU 5.15

Kumitat dwar il-Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji

1. Il-Kumitat dwar il-Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “Kumitat SPS”) stabbilit skont l-Artikolu 16.2 (Kumitati Speċjalizzati) għandu jinkludi rappreżentanti tal-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet.

2. Il-Kumitat SPS għandu jiltaqa’ fi żmien sena mid-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim. Wara dan għandu jiltaqa’ mill-inqas darba fis-sena jew kif miftiehem mill-Partijiet. Il-Kumitat SPS għandu jistabbilixxi r-regoli ta’ proċedura tiegħu fl-ewwel laqgħa tagħha. Għandu jiltaqa’ wiċċ imbwiċċ, b’konferenza telefonika, b’vidjokonferenza, jew permezz ta’ kwalunkwe mezz ieħor, kif miftiehem mill-Partijiet.

3. Il-Kumitat SPS jista’ jaqbel li jistabbilixxi gruppi tekniċi ta’ ħidma magħmul minn esperti tal-Partijiet, li għandhom jidentifikaw u jindirizzaw il-kwistjonijiet tekniċi u xjentifiċi li jinqalgħu taħt dan il-Kapitolu u għandhom jesploraw opportunitajiet għal iktar kooperazzjoni fuq kwistjonijiet tal-SPS ta’ interess reċiproku. Meta tkun meħtieġa kompetenza addizzjonali, persuni oħra għajr għar-rappreżentanti tal-Partijiet jistgħu jieħdu sehem fil-ħidma ta' grupp tekniku ta' ħidma.

4. Il-Kumitat SPS jista' jindirizza kwalunkwe kwistjoni relatata mal-funzjonament effettiv ta' din it-Taqsima. B’mod partikolari, għandu jkollu r-responsabbiltajiet u l-funzjonijiet li ġejjin:

(a) li jiżviluppa l-proċeduri jew l-arranġamenti neċessarji għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Kapitolu, inklużi l-Annessi 5-A u 5-B;

(b) li jsir il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni ta' dan il-Kapitolu; u

(c) li jipprovdi forum għad-diskussjoni ta’ problemi li jirriżultaw mill-applikazzjoni ta’ ċerti miżuri SPS bl-iskop li jintlaħqu soluzzjonijiet aċċettabbli għaż-żewġ naħat. F’dan ir-rigward, il-Kumitat SPS hħandu jitlaqqa’ bħala kwistjoni ta’ urġenza, sabiex jagħmel konsultazzjonijiet. Dawn il-konsultazzjonijiet huma mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet skont il-Kapitolu Erbatax (Soluzzjoni tat-Tilwim) u l-Kapitolu Ħmistax (Mekkaniżmu ta’ Medjazzjoni).

5. Il-Kumitat SPS għandu jiskambja informazzjoni, għarfien espert u esperjenzi fil-qasam tal-benesseri tal-annimali sabiex jippromwovi kollaborazzjoni dwar il-benesseri tal-annimali bejn il-Partijiet.

6. Il-Partijiet jistgħu, permezz ta’ deċiżjoni fil-Kumitat SPS, jadottaw rakkomandazzjonijiet u deċiżjonijiet relatati mal-awtorizzazzjoni tal-importazzjonijiet, skambju ta’ informazzjoni, trasparenza, rikonoxximent ta’ reġjonalizzazzjoni, ekwivalenza u miżuri alternattivi, u kwalunkwe kwistjoni msemmija fil-paragrafi 4 u 5.

ARTIKOLU 5.16

Konsultazzjonijiet Tekniċi

1. Jekk Parti tikkonsidra li miżura tal-Parti l-oħra hija jew tista’ tkun kuntrarja għall-obbligi skont dan il-Kapitolu u tikknusidra li l-miżura tikkawża jew tista’ tikkawża xkiel mhux ġustifikat għall-kummerċ, hija tista’ titlob konsultazzjonijiet tekniċi fil-Kumitat SPS bil-ħsieb li jintlaħqu soluzzjonijiet li jkunu reċiprokament aċċettabbli. L-awtoritajiet kompetenti stabbiliti fl-Anness 5-A għandhom jiffaċilitaw dawn il-konsultazzjonijiet.

2. Il-konsultazzjonijiet tekniċi fil-Kumitat SPS għandhom jiġu kkunsidrati konklużi fi żmien 30 jum wara d-data tal-preżentazzjoni tat-talba għal konsultazzjonijiet tekniċi, minbarra jekk il-Partijiet fil-konsultazzjoni jaqblu li jkomplu bil-konsultazzjonijiet. Il-konsultazzjonijiet tekniċi jistgħu jsiru permezz ta’ konferenza telefonika, vidjokonferenza, jew kwalunkwe mekkaniżmu ieħor miftiehem mill-Partijiet.







KAPITOLU SITTA

DWANA U FAĊILITAZZJONI TAL-KUMMERĊ

ARTIKOLU 6.1

Għanijiet

1. Il-Partijiet jagħrfu l-importanza tal-kwistjonijiet ta’ dwana u l-faċilitazzjoni kummerċjali fl-ambjent tal-kummerċ bilaterali li qed jevolvi. Il-Partijiet jaqblu li jsaħħu l-kooperazzjoni f'dan il-qasam, bil-għan li jiżguraw li l-leġislazzjoni u l-proċeduri rilevanti, kif ukoll il-kapaċità amministrattiva tal-amministrazzjonijiet rilevanti, jissodisfaw l-objettivi tal-promozzjoni tal-kummerċ filwaqt li jiżguraw kontroll doganali effettiv.

2. Għal dak il-għan, il-Partijiet jaqblu li l-leġislazzjoni ma għandhiex tkunu diskriminatorja, u li l-proċeduri doganali għandhom ikunu bbażati fuq l-użu ta’ metodi moderni u kontrolli effettivi biex ikunu miġġielda l-frodi u biex jipproteġu l-kummerċ leġittimu.

3. Il-Partijiet jirrikonoxxu li l-għanijiet ta' politika pubblika leġittimi, inklużi b’rabta ma’ għanijiet tas-siġurtà, s-sikurezza u l-ġlieda kontra l-frodi, ma għandhom jiġu kompromessi bl-ebda mod.

ARTIKOLU 6.2

Prinċipji

1. Il-Partijiet jaqblu li d-dispożizzjonijiet u l-proċeduri doganali rispettivi tagħhom għandhom ikunu bbażati fuq:

(a) l-istrumenti u l-istandards internazzjonali applikabbli fil-qasam tad-dwana u l-kummerċ li l-partijiet rispettivi tagħhom ikunu aċċettaw, inkluża l-Konvenzjoni Riveduta ta’ Kjoto dwar is-Simplifikazzjoni u l-Armonizzazzjoni tal-Proċeduri Doganali, il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar is-Sistema tad-Deskrizzjoni u l-Ikkodjar Armonizzata tal-Komodità, u l-Qafas ta’ Standards li Jiżguraw u Jiffaċilitaw il-Kummerċ Globali (minn hawn ’il quddiem “il-Qafas SAFE”) tal-Organizzazzjoni Dinjija tad-Dwana (minn hawn ’il quddiem id-“WCO”);

(b) il-protezzjoni tal-kummerċ legali permezz tal-infurzar effettiv u l-konformità mal-kriterji leġislattivi;

(c) leġislazzjoni li tevita piżijiet mhux meħtieġa jew diskriminatorji fuq l-operaturi ekonomiċi, li tipprevedi aktar faċilitazzjoni tal-kummerċ għall-operaturi ekonomiċi b’livelli għolja ta’ konformità, u li tiżgura salvagwardji kontra l-frodi u attivitajiet illeċiti jew ta' dannu l-attivitajiet; u

(d) regoli li jiżguraw li kwalunkwe penali li tiġi imposta għal ksur fir-regolamenti doganali jew f'rekwiżiti proċedurali hija proporzjonata u nondiskriminatorji, u li l-applikazzjoni tagħhom ma għandhiex iddewwem mingħajr ġustifikazzjoni r-rilaxx tal-merkanzija.

2. Sabiex jittejbu l-metodi ta' ħidma, kif ukoll biex jiġi żgurat in-nuqqas ta' diskriminazzjoni, it-trasparenza, l-effiċjenza, l-integrità u r-responsabbiltà tal-operazzjonijiet, il-Partijiet għandhom:

(a) jissimplifikaw ir-rekwiżiti u l-formalitajiet, kull fejn ikun possibbli, rigward ir-rilaxx u l-ikklerjar mgħaġġel tal-merkanzija; u

(b) jieħdu passi ulterjuri lejn it-tnaqqis, is-simplifikazzjoni u l-istandardizzazzjoni tad-dejta u d-dokumentazzjoni meħtieġa mid-dwana u aġenziji oħra.

ARTIKOLU 6.3

Kooperazzjoni Doganali

1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw fuq kwistjonijiet doganali bejn l-awtoritajiet rispettivi tagħhom sabiex jiżguraw li l-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 6.1 (Għanijiet) jintlaħqu.

2. Sabiex tissaħħaħ il-kooperazzjoni dwar kwistjonijiet doganali, il-Partijiet għandhom, inter alia:

(a) jiskambjaw informazzjoni dwar il-leġislazzjoni doganali rispettiva tagħhom, l-implimentazzjoni tagħha, u l-proċeduri doganali tagħhom, partikolarment fir-rigward tal-oqsma li ġejjin: (i) is-simplifikazzjoni u l-immodernizzar tal-proċeduri doganali; (ii) l-infurzar fuq il-fruntieri tad-drittijiet fuq proprjetà intellettwali mill-awtoritajiet doganali; (iii) movimenti ta' transitu u trasbord; u (iv) relazzjonijiet mal-komunità tan-negozju;

(b) jikkunsidraw li jiżviluppaw inizjattivi konġunti marbuta mal-importazzjoni, l-esportazzjoni u l-proċeduri doganali, kif ukoll biex jiżguraw li l-komunità kummerċjali tingħata servizz effettiv;

(c) jaħdmu flimkien fuq aspetti relatati mad-dwana tal-iżgurar u l-iffaċilitar tal-katina ta’ forniment internazzjonali skont il-Qafas SAFE;

(d) jistabbilixxu, fejn xieraq, rikonoxximent reċiproku tat-tekniki tagħhom tal-ġestjoni tar-riskji, standards tar-riskji, kontrolli tas-sigurtà u programmi ta’ sħubija kummerċjali, inklużi aspetti bħat-trażmissjoni tad-dejta u l-benefiċċji miftehma reċiprokament; u

(e) isaħħu l-koordinazzjoni f'organizzazzjonijiet internazzjonali bħad-WTO u d-WCO.

ARTIKOLU 6.4

Transitu u Trasbord

1. Kull Parti għandha tassigura l-faċilitazzjoni u l-kontroll effettiv ta’ operazzjonijiet ta’ trasbord u movimenti ta’ transitu mit-territorju rispettiv tagħha.

2. Il-Partijiet għandhom jippromwovu u jimplimentaw arranġamenti ta’ transitu reġjonali bil-għan li jiġi ffaċilitat il-kummerċ.

3. Il-Partijiet għandhom jiżguraw kooperazzjoni u kordinazzjoni bejn l-awtoritajiet kollha kkonċernati u l-aġenziji fit-territorji rispettivi tagħhom biex jiffaċilitaw it-traffiku fi tranżitu.

ARTIKOLU 6.5

Deċiżjonijiet bil-Quddiem

Qabel l-importazzjoni ta’ merkanzija fit-territorju tagħha, u skont il-leġislazzjoni u l-proċeduri tagħha, kull Parti għandha, toħroġ għan-negozjanti stabbiliti fit-territorju tagħha, permezz tal-awtoritajiet doganali tagħha jew awtoritajiet kompetenti oħra, deċiżjonijiet bil-quddiem bil-miktub dwar il-klassifikazzjoni tat-tariffi, l-oriġini, u kull kwistjoni oħra li l-Parti tista’ tiddeċiedi.

ARTIKOLU 6.6

Proċedura Doganali Simplifikata

1. Kull Parti għandha tipprovdi proċeduri ssimplifikati ta’ importazzjoni u esportazzjoni li huma trasparenti u effiċjenti, sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż u tiżdied il-prevedibbiltà għall-operaturi ekonomiċi, inklużi intrapriżi ta’ daqs żgħir u medju. Għandu jiġi pprovdut ukoll aċċess aktar faċli għas-simplifikazzjonijiet doganali għall-kummerċjanti awtorizzati, skont kriterji oġġettivi u mhux diskriminatorji.

2. Għandu jintuża dokument ta’ dikjarazzjoni doganali uniku jew l-ekwivalenti elettroniku tiegħu biex jitlestew il-formalitajiet meħtieġa għat-tqegħid tal-merkanzija taħt proċedura doganali.

3. Il-Partijiet għandhom japplikaw tekniki doganali moderni, inkluża valutazzjoni tar-riskju u l-metodi ta’ verifika ta’ wara- r-rilaxx, sabiex jissimplifikaw u jiffaċilitaw id-dħul u r-rilaxx tal-merkanzija.

4. Il-Partijiet għandhom jippromwovu l-iżvilupp u l-użu progressiv tas-sistemi, inklużi dawk ibbażati fuq it-teknoloġija tal-informazzjoni, sabiex ikun iffaċilitat l-iskambju elettroniku tad-dejta fost il-kummerċjanti rispettivi tagħhom, l-awtoritajiet doganali u aġenziji relatati oħra.

ARTIKOLU 6.7

Rilaxx tal-Merkanzija

Kull Parti għandha tiżgura li l-awtoritajiet doganali tagħha, l-aġenziji tal-fruntiera jew awtoritajiet kompetenti oħra japplikaw rekwiżiti u proċeduri li:

(a) jipprevedu r-rilaxx immedjat tal-merkanzija f'perjodu li ma jkunx itwal milli meħtieġ sabiex tiġi assigurata konformità mal-liġijiet u l-formalitajiet doganali tagħha u oħrajn relatati mal-kummerċ;

(b) jipprevedu pproċessar qabel il-wasla (jiġifieri s-sottomissjoni elettronika avvanzata u l-ipproċessar eventwali tal-informazzjoni qabel il-wasla tal-merkanzija) sabiex jippermettu r-rilaxx tal-merkanzija malli tasal; u

(c) jipprevedu għar-rilaxx tal-merkanzija, mingħajr il-ħlas ta’ dazji doganali, suġġett għall-għoti ta’ garanzija, jekk meħtieġ, skont il-leġislazzjoni tal-Parti kkonċernata, sabiex tiżgura l-ħlas finali tad-dazji doganali.

ARTIKOLU 6.8

Miżati u Ħlasijiet

1. Għandhom jiġu imposti miżati u ħlasijiet biss għal servizzi pprovduti b’rabta mal-importazzjoni jew l-esportazzjoni inkwistjoni u għal kwalunkwe formalità meħtieġa sabiex titwettaq tali importazzjoni jew esportazzjoni. Huma ma għandhomx jaqbżu l-ispiża approssimattiva tas-servizz ipprovdut, u ma għandhomx jiġu kkalkulati fuq bażi ad valorem.

2. L-informazzjoni dwar il-miżati u l-ħlasijiet għandha tiġi ppubblikata fuq mezz magħżul b’mod uffiċjali, li jista' jinkludi l-internet. Din l-informazzjoni għandha tinkludi r-raġuni għall-miżata jew il-ħlas għas-servizz ipprovdut, l-awtorità responsabbli, it-tariffa u l-imposta li tiġi applikata, u meta u kif għandu jsir il-pagament.

3. Ma għandhomx jiġu imposti miżati u ħlasijiet ġodda jew emendati sakemm tiġi ppubblikata u magħmula faċilment disponibbli informazzjoni skont il-paragrafu 2.

ARTIKOLU 6.9

Aġenti Doganali

Il-Partijiet jaqblu li d-dispożizzjonijiet u l-proċeduri doganali rispettivi tagħhom ma għandhomx jirrikjedu l-użu mandatorju tal-aġenti doganali. Il-Partijiet għandhom japplikaw regoli trasparenti, mhux diskriminatorji u proporzjonati meta jagħtu l-liċenzja lill-aġenti doganali.

ARTIKOLU 6.10

Spezzjonijiet ta’ Qabel il-Konsenja

Il-Partijiet jaqblu li d-dispożizzjonijiet u l-proċeduri doganali rispettivi tagħhom ma għandhomx jirrikjedu l-użu mandatorju tal-ispezzjonijiet ta’ qabel it-trasportazzjoni kif definit fil-Ftehim dwar l-Ispezzjonijiet ta’ Qabel it-Trasportazzjoni, jew kwalunkwe attività oħra ta’ spezzjoni mwettqa minn kumpanniji privati fid-destinazzjoni, qabel l-iżdoganar.

ARTIKOLU 6.11

Evalwazzjonijiet Doganali

1. Il-Partijiet għandhom jiddeterminaw il-valur doganali tal-merkanzija skont il-Ftehim dwar il-Valutazzjoni Doganali.

2. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw bil-għan li jilħqu approċċ komuni għal kwistjonijiet relatati ma' valutazzjoni doganali.

ARTIKOLU 6.12

Immaniġġar tar-Riskju

1. Kull Parti għandha tibbaża l-proċeduri tal-analiżi u tar-rilaxx tagħha u l-proċeduri ta’ verifika wara d-dħul tagħha dwar il-prinċipji u l-użu ta' verifiki tal-valutazzjoni tar-riskju, aktar milli teżamina kull konsenja b’mod komprensiv għall-konformità mar-rekwiżiti tal-importazzjoni kollha.

2. Il-Partijiet jaqblu li jadottaw u japplikaw ir-rekwiżiti u l-proċeduri ta' kontroll tagħhom għall-importazzjoni, l-esportazzjoni, it-traniżtu u t-trasbord ta' merkanzija fuq il-bażi tal-ġestjoni tar-riskju prinċipji li għandhom ikunu applikati għal miżuri biex il-miuri ta’ konformità jiġu ffukati fuq tranżazzjonijiet li jixirqilhom attenzjoni.

ARTIKOLU 6.13

Punt Uniku ta' Kuntatt

Kull Parti għandha tistinka biex tiżviluppa jew iżżomm sistemi ta' punt uniku ta' kuntatt biex tiffaċilita sottomissjoni elettronika waħdiena tal-informazzjoni kollha meħtieġa mid-dwana u minn leġislazzjoni oħra għall-esportazzjoni, l-importazzjoni u t-transitu ta’ merkanzija.

ARTIKOLU 6.14

Proċeduri ta' Appell

1. Kull Parti għandha tipprovdi proċeduri effettivi, immedjati, mhux diskriminatorji u faċilment aċċessibbli biex tiggarantixxi d-dritt ta’ appell kontra azzjonijiet amministrattivi, sentenzi u deċiżjonijiet ta' awtoritajiet doganali jew awtoritajiet kompetenti oħra li jeffettwaw l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ merkanzija jew li jaffettwaw merkanzija fi transitu.

2. Proċeduri ta’ appell jistgħu jinkludu reviżjoni amministrattiva mill-awtorità regolatorja u r-reviżjoni ġudizzjarja tad-deċiżjonijiet meħuda fil-livell amministrattiv skont il-leġislazzjoni tal-Partijiet.

ARTIKOLU 6.15

Trasparenza

1. Kull Parti għandha tippubblika jew b’xi mod ieħor tagħmel disponibbli, inkluż permezz ta’ mezzi elettroniċi, il-leġislazzjoni, ir-regolamenti, u proċeduri amministrattivi tagħha u r-rekwiżiti oħra relatati mal-faċilitazzjoni doganali u kummerċjali.

2. Kull Parti għandha taħtar jew iżżomm punt wieħed jew aktar ta’ mistoqsija jew informazzjoni sabiex tindirizza l-mistoqsijiet mill-persuni interessati dwar kwistjonijiet doganali u oħrajn relatati mal-kummerċ.

ARTIKOLU 6.16

Relazzjonijiet mal-Komunità Kummerċjali

Il-Partijiet jaqblu:

(a) dwar il-ħtieġa għal konsultazzjoni f’waqtha mar-rappreżentanti tal-kummerċ meta jifformulaw proposti leġislattivi u proċeduri ġenerali relatati ma’ kwistjonijiet doganali u kummerċjali; għal dan il-għan, għandhom isiru konsultazzjonijiet bejn l-awtoritajiet doganali u l-komunità kummerċjali, kif xieraq;

(b) li jippubblikaw jew inkella jagħmlu disponibbli, sa fejn ikun possibbli permezz ta' mezzi elettroniċi, il-proċeduri leġislattivi u ġenerali ġodda li jkollhom x’jaqsmu mad-dwana u kwistjonijiet ta' faċilitazzjoni kummerċjali qabel ma tiġi applikata kwalunkwe leġislazzjoni u proċedura ta' dan it-tip, kif ukoll bidliet għal u interpretazzjonijiet ta' dawn il-liġijiet u proċeduri; huma għandhom ukoll jagħmlu l-avviżi relevanti ta’ natura amministrattiva disponibbli għall-pubbliku, inklużi l-kriterji tal-aġenzija u l-proċeduri tad-dħul, is-sigħat tal-operat u l-proċeduri tal-operat għall-uffiċċji doganali li jeżistu fil-portijiet u f’punti ta’ bejn it-territorji, kif ukoll il-punti ta’ kuntatt minn fejn jista’ jinkiseb it-tagħrif meħtieġ;

(c) dwar il-ħtieġa għal perjodu raġonevoli ta’ żmien bejn il-pubblikazzjoni ta’ leġislazzjoni ġdida jew emendata, proċeduri u tariffi jew imposti u d-dħul tagħhom fis-seħħ, mingħajr preġudizzju għall-finijiet leġittimi tal-objettivi tal-politika pubblika (pereż. bidliet fir-rati tad-dazju); u

(d) li jiżguraw li r-rekwiżiti u l-proċeduri doganali rispettivi tagħhom jibqgħu jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-komunità tal-kummerċ, isegwu l-aħjar prassi, u li dawn jibqgħu l-anqas rekwiżiti u proċċeduri restrittivi fuq il-kummerċ possibbli.

ARTIKOLU 6.17

Kumitat Doganali

1. Il-Kumitat Doganali stabbilit permezz tal-Artikolu 16.2 (Kumitati Speċjalizzati) għandu jikkonsisti minn rappreżentanti tal-awtoritajiet doganali u awtoritajiet kompetenti oħra tal-Partijiet. Il-Kumitat Doganali għandu jassigura l-operat tajjeb ta’ dan il-Kapitolu, il-Protokoll 1 u kwalunkwe dispożizzjonijiet addizzjonali relatati mad-dwana li l-Partijiet jistgħu jaqblu dawrhom. Il-Partijiet jistgħu jeżaminaw u jieħdu deċiżjonijiet fil-Kumitat Doganali dwar il-kwistjonijiet kollha li jinqalgħu fi ħdanu.

2. Il-Partijiet jistgħu jadottaw rakkomandazzjonijiet u jieħdu deċiżjonijiet fil-Kumitat Doganali fuq ir-rikonoxximent reċiproku ta’ tekniki tal-ġestjoni tar-riskji, standards tar-riskji, kontrolli tas-sigurtà u programmi ta’ sħubija kummerċjali, inklużi aspetti bħal trażmissjoni tad-dejta u l-benefiċċji miftiehma reċiprokament u kwalunkwe kwistjoni oħra koperta mill-paragrafu 1.

3. Il-Partijiet jistgħu jiftehmu li jkollhom laqgħat ad hoc għal kwalunkwe materja doganali inklużi regoli ta’ oriġini, kif ukoll kwalunkwe obbligu ta’ dispożizzjonijiet relatati mad-dwana kif miftiehem bejn il-Partijiet. Huma jistgħu wkoll jistabbilixxu sotto-gruppi għal kwistjonijiet speċifiċi fejn xieraq.







KAPITOLU SEBGĦA

OSTAKLI MHUX TARIFFARJI GĦALL-KUMMERĊ U L-INVESTIMENT FIL-ĠENERAZZJONI TA' ENERĠIJA RINNOVABBLI

ARTIKOLU 7.1

Għanijiet

B'konformità mal-isforzi globali biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, il-Partijiet jikkondividu l-għan li jippromwovu, jiżviluppaw u jżidu l-ġenerazzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u minn sorsi mhux fossili sostenibbli, b’mod partikolari permezz tal-iffaċilitar tal-kummerċ u l-investiment. Għal dan il-għan, il-Partijiet għandhom jikkooperaw lejn it-tneħħija jew it-tnaqqis tat-tariffi kif ukoll ostakli mhux tariffarji, u għandhom jikkooperaw biex titrawwem konverġenza regolatorja ma’ jew lejn standards reġjonali u internazzjonali.

ARTIKOLU 7.2

Definizzjonijiet

Għall-finijet ta’ dan il-Kapitolu:

(a) “rekwiżit ta' kontenut lokali” tfisser (i) fir-rigward ta' merkanzija, rekwiżit għal intrapriża biex tixtri jew tuża prodotti ta' oriġini domestika jew prodotti minn xi sors domestiku, kemm jekk dak ir-rekwiżit ikun speċifikat f'termini ta' prodotti partikolari, f'termini ta' volum jew valur ta' prodotti, kif ukoll f'termini ta' proporzjon ta' volum jew valur tal-produzzjoni lokali tagħhom; (ii) fir-rigward ta' servizzi, rekwiżit li jillimita l-għażla tal-fornituri tas-servizz jew is-servizz fornut għad-detriment tas-servizzi jew il-fornituri tas-servizzi mill-Parti l-oħra;

(b) “miżura” tfisser kwalunkwe miżura fil-kamp ta' applikazzjoni ta' dan il-Kapitolu li tittieħed minn Parti, kemm jekk fil-forma ta’ liġi, regolament, regola, proċedura, deċiżjoni, azzjoni amministrattiva, jew xi forma oħra;

(c) “miżuri li jirrikjedu l-formazzjoni ta’ sħubijiet ma’ kumpaniji lokali” tfisser kwalunkwe rekwiżit biex tiġi stabbilita b'mod konġunt jew topera ma' kumpaniji lokali jew negozji oħra kwalunkwe entità ġuridika bħal korporazzjoni, fond fiduċjarju, sħubija, intrapriża konġunta jew biex tidħol f'relazzjonijiet kuntrattwali oħra;

(d) “spostament” tfisser kwalnukwe kundizzjoni li tinkoraġġixxi l-iżvilupp lokali, bħalma huma l-liċenzjar inġustifikat tat-teknoloġija, l-investiment, l-obbligu li jiġu kkuntrattatati istituzzjonijiet finanzjarji partikolari, il-kontrokummerċ, u rekwiżiti simili; u

(e) “fornitur tas-servizz” tfisser skont id-definizzjoni fil-paragrafu (1) tal-Artikolu 8.2 (Definizzjonijiet).

ARTIKOLU 7.3

Kamp ta’ Applikazzjoni

1. Dan il-Kapitolu japplika għal miżuri li jistgħu jaffettwaw il-kummerċ u l-investiment bejn il-Partijiet dwar il-ġenerazzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u minn sorsi sostenibbli mhux fossili, b’mod partikolari enerġija mir-riħ, mix-xemx, dik aerotermika, ġeotermika, idrotermika u oċeanika, idroenerġija, bijomassa, gass mill-miżbla, gass minn impjanti għat-trattament tad-dranaġġ u bijogassijiet, iżda mhux għall-prodotti mnejn l-enerġija tkun iġġenerata.

2. Dan il-Kapitolu ma japplikax la għal proġetti ta' riċerka u ta' żvilupp, u lanqas għal proġetti ta' dimostrazzjoni mwettqa fuq skala mhux kummerċjali.

3. Dan il-Kapitolu huwa mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ kwalunkwe dispożizzjoni rilevanti oħra ta’ dan il-Ftehim, inkluż kwalunkwe eċċezzjoni, riżerva jew restrizzjoni għal dawk id-dispożizzjonijiet, għall-miżuri msemmija fil-paragrafu 1, mutatis mutandis. Għal aktar ċertezza, f’każ ta’ xi inkonsistenza bejn dan il-Kapitolu u kwalunkwe dispożizzjoni oħra ta’ dan il-Ftehim, id-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ dan il-Ftehim għandhom jipprevalu sal-punt tal-inkonsistenza.

ARTIKOLU 7.4

Prinċipji

Kull Parti għandha:

(a) iżżomm lura milli tadotta miżuri li jipprovdu għal rekwiżiti ta’ kontenut lokali jew kwalunkwe kumpens li jaffettwa l-prodotti tal-Parti l-oħra, il-fornituri tas-servizzi, l-istabbilimenti jew l-intraprendituri;

(b) iżżomm lura milli tadotta miżuri li jirrikjedu l-formazzjoni ta’ sħubijiet ma’ kumpaniji lokali, sakemm tali sħubijiet ma jitqisux neċessarji għal raġunijiet tekniċi u l-Parti li żżomm jew li tadotta miżuri bħal dawn tista' turi tali raġunijiet tekniċi wara talba mill-Parti l-oħra;

(c) tiżgura li kwalunkwe regoli dwar il-proċeduri ta' awtorizzazzjoni, ċertifikazzjoni u liċenzjament li huma applikati, b'mod partikolari fir-rigward ta' tagħmir, impjanti u infrastrutturi tas-sistema ta’ trażmissjoni assoċjati, ikunu oġġettivi, trasparenti u mhux arbitrarji, u ma jiddiskriminawx kontra applikanti mill-Parti l-oħra;

(d) tiżgura li l-ħlasijiet amministrattivi imposti fuq jew f’konnessjoni ma’: (i) l-importazzjoni u l-użu ta’ merkanzija li toriġina fil-Parti l-oħra, jew li jaffettwaw il-provvista tal-merkanzija minn fornituri tal-Parti l-oħra, huma suġġetti għall-Artikolu 2.10 (Tariffi u Formalitajiet Konnessi mal-Importazzjoni u l-Esportazzjoni); u (ii) il-forniment ta’ servizzi mill-fornituri tal-Parti l-oħra huma soġġetti għall-Artikolu 8.18 (Kamp ta' Applikazzjoni u Definizzjonijiet), l-Artikolu 8.19 (Kundizzjonijiet għal-Liċenzjar u l-Kwalifika) u l-Artikolu 8.20 (Proċeduri ta’ Liċenzjar u Kwalifika); u

(e) l-iżgurar li t-termini, il-kundizzjonijiet u l-proċeduri għall-konnessjoni u l-aċċess għall-grilji ta’ trasmissjoni tal-elettriku jkunu trasparenti u ma jiddiskriminawx kontra fornituri tal-Parti l-oħra.

ARTIKOLU 7.5

Standards, Regolamenti Tekniċi, u Valutazzjoni ta’ Konformità

1. Jekk jeżistu standards internazzjonali jew reġjonali rigward prodotti għall-ġenerazzjoni tal-enerġija minn sorsi mhux fossili rinnovabbli u sostenibbli, il-Partijiet għandhom jużaw dawk l-istandards, jew il-partijiet rilevanti ta' dawk l-istandards, bħala bażi għar-regolamenti tekniċi tagħhom għajr meta tali standards internazzjonali jew partijiet rilevanti ma jkunux effettivi jew xierqa għat-twettiq tal-għanijiet leġittimi segwiti. Għall-iskop tal-applikazzjoni ta’ dan il-paragrafu, l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni (minn hawn ’il quddiem “ISO”) u l-Kummissjoni Elettroteknika Internazzjonali (minn hawn ’il quddiem “IEC”), b'mod partikolari, għandhom jiġu kkunsidrati bħala korpi li jistabbilixxu l-istandards internazzjonali rilevanti.

2. Fejn xieraq, il-Partijiet għandhom jispeċifikaw regolamenti tekniċi bbażati fuq il-ħtiġijiet tal-prodott f’termini ta’ prestazzjoni, inkluża l-prestazzjoni ambjentali, aktar milli f'termini ta' karatteristiċi tad-disinn jew il-karatteristiċi deskrittivi.

3. Fir-rigward ta’ prodotti elenkati fil-Kapitolu 84 tas-Sistema Armonizzata (ħlief 8401) kif ukoll fis-SA 850231 u 854140:

(a) l-Unjoni taċċetta dikjarazzjonijiet ta’ konformità mill-fornituri ta’ Singapore bl-istess termini bħal mill-fornituri tal-Unjoni u mingħajr kwalunkwe rekwiżit ieħor, għall-iskop ta’ tqegħid fis-suq ta’ tali prodotti; u

(b) Singapore ser jaċċetta d-dikjarazzjonijiet ta’ konformità tal-UE jew ir-rapporti tat-testijiet mingħajr rekwiżiti oħra, għall-iskop ta’ tqegħid fis-suq ta’ tali prodotti. Singapore jista’ jirrikjedi ttestjar jew ċertifikazzjoni mandatorja minn parti terza skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fl- Artikolu 5 (Miżuri ta’ Salvagwardja) tal-Anness 4-A.

Għal aktar ċertezza, dan il-paragrafu huwa mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe waħda mill-Partijiet li tapplika r-rekwiżiti relatati mal-prodotti msemmijin f’dan il-paragrafu, bħalma huma l-liġijiet ta’ tqassim ta’ territorju jew fuq kodiċijiet ta’ bini.

ARTIKOLU 7.6

Eċċezzjonijiet

1. Dan il-Kapitolu huwa suġġett għall-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 2.14 (Eċċezzjonijiet Ġenerali), l-Artikolu 8.62 (Eċċezzjonijiet Ġenerali), l-Artikolu 9.3 (Eċċezzjonijiet fis-Sigurtà u Dawk Ġenerali) u, għal aktar ċertezza, għad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kapitolu Sittax (Dispożizzjonijiet Istituzzjonali, Ġenerali u Finali).

2. Għal aktar ċertezza, soġġett għar-rekwiżit li dawn il-miżuri ma jkunux applikati b’mod li jikkostitwixxu mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew mhux ġustifikabbli bejn il-prodotti, il-fornituri ta’ servizz jew l-investituri tal-Partijiet fejn ikunu jipprevalu l-istess kundizzjonijiet, jew restrizzjoni moħbija fuq il-kummerċ u l-investiment bejn il-Partijiet, xejn f’dan il-Kapitolu ma għandu jinftiehem li ma jħallix lill-Parti tadotta jew tinfurza miżuri meħtieġa għat-tħaddim sikur tan-netwerks tal-enerġija kkonċernata, jew is-sigurtà tal-provvista tal-enerġija.

ARTIKOLU 7.7

Implimentazzjoni u Kooperazzjoni

1. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw u jiskambjaw informazzjoni dwar kwalunkwe kwistjoni rilevanti għall-implimentazzjoni ta’ dan il-Kapitolu fil-Kumitat għall-Kummerċ stabbilit skont l-Artikolu 16 (Kumitat għall-Kummerċ). Il-Partijiet jistgħu, b’deċiżjoni tal-Kumitat għall-Kummerċ, jadottaw il-miżuri ta’ implimentazzjoni xierqa għal dan il-għan, u jaġġornaw dan il-Kapitolu kif xieraq.

2. Il-kooperazzjoni tista' tinkludi:

(a) l-iskambju ta' informazzjoni, esperjenzi regolatorji u l-aqwa prattiki f'oqsma bħal: (i) id-disinn u l-implimentazzjoni mhux diskriminatorji ta' miżuri li jippromwovu l-użu ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli; (ii) ġbir u ħżin tal-karbonju; (iii) grilji intelliġenti; (iv) effiċjenza enerġetika; u (v) regolamenti tekniċi, standards u proċeduri ta’ evalwazzjoni ta’ konformità, bħal dawk li għandhom x’jaqsmu mar-rekwiżiti tal-kodiċi tal-grilji; u

(b) il-promozzjoni, ukoll f’fora reġjonali relevanti, tal-konverġenza tar-regolamenti tekniċi domestiċi jew reġjonali tagħhom, il-kunċetti regolatorji, l-istandards, ir-rekwiżiti u l-proċeduri ta’ evalwazzjoni ta’ konformità mal-istandards internazzjonali.







KAPITOLU TMIENJA

SERVIZZI, STABBILIMENT U KUMMERĊ ELETTRONIKU







TAQSIMA A

DISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI

ARTIKOLU 8.1

Għan u Kamp ta' Applikazzjoni

1. Il-Partijiet, waqt li jaffermaw l-impenji rispettivi tagħhom skont il-Ftehim tad-WTO, b'dan jistabbilixxu l-arranġamenti meħtieġa għal-liberalizzazzjoni progressiva reċiproka tal-kummerċ fis-servizzi, l-istabbilizzazzjoni u l-kummerċ elettroniku.

2. Ħlief kif provdut xort’oħra, dan il-Kapitolu ma għandux:

(a) japplika għas-sussidji mogħtija jew għotjiet ipprovduti minn xi Parti, inkluż self, garanziji u assigurazzjoni appoġġati mill-gvern;

(b) japplika għas-servizzi pprovduti fl-eżerċizzju ta’ awtoritá governattiva fit-territorji rispettivi tal-Partijiet;

(c) jirrikjedi l-privatizzazzjoni ta' impriżi pubbliċi; u

(d) japplika għal-liġijiet, regolamenti jew ħtiġijiet li jirregolaw il-ksib minn aġenziji governattivi ta’ servizzi mixtrija għal skopijiet governattivi u mhux bl-iskop ta’ bejgħ kummerċjali mill-ġdid jew bl-iskop ta’ użu fil-forniment ta’ servizzi għall-bejgħ kummerċjali.

3. Kull Parti żżomm id-dritt tagħha li tirregola u ddaħħal regolamenti ġodda sabiex tilħaq għanijiet leġittimi ta’ politika b'mod li jkun konsistenti ma' dan il-Kapitolu.

4. Dan il-Kapitolu ma japplikax għal miżuri li jaffettwaw persuni fiżiċi li jkunu qed ifittxu aċċess għas-suq tax-xogħol ta' Parti, jew għal miżuri dwar iċ-ċittadinanza, ir-residenza jew l-impjieg fuq bażi permanenti. Xejn f'dan il-Kapitolu ma għan