02016A1021(01) — MT — 02.12.2019 — 001.001

Dan it-test hu maħsub purament bħala għodda ta’ dokumentazzjoni u m’għandu l-ebda effett legali. L-istituzzjonijiet tal-Unjoni m'għandhom l-ebda responsabbiltà għall-kontenut tiegħu. Il-verżjonijiet awtentiċi tal-atti rilevanti, inklużi l-preamboli tagħhom, huma dawk ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u disponibbli f’EUR-Lex. Dawk it-testi uffiċjali huma aċċessibbli direttament permezz tal-links inkorporati f’dan id-dokument

Emendat bi:









▼B

FTEHIM TA' SĦUBIJA EKONOMIKA INTERIM

bejn il-Gana, minn naħa waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra

WERREJ PREAMBOLU TITOLU I: GĦANIJIET TITOLU II: SĦUBIJA GĦALL-IŻVILUPP TITOLU III: REĠIM KUMMERĊJALI GĦALL-MERKANZIJI KAPITOLU 1: DAZJI TAD-DWANA U MIŻURI MHUX TARIFFARJI KAPITOLU 2: MIŻURI GĦAD-DIFIŻA KUMMERĊJALI KAPITOLU 3: DWANA U TĦAFFIF KUMMERĊJALI KAPITOLU 4: OSTAKOLI TEKNIĊI GĦALL-KUMMERĊ U MIŻURI SANITARJI U FITOSANITARJI TITOLU IV: REGOLI RELATATI MAS-SERVIZZI, L-INVESTIMENT U L-KUMMERĊ TITOLU V: PREVENZJONI TA' TILWIM U SOLUZZJONI KAPITOLU 1: GĦAN U AMBITU KAPITOLU 2: KONSULTAZZJONIJIET U MEDJAZZJONI KAPITOLU 3: PROĊEDURI GĦAS-SOLUZZJONI TA' TILWIM KAPITOLU 4: DISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI TITOLU VI: EĊĊEZZJONIJIET ĠENERALI TITOLU VII: DISPOŻIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI, ĠENERALI U FINALI APPENDIĊI I PRODOTTI TA' PRIJORITÀ GĦALL-ESPORTAZZJONI MILL-GANA LEJN L-UE APPENDIĊI II AWTORITAJIET KOMPETENTI ANNESS 1: DAZJI TAD-DWANA FUQ PRODOTTI LI JORIĠINAW MILL-GANA ANNESS 2: DAZJI TAD-DWANA FUQ PRODOTTI LI JORIĠINAW FIL-PARTI TAL-KE ANNESS 3: LISTA TA' ĦLASIJIET U IMPOSTI OĦRA TAL-PARTI GANJANA MSEMMIJA FL-ARTIKOLU 11(2) ANNESS 4: LISTA TAR-REĠJUNI ULTRAPERIFERIĊI TAL-PARTI KE KKONĊERNATA MILL-ARTIKOLU 74 PROTOKOLL DWAR L-ASSISTENZA AMMINISTRATTIVA REĊIPROKA F'MATERJI DOGANALI







IR-REPUBBLIKA TAL-GANA min-naħa, u IR-RENJU TAL-BELĠJU, IR-REPUBBLIKA TAL-BULGARIJA, IR-REPUBBLIKA ĊEKA, IR-RENJU TAD-DANIMARKA, IR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, IR-REPUBBLIKA TAL-ESTONJA, L-IRLANDA, IR-REPUBBLIKA ELLENIKA, IR-RENJU TA' SPANJA, IR-REPUBBLIKA FRANĊIŻA, IR-REPUBBLIKA TALJANA, IR-REPUBBLIKA TA' ĊIPRU, IR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA, IR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA, IL-GRAN DUKAT TAL-LUSSEMBURGU, IR-REPUBBLIKA TAL-UNGERIJA, MALTA, IR-RENJU TAL-OLANDA, IR-REPUBBLIKA TAL-AWSTRIJA, IR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA, IR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA, IR-RUMANIJA IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, IR-REPUBBLIKA SLOVAKKA, IR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA, IR-RENJU TAL-IŻVEZJA, IR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA' FUQ, u IL-KOMUNITÀ EWROPEA min-naħa l-oħra PREAMBOLU WARA li kkunsidraw l-Ftehim ta' Partenarjat bejn il-Membri tal-Grupp tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku min-naħa, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha min-naħa oħra, iffirmat f'Cotonou fit-23 ta' Ġunju 2000 u rivedut fil-Lussemburgu fil-25 ta' Ġunju 2005, minn hawn 'il quddiem imsejjaħ “il-Ftehim ta' Cotonou”; WARA li kkunsidraw il-fatt li l-preferenzi kummerċjali mogħtija skont il-Ftehim ta' Cotonou se jiġu fit-tmiemhom fl-31 ta' Diċembru 2007; WARA li kkunsidraw l-impatt negattiv possibbli fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet mat-tmiem tal-preferenzi kummerċjali ta' Cotonou f'każ li ebda arranġament kummerċjali suċċessur u kompatibbli mal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) ma jkun fis-seħħ sal-1 ta' Jannar 2008; JIRRIKONOXXU għalhekk il-ħtieġa li jiġi stabbilit Ftehim interim li jissalvagwardja l-interessi ekonomiċi u kummerċjali tal-Partijiet; JIKKUNSIDRAW ix-xewqa tal-Partijiet li jissaħħaħ aktar l-irbit ekonomiku u kummerċjali tagħhom u li jiġu stabbiliti relazzjonijiet mill-viċin u dewwiema bbażati fuq sħubija u kooperazzjoni; JIKKUNSIDRAW l-importanza mogħtija mill-Partijiet lill-prinċipji u r-regoli li jrieġu s-sistema multilaterali tal-kummerċ, b'mod partikolari d-drittijiet u l-obbligi fil-Ftehim Ġenerali dwar ir-Tariffi u l-Kummerċ (GATT 1994) u fi ftehimiet multilaterali oħrajn annessi għall-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (minn issa il-“Ftehim li stabbilixxa l-WTO”), u l-ħtieġa li jiġu applikati b'mod trasparenti u mingħajr diskriminazzjoni; JAFFIRMAW MILL-ĠDID l-impenn tagħhom lejn ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, tal-prinċipji demokratiċi u tal-istat tad-dritt, li jikkostitwixxu l-elementi essenzjali tal-Ftehim ta' Cotonou, u ta' governanza tajba, li tikkostitwixxi l-element fundamentali tal-Ftehim ta' Cotonou; JIKKUNSIDRAW il-ħtieġa li jkun promoss u aċċellerat l-iżvilupp ekonomiku, kulturali u soċjali, bl-għan li jikkontribwixxi għall-paċi u s-sigurtà u li jkun promoss qafas ta' ħidma politikament stabbli u demokratiku; JIKKUNSIDRAW l-importanza mogħtija mill-Partijiet lill-għanijiet ta' żvilupp miftiehma fil-livell internazzjonali u lill-Għanijiet għall-Iżvilupp tal-Millennju tan-Nazzjonijiet Uniti; JAFFERMAW MILL-ĠDID ir-rabta tagħhom biex jaħdmu flimkien biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Ftehim ta' Cotonou, notevolement, li jinqered il-faqar, ikun hemm żvilupp sostenibbli u integrazzjoni gradwali tal-Istati tal-AKP fl-ekonomija dinjija; LESTI li joħolqu opportunitajiet ġodda għall-impjieġi, biex jattiraw investiment u biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien fit-territorji tal-Partijiet filwaqt li jippromwovu żvilupp sostenibbli; JIKKUNSIDRAW l-importanza tar-rabtiet tradizzjonali li jeżistu bejn il-Komunità Ewropea, l-Istati Membri tagħha u l-Istati tal-Afrika tal-Punent, notevolment fir-rigward tar-rabtiet storiċi, politiċi u ekonomiċi; JIRRIKONOXXU d-differenza tal-livelli ekonomiċi u soċjali bejn l-Istati tal-Afrika tal-Punent u l-Komunità Ewropea; KONVINTI li dan il-Ftehim se joħloq ambjent ġdid u aktar favorevoli għar-relazzjoni fl-oqsma tal-governanza ekonomika, il-kummerċ u l-investimenti u li se jiftaħ perspettivi ġodda għat-tkabbir u l-iżvilupp; JIRRIKONOXXU l-importanza li jiżviluppaw il-kooperazzjoni għall-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim; QED JISTENNEW il-konklużjoni ta' Ftehim ta' Sħubija Ekonomika globali bejn l-Istati tal-Afrika tal-Punent u l-Unjoni Ewropea; JAFFIRMAW MILL-ĠDID l-impenn tagħhom li jappoġġaw l-integrazzjoni reġjonali fl-Afrika tal-Punent u b'mod partikolari biex jippromwovu l-integrazzjoni ekonomika reġjonali bħala strument essenzjali għall-integrazzjoni tagħhom fid-dinja ekonomika, billi jassistuhom sabiex jiffaċċjaw l-isfidi konnessi mal-globalizzazzjoni u biex iwettqu l-iżvilupp ekonomiku u soċjali li qed jimmiraw għalih; FTIEHMU DAN LI ĠEJ:







TITOLU I

GĦANIJIET

Artikolu 1

Ftehim ta' qafas

Dan il-Ftehim jistabbilixxi ftehim ta' qafas inizjali għal Ftehim ta' Sħubija Ekonomika (EPA).

Artikolu 2

Għanijiet

L-għanijiet ta' dan il-Ftehim huma li ġejjin:

(a) Li jippermetti lill-Gana li tibbenefika mill-aċċess imkabbar tas-suq mogħti mill-Parti KE fi ħdan il-qafas tan-negozjati tal-EPA u b'hekk jiġi evitat tfixkil kummerċjali bejn il-Gana u l-Komunità Ewropea meta s-sistema kummerċjali tranżitorja tal-Ftehim ta' Cotonou tispiċċa fil-31 ta' Diċembru 2007, sakemm jiġi konkluż EPA sħiħ;

(b) Li jwitti t-triq għan-negozjar ta' EPA li jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-faqar, jippromwovi integrazzjoni reġjonali, kooperazzjoni ekonomika u governanza tajba fl-Afrika tal-Punent u jtejjeb il-kapaċitajiet tal-Afrika tal-Punent fl-oqsma tal-politika tal-kummerċ u ta' kwistjonijiet konnessi mal-kummerċ;

(c) Li jippromwovi l-integrazzjoni armonjuża u gradwali tal-Gana fid-dinja ekonomika skont l-għażliet politiċi tagħha u l-prijoritajiet ta' żvilupp tagħha;

(d) Li jsaħħaħ irbit eżistenti bejn il-Partijiet abbażi ta' solidarjetà u ta' interess reċiproku;

(e) Li jinħoloq ftehim kompatibbli mal-Artikolu XXIV tal-GATT 1994.







TITOLU II

SĦUBIJA GĦALL-IŻVILUPP

Artikolu 3

Żvilupp ta' kooperazzjoni fil-qafas ta' dan il-Ftehim

Il-Partijiet jimpenjaw lilhom infushom li jikkooperaw sabiex jimplimentaw dan il-Ftehim u li jikkontribwixxu li jakkumpanjaw il-Parti Ganjana fit-twettiq tal-għanijiet tal-EPA. Din il-kooperazzjoni għandha xejriet finanzjarji u mhux finanzjarji.

Artikolu 4

Żvilupp ta' kooperazzjoni finanzjarja fil-qafas ta' dan il-Ftehim

1. Il-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-kooperazzjoni u l-integrazzjoni ekonomika reġjonali, kif previst fil-Ftehim ta' Cotonou, għandha titwettaq b'tali mod li timmassimizza l-benefiċċji mistennija minn dan il-Ftehim.

2. Il-finanzjament tal-Komunità Ewropea li għandu x'jaqsam mal-kooperazzjoni għall-iżvilupp bejn il-Parti Ganjana u l-Komunità Ewropea li tassisti l-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim għandha titwettaq fi ħdan il-qafas tar-regoli u tal-proċeduri rilevanti previsti fil-Ftehim ta' Cotonou, b'mod partikolari l-proċeduri tal-programmazzjoni tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp u fil-qafas tal-istrumenti finanzjarji rilevanti ffinanzjati mill-Baġit Ġenerali tal-Unjoni Ewropea. F'dan il-kuntest, l-għajnuna għall-implimentazzjoni tal-EPA kurrenti għandha tkun fost il-prijoritajiet.

3. L-Istati Membri tal-Komunità Ewropea b'mod kollettiv jimpenjaw lilhom infushom li jgħinu, permezz tal-linji ta' politika u l-istrumenti ta' żvilupp rispettivi tagħhom, attivitajiet ta' kooperazzjoni għall-iżvilupp għal kooperazzjoni u l-integrazzjoni ekonomika reġjonali u għall-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, kemm fil-livelli nazzjonali kif ukoll reġjonali, b'konformità mal-prinċipji ta' komplementarjetà u tal-effettività tal-għajnuna.

4. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni ta' donaturi oħrajn li huma lesti jsostnu l-isforzi tal-Parti Ganjana biex jintlaħqu l-għanijiet ta' dan il-Ftehim.

5. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-utilità tal-mekkaniżmi ta' finanzjament reġjonali bħalma hu l-Fond Reġjonali tal-EPA stabbilit minn u għar-reġjuni sabiex jiġu trasferiti l-finanzjamenti fil-livelli reġjonali u nazzjonali u sabiex jiġu implimentati b'mod effiċjenti miżuri ta' akkumpanjament għal dan il-Ftehim. Il-Komunità Ewropea timpenja ruħha li tittrasferixxi l-għajnuna tagħha jew permezz tal-mekkaniżmi ta' finanzjament tagħha tar-reġjun jew permezz ta' dawk miftiehma mill-partijiet firmatarji ta' dan il-Ftehim skont ir-regoli u l-proċeduri previsti mill-Ftehim ta' Cotonou u b'konformità mal-prinċipji tal-effettività tal-għajnuna stabbiliti bid-Dikjarazzjoni ta' Pariġi, bl-għan li tiġi żgurata implimentazzjoni faċli, effiċjenti u fi żmien qasir.

6. Meta jiġu implimentati l-paragrafi 1 sa 5, il-Partijiet jimpenjaw lilhom infushom li jikkooperaw b'modi finanzjarji jew mhux finanzjarji fl-oqsma ddefiniti fl-Artikoli 5, 6, 7 u 8.

Artikolu 5

Klima kummerċjali

Il-Partijiet jaqblu li l-ambjent kummerċjali hu fattur essenzjali għall-iżvilupp ekonomiku u, konsegwentement, id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim għandhom l-għan li jikkontribwixxu għal dan l-għan komuni.

Il-Partijiet jikkommettu lilhom infushom, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4, biex kontinwament jippromwovu t-titjib tal-ambjent kummerċjali.

Artikolu 6

Appoġġ għall-implimentazzjoni tar-regoli

Il-Partijiet jaqblu li l-implimentazzjoni tar-regoli relatati mal-kummerċ, li għalihom huma ddettaljati oqsma ta' kooperazzjoni fid-diversi kapitoli ta' dan il-Ftehim, tikkostitwixxi element essenzjali għat-twettiq tal-għanijiet ta' dan il-Ftehim. Il-kooperazzjoni f'dan il-qasam se tiġi implimentata skont id-dispożizzjonijiet provduti fl-Artikolu 4.

Artikolu 7

Rinforzar u aġġornament tas-setturi produttivi

Fil-kuntest tal-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, il-Partijiet jenfasizzaw ir-rieda tagħhom li jippromwovu l-aġġornament tal-kompetittività tas-setturi produttivi kkonċernati b'dan il-Ftehim fil-Gana.

Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw permezz tal-istrumenti ta' kooperazzjoni kif iddefinit fl-Artikolu 4 u li jappoġġaw:

— ir-ripożizzjonar tas-settur privat quddiem opportunitajiet ekonomiċi ġodda li jirriżultaw minn dan il-Ftehim;

— id-definizzjoni u l-implimentazzjoni ta' strateġiji aġġornati;

— it-titjib tal-ambjent tas-settur privat u tal-ambjent kummerċjali kif iddefinit fl-Artikoli 5 u 6;

— il-promozzjoni ta' sħubija bejn is-setturi privati u ż-żewġ Partijiet.

Artikolu 8

Kooperazzjoni rigward aġġustament finanzjarju

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-isfida li l-eliminazzjoni jew it-tnaqqis sostanzjali tat-taxxi tad-dwana stipulati f'dan il-Ftehim jistgħu joħolqu lill-Gana, u huma qablu li jiġu stabbiliti djalogu u kooperazzjoni f'dan il-qasam.

2. Fid-dawl tal-iskeda ta' liberalizzazzjoni miftiehma mill-Partijiet f'dan il-Ftehim, il-Partijiet jaqblu li jistabbilixxu djalogu profond dwar l-adozzjoni ta' miżuri fiskali biex eventwalment jiġi żgurat il-bilanċ baġitarju tal-Gana.

3. Il-Partijiet qablu li jikkooperaw, fil-qafas tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4, notevolment permezz tal-iffaċilitar ta' miżuri ta' appoġġ fl-oqsma segwenti:

(a) il-kontribuzzjoni fi proporzjonijiet sinifikanti għall-assorbiment tal-impatt nett fiskali b'komplementarjetà sħiħa mar-riformi fiskali.

(b) l-appoġġ għar-riformi fiskali biex jiġi akkumpanjat id-djalogu f'dan il-qasam.

Artikolu 9

Koperazzjoni f'laqgħat internazzjonali

Il-Partijiet għandhom jagħmlu ħiliethom biex jikkoopraw fil-laqgħat internazzjonali kollha fejn jiġu diskussi kwistjonijiet rilevanti għal din is-sħubija.







TITOLU III

REĠIM KUMMERĊJALI GĦALL-MERKANZIJI







KAPITOLU 1

Dazji tad-dwana u miżuri mhux tariffarji

Artikolu 10

Dazju doganali

1. Dazju tad-dwana jinkludi kull dazju jew ħlas ta' kull xorta, inklużi kull forma ta' soprataxxa jew ħlas addizzjonali, impost fuq jew b'konnessjoni mal-importazzjoni jew l-esportazzjoni tal-merkanziji, iżda li ma jinkludux:

(a) ħlas ekwivalenti għal taxxi interni jew ħlas ieħor intern impost f'konsistinza ma' l-Artikolu 19;

(b) antidumping, miżuri kompensatorji jew ta' salvagwardja imposti f'konsistenza mal-Kapitolu 2;

(c) miżati jew ħlas ieħor imposti f'konsistenza l-Artikolu 11.

2. Għal kull prodott, it-taxxa bażika tad-dwana li għaliha t-tnaqqis suċċessiv għandu japplika għandha tkun dik speċifikata fl-Iskeda ta' Tariffi ta' kull Parti.

Artikolu 11

Miżati u ħlas ieħor

1. Il-Partijiet jaffirmaw mill-ġdid l-impenn tagħhom li jirrispettaw id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu VIII tal-GATT 1994.

2. Madankollu, miżati u ħlas ieħor relatati mal-obbligi eżistenti bl-iffirmar ta' dan il-Ftehim, kif imsemmi fl-Anness 3, għandhom ikomplu japplikaw għal perjodu massimu ta' għaxar snin. Dan il-perjodu jista' jiġi estiż b'deċiżjoni tal-Kumitat tal-EPA jekk dan ikun meħtieġ biex jiġu rispettati l-obbligi legali.

Artikolu 12

Dazji tad-dwana fuq prodotti li joriġinaw mill-Gana

Prodotti li joriginaw mill-Gana għandhom jiġu importati fil-Parti KE ħielsa mid-dazji tad-dwana, ħlief għall-prodotti indikati, u skont il-kundizzjonijiet iddefiniti, fl-Anness 1.

Artikolu 13

Dazji tad-dwana fuq prodotti li joriġinaw mill-Parti KE

Taxxi tad-dwana fuq importazzjonijiet fil-Gana ta' prodotti li joriġinaw mill-Parti KE għandhom jitnaqqsu jew jiġu eliminati skont l-iskeda tal-liberalizzazzjoni tariffarja fl-Anness 2.

Artikolu 14

Regoli ta' oriġini

Għal finijiet ta' dan il-Kapitolu, “joriġinaw” tapplika għall-merkanziji li jissodisfaw ir-regoli preferenzjali ta' oriġini fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2008 bejn il-Partijiet.

Il-Partijiet se jistabbilixxu reġim komuni u reċiproku li jrieġi r-regoli ta' oriġini mhux aktar tard mit-30/06/2008, li se jidħol fis-seħħ mhux aktar tard mill-ewwel ġurnata tal-applikazzjoni provviżorja ta' dan il-Ftehim, ibbażat fuq ir-regoli ta' oriġini kif iddefiniti mill-Ftehim ta' Cotonou u li jipprevedu titjib filwaqt li jikkunsidraw l-għanijiet ta' żvilupp tal-Gana. Dan ir-reġim ġdid se jiġi anness ma' dan il-Ftehim mill-Kumitat tal-EPA.

Mhux aktar tard minn tliet snin wara d-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, il-Partijiet se jirrivedu d-dispożizzjonijiet fis-seħħ li jrieġu r-regoli ta' oriġini bl-għan li jiġu ssimplifikati l-kunċetti u l-metodi użati biex jiġi ddeterminat l-oriġini billi jiġu kkunsidrati l-għanijiet ta' żvilupp tal-Gana. Fi ħdan dan il-proċess ta' reviżjoni, il-Partijiet se jikkunsidraw l-iżvilupp teknoloġiku, il-proċessi ta' produzzjoni u kull fattur ieħor inklużi r-riformi li għadhom għaddejjin fir-rigward tar-regoli ta' oriġini li jista' jinħtiġilhom emenda tar-reġim innegozjat reċiproku. Kull emenda jew sostituzzjoni għandha ssir b'deċiżjoni tal-Kumitat tal-EPA.

Artikolu 15

Waqfien

1. Minkejja l-Artikoli 23 u 24, ebda dazju tad-dwana fuq l-importazzjonijiet ma għandu jiġi introdott fuq kummerċ bejn il-Partijiet u dak attwalment applikat fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet ma għandux jiżdied mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim.

2. Minkejja l-paragrafu 1, fil-kuntest tal-finalizzazzjoni tal-implimentazzjoni tat-tariffi esterni komuni tal-Komunità Ekonomika tal-Istati tal-Afrika tal-Punent (ECOWAS), il-Gana tista' tirrivedi sal-31 ta' Diċembru 2011 id-dazji bażiċi tagħha u tapplika għal merkanziji li joriġinaw mill-Komunità Ewropea sakemm l-inċidenza ġenerali ta' dawn id-dazji ma tkunx ogħla minn dik tad-dazji speċifikati fl-Anness 2.

Artikolu 16

Dazji tad-dwana fuq l-esportazzjonijiet

Ebda dazju ġdid tad-dwana fuq l-esportazzjonijiet jew ħlas ekwivalenti ma għandu jiġi introdott fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet, lanqas ma għandu jiżdied dak li attwalment hu applikati mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim.

F'ċirkostanzi eċċezzjonali, jekk il-Parti Ganjana tista' turi ħtiġijiet speċifiċi f'termini ta' dħul, protezzjoni tal-industrija li għadha qed titwieled jew protezzjoni tal-ambjent, jistgħu jiġu introdotti dazji temporanji tad-dwana fuq esportazzjonijiet jew ħlas ekwivalenti, u l-inċidenza ta' dawk eżistenti tista' tiżdied, wara konsultazzjoni mal-Parti KE, fuq għadd limitat ta' merkanziji addizzjonali.

Il-Partijiet jaqblu li jirrivedu mill-ġdid d-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu fil-Kumitat tal-EPA mhux aktar tard minn tliet snin wara d-data fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, waqt li jikkunsidraw b'mod sħiħ l-impatt tagħhom fuq l-iżvilupp u d-diversifikazzjoni ekonomika tal-Parti Ganjana.

Artikolu 17

Trattament aktar favorevoli li jirriżulta minn ftehimiet ta' kummerċ ħieles

1. F'dak li jikkonċerna l-kwistjonijiet koperti minn dan il-Kapitolu, il-Parti KE għandha tagħti lill-Parti Ganjana kull trattament aktar favorevoli applikabbli fl-ambitu ta' ftehim ta' kummerċ ħieles mill-Parti KE ma' partijiet terzi wara l-iffirmar ta' dan il-Ftehim.

2. F'dak li jikkonċerna l-kwistjonijiet koperti f'dan il-Kapitolu, il-Parti Ganjana għandha tagħti lill-Parti KE kull trattament aktar favorevoli applikabbli fl-ambitu ta' ftehim ta' kummerċ ħieles mill-Parti Ganjana ma' kull imsieħeb kummerċjali prinċipali wara l-iffirmar ta' dan il-Ftehim.

3. Jekk il-Parti Ganjana takkwista minn imsieħeb kummerċjali prinċipali trattament sostanzjalment aktar favorevoli minn dak offrut mill-Parti KE, il-Partijiet jikkonsultaw lil xulxin u jiddeċiedu b'mod konġunt dwar l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 2.

4. Id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Kapitolu ma għandhomx ikunu interpretati bħala li jobbligaw lill-Partijiet li jestendu b'mod reċiproku kull trattament preferenzali applikabbli minħabba li wieħed minnhom ikun parti ta' ftehim ta' kummerċ ħieles ma' partijiet terzi fid-data tal-iffirmar ta' dan il-Ftehim.

5. Għall-finijiet ta' dan l-Artikolu, “ftehim ta' kummerċ ħieles” ifisser ftehim li jilliberalizza sostanzjalment il-kummerċ u jipprovdi għall-assenza jew l-eliminazzjoni, sostanzjalment tad-diskriminazzjoni kollha bejn u fost il-partijiet tiegħu permezz tal-eliminazzjoni tal-miżuri diskriminatorji eżistenti u/jew tal-projbizzjoni ta' aktar miżuri diskriminatorji u miżuri diskriminatorji ġodda, jew waqt id-dħul fis-seħħ ta' dak il-ftehim jew abbażi ta' qafas raġonevoli ta' żmien.

6. Għal finijiet ta' dan l-Artikolu, “imsieħeb kummerċjali prinċipali” jfisser kull pajjiż żviluppat, jew kull pajjiż li jkollu sehem mill-esportazzjoni dinjija tal-merkanziji li jkun aktar minn 1 fil-mija fis-sena qabel id-dħul fis-seħħ tal-ftehim ta' kummerċ ħieles imsemmi fil-paragrafu 2, jew kull grupp ta' pajjiżi li jaġixxu individwalment, kollettivament jew permezz ta' ftehim ta' kummerċ ħieles li kollettivament ikollhom sehem mill-esportazzjoni dinjija tal-merkanziji li jkunj aktar minn 1.5 fil-mija fis-sena preċedenti qabel id-dħul fis-seħħ tal-ftehim ta' kummerċ ħieles imsemmi fil-paragrafu 2 ( 1 ).

Artikolu 18

Projbizzjoni ta' restrizzjonijiet kwantitattivi

Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 23, 24 u 25, kull projbizzjoni jew restrizzjoni fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni bejn il-Partijiet, għajr it-taxxi tad-dwana, it-taxxi, il-miżati u ħlas ieħor stiplulati fl-Artikolu 11, kemm jekk ikunu effettivi permezz ta' kwoti, liċenzji ta' importazzjoni jew esportazzjoni jew permezz ta' miżuri oħra, għandhom jitneħħew mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim. Ebda miżuri ġodda ta' din ix-xorta ma għandhom jiġu introdotti.

Artikolu 19

Trattament nazzjonali dwar it-tassazzjoni u regolamenti interni

1. Prodotti importati li joriġinaw mill-Parti l-oħra ma għandhomx ikunu soġġetti, kemm b'mod dirett jew indirett, għal taxxi interni jew ħlas intern ieħor ta' kull xorta li jkun aktar minn dawk applikati, direttament jew indirettament, għal prodotti simili nazzjonali. Barra minn hekk, il-Partijiet ma għandhomx b'mod ieħor japplikaw taxxi interni jew ħlas intern ieħor biex jipproteġu produzzjoni nazzjonali.

2. Prodotti importati li joriġinaw fil-Parti l-oħra għandu jingħatalhom trattament mhux anqas favorevoli minn dak mogħti lill-prodotti nazzjonali simili fir-rigward tal-liġijiet, ir-regolamenti u r-rekwiżiti kollha li jaffettwaw il-bejgħ intern, l-offerti ta' bejgħ, ix-xiri, il-ġarr, id-distribuzzjoni jew l-użu tagħhom. Id-dispożizzjonijiet ta' dan il-paragrafu ma għandhomx jipprevjenu l-applikazzjoni ta' ħlas dovut differenzjali għall-ġarr intern li jkun ibbażati esklussivament fuq il-ħidma ekonomika tal-mezzi tat-trasport u mhux fuq in-nazzjonalità tal-prodott.

3. Ebda Parti ma għandha tistabbilixxi jew iżżomm regolamenti kwantitattivi interni relatati mat-taħlit, l-ipproċessar jew l-użu ta' prodotti f'ammonti speċifiċi jew proporzjonijiet li jitlob, b'mod dirett jew indirett, li kull ammont speċifiku jew proporzjoni ta' kull prodott li hu s-suġġett tar-regolamenti jkun fornut minn sorsi domestiċi. Barra minn hekk, ebda Parti ma għandha b'mod ieħor tapplika regolamenti kwantitattivi interni biex tagħti protezzjoni lill-produzzjoni nazzjonali.

4. Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu ma għandhomx iżommu l-ħlas ta' sussidji esklussivament lill-produtturi nazzjonali, inklużi pagamenti lill-produtturi nazzjonali li jittieħdu mill-profitti ta' taxxi interni jew ħlas applikat dejjem skont id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu u sussidji affettwati minn xiri governattiv ta' prodotti nazzjonali jew għal benefiċċju tagħhom.

5. Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu ma għandhomx japplikaw għal-liġijiet, ir-regolamenti, il-proċeduri jew il-prattiċi li jrieġu l-offerti pubbliċi.

6. Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu huma mingħajr ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu ta' dan il-Ftehim dwar l-istrumenti tad-difiża kummerċjali.

Artikolu 20

Sikurezza tal-ikel

Fejn il-konformità ma' dawn id-dispożizzjonijiet għal dan il-Ftehim twassal għal problemi ta' disponibilità ta', jew l-aċċess għal, ikel jew prodotti oħra essenzjali biex tiġi żgurata s-sikurezza tal-ikel, u fejn din is-sitwazzjoni twassal jew probabbilment tista' twassal għal diffikultajiet kbar għal Parti Ganjana, din tista' tieħu miżuri xierqa skont il-proċeduri stabbiliti fl-Artikolu 25.

Artikolu 21

Dispożizzjonijiet speċjali dwar il-kooperazzjoni amministrattiva

1. Il-Partijiet jaqblu li l-kooperazzjoni amministrattiva hija essenzjali għall-implimentazzjoni u l-kontroll tat-trattament preferenzjali mogħti taħt dan it-Titolu u jenfasizzaw l-impenn tagħhom fil-ġlieda kontra l-irregolaritajiet u l-frodi fid-dwana u fi kwistjonijiet relatati.

2. Fejn Parti tagħmel sejba, abbażi ta' informazzjoni oġġettiva, ta' nuqqas ta' għoti ta' kooperazzjoni amministrattiva u/jew ta' irregolaritajiet jew frodi, il-Parti kkonċernata tista' temporanjament tissospendi t-trattament preferenzjali rilevanti tal-prodott(i) kkonċernat(i) skont dan l-Artikolu.

3. Għall-iskop ta' dan l-Artikolu n-nuqqas ta' kooperazzjoni amministrattiva għandha tfisser, fost l-oħrajn:

(a) in-nuqqas ripetut li jiġu rrispettati l-obbligi għall-verifika tal-istatus oriġinali tal-prodott(i) kkonċernat(i);

(b) ir-rifjut ripetut jew id-dewmien mhux dovut fit-twettiq u/jew il-komunikazzjoni tar-riżultati tal-verifika sussegwenti tal-prova tal-oriġini;

(c) ir-rifjut imtenni jew id-dewmien mhux dovut fil-kisba tal-awtorizzazzjoni sabiex jitwettqu missjonijiet ta' kooperazzjoni amministrattiva għall-verifika tal-awtentiċità ta' dokumenti jew ir-reqqa tal-informazzjoni rilevanti għall-għotja tat-trattament preferenzjali inkwistjoni.

Għall-fini ta' dan l-Artikolu, jistgħu jinstabu irregolaritajiet jew frodi, inter alia, fejn ikun hemm żieda rapida, mingħajr spjegazzjoni sodisfaċenti, fl-importazzjonijiet ta' prodotti li jeċċedu l-livell tas-soltu ta' produzzjoni u kapaċità ta' esportazzjoni tal-Parti l-oħra, li hija marbuta ma' informazzjoni oġġettiva li tikkonċerna irregolaritajiet jew frodi.

4. L-applikazzjoni ta' sospensjoni temporanja għandha tkun soġġetta għall-kundizzjonijiet li ġejjin:

(a) Il-Parti li tkun sabet, fuq il-bażi ta' informazzjoni oġġettiva, li kien hemm nuqqas ta' kooperazzjoni amministrattiva u/jew ta' irregolaritajiet jew frodi għandha mingħajr dewmien żejjed tavża lill-Kumitat tal-EPA dwar dan filwaqt li tagħti informazzjoni oġġettiva u tibda konsultazzjonijiet fi ħdan il-Kumitat tal-EPA, abbażi tal-informazzjoni rilevanti kollha u l-konklużjonijiet oġġettivi, bl-għan li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għaż-żewġ Partijiet.

(b) Fejn il-Partijiet ikunu daħlu f'konsultazzjonijiet fi ħdan il-Kumitat tal-EPA bħalma ssemma hawn fuq u ma rnexxilhomx jiftiehmu fuq soluzzjoni aċċettabbli fi tliet xhur wara n-notifika, il-Parti konċernata tista' tissospendi b'mod temporanju t-trattament preferenzjali li huwa rilevanti għall-prodott(i) konċernat(i). Sospensjoni temporanja għandha tiġi nnotifikata lill-Kumitat tal-EPA mingħajr dewmien żejjed.

(c) Is-sospensjonijiet temporanji skont dan l-Artikolu għandhom ikunu limitati għal dak meħtieġ sabiex jitħarsu l-interessi finanzjarji tal-Parti kkonċernata. Ma għandhomx jaqbżu l-perjodu ta' sitt xhur, li jista' jiġġedded. Is-sospensjonijiet temporanji għandhom jiġu nnotifikati lill-Kumitat tal-EPA minnufih wara l-adozzjoni tagħhom. Huma għandhom ikunu soġġetti għal konsultazzjonijiet perjodiċi fi ħdan il-Kumitat tal-EPA partikolarment bl-għan li jiġu tterminati hekk kif il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tagħhom ma jibqgħux jiġu sodisfatti.

5. Fl-istess ħin tan-notifika lill-Kumitat tal-EPA skont il-paragrafu 4(a), il-Parti konċernata għandha tippubblika avviż lill-importaturi fil-Ġurnal Uffiċjali tagħha. In-notifika għall-impurtaturi għandha tindika li nstab fir-rigward tal-prodott ikkonċernat, abbażi ta' informazzjoni oġġettiva, nuqqas ta' għoti ta' kooperazzjoni amministrattiva u/jew irregolaritajiet jew frodi.

Artikolu 22

Immaniġġjar ta' żbalji amministrattivi

Fil-każ ta' żbalji amministrattivi mill-awtoritajiet kompetenti fl-immaniġġjar xieraq tas-sistema preferenzjali għall-esportazzjoni, u b'mod partikolari fl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw id-definizzjoni tal-kunċett ta' “prodotti oriġinali” u metodi ta' kooperazzjoni amministrattiva, meta dan l-iżball iwassal għal konsegwenzi f'termini ta' taxxi tal-importazzjoni, il-Parti li tkun qed tiffaċċja konsegwenzi bħal dawn tista' titlob lill-Kumitat tal-EPA biex jeżamina l-possibbiltajiet li jadotta l-miżuri kollha xierqa bl-għan li jinsab rimedju għas-sitwazzjoni.







KAPITOLU 2

Miżuri għad-difiża kummerċjali

Artikolu 23

Miżuri antidumping u kompensatorji

1. B'riżerva għad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu, xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jżomm lill-Parti KE jew lill-Parti Ganjana milli jadottaw miżuri antidumping jew kompensatorji skont il-ftehimiet rilevanti tad-WTO. Għal fini ta' dan l-Artikolu, l-oriġini għandha tiġi stabbilita skont ir-regoli ta' oriġini mhux preferenzjali tal-Partijiet.

2. Qabel ma jimponu dazji definittivi antidumping jew kompensatorji l-Partijiet għandhom jikkunsidraw il-possibbiltà ta' rimedji kostruttivi kif stipulat fil-ftehimiet rilevanti tal-WTO. Għal dan l-għan, il-Partijiet jistgħu jipproċedu b'konsultazzjonijiet xierqa.

3. Il-Parti KE għandha tinnotifika lill-Parti Ganjana dwar it-twassil ta' lment iddokumentat b'mod xieraq qabel ma tibda investigazzjoni.

4. Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu għandhom ikunu applikabbli fl-investigazzjonijiet kollha mibdija wara li dan il-Ftehim jidħol fis-seħħ.

5. Id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu ma għandhomx ikunu soġġetti għad-dispożizzjonijiet tas-Soluzzjonijiet ta' Tilwim ta' dan il-Ftehim.

Artikolu 24

Salvagwardji multilaterali

1. B'riżerva għad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu, xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jżomm il-Parti Ganjana u l-Parti KE mill-jadottaw miżuri skont l-Artikolu XIX tal-GATT 1994, il-Ftehim tal-WTO dwar is-Salvagwardji, u l-Artikolu 5 tal-Ftehim tal-WTO dwar l-Agrikultura. Għall-fini ta' dan l-Artikolu, l-oriġini għandha tiġi stabbilita skont ir-regoli ta' oriġini mhux preferenzjali tal-Partijiet.

2. Minkejja l-paragrafu 1, il-Parti KE għandha, fid-dawl tal-għanijiet ġenerali għall-iżvilupp ta' dan il-Ftehim u tad-daqs żgħir tal-ekonomija tal-Gana, teskludi l-importazzjonijiet mill-Gana minn miżuri meħudin skont l-Artikolu XIX tal-GATT 1994, il-Ftehim tal-WTO dwar is-Salvagwardji u l-Artikolu 5 tal-Ftehim tal-WTO dwar l-Agrikultura.

3. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 2 għandhom japplikaw għal perjodu ta' ħames snin, li jibda mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim. Mhux aktar tard minn 120 ġurnata qabel it-tmiem ta' dan il-perjodu, il-Kumitat tal-EPA għandu jirrivedi l-operat ta' dawn id-dispożizzjonijiet fid-dawl tal-ħtiġijiet għall-iżvilupp tal-Parti Ganjana, bl-għan li jiġi stabbilit jekk għandhiex tiġi estiża l-applikazzjoni tagħhom għal perjodu ġdid.

4. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 ma għandhomx ikunu soġġetti għad-dispożizzjonijiet tas-Soluzzjonijiet ta' Tilwim ta' dan il-Ftehim.

Artikolu 25

Salvagwardji bilaterali

1. Wara li tkun eżaminat soluzzjonijiet alternattivi, Parti tista' tapplika miżuri ta' salvagwardja b'dewmien ta' żmien limitat li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 12 u 13 tal-Kapitolu 1, skont il-kundizzjonijiet u b'konformità mal-proċeduri stabbiliti f'dan l-Artikolu.

2. Il-miżuri ta' salvagwardja msemmija fil-paragrafu 1 jistgħu jittieħdu fejn prodott li joriġina f'Parti waħda ikun qed jiġi impurtat fit-territorju tal-Parti l-oħra fi kwantitajiet tant miżjuda u taħt tali kundizzjonijiet li jikkawżaw jew li jheddu li jikkawżaw:

(a) ħsara serja lill-industrija domestika ta' prodotti simili jew li jkunu direttament kompetittivi fit-territorju tal-Parti li timporta, jew

(b) tfixkil f'settur tal-ekonomija, partikolarment fejn dan it-tfixkil iġib problemi jew diffikultajiet soċjali ewlenin li jistgħu jwasslu għal deterjorazzjoni serja fil-qagħda ekonomika tal-Parti li timporta, jew

(c) tfixkil fis-swieq ta' prodotti agrikoli simili jew li jkunu direttament kompetittivi ( 2 ) jew mekkaniżmi li jirregolaw dawn is-swieq.

3. Il-miżuri ta' salvagwardja msemmija f'dan l-Artikolu ma għandhomx jaqbżu l-limiti ta' dak li hu neċessarju biex tiġi rimedjata jew evitata il-ħsara serja jew tfixkil, kif iddefinit fil-paragrafu 2, 4 u 5(b). Dawk il-miżuri ta' salvagwarja tal-Parti li timporta jistgħu biss jikkonsistu f'waħda jew aktar minn dawn li ġejjin:

(a) sospensjoni ta' aktar tnaqqis tar-rata ta' dazju ta' importazzjoni għall-prodott ikkonċernat, kif stipulat f'dan il-Ftehim,

(b) żieda fid-dazju tad-dwana fuq il-prodott ikkonċernat sa livell li ma jaqbiżx id-dazju tad-dwana applikat għall-Membri l-oħra tal-WTO, u

(c) introduzzjoni tal-kwoti tariffarji fuq il-prodott ikkonċernat.

4. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafi 1, 2 u 3, meta prodott li joriġina mill-Gana jkun qed jiġi importat bi kwantitajiet tant miżjuda u taħt tali kundizzjonijiet li jikkawża jew jhedded li jikkawża waħda mis-sitwazzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 2(a), (b) u (c) lil wieħed jew diversi mir-reġjuni ultraperiferiċi tal-Parti KE, il-Parti KE tista' tieħu miżuri ta' sorveljanza jew ta' salvagwardja limitati għar-reġjun jew reġjuni kkonċernati skont il-proċeduri stabbiliti fil-paragrafi 6 sa 9.

5.

(a) Mingħajr preġudizzju għall-paragrafi 1, 2 u 3, meta prodott joriġina mill-Parti KE ikun qed jiġi importat bi kwantitajiet tant miżjuda u skont tali kundizzjonijiet li jikkawża jew jhedded li jikkawża waħda mis-sitwazzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 2(a), (b) u (c), il-Parti Ganjana tista' tieħu miżuri ta' sorveljanza jew ta' salvagwardja limitati għat-territorju tagħha skont il-proċeduri stabbiliti fil-paragrafi 6 sa 9.

(b) Il-Parti Ganjana tista' tieħu miżuri ta' salvagwardja meta prodott li joriġina mill-Parti KE bħala riżultat tat-tnaqqis tad-dazji jkun qed jiġi importat fit-territorju tagħha bi kwantitajiet tant miżjuda u skont tali kundizzjonijiet li jikkawża jew li jhedded li jikkawża tfixkil f'industrija li tkun għadha qed titwieled li tipproduċi prodotti simili jew li huma direttament kompetittivi. Dispożizzjoni ta' din ix-xorta hi applikabbli biss għal perjodu ta' għaxar snin mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim. Il-miżuri għandhom jittieħdu skont id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 6 sa 9.

Madankollu, jekk ikun hemm qbil bejn iż-żewġ Partijiet, dan il-perjodu jista' jiġi estiż jekk, minkejja l-potenzjal industrijali għall-iżvilupp u l-isforzi effettivament meħudin, dan l-għan ma jintlaħaqx minħabba s-sitwazzjoni ekonomika dinjija jew inkwiet serju li jaffettwa lill-Gana.

6.

(a) Il-miżuri ta' salvagwardja msemmija f'dan l-Artikolu għandhom jinżammu biss sakemm ikun meħtieġ biex tiġi evitata jew rimedjata ħsara serja jew tfixkil kif iddefinit fil-paragrafi 2, 4 u 5.

(b) Il-miżuri ta' salvagwardja msemmija f'dan l-Artikolu ma għandhomx japplikaw għal perjodu li jaqbeż is-sentejn. Fejn iċ-ċirkostanzi li jeħtiġilhom l-impożizzjoni ta' miżuri ta' salvagwardja jkomplu jeżistu, miżuri ta' din ix-xorta jistgħu jiġu estiżi għal perjodu ġdid ta' mhux aktar minn sentejn. Meta l-Gana tapplika miżura ta' salvagwardja, jew meta l-Parti KE tapplika miżura limitata għat-territorju ta' wieħed jew aktar mir-reġjuni ultraperiferiċi, miżura ta' din ix-xorta tista' madankollu tapplika għal perjodu li ma jaqbiżx l-erba' snin u, fejn iċ-ċirkostanzi li jeħtiġilhom impożizzjoni ta' miżuri ta' salvagwardja jkomplu jeżistu, tiġi estiża għal perjodu ġdid ta' erba' snin.

(c) Il-miżuri ta' salvagwardja msemmija f'dan l-Artikolu li jaqbżu s-sena għandu jkollhom elementi ċari li progressivament iwasslu għall-eliminazzjoni tal-kawżi u tal-miżuri mhux aktar tard mill-aħħar tal-perjodu ffissat.

(d) Ħlief f'ċirkostanzi eċċezzjonali ppreżentati għall-approvazzjoni tal-Kumitat tal-EPA, ebda miżura ta' salvagwardja msemmija f'dan l-Artikolu ma għandha tapplika għall-importazzjoni ta' prodott li kien qabel soġġett għal tali miżura, għal perjodu ta' mill-anqas sena mill-iskadenza tal-miżura.

7. Għall-implimentazzjoni tal-paragrafi ta' hawn fuq għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet li ġejjin:

(a) Meta Parti tkun tal-opinjoni li teżisti waħda miċ-ċirkostanzi ddefiniti fil-paragrafi 2, 4 u/jew 5, hi għandha immedjatament tirreferi l-kwistjoni lill-Kumitat tal-EPA biex tiġi eżaminata.

(b) Il-Kumitat tal-EPA jista' jagħmel kull rakkomandazzjoni meħtieġa biex jirrimedja ċ-ċirkostanzi li jkunu nqalgħu. Jekk ebda rakkomandazzjoni ma tkun saret mill-Kumitat tal-EPA li tkun immirata biex jiġu rimedjati ċ-ċirkostanzi, jew ebda soluzzjoni sodisfaċenti oħra ma tkun intlaħqet fi żmien 30 ġurnata dwar il-kwistjoni rriferuta lill-Kumitat tal-EPA, il-Parti li tkun qed timporta għandha tadotta l-miżuri xierqa biex tirrimedja ċ-ċirkostanzi skont dan l-Artikolu.

(c) Qabel ma tieħu l-miżuri stipulati f'dan l-Artikolu jew, fil-każijiet fejn japplika l-paragrafu 8, kemm jista' jkun malajr, il-Gana għandha tgħaddi lill-Kumitat tal-EPA l-informazzjoni rilevanti kollha meħtieġa għal eżaminazzjoni sħiħa tas-sitwazzjoni, bl-għan li tinsab soluzzjoni aċċettabbli għall-Partijiet ikkonċernati.

(d) Fl-għażla ta' miżuri ta' salvagwardja skont dan l-Artikolu, għandha tingħata prijorità lil dawk li jippermettu li tiġi rranġata b'mod effiċjenti u malajr il-problema inkwistjoni filwaqt li jitfixkel kemm jista' jkun mill-anqas l-operat tajjeb ta' dan il-Ftehim.

(e) Kull miżura meħuda skont dan l-Artikolu għandha tkun innotifikata minnufih lill-Kumitat tal-EPA u għandha tkun is-suġġett ta' konsultazzjonijiet minn żmien għall-ieħor f'dak il-korp, bl-għan partikolarment li tkun stabbilita skeda biex din titneħħa malli ċ-ċirkostanzi jippermettu.

8. Meta ċirkostanzi eċċezzjonali jkun jeħtiġilhom azzjoni immedjata, il-Parti kkonċernata li tkun qed timporta, sew jekk il-Parti KE jew il-Parti Ganjana skont kif ikun il-każ, tista' tieħu l-miżuri stipulati fil-paragrafu 3, 4 u/jew 5 fuq bażi provviżorja mingħajr ma tikkonforma mar-rekwiżiti tal-paragrafu 7. Azzjoni ta' din ix-xorta tista' tittieħed għal perjodu massimu ta' 180 ġurnata meta l-miżuri jittieħdu mill-Parti KE u ta' 200 ġurnata meta l-miżuri jittieħdu mill-Parti Ganjana, jew fejn il-miżuri meħudin mill-Parti KE jkunu limitati għat-territorju ta' wieħed jew aktar mir-reġjuni ultraperiferiċi tagħha. It-tul taż-żmien ta' kull miżura provviżorja bħal din għandu jitqies parti mill-perjodu inizjali taż-żmien u kwalunkwe estensjoni li hemm referenza għalihom fil-paragrafu 6. Fit-teħid ta' miżuri provviżorji bħal dawn, għandu jiġi kkunsidrat l-interess tal-partijiet kollha involuti. Il-Parti kkonċernata li tkun qed timporta għandha tinforma lill-Parti l-oħra kkonċernata u hi għandha immedjatament tirreferi l-kwistjoni lill-Kumitat tal-EPA biex din tiġi eżaminata.

9. Jekk Parti li tkun qed timporta tissottometti l-importazzjonijiet ta' prodott għal proċedura li l-għan tagħha jkun li tiġi ppreżentata malajr kemm jista' jkun informazzjoni dwar it-tendenza tal-kurrenti kummerċjali suxxettibbli li joħolqu l-problemi msemmija f'dan l-Artikolu, din għandha tgħarraf lill-Kumitat tal-EPA mingħajr telf ta' żmien.

10. Il-Ftehimiet tal-WTO m'għandhomx ikunu invokati biex jipprekludu lilParti milli tadotta miżuri ta' salvagwardja skont dan l-Artikolu.

Artikolu 26

Kooperazzjoni

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza tal-kooperazzjoni fil-qasam tal-miżuri ta' difiża kummerċjali.

2. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4, inkluż billi jiffaċilitaw miżuri ta' assistanza, notevolment fl-oqsma li ġejjin:

a) l-iżvilupp ta' regolamenti u ta' istituzzjonijiet li jiżguraw id-difiża kummerċjali;

b) l-iżvilupp ta' kapaċitajiet bl-għan li jintużaw il-miżuri ta' difiża kummerċjali stipulati f'dan il-







KAPITOLU 3

Dwana u tħaffif kummerċjali

Artikolu 27

Għanijiet

1. Il-Partijiet jagħrfu l-importanza tal-materji ta' tħaffif tad-dwana u tal-kummerċ fl-ambjent kummerċjali dinji li qed jevolvi. Il-Partijiet jaqblu li jsaħħu l-kooperazzjoni f'dan il-qasam bl-għan li jiżguraw li kemm il-leġiżlazzjoni u l-proċeduri rilevanti, kif ukoll il-kapaċitajiet amministrattivi tal-amministrazzjonijiet rilevanti, iwettqu l-għanijiet ta' kontroll effettiv u tal-promozzjoni tat-tħaffif kummerċjali, u jgħinu jippromwovu l-iżvilupp u l-integrazzjoni reġjonali ta' pajjiżi firmatarji.

2. Il-Partijiet jirrikonoxxu li l-għanijiet ta' politiki pubbliċi leġittimi, inklużi l-għanijiet tas-siġurtà u l-prevenzjoni ta' frodi, ma għandhom jiġu bl-ebda mod kompromessi.

3. Il-Partijiet jimpenjaw lilhom infushom li jiżguraw il-moviment ħieles tal-merkanziji koperti b'dan il-Ftehim fit-territorji rispettivi tagħhom.

Artikolu 28

Kooperazzjoni doganali u amministrattiva

1. Sabiex tiġi żgurata l-konformità mad-dispożizzjonijiet ta' dan it-Titolu, u biex b'mod effettiv jitwieġbu l-għanijiet stipulati fl-Artikolu 27, il-Partijiet għandhom:

(a) jiskambjaw informazzjoni li tikkonċerna l-leġiżlazzjoni u l-proċeduri tad-dwana;

(b) jiżviluppaw inizjattivi konġunti relatati kemm mal-importazzjoni, l-esportazzjoni u l-proċeduri ta' tranżitu, kif ukoll sabiex jiżguraw servizz effettiv lill-komunità kummerċjali;

(c) jikkooperaw dwar l-awtomatizzazzjoni tal-proċeduri tad-dwana u proċeduri oħra kummerċjali u jikkollaboraw, fejn xieraq biex jiġu stabbiliti standards komuni għall-iskambju tad-dejta;

(d) jistabbilixxu kemm jista' jkun possibbli, pożizzjonijiet komuni f'organizzazzjonijiet internazzjonali fil-qasam tad-dwana bħalma huma l-WTO, l-Organizzazzjoni Doganali Dinjija (WCO), in-Nazzjonijiet Uniti (NU) u l-Konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp (UNCTAD);

(e) jikkooperaw fl-ippjanar u t-twassil ta' għajnuna teknika, notevolment biex jitħaffu r-riformi fil-qasam tad-dwana u t-Tħaffif Kummerċjali skont id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim; u

(f) jippromwovu koordinazzjoni bejn l-aġenziji relatati kollha, kemm b'mod intern u bejn il-fruntieri.

2. Minkejja l-paragrafu 1, l-amministrazzjonijiet taż-żewġ Partijiet għandhom jipprovdu għajnuna amministrattiva reċiproka fil-kwistjonijiet tad-dwana skont id-dispożizzjonijiet tal-Protokoll 1 dwar l-assitenza amministrattiva reċiproka f'materji doganali.

Artikolu 29

Leġiżlazzjoni u proċeduri tad-dwana

1. Il-Partijiet jaqblu li l-leġiżlazzjoni, id-dispożizzjonijiet u l-proċeduri rispettivi tagħhom dwar il-kummerċ u d-dwana għandhom ikunu bbażati fuq l-istrumenti u l-istandards internazzjonali applikabbli fil-qasam tad-dwana u l-kummerċ, inklużi l-elementi sostantivi tal-Konvenzjoni riveduta ta' Kyoto dwar is-simplifikazzjoni u l-armonizzazzjoni tal-proċeduri tad-dwana, il-Qafas tad-WCO dwar l-Istandards għas-Sigurtà u t-Tħaffif tal-Kummerċ Dinji, is-sett tad-dejta tad-WCO u s-Sistema Armonizzata tad-Deskrizzjoni u tal-Kodifikazzjoni tal-Merkanziji (“HS”).

Il-Partijiet għandhom jiżguraw il-libertà tat-tranżitu fit-territorju tagħhom skont ir-rotta l-aktar konvenjenti għat-tranżitu.

Kwalunkwe restrizzjoni, kontroll jew rekwiżit għandu jsegwi għan leġittimu tal-politika pubblika, ma jkunx diskriminatorju, ikun proprozjonat u japplika bl-istess mod.

Mingħajr ħsara għal kontroll u s-superviżjoni doganali leġittimi tal-merkanziji fi tranżitu, il-Partijiet għandhom jagħtu lit-traffiku fi tranżitu lejn jew mit-territorju ta' kull Parti, trattament mhux anqas favorevoli minn dak li jagħtu lill-merkanziji, esportazzjonijiet u l-importazzjonijiet domestiċi, u lill-moviment tagħhom.

Il-Partijiet għandhom joperaw reġimi ta' trasport taħt id-dwana li jippermettu t-tranżitu ta' merkanziji mingħajr ħlas ta' dazji tad-dwana jew ħlas ieħor bil-kundizzjoni li jagħmlu garanzija xierqa.

Il-Partijiet għandhom jippromwovu u jimplimentaw arranġamenti ta' tranżitu reġjonali bl-għan li jitnaqqsu l-ostakoli kummerċjali.

Il-Partijiet għandhom jirrikorru għal u jagħmlu użu minn standards u strumenti rilevanti għat-tranżitu.

Il-Partijiet għandhom jiżguraw il-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet u l-aġenziji kollha kkonċernati fit-territorju tagħhom biex jiffaċilitaw it-traffiku fi tranżitu u biex jippromwovu l-kooperazzjoni bejn il-fruntieri.

2. Sabiex jittejbu l-metodi ta' ħidma, kif ukoll biex jiġi żgurat in-nuqqas ta' diskriminazzjoni, it-trasparenza, l-effiċjenza, l-integrità u r-responsabbiltà tal-operazzjonijiet, il-Partijiet għandhom:

(a) jieħdu passi supplimentarji lejn it-tnaqqis, is-simplifikazzjoni u l-istandardizzazzjoni tad-dejta u d-dokumentazzjoni meħtieġa mill-aġenziji tad-dwana;

(b) jissimplifikaw ir-rekwiżiti u l-formalitajiet fejn possibbli, fir-rigward tar-rilaxx u tal-ħrug mid-dwana tal-merkanziji;

(c) jipprovdu proċeduri effettivi, mhux diskriminatorji u minnufih li jippermettu d-dritt ta' appell kontra azzjonijiet amministrattivi mid-dwana u aġenziji oħra, digrieti u deċiżjonijiet li jaffettwaw l-importazzjonijiet, l-esportazzjonijiet jew merkanziji fi tranżitu. Il-proċeduri ta' appell għandhom ikunu aċċessibbli b'mod faċli, inkluż għal kumpaniji żgħar u medji u kull spiża għandha tkun raġonevoli u relatata mal-ispejjeż tal-proċeduri ta' appell;

(d) jiżguraw li jinżammu l-ogħla standards ta' integrità, permezz tal-applikazzjoni ta' miżuri li jirriflettu l-prinċipji tal-konvenzjonijiet u l-istrumenti internazzjonali rilevanti f'dan il-qasam.

Artikolu 30

Relazzjonijiet mal-Komunità Kummerċjali

Il-Partijiet jiftiehmu:

(a) li jiżguraw li l-leġiżlazzjoni, il-proċeduri u l-miżati u l-ħlas kollha ikunu disponibbli b'mod pubbliku, kemm jista' jkun possibbli permezz ta' mezzi elettroniċi, flimkien bil-ġustifikazzjoni għalihom;

(b) dwar il-ħtieġa ta' konsultazzjoni regolari u f'waqtha mar-rappreżentanti kummerċjali dwar il-proposti u l-proċeduri leġiżlattivi relatati mal-kwistjonijiet tad-dwana u l-kummerċ. Għal dan l-għan, mekkaniżmi ta' konsultazzjoni xierqa u regolari bejn l-amministrazzjonijiet u l-komunità kummerċjali, għandhom jiġu stabbiliti għal kull Parti;

(c) għandu jkun hemm perjodu ta' żmien raġonevoli bejn il-pubblikazzjoni ta' leġiżlazzjoni, proċeduri u miżati jew ħlas ġodda jew emendati u d-dħul tagħhom fis-seħħ. Il-Partijiet għandhom jagħmlu disponibbli b'mod pubbliku l-avviżi rilevanti ta' natura amministrattiva, inklużi r-rekwiżiti dwar l-aġenziji u l-proċeduri tad-dħul, is-sigħat tal-operat u l-proċeduri tal-operat tal-uffiċċji tad-dwana fil-portijiet u l-postazzjonijiet fejn isir il-qsim mal-fruntieri, u punti ta' kuntatti li fihom tintalab informazzjoni;

(d) biex jinkoraġġixxu l-kooperazzjoni bejn l-operaturi u amministrazzjonijiet kompetenti permezz tal-użu ta' proċeduri mhux arbitrarji u aċċessibbli b'mod pubbliku, bħalma huma l-Memorandi ta' Ftehim, ibbażati fuq dawk ippromulgati mill-WCO;

(e) biex jiżguraw li d-dwani rispettivi tagħhom u r-rekwiżiti u l-proċeduri relatati jkomplu jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-komunità kummerċjali, isegwu l-aħjar prattiċi, u jibqgħu mill-anqas kummerċjaliment restrittivi kemm jista' jkun possibbli.

Artikolu 31

Valutazzjoni tad-dwana

1. L-Artikolu VII tal-GATT1994) u l-Ftehim dwar l-Implimentazzjoni tal-Artikolu VII tal-GATT 1994 għandhom jirregolaw ir-regoli ta' valutazzjoni tad-dwana applikati għal kummerċ reċiproku bejn il-Partijiet.

2. Il-Partijiet għandhom jikkooperaw bl-għan li jilħqu avviċinament komuni dwar kwistjonijiet relatati mal-valutazzjoni tad-dwana.

Artikolu 32

Integrazzjoni reġjonali fir-reġjun tal-Afrika tal-Punent

Il-Partijiet jaqblu li jiffaċilitaw il-progress tar-riformi tad-dwana fir-reġjun tal-Afrika tal-Punent.

Artikolu 33

Kontinwazzjoni ta' negozjati fil-qasam tat-tħaffif tad-dwana u l-kummerċ

Fi ħdan in-negozjati ta' EPA sħiħ, il-Partijiet jaqblu li jkomplu n-negozjati dwar dan il-kapitolu sabiex jikkomplementawh f'qafas reġjonali.

Artikolu 34

Kumitat speċjali għat-tħaffif tad-dwana u l-kummerċ

Fi ħdan il-Kumitat tal-EPA, il-Partijiet għandhom iwaqqfu Kumitat Speċjali dwar it-tħaffif tad-dwana u l-kummerċ, li jkun jinkludi fih ir-rappreżentanti tal-Partijiet. Dan il-kumitat għandu jirrapporta lill-Kumitat tal-EPA. Hu għandu jiddiskuti l-kwistjonijiet kollha dwar id-dwana li jkollhom l-iskop li jiffaċilitaw il-kummerċ bejn il-Partijiet u jissorvelja l-implimentazzjoni u l-applikazzjoni ta' dan il-Kapitolu kif ukoll it-tħaddim tar-regoli ta' oriġini.

Artikolu 35

Kooperazzjoni

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza tal-kooperazzjoni fir-rigward tal-miżuri dwar it-tħaffif tad-dwana u l-kummerċ għall-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4, inkluż billi jiffaċilitaw l-appoġġ, notevolment fl-oqsma li ġejjin:

(a) l-elaborazzjoni ta' dispożizzjonijiet legali u regolatorji xierqa u ssimplifikati;

(b) l-informazzjoni u s-sensibilizzazzjoni tal-operaturi, inkluż it-taħriġ għall-istaff ikkonċernat;

(c) it-tisħiħ tal-kapaċità, il-modernizzazzjoni u l-interkonnessjoni tal-amministrazzjonijiet tad-dwana.







KAPITOLU 4

Ostakoli Tekniċi għall-Kummerċ u Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji

Artikolu 36

Obbligi multilaterali u kuntest ġenerali

Il-Partijiet jaffirmaw mill-ġdid id-drittijiet u l-obbligi tagħhom skont il-Ftehimiet tal-WTO u, b'mod partikolari, il-Ftehimiet tal-WTO dwar il-Miżuri Sanitarji u Fitosanitarji (minn issa msejjaħ il-“Ftehim WTO SPS”) u dwar l-Ostakoli Tekniċi għal Kummerċ (minn issa msejjaħ il-“Ftehim WTO TBT”). Il-Partijiet jaffirmaw mill-ġdid ukoll id-drittijiet u l-obbligi skont il-Konvenzjoni internazzjonali dwar il-Protezzjoni tal-Pjanti (IPPC), il-CODEX Alimentarius u l-Organizzazzjoni Dinjija għas-Saħħa tal-Annimali (OIE)

Il-Partijiet jaffirmaw mill-ġdid l-impenn tagħhom li jsaħħu s-saħħa pubblika fil-Gana, b'mod partikolari permezz tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet biex jidentifikaw prodotti li ma jikkonformawx.

Dawn l-impenji, id-drittijiet u l-obbligi għandhom jenfasizzaw l-attivitajiet tal-Partijiet skont dan il-Kapitolu.

Artikolu 37

Għanijiet

L-għanijiet ta' dan il-Kapitolu huma li jitħaffef il-kummerċ tal-merkanziji bejn il-Partijiet, li tiżdied il-kapaċità tal-Partijiet biex jidentifikaw, jipprevjenu u jeliminaw ostakoli mhux meħtieġa għall-kummerċ bejn il-Partijiet bħala riżultat ta' regolamenti tekniċi, standards u proċeduri għal valutazzjoni tal-konformità applikati minn Parti jew oħra filwaqt li ma tiġix affettwata l-kapaċità tal-Partijiet li jipproteġu s-saħħa pubblika, tal-pjanti u tal-annimali.

Artikolu 38

Kamp ta' applikazzjoni u definizzjonijiet

1. Id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Kapitolu għandhom japplikaw għal regolamenti tekniċi, standards u proċeduri għal valutazzjoni tal-konformità kif iddefiniti fil-Ftehim WTO TBT u għal miżuri sanitarji u fitosanitarji (minn hawn 'il quddiem imsejjħa “il-miżuri SPS”) kif iddefiniti fil-Ftehim WTO SPS, sakemm dawn jaffettaw il-kummerċ bejn il-Partijiet.

2. Għall-finijiet ta' dan il-Kapitolu, sakemm ma jkunx speċifikat mod ieħor, id-definizzjonijiet użati mill-Ftehim WTO TBT u mill-Ftehim WTO SPS, mill- CODEX Alimentarius, mill-IPPC u mill-OIE għandhom japplikaw, inkluż fejn issir referenza għall-“prodotti” f'dan il-Kapitolu.

Artikolu 39

Awtoritajiet kompetenti

L-Awtoritajiet Kompetenti tal-Partijiet għall-implimentazzjoni tal-miżuri msemmija f'dan il-Kapitolu huma deskritti fl-Appendiċi II.

Il-Partijiet għandhom, skont l-Artikolu 41, jgħarrfu lil xulxin dwar kull bdil sinifikanti lill-awtoritajiet kompetenti elenkati fl-Appendiċi II. F'każijiet bħal dawn, il-Kumitat tal-EPA għandu jadotta emenda fl-Appendiċi II.

Artikolu 40

Għażla ta' żoni sanitarji u fitosanitarji

Fir-rigward tal-kundizzjonijiet tal-importazzjoni, il-Partijiet jistgħu jipproponu u jidentifikaw każ b'każ żoni bi status sanitarju u fitosanitarju ddefinit, billi jikkunsidraw l-Artikolu 6 tal-Ftehim WTO SPS.

Artikolu 41

Trasparenza tal-kundizzjonijiet kummerċjali u Skambju ta' Informazzjoni

1. Il-Partijiet għandhom jgħarrfu lil xulxin dwar kull bdil fir-rekwiżiti tekniċi tagħhom dwar l-importazzjoni għal prodotti (inklużi annimali ħajjin u pjanti).

2. Il-Partijiet jaqblu li jgħarrfu lil xulxin bil-miktub dwar miżuri meħuda biex tiġi projbita l-importazzjoni ta' kwalunkwe merkanzija biex tiġi indirizzata problema għas-saħħa (saħħa pubblika, tal-annimali u tal-pjanti), is-sikurezza u l-ambjent mill-aktar fis possibbli skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-SPS.

3. Il-Partijiet jaqblu li jiskambjaw informazzjoni bl-għan li jikkollaboraw sabiex il-prodotti tagħhom jissodisfaw ir-regolamenti u l-istandards tekniċi meħtieġa biex dawn ikollhom aċċess għas-swieq rispettivi tagħhom.

4. Il-Partijiet għandhom ukoll b'mod dirett jiskambjaw informazzjoni dwar suġġetti oħra li dwarhom kien hemm qbil miż-żewġ Partijiet li huma ta' importanza potenzjali għar-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom, inklużi l-kwistjonijiet dwar is-sikurezza tal-ikel, it-tifqigħ ta' mard tal-annimali u tal-pjanti, l-opinjonijiet xjentifiċi u avvenimenti sinifikanti oħra relatati mas-sikurezza tal-prodott. B'mod partikolari, il-Partijiet jimpenjaw lilhom infushom li jgħarrfu lil xulxin meta japplikaw il-prinċipju tal-għażla taż-żoni sanitarji u fitosantitarji kif stipulat fl-Artikolu 6 tal-Ftehim WTO SPS.

5. Il-Partijiet jaqblu li jiskambjaw informazzjoni fir-sorveljanza epidemjoloġika dwar il-mard tal-annimali. Anki fil-qasam tas-saħħa tal-pjanti, il-Partijiet se jiskambjaw informazzjoni dwar id-dehra ta' organiżmi qerrieda ta' perikolu magħruf u immedjat lill-Parti l-oħra.

6. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw bl-għan li javżaw lil xulxin mill-ewwel meta regoli reġjonali ġodda jistgħu jħallu impatt fuq il-kummerċ ta' bejniethom.

Artikolu 42

Koperazzjoni f'entitajiet internazzjonali

Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw f'entitajiet internazzjonali li jiffissaw l-istandards, inkluża l-iffaċilitar tal-parteċipazzjoni minn rappreżentanti tal-Parti Ganjana f'laqgħat ta' dawn l-entitajiet.

Artikolu 43

Kooperazzjoni

1. Il-Partijiet jirrikonoxxu l-importanza tal-kooperazzjoni fl-oqsma tar-regolamenti tekniċi, l-istandards u l-valutazzjoni tal-konformità kif ukoll rigward il-miżuri sanitarji u fitosanitarji għall-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet jaqblu li jikkooperaw, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4, bl-għan li tittejjeb il-kwalità u l-kompetittività tal-prodotti prijoritarji għall-Gana u l-aċċess għas-suq tal-KE, inkluż it-tħaffif tal-appoġġ, notevolment finanzjarju, fl-oqsma li ġejjin:

(a) It-twaqqif ta' qafas adattat għall-iskambju tal-informazzjoni u l-kompetenzi fost il-Partijiet.

(b) L-adottazzjoni ta' standards u regolamenti tekniċi, tal-proċeduri għal valutazzjoni tal-konformità, u l-miżuri armonizzati sanitarji u fitosanitarji fil-livell reġjonali, ibbażati fuq standards internazzjonali rilevanti.

(c) It-tisħiħ tal-kapaċità tal-atturi pubbliċi u privati, inklużi l-informazzjoni u t-taħriġ, bl-għan li jiġu megħjuna l-esportaturi biex jikkonformaw mar-regoli u l-istandards tal-KE u li jkollhom partiċipazzjoni f'organizzazzjonijiet internazzjonali.

(d) L-iżvilupp tal-kapaċitajiet nazzjonali għall-valutazzjoni tal-konformità tal-prodott u l-aċċess għas-suq tal-KE.







TITOLU IV

REGOLI RELATATI MAS-SERVIZZI, L-INVESTIMENT U L-KUMMERĊ

Artikolu 44

Abbażi tal-Ftehim ta' Cotonou, il-Partijiet għandhom jikkooperaw biex jitħaffu l-miżuri meħtieġa kollha li jwasslu għall-konklużjoni kemm jista' jkun malajr ta' EPA globali bejn ir-reġjun tal-Afrika tal-Punent kollu u l-KE fl-oqsam li ġejjin:

(a) il-kummerċ f'servizzi u l-kummerċ elettroniku;

(b) l-investimenti;

(c) il-kompetizzjoni;

(d) il-proprjetà intellettwali.

Il-Partijiet għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa kollha sabiex ifittxu li jikkonkludu EPA globali bejn ir-reġjun tal-Afrika tal-Punent u l-KE qabel l-aħħar tal-2008.

Dwar dawn il-kwistjonijiet, kif ukoll dwar kull kwistjoni oħra l-Partijiet jistgħu jaqblu dwara, il-Partijiet jappoġġaw in-negozjati tal-EPA globali abbażi tat-Tfassil Strateġiku tal-KE-Afrika tal-Punent u ta' żviluppi sussegwenti mill-adozzjoni tiegħu. Huma jilqgħu approċċ f'żewġ fażijiet l-ewwel billi jibdew bil-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-linji ta' politika reġjonali u bit-tisħiħ tal-kapaċità reġjonali, u mbagħad, billi japprofondixxu d-dispożizzjonijiet kummerċjali tal-KE-Afrika tal-Punent li dwarhom ikun hemm ftehim reċiproku.

Dan l-Artikolu mhux ta' ħsara għall-pożizzjoni tal-organizzazzjonijiet reġjonali dwar il-kwistjonijiet ta' hawn fuq.







TITOLU V

PREVENZJONI TA' TILWIM U SOLUZZJONI







KAPITOLU 1

Għan u ambitu

Artikolu 45

Għan

L-għan ta' dan il-Titolu hu li jevita u jsolvi kull tilwim bejn il-Partijiet bil-ħsieb li tintlaħaq soluzzjoni, fejn hu possibbli, li tkun reċiprokament aċċettabbli.

Artikolu 46

Ambitu

1. Dan it-Titolu għandu japplika għal kull tilwim li jikkonċerna l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim, bl-eċċezzjoni tat-Titolu II u ħlief fejn ikun provdut mod ieħor.

2. Minkejja l-paragrafu 1, il-proċedura stipulata fl-Artikolu 98 tal-Ftehim ta' Cotonou, għandha tkun applikata f'każ li tilwima tikkonċerna l-kooperazzjoni għall-iżvilupp finanzjarju kif stipulat fil-Ftehim ta' Cotonou.







KAPITOLU 2

Konsultazzjonijiet u medjazzjoni

Artikolu 47

Konsultazzjonijiet

1. Il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex isolvu kull tilwim imsemmi fl-Artikolu 46 billi jikkonsultaw lil xulxin in bona fede bl-għan li tintlaħaq soluzzjoni reċiproka.

2. Parti għandha tfittex konsultazzjonijiet permezz ta' talba bil-miktub lill-Parti l-oħra, li tagħha tintbagħat kopja lill-Kumitat tal-EPA, li tidentifika l-miżura inkwistjoni u d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim li hi tikkunsidra li l-miżura ma tkunx konformi magħhom.

3. Il-konsultazzjonijiet għandhom isiru fi żmien 40 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba. Il-konsultazzjonijiet għandhom jitqiesu li ġew konklużi fiż-żmien 60 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba, għajr meta l-Partijiet jaqblu li jkomplu l-konsultazzjonijiet. Kull informazzjoni li tingħata waqt il-konsultazzjonijiet għandha tibqa' kunfidenzjali.

4. Il-konsultazzjonijiet dwar kwistjonijiet urġenti, inklużi dawk li jirrigwardaw merkanziji li jiskadu jew staġjonali għandhom jinżammu sa 15-il ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba, u għandhom jitqiesu konklużi fi żmien 30 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba.

5. Jekk il-konsultazzjonijiet ma jsirux fil-limitu taż-żmien stipulat fil-paragrafu 3 jew il-paragrafu 4, jew jekk ġew konklużi konsultazzjonijiet u ma ntlaħaq ebda qbil dwar soluzzjoni miftiehma b'mod reċiproku, il-Parti li tagħmel l-ilment tista' titlob li jitwaqqaf bord ta' arbitraġġ skont l-Artikolu 49.

Artikolu 48

Medjazzjoni

1. Jekk il-konsultazzjonijiet ma jirnexxilhomx jaslu għal soluzzjoni miftiehma b'mod reċiproku, il-Partijiet jistgħu, bi qbil, jirriferu għal medjatur. Sakemm il-Partijiet ma jaqblux b'mod ieħor, it-termini ta' referenza għall-medjazzjoni għandha tkun il-kwistjoni msemmija fit-talba għal konsultazzjonijiet.

2. Jekk il-Partijiet ma jaqblux dwar medjatur fi żmien għaxart'ijiem mid-data tal-qbil għal talba ta' medjazzjoni, il-president/a tal-Kumitat tal-EPA, jew id-delegat tiegħu jew tagħha, għandu jagħżel bil-polza minn fost l-individwi li jidhru fil-lista msemmija fl-Artikolu 64 u li mhumiex ċittadini ta' kull waħda mill-Partijiet. L-għażla għandha ssir fi żmien 20 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tal-qbil li għandha tintalab medjazzjoni u fil-preżenza ta' rappreżentant ta' kull Parti. Il-medjatur għandu jsejjaħ laqgħa mal-Partijiet mhux aktar tard minn 30 ġurnata wara li jingħażel. Il-medjatur għandu jirċievi l-preżentazzjonijiet ta' kull Parti mhux aktar tard minn 15-il ġurnata qabel il-laqgħa u jinnotifika opinjoni mhux aktar tard minn 45 ġurnata wara li jkun intgħażel.

3. L-opinjoni tal-medjatur tista' tinkludi rakkomandazzjoni dwar kif għandha tiġi solvuta t-tilwima b'mod konsistenti mad-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 53. L-opinjoni tal-medjatur mhix vinkolanti.

4. Il-Partijiet jistgħu jaqblu li jemendaw il-limiti taż-żmien imsemmija fil-paragrafu 2. Il-medjatur jista' jiddeċiedi wkoll li jemenda dawn il-limiti taż-żmien fuq talba ta' kull waħda mill-Partijiet jew fuq l-inizjattiva personali, minħabba d-diffikultajiet partikolari esperjenzati mill-Parti kkonċernata jew minħabba l-komplessitajiet tal-każ.

5. Il-proċeduri li jinvolvu l-medjazzjoni, b'mod partikolari l-informazzjoni kollha mogħtija u l-pożizzjonijiet meħuda mill-Partijiet matul il-proċeduri għandhom jinżammu konfidenzjali.







KAPITOLU 3

Proċeduri għas-soluzzjoni ta' tilwim







Taqsima I

Proċedura ta' arbitraġġ

Artikolu 49

Bidu tal-proċedura tal-arbitraġġ

1. Meta l-Partijiet ma jirnexxilhomx isolvu t-tilwima permezz ta'konsultazzjonijiet kif stipulat fl-Artikolu 47, jew billi jirriferu għal medjazzjoni kif stipulat fl-Artikolu 48, il-Parti li qed tilmenta tista' titlob li jitwaqqaf bord ta' arbitraġġ.

2. It-talba għat-twaqqif ta' bord ta' arbitraġġ għandha ssir bil-miktub lill-Parti li kontriha qed isir l-ilment u lill-Kumitat tal-EPA. Il-Parti li qed tilmenta għandha tidentifika fit-talba tagħha l-miżuri speċifiċi inkwistjoni, u hi għandha tispjega kif miżuri ta' din ix-xorta jikkostitwixxu ksur tad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim.

Artikolu 50

Kompożizzjoni tal-bord tal-arbitraġġ

1. Għandu jitwaqqaf bord tal-arbitraġġ magħmul minn tliet arbitri.

2. Fi żmien għaxart'ijiem mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba għat-twaqqif tal-bord tal-arbitraġġ lill-Kumitat tal-EPA, il-Partijiet għandhom jikkonsultaw sabiex jaslu għal ftehim dwar il-kompożizzjoni tal-bord tal-arbitraġġ.

3. Jekk il-Partijiet ma jkunux jistgħu jaqblu fuq il-kompożizzjoni tal-bord fiż-żmien stipulat fil-paragrafu 2, kull waħda mill-Partijiet tista' titlob lill-president tal-Kumitat tal-EPA, jew id-delegat/a tiegħu jagħżel/tagħżel it-tliet membri kollha bil-polza mil-lista stabbilita skont l-Artikolu 64, wieħed minn fost l-individwi proposti mill-Parti li qed tilmenta, wieħed minn fost l-individwi proposti mill-Parti li l-ilment ikun qed isir kontriha u wieħed minn fost l-individwi magħżula mill-Partijiet biex jagħmilha ta' president. Meta l-Partijiet jaqblu dwar wieħed jew aktar mill-membri tal-bord tal-arbitraġġ, il-membri l-oħra li jkun fadal għandhom jingħażlu skont l-istess proċedura.

4. Il-president tal-Kumitat tal-EPA, jew id-delegat/a tiegħu/tagħha, għandu/għandha jagħżel/tagħżel l-arbitri fi żmien ħamest ijiem mit-talba msemmija fil-paragrafu 3 minn Parti jew oħra u fil-preżenza ta' rappreżentant ta' kull Parti.

5. Id-data tat-twaqqif tal-bord tal-arbitraġġ għandha tkun id-data li fiha jingħażlu t-tliet arbitri.

Artikolu 51

Rapport tal-bord interim

Il-bord tal-arbitraġġ għandu jinnotifika lill-Partijet b'rapport interim li jkun fih kemm t-taqsima deskrittiva kif ukoll is-sejbiet u l-konklużjonijiet tiegħu, bħala regola ġenerali mhux aktar tard minn 120 ġurnata mit-twaqqif tal-bord tal-arbitraġġ. Kull Parti tista' tippreżenta kummenti bil-miktub lill-bord tal-arbitraġġ dwar aspetti preċiżi tar-rapport interim tiegħu fi żmien 15-il ġurnata min-notifika tar-rapport.

Artikolu 52

Deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ

1. Il-bord tal-arbitraġġ għandu jinnotifika d-deċiżjoni tiegħu lill-Partijiet u lill-Kumitat tal-EPA fi żmien 150 ġurnata mid-data tat-twaqqif tal-bord tal-arbitraġġ. Meta dan jikkunsidra li l-limitu taż-żmien mhux se jintlaħaq, il-president tal-bord tal-arbitraġġ għandu jinnotifika bil-miktub lill-Partijiet u lill-Kumitat tal-EPA, billi jistqarr ir-raġunijiet għad-dewmien u billi jagħti d-data li fiha l-bord għandu jtemm ħidmietu. Taħt l-ebda ċirkostanza d-deċiżjoni ma għandha tiġi nnotifikata aktar tard minn 180 jum mid-data tat-twaqqif tal-bord tal-arbitraġġ.

2. F'każijiet ta' urġenza, inklużi dawk li jinvolvu merkanziji li jiskadu u staġjonali, il-bord tal-arbitraġġ għandu jagħmel kull sforz sabiex jagħti d-deċiżjoni tiegħu fi żmien 75 ġurnata mid-data tat-twaqqif tiegħu. Taħt ebda ċirkostanza ma għandhom jittieħdu aktar minn 90 ġurnata għat-twaqqif tiegħu. Il-bord tal-arbitraġġ jista' jagħti deċiżjoni preliminari dwar jekk jidhirlux li hu każ urġenti fi żmien għaxart'ijiem mit-twaqqif tiegħu.

3. Kull Parti tista' titlob lill-bord tal-arbitraġġ biex jipprovdilha rakkomandazzjoni dwar kif il-Parti li kontriha qed isir l-ilment tista' tikkonforma.







Sezzjoni II

Konformità

Artikolu 53

Konformità mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ

Kull Parti għandha tieħu l-miżuri meħtieġa sabiex tikkonforma mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ, u l-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom sabiex jaqblu dwar perjodu ta' żmien sabiex jikkonformaw mad-deċiżjoni.

Artikolu 54

Perjodu ta' żmien raġonevoli għall-konformità

1. Il-Parti li kontriha jkun sar l-ilment għandha tinnotifika lill-Parti li qed tilmenta u lill-Kumitat tal-EPA biż-żmien li tkun teħtieġ biex tikkonforma (il-perjodu raġonevoli ta' żmien) mhux aktar minn 30 ġurnata wara n-notifika tad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ lill-Partijiet.

2. Jekk ikun hemm nuqqas ta' qbil bejn il-Partijiet dwar il-perjodu raġonevoli ta' żmien biex jikkonformaw mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ, il-Parti li għamlet l-ilment għandha, fi żmien 20 ġurnata min-notifika mogħtija mill-Parti li kontriha qed isir l-ilment, tagħmel talba bil-miktub lill-bord tal-arbitraġġ sabiex jistabbilixxi t-tul tal-perjodu raġonevoli ta' żmien. Talba bħal din għandha tiġi nnotifikata lill-Parti l-oħra u l-Kumitat tal-EPA fl-istess ħin. Il-bord tal-arbitraġġ għandu jinnotifika d-deċiżjoni tiegħu lill-Partijiet u lill-Kumitat tal-EPA fi żmien 30 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba.

3. Il-bord tal-arbitraġġ għandu, meta jkun qed jiddetermina t-tul tal-perjodu raġonevoli taż-żmien, jikkunsidra t-tul taż-żmien li normalment ikun meħtieġ mill-Parti li kontriha jkun qed isir l-ilment biex din tadotta miżuri leġiżlattivi jew amministrattivi komparattivi meħtieġa biex tiġi żgurata l-konformità ma' dawk identifikati mill-Parti li qed tilmenta. Il-bord tal-arbitraġġ jista' wkoll jikkunsidra r-restrizzjonijiet li jistgħu jaffettwaw l-adozzjoni mill-Parti li kontriha jkun qed isir l-ilment tal-miżuri meħtieġa.

4. F'każ li l-bord tal-arbitraġġ oriġinali, jew xi wħud mill-membri tiegħu, ma jkunux jistgħu jiltaqgħu, għandhom japplikaw il-proċeduri stipulati fl-Artikolu 50. Il-limitu taż-żmien għan-notifika tad-deċiżjoni għandu jkun ta' 45 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba msemmija fil-paragrafu 2.

5. Il-perjodu raġovevoli taż-żmien jista' jiġi estiż bi qbil bejn il-Partijiet.

Artikolu 55

Reviżjoni ta' kwalunkwe miżura meħuda sabiex ikun hemm konformità mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ

1. Il-Parti li kontriha jkun sar l-ilment għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra u lill-Kumitat tal-EPA bi kwalunkwe miżura li tkun ħadet biex tikkonforma mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ qabel ma jispiċċa l-perjodu raġonevoli ta' żmien.

2. F'każ li ma jkunx hemm qbil bejn il-Partijiet mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, dwar il-kompatibilità ta' kull miżura notifikata skont il-paragrafu 1, il-Parti li qed tilmenta tista' titlob lill-bord tal-arbitraġġ sabiex jiddeċiedi dwar il-kwistjoni. Talba bħal din għandha tidentifika l-miżura speċifika inkwistjoni u għandha tispjega kif it-tali miżura hi inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim. Il-bord tal-arbitraġġ għandu jinnotifika d-deċiżjoni tiegħu fi żmien 90 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba. F'każijiet ta' urġenza, inklużi dawk li jinvolvu merkanziji li jiskadu u staġjonali, il-bord tal-arbitraġġ għandu jinnotifika d-deċiżjoni tiegħu fi żmien 45 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba.

3. F'każ li l-bord tal-arbitraġġ oriġinali, jew xi wħud mill-membri tiegħu, ma jkunux jistgħu jiltaqgħu, għandhom japplikaw il-proċeduri stipulati fl-Artikolu 50. Il-limitu taż-żmien għan-notifika tad-deċiżjoni għandu jkun ta' 105 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba msemmija fil-paragrafu 2.

Artikolu 56

Rimedji temporanji f'każ li ma jkunx hemm konformità

1. Jekk il-Parti li kontriha jkun qed isir l-ilment tonqos milli tinnotifika xi miżura li tkun ittieħdet sabiex tkun konformi mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ qabel ma jiskadi l-perjodu ta' żmien raġonevoli, jew jekk il-bord tal-arbitraġġ jiddeċiedi li l-miżura notifikata skont l-Artikolu 55(1) mhix konformi mal-obbligi ta' dik il-Parti skont id-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 53, il-Parti li kontriha jkun sar l-ilment għandha, jekk tkun mitluba mill-Parti li qed tilmenta, tagħmel offerta għall-kumpens temporanju.

2. Jekk ma jkunx hemm ebda qbil dwar kumpens fi żmien 30 ġurnata mit-tmiem tal-perjodu taż-żmien raġonevoli jew dwar il-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ skont l-Artikolu 55 li miżura meħuda biex ikun hemm konformità mhix kompatibbli mad-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 53, il-Parti li qed tilmenta għandha d-dritt, wara notifika lill-Parti l-oħra, li tadotta miżuri xierqa. Waqt li tadotta miżuri ta' din ix-xorta l-Parti li qed tilmenta għandha tagħmel ħilitha biex tagħżel miżuri li l-anqas jaffettwaw it-twettiq tal-għanijiet ta' dan il-Ftehim u għandha tikkunsidra l-impatt tagħhom fuq l-ekonomija tal-Parti li kontriha qed isir l-ilment.

Taħt ebda ċirkostanza l-miżuri xierqa msemmija f'dan il-paragrafu ma għandhom jaffettwaw l-għajnuna għall-iżvilupp tal-Gana.

3. Il-Parti KE għandha teżerċita trażżin xieraq meta titlob kumpens jew tadotta miżuri xierqa skont il-paragrafi 1 jew 2 ta' dan l-Artikolu u għandha tikkunsidra l-qagħda tal-Parti Ganjana bħala pajjiż li qed jiżviluppa.

4. Il-miżuri xierqa jew il-kumpens għandhom ikunu temporanji u għandhom ikunu applikati biss sakemm kull miżura li tkun tikser id-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 53 ma tkunx irtirata jew emendata sabiex issir konformi ma' dawn id-dispożizzjonijiet jew sakemm il-Partijiet ikunu qablu li jsolvu t-tilwima.

Artikolu 57

Reviżjoni ta' kwalunkwe miżura li tkun ttieħdet sabiex tkun konformi wara l-adozzjoni tal-miżuri xierqa

1. Il-Parti li kontriha jkun sar l-ilment għandha tinnotifika lill-Parti l-oħra u lill-Kumitat tal-EPA bi kwalunkwe miżura li tkun ħadet biex tikkonforma mad-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ u bit-talba tagħha għal tmiem tal-applikazzjoni tal-miżuri xierqa mill-Parti li qed tilmenta.

2. Jekk il-Partijiet ma jaqblux dwar il-kompatibilità tal-miżura notifikata mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim fi żmien 30 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tan-notifika, il-Parti li qed tilmenta għandha titlob bil-miktub lill-president tal-bord tal-arbitraġġ sabiex jiddeċiedi dwar il-kwistjoni. Talba bħal din għandha tiġi nnotifikata lill-Parti l-oħra u l-Kumitat tal-EPA. Id-deċiżjoni tal-bord tal-arbitraġġ għandha tiġi nnotifika lill-Partijiet u lill-Kumitat tal-EPA fi żmien 45 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba. Jekk il-bord tal-arbitraġġ jiddeċiedi li xi miżura li ttieħdet sabiex ikun hemm konformità ma tikkonformax mad-dispożizzjonijet ta' dan il-Ftehim, il-bord tal-arbitraġġ għandu jistabbilixxi jekk il-Parti li qed tilmenta tistax tkompli tapplika l-miżuri xierqa. Jekk il-bord tal-arbitraġġ jiddeċiedi li miżura li tittieħed biex ikun hemm konformità tkun konformi mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, għandhom jintemmu l-miżuri xierqa.

3. F'każ li l-bord oriġinali tal-arbitraġġ, jew xi wħud mill-membri tiegħu ma jkunux jistgħu jiltaqgħu, għandhom japplikaw il-proċeduri stipulati fl-Artikolu 50 ta' dan il-Protokoll. Il-perjodu għan-notifika tad-deċiżjoni għandu jkun ta' 60 ġurnata mid-data tal-preżentazzjoni tat-talba msemmija fil-paragrafu 2.







Taqsima III

Dispożizzjonijiet komuni

Artikolu 58

Soluzzjoni li dwarha hemm qbil reċiproku

Fl-ambitu ta' dan it-Titolu, il-Partijiet jistgħu jaslu f'kull waqt għal soluzzjoni ta' tilwima bi qbil reċiproku. Huma għandhom jinfurmaw lill-Kumitat tal-EPA b'kull miżura bħal din. Il-proċedura għandha tintemm wara l-adozzjoni ta' soluzzjoni li dwarha jkun hemm qbil reċiproku.

Artikolu 59

Regoli ta' proċedura

1. Il-proċeduri tas-soluzzjoni ta' tilwima skont il-Kapitolu 3 ta' dan it-Titolu għandhom ikunu regolati mir-Regoli tal-Proċedura li għandhom ikunu adottati mill-Kumitat Konġunt tal-EPA fiż-żmien tliet xhur wara t-twaqqif tiegħu.

2. Kull laqgħa tal-bord tal-arbitraġġ għandha tkun miftuħa għall-pubbliku skont ir-Regoli tal-Proċedura, sakemm ma jkunx deċiż mod ieħor mill-Grupp Speċjali fuq inizjattiva proprja jew fuq talba tal-Partijiet.

Artikolu 60

Informazzjoni u parir tekniku

Fuq talba ta' Parti, jew fuq inizjattiva proprja, il-bord tal-arbitraġġ jista' jakkwista informazzjoni minn kull sors, inkluż il-Partijiet involuti fit-tilwima, li hu jqis xierqa għall-proċedura tal-bord tal-arbitraġġ. Il-bord tal-arbitraġġ għandu wkoll id-dritt li jfittex l-opinjoni rilevanti ta' esperti bil-mod li hu jqis xieraq. Il-partijiet interessati huma awtorizzati li jippreżentaw osservazzjonijiet amicus curiae lill-bord tal-arbitraġġ skont ir-Regoli ta' Proċedura. Kull informazzjoni akkwistata b'dan il-mod għandha tingħata lil kull waħda mill-Partijiet u ppreżenata għall-kummenti tagħhom.

Artikolu 61

Lingwi tal-preżentazzjonijiet

Il-preżentazzjonijiet miktuba jew bil-fomm għandhom isiru bil-lingwa uffiċjali tal-Partijiet. Madankollu, il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom safejn hu possibbli biex jadottaw lingwa uffiċjali komuni għaż-żewġ Partijiet bħala lingwa ta' ħidma u għandhom notevolment jikkunsidraw il-qagħda tal-Parti Ganjana bħala pajjiż li qed jiżviluppa, partikolarment rigward diffikultajiet ta' traduzzjoni.

Artikolu 62

Regoli ta' interpretazzjoni

Kull bord tal-arbitraġġ għandu japplika u jinterpreta d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim skont ir-regoli ta' konswetudini tal-interpretazzjoni tal-liġi pubblika internazzjonali, inkluża l-Konvenzjoni ta' Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati. Id-deċiżjonijiet tal-bord tal-arbitraġġ ma jistgħux jżidu jew inaqqsu d-drittijiet u l-obbligi stipulati fid-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim.

Artikolu 63

Deċiżjonijiet tal-bord tal-arbitraġġ

1. Il-bord tal-arbitraġġ għandu jagħmel kull sforz biex kull deċiżjoni tittieħed b'kunsens. Madankollu, meta deċiżjoni ma tistax tintlaħaq b'kunsens, il-kwistjoni kkonċernata għandha tkun deċiża permezz ta' vot b'maġġoranza. Madankollu, fl-ebda każ ma għandhom ikunu ppubblikati l-opinjonijiet tal-arbitri li ma jaqblux.

2. Id-deċiżjoni għandha tiddefinixxi s-sejbiet tal-fatti, l-applikabilità tad-dispożizzjonijiet rilevanti ta' dan il-Ftehim u r-raġunament wara kull sejba u l-konklużjoni li tagħmel. Il-Kumitat tal-EPA għandu jagħmel pubbliċi d-deċiżjonijiet tal-bord tal-arbitraġġ, dment li hu jiddeċiedi li ma jagħmilx dan.







KAPITOLU 4

Dispożizzjonijiet ġenerali

Artikolu 64

Lista ta' arbitri

1. Il-Kumitat tal-EPA għandu, mhux aktar tard minn tliet xhur wara l-applikazzjoni provviżorja ta' dan il-Ftehim, jistabbilixxi lista ta' 15-il individwu li huma lesti u kapaċi li jservu ta' arbitri. Kull waħda mill-Partijiet għandha tagħżel ħames individwi li jservu ta' arbitri. Iż-żewġ Partijiet għandhom ukoll jaqblu dwar ħames individwi li mhumiex ċittadini ta' xi waħda mill-Partijiet u li għandhom jaġixxu bħala president tal-bord tal-arbitraġġ. Il-Kumitat tal-EPA għandu jiżgura li l-lista tinżamm dejjem f'dan il-livell.

2. L-arbitri għandu jkollhom għerf speċjalizzat jew esperjenza tal-liġi u tal-kummerċ internazzjonali. Dawn għandhom ikunu indipendenti, iservu fil-kapaċitajiet individwali tagħhom u ma jiħdux istruzzjonijiet minn xi organizzazzjoni jew gvern, jew ikunu affiljati mal-gvern ta' xi waħda mill-Partijiet, u għandhom jikkonformaw mal-Kodiċi tal-Imġiba annessa għar-Regoli tal-Proċeduri.

3. Il-Kumitat tal-EPA jista' jistabbilixxi lista addizzjonali ta' 15-il individwu li għandhom kompetenza settorjali f'oqsma speċifiċi koperti mill-EPA interim. Meta jsir rikors għall-proċedura tal-għażla tal-Artikolu 50, il-president tal-Kumitat tal-EPA jista' juża lista settorjali bħal din bi qbil bejn iż-żewġ Partijiet.

Artikolu 65

Relazzjoni mal-obbligi tal-WTO

1. Entitajiet tal-arbitraġġ imwaqqfa skont dan il-Ftehim ma għandhomx jiġġudikaw tilwim dwar id-drittijiet u l-obbligi ta' kull Parti skont il-Ftehim li jistabbilixxi l- WTO.

2. Rikors għad-dispożizzjonijiet dwar is-soluzzjoni ta' tilwim ta' dan il-Ftehim għandu jkun mingħajr ħsara għal kull azzjoni fil-qafas tal-WTO, inkluża l-azzjoni ta' soluzzjoni tat-tilwim. Madankollu, meta, rigward miżura partikolari, Parti tkun ressqet proċedura dwar is-soluzzjoni tat-tilwim, jew taħt l-Artikolu 49(1) jew inkella taħt il-Ftehim li stabbilixxa l-WTO, hija ma tistax tressaq proċedura dwar is-soluzzjoni tat-tilwim rigward l-istess miżura f'forum ieħor sakemm ma tkun intemmet l-ewwel proċedura. Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu, il-proċeduri għal soluzzjoni dwar tilwim skont il-Ftehim li stabbilixxxa l-WTO huma kkunsidrati li jkunu bdew meta ssir talba minn Parti biex jitwaqqaf bord skont l-Artikolu 6 tal-Ftehim dwar Regoli u Proċeduri li Jirregolaw is-Soluzzjonijiet għat-Tilwim tal-WTO.

3. F'dan il-Ftehim xejn ma jżomm Parti milli timplimenta s-sospensjoni ta' obbligi awtorizzati mill-Entità għas-Soluzzjonijiet tat-Tilwim tal-WTO.

Artikolu 66

Limiti ta' żmien

1. Il-limiti kollha ta' żmien stabbiliti f'dan it-Titolu, inklużi l-limiti għall-bordijiet tal-arbitraġġ biex jinnotifikaw id-deċiżjonijiet tagħhom, għandhom jiġu kkalkulati permezz ta' ġranet kalendarji mill-ġurnata li ssegwi l-att jew il-fatt li għalih jirriferu.

2. Kwalunkwe limitu taż-żmien imsemmi f'dan il-Ftehim jista' jkun estiż bi qbil reċiproku bejn il-Partijiet.

Artikolu 67

Emendar tat-Titolu V

Il-Kumitat tal-EPA u kull Parti jistgħu t-tnejn li huma jieħdu l-inizjattiva biex jitolbu emenda ta' dan it-Titolu. It-talba ta' emenda għandha tiġi eżaminata mill-Kumitat tal-EPA. L-emenda għandha tidħol fis-seħħ biss wara l-approvazzjoni taż-żewġ Partijiet.







TITOLU VI

EĊĊEZZJONIJIET ĠENERALI

Artikolu 68

Klawsola ġenerali ta' eċċezzjoni

Soġġett għar-rekwiżit li miżuri bħal dawn ma jiġux applikati b'mod li jikkostitwixxu mezz ta' diskriminazzjoni arbitrarja jew mhux ġustifikabbli bejn il-Partijiet fejn jiddominaw l-istess kundizzjonijiet, jew restrizzjoni moħbija għal kummerċ ta' merkanziji, servizzi jew stabbilment, xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jiġi interpretat biex ma titħallhiex l-adozzjoni jew l-inforzar mill-Partijiet ta' miżuri li:

(a) huma meħtieġa biex tiġi protetta s-sigurtà pubblika, il-morali pubblika jew iż-żamma tal-ordni pubblika;

(b) huma meħtieġa sabiex jipproteġu l-ħajja jew is-saħħa tal-bniedem, tal-annimali jew tal-pjanti;

(c) huma meħtieġa sabiex jiżguraw il-konformità mal-liġijiet jew regolamenti li mhumiex inkonsistenti mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim, inklużi dawk li għandhom x'jaqsmu ma': (i) il-prevenzjoni ta' prattiċi li jqarrqu u frawdolenti jew biex jiġu ffaċċjati l-konsegwenzi tan-nuqqas ta' ħlas fl-ambitu tal-kuntratti; (ii) il-protezzjoni tal-privatezza tal-individwi fejn għandu x'jaqsam l-ipproċessar u t-tqassim tad-dejta personali u l-protezzjoni tal-kunfidenzalità ta' rekords u kontijiet individwali; (iii) is-sikurezza; (iv) infurzar tad-dwana; jew (v) il-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali;

(d) jikkonċernaw l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta' deheb jew fidda;

(e) huma meħtieġa għall-protezzjoni ta' teżori nazzjonali b'valur artistiku, storiku jew arkaeoloġiku;

(f) jikkonċernaw il-konservazzjoni ta' riżorsi naturali mhux rinnovabbli jekk miżuri bħal dawn isiru effettivi flimkien ma' restrizzjonijiet fuq produzzjoni domestika jew konsum ta' merkanziji, provvista domestika jew konsum ta' servizzi u fuq investituri domestiċi;

(g) jikkonċernaw il-prodotti ta' xogħol li jsir fil-ħabs; jew

(h) konsistenti mal-Artikolu 19, bil-kundizzjoni li d-differenza fit-trattament tkun immirata biex tiżgura l-impożizzjoni effettiva jew ekwa jew il-ġbir ta' taxxi diretti f'dak li jikkonċerna l-attivitajiet ekonomiċi, l-investituri jew il-provvedituri ta' servizzi tal-Parti l-oħra.

Artikolu 69

Eċċezzjonijiet ta' Sigurtá

1. Xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jinftiehem:

(a) li jobbliga lill-Partijiet biex ifornu kwalunkwe informazzjoni li l-iżvelar tagħha jitqies kontra l-interessi ta' sigurtà essenzjali;

(b) li ma jħallix lil xi Parti milli tieħu azzjoni li hi tikkunsidra neċessarja għall-protezzjoni tal-interessi tas-sigurtà essenzjali tagħha: (i) li għandha x'taqsam ma' materjali fissjonali u fużjonabbli jew materjali meħuda minnhom; (ii) li għandha x'taqsam ma' attivitajiet ekonomiċi mwettqa b'mod dirett jew indirett bl-iskop li jiġi fornut jew jingħata munizzjon stabbiliment militari; (iii) konnessa mal-produzzjoni jew il-kummerċ tal-armi, il-munizzjon u l-materjali tal-gwerra; (iv) li għandha x'taqsam mal-akkwist tal-gvern indispensabbli għas-sigurtà nazzjonali jew għall-finijiet ta' difiża nazzjonali; jew (v) meħuda fi żmien ta' gwerra jew emerġenza oħra f'relazzjonijiet internazzjonali; jew

(c) li ma jħallix lill-Partijiet milli jieħdu kwalunkwe azzjoni sabiex iwettqu l-obbligi li huma aċċettaw għall-finijiet ta' żamma tal-paċi u sigurtà internazzjonali.

2. Il-Partijiet għandhom jgħarrfu lill xulxin bl-iktar mod sħiħ b'miżuri meħuda skont il-paragrafi 1(b) u (c) u bit-tmiem tagħhom.

Artikolu 70

Tassazzjoni

1. Xejn f'dan il-Ftehim, jew f'kull arranġament adottat skont dan il-Ftehim, ma għandu jiġi interpretat biex ma jħallix lill-Partijiet milli jiddistingwu, fl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-leġiżlazzjoni fiskali tagħhom, bejn dawk li jħallsu t-taxxa li ma jkunux fl-istess sitwazzjoni, partikolarment rigward il-post tagħhom ta' residenza, jew rigward il-post fejn il-kapital tagħhom ikun investit.

2. Xejn f'dan il-Ftehim jew f'kull arranġament adottat skont dan il-Ftehim ma jista' jiġi interpretat biex ma jħallix l-adozzjoni jew infurzar ta' kull miżura mmirata biex tipprevjeni l-iskansar jew l-evażjoni tat-taxxi skont id-dispożizzjonijiet tat-taxxi tal-arranġamenti biex jiġu evitati tassazzjoni doppja jew arranġamenti oħra tat-taxxi, jew leġiżlazzjoni domestika fiskali.

3. Xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jaffettwa d-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet li jaqgħu taħt kull konvenzjoni dwar it-taxxi. F'każ ta' inkonsistenza bejn dan il-Ftehim u konvenzjoni bħal din, dik il-konvenzjoni għandha tipprevali għal safejn tidħol l-inkonsistenza.







TITOLU VII

DISPOŻIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI, ĠENERALI U FINALI

Artikolu 71

Modalitajiet għall-kontinwazzjoni tan-negozjati

1. Il-Partijiet għandhom ikomplu n-negozjati skont id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim.

2. Meta n-negozjati jitlestew, l-abbozz tal-emendi li jirriżultaw għandhom jiġu ppreżentati għall-approvazzjoni tal-awtoritajiet domestiċi rilevanti.

Artikolu 72

Definizzjoni tal-Partijiet u twettiq tal-obbligi

1. Il-Partijiet kontraenti ta' dan il-Ftehim għandhom ikunu r-Repubblika tal-Gana, imsejħa l-“Parti Ganjana” jew “il-Gana”, min-naħa, u l-Komunità Ewropea jew l-Istati Membri tagħha jew il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, fl-oqsma rispettivi tagħhom ta' kompetenza skont it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, imsejħa l-“Parti KE” jew l-Komunità Ewropea, min-naħa l-oħra.

2. Għall-finijiet ta' dan il-Ftehim, il-kelma “Parti” għandha tirreferi għall-Parti Ganjana jew għall-Parti KE skont il-każ. Il-kelma “Partijiet” għandha tirreferi għall-Parti Ganjana u għall-Parti KE.

3. Il-Partijiet għandhom jadottaw kull miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa sabiex iwettqu l-obbligi tagħhom skont dan il-Ftehim u jkunu żguri li jimxu mal-għanijiet imniżżla f'dan il-Ftehim.

Artikolu 73

Kumitat tal-EPA

1. Għall-finijiet tal-implimentazzjoni ta' dan il-Ftehim, għandu jitwaqqaf Kumitat tal-EPA fi żmien tliet xhur mid-data tal-iffirmar ta' dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet jaqblu li l-kompożizzjoni, l-organizzazzjoni u l-ħidma tal-Kumitat tal-EPA tirrispetta l-prinċipju ta' ugwaljanza. Il-Kumitat se jiddetermina l-organizzazzjoni u r-regoli tat-tħaddim.

3. Il-Kumitt tal-EPA huwa responsabbli għall-amministrazzjoni fl-oqsma koperti minn dan il-Ftehim u t-twettiq tal-impenji kollha msemmija f'dan il-Ftehim.

4. Sabiex il-komunikazzjoni tkun eħfef u sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva ta' dan il-Ftehim, kull Parti għandha taħtar punt ta' kuntatt fi ħdan il-Kumitat.

5. Il-laqgħat tal-Kumitat tal-EPA jistgħu jinfetħu għall-partijiet terzi. Il-Kummissjoni tal-ECOWAS tista' tkun mistiedna għal-laqgħat tal-Kumitat tal-EPA, skont il-proċeduri interni tagħha.

Artikolu 74

Reġjuni ultraperiferiċi tal-Komunità Ewropea

1. Minħabba l-viċinanza ġeografika tar-reġjuni ultraperiferiċi tal-Komunità Ewropea u tal-Gana u sabiex jissaħaħ l-irbit ekonomiku u soċjali bejn dawn ir-reġjuni u l-Gana, il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex jiffaċilitaw il-kooperazzjoni fl-oqsma kollha koperti minn dan il-Ftehim kif ukoll biex jiffaċilitaw il-kummerċ fil-merkanziji u s-servizzi, jippromwovu l-investimenti u jinkoraġġixxu l-konnessjonijiet tat-trasport u l-komunikazzjoni bejn ir-reġjuni ultraperiferiċi u l-Gana.

2. L-għanijiet imħabbra fil-paragrafu 1 għandhom ikunu segwiti wkoll, kull meta jkun possibbli, permezz tal-promozzjoni tal-parteċipazzjoni konġunta tal-Gana u r-reġjuni ultraperiferiċi fil-programmi ta' qafas u speċifiċi tal-Komunità Ewropea fl-oqma koperti minn dan il-Ftehim.

3. Il-Parti tal-KE għandha tagħmel ħilitha kollha biex tiżgura koordinazzjoni bejn id-diversi strumenti finanzjarji tal-koeżjoni tal-Komunità Ewropea u l-politiki ta' żvilupp sabiex tippromwovi l-kooperazzjoni bejn il-Gana u r-reġjuni ultraperiferiċi tal-Komunità Ewropea fl-oqsma koperti minn dan il-Ftehim.

4. Xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jżomm lill-Parti KE milli tapplika miżuri eżistenti mmirati li jindirizzaw is-sitwazzjoni soċjali strutturali u ekonomika tar-reġjun ultraperiferiku skont l-Artikolu 299(2) tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea.

Artikolu 75

Dħul fis-seħħ u tul taż-żmien

1. Dan il-Ftehim għandu jkun iffirmat, irratifikat jew approvat skont ir-regoli kostituzzjonali speċifiċi applikabbli għal kull Parti jew, safejn hi kkonċernata l-Parti KE, skont ir-regoli u l-proċeduri interni.

2. Dan il-Ftehim jidħol fis-seħħ fl-ewwel ġurnata tax-xahar ta' wara dak li fih il-Parti Ganjana u l-Parti KE jinnotifikaw lil xulxin li l-proċeduri neċċesarji għal dan l-iskop tlestew.

3. In-notifiki għandhom jintbagħtu lis-Segretarju-Ġenerali tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, li se jkun id-depożitarju ta' dan il-Ftehim.

4. Sakemm jidħol fis-seħħ dan il-Ftehim, il-Partijiet għandhom jaqblu biex japplikawh b'mod provviżorju skont il-liġijiet rispettivi tagħhom jew b'ratifika tal-Ftehim.

5. Applikazzjoni provviżorja għandha tkun innotifikata lill-depożitarju. Il-Ftehim għandu japplika b'mod proviżorju għaxart'ijiem wara l-aħħar riċevuta ta' notifika ta' applikazzjoni provviżorja mill-Komunità Ewropea jew mill-Parti Ganjana.

6. Minkejja l-paragrafu 4, il-Parti KE u l-Gana jistgħu japplikaw il-Ftehim, kollu jew parti minnu, qabel l-applikazzjoni provviżorja, safejn dan ikun possibbli skont il-liġi domestika tagħhom.

7. Kull Parti tista' tagħti notifika bil-miktub lill-parti l-oħra dwar l-intenzjoni tagħha li tiddenunzja dan il-Ftehim. Id-denunzja tidħol fis-seħħ sitt xhur wara n-notifika mill-parti l-oħra.

8. Dan il-Ftehim għandu jiġi ssostitwit b'EPA globali konkluż fil-livell reġjonali mal-Parti KE fil-jum meta dan jidħol fis-seħħ. F'dan il-każ, il-Partijiet għandhom jagħmlu ħilithom biex jiżguraw li l-EPA fil-livell reġjonali jżomm il-parti l-kbira tal-benefiċċji akkwistati mill-Gana permezz ta' dan il-Ftehim.

Artikolu 76

Applikazzjoni territorjali

Dan il-Ftehim għandu japplika, min-naħa, għat-territorji li għalihom japplika t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u bil-kundizzjonijiet stipulati f'dan it-Trattat u, min-naħa l-oħra, għall-Gana.

Artikolu 77

Adeżjoni ta' Stati Membri ġodda fl-UE

1. Il-Kumitat tal-EPA għandu jingħata parir fuq kull talba minn Stat terz biex isir membru tal-Unjoni Ewropea (UE). Matul in-negozjati bejn l-Unjoni u l-Istat applikant, il-Parti KE għandha tipprovdi lill-Gana b'kull informazzjoni rilevanti u din min-naħa tagħha għandha tgħaddi l-preokkupazzjonijiet tagħha lill-Parti KE sabiex din tkun tista tikkunsidrahom sewwa. Il-Gana għandha tkun innotifikata mill-Parti KE dwar kull adeżjoni fl-UE.

2. Kull Stat Membru tal-UE għandu jsir parti minn dan il-Ftehim mid-data tal-adeżjoni tiegħu fl-UE permezz ta' klawsola għal dan l-iskop fl-att ta' adeżjoni. Jekk l-att ta' adeżjoni mal-Unjoni ma jipprevedix tali adeżjoni awtomatika ta' Stat Membru ma' dan il-Ftehim, l-Istat Membru tal-UE ikkonċernat għandu jsir parti minnu billi jiddepożita att ta' adeżjoni mas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, li għandu jibgħat kopji ċċertifikati lill-Parti Ganjana.

3. Il-Partijiet għandhom jirrevedu l-effetti tal-adeżjoni ta' Stati Membri ġodda fl-UE fuq dan il-Ftehim. Il-Kumitat tal-EPA jista' jiddeċiedi dwar kull miżura ta' tranżizzjoni jew li temenda li tista' tkun meħtieġa.

Artikolu 78

Djalogu dwar kwistjonijiet finanzjarji

Il-Partijiet jaqblu li jippromwovu d-djalogu, it-trasparenza u li jiskambjaw l-aħjar prattiċi fil-qasam tal-politika dwar it-taxxa u l-amministrazzjoni.

Artikolu 79

Kollaborazzjoni fil-ġlieda kontra l-attivitajiet finanzjarji illegali

Il-Parti tal-KE u l-Gana jimpenjaw ruħhom li ma jħallux li jsiru u li jiġġieldu kontra l-attivitajiet frodulenti u ta' korruzzjoni, il-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar tat-terroriżmu u għandhom jieħdu l-miżuri leġiżlattivi u amministrattivi meħtieġa biex jikkonformaw mal-istandards internazzjonali, inklużi dawk stabbiliti mill-Konvenzjoni Kontra l-Korruzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kriminalità Organizzata b'mod Transnazzjonali u l-Protokolli tagħha, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Ripressjoni tal-Finanjament Terroristiku u r-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp ta' Azzjoni Finanzjarja. Il-Parti KE u dik Ganjana jaqblu li jiskambjaw informazzjoni u li jikkooperaw f'dawn l-oqsma.

Artikolu 80

Relazzjoni ma' ftehimiet oħra

1. Ħlief għall-kooperazzjoni għall-iżvilupp prevista fit-Titolu II tal-Parti 3 tal-Ftehim ta' Cotonou, f'każ ta' inkonsistenza bejn id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim u d-dispożizzjonijiet tat-Titolu II tal-Parti 3 tal-Ftehim ta' Cotonou d-dispożizzjonijiet ta' dan il-Ftehim għandhom jitpoġġew l-ewwel.

2. Xejn f'dan il-Ftehim ma għandu jiġi interpretat li għandu jżomm l-adozzjoni mill-Komunità Ewropea jew mill-Gana ta' miżuri, li jinkludu l-kummerċ u miżuri konnessi mal-kummerċ, meqjusin xierqa kif stipulat fl-Artikoli 11b, 96 u 97 tal-Ftehim ta' Cotonou.

3. Il-Partijiet jaqblu li xejn f'dan il-Ftehim ma jiħtiġilhom li jaġixxu b'mod inkonsistenti mal-obbligi tagħhom tal-WTO.

▼M1

Artikolu 81

Testi awtentiċi

Dan il-Ftehim huwa mfassal f’żewġ eżemplari bil-lingwa Bulgara, Kroata, Ċeka, Daniża, Olandiża, Ingliża, Estona, Finlandiża, Franċiża, Ġermaniża, Griega, Ungeriża, Taljana, Latvjana, Litwana, Maltija, Pollakka, Portugiża, Rumena, Slovakka, Slovena, Spanjola u Żvediża, b’kull wieħed minn dawn it-testi ugwalment awtentiku.

▼B

Artikolu 82

Annessi

L-Annessi u l-Protokoll ta' dan il-Ftehim għandhom jiffurmaw parti integrali minnu.

Bħala xhieda tiegħu, il-Plenipotenzjarji li qed jiffirmawh żiedu l-firem tagħhom taħt, f'dan il-Ftehim,

Съставено в Брюксел на двадесет и осми юли през две хиляди и шестнадесета година.

Hecho en Bruselas, el veintiocho de julio de dos mil dieciséis.

V Bruselu dne dvacátého osmého července dva tisíce šestnáct.

Udfærdiget i Bruxelles den otteogtyvende juli to tusind og seksten.

Geschehen zu Brüssel am achtundzwanzigsten Juli zweitausendsechzehn.

Kahe tuhande kuueteistkümnenda aasta juulikuu kahekümne kaheksandal päeval Brüsselis.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις είκοσι οκτώ Ιουλίου δύο χιλιάδες δεκαέξι.

Done at Brussels on the twenty eighth day of July in the year two thousand and sixteen.

Fait à Bruxelles, le vingt huit juillet deux mille seize.

Fatto a Bruxelles, addì ventotto luglio duemilasedici.

Briselē, divi tūkstoši sešpadsmitā gada divdesmit astotajā jūlijā.

Priimta du tūkstančiai šešioliktų metų liepos dvidešimt aštuntą dieną Briuselyje.

Kelt Brüsszelben, a kétezer-tizenhatodik év július havának huszonnyolcadik napján.

Magħmul fi Brussell, fit-tmienja u għoxrin jum ta’ Lulju fis-sena elfejn u sittax.

Gedaan te Brussel, achtentwintig juli tweeduizend zestien.

Sporządzono w Brukseli dnia dwudziestego ósmego lipca roku dwa tysiące szesnastego.

Feito em Bruxelas, em vinte e oito de julho de dois mil e dezasseis.

Întocmit la Bruxelles la douăzeci și opt iulie două mii șaisprezece.

V Bruseli dvadsiateho ôsmeho júla dvetisícšestnásť.

V Bruslju, dne osemindvajsetega julija leta dva tisoč šestnajst.

Tehty Brysselissä kahdentenakymmenentenäkahdeksantena päivänä heinäkuuta vuonna kaksituhattakuusitoista.

Som skedde i Bryssel den tjugoåttonde juli år tjugohundrasexton.

For the Republic of Ghana

За Европейския съюз

Рог la Unión Europea

Za Evropskou unii

For Den Europæiske Union

Für die Europäische Union

Euroopa Liidu nimel

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση

For the European Union

Pour l'Union européenne

Za Europsku uniju

Per l'Unione europea

Eiropas Savienības vārdā –

Europos Sąjungos vardu

Az Európai Unió részéről

Għall-Unjoni Ewropea

Voor de Europese Unie

W imieniu Unii Europejskiej

Pela União Europeia

Pentru Uniunea Europeană

Za Európsku úniu

Za Evropsko unijo

Euroopan unionin puolesta

För Europeiska unionen

Voor het Koninkrijk België

Pour le Royaume de Belgique

Für das Königreich Belgien

Deze handtekening verbindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap, het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Cette signature engage également la Communauté française, la Communauté flamande, la Communauté germanophone, la Région wallonne, la Région flamande et la Région de Bruxelles-Capitale.

Diese Unterschrift bindet zugleich die Deutschsprachige Gemeinschaft, die Flämische Gemeinschaft, die Französische Gemeinschaft, die Wallonische Region, die Flämische Region und die Region Brüssel-Hauptstadt.

За Република България

Za Českou republiku

På Kongeriget Danmarks vegne

Für die Bundesrepublik Deutschland

Eesti Vabariigi nimel

Thar cheann Na hÉireann

For Ireland

Για την Ελληνική Δημοκρατία

Por el Reino de España

Pour la République française

Per la Repubblica italiana

Για την Κυπριακή Δημοκρατία,

Latvijas Republikas vārdā

Lietuvos Respublikos vardu

Pour la Grand-Duché de Luxembourg

A Magyar Köztársaság részéről

Għal Malta

Voor het Koninkrijk der Nederlanden

Für die Republik Österreich

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Pela República Portuguesa

Pentru România

Za Republiko Slovenijo

Za Slovenskú republiku

Suomen tasavallan puolesta

För Republiken Finland

För Konungariket Sverige

For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

Appendiċi I

PRODOTTI PRIJORITARJI GĦALL-ESPORTAZZJONI MILL-GANA LEJN IL-KE

Dawn il-prodotti ser jiġu identifikati mill-Gana u nnotifikati lill-Kumitat tal-EPA mhux aktar tard minn tliet xhur mid-data tal-iffirmar ta' dan il-Ftehim. Il-Kumitat tal-EPA għandu jadotta l-lista ta' prodotti.

Appendiċi II

AWTORITAJIET KOMPETENTI

A. Awtoritajiet kompetenti tal-Komunità Ewropea

Il-kontroll hu maqsum bejn is-servizzi nazzjonali tal-Istati Membri u l-Kummissjoni Ewropea. F'dan ir-rigward japplika dan li ġej:

— Fir-rigward tal-esportazzjoni lejn il-Gana, l-Istati Membri tal-KE huma responsabbli għall-kontroll taċ-ċirkustanzi u r-rekwiżiti tal-produzzjoni, inklużi spezzjonijiet statutarji u l-ħruġ ta' ċertifikati sanitarji (jew ta' benesseri tal-annimali) li jagħtu xhieda tal-istandards u r-rekwiżiti miftiehma;

— Fir-rigward tal-importazzjonijiet mill-Gana, l-Istati Membri huma responsabbli għal kontroll tal-konformità tal-importazzjonijiet mal-kundizzjonijiet Komunitarji tal-importazzjoni;

— Il-Kummissjoni Ewropea hi responsabbli għall-koordinazzjoni ġenerali, għall-ispezzjoni/verifiki tas-sistemi ta' spezzjoni u għall-azzjoni leġiżlattiva neċessarja biex tkun żgurata l-applikazzjoni uniformi tal-istandards u r-rekwiżiti fi ħdan is-suq intern tal-KE.

B. Awtoritajiet kompetenti tal-Gana

Dawn l-awtoritajiet għandhom jiġu nnominati mill-Gana u nnotifikati lill-Kumitat tal-EPA mhux aktar tard minn tliet xhur mid-data tal-iffirmar ta' dan il-Ftehim. Il-Kumitat tal-EPA se jadotta appendiċi emendata.

ANNESS 1

DAZJI TAD-DWANA FUQ PRODOTTI LI JORIĠINAW MILL-GANA

1. Bla ħsara għall-paragrafi 2, 4, 5, 6 u 7 id-dazji tad-dwana tal-Parti KE (minn hawn 'il quddiem imsejjħa “id-dazji tad-dwana tal-KE”) għandhom jitneħħew kompletament minn fuq il-prodotti kollha tal-Kapitoli 1 sa 97 tas-Sistema Armonizzata, ħlief dawk tal-Kapitolu 93 tagħha, li joriġinaw fil-Gana mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim. Għall-prodotti tal-Kapitolu 93 il-Parti KE għandha tkompli timponi d-dazji applikati tal-Aktar Pajjiż Favorit (MFN).

2. Id-dazji tad-dwana tal-KE fuq il-prodotti tal-intestatura tariffarja 1006 li joriġinaw fil-Gana għandhom jitneħħew mill-1 ta' Jannar 2010, għajr għad-dazji tad-dwana tal-KE fuq il-prodotti tas-subintestatura 1006 10 10 li għandhom jitneħħew mad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim.

3. Il-Partijiet jaqblu li d-dispożizzjonijiet tal-Protokoll 3 tal-Ftehim ta' Cotonou (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-“Protokoll dwar iz-Zokkor”) għandhom jibqgħu japplikaw sat-30 ta' Settembru 2009. Wara din id-data l-Parti KE u l-Gana jaqblu li l-Protokoll dwar iz-Zokkor ma għandux jibqa' aktar fis-seħħ bejniethom. Għall-finijiet tal-Artikolu 4(1) tal-Protokoll dwar iz-Zokkor, il-perjodu tal-konsenja 2008/9 se jkun mill-1 ta' Lulju 2008 sat-30 ta' Settembru 2009. Il-prezz garantit mill-1 ta' Lulju 2008 sat-30 ta' Settembru 2009 għandu jiġi deċiż wara n-negozjati previsti fl-Artikolu 5(4) tal-Protokoll dwar iz-Zokkor.

4. Id-dazji tad-dwana tal-KE fuq prodotti tal-intestatura tariffarja 1701 li joriġinaw fil-Gana għandhom jitneħħew mill-1 ta' Ottubru 2009. Ma għandha tingħata ebda liċenzja għall-importazzjoni fir-rigward tal-prodotti li għandhom jiġu impurtati, sakemm l-importatur ma jimpenjax ruħu li jixtri dawn il-prodotti bi prezz li jkun għallinqas daqs il-prezzijiet garantiti ffissati għaz-zokkor impurtat fil-Parti KE skont il-Protokoll dwar iz-Zokkor.

5. (a) Il-Parti KE tista', matul il-perjodu bejn l-1 ta' Ottubru 2009 u t-30 ta' Settembru 2015, timponi d-dazju applikat tal-MFN fuq il-prodotti li joriġinaw fil-Gana tal-intestatura tariffarja 1701 [zokkor] impurtati f'ammonti ikbar mil-livelli li ġejjin espressi f'ekwivalenza ta' zokkor abjad, li jitqiesu li jikkawżaw tfixkil fis-suq taz-zokkor tal-Parti KE: (i) 3,5 miljun tunnellata f'sena kummerċjali ta' prodotti bħal dawn li joriġinaw fi Stati li jkunu membri tal-Grupp ta' Stati tal-Afrika, il-Karibew u l-Paċifiku (Stati AKP) firmatarji tal-Ftehim tal-Cotonou, u (ii) 1,38 miljun tunnellata fis-sena kummerċjali 2009/2010 ta' prodotti bħal dawn li joriġinaw fl-Istati AKP li mhumiex rikonoxxuti min-NU bħala l-pajjiżi l-anqas żviluppati. Iċ-ċifra ta' 1,38 miljun tunnellata għandha tiżdied għal 1,45 miljun tunnellata fis-sena kummerċjali 2010/2011, u għal 1,6 miljun tunnellata fl-erba' snin kummerċjali ta' wara. (b) L-importazzjoni ta' prodotti tal-intestatura tariffarja 1701 li joriġinaw fi kwalunkwe Stat firmatarju mill-Afrika tal-Punent li huwa rikonoxxut min-NU bħala wieħed mill-pajjiżi l-anqas żviluppati ma għandhiex tkun soġġetta għad-dispożizzjonijiet tas-subparagrafu 5(a). Madankollu, importazzjonijiet bħal dawn għandhom jibqgħu soġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 25 ( 3 ). (c) L-impożizzjoni tad-dazju applikat MFN għandha tieqaf fi tmiem is-sena kummerċjali meta jkun ġie introdott. (d) Kwalunkwe miżura li tittieħed skont dan il-paragrafu għandha tiġi notifikata minnufih lill-Kumitat tal-EPA u għandha tkun is-suġġett ta' konsultazzjonijiet perjodiċi f'ħdan din l-entità.

6. Mill-1 ta' Ottubru 2015, għall-fini tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 25, tfixkiliet fis-swieq ta' prodotti bl-intestatura tariffarja 1701 jistgħu jitqiesu li jitfaċċaw f'sitwazzjonijiet fejn il-prezz tas-suq tal-Komunità Ewropea taz-zokkor abjad jaqa' matul xahrejn konsekuttivi taħt it-80 fil-mija tal-prezz tas-suq tal-Komunità Ewropea għaz-zokkor abjad li jkun prevalenti matul is-sena kummerċjali ta' qabel.

7. Mill-1 ta' Jannar 2008 sat-30 ta' Settembru 2015 il-prodotti tal-intestatura tariffarja 1704 90 99 , 1806 10 30 , 1806 10 90 , 2106 90 59 u 2106 90 98 għandhom ikunu soġġetti għal mekkaniżmu speċjali ta' sorveljanza sabiex ikun żgurat li l-arranġamenti previsti fil-paragrafi 4 u 5 jiġu osservati. Fil-każ ta' żieda kumulattiva ta' importazzjonijiet ta' dawn il-prodotti li joriġinaw fil-Gana b'iktar minn 20 fil-mija fil-volum matul perjodu ta' 12-il xahar konsekuttivi meta mqabbel mal-medja tal-importazzjonijiet annwali matul it-tliet perjodi preċedenti ta' 12-il xahar, il-Parti tal-KE għandha tanalizza x-xejra tal-kummerċ, il-ġustifikazzjoni ekonomika u l-kontenut taz-zokkor ta'