01994A0103(01) — MT — 14.12.2019 — 017.007

Dan it-test hu maħsub purament bħala għodda ta’ dokumentazzjoni u m’għandu l-ebda effett legali. L-istituzzjonijiet tal-Unjoni m'għandhom l-ebda responsabbiltà għall-kontenut tiegħu. Il-verżjonijiet awtentiċi tal-atti rilevanti, inklużi l-preamboli tagħhom, huma dawk ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u disponibbli f’EUR-Lex. Dawk it-testi uffiċjali huma aċċessibbli direttament permezz tal-links inkorporati f’dan id-dokument

Emendat bi:





Ikkoreġut bi:







(*) Dan l-att qatt ma ġie ppubblikat bil-Malti.









▼B

FTEHIM DWAR IŻ-ŻONA EKONOMIKA EWROPEA

WERREJ PREAMBOLU TAQSIMA I GĦANIJIET U PRINĊIPJI TAQSIMA II MOVIMENT LIBERU TA’ MERKANZIJA Kapitolu 1 Prinċipji bażiċi Kapitolu 2 Prodotti agrikoli u tas-sajd Kapitolu 3 Koperazzjoni fi ħwejjeġ li għandhom x’jaqsmu mad-Dwana u faċilitazzjoni tal-ummerċ Kapitolu 4 Regoli oħra dwar il-moviment liberu ta’ merkanzija Kapitolu 5 Prodotti tal-faħam u ta’ l-azzar TAQSIMA III MOVIMENT LIBERU TA’ PERSUNI, SERVIZZI U KAPITAL Kapitolu 1 Ħaddiema u persuni li jaħdmu għal rashom Kapitolu 2 Dritt ta’ stabbiliment Kapitolu 3 Servizzi Kapitolu 4 Kapital Kapitolu 5 Koperazzjoni dwar il-politika ekonomika u monetarja Kapitolu 6 Trasport TAQSIMA IV KOMPETIZZJONI U REGOLI OĦRA KOMUNI Kapitolu 1 Regoli applikabbli għall-impriżi Kapitolu 2 Għajnuna mill-Istat Kapitolu 3 Regoli oħra komuni TAQSIMA V DISPOŻIZZJONIJIET ORIZZONTALI RELEVANTI GĦALL-ERBA’ LIBERTAJIET Kapitolu 1 Politika socjali Kapitolu 2 Protezzjoni tal-konsumatur Kapitolu 3 Ambjent Kapitolu 4 Statistika Kapitolu 5 Liġi dwar il-Kumpanniji TAQSIMA VI KOPERAZZJONI BARRA MILL-ERBA’ LIBERTAJIET TAQSIMA VII DISPOŻIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI Kapitolu 1 L-istruttura ta’ l-assocjazzjoni Kapitolu 2 Il-procedura dwar it-tehid ta’ deċiżjonijiet Kapitolu 3 Omoġenejtà, procedura ta’ sorveljanza u temm ta’ tilwim Kapitolu 4 Miżuri ta’ salvagwardja TAQSIMAVIII MEKKANIŻMU FINANZJARJU TAQSIMA IX DISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI U FINALI PROTOKOLLI ANNESS ATT FINALI







PREAMBOLU ▼M187 IL-KOMUNITà EWROPEA, IR-RENJU TAL-BELĠJU, IR-REPUBBLIKA TAL-BULGARIJA, IR-REPUBBLIKA ĊEKA, IR-RENJU TAD-DANIMARKA, IR-REPUBBLIKA FEDERALI TAL-ĠERMANJA, IR-REPUBBLIKA TA' L-ESTONJA, IR-REPUBBLIKA ELLENIKA, IR-RENJU TA' SPANJA, IR-REPUBBLIKA TA' FRANZA, ▼M268 IR-REPUBBLIKA TAL-KROAZJA, ▼M187 IR-REPUBBLIKA TA' L-IRLANDA, IR-REPUBBLIKA TALJANA, IR-REPUBBLIKA TA' ĊIPRU, IR-REPUBBLIKA TAL-LATVJA, IR-REPUBBLIKA TAL-LITWANJA, IL-GRAN DUKAT TAL-LUSSEMBURGU, ►M268 ————— ◄ L-UNGERIJA, ►M268 IR-REPUBBLIKA TA' ◄ MALTA, IR-RENJU TA' L-OLANDA, IR-REPUBBLIKA TA' L-AWSTRIJA, IR-REPUBBLIKA TAL-POLONJA, IR-REPUBBLIKA PORTUGIŻA, IR-RUMANIJA IR-REPUBBLIKA TAS-SLOVENJA, IR-REPUBBLIKA SLOVAKKA, IR-REPUBBLIKA TAL-FINLANDJA, IR-RENJU TA' L-IŻVEZJA, IR-RENJU UNIT TAL-GRAN BRITTANJA U L-IRLANDA TA' FUQ, u L-IŻLANDA, IL-PRINĊIPAT TA' LIECHTENSTEIN, IR-RENJU TAN-NORVEĠJA, ▼B WAQT LI JERGGĦU JSOSTNU l-prijorità kbira moghtija lir-relazzjoni privileġġjata bejn il-Komunità Ewropea, l-Istati Membri tagħha u l-Istati ta’ l-EFTA, li hi msejsa fuq il-prossimità, l-valuri komuni li ilhom fis-sehh u l-identità Ewropea; DETERMINATI li jikkontribwixxu, fuq il-bażi ta’ l-ekonomija tas-suq, għal-liberalizzazzjoni u l-koperazzjoni fil-Kummerċ madwar id-dinja, b’mod partikolari skond id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l- u l-Konvenzjoni dwar l-Organizzazzjoni tal-Koperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomici; WAQT LI JIKKUNSIDRAW l-ghan li jistabbilixxu Żona Ekonomika Ewropea dinamika u omoġenea, msejsa fuq regoli komuni u kondizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni u li tipprovdi għal mezzi adegwati ta’ eżekuzzjoni inkluż fuq livell ġudizzjarju, u miksuba fuq bażi ta’ ugwaljanza u reċiproċità u bilanċ fuq kollox ta’ benefiċċji, drittijiet u obbligi għall-Partijiet Kontraenti; DETERMINATI li jipprovdu għall-oghla tiksib possibbli tal-moviment liberu ta’ merkanzija, persuni, servizzi u kapital matul iż-Żona Ekonomika Ewropea kollha, kif ukoll għall-koperazzjoni msaħħa u mwessa’ f’politika fil-ġenb u orizzontali; WAQT LI JIMMIRAW biex jippromwovu żvilupp armonjuż taż-Żona Ekonomika Ewropea u konvinti mill-bżonn li jik-kontribwixxu permezz ta’ l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim ghat-tnaqqis ta’ differenzi reġjonali ekonomiċi u soċjali; XEWQANA li jikkontribwixxu biex tissaħħah il-koperazzjoni bejn il-membri tal-Parlament Ewropew u tal-Parlamenti ta’ l-Istati ta’ l-EFTA, kif ukoll bejn l-imsiehba soċjali fil-Komunità Ewropea u fl-Istati ta’ l-EFTA; KONVINTI mir-rwol importanti li l-individwi jkollhom fiż-Żona Ekonomika Ewropea permezz ta’ l-eżerċizzju tad-drittijiet moghtija lilhom b’dan il-Ftehim u permezz tad-difiża ġudizzjarja ta’ dawk id-drittijiet; DETERMINATI li jippreservaw, jipproteġu u jtejbu l-kwalità ta’ l-ambjent u li jiżguraw utilizzazzjoni razzjonali tar-riżorsi naturali fuq il-bażi, b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ l-iżvilupp sostenibbli, kif ukoll il-prinċipju li għandha tit-tiehed azzjoni prekawzjonarja u preventiva; DETERMINATI li jiżguraw li jkun hemm, fl-iżvilupp tar-regoli li ghad ikun hemm, bhala bażi livell gholi ta’ protezzjoni dwar is-saħħa, is-sigurtà u l-ambjent; WAQT LI JINNOTAW l-importanza ta’ l-iżvilupp tad-dimensjoni soċjali, inkluż it-trattament ugwali bejn rġiel u nisa, fiżŻona Ekonomika Ewropea u xewqana li jiżguraw il-progress ekonomiku u soċjali u li jippromwovu l-kondizzjonijiet għal xoghol għal kulhadd, livell ta’ ghixien imtejjeb u kondizzjonijiet tax-xoghol imtejbin fi hdan iż-Żona Ekonomika Ewropea; DETERMINATI li jippromwovu l-interessi tal-konsumaturi u li jsahhu l-pożizzjoni taghhom fis-swieq, waqt li jimmiraw għal livell gholi ta’ protezzjoni tal-konsumatur; ĦAĠAWAĦDA ma’ l-ghanijiet komuni li tissaħħah il-bażi teknoloġika u xjentifika ta’ l-industrija Ewropea u li jinkoraġ-ġuha biex issir aktar kompetittiva fuq livell internazzjonali; WAQT LI JIKKUNSIDRAW li l-konklużjoni ta’ dan il-Ftehim bl-ebda mod ma tippreġudika l-possibiltà li xi Stat ta’ l-EFTA jaderixxi mal-Komunitajiet Ewropej; BILLI, bir-rispett kollu lejn l-indipendenza tal-qrati, l-ghan tal-Partijiet Kontraenti hu li tinstab, u tinżamm, interpretaz-zjoni u applikazzjoni uniformi ta’ dan il-Ftehim u dawk id-dispożizzjonijiet tal-leġislazzjoni Komunitarja li huma sos-tanzjalment riprodotti f’dan il-Ftehim u li jkun hemm trattament ugwali ta’ individwi u operaturi ekonomiċi rigward l-erba’ libertajiet u l-kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni; BILLI dan il-Ftehim ma jirrestrinġix l-awtonomija ghat-tehid ta’ deċiżjonijiet jew is-setgha li jidhlu fi trattati tal-Partijiet Kontraenti, soġġett ghad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim u l-limitazzjonijiet stabbiliti bid-dritt internazzjonali pub-bliku; IDDECIDEW li jikkonkludu dan il-Ftehim li ġej:







TAQSIMA I

GĦANIJIET U PRINĊIPJI

L-Artikolu 1

1. L-iskop ta’ dan il-Ftehim ta’ assocjazzjoni hu li jipprom-wovi t-tishih kontinwu u bilancjat tal-Kummerċ u tar-relazzjo-nijiet ekonomici bejn il-Partijiet Kontraenti b’kondizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni, u l-osservanza ta’ l-istess regoli, bil-hsieb li tinholoq Żona Ekonomika Ewropea omoġenea, minn hawn ’il quddiem imsejha ŻEE.

2. Biex jintlahqu l-ghanijiet msemmija fil-paragrafu 1, l-assoc-jazzjoni Għandha tikkomprendi, skond id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim: (a) il-moviment liberu ta’ merkanzija; (b) il-moviment liberu ta’ persuni; (ċ) il-moviment liberu ta’ servizzi; (d) il-moviment liberu ta’ kapital; (e) l-istabbiliment ta’ sistema biex jiġi żgurat li ma jkunx hemm distorsjoni fil-kompetizzjoni u li r-regoli dwar dan jkunu osservati b’mod ugwali; kif ukoll (f) koperazzjoni mill-qrib f’oqsma oħra, bħal ma huma r-ricerka u l-iżvilupp, l-ambjent, l-edukazzjoni u l-politika socjali.

L-Artikolu 2

Għall-ghanijiet ta’ dan il-Ftehim:

(a) il-kelma “Ftehim” tfisser il-Ftehim principali, il-Protokolli u l-Annessi tiegħu kif ukoll l-atti msemmijin fih;

(b) ►M135 the term ‘EFTA States’ means the ►M187 ————— ◄ Iceland, the Principality of Liechtenstein and the Kingdom of Norway; ◄

(ċ) il-kliem “Partijiet Kontraenti” jfissru, rigward il-Komunità u l-Istati Membri tal-KE, il-Komunità u l-Istati Membri tal-KE, jew il-Komunità, jew l-Istati Membri tal-KE. It-tifsira li Għandha tinghata lil din l-espressjoni Għandha f’kull każ tinftiehem mid-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan il-Ftehim u mill-kompetenzi rispettivi tal-Komunità u l-Istati Membri tal-KE kif dawn isegwu mit-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar.

▼M135

(d) the term ‘Act of Accession of 16 April 2003’ shall mean the Act concerning the conditions of Accession of the Czech Republic, the Republic of Estonia, the Republic of Cyprus, the Republic of Latvia, the Republic of Lithuania, the Republic of Hungary, the Republic of Malta, the Republic of Poland, the Republic of Slovenia and the Slovak Republic and the adjustments to the Treaties on which the European Union is founded, adopted in Athens on 16 April 2003.

▼M187

(e) it-terminu ‘Att ta' l-Adeżjoni tal-25 ta' April 2005’ għandu jfisser l-Att li jikkonċerna l-kundizzjonijiet ta' l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija u l-aġġustamenti lit-Trattati li fuqhom hi mwaqqfa l-Unjoni Ewropea, adottat fil-Lussemburgu fil-25 ta' April 2005;

▼M268 —————

▼M268

(f) it-terminu ‘Att ta' Adeżjoni tad-9 ta' Diċembru 2011’ ifisser l-Att dwar il-kondizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja u l-aġġustamenti għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, iffirmat fi Brussell fid-9 ta' Diċembru 2011.

▼B

L-Artikolu 3

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiehdu l-miżuri kollha xierqa, kemm ġenerali kif ukoll partikolari, biex jiżguraw l-osservanza ta’ l-obbligi li johorġu minn dan il-Ftehim.

Ma ghandhomx jiehdu xi miżura li tista’ tippreġudika l-ksib ta’ l-ghanijiet ta’ dan il-Ftehim.

Barra minn hekk, ghandhom jiffacilitaw il-koperazzjoni filqafas ta’ dan il-Ftehim.

L-Artikolu 4

Fi hdan il-kamp ta’ l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, u Mingħajr preġudizzju għal xi dispożizzjonijiet specjali fil-Ftehim, hi proj-bita kull diskriminazzjoni għal raġunijiet ta’ cittadinanza.

L-Artikolu 5

parti Kontraenti tista’ f’kull hin tqajjem kwistjoni ta’ thassib fil-livell tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE jew tal-Kunsill ŻEE skond il-modalitajiet stabbiliti fl-Artikoli 92 (2) u 89 (2), rispettivament.

L-Artikolu 6

Mingħajr preġudizzju għal żviluppi futuri tal-ġurisprudenza, d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, sa fejn huma identici fis-sus-tanza ghar-regoli korrispondenti tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar u għall-atti adottati fl-applikazzjoni taż-żewġ Trattati, ghandhom, fl-implimentazzjoni u fl-applikazzjoni taghhom, jiġu interpretati b’konformità mad-deciżjo-nijiet rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej moghtija qabel id-data tal-firma ta’ dan il-Ftehim.

L-Artikolu 7

L-atti msemmijin jew li hemm fl-Annessi ta’ dan il-Ftehim jew fid-deciżjonijiet tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE ghandhom jorbtu lill-Partijiet Kontraenti u jkunu, jew jiġu magħmula, parti mill-ordni intern legali kif ġej:

(a) att li jikkorrispondi għal regolament KEE għandu bhala tali jsir parti mill-ordni intern legali tal-Partijiet Kontraenti;

(b) att li jikkorrispondi għal direttiva KEE għandu jhalli f’idejn l-awtoritajiet tal-Partijiet Kontraenti l-ghażla dwar il-forma u l-metodu ta’ implimentazzjoni.







TAQSIMA II

MOVIMENT LIBERU TA’ MERKANZIJA







KAPITOLU 1

PRINĊIPJI BAŻICI

L-Artikolu 8

1. Il-moviment liberu ta’ merkanzija bejn il-Partijiet Kontraenti għandu jiġi stabbilit b’konformità mad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim.

2. Sakemm ma jkunx specifikat mod ieħor, l-Artikoli 10 sa 15, 19, 20 u 25 sa 27 ghandhom japplikaw biss għal prodotti li joriġinaw fil-Partijiet Kontraenti.

3. Sakemm ma jkunx specifikat mod ieħor, id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ghandhom japplikaw biss għal: (a) prodotti tal-Kapitoli 25 sa 97 tas-Sistema Armonizzata dwar id-Deskrizzjoni u l-Kodifikazzjoni tal-Merkanzija, minbarra l-prodotti elenkati fil-Protokoll Nru 2; (b) prodotti specifikati fil-Protokoll Nru 3, soġġetti għal arranġamenti speċifiċi stabbiliti f’dak il-Protokoll.

L-Artikolu 9

1. Ir-regoli dwar l-oriġini huma stabbiliti fil-Protokoll Nru 4. Huma Mingħajr preġudizzju għal xi obbligu internazzjonali li l-Partijiet Kontraenti jkunu dahlu jew jistgħu jidhlu għalih taht l-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ.

2. Bil-hsieb li jiġu żviluppati r-riżultati miksuba b’dan il-Ftehim, il-Partijiet Kontraenti jkomplu l-isforzi taghhom biex ikomplu jtejbu u jissimplifikaw l-aspetti kollha tar-regoli ta’ l-oriġini u biex iżidu l-koperazzjoni fi ħwejjeġ doganali.

3. L-ewwel reviżjoni ssir qabel l-aħħar tas-sena 1993. Ikun hemm reviżjonijiet sussegwenti f’intervalli ta’ sentejn. Fuq il-bażita’ dawn ir-reviżjonijiet, il-Partijiet Kontraenti jintrabtu li jiddeciedu dwar il-miżuri xierqa li ghandhom jiġu inklużi f’dan il-Ftehim.

L-Artikolu 10

Dazji doganali fuq importazzjonijiet u esportazzjonijiet, u kull piż ieħor li jkollu effett ekwivalenti, huma projbiti bejn il-Partijiet Kontraenti. Mingħajr preġudizzju għal arranġamenti stabbiliti fil-Protokoll Nru 5, dan għandu japplika ukoll għal dażji doganali ta’ natura fiskali.

L-Artikolu 11

Restrizzjonijiet kwantitattivi fuq importazzjonijiet u kull miżura li jkollha effett ekwivalenti huma projbiti bejn il-Partijiet Kontraenti.

L-Artikolu 12

Restrizzjonijiet kwantitattivi fuq esportazzjonijiet u kull miżura li jkollha effett ekwivalenti huma projbiti bejn il-Partijiet Kontraenti.

L-Artikolu 13

Id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 11 u 12 ma ghandhomx jip-prekludu projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet fuq importazzjonijiet, esportazzjonijiet jew merkanzija fi transitu għal raġunijiet ta’ moralità pubblika, ordni pubbliku jew sigurtà pubblika; il-protezzjoni tas-saħħa u tal-hajja tal-bniedem, l-annimali u l-pjanti; il-protezzjoni ta’ teżori nazzjonali li jkollhom valur artistiku, storiku jew arkeoloġiku; jew il-protezzjoni ta’ propr-jeta industrijali u Kummerċjali. Madankollu, dawn il-projbizzjo-nijiet jew restrizzjonijiet ma ghandhomx jikkostitwixxu mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew restrizzjoni mohbija fuq il-Kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti.

L-Artikolu 14

L-ebda Parti Kontraenti ma Għandha timponi, direttament jew indirettament, fuq il-prodotti tal-Partijiet Kontraenti l-oħra xi taxxa interna ta’ kull ghamla li tkun oghla minn dik imposta direttament jew indirettament fuq prodotti domestici simili.

Barra minn hekk, l-ebda Parti Kontraenti ma Għandha timponi fuq il-prodotti ta’ Partijiet Kontraenti l-oħra xi taxxa interna ta’ dik l-ghamla biex tkun tista’ tinghata protezzjoni indiretta lil prodotti oħra.

L-Artikolu 15

Meta prodotti jiġu esportati lejn it-territorju ta’ xi Parti Kontraenti, kull rifużjoni ta’ taxxa interna ma ghandhiex tkun oghla mit-taxxa interna imposta fuqhom kemm direttament kif ukoll indirettament.

L-Artikolu 16

1. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiżguraw li kull monopolju Statali ta’ karattru Kummerċjali jiġi aġġustat sabiex ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni bejn ic-cittadini ta’ l-Istati Membri tal-KE u ta’ l-Istati ta’ l-EFTA rigward il-kondizzjonijiet li tahthom l-oġġetti huma miksuba u mqieghda fis-suq.

2. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu ghandhom japplikaw għal kull enti li permezz tiegħu l-awtoritajiet kompetenti tal-Partijiet Kontraenti, bil-liġi jew fil-fatt, direttament jew indi-rettament jissorveljaw, jiddeterminaw jew jinfluwenzaw b’mod apprezzabbli l-importazzjonijiet jew l-esportazzjonijiet bejn il-Partijiet Kontraenti. Dawn id-dispożizzjonijiet ghandhom bl-istess mod japplikaw għal monopolji delegati lil oħrajn mill-Istat.







KAPITOLU 2

PRODOTTI AGRIKOLI U TAS-SAJD

L-Artikolu 17

L-Anness I fih dispożizzjonijiet speċifiċi u arranġamenti dwar materji veterinarji u fitosanitarji.

L-Artikolu 18

Mingħajr preġudizzju għall-arranġamenti speċifiċi li jirregolaw l-Kummerċ fi prodotti agrikoli, il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiżguraw li l-arranġamenti previsti fl-Artikoli 17 u 23 (a) u (b), kif japplikaw għal prodotti hlief dawk koperti bl-Artikolu 8(3), ma jiġux kompromessi b’ostakoli tekniċi oħra għall-Kummerċ. Għandu japplika l-Artikolu 13.

L-Artikolu 19

1. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jeżaminaw diffikultajiet jistgħu jinqalghu fil-Kummerċ taghhom fi prodotti agrikoli u ghandhom jippruvaw isibu soluzzjonijiet xierqa.

2. Il-Partijiet Kontraenti jintrabtu li jkomplu l-isforzi tagh-hom bil-ghan li jiksbu l-liberalizzazzjoni progressiva tal-kum-merc agrikolu.

3. Għal dawn il-finijiet, il-Partijiet Kontraenti iwettqu, qabel l-aħħar tas-sena 1993 u sussegwentement fintervalli ta’ sentejn, reviżjonijiet tal-kondizzjonijiet tal-Kummerċ fi prodotti agrikoli.

4. Fid-dawl tar-riżultati ta’ dawn ir-reviżjonijiet, fil-qafas tal-politika agrikola rispettiva taghhom u meta jitqiesu r-riżultati tal-Urugwaj Round, il-Partijiet Kontraenti jiddeciedu, fil-qafas ta’ dan il-Ftehim, fuq bażi preferenzali, bilaterali jew multilate-rali, reciproka u ta’ beneficcju reciproku, dwar aktar tnaqqis ta’ kull tip ta’ ostakolu għall-Kummerċ fis-settur agrikolu, inklużi dawk li jirriżultaw minn monopolji Statali ta’ karattru kum-mercjali fil-qasam agrikolu.

L-Artikolu 20

Id-dispożizzjonijiet u l-arranġamenti li japplikaw għall-hut u prodotti oħra tal-bahar jinsabu fil-Protokoll Nru 9.







KAPITOLU 3

KOPERAZZJONI FI ĦWEJJEĠ LI GHANDHOM X’JAQSMU MAD-DWANA U FACILITAZZJONI TAL-KUMMERĊ

L-Artikolu 21

1. Biex jiffacilitaw il-Kummerċ bejniethom, il-Partijiet Kontraenti ghandhom jissimplifikaw il-kontrolli u l-formalitajiet fuq il-fruntieri. L-arranġamenti għal dan il-ghan jinsabu fil-Protokoll Nru 10.

2. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jassistu lil xulxin fmaterji doganali sabiex jiżguraw li l-legislazzjoni dwar id-dwana tkun applikata b’ mod korrett. L-arranġamenti għal dan il-ghan jinsabu fil-Protokoll Nru 11.

3. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom isahhu u jwessgħu l-koperazzjoni bl-iskop li jiġu simplifikati l-proceduri għall-kum-merc f oġġetti, b mod partikolari fil-kuntest ta programmi, proġetti u azzjonijiet Komunitarji li jimmiraw lejn il-facilitazzjoni tal-Kummerċ, skond ir-regoli stabbiliti fit-Taqsima VI.

4. Minkejja l-Artikolu 8(3), dan l-Artikolu għandu japplika għall-prodotti kollha.

L-Artikolu 22

parti Kontraenti li tkun qed tikkunsidra t-tnaqqis tal-livell effettiv tad-dazji jew piżijiet tag h ha li jkollhom effett ekwivalenti li japplikaw għal pajjiżi terzi li jibbenefikaw mit-trattament ta nazzjon l-aktar favorit, jew li tkun qed tikkunsidra s-sospens-joni ta l-applikazzjoni taghhom, Għandha, safejn ikun pratti-kabbli, tinnotifika lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE mhux aktar tard minn tletin jum qabel ma jibdew isehhu dak it-tnaqqis jew dik is-sospensjoni. Għandha tinnota kull osservazzjoni li ssir minn Partijiet Kontraenti oħra rigward xi distorsjoni li jista jinholoq minn dik l-azzjoni.







KAPITOLU 4

REGOLI OĦRA DWAR IL-MOVIMENT LIBERU TA MERKANZIJA

L-Artikolu 23

Dispożizzjonijiet u arranġamenti speċifiċi jinsabu fi:

(a) il-Protokoll Nru 12 u l-Anness II rigward regolamenti tekniċi, standards, ittestjar u ċertifikazzjoni;

(b) il-Protokoll Nru 47 rigward l-abolizzjoni ta ostakoli tekniċi għall-kummerċ fl-inbid;

(ċ) l-Anness III rigward responsabbilità għall-prodotti.

Ghandhom japplikaw għall-prodotti kollha sakemm ma jkunx speċifikat mod ieħor.

L-Artikolu 24

L-Anness IV fih dispożizzjonijiet u arranġamenti speċifiċi dwar l-enerġija.

L-Artikolu 25

Fejn l-osservanza tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 10 u 12 twassal għal:

(a) esportazzjoni mill-ġdid lejn pajjiż terz li rigward tiegħu l-Parti Kontraenti li tesporta żżomm, għall-prodott konċernat, restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-esportazzjoni, dazji fuq l-esportazzjoni jew miżuri jew piżijiet li ghandhom effett ekwivalenti; jew

(b) nuqqas serju, jew theddida għal nuqqas, ta’ prodott essenzjali għall-Parti Kontraenti li tesporta;

u fejn is-sitwazzjonijiet fuq imsemmija joholqu, jew x’aktarx joholqu, diffikultajiet kbar għall-Parti Kontraenti li tesporta, dik il-Parti Kontraenti tista’ tieħu l-miżuri xierqa skond il-proceduri stabbiliti fl-Artikolu 113.

L-Artikolu 26

Miżuri ta’ anti-dumping, dazji kompensatorji u miżuri kontra prattici Kummerċjali illeciti attribwibbli għal pajjiżi terzi ma ghandhomx jiġu applikati fir-relazzjonijiet ta’ bejn il-Partijiet Kontraenti, sakemm ma jkunx specifikat mod ieħor f’dan il-Ftehim.







KAPITOLU 5

PRODOTTI TAL-FAHAM U TA’ L-AZZARI IZ PREMOGA IN JEKLA

L-Artikolu 27

Id-dispożizzjonijiet u l-arranġamenti dwar prodotti tal-faham u ta’ l-azzar jinsabu fil-Protokolli Nri 14 u 25.







TAQSIMA III

MOVEMENT LIBERU TA’ PERSUNI, SERVIZZI U KAPITAL







KAPITOLU 1

HADDIEMA U PERSUNI LI JAHDMU GĦAL RASHOM

L-Artikolu 28

1. Għandha tiġi assigurata l-libertà tal-moviment lill-had-diema fost l-Istati Membri tal-KE u fl-Istati ta’ l-EFTA.

2. Din il-libertà ta’ moviment Għandha tfisser l-abolizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni msejsa fuq cittadinanza bejn haddiema ta’ l-Istati Membri tal-KE u l-Istati ta’ l-EFTA għal dak li għandu x’jaqsam ma’ l-impiegi, rimunerazzjoni u kondizzjonijiet oħra tax-xoghol u ta’ l-impieg.

3. Għandha tfisser id-dritt, suġġett għal limitazzjonijiet ġus-tifikati għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, sigurtà pubblika jew saħħa pubblika: (a) li wiehed jaccetta offerti għal xoghol li jkunu fil-fatt saru; (b) li wiehed jiccaqlaq liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri tal-KE u l-Istati ta’ l-EFTA għal dan il-ghan; (ċ) li wiehed jibqa’ fit-territorju ta’ Stat Membru tal-KE jew ta’ Stat ta’ l-EFTA għall-ghanijiet ta’ xoghol skond id-dispożiz-zjonijiet li jirregolaw l-impieg ta’ cittadini ta’ dak l-Istat stabbiliti b’liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva; (d) li wiehed jibqa’ fit-territorju ta’ Stat Membru tal-KE jew ta’ Stat ta’ l-EFTA wara li jkun inghata xoghol hemm.

4. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu ma japplikawx għal impieg fis-servizz pubbliku.

5. L-Anness V fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-moviment liberu tal-haddiema.

L-Artikolu 29

Sabiex jipprovdu l-libertà tal-moviment lill-haddiema u lill-per-suni li jahdmu għal rashom, il-Partijiet Kontraenti ghandhom, fil-qasam tas-sigurtà socjali, jassiguraw, kif previst fl-Anness VI, għall-haddiema u persuni li jahdmu għal rashom u d-dipendenti taghhom, b’mod partikolari:

(a) l-aggregazzjoni, għall-ghan li jiksbu u jżommu d-dritt li jib-benefikaw, u li jiġi kalkolat l-ammont ta’ beneficcju, tal-perijodi kollha li jitqiesu skond il-liġijiet tad-diversi pajjiżi;

(b) il-hlas ta’ beneficcji lil persuni residenti fit-territorji tal-Partijiet Kontraenti.

L-Artikolu 30

Biex ikun aktar facli biex persuni jibdew u jeżercitaw attivitajiet bhala haddiema u persuni li jahdmu għal rashom, il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiehdu l-miżuri necessarji, kif hemm fl-AnnessVII, rigward ir-rikonoxximent reċiproku ta’ diplomi, ċertifikati jew kull xhieda oħra ta’ kwakifiki formali, u l-kordinazzjoni tad-dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva fil-Partijiet Kontraenti rigward il-bidu u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet minn haddiema u persuni li jahdmu għal rashom.







KAPITOLU 2

DRITT TA’ STABBILIMENT

L-Artikolu 31

1. Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, ma għandu jkun hemm l-ebda restrizzjoni fuq il-libertà ta’ stabbili-ment ta’ ċittadini ta’ Stat Membru tal-KE jew ta’ Stat ta’ l-EFTA fit-territorju ta’ xi ieħor minn dawn l-Istati. Dan għandu jap-plika ukoll ghat-twaqqif ta’ aġenziji, ferghat jew kumpanniji sussidjarji minn ċitttadini ta’ xi Stat Membru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA stabbiliti fit-territorju ta’ xi wiehed minn dawn l-Istati.

Il-libertà ta’ stabbiliment Għandha tinkludi d-dritt li wiehed jibda’ jew jeżerċita attivitajiet bhala persuna li taħdem għal rasha u li jwaqqaf u jimmaniġġa impriżi, b’mod partikolari kumpanniji jew ditti fit-tifsira ta’ l-Artikolu 34, it-tieni paragrafu, taht il-kondizzjonijiet stabbiliti ghaċ-ċittadini tiegħu stess bil-liġi tal-pajjiż fejn dak-l-istabbiliment hu effettwat, bla hsara ghad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 4.

2. L-Annessi VIII sa XI fihom dispożizzjonijiet speċifiċi dwar id-dritt ta’ stabbiliment.

L-Artikolu 32

Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu ma ghandhomx japplikaw, sa fejn Għandha x’taqsam xi Parti Kontraenti partikolari, għal attivitajiet li f’dik il-Parti Kontraenti huma konnessi, ukoll okkażjonalment, ma’ l-eżerċizzju ta’ awtorità uffiċjali.

L-Artikolu 33

Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu u l-miżuri mehudin bis-saħħa tiegħu ma jippreġudikawx l-applikabilità ta’ dispożizzjo-nijiet stabbiliti b’liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva li jippreskrivu trattament speċjali għal ċittadini barranin għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, sigurtà pubblika jew saħħa pubblika.

L-Artikolu 34

Kumpanniji jew ditti ffurmati skond il-liġita’ Stat Membru talKE jew ta’ Stat ta’ l-EFTA u li jkollhom l-uffiċċju reġistrat, l-amministrazzjoni ċentrali jew il-post prinċipali tan-negozju taghhom fit-territorju tal-Partijiet Kontraenti ghandhom, għall-ghanijiet ta’ dan il-Kapitolu, jiġu ttrattati bl-istess mod bhal persuni fiżiċi li huma ċittadini ta’ l-Istati Membri tal-KE jew l-Istati ta’ l-EFTA.

“Kumpanniji jew ditti”tfisser kumpanniji jew ditti kostitwiti taht id-dritt ċivili jew kummerċjali, inklużi soċjetajiet koperattivi, jew persuni ġuridiċioħra regolati mid-dritt pubbliku jew privat, hlief dawk li ma humiex għal skop ta’ qligh.

L-Artikolu 35

Id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 30 ghandhom japplikaw għall-ħwejjeġ koperti b’dan il-Kapitolu.







KAPITOLU 3

SERVIZZI

L-Artikolu 36

1. Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, ma għandu jkun hemm l-ebda restrizzjoni għal-libertà li wiehed jipprovdi servizzi fit-territorju tal-Partijiet Kontraenti rigward ċittadini ta’ l-Istati Membri tal-KE u l-Istati ta’ l-EFTA li huma stabbiliti fi Stat Membru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA hlief dawk tal-persuna li għaliha s-servizzi huma intenzjonati.

2. L-Annessi IX sa XI fihom dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-libertà li wiehed jipprovdi servizzi.

L-Artikolu 37

Servizzi ghandhom jitqiesu li huma “servizzi” fit-tifsira ta’ dan il-Ftehim meta normalment jinghataw bi hlas, sa fejn ma jkunux regolati bid-dispożizzjonijiet li ghandhom x’jaqsmu mal-libertà ta’ moviment ta’ merkanzija, kapital u persuni.

“Servizzi” jinkludu b’mod partikolari:

(a) attivitajiet ta’ karattru industrijali;

(b) attivitajiet ta’ karattru kummerċjali;

(ċ) attivitajiet ta’ nies ta’ snajja’;

(d) attivitajiet ta’ professjonisti.

Mingħajr preġudizzju ghad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 2, il-persuna li tipprovdi servizz tista’, biex taghmel dan, temporan-jament teżerċita l-attività fl-Istat fejn jinghata s-servizz, taħt l-istess kondizzjonijiet li huma imposti minn dak l-Istat fuq iċ-ċittadini tiegħu stess.

L-Artikolu 38

Il-libertà li wiehed jipprovdi servizzi fil-qasam tat-trasport Għandha tkun regolata bid-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 6.

L-Artikolu 39

Id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 30 u 32 sa 34 ghandhom jap-plikaw għall-ħwejjeġ koperti b’dan il-Kapitolu.







KAPITOLU 4

KAPITAL

L-Artikolu 40

Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, ma għandu jkun hemm l-ebda restrizzjoni bejn il-Partijiet Kontraenti fuq il-moviment ta’ kapital li jappartjeni lil persuni li huma residenti fi Stati Membri tal-KE jew fi Stati ta’ l-EFTA u ma għandu jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni msejsa fuq ic-cittadinanza jew fuq il-post ta’ residenza tal-partijiet jew fuq il-post fejn dak il-kapital hu investit. L-Anness XII fih id-dispożizzjonijiet neces-sarji biex jiġi implimentat dan l-Artikolu.

L-Artikolu 41

Il-hlasijiet kurrenti li huma konnessi mal-moviment ta’ merkan-zija, persuni, servizzi jew kapital bejn Partijiet Kontraenti fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ghandhom ikunu hielsa minn kull restrizzjoni.

L-Artikolu 42

1. Meta jiġu applikati regoli domestici li jirregolaw is-suq tal-kapitali u s-sistema tal-kreditu għall-moviment ta’ kapital liberalizzat skond id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, dan għandu jsir b’mod mhux diskriminatorju.

2. Self għall-finanzjament dirett jew indirett ta’ Stat Membru tal-KE jew ta’ Stat ta’ l-EFTA jew l-awtorijitajiet tiegħu reġjonali jew lokali ma għandux jinghata jew jiġi mqieghed fi Stati Mem-bri oħra tal-KE jew Stati ta’ l-EFTA sakemm l-Istati interessati ma jkunux qablu dwar dan.

L-Artikolu 43

1. Meta d-differenzi bejn ir-regoli tal-kambju ta’ l-Istati Membri tal-KE u l-Istati ta’ l-EFTA jistgħu jwasslu li persuna residenti f’wiehed minn dawn l-Istati tuża l-facilitajiet ta’ trasferiment iktar liberi fir-territorju tal-Partijiet Kontraenti li huma previsti fl-Artikolu 40 biex tevadi r-regoli ta’ wiehed minn dawn l-Istati rigward il-moviment ta’ kapital lejn jew minn paj-jiżi terzi, il-Parti Kontraenti interessata tista’ tieħu l-miżuri xierqa biex tissupera dawn id-diffikultajiet.

2. Jekk il-movimenti ta’ kapitali jwasslu għal inkwiet fil-funzjonament tas-suq kapitali f’xi Stat Membru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA, il-Parti Kontraenti interessata tista’ tieħu miżuri ta’ protezzjoni fil-qasam tal-moviment ta’ kapitali.

3. Jekk l-awtoritajiet kompetenti ta’ Parti Kontraenti jaghmlu bidla fir-rata tal-kambju li b’mod serju tiddistorti il-kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni, il-Partijiet Kontraenti l-oħra jistgħu jiehdu, għal perijodu strettament limitat, il-miżuri necessarji biex jikkumbattu l-konsgwenzi ta’ dik il-bidla.

4. Meta Stat Membru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA jkollu diffi-kultajiet, jew ikun mhedded serjament b’diffikultajiet, rigward il-bilanc tal-pagamenti tiegħu jew bhala riżultat ta’ diżekwili-briju fuq kollox fil-bilanc tal-pagamenti tiegħu, jew bhala riżul-tat tat-tip ta’ valuta li tkun ghad-dispożizzjoni tiegħu, u meta dawn id-diffikultajiet x’aktarx jippreġudikaw b’mod partikolari t-twettiq ta’ dan il-Ftehim, il-Parti Kontraenti interessata tista’ tieħumiżuri ta’ protezzjoni.

L-Artikolu 44

Il-Komunità, fuq naħa waħda, u l-Istati ta’ l-EFTA, fuq in-naħa l-oħra, ghandhom japplikaw il-proceduri interni taghhom, kif previst fil-Protokoll Nru 18, biex jimplimentaw id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 43.

L-Artikolu 45

1. Id-deciżjonijiet, l-opinjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li ghandhom x’jaqsmu mal-miżuri stabbiliti fl-Artikolu 43 ghand-hom jiġu notifikati lil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

2. Il-miżuri kollha ghandhom ikunu suġġetti għal konsultaz-zjonijiet minn qabel u skambju ta’ informazzjoni fi hdan il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

3. Fis-sitwazzjoni msemmija fl-Artikolu 43(2), il-Parti Kon-traenti interessata tista’, madankollu, għal raġunijiet ta’ segre-tezza u urġenza, tieħu l-miżuri, meta dan ikun necessarju, min-ghajr konsultazzjonijiet minn qabel u skambju ta’ informaz-zjoni.

4. Fis-sitwazzjoni msemmija fl-Artikolu 43(4), fejn ikun hemm kriżif’daqqa waħda fil-bilanc tal-pagamenti u ma jistgħu jiġu segwiti l-proceduri stabbiliti fil-paragrafu 2, il-Parti Kon-traenti interessata tista’,bhala prekawzjoni, tieħu l-miżuri necessarji ta’ protezzjoni. Dawn il-miżuri ghandhom jikkawżaw l-anqas inkwiet possibbli fit-twettiq ta’ dan il-Ftehim u ma ghandhomx ikunu usa fil-kamp ta’ applikazzjoni minn dak li hu strettament necessarju biex jirrimedjaw ghad-diffikultajiet li jkunu nholqu f’daqqa.

5. Meta jittiehdu miżuri skond il-paragrafi 3 u 4, għandu jinghata avviż dwarhom għall-inqas sad-data tal-bidu fis-sehh taghhom, u l-iskambju ta’ informazzjoni u konsultazzjonijiet kif ukoll n-notifiki msemmija fil-paragrafu 1 ghandhom jinżammu hemm jista’ jkun malajr wara.







KAPITOLU 5

KOPERAZZJONI DWAR IL-POLITIKA EKONOMIKA U MONETARJA

L-Artikolu 46

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiskambjaw veduti u informazzjoni rigward l-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim u l-impatt ta’ l-integrazzjoni fuq attivitajiet ekonomici u t-twettiq tal-politika ekonomika u monetarja. Barra minn dan, jistgħu jiddiskuti sitwazzjonijiet makro-ekonomici, politika u prospetti. Dan l-iskambju ta’ opinjonijiet u informazzjoni għandu jitwettaq fuq bażi li ma tkunx torbot lill-partijiet.







KAPITOLU 6

TRASPORT

L-Artikolu 47

1. L-Artikoli 48 sa 52 ghandhom japplikaw ghat-trasport bil-ferrovija, bit-triq u b’kanali interni ta’ l-ilma.

2. L-Anness XIII fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-mezzi kollha ta’ trasport.

L-Artikolu 48

1. Id-dispożizzjonijiet ta’ Stat Membru tal-KE jew ta’ Stat ta’ l-EFTA, li ghandhom x’jaqsmu ma’ trasport bil-ferrovija, bit-triq ub’kanali interni ta’ l-ilma u li mhux kopert bl-Anness XIII, ma ghandhomx jiġu magħmula anqas favorevoli fl-effett dirett jew indirett taghhom fuq trasportaturi ta’ Stati oħra meta para-gunati ma’ trasportaturi li huma cittadini ta’ dak l-Istat.

2. Kull Parti Kontraenti li ma ssegwix il-principju stabbilit fil-paragrafu 1 Għandha tinnotifika lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE dwar dan. Il-Partijiet Kontraenti l-oħra li ma jaċċettawx din id-differenza jistgħu jiehdu miżuri korrispondenti kontra dan.

L-Artikolu 49

L-ghajnuna Għandha tkun kompatibbli ma’ dan il-Ftehim jekk tissodisfa l-htiġiet ta’ kordinazzjoni ta’ trasport jew jekk tirrap-preżenta rimborż ghat-twettiq ta’ certi obbligi inerenti fil-kun-cett ta’ servizz pubbliku.

L-Artikolu 50

1. Fil-każ ta’ trasport fit-territorju tal-Partijiet Kontraenti, ma għandu jkun hemm ebda diskriminazzjoni li tieħu l-forma ta’ trasportaturi li jesiġu rati differenti u li jimponu kondizzjonijiet differenti għall-ġarr ta’ l-istess oġġetti permezz ta’ l-istess holoq ta’ trasport għal raġunijiet tal-pajjiż ta’ l-oriġini jew tad-destinazzjoni ta’ l-oġġetti fil-kwistjoni.

2. L-awtorità kompetenti skond it-Taqsima VII Għandha, waqt li taġixxi fuq l-inizjattiva tagħha stess jew fuq applikaz-zjoni ta’ Stat Membru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA, tinvestiga kull każ ta’ diskriminazzjoni li jaqa’ taht dan l-Artikolu u tieħud-deciżjonijiet necessarji fil-qafas tar-regoli interni tagħha.

L-Artikolu 51

1. L-impożizzjoni, rigward operazzjonijiet ta’ trasport imwettqa fit-territorju tal-Partijiet Kontraenti, ta’ rati u kondiz-zjonijiet li jinvolvu xi element ta’ sostenn jew protezzjoni fl-interessi ta’ xi impriża jew industrija partikolari, waħda jew aktar, hija projbita sakemm ma tkunx awtorizzata mill-awtorità kompetenti msemmija fl-Artikolu 50(2).

2. L-awtorità kompetenti Għandha, waqt li taġixxi jew fuq inizjattiva tagħha stess jew fuq applikazzjoni minn Stat Mem-bru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA, teżamina r-rati u l-kondizzjoni-jiet imsemmija fil-paragrafu 1, waqt li tqis b’mod partikolari l-htiġiet ta’ politika ekonomika reġjonali xierqa, il-htiġiet ta’żoni sottosviluppati u l-problemi ta’żoni affettwati serjament b’cir-kostanzi politici, min-naħawaħda, u l-effetti ta’ dawk ir-rati u kondizzjonijiet fuq il-kompetizzjoni bejn il-mezzi differenti ta’ trasport, min-naħa l-oħra.

L-awtorità kompetenti Għandha tieħu d-deciżjonijiet necessarji fil-qafas tar-regoli interni tagħha.

3. Il-projbizzjoni prevista fil-paragrafu 1 ma ghandhiex tap-plika għal tariffi ffissati biex tintlaqa’ l-kompetizzjoni.

L-Artikolu 52

Drittijiet jew piżijiet rigward il-qsim ta’ fruntieri li trasportatur jesiġib’żieda mar-rati ta’ trasport ma ghandhomx ikunu oghla minn livell raġonevoli wara li jitqiesu l-ispejjeż li fil-fatt ikunu saru b’hekk. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jaghmlu minn kollox biex jirriducu dawn l-ispejjeż progressivament.







TAQSIMA IV

KOMPETIZZJONI U REGOLI KOMUNI OĦRA







KAPITOLU 1

REGOLI APPLIKABBLI GĦALL-IMPRIŻI

L-Artikolu 53

1. Dawn li ġejjin ghandhom ikunu projbiti bhala li huma inkompatibbli mat-twettiq ta’ dan il-Ftehim: l-akkordji kollha bejn impriżi, deciżjonijiet minn assocjazzjonijiet ta’ impriżi u prattiki miftiehma li jistgħu jolqtu il-Kummerċ bejn Partijiet Kontraenti u li jkollhom bhala l-ghan jew l-effett taghhom il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fit-territorju kopert b’dan il-Ftehim, u b’mod partikolari dawk li: (a) direttament jew indirettament jiffissaw prezzijiet ta’ xiri jew ta’ bejgh jew kondizzjonijiet oħra ta’ Kummerċ; (b) jillimitaw jew jikkontrollaw il-produzzjoni, s-swieq, l-iżvi-lupp tekniku, jew l-investiment; (ċ) jaqsmu s-swieq jew fonti ta’ provvista; (d) japplikaw kondizzjonijiet differenti għal operazzjonijiet ekwivalenti ma’ partijiet oħra fil-kummerċ,u b’hekk iqieduhom fi svantaġġ kompetittiv; (e) jaghmlu l-konklużjoni ta’ kuntratti suġġetta għall-aċċettaz-zjoni minn partijiet oħra ta’ obbligi supplementari li, min-natura taghhom jew skond l-użu kummerċjali, ma ghand-hom l-ebda konnessjoni ma’ l-oġġett ta’ dawk il-kuntratti.

2. Kull akkordju jew deċiżjoni li huma pprojbiti bis-saħħa ta’ dan l-Artikolu ghandhom ikunu awtomatikament Mingħajr effett.

3. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 jistgħu, madankollu, jiġu dikjarati mhux applikabbli fil-każ ta’: — xi akkordji jew kategorija ta’ akkordji bejn impriżi; — xi deċiżjoni jew kategorija ta’ deċiżjonijiet minn assoċjaz-zjonijiet ta’ impriżi; — xi prattika miftiehma jew kategorija ta’ prattiki miftiehma; li tikkontribwixxi ghat-titjib tal-produzzjoni jew id-distribuz-zjoni ta’ oġġetti jew għall-promozzjoni tal-progress tekniku u ekonomiku, waqt li taghti lill-konsumaturi sehem raġonevoli mill-benefiċċju li jirriżulta, u li: (a) ma timponix fuq l-impriżi interessati restrizzjonijiet li ma humiex indispensabbli għall-ksib ta’ dawn l-ghanijiet; (b) ma tippermettix li dawk l-impriżi jkollhom l-possibiltà li jeliminaw il-kompetizzjoni rigward parti sostanzjali millprodotti fil-kwistjoni.

L-Artikolu 54

Kull abbuż minn xi impriża waħda jew aktar ta’ pożizzjoni dominanti fit-territorju kopert b’dan il-Ftehim jew f’parti sostanzjali minnu għandu jkun projbit bhala inkompatibbli mat-twettiq ta’ dan il-Ftehim sa fejn jista’ jaffettwa il-kummerċ bejn Partijiet Kontraenti.

Dan l-abbuż jista’,b’mod partikolari, jkun jikkonsisti fi:

(a) l-impożizzjoni direttament jew indirettament ta’ prezzijiet mhux ġusti ta’ xiri jew ta’ bejgh jew kondizzjonijiet oħra mhux ġusti fil-kummerċ;

(b) il-limitazzjoni tal-produzzjoni, tas-swieq jew ta’ l-iżvilupp tekniku bi preġudizju għall-konsumaturi;

(ċ) l-applikazzjoni ta’ kondizzjonijiet differenti għal operazzjonijiet ekwivalenti ma’ partijiet oħra fil-kummerċ, biex b’hekk dawn jitqieghdu fi svantaġġ kompetittiv;

(d) li l-konklużjoni ta’ kuntratti tintghamel soġġetta għall-aċċettazzjoni minn partijiet oħra ta’ obbligi supplementari li, min-natura taghhom jew skond l-użu kummerċjali, ma ghandhom l-ebda konnessjoni ma’ l-oġġett tal-kuntratti.

L-Artikolu 55

1. Mingħajr preġudizzju ghad-dispożizzjonijiet li jaghtu effett lill-Artikoli 53 u 54 kif jinsabu fil-Protokoll Nru 21 u fl-Anness XIV ta’ dan il-Ftehim, il-Kummissjoni tal-KE u l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA msemmija fl-Artikolu 108(1) ghandhom jiżguraw l-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikoli 53 u 54.

L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza, kif previst fl-Artikolu 56, Għandha tinvestiga każijiet ta’ suspett ta’ infrazzjoni ta’ dawn il-prinċipji, fuq inizjattiva tagħha stess, jew wara applikazzjoni minn Stat fit-territorju rispettiv jew mill-awtorità l-oħra ta’ sorveljanza. L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza Għandha twettaq dawn l-investigazzjonijiet b’koperazzjoni ma’ l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fit-territorju rispettiv u b’koperazzjoni ma’ l-awtorità l-oħra ta’ sorveljanza, li Għandha taghti l-ghajnuna tagħha skond ir-regoli interni tagħha.

Jekk issib li kien hemm infrazzjoni, Għandha tipproponi miżuri xierqa biex iġġib l-infrazzjoni fi tmiem.

2. Jekk l-infrazzjoni ma tinġiebx fi tmiem, l-awtorità kompe-tenti ta’ sorveljanza Għandha tirreġistra din l-infrazzjoni tal-prinċipji f’deċiżjoni li fiha jinghataw ir-raġunijiet.

L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza tista’ tippubblika d-deċiż-joni tagħha u tawtorizza l-Istati fit-territorju rispettiv biex jiehdu l-miżuri, li dwarhom tiddetermina l-kondizzjonijiet u d-dettalji, li jinhtieġu biex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni. Tista’ ukoll titlob lill-awtorità ta’ sorveljanza l-oħra biex tawtorizza Stati fit-territorju rispettiv biex jiehdu dawk il-miżuri.

L-Artikolu 56

1. Każijiet individwali li jaqgħu taħt l-Artikolu 53 ghand-hom jiġudeċiżi mill-awtoritajiet ta’ sorveljanza skond id-dispożizzjonijiet li ġejjin: (a) każijiet individwali fejn jiġi effettwat biss il-kummerċ bejn l-Istati ta’ l-EFTA ghandhom jiġu deċiżi mill-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA; (b) Mingħajr preġudizzju ghas-subparagrafu (ċ), l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA tiddeċiedi, kif previst fl-Artikolu 58, il-Protokoll Nru 21 u r-regoli adottati għall-implimentazzjoni tiegħu, il-Protokoll Nru 23 u l-Anness XIV, dwar każijiet fejn il-valur tal-bejgh ta’ l-impriżi interessati fit-territorju ta’ l-Istati ta’ l-EFTA hu ugwali għal 33 fil-mija jew aktar il-valur tal-bejgh taghhom fit-territorju kopert minn dan il-Ftehim; (ċ) il-Kummissjoni tal-KE tiddeciedi dwar il-każijiet l-oħra kif ukoll dwar każijiet taht (b) fejn hu affettwat il-Kummerċ bejn l-Istati Membri tal-KE, meta wiehed iqis d-dispożizzjo-nijiet stabbiliti fl-Artikolu 58, il-Protokoll Nru 21, il-Proto-koll Nru 23 u l-Anness XIV.

2. Każijijiet individwali li jaqgħu taħt l-Artikolu 54 ghand-hom jiġudeciżi mill-awtorità ta’ sorveljanza fit-terrritorju fejn tinsab li teżisti l-pożizzjoni dominanti. Ir-regoli stabbiliti fil-paragrafu 1(b) u (ċ)ghandhom japplikaw biss jekk id-domi-nanza teżisti fit-territorji taż-żewġ awtoritajiet ta’ sorveljanza.

3. Każijiet individwali li jaqghutaht is-subparagrafu (ċ) tal-paragrafu 1, li ma jkollhomx effetti apprezzabbli fuq il-kum-merc bejn l-Istati Membri tal-KE jew fuq il-kompetizzjoni fil-Komunità, ghandhom jiġudeciżi mill-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA.

4. Il-kliem “impriża” u “il-valur tal-bejgħ” huma, għall-ghani-jiet ta’ dan l-Artikolu, mfissra fil-Protokoll Nru 22.

L-Artikolu 57

1. Koncentrazzjonijiet li l-kontroll taghhom hu previst fil-paragrafu 2 u li joholqu jew isaħħu pożizzjoni dominanti li bhala riżultat il-kompetizzjoni effettiva tkun ostakolata b’mod sinifikanti fit-territorju kopert b’dan il-Ftehim jew f’parti sos-tanzjali minnu, ghandhom jiġu ddikjarati inkompatibbli ma’ dan il-Ftehim.

2. Il-kontrolli fuq il-koncentrazzjonijiet li jaqghutaht il-paragrafu 1 ghandhom jitwettqu minn: (a) il-Kummissjoni tal-KE fil-każijiet li jaqgħu taħt ir-Regolament (KEE) Nru 4064/89 skond dak ir-Regolament u skond il-Protokolli Nri 21 u 24 u l-Anness XIV ta’ dan il-Ftehim. Il-Kummissjoni tal-KE Għandha, bla hsara ghar-reviżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-KE, kompetenza unika biex tieħu deciżjonijiet f’dawn il-każijiet; (b) l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA fil-każijiet li ma jaq-ghux taht is-subparagrafu (a) fejn il-limiti rilevanti stabbiliti fl-Anness XIV huma miksuba fit-territorju ta’ l-Istati ta’ l-EFTA skond il-Protokolli Nri 21 u 24 u l-Anness XIV. Dan huwa Mingħajr preġudizzju għall-kompetenza ta’ l-Istati Membri tal-KE.

L-Artikolu 58

Bil-hsieb li tiġi żviluppata u tinżamm sorveljanza uniformi matul iż-Żona Ekonomika Ewropea fil-qasam tal-kompetizzjoni u li jkun hemm il-promozzjoni ta’ implimentazzjoni, applikaz-zjoni u interpretazzjoni omoġenea tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim għal dan il-ghan, l-awtoritajiet kompetenti ghandhom jikkoperaw skond id-dispożizzjonijiet li jinsabu fil-Protokolli Nri 23 u 24.

L-Artikolu 59

1. Fil-każ ta’ impriżi pubblici u impriżi li lilhom l-Istati Membri tal-KE jew l-Istati ta’ l-EFTA jaghtu drittijiet specjali jew esklużivi, il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiżguraw li l-ebda miżura ma tiġi leġislata jew miżmuma fis-sehh li tkun kuntrarja ghar-regoli li hemm f’dan il-Ftehim, b’mod partikolari dwak ir-regoli msemmija fl-Artikoli 4 u 53 sa 63.

2. Impriżi li huma fdati bl-operazzjoni ta’ servizzi ta’ inte-ress ekonomiku ġenerali jew li jkollhom karattru ta’ monopolju li jipproduci d-dhul ghandhom ikunu soġġetti ghar-regoli ta’ dan il-Ftehim, b’mod partikolari r-regoli dwar il-kompetizzjoni, sakemm l-applikazzjoni ta’ dawk ir-regoli ma tostakolax it-twettiq, bil-liġi jew fil-fatt, tal-kompiti partikolari assenjati lil-hom. L-iżvilupp tal-Kummerċ ma għandux ikun affettwat b’mod li jkun kuntrarju għall-interessi tal-Partijiet Kontraenti.

3. Il-Kummissjoni tal-KE kif ukoll l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA ghandhom jiżguraw fil-kompetenza rispettiva tagħhom l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu u ghandhom, fejn ikun necessarju, jindirizzaw mizuri xierqa lill-Istati li jaqghu fit-territorju rispettiv taghhom.

L-Artikolu 60

L-Anness XIV fih dispożizzjonijiet speċifiċi li jaghtu effett lillprinċipji stabbiliti fl-Artikoli 53, 54, 57 u 59.







KAPITOLU 2

GHAJNUNA MILL-ISTAT

L-Artikolu 61

1. Bla hsara għal kif jista’ jkun previst xort’oħra f’dan il-Fte-him, kull ghajnuna moghtija mill-Istati Membri tal-KE, l-Istati ta’ l-EFTA jew permezz ta’ riżorsi Statali f’kull ghamla tkun xi tkun li tiddistorti jew thedded li tiddistorti l-kompetizzjoni billi tiffavorixxi certi impriżi jew il-produzzjoni ta’ certi oġġetti tkun, sa fejn taffettwa il-Kummerċ bejn Partijiet Kontraenti, inkompatibbli mat-twettiq ta’ dan il-Ftehim.

2. Dan li ġej ikun kompatibbli mat-twettiq ta’ dan il-Ftehim: (a) ghajnuna li jkollha karattru socjali, moghtija lil konsumaturi individwali, sakemm din l-ghajnuna tinghata Mingħajr diskriminazzjoni rigward l-oriġini tal-prodotti in kwistjoni; (b) ghajnuna biex taghmel tajjeb għall-hsara kkawżata minn diżatri naturali jew ġrajjiet eccezzjonali; (ċ) ghajnuna moghtija lill-ekonomija ta’ certi żoni tar-Repubblika Federali tal-Ġermanija affettwati mid-diviżjoni tal-Ġer-manja, sa fejn din l-ghajnuna hi mehtieġa biex tikkompensa għall-iżvantaġġi ekonomici kkawżati minn dik id-diviżjoni.

3. Dan li ġej jista’ jitqies bhala li hu kompatibbli mat-twettiq ta’ dan il-Ftehim: (a) ghajnuna biex wiehed jippromwovi l-iżvilupp ekonomiku ta’żoni fejn l-livell ta’ ghixien huwa baxx b’mod mhux normali jew fejn b’mod serju ma hemmx xoghol biżżejjed; (b) ghajnuna biex tippromwovi l-eżekuzzjoni ta’ proġett importanti ta’ interess Ewropew komuni jew bhala rimedju għal inkwiet serju fl-ekonomija ta’ Stat Membru tal-KE jew Stat ta’ l-EFTA; (ċ) ghajnuna biex jiġi facilitat l-iżvilupp ta’ certi attivitajiet ekonomici jew ta’ certi żoni ekonomici, meta dik l-ghajnuna ma taffettwax b’mod negattiv il-kondizzjonijiet tal-kum-merc b’mod li tkun kuntrarja għall-interess komuni; (d) dawk il-kategoriji l-oħra ta’ ghajnuna kif jista’ jiġi specifikat mil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE skond it-Taqsima VII.

L-Artikolu 62

1. Is-sistemi kollha eżistenti ta’ ghajnuna mill-Istat fit-terri-torju tal-Partijiet Kontraenti, kif ukoll kull pjan biex tinghata jew tinbidel l-ghanjuna mill-Istat, Għandha tkun suġġetta għal reviżjoni kostanti rigward il-kompatibilità taghhom ma’ l-Artikolu 61. Din ir-reviżjoni Għandha titwettaq: (a) rigward l-Istati Membri tal-KE, mill-Kummissjoni tal-KE skond ir-regoli stabbiliti fl-Artikolu 93 tat-Trattat li jistabbi-lixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea; (b) rigward l-Istati ta’ l-EFTA, mill-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA skond ir-regoli stabbiliti fi ftehim bejn l-Istati ta’ l-EFTA li jistabbilixxi l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA li hija fdata bis-setghat u l-funzjonijiet imniżżla fil-Protokoll Nru 26.

2. Bil-hsieb li tiġi żgurata sorveljanza uniformi fil-kamp ta’ ghajnuna mill-Istat matul it-territorju kopert b’dan il-Ftehim, il-Kummissjoni tal-KE u l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA ghandhom jikkoperaw skond id-dispożizzjonijiet imniżżla fil-Protokoll Nru 27.

L-Artikolu 63

L-Anness XV fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar għajnuna mill-Istat.

L-Artikolu 64

1. Jekk waħda mill-awtoritajiet ta’ sorveljanza tikkunsidra li l-implimentazzjoni mill-awtorità ta’ sorveljanza l-oħra ta’ l-Arti-koli 61 u 62 ta’ dan il-Ftehim u l-Artikolu 5 tal-Protokoll Nru 14 mhix b’konformità maż-żamma ta’ kondizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni fit-territorju kopert b’dan il-Ftehim, għandu jsir skambju ta’ opinjonijiet fi żmien ġimghatejn skond il-pro-cedura tal-Protokoll Nru 27, il-paragrafu (f).

Jekk ma tinstabx soluzzjoni miftehma b’mod komuni sa l-aħħar ta’ dan il-perijodu ta’ ġimghatejn, l-awtorità kompetenti tal-Parti Kontraenti affettwata tista’ minnufih tadotta miżuri xierqa temporanji biex tirrimedja ghad-distorsjoni riżultanti fil-kompe-tizzjoni.

Ghandhom imbaghad jinżammu konsultazzjonijiet fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE bil-hsieb li tinsab soluzzjoni komuni accet-tabbli.

Jekk fi żmien tliet xhur il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE ma jirnex-xilux isib soluzzjoni, u jekk il-prattika fil-kwistjoni tikkawża, jew thedded li tikkawża, distorsjoni fil-kompetizzjoni li jaf-fettwa l-Kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti, il-miżuri tempo-ranji jistgħu jinbidlu minn miżuri definittivi, li jkunu stretta-ment necessarji biex jaghmlu tajjeb għall-effett ta’ dak id-dis-torsjoni. Tinghata prijorità lil dawk il-miżuri li l-anqas ifixklu l-funzjonament taż-ŻEE.

2. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu ghandhom jappli-kaw ukoll għal monopolji Statali, li huma stabbiliti wara l-firma tal-Ftehim.







KAPITOLU 3

REGOLI OĦRA KOMUNI

L-Artikolu 65

1. L-Anness XVI fih dispożizzjonijiet u arranġamenti speci-fici dwar l-akkwisti pubblici li, sakemm ma jkunx specifikat mod ieħor, ghandhom japplikaw għall-prodotti kollha u għal servizzi kif specifikat.

2. Il-Protokoll Nru 28 u l-Anness XVII fihom dispożizzjonijiet u arranġamenti speċifiċi dwar proprjetà intellettwali, indus-trijali u Kummerċjali, li, sakemm ma jkunx specifikat mod ieħor, ghandhom japplikaw għall-prodotti u s-servizzi kollha.







TAQSIMA V

DISPOŻIZZJONIJIET ORIZZONTALI RILEVANTI GĦALL-ERBA’ LIBERTAJIET







KAPITOLU 1

POLITIKA SOCJALI

L-Artikolu 66

Il-Partijiet Kontraenti jaqblu dwar il-htieġa li jippromwovu kon-dizzjonijiet tax-xoghol imtejba u livell ta’ ghajxien imtejjeb għall-haddiema.

L-Artikolu 67

1. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jaghtu attenzjoni parti-kolari biex jinkoraġġixxu t-titjib, speċjalment fl-ambjent tax-xoghol, rigward is-saħħa u s-sigurtà tal-haddiema. Biex jintla-haq dan l-ghan, ghandhom jiġu applikati htiġiet minimi għall-implimentazzjoni gradwali, billi jittiehdu f’konsiderazzjoni l-kondizzjonijiet u r-regoli tekniċi li jeżistu f’kull waħda mill-Partijiet Kontraenti. Dawn il-htiġiet minimi ma ghandhomx iwaqqfu xi Parti Kontraenti milli żżomm fis-sehh jew tintroduċi miżuri aktar iebsin għall-protezzjoni tal-kondizzjonijiet tax-xoghol kompatibbli ma’ dan il-Ftehim.

2. L-Anness XVIII jispeċifika d-dispożizzjonijiet li ghandhom jiġu implimentati bhala l-htiġiet minimi msemmija fil-paragrafu 1.

L-Artikolu 68

Fil-kamp tal-leġislazzjoni dwar ix-xoghol, il-Partijiet Kontraenti ghandhom jintroduċu l-miżuri neċessarji biex jiżguraw it-twet-tiq tajjeb ta’ dan il-Ftehim. Dawn il-miżuri huma speċifikati fl-Anness XVIII.

L-Artikolu 69

1. Kull Parti Kontraenti Għandha tiżgura u żżomm fis-sehh il-prinċipju li raġel u mara ghandhom jirċievu l-istess paga għall-istess xoghol.

Għall-ghanijiet ta’ dan l-Artikolu, “paga” tfisser il-paga jew is-salarju ordinarju bażiku jew minimu u kull konsiderazzjoni oħra, kemm bi flus jew in natura, li l-haddiem jirċievi. direttament jew indirettament, rigward l-impieg tiegħu mill-prinċipal tiegħu.

L-istess paga Mingħajr diskriminazzjoni msejsa fuq is-sess tfis-ser:

(a) li l-paga għall-istess xoghol b’rati bl-imqieta Għandha tiġi kkalkolata fuq il-bażita’ l-istess unità ta’ qies;

(b) li l-paga għal xoghol skond rati bil-hin Għandha tkun l-istess għall-istess biċċa xoghol.

2. L-Anness XVIII fih dispożizzjonijiet speċifiċigħall-impli-mentazzjoni tal-paragrafu 1.

L-Artikolu 70

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jippromwovu l-prinċipju tat-trattament ugwali għall-irġiel u n-nisa billi jimplimentaw id-dispożizzjonijiet speċifikati fl-Anness XVIII.

L-Artikolu 71

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jaghmlu l-ahjar taghhom biex jippromwovu d-djalogu bejn il-management u l-haddiema fuq livell Ewropew.







KAPITOLU 2

PROTEZZJONI TAL-KONSUMATUR

L-Artikolu 72

L-Anness XIX fih dispożizzjonijiet dwar il-protezzjoni tal-kon-sumatur.







KAPITOLU 3

AMBJENT

L-Artikolu 73

1. L-azzjoni mill-Partijiet Kontraenti rigward l-ambjent għandu jkollha l-ghanijiet li ġejjin: (a) biex tippreżerva, tipproteġi u ttejjeb il-kwalità ta’ l-amb-jent; (b) biex tikkontribwixxi lejn il-protezzjoni tas-saħħa tal-bnie-dem; (ċ) biex tiżgura utilizzazzjoni prudenti u razzjonali tar-riżorsi naturali.

2. L-azzjoni mill-Partijiet Kontraenti rigward l-ambjent Għandha tkun imsejsa fuq il-prinċipji li Għandha tittiehed azzjoni preventiva, li hsara ambjentali Għandha bhala prijorità tiġi korretta fl-oriġini tagħha, u li min iniġġeż għandu jhallas. Il-htiġiet tal-protezzjoni ambjentali ghandhom ikunu komponent tal-politika l-oħra tal-Partijiet Kontraenti.

L-Artikolu 74

L-Anness XX fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar miżuri protettivi li ghandhom japplikaw bis-saħħata’ l-Artikolu 73.

L-Artikolu 75

Il-miżuri ta’ protezzjoni msemmijin fl-Artikolu 74 ma għand-homx ijwaqqfu xi Parti Kontraenti milli żżomm fis-sehh jew tintroduċimiżuri ta’ protezzjoni aktar iebsin kompatibbli ma’ dan il-Ftehim.







KAPITOLU 4

STATISTIKA

L-Artikolu 76

1. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiżguraw il-produzzjoni u t-tixrid ta’ informazzjoni statistika koerenti u paragunabbli biex wiehed ikun jista’ jiddeskrivi u jissorvelja l-aspetti kollha ekonomiċi, soċjali u ambjentali rilevanti taż-ŻEE.

2. Għal dan il-ghan il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiżvi-luppaw u jużaw metodi, tifsiriet u klassifikazzjonijiet armoniz-zati kif ukoll programmi u proċeduri komuni waqt li jorganiz-zaw x-xoghol dwar l-istatistika fil-livelli xierqa amministrattivi u waqt li josservaw debitament il-htieġa tal-kunfidenzalità fl-istatistika.

3. L-Anness XXI fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-istatistika.

4. Il-Protokoll Nru 30 fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-organizzazzjoni tal-koperazzjoni fil-qasam ta’ l-istatistika.







KAPITOLU 5

LIĠI DWAR IL-KUMPANNIJI

L-Artikolu 77

L-Anness XXII fih dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-liġi dwar il-kumpanniji.







TAQSIMA VI

KOPERAZZJONI BARRA MILL-ERBA’ LIBERTAJIET

L-Artikolu 78

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom isahhu u jwessghu l-koperazzjoni fil-qafas ta’ l-attivitajiet tal-Komunità fl-oqsma ta’:

— ir-riċerka u l-iżvilupp teknoloġiku,

— servizzi ta’ l-informazzjoni,

— l-ambjent,

— l-edukazzjoni, it-tahriġ u ż-żghażagh

— il-politika soċjali,

— il-protezzjoni tal-konsumatur,

— l-intapriżi żghar u ta’ daqs medju,

— it-turiżmu,

— is-settur awdjoviżiv, u

— il-protezzjoni ċivili,

sa fejn dawn il-ħwejjeġ ma humiex regolati taht id-dispożizzjonijiet ta’ Taqsimiet oħra ta’ dan il-Ftehim.

L-Artikolu 79

1. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom isahhu d-djalogu bejniet-hom bil-mezzi kollha xierqa, b’mod partikolari permezz tal-proċeduri previsti fit-Taqsima VII, bil-hsieb li jiġu identifikati oqsma u attivitajiet fejn kollaborazzjoni aktar mill-qrib tista’ tikkontribwixxi għall-ksib ta’ l-ghanijiet komuni taghhom fl-oqsma imsemmijin fl-Artikolu 78.

2. Huma ghandhom, b’mod partikolari, jiskambjaw infor-mazzjoni u, fuq talba ta’ Parti Kontraenti, jikkonsultaw mal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE dwar pjani u proposti għall-istabbili-ment ta’, jew biex isiru emendi fi, programmi kwadru, programmi speċifiċi, azzjonijiet u proġetti fl-oqsma msemmijin fl-Artikolu 78.

3. It-Taqsima VII Għandha tapplika mutatis mutandis rigward din it-Taqsima kull fejn din ta’ l-aħħar jew il-Protokoll Nru 31 jippreskrivu speċifikatament għal dan.

L-Artikolu 80

Il-koperazzjoni msemmija fl-Artikolu 78 normalment Għandha tieħuwaħda minn dawn il-forom:

— parteċipazzjoni mill-Istati ta’ l-EFTA fi programmi kwadru, programmi speċifiċi, proġetti jew azzjonijiet oħra tal-KE;

— l-istabbiliment ta’ attivitajiet konġunti f’oqsma speċifiċi, li jistgħu jinkludu il-kombinazzjoni jew kordinazzjoni ta’ atti-vitajiet , it-tghaqqid ta’ attivitajiet eżistenti u l-istabbiliment ta’ attivitajiet konġunti ad hoc;

— l-iskambju jew l-ghoti formali u informali ta’ informaz-zjoni;

— sforzi komuni biex jiġu inkoraġġiti certi attivitajiet mat-ter-ritorju tal-Partijiet Kontraenti;

— leġislazzjoni parallela, fejn ikun xieraq, ta’ kontenut iden-tiku jew simili;

— il-kordinazzjoni, meta dan ikun ta’ interess reciproku, ta’ sforzi jew attivitajiet permezz, jew fil-kuntest ta’, organiz-zazzjonijiet internazzjonali, u ta’ koperazzjoni ma’ pajjiżi terzi.

L-Artikolu 81

Meta l-koperazzjoni tieħu l-forma ta’ partecipazzjoni mill-Istati ta’ l-EFTA fi programm kwadru, programm specifiku, proġett jew azzjoni oħra tal-KE, ghandhom japplikaw l-prinċipji li ġejjin:

(a) l-Istati ta’ l-EFTA għandu jkollhom access għall-partijiet kollha ta’ programm.

(b) L-istatus ta’ l-Istati ta’ l-EFTA fil-kumitati li jassistu l-Kum-missjoni tal-KE fil-ġestjoni u l-iżvilupp ta’ attività Komuni-tarja li għaliha l-Istati ta’ l-EFTA jistgħu jkunu qed jikkon-tribwixxu finanzjarjament bis-saħħa tal-partecipazzjoni tagħhom għandu jqis b’mod komplet dik il-kontribuzzjoni.

(ċ) Id-deciżjonijiet tal-Komunità, hlief dawk li ghandhom x’jaqsmu ma’ l-estimi ġenerali tal-Komunità, li jaffettwaw direttament jew indirettament programm kwadru, programm specifiku, proġett jew azzjoni oħra, li fihom l-Istati ta’ l-EFTA jippartecipaw b’deciżjoni taht dan il-Ftehim, ghandhom ikunu suġġetti ghad-dispożizzjonijiet ta’ l-Arti-kolu 79(3). Il-patti u l-kondizzjonijiet tal-partecipazzjoni kontinwata fl-attività kkoncernata jistgħu jiġu riveduti mil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE skond l-Artikolu 86.

(d) Fuq il-livell ta’ proġett, istituzzjonijiet, impriżi, organizzaz-zjonijiet u cittadini ta’ l-Istati ta’ l-EFTA għandu jkollhom l-istess drittijiet u obbligi fil-programm Komunitarju jew azzjoni oħra inkwistjoni bhal dawk li japplikaw għal isti-tuzzjonijiet, impriżi u organizzazzjonijiet simili, u cittadini ta’ l-Istati Membri tal-KE. L-istess għandu japplika mutatis mutandis għal partecipanti fi skambji bejn l-Istati Membri tal-KE u l-Istati ta’ l-EFTA, taht l-attività inkwistjoni.

(e) L-Istati ta’ l-EFTA, l-istituzzjonijiet, l-impriżi, l-organizzaz-zjonijiet u c-cittadini taghhom ghandhom ikollhom l-istess drittijiet u obbligi rigward it-tixrid, il-valutazzjoni u l-esplojtazzjoni tar-riżultati bhal dawk li japplikaw għall-Istati Membri tal-KE, l-istituzzjonijiet, l-impriżi, l-organiz-zazzjonijiet u c-cittadini taghhom.

(f) Il-Partijiet Kontraenti jintrabtu, skond ir-regoli u r-regola-menti rispettivi taghhom, li jiffacilitaw il-moviment tal-partecipanti fil-programm u kull azzjoni oħra sa fejn ikun necessarju.

L-Artikolu 82

1. Meta l-koperazzjoni prevista f’din it-Taqsima tinvolvi par-tecipazzjoni finanzjarja ta’ l-Istati ta’ l-EFTA, din il-partecipaz-zjoni Għandha tieħu waħda mill-forom li ġejjin: (a) Il-kontribuzzjoni ta’ l-Istati ta’ l-EFTA, li tinholoq mill-par-tecipazzjoni taghhom f’attivitajiet Komunitarji, Għandha tiġi kkalkulata proporzjonatament skond: — l-approprjazzjonijiet ta’ impenji; u — l-approprjazzjonijiet ta’ hlasijiet; li jiddahhlu kull sena għall-Komunità fl-estimi ġenerali fil-linja ta’ l-estimi li tikkorrispondi ma’ l-attivitajiet inkwist-joni. Il-“fattur ta’ proporzjon” li jiddetermina l-partecipazzjoni ta’ l-Istati ta’ l-EFTA jkun s-somma tar-ratios bejn, min-naħa waħda, il-prodott domestiku gross bi prezzijiet tas-suq ta’ kull wiehed mill-Istati ta’ l-EFTA u, min-naħa l-oħra, is-somma tal-prodotti domestici gross bi prezzijiet tas-suq ta’ l-Istati Membri tal-KE u ta’ dak l-Istat ta’ l-EFTA. Dan il-fat-tur għandu jiġi kkalkolat, għal kull sena ta’ l-estimi, fuq il-bażi tad-data statistika l-aktar recenti. L-ammont tal-kontribuzzjoni ta’ l-Istati ta’ l-EFTA għandu jkun b’żieda, kemm dwar approprjazzjonijiet ta’ impenji dwarhom kif ukoll dwar approprjazzjonijiet ta’ hlasijiet, għall-ammonti li jiddahhlu kull sena għall-Komunità fl-estimi ġenerali f’kull linja li tikkorispondi ma’ l-attivitajiet inkwistjoni. Il-kontribuzzjonijiet li ghandhom jithallsu kull sena mill-Istati ta’ l-EFTA ghandhom jiġu determinati fuq il-bażita’ approprjazzjonijiet ta’ hlasijiet. L-impenji li tidhol għalihom il-Komunità qabel il-bidu fis-sehh, fuq il-bażita’ dan il-Ftehim, tal-partecipazzjoni ta’ l-Istati ta’ l-EFTA fl-attivitajiet inkwistjoni - kif ukoll il-hlasi-jiet li jirriżultaw minn dan - ma ghandhom joholqu l-ebda kontribuzzjoni min-naħata’ l-Istati ta’ l-EFTA. (b) Il-kontribuzzjoni finanzjarja ta’ l-Istati ta’ l-EFTA li tohroġ mill-partecipazzjoni taghhom f’certi proġetti jew attivitajiet oħra Għandha tkun imsejsa fuq il-principju li kull Parti Kontraenti Għandha tkopri l-ispejjeż tagħha stess, b’kontri-buzzjoni xierqa li Għandha tiġi ffissata mill-Kumitat Kon-ġunt taż-ŻEE għall-ispejjeż ta’ ġestjoni tal-Komunità. (ċ) Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jieħu d-deciżjonijiet necessarji dwar il-kontribuzzjoni tal-Partijiet Kontraenti għall-ispejjeż ta’ l-attività inkwistjoni.

2. Id-dispożizzjonijiet dettaljati għall-implimentazzjoni ta’ dan l-Artikolu jinsabu fil-Protokoll Nru 32.

L-Artikolu 83

Meta l-koperazzjoni tieħu l-forma ta’ skambju ta’ informazzjoni bejn awtoritajiet pubblici, l-Istati ta’ l-EFTA ghandhom ikoll-hom l-istess drittijiet li jircievu, u l-obbligi li jipprovdu, infor-mazzjoni bhall-Istati Membri tal-KE, bla hsara għall-htiġiet ta’ kunfidenzalità, li jiġu stabbiliti mill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

L-Artikolu 84

Id-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-koperazzjoni f’oqsma specifici jinsabu fil-Protokoll Nru 31.

L-Artikolu 85

Sakemm ma jkunx previst mod ieħor fil-Protokoll Nru 31, ilkoperazzjoni li hi diġà stabbilita bejn il-Komunità u Stati ta’ l-EFTA individwali fl-oqsma msemmijin fl-Artikolu 78 fid-data tal-bidu fis-sehh ta’ dan il-Ftehim ghandhom minn hemm ’il quddiem jiġu regolati bid-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ din it-Taqsima u tal-Protokoll Nru 31.

L-Artikolu 86

Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu, skond it-Taqsima VII, jieħu d-deciżjonijiet kollha necessarji għall-implimentazzjoni ta’ l-Artikoli 78 sa 85 u miżuri li johorġu minnhom, li jistgħu jinkludu, inter alia,li jiġu supplimentati u emendati d-dispożizzjonijiet tal-Protokoll Nru 31, kif ukoll l-adozzjoni ta’ arranġamenti transitorji mehtieġa għall-implimentazzjoni ta’ l-Artikolu 85.

L-Artikolu 87

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jiehdu l-passi necessarji biex jiżviluppaw, isahhu jew iwessghu l-koperazzjoni fil-qafas ta’ lattivitajiet tal-Komunità f’oqsma mhux elenkati fl-Artikolu 78, fejn din il-koperazzjoni titqies li x’aktarx tikkontribwixxi għallksib ta’ l-ghanijiet ta’ dan il-Ftehim, jew mod ieħor titqies mill-Partijiet Kontraenti bhala ta’ interess reciproku. Dawn il-passi jistgħu jinkludu li ssir emenda għall-Artikolu 78 biż-żieda ta’ oqsma ġodda ma’ dawk li hemm elenkati fih.

L-Artikolu 88

Mingħajr preġudizzju għal dispożizzjonijiet ta’ Taqsimiet oħra ta’ dan il-Ftehim, id-dispożizzjonijiet ta’ din it-Taqsima ma ghandhomx iwaqqfu xi Parti Kontraenti milli tipprepara, tadotta u timplimenta miżuri indipendentement.







TAQSIMA VII

DISPOŻIZZJONIJIET ISTITUZZJONALI







KAPITOLU 1

L-ISTRUTTURA TA’ L-ASSOCJAZZJONI







Sezzjoni 1

Il-Kunsill taż-ŻEE

L-Artikolu 89

1. Qed jiġi stabbilit Kunsill taż-ŻEE. Għandu jkun responsabbli, b’mod partikolari, biex jaghti impetu politiku fl-implimentazzjoni ta’ dan il-Ftehim u biex jistabbilixxi l-linji gwida ġenerali għall-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

Għal dan il-ghan, il-Kunsill taż-ŻEE għandu jivvaluta it-twettiq ġenerali u l-iżvilupp tal-Ftehim. Għandu jieħu d-deciżjonijiet politici li jwasslu għal emendi għall-Ftehim.

2. Il-Partijiet Kontraenti, rigward il-Komunità u l-Istati Membri tal-KE fl-oqsma ta’ kompetenza rispettivi taghhom, jistgħu, wara li jkunu ddiskutew il-kwistjoni fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE, jew direttament f’każijiet eccezzjonalment urġenti, jqajmu fil-Kunsill taż-ŻEE kull kwistjoni li tista’ taghti lok għal diffi-kultà.

3. Il-Kunsill taż-ŻEE għandu b’deciżjoni jadotta r-regoli tiegħuta’ procedura.

L-Artikolu 90

1. Il-Kunsill taż-ŻEE għandu jkun maghmul mill-membri tal-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej u membri tal-Kummissjoni tal-KE, u minn membru wiehed tal-Gvern ta’ kull wiehed mill-Istati ta’ l-EFTA.

Il-membri tal-Kunsill taż-ŻEE jistgħu jkunu rappreżentati skond il-kondizzjonijiet stabbiliti fir-regoli tiegħu ta’ procedura.

2. Id-deċiżjionijiet tal-Kunsill taż-ŻEE ghandhom jittiehdu bi qbil bejn il-Komunità, min-naħa waħda, u l-Istati ta’ l-EFTA, min-naħa l-oħra.

L-Artikolu 91

1. Il-kariga ta’ President tal-Kunsill taż-ŻEE Għandha tinżamm alternattivament, għal perijodu ta’ sitt xhur, minn membru tal-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej u membru tal-Gvern ta’ Stat ta’ l-EFTA.

2. Il-Kunsill taż-ŻEE għandu jitlaqqa’ darbtejn fis-sena mill-President tiegħu. Il-Kunsill taż-ŻEE għandu ukoll jiltaqa’ kull meta ċ-ċirkostanzi hekk jehtieġu, skond ir-regoli tiegħuta’ pro-ċedura.







Sezzjoni 2

Il-Kumitat Kongunt taż-ŻEE

L-Artikolu 92

1. Qed jiġi stabbilit Kumitat Konġunt taż-ŻEE. Għandu jiżgura l-implimentazzjoni effettiva u l-operat ta’ dan il-Ftehim. Għal dan il-ghan, għandu jwettaq skambji ta’ opinjonijiet u informazzjoni u jieħu deċiżjonijiet fil-każijiet previsti f’dan il-Ftehim.

2. Il-Partijiet Kontraenti, rigward il-Komunità u l-Istati Membri tal-KE, fl-oqsma ta’ kompetenza rispettivi taghhom, għandu jkollhom konsultazzjonijiet fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE dwar kull punt ta’ rilevanza għall-Ftehim li jaghti lok għal diffikultà u li jitqajjem minn xi hadd minnhom.

3. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu b’deċiżjoni jadotta r-regoli tiegħu ta’ proċedura.

L-Artikolu 93

1. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jkun maghmul minn rappreżentanti tal-Partijiet Kontraenti.

2. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jieħu deċiżjonijiet bi qbil bejn il-Komunità, min-naħa waħda, u l-Istati ta’ l-EFTA li jitkellmu b’vuċiwaħda, min-naħa l-oħra.

L-Artikolu 94

1. Il-kariga ta’ President tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Għandha tinżamm alternattivament, għal perijodu ta’ sitt xhur, mir-rappreżentant tal-Komunità, jiġifieri l-Kummissjoni tal-KE, u r-rappreżentant ta’ wiehed mill-Istati ta’ l-EFTA.

2. Sabiex iwettaq il-funzjonijiet tiegħu, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jiltaqa’,bhala prinċipju, għall-inqas darba fixxahar. Għandu jiltaqa’ ukoll fuq inizjattiva tal-President tiegħu jew fuq talba ta’ waħda mill-Partijiet Kontraenti skond ir-regoli tiegħu ta’ proċedura.

3. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE jista’ jiddeċiedi li jistabbilixxi xi sottokumitat jew grupp ta’ hidma biex jassistih fit-twettiq tal-kompiti tiegħu. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu firregoli tiegħu ta’ proċedura jistabbilixxi l-kompożizzjoni u l-mod ta’ l-operat ta’ dawn is-sottokumitati u gruppi ta’ hidma. Il-kompiti taghhom ghandhom jiġu determinati mill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE f’kull każ individwali.

4. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jippublika rapport annwali dwar it-twettiq u l-iżvilupp ta’ dan il-Ftehim.







Sezzjoni 3

Koperazzjoni parlamentari

L-Artikolu 95

1. Qed jiġi stabbilit Kumitat Parlamentari Konġunt taż-ŻEE. Għandu jkun maghmul minn numru ugwali ta’, minn naħa waħda, membri tal-Parlament Ewropew u, minn naħa l-oħra, membri tal-Parlamenti ta’ l-Istati ta’ l-EFTA. In-numru totali ta’ membri tal-Kumitat hu stabbilit fl-Istatut fil-Protokoll Nru 36.

2. Il-Kumitat Parlamentari Konġunt taż-ŻEE għandu jżomm seduri alternattivament fil-Komunità u fi Stat ta’ l-EFTA skond id-dispożizzjonijiet mniżżlin fil-Protokoll Nru 36.

3. Il-Kumitat Parlamentari Konġunt taż-ŻEE għandu jikkontribwixxi, permezz ta’ djalogu u dibattitu, għal gharfien ahjar bejn il-Komunità u l-Istati ta’ l-EFTA fl-oqsma koperti b’dan il-Ftehim.

4. Il-Kumitat Parlamentari Konġunt taż-ŻEE jista’ jesprimi l-opinjonijiet tiegħu fl-ghamla ta’ rapporti jew riżoluzzjonijiet, kif ikun xieraq. Għandu, b’mod partikolari, jeżamina r-rapport annwali tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE, mahruġ skond l-Artikolu 94 (4), dwar it-twettiq u l-iżvilupp ta’ dan il-Ftehim.

5. Il-President tal-Kunsill taż-ŻEE jista’ jidher quddiem il-Kumitat Parlamentari Konġunt taż-ŻEE biex ikun mismugh minnu.

6. Il-Kumitat Parlamentari Konġunt taż-ŻEE għandu jadotta r-regoli tiegħu ta’ proċedura.







Sezzjoni 4

Koperazzjoni bejn imsiehba ekonomiċi u socjali

L-Artikolu 96

1. Il-membri tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali u korpi oħra li jirrappreżentaw l-imsiehba soċjali fil-Komunità u l-korpi korrispondenti fl-Istati ta’ l-EFTA ghandhom jahdmu sabiex issahhu l-kuntatti bejniethom u biex jikkoperaw b’mod organizzat u regolari biex ikattru l-gharfien ta’ l-aspetti ekonomiċi usoċjali ta’ l-interdipendenza dejjem tikber ta’ l-ekonomiji tal-Partijiet Kontraenti u ta’ l-interessi taghhom fil-kuntest taż-ŻEE.

2. Għal dan il-ghan, qed jiġi stabbilit Kumitat Konsultattiv taż-ŻEE. Għandu jkun maghmul min-numru ugwali ta’, minn naħa waħda, membri tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali tal-Komunità u, fuq l-oħra, membri tal-Kumitat Konsultattiv ta’ l-EFTA. Il-Kumitat Konsultattiv taż-ŻEE jista’ jesprimi l-opinjonijiet tiegħu fl-ghamla ta’ rapporti jew riżoluzzjonijiet, kif ikun xieraq.

3. Il-Kumitat Konsultattiv taż-ŻEE għandu jadotta r-regoli tiegħu ta’ proċedura.







KAPITOLU 2

IL-PROCEDURA DWAR IT-TEHID TA’ DECIŻJONIJIET

L-Artikolu 97

Dan il-Ftehim ma jippreġudikax id-dritt li kull waħda mill-Partijiet Kontraenti temenda, Mingħajr preġudizzju għall-prinċipju tan-non-diskriminazzjoni u wara li tkun infurmat il-Partijiet Kontraenti l-oħra, l-legislazzjoni interna tagħha fl-oqsma koperti b’dan il-Ftehim:

— – jekk il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE jikkonkludi li l-leġislazzjoni kif emendata ma taffettwax it-twettiq tajjeb ta’ dan il-Ftehim; jew

— – jekk il-proċeduri msemmija fl-Artikolu 98 ikunu ġew kompletati.

L-Artikolu 98

L-Annessi ta’ dan il-Ftehim u l-Protokolli Nri 1 sa 7, 9 sa 11, 19 sa 27, 30 sa 32, 37, 39, 41 u 47, kif ikun xieraq, jistgħu jiġu emendati b’deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE skond l-Arti-koli 93 (2), 99, 100, 102 u 103.

L-Artikolu 99

1. Malli tkun qed titfassal leġislazzjoni ġdida mill-Kummiss-joni tal-KE f’qasam li hu regolat b’dan il-Ftehim, il-Kummissjoni tal-KE Għandha b’mod informali tfittex il-parir ta’ esperti mill-Istati ta’ l-EFTA bl-istess mod kif tfittex pariri minn esperti ta’ l-Istati Membri tal-KE għall-elaborazzjoni tal-proposti tagħha.

2. Meta tibghat il-proposta tagħha lill-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej, il-Kummissjoni tal-KE Għandha tibghat kopji talproposta lill-Istati ta’ l-EFTA.

Fuq talba ta’ waħda mill-Partijiet Kontraenti, skambju preliminari ta’ opinjonijiet jsir fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

3. Waqt il-fażi li tippreċedi d-deċiżjoni tal-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej, fi proċess kontinwu ta’ informazzjoni u konsultazzjoni, il-Partijiet Kontraenti jikkonsultaw lil xulxin għal darb’oħra fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE fil-mumenti sinifikattivi fuq talba ta’ waħda minnhom.

4. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jikkoperaw bona fidi waqt il-fażi ta’ l-informazzjoni u l-konsultazzjoni bil-hsieb li jiffaċilitaw, fi tmiem il-proċess, it-tehid ta’ deċiżjonijiet fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

L-Artikolu 100

Il-Kummissjoni tal-KE Għandha tiżgura li jkun hemm l-aktar parteċipazzjoni wiesgha possibbli, skond l-oqsma kkonċernati, minn esperti mill-Istati ta’ l-EFTA fl-istadju preparatorju ta’ l-abbozzi tal-miżuri li ghandhom jiġu sottomessi wara lill-kumi-tati li jassistu lill-Kummissjoni tal-KE fl-eżerċizzju tas-setghat eżekuttivi tagħha. F’dan ir-rigward, waqt li tkun qed tfassal l-abbozzi tal-miżuri, il-Kummissjoni tal-KE Għandha tikkonsulta ma’ esperti ta’ l-Istati ta’ l-EFTA fuq l-istess bażibhal ma tik-konsulta ma’ esperti ta’ l-Istati Membri tal-KE.

Fil-każijiet fejn il-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej ikollu kom-petenza skond il-proċedura applikabbli ghat-tip ta’ kumitat involut, il-Kummissjoni tal-KE Għandha tibghat lill-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej l-opinjonijiet ta’ l-esperti ta’ l-Istati ta’ l-EFTA.

L-Artikolu 101

1. Rigward il-kumitati li ma humiex koperti la bl-Artikolu 81 u l-anqas bl-Artikolu 100 l-esperti mill-Istati ta’ l-EFTA ghandhom ikunu assoċjati max-xoghol meta dan ikun mehtieġ mit-thaddim tajjeb ta’ dan il-Ftehim.

Dawn il-kumitati huma elenkati fil-Protokoll Nru 37. Il-modali-tajiet ta’ din l-assoċjazzjoni huma mniżżla fil-Protokolli u Annessi settorali rilevanti li jittrattaw il-materja inkwistjoni.

2. Jekk il-Partijiet Kontraenti jidhrilhom li assoċjazzjoni bhal din Għandha tkun estiżagħal kumitati oħra li jkollhom karatte-ristiċi simili, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE jista’ jemenda l-Protokoll Nru 37.

L-Artikolu 102

1. Biex jiggarantixxi s-sigurtà legali u l-omoġenejà taż-ŻEE, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jieħu deċiżjoni dwar emenda ta’ l-Anness ta’ dan il-Ftehim kemm jista’ jkun viċin l-adozzjoni mill-Komunità tal-leġislazzjoni Komunitarja ġdida korrispondentu bil-hsieb li jkun hemm applikazzjoni fl-istess hin ta’ din ta’ l-aħħar kif ukoll ta’ l-emendi ta’ l-Annessi tal-Fte-him. Għal dan il-ghan, il-Komunità Għandha, kull darba li tadotta att leġislattiv dwar kwistjoni li hi koperta b’dan il-Fte-him, kemm jista’ jkun malajr tinforma lill-Partijiet Kontraenti l-oħra fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

2. Il-parti ta’ Anness ta’ dan il-Ftehim li tiġi affettwata direttament bil-leġislazzjoni ġdida Għandha tiġi valutata mil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE.

3. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jaghmlu l-isforzi kollha biex jaslu għal ftehim fuq il-materji rilevanti ta’ dan il-Ftehim.

Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu, b’mod partikolari, jaghmel kull sforz biex isib soluzzjoni li tkun aċċettabbli reċiprokament, fejn tinqala’ problema serja f’qasam li, fl-Istati ta’ l-EFTA, jaqa’ fil-kompetenza tal-leġislatur.

4. Jekk, minkejja l-applikazzjoni tal-paragrafu preċedenti, ma jistghax jintlahaq ftehim dwar emenda għal Anness ta’ dan il-Ftehim, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jeżamina kull possibbiltà oħra biex iżomm it-thaddim tajjeb ta’ dan il-Ftehim u jieħu kull deċiżjoni neċessarja għal dan il-ghan, inkluża l-pos-sibbiltà li jieħu nota ta’ l-ekwivalenza tal-leġislazzjoni. Deċiż-joni bhal din Għandha tittiehed l-ahtar tard fl-iskadenza ta’ perijodu ta’ sitt xhur mid-data ta’ meta tkun ġiet riferita lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE jew, jekk dik id-data tkun aktar tard, fid-data tal-bidu fis-sehh tal-leġislazzjoni Komunitarja korris-pondenti.

5. Jekk, sa l-aħħar tal-limitu ta’ żmien stabbilit fil-paragrafu 4, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE ma jkunx ghadu ħa deċiżjoni dwar emenda għal Anness ta’ dan il-Ftehim, il-parti afftettwata ta’ dak l-Anness, kif determinata skond il-paragrafu 2, titqies bhala sospiża provviżorjament, bla hsara għal deċiżjoni kuntrarja mill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE. Sospensjoni bhal din tibda’ ssehh sitt xhur wara li jintemm il-perijodu msemmi fil-paragrafu 4, iżda f’ebda ċirkostanza qabel il-data meta l-att kor-rispondenti tal-KE jiġi implimentat fil-Komunità. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jkompli l-isforzi tiegħu biex ikun hemm qbil fuq soluzzjoni aċċettabbli reċiprokamentsabiex is-sospensjoni titnehha malajr kemm jista’ jkun.

6. Il-konsegwenzi prattiċi tas-sospensjoni msemmija fil-paragrafu 5 ghandhom jiġu diskussi fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE. Id-drittijiet u l-obbligi li individwi u operaturi ekonomiċi diġà akkwistaw taht dan il-Ftehim ghandhom jibqghu. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom, kif ikun xieraq, jiddeċiedu dwar l-aġġus-tamenti neċessarji minhabba fis-sospensjoni.

L-Artikolu 103

1. Jekk deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE tista’ torbot Parti Kontraenti biss wara li jiġu mwettqa l-htiġiet kostituzzjonali, d-deċiżjoni Għandha, jekk ikun fiha data, tibda’ ssehh f’dik id-data, basta li l-Parti Kontraenti interessata tkun innotifikat lill-Partijiet Kontraenti l-oħra sa dik id-data li l-htiġiet kostituzzjonali jkunu ġew mwettqin.

Fl-assenza ta’ notifika bhal din sa dik id-data, id-deċiżjoni tibda ssehh fl-ewwel jum tat-tieni xahar wara l-aħħar notifika.

2. Jekk sa meta jispiċċa l-perijodu ta’ sitt xhur wara d-deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE ma tkunx saret din in-notifika, d-deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Għandhatiġi applikata provviżorjament sakemm jitwettqu l-htiġiet kostituzzjonali sakemm Parti Kontraenti ma tinnotifikax li applikazzjoni provviżorja bhal din ma tistax issir. Fil-każ l-aħħar imsemmi, jew jekk Parti Kontraenti tinnotifika n-non ratifika ta’ deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE, is-sospensjoni prevista fl-Artikolu 102 (5) Għandha tibda ssehh xahar wara notifika bhal din iżda f’ebda każ qabel id-data li fiha l-att tal-KE korrispondenti jiġi implimentat fil-Komunità.

L-Artikolu 104

Id-deċiżjonijiet li jittiehdu mill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE filkażijiet previsti f’dan il-Ftehim dhandhom, sakemm ma jkunx provdut xort’oħra fil-Ftehim, meta jiġu fis-sehh ikunu jorbtu lill-Partijiet Kontraenti li ghandhom jiehdu l-passi neċessarji biex jiżguraw l-implimentazzjoni u l-applikazzjoni taghhom.







KAPITOLU 3

OMOĠENEJTÀ, PROĊEDURA TA’ SORVELJANZA U TEMM TA’ TILWIM







Sezzjoni 1

Omogenejtà

L-Artikolu 105

1. Biex jintlahaq l-ghan tal-Partijiet Kontraenti li jaslu għal interpretazzjoni kemm jista’ jkun uniformi tad-dispożizzjonijiet tal-Ftehim u dawk id-dispożizzjonijiet tal-leġislazzjoni Komunitarja li huma sostanzjalment riprodotti fil-Ftehim, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jaġixxi skond dan l-Artikolu.

2. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu kostantement iżomm quddiem ghajnejh l-iżvilupp tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej u l-Qorti ta’ l-EFTA. Għal dan il-ghan s-sentenzi ta’ dawn il-Qrati ghandhom jintbaghtu lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE li għandu jaġixxi sabiex iżomm linterpretazzjoni omoġenea tal-Ftehim.

3. Jekk il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE, fi żmien xahrejn minn meta tkun inġabet quddiemu differenza fil-ġurisprudenza tażżewġ Qrati, ma jirnexxilux iżomm l-interpretazzjoni omoġenea tal-Ftehim, jistgħu jiġu applikati l-proceduri stabbiliti fl-Artikolu 111.

L-Artikolu 106

Biex tiġi żgurata interpretazzjoni kemm jista’ jkun uniformi ta’ dan il-Ftehim, u bir-rispett dovut lill-indipendenza tal-qrati, Għandha tiġi stabbilita mill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni rigward is-sentenzi tal-Qorti ta’ l-EFTA, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej u l-Qorti ta’ Prima Istanza tal-Komunitajiet Ewropej u l-Qrati ta’ l-aħħar istanza ta’ l-Istati ta’ l-EFTA. Din is-sistema Għandha tikkomprendi:

(a) it-trasmissjoni lir-Reġistratur tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej ta’ sentenzi moghtija minn dawn ilqrati dwar l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni, minn naħa waħda, ta’ dan il-Ftehim jew, minn naħa l-oħra, it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar, kif emendati u supplimentati, kif ukoll l-atti adottati bis-saħħa taghhom safejn ghandhom x’jaqsmu ma’ dispożizzjonijiet li huma identici fis-sustanza għal dawk ta’ dan il-Ftehim;

(b) il-klassifikazzjoni ta’ dawn is-sentenzi mir-Reġistratur tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej inkużi, sa fejn ikun necessarju, it-thejjija u l-pubblikazzjoni ta’ traduzzjonijiet u estratti minnhom;

(ċ) il-komunika mir-Reġistratur tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej tad-dokumenti rilevanti lill-awtorita-jiet nazzjonali kompetenti, li ghandhom jiġu nominati minn kull Parti Kontraenti.

L-Artikolu 107

Id-dispożizzjonijiet dwar il-possibbiltà li Stat ta’ l-EFTA jippermetti li qorti jew tribunal jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej biex tiddeciedi dwar l-interpretazzjoni ta’ regola taż-ŻEE jinsabu fil-Protokoll Nru 34.







Sezzjoni 2

proċedura ta’ sorveljanza

L-Artikolu 108

1. L-Istati ta’ l-EFTA ghandhom jistabbilixxu awtorità ta’ sorveljanza indipendenti (Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA) kif ukoll proceduri simili għal dawk li jeżistu fil-Komunità inklużi proceduri biex jiġi żgurat it-twettiq ta’ l-obbligi taht dan il-Ftehim u għall-kontroll dwar il-legalità ta’ atti ta’ l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA rigward il-kompetizzjoni.

2. L-Istati ta’ l-EFTA ghandhom jistabbilixxu qorti tal-ġustizzja (Qorti ta’ l-EFTA).

Il-Qorti ta’ l-EFTA Għandha jkollha kompetenza, skond ftehim separat bejn l-Istati ta’ l-EFTA, rigward l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim, b’mod partikolari li tisma’:

(a) azzjonijiet rigward il-procedura ta’ sorveljanza ta’ l-Istati ta’ l-EFTA;

(b) appellii minn deciżjionijiet fil-kamp tal-kompetizzjoni mehuda mill-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA;

(ċ) it-temm ta’ tilwim bejn żewġ Stati ta’ l-EFTA jew aktar.

L-Artikolu 109

1. It-twettiq ta’ l-obbligi taht dan il-Ftehim għandu jiġi kkontrollat, minn naħa waħda, mill-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA u, minn naħa l-oħra, mill-Kummissjoni tal-KE li taġixxi b’konformità mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea, it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar u dan il-Ftehim.

2. Biex jiġi żgurat li jkun hemm sorveljanza uniformi matul iż-ŻEE, l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA u l-Kummissjoni tal-KE ghandhom jikkoperaw, jiskambjaw informazzjoni u jikkonsultaw lil xulxin fuq kwistjonijiet ta’ politika ta’ sorveljanza ukażijiet individwali.

3. Il-Kummissjoni tal-KE u l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA ghandhom jircievu lmenti li ghandhom x’jaqsmu ma’ l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim. Ghandhom javżaw lil xulxin dwar l-ilmenti li jircievu.

4. Kull wiehed minn dawn il-korpi għandu jeżamina l-ilmenti kollha li jaqghu fil-kompetenza tiegħu u għandu jghaddi lill-korp l-ieħor ilmenti li jaqghu fil-kompetenza ta’ dak il-korp.

5. Fil-każ ta’ nuqqas ta’ qbil bejn dawn iż-żewġ korpi fuq l-azzjoni li Għandha tittiehed rigward ilment jew rigward ir-riżul-tat ta’ l-eżami, kull wiehed mill-korpi jista’ jirreferi l-kwistjoni lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE li għandu jittrattaha skond l-Artikolu 111.

L-Artikolu 110

Id-deciżjonijiet taht dan il-Ftehim mill-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA u il-Kummissjoni tal-KE li jimponu obbligu pekunjarju fuq persuni minbarra Stati, ghandhom ikunu eżegwibbli.

L-istess għandu japplika għal dawk is-sentenzi taht dan il-Fte-him mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, il-Qorti ta’ l-Ewwel Istanza tal-Komunitajiet Ewropej u l-Qorti ta’ l-EFTA.

L-eżekuzzjoni Għandha tkun regolata mir-regoli tal-procedura civili li jkunu fis-sehh fl-Istat li fit-territorju tiegħu titwettaq l-eżekuzzjoni. L-ordni għall-eżekuzzjoni għandu jithemeż maddeciżjoni, Mingħajr ebda formalità oħra hlief il-verifika ta’ l-awtenticità tad-deciżjoni, millawtorità li kull Parti Kontraenti Għandha tahtar għal dan il-ghan u li Għandha tkun informat dwarha lill-Partijiet Kontraenti l-oħra, l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA, il-Kummissjoni tal-KE, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, il-Qorti ta’ l-Ewwel Istanza tal-Komunitajiet Ewropej u l-Qorti ta’ l-EFTA.

Meta jintemmu dawn il-formalitajiet fuq applikazzjoni tal-parti interessata, din ta’ l-aħħar tista’ tipprocedi għall-eżekuzzjoni, skond il-liġita’ l-Istat li fit-territorju tiegħu titwettaq l-eżekuzzjoni, billi l-kwistjoni tinġieb direttament quddiem l-awtorità kompetenti.

L-eżekuzzjoni tista’ tiġi sospiża biss b’deciżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, sa fejn ghandhom x’jaqsmu deciżjonijiet tal-Kummissjoni tal-KE, tal-Qorti ta’ l-Ewwel Istanza talKomunitajiet Ewropej jew tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, jew b’deciżjoni tal-Qorti ta’ l-EFTA fejn ghandhom x’jaqsmu deciżjonijiet ta’ l-Awtorità ta’ Sorveljanza ta’ l-EFTA jew tal-Qorti ta’ l-EFTA. Madankollu, il-qrati ta’ l-Istati interessati ghandhom ikollhom ġurisdizzjoni fuq ilmenti li l-eżekuzzjoni qed titwettaq b’mod irregolari.







Sezzjoni 3

Temm ta’ tilwim

L-Artikolu 111

1. Il-Komunità jew Stat ta’ l-EFTA jistgħu kwistjoni li ma jkunx hemm qbil dwarha u li Għandha x’taqsam ma’ l-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim quddiem il-Kumi-tat Konġunt taż-ŻEE skond id-dispożizzjonijiet li ġejjin.

2. Il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE jista’ jtemm it-tilwima. Għandu jinghata l-informazzjoni kollha li tista’ tkun utli biex isir eżami profond tas-sitwazzjoni, bil-hsieb li tinstab soluzzjoni accettabbli. Għal dan il-ghan, il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE għandu jeżamina l-possibbiltajiet kollha biex iżomm it-twettiq tajjeb tal-Ftehim.

3. Jekk kwistjoni tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ dispożiz-zjonijiet ta’ dan il-Ftehim, li huma identici fis-sustanza għal regoli korrispondenti fit-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar u għal atti adottati fl-applikazzjoni ta’ dawn iż-żewġ Trattati u jekk il-kwistjoni ma ntemmietx fi żmien tliet xhur minn meta tkun nġiebet quddiem il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE, il-Partijiet Kontraenti fil-kwistjoni jistgħu jaqblu li jitolbu l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej biex taghti deciżjoni dwar l-interpretazzjoni tar-regoli rilevanti.

Jekk il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE f’din il-kwistjoni ma jkunx wasal għal ftehim dwar soluzzjoni fi żmien sitt xhur mid-data li fiha din il-procedura tkun inbdiet jew jekk, sa dak iż-żmien, il-Partijiet Kontraenti fil-kwistjoni ma jkunux iddecidew li jitolbu deciżjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewro-pej, Parti Kontraenti tista’, biex tirrimedja għal żbilanci possibbli,

— jew tieħu miżura ta’ salvagwardja skond l-Artikolu 112(2) u waqt li ssegwi l-procedura ta’ l-Artikolu 113;

— jew tapplika l-Artikolu 102 mutatis mutandis.

4. Jekk kwistjoni tirrigwarda il-kamp ta’ applikazzjoni jew kemm Għandha ddum miżura ta’ salvagwardja mehuda skond l-Artikolu 111(3) jew l-Artikolu 112, jew il-proporzjonalità ta’ miżuri li jerġgħu jibbilancjaw mehuda skond l-Artikolu 114, u jekk il-Kumitat Konġunt taż-ŻEE wara tliet xhur mid-data li fiha l-kwistjoni nġiebet quddiemu ma jirnexxilux itemm it-til-wima, kull Parti Kontraenti tista’ tibghat il-kwistjoni għall-arbitraġġ skond il-proċeduri stabbiliti fil-Protokoll Nru 33. Ma tista’ titqajjem l-ebda kwistjoni dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim kif imfisser fil-paragrafu 3 waqt dawn il-proċeduri. Id-deċiżjoni ta’ l-arbitraġġ Għandha torbot lill-partijiet fil-kwistjoni.







KAPITOLU 4

MIŻURI TA’ SALVAGWARDJA

L-Artikolu 112

1. Jekk ikunu qed iqumu diffikultajiet ekonomiċi, fis-soċjetà jew ambjentali serji ta’ natura settorjali jew reġjonali, li x’aktarx jippersistu, Parti Kontraenti tista’ unilateralment tieħu miżuri xierqa skond il-kondizzjonijiet u l-proċeduri stabbiliti fl-Artikolu 113.

2. Dawn il-miżuri ta’ salvagwardja ghandhom ikunu ristretti rigward il-kamp ta’ applikazzjoni taghhom u kemm idumu għal dak li hu strettament neċessarju biex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni. Għandha tinghata prijorità li dawk il-miżuri li l-anqas ifixklu t-twettiq ta’ dan il-Ftehim.

3. Il-miżuri ta’ salvagwardja ghandhom japplikaw fir-rigward tal-Partijiet Kontraenti kollha.

L-Artikolu 113

1. Parti Kontraenti li tkun qed tikkonsidra tieħu miżuri ta’ salvagwardja taht l-Artikolu 112 Għandha, Mingħajr dewmien, tinnotifika lill-Partijiet Kontraenti l-oħra permezz tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE u Għandha taghti kull informazzjoni rilevanti.

2. Il-Partijiet Kontraenti ghandhom minnufih jibdew konsultazzjonijiet fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE bil-hsieb li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għal kulhadd.

3. Il-Parti Kontraenti interessata ma tistax tieħu miżuri ta’ salvagwardja qabel ma jghaddi xahar mid-data tan-notifika skond il-paragrafu 1, sakemm il-proċedura ta’ konsultazzjoni taht il-paragrafu 2 ma tkunx intemmet għal ma jiskadi l-limitu ta’żmien imsemmi. Meta ċirkostanzi eċċezzjonali li jehtieġu azzjoni immedjata jeskludu l-eżami minn qabel, il-Parti Kontraenti interessata tista’ minnufih tapplika l-miżuri ta’ protezzjoni li huma strettament neċessarji biex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni.

Għall-Komunità, il-miżuri ta’ salvagwardja jittiehdu mill-Kummissjoni tal-KE.

4. Il-Parti Kontraenti interessata Għandha, Mingħajr dewmien, tinnotifika l-miżuri mehuda lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE u Għandha taghti l-informazzjoni kollha rilevanti.

5. Il-miżuri ta’ salvagwardja mehuda ghandhom ikunu l-oġġett ta’ konsultazzjonijiet fil-Kumitat Konġunt taż-ŻEE kull tliet xhur mid-data ta’ l-adozzjoni taghhom bil-hsieb li jiġu aboliti qabel id-data mahsuba għal meta ma jibqghux isehhu, jew għall-limitazzjoni tal-kamp taghhom ta’ applikazzjoni.

Kull Parti Kontraenti tista’ f’kull hin titlob lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE biex jirrevedi dawk il-miżuri.

L-Artikolu 114

1. Jekk miżura ta’ salvagwardja mehuda minn Parti Kon-traenti tohloq żbilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi taht dan il-Ftehim, kull Parti Kontraenti oħra tista’ tieħu lejn dik il-Parti Kontraenti dawk il-miżuri proporzjonati ta’ bilanċ mill-ġdid li huma strettament neċessarji biex l-iżbilanċ jiġi rimedjat. Għandha tinghata prijorità li dawk il-miżuri li l-anqas ifixklu t-twettiq ta’ dan il-Ftehim.

2. Għandha tapplika il-proċedura skond l-Artikolu 113.







TAQSIMA VIII

MEKKANIŻMU FINANZJARJU

L-Artikolu 115

Bil-hsieb li jiġi inkoraġġit it-tishih kontinwu u bilanċjat tal-kummerċ u r-relazzjonijiet ekonomiċi bejn il-Partijiet Kontraenti, kif previst fl-Artikolu 1, il-Partijiet Kontraenti jaqblu dwar il-htieġa li jirriduċu d-differenzi ekonomiċi u soċjali bejn ir-reġjuni taghhom. Jinnotaw, f’dan ir-rigward, id-dispożizzjoni-jiet rilevanti mniżżlin f’postijiet oħra f’dan il-Ftehim u fil-Protokolli tiegħu relatati, inklużi ċerti arranġamenti rigward l-agrikoltura u s-sajd.

L-Artikolu 116

Għandu jiġi stabbilit Mekkaniżmu Finanzjarju mill-Istati ta’ l-EFTA biex jikkontribwixxi, fil-kuntest taż-ŻEE u b’żieda għall-isforzi diġà magħmula mill-Komunità f’dan is-sens, għall-għani-jiet stabbiliti fl-Artikolu 115.

L-Artikolu 117

▼M301

Dispożizzjonijiet li jirregolaw il-Mekkaniżmi Finanzjarji huma stipulati fil-Protokoll 38, il-Protokoll 38a, l-Addendum għall-Protokoll 38a, il-Protokoll 38b, l-Addendum għall-Protokoll 38b u l-Protokoll 38c.

▼B







TAQSIMA IX

DISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI U FINALI

L-Artikolu 118

1. Meta Parti Kontraenti jidhrilha li jkun utli fl-interessi tal-Partijiet Kontraenti kollha li tiżviluppa r-relazzjonijiet stabbiliti b’dan il-Ftehim billi testendihom għal oqsma mhux koperti bih, hi Għandha tissottometti talba bir-raġunijiet lill-Partijiet Kontraenti l-oħra fil-Kunsill taż-ŻEE. Dan ta’ l-aħħar jista’ jitlob lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE biex jeżamina l-aspetti kollha ta’ din it-talba u johroġ rapport.

Il-Kunsill taż-ŻEE jista’, fejn ikun xieraq, jieħu d-deciżjonijiet politici bil-hsieb li jinfethu n-negozjati bejn il-Partijiet Kontraenti.

2. Il-ftehim li jirriżultaw min-negozjati msemmija filparagrafu 1 ikunu suġġetti ghar-ratifika jew l-approvazzjoni mill-Partijiet Kontraenti skond il-proceduri taghhom stess.

L-Artikolu 119

L-Annessi u l-atti hemm imsemmija kif adattati għall-finijiet ta’ dan il-Ftehim kif ukoll il-Protokolli ghandhom jiffurmaw parti integrali ta’ dan il-Ftehim.

L-Artikolu 120

Sakemm ma jkunx provdut xort’oħra f’dan il-Ftehim u b’mod partikolari fil-Protokolli Nri 41 u 43, l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim Għandha tipprevali fuq dispożiz-zjonijiet li jinsabu fi ftehim bilaterali u multilaterali eżistenti li jorbtu l-Komunità Ekonomika Ewropea, minn naħa waħda, u Stat jew Stati ta’ l-EFTA, minn l-oħra, safejn l-istess suġġett hu regolat b’dan il-Ftehim.

L-Artikolu 121

Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ma ghandhomx iwaqqfu il-koperazzjoni:

(a) fil-kwadru tal-koperazzjoni Nordika safejn din il-koperazzjoni ma thassarx it-twettiq tajjeb ta’ dan il-Ftehim;

(b) fil-kwadru ta’ l-unjoni reġjonali bejn l-Isvizzera u l-Liechtenstein safejn l-ghanijiet ta’ din l-unjoni ma jinkisbux blapplikazzjoni ta’ dan il-Ftehim u ma jithassarx it-twettiq tajjeb ta’ dan il-Ftehim;

▼M135 —————

▼B

L-Artikolu 122

Ir-rappreżentanti, d-delegati u l-esperti tal-Partijiet Kontraenti, kif ukoll l-uffiċjali u impjegati oħra li jaġixxu taht dan il-Ftehim ghandhom ikunu mehtieġa, ukoll meta jieqfu mid-doveri tagħhom, li ma jiżvelawx informazzjoni tat-tip koperta bl-obbligu ta’ segretezza professjonali, b’mod partikolari informazzjoni dwar impriżi, ir-relazzjonijiet Kummerċjali taghhom u l-komponenti ta’ l-ispejjeż taghhom.

L-Artikolu 123

Xejn f’dan il-Ftehim ma għandu jżomm Parti Kontraenti milli tieħu xi miżuri:

(a) li jidhrilha li jkunu necessarji biex twaqqaf l-iżvelar ta’ informazzjoni li jmur kontra l-interessi essenzali tagħha ta’ sigurtà;

(b) li ghandhom x’jaqsmu mal-produzzjoni ta’, jew in-negozju fi, armi, munizzjoni u materjal tal-gwerra jew prodotti oħra li huma indispensabbli għall-ghanijiet ta’ difiża jew ghar-ricerka, l-iżvilupp jew il-produzzjoni indispensabbli għall-ghanijiet ta’ difiża, basta li dawn il-miżuri ma jagħmlux hsara lill-kondizzjonijiet ta’ kompetizzjoni rigward prodotti mhux specifikatament mahsuba għal ghanijiet militari;

(ċ) li jidhrilha li jkunu essenzjali ghas-sigurtà tagħha stess fl-eventwalità ta’ inkwiet intern serju li jaffettwa ż-żamma talliġi u l-ordni, fi żminijiet ta’ gwerra jew waqt tensjoni internazzjonali serja li tikkostitwixxi theddida ta’ gwerra jew biex jitwettqu obbligi li tkun accettat biex iżżomm il-paci u s-sigurtà internazzjonali.

L-Artikolu 124

Il-Partijiet Kontraenti ghandhom jittrattaw ma’ cittadini ta’ l-Istati Membri tal-KE u l-Istati ta’ l-EFTA bl-istess mod kifo jittrattaw mac-cittadini taghhom stess rigward il-partecipazzjoni fil-kapital ta’ kumpanniji jew ditti fit-tifsira ta’ l-Artikolu 34, Mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ dan il-Ftehim.

L-Artikolu 125

Dan il-Ftehim b’ebda mod ma għandu jippreġudika r-regoli tal-Partijiet Kontraenti li jirregolaw is-sistema ta’ kif wiehed ikun sid ta’ proprjetà.

L-Artikolu 126

1. ►M187 ◄ ta’ l-Awstrija, ir- ►M187 ◄ tal-Finlandja, ir- ►M187 ◄ ta’ l-Iżlanda, il-Prinċipat tal-Liechtenstein, ir-Renju tan-Norveġja u r-Renju ta’ l-Iżvezja. Il-Ftehim għandu japplika għal dawk it-territorji li fihom japplikaw t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar u taht il-kondizzjonijiet stabbiliti f’dawk it-Trattati, u fit-territorji tar-—————ta’ l-Awstrija, ir-—————tal-Finlandja, ir-—————ta’ l-Iżlanda, il-Prinċipat tal-Liechtenstein, ir-Renju tan-Norveġja u r-Renju ta’ l-Iżvezja.

2. Minkejja l-paragrafu 1, dan il-Ftehim ma għandux japplika għall-Gżejjer Åland. Il-Gvern tal-Finlandja jista’, madankollu, javża, permezz ta’ dikjarazzjoni ddepożitata meta jirratifika dan il-Ftehim mad-Depożitarju, li għandu jibghat kopja ċertifikata tagħha lill-Partijiet Kontraenti, li l-Ftehim għandu japplika għal dawk il-Gżejjer taht l-istess kondizzjonijiet bhal ma japplika għal partijiet oħra tal-Finlandja soġġett ghad-dispożizzjonijiet li ġejjin: (a) id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim ma ghandhomx iżommux l-applikazzjoni tad-disposizzjonjiet li jkunu fis-sehh f’xi żmien fil-Gżejjer Åland dwar: (i) restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ persuni fiżiċi li ma jkollhomx ċittadinanza reġjonali fi Åland, u għal persuni ġuridiċi, li jakkwistaw jew jkollhom proprjetà immobbli fil-Gżejjer Åland Mingħajr il-permess ta’ l-awtorita-jiet kompetenti tal-Gżejjer; (ii) restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ stabbiliment u d-dritt li jinghataw servizzi minn persuni fiżiċi li ma jkollhomx ċittadinanza reġjonali fi Åland, jew minn persuni ġuridiċi, Mingħajr il-permess ta’ l-awtoritajiet kompetenti tal-Gżejjer Åland. (b) Id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ Åland fil-Finlandja ma għandhomx jiġu affettwati b’dan il-Ftehim. (ċ) L-awtoritajiet tal-Gżejjer Åland ghandhom japplikaw l-istess trattament għall-persuni kollha fiżiċiuġuridiċi tal-Partijiet Kontraenti.

L-Artikolu 127

Kull Parti Kontraenti tista’ terġa’ lura minn dan il-Ftehim basta li taghti avviż bil-miktub ta’ għall-inqas tnax-il xahar lill-Partijiet Kontraenti l-oħra.

Minnufih wara n-notifika tat-treġġigh lura mahsub, il-Partijiet Kontraenti l-oħra ghandhom ilaqqghu konferenza diplomatika biex jaraw x’modifiki jkunu neċessarji li jsiru lill-Ftehim.

L-Artikolu 128

1. ►M1 ◄ Any European State becoming a member of the Community shall, and the Swiss Confederation or any European State becoming a member of EFTA may, apply to become a party to this Agreement. It shall address its application to the EEA Council.

2. Il-patti u l-kondizzjonijiet għal parteċipazzjoni bhal din ghandhom ikunu l-oġġett ta’ ftehim bejn il-Partijiet Kontraenti u l-Istat applikant. Dak il-ftehim għandu jiġi sottomess għarratifika jew approvazzjoni mill-Partijiet Kontraenti kollha skond il-proċeduri taghhom stess.

L-Artikolu 129

1. Dan il-Ftehim mfassal f’oriġinal wiehed fil-lingwa Daniża, Olandiża, Ingliża, Finlandiża, Franċiża, Germaniża, Griega, Iżlandiża, Taljana, Norveġiża, Portugiża, Spanjola u Svediża, b’kull wiehed minn dawn it-testi ikun ugwalment awtentiku.

▼M268

Wara t-tkabbir taż-Żona Ekonomika Ewropea l-verżjonijiet ta' dan il-Ftehim bil-Bulgaru, Ċek, Estonjan, Kroat, Latvjan, Litwan, Malti, Pollakk, Rumen, Slovakk, Sloven u Ungeriż, ikunu ugwalment awtentiċi.

▼M268

It-testi tal-atti msemmija fl-Annessi huma ugwalment awtentiċi bil-Bulgaru, Ċek, Daniż, Estonjan, Finlandiż, Franċiż, Ġermaniż, Grieg, Ingliż, Kroat, Latvjan, Litwan, Malti, Olandiż, Pollakk, Portugiż, Rumen, Slovakk, Sloven, Spanjol, Svediż, Taljan u Ungeriż, kif ippubblikati f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u, għall-awtentikazzjoni tagħhom jitħejjew bl-Islandiż u bin-Norveġiż u ppublikati fis-Suppliment taż-ŻEE ma' Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

▼B

2. Dan il-Ftehim għandu jiġi ratifikat jew approvat mill-Partijiet Kontraenti skond il-htiġiet kostituzzjonali rispettivi taghhom.

Għandu jiġi depożitat mas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej li għandu jittrasmetti kopji ċertifikati lill-Partijiet Kontraenti l-oħra kollha.

L-istrumenti tar-ratifika jew l-approvazzjoni ghandhom jiġu depożitati mas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill tal-Komunitajiet Ewropej li għandu jinnotifika l-Partijiet Kontraenti l-oħra kollha.

▼M1

3. This Agreement shall enter into force on the date and under the conditions provided for in the Protocol adjusting the Agreement on the European Economic Area.

▼B

En fe de lo cual, los plenipotenciarios abajo firmantes suscriben el presente acuerdo.

Til bekræftelse heraf har undertegnede befuldmægtigede underskrevet denne aftale.

Zu Urkund dessen haben die unterzeichneten Bevollmächtigten ihre Unterschriften unter dieses Abkommen gesetzt.

Εις πίστωση των ανωτέρο, οι υπογεγραμμένοι πληρεξούσιοι έθεσαν τις υπογραφές τους στην παρούσα συμφωνία.

In witness whereof, the undersigned Plenipotentiaries have signed this Agreement.

En foi de quoi, les plénipotentiaires soussignés ont apposé leurs signatures au bas du présent accord.

þEssu til staðfestingar hafa undirritaðir fulltrúar, sem til þess hafa fullt umboð, undirritað samning Þennan.

In fede di che, i plenipotenziari sottoscritti hanno apposto le loro firme in calce al presente accordo.

Ten blijke waarvan de ondergetekende gevolmachtigden hun handtekening onder deze Overeenkomst hebben gesteld.

Som bevitnelse på dette har de undertegnede befullmektigede undertegnet denne avtale.

Em fé do que, os plenipotenciários abaixo assinados apuseram as suas assinaturas no final do presente acordo.

Tämän vakuudeksi alla mainitut täysivaltaiset edustajat ovat allekirjoittaneet tämän sopimuksen.

Till bestyrkande härav har undertecknade befullmäktigade ombud undertecknat detta avtal.

Hecho en Oporto, el dos de mayo de mil novecientos noventa y dos.

Udfærdiget i Porto, den anden maj nitten hundrede og tooghalvfems.

Geschehen zu Porto am zweiten Mai neunzehnhundertzweiundneunzig.

Έγινε στο Πόρτο, στις δύο Μαΐου χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο.

Done at Oporto on the second day of May in the year one thousand nine hundred and ninety-two.

Fait à Porto, le deux mai mil neuf cent quatre-vingt-douze.

Gjört í Oporto annan dag maímánaðar árið nítján