Aiuti di Stato — Grecia — Aiuto C 9/04 (ex NN 20/04) — Riduzione dell'aliquota di imposta sulle società per investimenti superiori a 30 milioni di euro — Invito a presentare osservazioni a norma dell'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE (Testo rilevante ai fini del SEE)



Gazzetta ufficiale n. C 087 del 07/04/2004 pag. 0010 - 0012



Aiuti di Stato - Grecia Aiuto C 9/04 (ex NN 20/04) - Riduzione dell'aliquota di imposta sulle società per investimenti superiori a 30 milioni di euro Invito a presentare osservazioni a norma dell'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE (2004/C 87/04) (Testo rilevante ai fini del SEE) Con lettera del 3 marzo 2004, riprodotta nella lingua facente fede dopo la presente sintesi, la Commissione ha comunicato alla Grecia la propria decisione di avviare il procedimento di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE in relazione all'aiuto in oggetto. La Commissione invita gli interessati a presentare osservazioni in merito all'aiuto riguardo al quale viene avviato il procedimento entro un mese dalla data della presente pubblicazione, inviandole al seguente indirizzo: Commissione delle Comunità europee Direzione generale della Concorrenza Direzione Aiuti di Stato II Rue de la Loi/Wetstraat 200 B - 1049 Bruxelles Fax (32-2) 296 95 80. Dette osservazioni saranno comunicate alla Grecia. Su richiesta scritta e motivata degli autori delle osservazioni, la loro identità non sarà rivelata. SINTESI Descrizione della misura La legge greca n. 3220/2004 (FEK A 15) in materia di "Sviluppo e misure di politica sociale - Obiettività dei controlli fiscali e altre disposizioni"(1) concede alle imprese che effettuano investimenti superiori a 30 milioni di euro una riduzione dell'aliquota di imposta sulle società dal 35 % (la normale imposta sulle società) al 25 %. Tale riduzione sarà valida per dieci anni, a partire dall'anno in cui il nuovo investimento diventa operativo e si applica ai profitti netti aggregati dell'impresa, a prescindere dal fatto che essi derivino o meno dall'investimento in questione. Valutazione della misura La misura conferisce ai potenziali beneficiari un vantaggio economico che alleggerisce gli oneri normalmente gravanti sul loro bilancio. Le imprese pagano solitamente l'imposta sulle società con un'aliquota del 35 %, mentre le imprese che investono almeno 30 milioni di euro pagano soltanto un'aliquota del 25 %. Il vantaggio economico concesso corrisponde alla differenza di 10 % dell'aliquota fiscale moltiplicata per gli utili complessivi dei beneficiari. A giudizio della Commissione, questo vantaggio sembra soddisfare le condizioni previste per essere considerato un aiuto ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 1 del trattato CE, come specificato nella comunicazione della Commissione sulla tassazione diretta delle imprese(2). In particolare, il vantaggio è attribuibile allo Stato in quanto consiste nella rinuncia a gettito fiscale da parte dello Stato greco. La misura sembra inoltre essere selettiva nella misura in cui è limitata alle imprese che si possono permettere di investire 30 milioni di euro o più. Inoltre, il carattere selettivo del vantaggio non sembra giustificato dalla natura del sistema fiscale, in base alla giurisprudenza rilevante(3). La Commissione ritiene che la misura potrebbe distorcere la concorrenza ed avere un'incidenza sugli scambi tra Stati membri. Le eventuali attività svolte dai potenziali beneficiari potrebbero in effetti avvenire su mercati internazionali e comportare scambi o altre attività commerciali implicanti un'intensa concorrenza. Di conseguenza, all'attuale stadio del procedimento, la Commissione è giunta alla conclusione che attuando la misura in questione le autorità greche potrebbero concedere aiuti di Stato ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 1 del trattato CE. Non sembrano applicarsi le deroghe previste all'articolo 87, paragrafi 2 e 3, del trattato CE. Visti i dubbi sulla compatibilità degli aiuti con il trattato CE, i servizi della Commissione propongono l'avvio del procedimento di indagine formale di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato. In conformità all'articolo 14 del regolamento n. 659/1999 del Consiglio, tutti gli aiuti illegali sono soggetti al recupero dal beneficiario qualora si accerti che la misura costituisce aiuto. TESTO DELLA LETTERA "Η Επιτροπή επιθυμεί να πληροφορήσει την Ελλάδα ότι, αφού εξέτασε τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι αρχές σας σχετικά με το ανωτέρω μέτρο, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 82 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ (1) Με βάση τα στοιχεία που συγκέντρωσε, η Επιτροπή ζήτησε από την Ελλάδα με επιστολή της 22ας Οκτωβρίου 2003 (D/56772), να παράσχει κάθε πληροφορία σχετική με ορισμένα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο νόμου για τα 'μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής - αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις', προκειμένου να διαπιστωθεί αν έχουν ενδεχομένως χαρακτήρα ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με διατάξεις του εν λόγω νομοσχεδίου, οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν μεγάλες επενδύσεις αξίας τουλάχιστον 30 εκατ. ευρώ καταβάλλουν φόρο επί του συνόλου των κερδών τους με χαμηλότερο συντελεστή 25 % αντί του κανονικού 35 %. Η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης στην Ελλάδα την υποχρέωσή της να κοινοποιεί στην Επιτροπή κάθε μέτρο που συνιστά ενίσχυση, πριν από την εφαρμογή του, σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης EK. (2) Με επιστολή της 27ης Νοεμβρίου 2003 (A/38170), οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν ορισμένες από τις πληροφορίες που ζητήθηκαν. Δεδομένου ότι οι σχετικές απαντήσεις ήταν ελλιπείς, η Επιτροπή προέβη σε υπενθύμιση προς την Ελλάδα στις 3 Δεκεμβρίου 2003 (D/57817). Στη συνέχεια, η Επιτροπή έλαβε δύο επιστολές στις 8 Δεκεμβρίου 2003 (A/38600) και στις 21 Ιανουαρίου 2004 (A/30440), με τις οποίες οι ελληνικές αρχές παρείχαν περαιτέρω πληροφορίες. Ωστόσο, οι απαντήσεις των ελληνικών αρχών ήταν πολύ γενικές και ανεπαρκώς τεκμηριωμένες. (3) Στις 15 Ιανουαρίου 2004 ψηφίστηκε στην Ελλάδα ο νόμος για τα 'μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής - αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις', που τέθηκε σε ισχύ στις 30 Ιανουαρίου 2004, με τη δημοσίευσή του στην ελληνική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αριθ. 3220/2004 (ΦAK A 15). ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ (4) Ο ελληνικός νόμος αριθ. 3220/2004 για τα 'μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής - αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις' (ΦΑΚ Α 15) καθιερώνει, για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις αξίας τουλάχιστον 30 εκατομμυρίων ευρώ, μειωμένο συντελεστή φορολογίας επιχειρήσεων 25 % αντί του κανονικού συντελεστή 35 %. Η μείωση θα ισχύει για χρονικό διάστημα 10 ετών, με χρόνο έναρξης το έτος στη διάρκεια του οποίου θα αρχίσει η παραγωγική λειτουργία της επένδυσης και αφορά τα συνολικά καθαρά κέρδη της επιχείρησης ανεξάρτητα αν προέρχονται από τη συγκεκριμένη επένδυση. (5) Tο κίνητρο παρέχεται στις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως αν η σχετική επένδυση υπάγεται στις ενισχύσεις του ελληνικού νόμου για την περιφερειακή ανάπτυξη 2601/1998 (στο εξής αναφερόμενος ως νόμος 2601/1998). Ο νόμος 2601/1998 κρίθηκε από την Επιτροπή το 1998 ως συμβατό καθεστώς για τη χορήγηση εθνικών περιφερειακών ενισχύσεων. (6) Οι ελληνικές αρχές ισχυρίζονται στην απάντησή τους ότι το εν λόγω μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, αλλά αποτελεί φορολογική ελάφρυνση στο πλαίσιο της γενικότερης αναπτυξιακής πολιτικής. (7) Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές ισχυρίζονται ότι το μέτρο εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας, χωρίς να γίνεται διαχωρισμός σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς επενδυτές ή σε νέες και παλαιές επιχειρήσεις. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ Κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ (8) Για να διαπιστώσει κατά πόσον τα μέτρα αποτελούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν τα μέτρα ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων προϊόντων με την παροχή οικονομικού πλεονεκτήματος που έχει επιλεκτικό χαρακτήρα και συνεπώς νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, αν το πλεονέκτημα χορηγείται μέσω κρατικών πόρων και αν μπορεί να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές. Οικονομικό πλεονέκτημα (9) Το μέτρο παρέχει στους δυνητικούς δικαιούχους οικονομικό πλεονέκτημα, καθόσον τους απαλλάσσει από δαπάνες που κανονικά τους βαρύνουν. Οι επιχειρήσεις φορολογούνται γενικά με συντελεστή 35 %, ενώ για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 30 εκατομμυρίων ευρώ ο συντελεστής φορολογίας μειώνεται σε 25 %. Παρέχεται επομένως οικονομικό πλεονέκτημα που υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας τη διαφορά 10 % μεταξύ των δύο φορολογικών συντελεστών επί το σύνολο των κερδών των δικαιούχων σε χρονικό διάστημα 10 ετών. Ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων (10) Μέτρα που αφορούν όλους τους κλάδους ή όλες τις γεωγραφικές περιοχές μπορούν παρόλα αυτά να θεωρηθούν επιλεκτικά, εάν τα κριτήρια επιλεξιμότητας περιορίζουν στην πράξη το δυνητικό αριθμό των αποδεκτών, για παράδειγμα, στις μεγάλες επιχειρήσεις, όπως στην προκειμένη περίπτωση. (11) Το ανωτέρω πλεονέκτημα ευνοεί ορισμένες μόνον επιχειρήσεις, δεδομένου ότι δεν μπορούν όλες να υπαχθούν στο εν λόγω καθεστώς. Δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις τη δυνατότητα να επωφεληθούν από τη μείωση του φορολογικού συντελεστή, αλλά μόνον επιχειρήσεις ορισμένης οικονομικής ισχύος (εκείνες που είναι σε θέση να επενδύσουν πάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ). Επομένως, από το καθεστώς αποκλείονται οι επιχειρήσεις που δεν είναι αρκετά μεγάλες ώστε να πραγματοποιούν επενδύσεις άνω των 30 εκατομμυρίων ευρώ (όπως οι ΜΜΕ). Στην υπόθεση 'Territorio Histórico de Álava - Diputación Foral de Álava και λοιποί κατά Επιτροπής'(4), το Πρωτοδικείο έκρινε ότι αυτά τα μέτρα (εκπτώσεις φόρου για επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις ορισμένου ύψους) έχουν ειδικό χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ. Χρήση κρατικών πόρων (12) Το κριτήριο των κρατικών πόρων πληρούται εάν το μέτρο μειώνει το φόρο που πρέπει να καταβάλλει κανονικά ο δικαιούχος. Η παροχή φορολογικού πλεονεκτήματος συνεπάγεται απώλεια πόρων για το κράτος, καθόσον το τελευταίο αποστερείται έσοδα. Όπως αναφέρθηκε ήδη, το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται τη χρήση κρατικών πόρων, υπό την έννοια της παραίτησης του κράτους από φορολογικά έσοδα, λόγω της εφαρμογής μειωμένου φορολογικού συντελεστή. Νόθευση του ανταγωνισμού και των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών (13) Σύμφωνα με πάγια νομολογία, για να νοθεύει τον ανταγωνισμό ένα μέτρο, αρκεί ο αποδέκτης της ενίσχυσης να ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις σε ανοικτές αγορές. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω καθεστώς θα έχει επιπτώσεις στον ανταγωνισμό και στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, επειδή το μέτρο απευθύνεται σε επιχειρήσεις με οικονομική ισχύ που τους επιτρέπει να πραγματοποιούν επενδύσεις ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ. Οι επιχειρήσεις αυτές κατά κανόνα δραστηριοποιούνται σε ξένες αγορές, και ιδίως στις αγορές άλλων κρατών μελών. Συνεπώς, τα πλεονεκτήματα που παρέχονται με το υπό εξέταση καθεστώς θα επηρεάσουν τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Παράνομος χαρακτήρας της ενίσχυσης (14) Δεδομένου ότι οι δικαιούχοι επωφελούνται από το κίνητρο αυτό ανεξάρτητα από την υπαγωγή ή μη της επένδυσης στις ενισχύσεις που προβλέπει ο νόμος 2601/1998, δηλαδή στο εγκεκριμένο καθεστώς περιφερειακών ενισχύσεων, και καθόσον το μέτρο δεν κοινοποιήθηκε ούτε εγκρίθηκε με άλλο τρόπο προτού τεθεί σε ισχύ, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση θα ήταν παράνομη κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου. Συμβιβάσιμο (15) Εάν το μέτρο αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ, η Επιτροπή αμφιβάλλει κατά πόσο μια κρατική ενίσχυση σε επιχειρήσεις που επενδύουν πάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. (16) Η ενίσχυση δεν φαίνεται να είναι συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 2 ούτε βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία β) ή δ). Παράλληλα, φαίνεται ότι η ενίσχυση δεν εμπίπτει σε καμία από τις πράξεις που έχει εκδώσει η Επιτροπή βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ). (17) Όσον αφορά το συμβιβάσιμο βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α)(5), το καθεστώς δεν φαίνεται να είναι σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις(6). Βάσει των κατευθυντήριων γραμμών, κατ' αρχήν επιτρέπονται ενισχύσεις μόνο για αρχικές επενδύσεις ή για τη δημιουργία θέσεων εργασίας που συνδέονται με τις αρχικές επενδύσεις. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η έκπτωση φόρου δεν φαίνεται να υπόκειται σε περιορισμό με βάση την αξία της επένδυσης. Επιπλέον, το μέτρο δεν φαίνεται να περιορίζεται μόνο στην αρχική επένδυση, και ως εκ τούτου αποτελεί ενίσχυση λειτουργίας. (18) Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις, οι ενισχύσεις λειτουργίας (που αποσκοπούν στη μείωση των τρεχουσών δαπανών μιας επιχείρησης, ιδίως με τη μορφή φοροαπαλλαγών) μπορούν να χορηγηθούν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον: (i) δικαιολογούνται λόγω της συμβολής τους στην περιφερειακή ανάπτυξη και η φύση και το επίπεδό τους είναι ανάλογα προς τα μειονεκτήματα που επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν και (ii) είναι χρονικά περιορισμένες και μειώνονται προοδευτικά. Η απόδειξη της ύπαρξης περιφερειακών μειονεκτημάτων και η αξιολόγηση της σημασίας τους πρέπει να γίνεται από το κράτος μέλος. Η Επιτροπή θεωρεί επί του παρόντος ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν πληρούται καμία από τις προϋποθέσεις αυτές. Συγκεκριμένα, εφόσον το πλεονέκτημα εξαρτάται από τα ετήσια κέρδη των δικαιούχων, δεν υπάρχει εγγύηση ότι το ποσό της ενίσχυσης θα μειώνεται προοδευτικά. (19) Επιπλέον, το μέτρο δεν φαίνεται να προβλέπει κανέναν έλεγχο όσον αφορά τη σώρευση ενισχύσεων. (20) Οι ελληνικές αρχές δεν επικαλέστηκαν καμία από τις παρεκκλίσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 87 παράγραφοι 2 ή 3 της Συνθήκης ΕΚ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ (21) Με βάση τις προαναφερθείσες εκτιμήσεις, η Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, ζητά από την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και κάθε σχετική πληροφορία που μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση του μέτρου, μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία παραλαβής της παρούσας επιστολής. (22) Η Επιτροπή ζητά από τις ελληνικές αρχές να διαβιβάσουν αμέσως αντίγραφο της παρούσας επιστολής στους δυνητικούς δικαιούχους. (23) Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει στην Ελλάδα ότι το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, και παράλληλα να επιστήσει την προσοχή της στο άρθρο 14 του κανονισμού 659/1999 του Συμβουλίου, που προβλέπει ότι κάθε παράνομη ενίσχυση μπορεί να ανακτηθεί από τον δικαιούχο. (24) Η Επιτροπή προειδοποιεί την Ελλάδα ότι θα ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους με δημοσίευση της παρούσας επιστολής και περίληψής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα ενημερώσει επίσης τους ενδιαφερόμενους στις χώρες της ΕΖΕΣ που έχουν υπογράψει τη συμφωνία ΕΟΧ, με δημοσίευση ανακοίνωσης στο Συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ με αποστολή αντιγράφου της παρούσας επιστολής. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία της σχετικής δημοσίευσης." (1) Pubblicata nella Gazzetta del governo greco il 30 gennaio 2004 ed entrata in vigore nella stessa data. (2) Comunicazione della Commissione sull'applicazione delle norme relative agli aiuti di Stato alle misure di tassazione diretta delle imprese (GU C 384 del 10.12.1998, pag. 3). (3) Causa C-143/99 Adria-Wien Pipeline GmbH e Wietersdorfer & PeggauerZementwerke GmbH/Finanzlandesdirektion für Kärnten, Racc. 2001, pag. I-08365. (4) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-92/00 και T-103/00, Territorio Histórico de Álava - Diputación Foral de Álava (T-92/00), Ramondín, SA και Ramondín Cápsulas, SA (T-103/00) κατά Επιτροπής Συλλογή 2002, σ. II-1385, σκέψη 49. (5) Όλη η ελληνική επικράτεια θεωρείται ως περιοχή επιλέξιμη για ενισχύσεις βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚ. (6) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9.