Eagrán sealadach

TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA

RICHARD DE LA TOUR

arna tabhairt an 21 Meitheamh 2022 ( )

Cásanna Uamtha C-704/20 agus C-39/21

Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

v

C,

B (C-704/20)

[Iarraidh ar réamhrialú ón Raad van State (an Chomhairle Stáit, an Ísiltír)]

agus

X

v

Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (C-39/21)

[Iarraidh ar réamhrialú ón Rechtbank Den Haag, zittingsplaat ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír)]

(Tarchur chun réamhrialú — Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais — Náisiúnaigh tríú tír a choinneáil — Ceart bunúsach chun saoirse — Airteagal 6 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh — Coinníollacha dlíthiúlachta na coinneála — Treoir 2008/115/CE — Airteagal 15 — Treoir 2013/33/AE — Airteagal 9 — Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 — Airteagal 28 — Athbhreithniú breithiúnach ar na coinníollacha maidir le cur agus coimeád faoi choinneáil — Athbhreithniú ex officio ag an gcúirt ar choinníollacha dlíthiúlachta coinneála — Cúiseanna a bhaineann le breithiúnais — Neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát — Prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta — Ceart bunúsach chun leighis bhreithiúnaigh éifeachtaigh — Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha)





I. Réamhrá

1. Tá an fhadhb a bhaineann le hathbhreithniú ex officio ag cúirt náisiúnta ar shaincheist dlí lena líomhnaítear sárú ar dhlí an Aontais Eorpaigh scrúdaithe roinnt uaireanta ag an gCúirt Bhreithiúnais i réimsí éagsúla de dhlí an Aontais. Trí aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin i gcomhthéacs náisiúnaigh tríú tír a choinneáil, agus cosaint an chirt chun saoirse i gceist ( ), is féidir, den chuid is mó, an cur chuige a glacadh go dtí seo a athnuachan. Mar gheall ar thábhacht an chirt sin agus ar an ról ríthábhachtach atá ag na cúirteanna i gcosaint an chirt sin, is féidir breathnú go géar ar na rialacha nós imeachta lena gcuirtear srian ar ról na gcúirteanna sa réimse sin.

2. Baineann na hiarrataí sin ar réamhrialú idir lámha, go bunúsach, le léirmhíniú Airteagal 15 de Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a chur ar ais ( ), le hAirteagal 9 de Threoir 2013/33/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena leagtar síos caighdeáin maidir le glacadh le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta ( ), agus le hAirteagal 28 de Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh i gceann de na Ballstáit ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát( ), arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (“an Chairt”).

3. Rinneadh na hiarrataí in imeachtaí idir B, C agus X, ar náisiúnaigh tríú tír iad, agus an Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (an Státrúnaí um Cheartas agus Slándáil, an Ísiltír, “an Státrúnaí”) maidir le dlíthiúlacht na mbeart maidir le cur agus coimeád faoi choinneáil.

4. Is í an phríomhcheist a ardaítear leis an tarchur chun réamhrialú seo cé acu a fhéadfar nó nach bhféadfar cúirt náisiúnta a shrianadh, i bhfeidhmiú a athbhreithnithe ar dhlíthiúlacht cur agus coimeád faoi choinneáil, le riail nós imeachta náisiúnta lena gcuirtear cosc uirthi saincheisteanna dlí nó argóintí nach bhfuil curtha ar aghaidh ag an iarratasóir a chur san áireamh. Dá bhrí sin, is gá a chinneadh an bhféadfaidh, nó fiú an gcaithfidh, an chúirt sin, scrúdú a dhéanamh ex officio, faoi dhlí an Aontais, ar na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht coinneála.

5. I bhfianaise éagsúlacht na sásraí arna gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht choinneáil na náisiúnach tríú tír, ní hé ról na Cúirte a rá an fearr sásra amháin ná sásra eile. Is é an ról atá aici a fháil amach an bhfuil rialacha nós imeachta náisiúnta inghlactha chun na hoibleagáidí a eascraíonn ó dhlí tánaisteach an Aontais Eorpaigh a chur chun feidhme nó, seachas sin, an mbaineann na rialacha sin an bonn d’éifeachtacht dhlí an Aontais agus, dá bhrí sin, an ceart do na cúirteanna náisiúnta gan iad a chur i bhfeidhm.

6. Sa Tuairim seo, molfaidh mé go rialóidh an Chúirt, mar fhreagra ar an gceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a bhaineann le scrúdú ex officio a dhéanamh ar na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht coinneála, nach mór Airteagal 15 de Threoir 2008/115, Airteagal 9 de Threoir 2013/33 agus Airteagal 28 de Rialachán Uimh. 604/2013, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6 agus le hAirteagal 47 den Chairt, a léirmhíniú sa chiall go gcaithfidh cúirt náisiúnta a dtugtar uirthi dlíthiúlacht chur nó choimeád faoi choinneáil náisiúnaigh tríú tír a athbhreithniú, a fhíorú ar bhonn na n-eilimintí fíorais agus dlí a mheasann sí a bheith ábhartha, go gcomhlíontar na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na nósanna imeachta lena mbaineann, beag beann ar na saincheisteanna dlí agus na hargóintí a chuir an náisiúnach ar aghaidh chun tacú lena chaingean. Cuireann na forálacha céanna sin cosc ar riail nós imeachta náisiúnta a bhfuil sé d’éifeacht aici bac a chur ar an gcúirt sin an fíorú ex officio sin a dhéanamh agus náisiúnach tríú tír a scaoileadh, cé gur chinn sí go bhfuil coinneáil den sórt sin contrártha le dlí an Aontais.

II. An dlí lena mbaineann

A. Dlí an Aontais Eorpaigh

7. Is iad Airteagal 15 de Threoir 2008/115, Airteagail 8 agus 9 de Threoir 2013/33, Airteagal 28 de Rialachán Uimh. 604/2013 agus Airteagail 6 agus 47 den Chairt na forálacha atá i gcroílár na gcásanna reatha.

B. Dlí na hÍsiltíre

1. An Dlí maidir le náisiúnaigh eachtracha

8. Foráiltear le hAirteagal 59(1), an frása tosaigh agus (a) de Vreemdelingenwet 2000, (Dlí um eachtrannaigh, 2000), an 23 Samhain 2000, arna leasú le héifeacht ón 31 Nollaig 2011 chun Treoir 2008/115 a thrasuí i ndlí na hÍsiltíre( ), go bhféadfaidh an Státrúnaí, más gá sin ar mhaithe leis an ord poiblí nó leis an tslándáil náisiúnta, náisiúnach eachtrach nach bhfuil cónaí dleathach air a choinneáil, d’fhonn é a aistriú.

9. Faoi Airteagal 59(5) de Vw 2000, ní fhéadfaidh an choinneáil dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal sin, i bprionsabal, a bheith níos faide ná sé mhí. Faoi Airteagal 59(6) de Vw 2000, áfach, féadfar an tréimhse dá dtagraítear i mír 5 a shíneadh le tréimhse bhreise de dhá mhí dhéag más rud é, d’ainneoin gach iarracht réasúnach, gur dócha go mairfidh an t-aistriú níos faide, toisc nach gcomhoibríonn an náisiúnach eachtrach leis nó toisc go bhfuil na doiciméid ó thríú tíortha is gá chun na críche sin fós in easnamh.

10. Foráiltear le hAirteagal 59a de Vw 2000 go bhféadfar náisiúnaigh eachtracha a bhfuil feidhm ag Rialachán Uimh. 604/2013 maidir leo, i gcomhréir le hAirteagal 28 den Rialachán sin, a choinneáil, d’fhonn iad a aistriú chuig an mBallstát atá freagrach.

11. Foráiltear le hAirteagal 59b de Vw 2000 go bhféadfar náisiúnaigh eachtracha áirithe a bhfuil iarratas déanta acu ar chead cónaithe a choinneáil más gá sin chun aitheantas nó náisiúntacht an iarratasóra a shuíomh nó chun gnéithe eile is gá a chinneadh chun an t-iarratas a mheasúnú, go háirithe má tá baol ann go n-éalóidh siad.

12. Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 91(2) de Vw 2000:

“Má mheasann [an Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Rannán Dlíthíochta Riaracháin den Chomhairle Stáit, an Ísiltír)] nach féidir neamhniú a bheith mar thoradh ar agóid a rinneadh, féadfaidh sé é féin a theorannú don mhéid sin sna cúiseanna lena chinneadh.”

13. Foráiltear le hAirteagal 94 de Vw 2000 mar seo a leanas:

“1. I gcás ina mbeidh cinneadh déanta aige lena bhforchuirtear beart lena mbaineann cailleadh saoirse dá dtagraítear in Airteagail [...] 59, 59a agus 59b, tabharfaidh [an Státrúnaí] fógra don [chúirt inniúil] tráth nach déanaí ná an t-ochtú lá is fiche tar éis fógra faoin gcinneadh sin a thabhairt, ach amháin má tá caingean taiscthe cheana féin ag an náisiúnach eachtrach. A luaithe a bheidh fógra tugtha don [chúirt] ag an náisiúnach eachtrach, measfar caingean a bheith taiscthe aige i gcoinne an chinnidh lena bhforchuirtear beart lena mbaineann cailleadh saoirse. Iarrfar cúiteamh freisin leis an gcaingean sin.

[...]

4. Socróidh an chúirt láithreach an dáta a ghlacfar fianaise ag an éisteacht. Reáchtálfar an éisteacht tráth nach déanaí ná an ceathrú lá déag tar éis an t-iarratas nó an fógra a fháil. [...]

5. [...] Tabharfar an breithiúnas i scríbhinn laistigh de sheacht lá ó chuirfear clabhsúr leis na himeachtaí ó bhéal [...]

6. Má mheasann sí go bhfuil cur i bhfeidhm nó forfheidhmiú an bhirt contrártha leis an Dlí seo nó má mheasann sí, tar éis na leasanna uile lena mbaineann a mheá, nach bhfuil údar leis an mbeart, seasfaidh an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair leis an gcaingean. Sa chás sin, ordóidh an chúirt go gcuirfear deireadh leis an mbeart nó a socruithe cur chun feidhme a leasú.

[...]”

14. Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 96 de Vw 2000:

“1. Má dhearbhaítear go bhfuil an chaingean dá dtagraítear in Airteagal 94 gan bhunús agus má thaisceann an náisiúnach eachtrach caingean i gcoinne an tsínidh ama ar an gcailleadh saoirse, cuirfidh an chúirt deireadh leis an réamh-imscrúdú laistigh de sheachtain amháin tar éis an t-iarratas a fháil. [...]

[...]

3. Má mheasann sí go bhfuil cur i bhfeidhm nó forfheidhmiú an bhirt contrártha don dlí seo nó má mheasann sí, tar éis na leasanna uile lena mbaineann a mheá, nach bhfuil údar réasúnach leis an mbeart, deonóidh an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair an chaingean. Sa chás sin, ordóidh an chúirt go gcuirfear deireadh leis an mbeart nó a rialacha cur chun feidhme a leasú.”

2. Cód dlí riaracháin

15. Foráiltear in Airteagal 8:69 den Algemene wet bestuursrecht (Dlí ginearálta maidir leis an dlí riaracháin) ( ), an 4 Meitheamh 1992:

“1. Déanfaidh an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair cinneadh ar bhonn an iarratais, na ndoiciméad a thabharfar ar aird, an réamh-imscrúdaithe agus an imscrúdaithe ar an gcás ag an éisteacht.

2. Forlíonfaidh an chúirt na saincheisteanna dlí ex officio.

3. Féadfaidh an chúirt na fíorais a fhorlíonadh ex officio.”

16. De réir Airteagal 8:77 de Awb:

“1. Sonrófar an méid seo a leanas sa chinneadh i scríbhinn:

[...]

b. cúiseanna an chinnidh,

[...]”

III. Na díospóidí sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú

A. Díospóidí a bhaineann le B agus C (C-704/20)

17. Chuir B, náisiúnach na hAilgéire, in iúl go raibh sé ar intinn aige iarratas a dhéanamh ar thearmann san Ísiltír. Le cinneadh an 3 Meitheamh 2019, chuir an Státrúnaí é faoi choinneáil de bhun Airteagal 59b de Vw 2000, chun, go háirithe, a chinneadh cad iad na heilimintí is gá chun an t-iarratas a mheasúnú.

18. Thionscain B imeachtaí os comhair an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), i gcoinne an chinnidh sin.

19. Le breithiúnas an 18 Meitheamh 2019, sheas an chúirt sin leis an gcaingean, gan rialú ar na saincheisteanna dlí ar a rabhthas ag brath mar thaca leis an gcaingean, ar fhoras nár ardaigh B, nár ghníomhaigh an Státrúnaí le gach cúram cuí. Dá bhrí sin, d’ordaigh an chúirt sin go gcuirfear deireadh leis an mbeart coinneála agus bhronn sí cúiteamh ar B.

20. Is náisiúnach de Siarra Leon é C. Le cinneadh an 5 Meitheamh 2019, chuir an Státrúnaí é faoi choinneáil ar bhonn Airteagal 59 de Vw 2000, chun a áirithiú go n-aistreofar chuig an Iodáil é de bhun Rialachán Uimh. 604/2013.

21. Thionscain C imeachtaí os comhair an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), i gcoinne an chinnidh sin.

22. Le breithiúnas an 19 Meitheamh 2019, chinn an chúirt sin go raibh na saincheisteanna a chuir C chun cinn gan bhunús, ach mar sin féin sheas sí leis an gcaingean, ar an bhforas nár shocraigh an Státrúnaí an t-aistriú chuig an Iodáil le gach dícheall cuí. Dá bhrí sin, d’ordaigh an chúirt sin go gcuirfear deireadh leis an mbeart coinneála agus bhronn sí cúiteamh ar C.

23. Rinne an Státrúnaí achomharc i gcoinne an dá bhreithiúnas sin chuig an Raad van State (an Chomhairle Stáit, an Ísiltír). Is mian leis an gcúirt sin go rialódh an Chúirt Bhreithiúnais ar an argóint a chuir B agus C chun cinn, chomh maith le cúirteanna áirithe de chuid na hÍsiltíre, go gceanglaítear le dlí an Aontais ar na cúirteanna na coinníollacha go léir nach mór do bheart coinneála a chomhlíonadh chun go mbeidh sé dleathach a scrúdú ex officio.

24. Shonraigh an chúirt a rinne an tarchur go raibh B agus C ina gcónaí go dleathach san Ísiltír nuair a cuireadh faoi choinneáil iad. Is mian leis an gcúirt sin, agus í den tuairim dá bhrí sin gurb iad na rialacha ábhartha maidir le coinneáil, sna cásanna seo, iad sin atá i dTreoir 2013/33 agus i Rialachán Uimh. 604/2013, go gcuirfí Treoir 2008/115 san áireamh freisin agus an cheist a tarchuireadh á scrúdú, a mhéid a rialaítear líon suntasach gnéithe den choinneáil leis an Treoir sin.

25. Sonraíonn an chúirt sin go dtagann aon choinneáil dá bhforáiltear leis na hionstraimí sin de dhlí an Aontais, san Ísiltír, faoin dlí nós imeachta riaracháin, nach n-údaraíonn do chúirteanna na hÍsiltíre scrúdú ex officio a dhéanamh ar chomhlíonadh coinníollacha dlíthiúlachta nár ardaigh an duine lena mbaineann. Baineann an t-aon eisceacht ón bprionsabal sin leis an athbhreithniú ar chomhlíonadh rialacha beartais phoiblí, amhail na rialacha sin a bhaineann le rochtain ar na cúirteanna, dlínse agus inghlacthacht.

26. Dar leis an gcúirt a rinne a tarchur, áirítear ar na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht choinneáil náisiúnaigh tríú tír, go háirithe, iad siúd a bhaineann le gabháil, fíorú aitheantais, náisiúntacht agus ceart cónaithe, aistriú go dtí an áit ina reáchtálfar an éisteacht, úsáid glais lámh, an ceart chun cúnaimh chonsalacha, agus comhairleoir agus ateangaire a bheith i láthair ag an éisteacht, cearta na cosanta, baol éalaithe, ionchas bainte nó aistrithe, an dúthracht a léirigh an Státrúnaí, gnéithe nós imeachta amhail síniú agus glacadh an bhirt coinneála, agus an gcomhlíonann an choinneáil prionsabal na comhréireachta.

27. Measann an chúirt sin nach n-eascraíonn oibleagáid ó dhlí an Aontais Eorpaigh chun scrúdú ex officio a dhéanamh ar na coinníollacha dlíthiúlachta sin go léir. Tagraíonn sí, ina leith sin, do bhreithiúnas an 7 Meitheamh 2007, van der Weerd agus páirtithe eile. ( ) Dar leis an gcúirt sin, is léir ón mbreithiúnas sin nach gceanglaítear le dlí an Aontais ar na cúirteanna a fhíorú ex officio, i gcomhthéacs imeachtaí a bhaineann le dlíthiúlacht gnímh riaracháin, ar comhlíonadh rialacha dlí an Aontais, ach amháin má tá seasamh inchomparáide le rialacha beartais phoiblí ag na rialacha sin, nó go bhfuil sé dodhéanta do na páirtithe saincheist dlí a ardú ina líomhnaítear gur sáraíodh dlí an Aontais sna himeachtaí lena mbaineann. Dar leis an gcúirt sin, níl na coinníollacha a bhaineann le coinneáil ar comhchéim leis na rialacha náisiúnta beartais phoiblí agus, san Ísiltír, is féidir le náisiúnach eachtrach saincheist dlí a ardú ina líomhnaítear gur sáraíodh coinníollacha na coinneála.

28. Ina iarratas ar achomharc, bhraith an Státrúnaí ar chásdlí na cúirte a rinne a tarchur agus an breithiúnas sin ón gCúirt Bhreithiúnais ar choinneáil á chur i bhfeidhm aici. Cuireann an chúirt sin in iúl, i ndáil leis sin, nár rialaigh an Chúirt Bhreithiúnais go fóill an bhfuil an treoir a tarraingíodh ón mbreithiúnas sin infheidhme freisin maidir le coinneáil.

29. Chun míniú a thabhairt ar na cúiseanna lena ceist maidir leis an bpointe sin, leagann an chúirt sin amach tréithe áirithe den athbhreithniú breithiúnach ar nós imeachta riaracháin faoi dhlí na hÍsiltíre. Dá réir sin, faoi Airteagal 8:69(1) de Awb, is í an chaingean a thugtar a shocraíonn raon feidhme na díospóide, agus ní cheanglaítear ar an gcúirt ach sárú ar rialacha beartais phoiblí a tharraingt anuas ex officio. I gcomhréir le hAirteagal 8:69(2) de Awb, ní mór don chúirt, ex officio, cur leis na saincheisteanna dlí, rud a chiallaíonn nach foláir don iarratasóir ach a shaincheisteanna dlí a leagan amach ina théarmaí féin, agus ní mór don chúirt ansin na saincheisteanna sin a aistriú ina dtéarmaí dlíthiúla. Tugtar de chumhacht don chúirt freisin na fíorais a fhorlíonadh ex officio faoi Airteagal 8:69(3) de Awb. Dá bhrí sin, táthar ag súil leis ó na páirtithe go dtabharfaidh siad fianaise prima facie, agus is féidir leis an gcúirt an fhianaise a fhorlíonadh ansin, mar shampla trí cheisteanna a chur nó trí fhinnéithe a ghlaoch.

30. Tagraíonn an chúirt a rinne a tarchur freisin do rialacha agus coimircí breise is infheidhme i gcomhthéacs athbhreithniú breithiúnach ar choinneáil, amhail beart coinneála a chur isteach go huathoibríoch le haghaidh athbhreithniú breithiúnach, an oibleagáid éisteacht a thabhairt don náisiúnach tríú tír i bpearsa, cinneadh breithiúnach a thabhairt go mear maidir le dlíthiúlacht na coinneála agus an ceart cúnamh a fháil saor in aisce ó dhlíodóir.

31. Dar leis an gcúirt a rinne a tarchur, d’fhéadfadh prionsabal neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát a bheith ina chúis leis an bhféidearthacht chun cosc a chur ar chúirteanna fíorais nó saincheisteanna a ardú ex officio le linn an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar bhearta coinneála. I ndáil leis sin, sonraíonn an chúirt sin nach n-aithníonn sí, ag an bpointe seo, aon chúis le himeacht ón gcásdlí reatha ar dá réir nach gá go gcuireann prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta bac ar chur i bhfeidhm rialacha nós imeachta na hÍsiltíre maidir le coinneáil.

32. Maidir le prionsabal na coibhéise, tugann an chúirt sin dá haire go bhfuil bearta coinneála faoi réir imeachtaí dlí riaracháin agus gurb é an prionsabal is infheidhme maidir le gach imeacht den sórt sin nach ndéanann an chúirt athbhreithniú ex officio, ach amháin más riail beartais phoiblí é. Maidir leis na coinníollacha a bhaineann le coinneáil, níl stádas acu, laistigh de dhlíchóras an Aontais Eorpaigh, atá inchomparáide le seasamh rialacha náisiúnta beartais phoiblí.

33. Maidir le nósanna imeachta náisiúnta eile atá inchomparáide le coinneáil náisiúnach tríú tír, sonraíonn an chúirt a rinne a tarchur go bhfuil feidhm ag Airteagal 8:69 de Awb maidir le bearta eile arna rialú ag an dlí riaracháin agus a bhaineann le coinneáil na náisiúnach sin, go háirithe chun a n-aitheantas agus a gceart cónaithe a fhíorú nó i gcomhthéacs an t-ord poiblí a choinneáil.

34. Ar an taobh eile, níl feidhm ag Airteagal 8:69 de Awb ná ag aon fhoráil chomhchosúil i gcomhthéacs imeachtaí dlí choiriúil a bhaineann le coinneáil réamhthrialach. Dá bhrí sin, ní cheanglaítear ar an gcúirt choiriúil í féin a theorannú do na saincheisteanna dlí ná do na hargóintí atá curtha chun cinn ag amhrastach nó ag an Officier van justitie (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, an Ísiltír) i ndáil le cailleadh saoirse. Mar sin féin, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, i gcomhthéacs imeachtaí coiriúla, gurb í an chúirt choiriúil féin a fhorchuireann an beart lena mbaineann cailleadh saoirse, ar difríocht thábhachtach é le bearta faoin dlí riaracháin, nach bhfuil cuspóir pionósach acu, thairis sin. Is é an t-aon phointe comparáide a d’fhéadfadh a bheith ann leis an athbhreithniú a dhéanfaidh an chúirt ex officio ar bheart coinneála, ó thaobh na cúirte sin, an t-athbhreithniú ag an gcúirt choiriúil ar dhlíthiúlacht birt lena gcuirtear duine faoi choimeád ag na póilíní, ar ina leith nach gceanglaítear ar an gcúirt sin í féin a theorannú do na saincheisteanna a chuir an t-amhrastach chun cinn. Sa chás sin freisin, áfach, de bharr difríochtaí idir an dá chineál nós imeachta, ní féidir teacht ar an gconclúid nach bhfuil na rialacha nós imeachta is infheidhme maidir le coinneáil ag luí le prionsabal na coibhéise.

35. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, ní sháraítear le hAirteagal 8:69 de Awb prionsabal na héifeachtachta ach oiread, ós rud é go bhfuil rochtain thapa agus saor in aisce ar an gceartas ag náisiúnaigh tríú tír atá faoi choinneáil agus gur féidir leo gach saincheist is mian leo a ardú. Dar leis an gcúirt sin, ní fhágann cásdlí na Cúirte Breithiúnais go bhfuil an chonclúid sin neamhbhailí. Is fíor gur chinn an Chúirt ina breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2012, Byankov ( ), go bhfuil sé ar neamhréir le prionsabal na héifeachtachta mura féidir athbhreithniú a dhéanamh ar ghníomh riaracháin lena gcuirtear srian ar shaorghluaiseacht saoránaigh den Aontas. Tá raon feidhme difriúil ag na bearta coinneála, áfach, agus áirithítear an fhéidearthacht iad a athbhreithniú le dlí an Aontais agus le dlí na hÍsiltíre araon.

36. Tugann an chúirt sin faoi deara freisin go n-áitíonn B agus C nach mór cumhacht ex officio do na cúirteanna a dhéanann athbhreithniú ar bhearta coinneála a thuiscint, ar dtús, ó bhreithiúnais an 5 Meitheamh 2014, Mahdi ( ), agus ó bhreithiúnas an 14 Bealtaine 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság ( ), ónar léir nach mór na coinníollacha dlíthiúlachta a scrúdú go neamhspleách ar na saincheisteanna a ardaíodh, agus, freisin, ó bhreithiúnais an 17 Nollaig 2009, Martín Martín ( ), agus an 17 Bealtaine 2018, Karel de Grote — Hogeschool Katholieke Hogeschool Antwerpen ( ), atá ábhartha de réir analaí, dar leo, sa mhéid gur leag an Chúirt Bhreithiúnais oibleagáid athbhreithniú ex officio a dhéanamh ar chearta tomhaltóirí chun an staid éagothrom idir tomhaltóirí agus trádálaithe a chúiteamh.

37. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, ní shonraítear i mbreithiúnas an 5 Meitheamh 2014, Mahdi ( ), agus an 14 Bealtaine 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság ( ), cé acu atá nó nach bhfuil oibleagáid ann scrúdú a dhéanamh, ex officio, ar na coinníollacha uile nach mór, faoi dhlí an Aontais, a chomhlíonadh chun go mbeidh an choinneáil dleathach.

38. Maidir le cásdlí na Cúirte a bhaineann le cearta tomhaltóirí, leagann an chúirt a rinne a tarchur béim, agus í ag aithint gur grúpa leochaileach ar bhealach éigin iad daoine a chuirtear faoi choinneáil, cosúil le tomhaltóirí áirithe, i dtaca leis an Státrúnaí agus go bhfuil staid neamhionannais ann mar sin, ar an difríocht atá ann i gcomparáid le cásanna a bhaineann le tomhaltóirí, inar daoine faoi rialú an dlí phríobháidigh iad an dá pháirtí freasúra, agus cásanna a bhaineann le coinneáil, ina gcuireann duine nádúrtha i gcoinne údarás riaracháin. Ós rud é nach mór don údarás sin gníomhú ar mhaithe le leas an phobail agus cloí le prionsabail ghinearálta an dea-riaracháin, níl an neamhionannas idir na páirtithe sna himeachtaí chomh follasach, ós rud é gur ceapadh dlí an nós imeachta riaracháin go sonrach chun an neamhionannas sin a leigheas. Os a choinne sin, tá an dlí nós imeachta sibhialta bunaithe, i bprionsabal, ar an gcoincheap go bhfuil na páirtithe ar comhchéim, rud a fhágann gur gá, maidir le cearta tomhaltóirí, staid an neamhionannais a thagann chun cinn sa réimse sin a leigheas, sa mhéid is go mbíonn an duine aonair ag déileáil le cuideachta mhór de ghnáth.

39. Ar deireadh, maidir le hAirteagal 5 den Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint ( ), ina sonraítear i mír 4 de “[b]eidh sé de cheart ag duine a bhfuil a shaoirse bainte de trína ghabháil nó trína choinneáil caingean a thabhairt os comhair cúirte chun rialú a fháil go mear ar dhlíthiúlacht a choinneála agus chun a scaoileadh saor a ordú má tá an choinneáil neamhdhleathach”, tugann an chúirt a rinne a tarchur dá haire nár rialaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine (“ECtHR”) gur cheart do na cúirteanna scrúdú a dhéanamh ex officio ar na coinníollacha maidir le beart lena mbaineann cailleadh saoirse a bheith dleathach. Seachas sin, chinn sí nach gá don chúirt dlíthiúlacht coinneála a mheasúnú go huathoibríoch ( ). Ní léir ó chásdlí ECtHR go bhfuil toimhde ann go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach, agus dá bhrí sin go bhfuil sí neamhdhleathach fad nach bhfuil cinneadh sainráite glactha ag an gcúirt go bhfuil sí dleathach. Ar an taobh eile, leag an Chúirt sin béim ar an tábhacht a bhaineann le ceart an duine atá á choinneáil imeachtaí breithiúnacha a thionscnamh agus, dá réir sin, a iarraidh ar chúirt rialú a thabhairt go mear ar dhlíthiúlacht na coinneála ( ).

40. Ag an am céanna, measann an chúirt a rinne an tarchur nach gá a thuiscint ón méid sin roimhe seo nach gceanglaítear ar na cúirteanna le hAirteagal 6 den Chairt, lena ráthaítear an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil, athbhreithniú a dhéanamh ex officio ar dhlíthiúlacht na coinneála. Féadfar cosaint níos fairsinge a chur ar fáil le dlí an Aontais ná na cearta a ráthaítear in ECHR.

41. Sna himthosca sin, chinn an Raad van State (an Chomhairle Stáit) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:

“An gceanglaítear le dlí an Aontais agus, go sonrach, le hAirteagal 15(2) de [Threoir 2008/115] agus le hAirteagal 9 de [Threoir 2013/33], arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6 den [Chairt], ar an gcúirt athbhreithniú a dhéanamh ex officio sa chiall go gceanglaítear uirthi a mheas dá tionscnamh féin (ex officio) ar comhlíonadh na coinníollacha uile le haghaidh coinneála, go háirithe na coinníollacha sin nár tharraing an náisiúnach eachtrach anuas a sárú cé gurb amhlaidh go raibh an fhéidearthacht ann dó é sin a dhéanamh?”

B. An díospóid maidir le X (C-39/21)

42. Is náisiúnach Mharacó é X, a rugadh in 1973. Le cinneadh an 1 Samhain 2020, chuir an Státrúnaí é faoi choinneáil ar bhonn Airteagal 59(1), an abairt tosaigh agus pointe (a) de Vw 2000, atá ar cheann de na forálacha lenar chuir an Ísiltír Treoir 2008/115 chun feidhme. Bhí údar leis an gcoinneáil sin a bhain le cosaint an oird phoiblí, de bharr go raibh an baol ann go seachnódh sé seiceálacha agus go gcuirfeadh sé bac ar an aistriú.

43. Le breithiúnas an 14 Nollaig 2020, rinne an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) an chaingean a thionscain X i gcoinne an bheart coinneála sin a dhíbhe. Thionscain X achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin. Le breithiúnas an 2 Meitheamh 2021, dhearbhaigh an Raad van State (an Chomhairle Stáit) go raibh achomharc X gan bhunús ( ).

44. An 8 Eanáir 2021, thug X caingean os comhair an Rechtbank Den Haag, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) i gcoinne choimeád an bhirt coinneála. leis an gcaingean sin a bhaineann an iarraidh ar réamhrialú arna dhéanamh ag an gcúirt sin.

45. Sonraíonn an chúirt a rinne a tarchur nach ndéanfaidh sí measúnú ach ar dhlíthiúlacht choimeádta faoi choinneáil X ón 8 Nollaig 2020. Rinneadh measúnú ar dhlíthiúlacht na coinneála go dtí an 7 Nollaig 2020 lena breithiúnas an 14 Nollaig 2020.

46. Braitheann X, mar thaca lena chaingean, ar an easpa ionchais go n-aistreofar é laistigh de thréimhse réasúnta. Mar fhreagra air sin, thug an Státrúnaí dá aire go raibh an nós imeachta maidir le doiciméad taistil a iarraidh fós ar siúl agus nár chuir údaráis Mharacó in iúl nach soláthrófaí doiciméad den sórt sin.

47. Measann an chúirt a rinne a tarchur gur gá soiléiriú a fháil ar na ceanglais a eascraíonn as dlí an Aontais maidir le déine an athbhreithnithe bhreithiúnaigh i gcásanna coinneála náisiúnach tríú tír.

48. Cé go n-aithníonn sí an tábhacht a bhaineann le prionsabal neamhspleáchas na mBallstát ó thaobh nósanna imeachta de, ní chuireann an chúirt sin as an áireamh go gcuireann na ceanglais maidir le coibhéis agus éifeachtacht a ghabhann leis an bprionsabal sin agus na cearta bunúsacha a chumhdaítear in Airteagail 6, 24 agus 47 den Chairt bac ar na srianta a fhorchuirtear ar chúirteanna na hÍsiltíre maidir leis an scrúdú a dhéanann siad ar dhlíthiúlacht coinneála náisiúnach tríú tír sna cásanna a chumhdaítear le Treoir 2008/115, Treoir 2013/33 agus Rialachán Uimh. 604/2013.

49. Tar éis di riail nós imeachta na hÍsiltíre a lua lena gcuirtear cosc ar chúirt, agus dlíthiúlacht shubstainteach na coinneála á scrúdú aici, ábhair fíorais nó dlí a tharraingt anuas ex officio, tugann an chúirt a rinne a tarchur dá haire go bhfuil feidhm ag cosc den sórt sin freisin i gcás inar “duine leochaileach” é an duine lena mbaineann, de réir bhrí dhlí Aontais, amhail mionaoiseach.

50. Tugann an chúirt sin dá haire, i gcásanna ina n-ardaíonn cúirt a éisteann caingean in aghaidh beart coinneála mar sin féin eilimintí fíorais nó dlí ex officio, go ndéanann an Státrúnaí achomharc go córasach chuig an Raad van State (An Chomhairle Stáit) agus go seastar leis an achomharc sin i gcónaí.

51. Sna príomhimeachtaí, don tréimhse dar tosach an 8 Nollaig 2020, tá tuarascáil agallaimh leath-leathanaigh agus tuarascáil leantach, dar dáta an 8 Eanáir 2021, dar teideal “Samhail 120 — Faisnéis maidir le haistriú” ag an gcúirt a rinne a tarchur. Níl sa tuarascáil sin, ina bhfuil ceithre leathanach, ach foirm ina luann na húdaráis na bearta sonracha a ghlacann siad chun an t-aistriú a chur i gcrích. Go bunúsach, is léir ón tuarascáil sin, ar an gcéad dul síos, gur scríobh na húdaráis arís chuig údaráis Mharacó chun a fháil amach an raibh an t-iarratas ar dhoiciméad taistil á phróiseáil agus, ar an dara dul síos, gur luaigh X, ag an agallamh imeachta a bhí aige an 6 Eanáir 2021, nach raibh aon ní déanta aige óna áit choinneála chun dlús a chur lena fhilleadh ar Mharacó.

52. Measann an chúirt sin nach féidir na fíorais ábhartha go léir a bhaint as comhad achomair den sórt sin chun a mheas an bhfuil an coimeád faoi choinneáil dleathach. Sa chás seo, ba mhaith leis an gcúirt a fháil amach cén fáth a measann údaráis na hÍsiltíre, ar thaobh amháin, go bhfuil ionchas réasúnta ann go ndéanfar an t-aistriú, cé go bhfuil 21 mheabhrúchán i scríbhinn tugtha cheana féin chun doiciméad taistil a fháil, agus, ar an taobh eile, nár cheart féachaint le beart a fhorchur nach bhfuil chomh comhéigneach céanna leis an gcoinneáil. Ina theannta sin, fiú dá mbeadh na húdaráis sin in ann cúiseanna a thabhairt ar an gcaighdeán dlíthiúil cuí nach mbeadh sé indéanta le bearta eile tionlacan chun na teorann a ullmhú gan bac a chur ar an aistriú sin de bharr éalú X, is mian léi a fháil amach cén fáth nach bhfágann staid phearsanta X, fós, go dtréigeann na húdaráis an choinneáil. I ndáil leis sin, is léir go háirithe ó na doiciméid atá os comhair na Cúirte go bhfuil fadhb spleáchais ag X. Bheadh sé riachtanach, dá bhrí sin, a fháil amach cé na seirbhísí sonracha atá sa tsaoráid choinneála chun cabhrú le X déileáil leis an bhfadhb sin.

53. Ós rud é nach bhfuil sé de chumhacht aici scrúdú a dhéanamh ar eilimintí den sórt sin ex officio, measann an chúirt a rinne a tarchur nach féidir léi measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an choimeádta faoi choinneáil i bhfianaise na n-eilimintí ábhartha go léir. D’fhéadfaí a mheas go bhfuil cás den sórt sin ar neamhréir leis an gceart bunúsach chun leigheas éifeachtach a fháil a chumhdaítear in Airteagal 47 den Chairt, go háirithe ós rud é nach féidir achomharc a dhéanamh i gcoinne breithiúnais a bhaineann le bearta coinneála a choinneáil ar bun.

54. Chun go mbeidh an chosaint bhreithiúnach éifeachtach sna cásanna sin, bheadh sé riachtanach, dar leis an gcúirt a rinne a tarchur, go mbeadh an chúirt in ann a áirithiú go n-urramófar go hiomlán an ceart bunúsach chun saoirse, a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt. I bhfianaise Airteagal 5 de ECHR, Airteagal 6 agus Airteagal 52(1) den Chairt, tá sé tábhachtach go mbeadh na cúirteanna in ann a áirithiú go gcomhlíonfar an riail nach bhféadfar a shaoirse a bhaint d’aon duine, ach amháin i gcásanna áirithe atá liostaithe go cuimsitheach agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta dlíthiúla. Dá bhrí sin, i gcás coinneála faoi Airteagal 15 de Threoir 2008/115, ba cheart go bhféadfadh an chúirt a fhíorú, ar bhealach iomlán agus críochnúil, an bhfuil na ceanglais a leagtar síos leis an Airteagal sin á gcomhlíonadh. Ní ráthaítear scrúdú iomlán den sórt sin le dlí na hÍsiltíre, mar a léirmhíníonn an Raad van State (an Chomhairle Stáit) é.

55. Dar leis an gcúirt a rinne a tarchur, leanann sé ó dhlí an Aontais nach mór don chúirt a éisteann caingean i gcoinne coinneála, faoi Threoir 2008/115, faoi Threoir 2013/33 nó faoi Rialachán Uimh. 604/2013, ag féachaint do thromchúis birt den sórt sin, scrúdú agus measúnú a dhéanamh ex officio, go gníomhach agus go críochnúil, ar na fíorais agus ar na heilimintí ábhartha uile a bhaineann le dlíthiúlacht na coinneála, ionas go bhféadfaidh sí, i ngach cás ina measann sí go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach, scaoileadh saor láithreach an duine lena mbaineann a ordú.

56. Maidir le cásdlí na Cúirte Breithiúnais, tugann an chúirt a rinne a tarchur faoi deara gur sonraíodh, i mír 49 de bhreithiúnas an 6 Samhain 2012, Otis agus páirtithe eile ( ), go gcaithfidh “dlínse a bheith [ag cúirt] chun scrúdú a dhéanamh ar gach ceist fíorais agus dlí a bhaineann leis an díospóid atá os a comhair ionas go mbeidh an chúirt in ann cinneadh a dhéanamh maidir le cearta agus oibleagáidí a eascraíonn as dlí an Aontais i gcomhréir le hAirteagal 47 den Chairt”. Tagraíonn sí freisin do mhíreanna 36 agus 40 de bhreithiúnas an 15 Márta 2017, Al Chodor ( ), ar dá réir is ionann cur faoi choinneáil agus cur isteach tromchúiseach ar fheidhmiú an chirt bhunúsaigh chun saoirse a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt, agus do mhíreanna 62 agus 63 de bhreithiúnas an 5 Meitheamh 2014, Mahdi ( ), inar chinn an Chúirt, go háirithe, i dteannta na bhfíoras agus na fianaise ar a bhfuil an t-údarás riaracháin ag brath agus a d’ordaigh an choinneáil tosaigh agus aon bharúlacha ón náisiúnach tríú tír lena mbaineann, ní mór don údarás breithiúnach a dhéanann cinneadh maidir le hiarratas ar shíneadh coinneála a bheith in ann aon toisc eile is ábhartha dá chinneadh a lorg má mheasann sé gur gá sin, ós rud é nach féidir a chumhachtaí i gcomhthéacs athbhreithnithe a theorannú, in aon chás, don fhianaise arna tabhairt ar aird ag an údarás riaracháin amháin.

57. Luann an chúirt a rinne a tarchur freisin míreanna 140 agus 142 de bhreithiúnas an 14 Bealtaine 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság ( ), inar dhearbhaigh an Chúirt nach gá Airteagal 47 den Chairt a shonrú le forálacha dhlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta chun go ndeonófar leis ceart ar féidir brath air do dhaoine aonair agus, cé gur faoi chóras dlí náisiúnta gach Ballstáit atá sé na rialacha mionsonraithe nós imeachta a leagan síos lena rialaítear imeachtaí chun cearta aonair a choimirciú a eascraíonn ó dhlíchóras an Aontais, tá na Ballstáit fós freagrach as an gceart chun cosanta éifeachtaí breithiúnaí a áirithiú i ngach cás.

58. Tugann an chúirt a rinne a tarchur dá haire freisin, maidir leis an oibleagáid cúiseanna a thabhairt a leagtar síos in Airteagal 8:77(1)(b) de Awb, go bhforáiltear d’eisceacht in Airteagal 91(2) de Vw 2000, sa chiall go bhféadfaidh an Raad van State (an Chomhairle Stáit), a éistfidh achomharc i gcoinne breithiúnas a bhaineann le cur faoi choinneáil, rialú a dhéanamh trí bhíthin ráiteas giorraithe ar chúiseanna, atá teoranta go bunúsach do dhearbhú nár ardaigh an duine lena mbaineann aon ghearán bailí.

59. Dar leis an gcúirt a rinne a tarchur, baineann eisceacht den sórt sin a gceart chun leighis éifeachtaigh de na daoine lena mbaineann. Ba chóir, dar léi, Airteagal 47 den Chairt a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé go gcuimsítear freisin le rochtain ar an gceartas, in ábhair a bhaineann le náisiúnaigh eachtracha, an ceart chun cinneadh réasúnaithe a fháil maidir le substaint an cháis ón gcúirt a bhreithníonn ag an dara céim arb í an chéim dheiridh, ar a laghad, más rud é, mar atá sa chás seo, go bhfuil imeachtaí breithiúnacha riaracháin, coiriúla agus sibhialta eile uile an Bhallstáit atá i gceist faoi réir oibleagáid cúiseanna a lua.

60. Sna himthosca sin, chinn an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:

“(1) Ag féachaint d’Airteagal 47, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 53 den [Chairt] agus i gcomhthéacs Airteagal 15(2), an chéad mhír agus pointe(b) de [Threoir 2008/115], Airteagal 9(3) de [Threoir 2013/33] agus Airteagal 28(4) de [Rialachán Uimh. 604/2013], an bhféadfaidh na Ballstáit imeachtaí breithiúnacha a eagrú inar féidir agóid a dhéanamh i gcoinne an chur faoi choinneáil a d’ordaigh na húdaráis ar bhealach ina dtoirmisctear ar an gcúirt gach gné de dhlíthiúlacht na coinneála a scrúdú agus a mheasúnú ex officio agus, má chinneann sí ex officio go bhfuil an choinneáil neamhdhleathach, ón gcoinneáil neamhdhleathach sin a fhoirceannadh láithreach agus ordú a thabhairt an náisiúnach eachtrach a scaoileadh láithreach? Má mheasann an [Chúirt] nach bhfuil rialacha náisiúnta den sórt sin ag luí le dlí an Aontais, má dhéanann an náisiúnach eachtrach iarratas chun na cúirte ar scaoileadh saor, an gciallaíonn sé seo freisin go mbíonn dualgas ar an gcúirt i gcónaí na fíorais agus na heilimintí go léir a bhaineann le dlíthiúlacht na coinneála a scrúdú agus a mheasúnú ex officio, go gníomhach agus go críochnúil?

2) Ag féachaint d’Airteagal 24(2) den Chairt, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3(9) de Threoir 2008/115, Airteagal 21 de [Threoir 2013/33] agus Airteagal 6 de [Rialachán Uimh. 604/2013], an bhfuil an freagra ar an gcéad cheist difriúil más mionaoiseach é an náisiúnach eachtrach atá curtha faoi choinneáil ag na húdaráis?

3) An gciallaíonn an ceart chun leighis éifeachtaigh a ráthaítear le hAirteagal 47 [den Chairt], arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 53 [den Chairt] agus i gcomhthéacs Airteagal 15(2), an chéad abairt agus (b) de [Threoir 2008/115], Airteagal 9(3) de [Threoir 2013/33] agus Airteagal 28(4) de [Rialachán Uimh. 604/2013], nach mór don chúirt, ar gach leibhéal dlínse, i gcás ina n-iarrann náisiúnach eachtrach ar an gcúirt a choinneáil a fhoirceannadh agus é a scaoileadh saor, cúiseanna leordhóthanacha ar shubstaint an cháis a thabhairt le haon chinneadh maidir leis an iarratas sin más rud é, thairis sin, gur ceapadh an chaingean faoi mar a cheaptar san Ísiltír? Má mheasann an Chúirt go bhfuil cleachtas breithiúnach náisiúnta ar neamhréir le dlí an Aontais Eorpaigh inar féidir le cúirt an dara céim arb í cúirt na céime deireanaí í féin a theorannú do rialú a thabhairt gan aon réasúnaíocht ar shubstaint an cháis, i bhfianaise na caoi inar ceapadh an chaingean sin san Ísiltír thairis sin, an gciallaíonn sé sin nach mór a mheas go bhfuil cumhacht na cúirte atá ag breithniú ag an dara céim arb í an chéim dheiridh i gcásanna tearmainn agus i ngnáthchásanna an dlí inimirce, ar neamhréir le dlí an Aontais freisin, i bhfianaise staid leochaileach an náisiúnaigh eachtraigh, na leasanna tábhachtacha atá i gceist in imeachtaí a bhaineann le dlí an inimirce agus ós rud é, murab ionann agus gach imeacht riaracháin eile, a mhéid a bhaineann le cosaint bhreithiúnach, go mbaineann na ráthaíochtaí nós imeachta laga céanna leis na nósanna imeachta seo don náisiúnach eachtrach agus a bhaineann leis an nós imeachta coinneála? I bhfianaise Airteagal 24(2) den Chairt, an ionann an freagra ar na ceisteanna seo más mionaoiseach an náisiúnach eachtrach a chuireann in aghaidh cinneadh ó na húdaráis i réimse an dlí inimirce?”

IV. An nós imeachta os comhair na Cúirte

61. Chinn an Chúirt ar dtús an nós imeachta práinne um réamhrialú a chur i bhfeidhm i gCás C-39/21 PPU, a mhéid a bhí X, tráth a rinneadh an iarraidh ar réamhrialú, faoi choinneáil agus dá bhrí sin gur baineadh a shaoirse de, ós rud é go bhféadfadh freagra na Cúirte ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a bheith cinntitheach chun deireadh a chur leis an gcoinneáil sin nó chun í a choimeád ar bun. Mar gheall ar a nasc leis an gcás sin, láimhseáladh Cás C-704/20 ar an gcaoi chéanna.

62. Ina dhiaidh sin, chinn an Chúirt gur cheart déileáil leis an dá chás faoin ngnáthnós imeachta. Rinneadh an cinneadh sin tar éis fógra a fháil ón rechtbank Den Haag, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) dar dáta an 31 Márta 2021, gur chuir sí deireadh le coinneáil X, trí chinneadh idirbhreitheach an 26 Márta 2021.

63. Le cinneadh an 26 Aibreán 2021, bhronn an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) cúiteamh ar X ar an bhforas go raibh a choinneáil neamhdhleathach agus go ndearna sí dochar dó. Go dtí go dtabharfaidh an chúirt freagraí ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, áfach, chuir an chúirt sin bac ar na himeachtaí i dtaobh X a bheith i dteideal cúiteamh méadaithe.

64. Chuir X, Rialtas na hÍsiltíre agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Roimhe sin, le linn an nós imeachta práinneach um réamhrialú, bhí barúlacha curtha isteach ag C freisin. Tionóladh éisteacht an 1 Márta 2022.

V. Anailís

A. An cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-704/20, agus an chéad cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-39/21.

65. Mar réamhphointe, sonraím gurb iad seo na forálacha atá le léiriú, i gCás C-39/21, Airteagal 15 de Threoir 2008/115, agus i gCás C-704/20, Airteagal 9 de Threoir 2013/33 agus Airteagal 28(4) de Rialachán Uimh. 604/2013( ). Cé go mbaineann Cás C-704/20 leis an athbhreithniú breithiúnach ar chur faoi choinneáil, fad is a bhaineann Cás C-39/21 leis an athbhreithniú breithiúnach ar choimeád faoi choinneáil, déanaim an rogha go feasach díriú ar Airteagal 15 de Threoir 2008/115 agus ar Airteagal 9 de Threoir 2013/33 ina n-iomláine, sa mhéid is go bhfeictear dom, mar a mhíneoidh mé sna réasúnaíocht a leanann, go bhfuil ceachtanna le foghlaim ó roinnt forálacha de gach ceann de na hAirteagail sin, a d’fhéadfaí a léamh le chéile( ).

66. I gcomhthéacs na gcaighdeán coiteann arna nglacadh ag reachtóir an Aontais Eorpaigh, is é an bunús dlí don choinneáil, go bunúsach, maidir le náisiúnaigh tríú tír atá ina gcónaí go neamhdhleathach, Airteagail 15 go 17 de Threoir 2008/115 agus, maidir le náisiúnaigh tríú tír agus daoine gan stát atá ag iarraidh cosanta idirnáisiúnta, Airteagail 8 go 11 de Threoir 2013/33 agus Airteagal 28 de Rialachán Uimh. 604/2013.

67. Leagtar amach na forais choinneála dá bhforáiltear le dlí an Aontais do náisiúnaigh tríú tír atá ina gcónaí go neamhdhleathach in Airteagal 15 de Threoir 2008/115, agus do náisiúnaigh tríú tír ar iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta iad, in Airteagal 8 de Threoir 2013/33 agus in Airteagal 28 de Rialachán Uimh. 604/2013. Leis na forálacha sin, trí na rialacha is infheidhme maidir le cur faoi choinneáil agus coimeád faoi choinneáil a leagan síos, is féidir na coinníollacha maidir le dlíthiúlacht na mbeart coinneála a chinneadh. Baineann na coinníollacha sin, go háirithe, le hinniúlacht an chomhlachta a ghlac an gníomh coinneála, leis an mbaol go n-éalódh an duine atá faoi choinneáil, le leordhóthanacht beart eile nach bhfuil chomh sriantach le coinneáil, le dúthracht an riaracháin sa nós imeachta aistrithe agus leis an gcosaint atá ag daoine leochaileacha.

68. Tar éis na soiléirithe sin a bheith déanta, scrúdóidh mé le chéile an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-704/20 agus an chéad cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-39/21. Is cosúil nach gá idirdhealú bunúsach a dhéanamh idir ról na cúirte de réir mar a chaithfidh sí rialú ar dhlíthiúlacht an chur faoi choinneáil nó ar dhlíthiúlacht an choimeádta faoi choinneáil ( ), nó an ndéantar cinneadh faoin gcoinneáil i gcomhthéacs Threoir 2008/115, Treoir 2013/33 nó Rialachán Uimh. 604/2013. Cé nach ionann na forais le cur nó le coimeád faoi choinneáil, tá na treoirphrionsabail chun ról an na cúirte a chinneadh sna cásanna sin coiteann dóibh.

69. Tugaim do m’aire, ar dtús, go bhfuil roinnt rialacha comhchoiteanna leagtha síos ag reachtóir an Aontais maidir leis an athbhreithniú breithiúnach ar náisiúnaigh tríú tír a chur agus a choimeád faoi choinneáil.

70. Dá réir sin, caithfear cur faoi choinneáil náisiúnaigh tríú tír atá ina chónaí go neamhdhleathach, i gcomhréir le hAirteagal 15(2) de Threoir 2008/115 ( ), a bheith ordaithe ag údarás riaracháin nó breithiúnach trí chinneadh scríofa agus réasúnaithe. I gcás ina n-ordaíonn údarás riaracháin an choinneáil, tá an Ballstát lena mbaineann faoi oibleagáid [i gcás Airteagal 15(2)(a) den Treoir sin] foráil a dhéanamh nach mór “athbhreithniú breithiúnach brostaithe ar dhlíthiúlacht na coinneála a dhéanamh” [Aistriúchán neamhoifigiúil] nó [i gcás Airteagal 15(2)(b) den Treoir sin] an ceart a dheonú “don náisiúnach tríú tír lena mbaineann nós imeachta a thionscnamh trína mbeidh dlíthiúlacht na coinneála faoi réir athbhreithniú breithiúnach brostaithe” [Aistriúchán neamhoifigiúil]. Thairis sin, foráiltear le hAirteagal 15(3) den Treoir sin nach mór “athbhreithniú a dhéanamh ar choinneáil ag eatraimh réasúnta arna iarraidh sin ag an náisiúnach tríú tír lena mbaineann nó ex officio” [Aistriúchán neamhoifigiúil] agus “i gcás tréimhsí coinneála sínithe, go mbeidh athbhreithnithe faoi réir athbhreithniú ag údarás breithiúnach” [Aistriúchán neamhoifigiúil].

71. Maidir le náisiúnaigh tríú tír agus daoine gan stát ar iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta iad, leagtar síos i dTreoir 2013/33 rialacha comhchosúla maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar chur faoi choinneáil (Airteagal 9(3) den Treoir sin) agus maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar choimeád faoi choinneáil (Airteagal 9(5) den Treoir sin).

72. Sna forálacha sin go léir, rinne reachtóir an Aontais foráil d’athbhreithniú breithiúnach a fhéadfar a dhéanamh ar iarraidh ón náisiúnach tríú tír lena mbaineann nó ex officio. Maidir leis na forálacha sin, atá ceaptha, i bhfianaise thábhacht an chirt bhunúsaigh chun saoirse agus a thromchúisí atá an cur isteach ar an gceart sin atá i gceist le coinneáil ( ), chun náisiúnaigh tríú tíortha a chosaint ar choinneáil threallach, tá siad beartaithe, dá bhrí sin, chun a áirithiú, sna Ballstáit uile, go bhfuil athbhreithniú breithiúnach ann ar chinntí chun daoine a chur faoi choinneáil agus ansin iad a choimeád faoi choinneáil chun dlíthiúlacht na gcinntí sin a fhíorú.

73. Mar sin féin, níl rialacha coiteanna leagtha síos ag an reachtóir sin maidir le raon feidhme an athbhreithnithe nach mór don chúirt a dhéanamh chun dlíthiúlacht an chur nó an choimeádta faoi choinneáil a fhíorú. Go háirithe, níor fhoráil an reachtóir sin go sainráite nach mór don chúirt, agus athbhreithniú á dhéanamh aici ar dhlíthiúlacht na coinneála, scrúdú a dhéanamh ar gach eilimint fíorais agus dlí a mheasann sí a bheith ábhartha, beag beann ar na saincheisteanna dlí agus ar na hargóintí ar a bhfuiltear ag brath os a comhair. Dá bhrí sin, tagann na rialacha mionsonraithe a bhaineann leis an athbhreithniú sin faoi neamhspleáchas na mBallstát ó thaobh nósanna imeachta de.

74. Is gá a fhíorú an bhfuil Airteagal 8:69(1) de Awb, a mhéid a dhéantar ról na cúirte a dtugtar uirthi dlíthiúlacht an chur faoi choinneáil nó an choimeádta faoi choinneáil a theorannú do scrúdú na saincheisteanna agus na n-argóintí amháin arna gcur chun cinn ag náisiúnach tríú tír, ag teacht leis na teorainneacha lena rialaítear neamhspleáchas na mBallstát ó thaobh nósanna imeachta de.

75. I ndáil leis sin, ba mhaith liom a chur in iúl, de réir cásdlí socair, in éagmais rialacha an Aontais lena rialaítear an t-ábhar, gur faoin gcóras dlí náisiúnta i ngach Ballstát atá sé na rialacha nós imeachta a leagan síos lena rialaítear caingne chun cearta daoine aonair a chosaint, de bhua phrionsabal an neamhspleáchais nós imeachta, ar choinníoll, áfach, nach lú fabhar iad ná na rialacha lena rialaítear cásanna comhchosúla faoin dlí náisiúnta (prionsabal na coibhéise) agus nach bhfágann siad nach mbeidh feidhmiú na gceart a thugtar le dlí an Aontais dodhéanta i gcleachtas ná ródheacair (prionsabal na héifeachtachta) ( ).

76. Dá bhrí sin, ní mór dhá choinníoll charnacha, eadhon, urramú prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, a chomhlíonadh ionas go bhféadfaidh Ballstát brath ar phrionsabal an neamhspleáchais nós imeachta i gcásanna a rialaítear le dlí an Aontais ( ).

77. Maidir le prionsabal na héifeachtachta, chinn an Chúirt cheana féin nach mór anailís a dhéanamh ar gach cás ina n-eascraíonn an cheist i dtaobh an bhfágann foráil nós imeachta náisiúnta go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair dlí an Aontais a chur i bhfeidhm trí thagairt a dhéanamh do ról na forála sin sa nós imeachta ina iomláine, do sheoladh an nós imeachta sin agus dá gnéithe sonracha, arna meas ina n-iomláine, os comhair na gcúirteanna agus na n-údarás éagsúil náisiúnta. Sa chomhthéacs sin, ní mór, i gcás inarb iomchuí, bunphrionsabail an chórais bhreithiúnaigh náisiúnta a chur san áireamh, amhail cearta na cosanta a chosaint, prionsabal na deimhneachta dlíthiúla agus seoladh cuí na n-imeachtaí ( ).

78. É sin ráite, ní mór a chur in iúl nach gcomhlíontar prionsabal na héifeachtachta ach amháin má chomhlíonann an riail nós imeachta atá i gceist an ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil a ráthaítear le hAirteagal 47 den Chairt ( ). Dá bhrí sin, tá ceanglas maidir le cosaint bhreithiúnach i gceist leis an oibleagáid atá ar na Ballstáit éifeachtacht na gceart atá ag daoine aonair faoi dhlí an Aontais a áirithiú, ceart a chumhdaítear in Airteagal 47 den Chairt, agus a cheanglaítear ar an gcúirt náisiúnta a urramú. Ní mór an chosaint sin a áirithiú maidir le hainmniú cúirteanna a bhfuil dlínse acu chun caingne a éisteacht agus a chinneadh bunaithe ar dhlí an Aontais agus maidir le sainiú na rialacha mionsonraithe nós imeachta a bhaineann le caingne den sórt sin ( ).

79. Dá bhrí sin, is féidir an tsaincheist atá i gcroílár na gcásanna reatha a leagan amach mar seo a leanas: maidir le riail nós imeachta náisiúnta lena gcuirtear cosc ar chúirt náisiúnta scrúdú a dhéanamh ex officio ar shárú ar dhlí an Aontais, a mhéid is go bhfuil sé d’éifeacht aici cosc a chur ar an gcúirt sin scrúdú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht birt maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil i bhfianaise na bhforas go léir a d’fhéadfadh údar a thabhairt le beart den sórt sin, trí dhul, más iomchuí, níos faide ná na saincheisteanna agus na hargóintí a chuir an t-iarratasóir chun cinn, an bhfuil sin ag luí leis an gceart chun cosanta bhreithiúnaí éifeachtaí a ráthaítear le hAirteagal 47 den Chairt?

80. Chinn an Chúirt Bhreithiúnais cheana féin, i gcomhthéacsanna eile, nach dtugann an ceart chun saoirse a ráthaítear le hAirteagal 6 den Chairt faoi cheist, nach gceanglaítear le prionsabal na héifeachtachta, i bprionsabal, ar chúirteanna náisiúnta sárú ar fhorálacha dhlí an Aontais a ardú ex officio, i gcás ina gcuirfeadh scrúdú ar an tsaincheist sin iallach orthu dul thar theorainneacha na díospóide, mar atá sainithe ag na páirtithe, ar bhonn fíorais agus imthosca seachas na fíorais agus na himthosca sin ar bhunaigh an páirtí a bhfuil leas aige i gcur i bhfeidhm na bhforálacha sin a iarraidh ( ).

81. Dar leis an gChúirt Bhreithiúnais, tá bonn cirt leis an teorannú sin ar chumhacht na cúirte náisiúnta de bharr an phrionsabail gur faoi na páirtithe atá sé imeachtaí a thionscnamh agus, dá bhrí sin, i gcás ina dtugann an dlí nós imeachta náisiúnta fíordheis don pháirtí lena mbaineann saincheist dlí a ardú bunaithe ar dhlí an Aontais, ní fhéadfaidh an chúirt náisiúnta gníomhú ex officio ach amháin i gcásanna eisceachtúla ina n-éilítear idirghabháil ar mhaithe le leas an phobail ( ).

82. I ndáil leis sin, tugaim faoi deara nach bhfuil sé d’éifeacht ag Airteagal 8:69(1) de Awb cosc a chur ar náisiúnaigh tríú tír saincheist dlí amháin nó níos mó a ardú á rá nach bhfuil a gcur nó a gcoimeád faoi choinneáil ag luí leis na coinníollacha a leagtar síos le forálacha ábhartha dhlí tánaisteach an Aontais ( ). Dá bhrí sin, ní choisctear an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair leis an bhforáil náisiúnta sin scrúdú a dhéanamh ar na saincheisteanna lena líomhnaítear sárú ar dhlí an Aontais ar a bhfuil an t-iarratasóir ag brath chun tacú le caingean i gcoinne a choinneála nó lena choinneáil leanúnach. Féadfaidh an chúirt sin, i bhfianaise na saincheisteanna dlí os a comhair ar a bhfuiltear ag brath, a dlínse neamhtheoranta a fheidhmiú, ar dhearbhaigh an Chúirt a tábhacht ina breithiúnas an 5 Meitheamh 2014, Mahdi ( ).

83. Ba mhaith liom a chur in iúl, i ndáil leis sin, nach mór don chúirt náisiúnta, dar leis an gCúirt Bhreithiúnais, i gcomhthéacs an athbhreithnithe a cheanglaítear uirthi a dhéanamh, a bheith in ann rialú ar gach gné ábhartha fíorais agus dlí chun a chinneadh an bhfuil údar cuí le coinneáil an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann. Dá bhrí sin, ní mór don chúirt sin a bheith in ann na fíorais agus an fhianaise ar a bhfuil an t-údarás riaracháin atá ag lorg coinneála agus aon bharúlacha a thug an náisiúnach tríú tír lena mbaineann a chur san áireamh. Ina theannta sin, ní mór di a bheith in ann breithniú a dhéanamh ar aon ghné eile atá ábhartha dá cinneadh má mheasann sí gur gá sin. Dá bhrí sin, ní féidir na cumhachtaí atá ag an údarás breithiúnach a theorannú, in aon chás, don fhianaise a thíolacfaidh an t-údarás riaracháin lena mbaineann, agus don fhianaise sin amháin ( ). Thairis sin, i gcás nach bhfuil údar a thuilleadh leis an gcoinneáil a ordaíodh ar dtús, ní mór don údarás breithiúnach inniúil a bheith in ann a chinneadh féin a chur in ionad chinneadh an údaráis riaracháin ( ).

84. D’fhonn comhoiriúnacht Airteagal 8:69(1) de Awb le dlí an Aontais i gcomhthéacs sonrach na coinneála a chosaint, áitíonn Rialtas na hÍsiltíre, mar a luaigh mé thuas, nach bhfuil srian ar náisiúnaigh tríú tír maidir lena gcumas gach gearán a mheasann siad a bheith ábhartha a chur faoi bhráid na cúirte náisiúnta, agus tá sé de chumas ag an gcúirt sin freisin na fíorais a chuir na náisiúnaigh sin ar aghaidh a aistriú go téarmaí dlíthiúla. Cuireann an rialtas sin in iúl freisin, murab ionann agus an dlí ginearálta riaracháin, go bhforáiltear do choimircí breise i ndáil le coinneáil, lena n-áirítear scrúdú córasach ag cúirt, fiú in éagmais caingne, éisteacht agus cúnamh ó dhlíodóir atá speisalaithe sa réimse sin. Thairis sin, tá an t-údarás riaracháin inniúil faoi oibleagáid na critéir lena rialaítear dlíthiúlacht cur faoi choinneáil agus coimeád faoi choinneáil a fhíorú, rud a thugann údar leis an gcúirt gan ceangal a bheith uirthi athbhreithniú chomh forleathan sin a dhéanamh arís, a théann níos faide ná na gearáin a rinne an duine lena mbaineann.

85. Mar sin féin, ní dóigh liom go bhfuil na ráthaíochtaí díreach liostaithe de chineál a áiritheoidh éifeachtacht na cosanta breithiúnaí nach mór a thabhairt do náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir beart cur faoi choinneáil nó coimeád faoi choinneáil, a mhéid a d’fhéadfadh Airteagal 8:69(1) de Awb an bonn a bhaint d’éifeachtacht iomlán na n-imeachtaí chun rialú a fháil ó chúirt ar dhlíthiúlacht an bhirt sin.

86. Maidir leis an gceart chun saoirse, a ráthaítear le hAirteagal 6 den Chairt, níor cheart go mbeadh aon lúb ar lár ón gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil ná go mbeadh aon ní nach gcuimsítear leis. Cé go n-athraíonn raon feidhme an dara ceart sin de réir chomhthéacs sonrach agus imthosca sonracha gach cáis, go háirithe cineál an ghnímh atá i gceist, an comhthéacs inar glacadh é agus na rialacha dlíthiúla lena rialaítear an t-ábhar atá i gceist ( ), measaim, ós rud é go bhfuil an ceart chun saoirse i gceist, nach mór an ceart chun cosanta breithiúnaí éifeachtaí a ráthú go docht daingean, sa chaoi gur féidir athbhreithniú iomlán a dhéanamh, maidir lena raon feidhme agus a dhéine, ar dhlíthiúlacht na mbeart a bhaineann le cailleadh saoirse. Is é mo thuairim go bhfuil na tosca sin i bhfabhar cur chuige i leith na faidhbe a bhaineann le saincheisteanna bunaithe ar shárú ar dhlí an Aontais a bheith á scrúdú ag na cúirteanna náisiúnta ex officio, ar cheart é a bheith sonrach d’fhíorú sáruithe a d’fhéadfadh a bheith ann ar an gceart chun saoirse.

87. Ba mhaith liom a chur in iúl, i ndáil leis sin, gur chinn an Chúirt cheana féin, i bhfianaise thábhacht an chirt chun saoirse agus a thromchúisí atá an cur isteach a bhaineann le beart coinneála agus an ceart sin, nach mór do na srianta ar fheidhmiú an chirt sin a bheith teoranta don mhéid a bhfuil fíorghá leis ( ). Dá réir sin, tá aon choinneáil a thagann faoi raon feidhme Threoir 2008/115, Threoir 2013/33 nó Rialachán Uimh. 604/2013 rialaithe go docht le forálacha na dtreoracha sin agus leis an Rialachán sin, ar bhealach lena n-áiritheofar, ar an gcéad dul síos, comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta maidir leis na modhanna a úsáidtear agus na cuspóirí arna saothrú agus, ar an dara dul síos, cearta bunúsacha na ndaoine lena mbaineann a urramú ( ). Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh bearta coinneála arna nglacadh faoi fhorálacha ábhartha dhlí tánaisteach an Aontais an ceart chun saoirse atá ag náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir na mbeart sin a shárú, mar a ráthaítear le hAirteagal 6 den Chairt ( ).

88. Ina theannta sin, ní mór saintréithe na leigheasanna arna gcur ar bun ag na Ballstáit chun a chumasú do náisiúnaigh tríú tír a gcearta a fheidhmiú a chinneadh i gcomhréir le hAirteagal 47 den Chairt, ar dá réir atá an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair cúirte ag gach duine a ndéantar a chearta agus a saoirsí a ráthaítear le dlí an Aontais a shárú i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos san Airteagal sin ( ). Ceanglaítear ar na Ballstáit, agus dlí an Aontais á chur chun feidhme acu, a áirithiú go n-urramófar an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil a chumhdaítear sa chéad mhír d’Airteagal 47 den Chairt, arb ionann é agus athdhearbhú ar phrionsabal na cosanta éifeachtaí bhreithiúnaí ( ).

89. Ina theannta sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, dar leis an gCúirt, de bharr go bhféadfadh sé ceart chun saoirse an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann a shárú, ar ceart é a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt, go bhfuil cinneadh lena n-ordaítear é a choinneáil nó síneadh a chur lena choinneáil faoi réir coimircí diana, eadhon, go háirithe, cosaint i gcoinne treallachais. Ciallaíonn an chosaint sin, inter alia, nach bhféadfar coinneáil a ordú ná síneadh a chur léi ach amháin i gcomhréir leis na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na nósanna imeachta lena rialaítear an choinneáil sin ( ). Is í éifeachtacht an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar chur faoi choinneáil nó ar choimeád faoi choinneáil an ghné lena n-áirithítear na cearta atá ag náisiúnaigh tríú tír faoi na rialacha sin ( ).

90. Ba cheart a lua freisin gurb ionann an srian ar raon feidhme an scrúdaithe nach mór don chúirt a dhéanamh agus athbhreithniú á dhéanamh aici ar dhlíthiúlacht an chur nó an choimeádta faoi choinneáil agus teorannú ar an gceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair cúirte de réir bhrí Airteagal 47 den Chairt, nach bhfuil údar leis, i gcomhréir le hAirteagal 52(1) den Chairt, ach amháin má fhoráiltear dó le dlí, má urramaíonn sé inneachar sár-riachtanach an chirt sin agus, i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, má tá sé riachtanach agus má fhreagraíonn sé go héifeachtach, do chuspóirí leasa ghinearálta arna n-aithint ag an Aontas Eorpach nó don ghá cearta agus saoirsí daoine eile a chosaint ( ).

91. Measaim go mbeadh sé contrártha d’inneachar sár-riachtanach an chirt chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil, a ráthaítear le hAirteagal 47 den Chairt, atá ag dul do dhuine atá faoi choinneáil agus do chosaint an duine sin ar choinneáil threallach, a eascraíonn as Airteagal 6 den Chairt, go gcoiscfí cúirt ó dhuine den sórt sin a scaoileadh saor, cé go gcinnfidh sí, ar bhonn na fianaise atá ar fáil di, go bhfuil an choinneáil sin neamhdhleathach. Chruthódh aon léirmhíniú eile bearna sa chosaint ar choinneáil threallach, rud a bheadh ag teacht salach ar thábhacht na saoirse aonair i sochaí dhaonlathach ( ).

92. Mura féidir le cúirt ach freagra a thabhairt ar na saincheisteanna agus na hargóintí ar a bhfuiltear ag brath os a comhair, gan bheith in ann saincheisteanna agus argóintí eile a ardú ex officio, féadfaidh sé go ndéanfar duine a chur agus a choimeád faoi choinneáil, cé nach gcomhlíontar na coinníollacha lena mbaineann. Is léir ó roinnt forálacha de dhlí tánaisteach an Aontais, lena gcumhdaítear an ceart chun cosanta breithiúnaí éifeachtaí a ráthaítear le hAirteagal 47 den Chairt, agus an chosaint ar choinneáil threallach, a eascraíonn as Airteagal 6 den Chairt, go bhfuil sé éigeantach duine a scaoileadh saor láithreach i gcás ina bhfuil an choinneáil neamhdhleathach nó nuair nach bhfuil údar léi a thuilleadh. Dá réir sin, luaitear san abairt dheireanach d’Airteagal 15(2) de Threoir 2008/115 “go scaoilfear saor an náisiúnach tríú tír lena mbaineann láithreach mura bhfuil an choinneáil dleathach” [Aistriúchán neamhoifigiúil]. Ceanglaítear freisin le hAirteagal 15(4) den Treoir sin an duine lena mbaineann a scaoileadh saor láithreach nuair nach bhfuil údar le coinneáil a thuilleadh, is é sin le rá, “i gcás ina ndealraíonn sé nach bhfuil ionchas réasúnach aistrithe ann a thuilleadh ar chúiseanna dlíthiúla nó eile nó nach bhfuil na coinníollacha a leagtar amach i mír 1 á gcomhlíonadh a thuilleadh” [Aistriúchán neamhoifigiúil]. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 9(3) de Threoir 2013/33 “mas rud é, tar éis athbhreithniú breithiúnach, go meastar an choinneáil a bheith neamhdhleathach, scaoilfear saor an t-iarratasóir lena mbaineann láithreach” [Aistriúchán neamhoifigiúil].

93. Leis na ráthaíochtaí nós imeachta arna dtabhairt ar aird ag Rialtas na hÍsiltíre, ní féidir, dar liom, gach baol a sheachaint, toisc nach féidir leis an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair saincheisteanna agus argóintí áirithe a ardú ex officio, go mbeidh duine faoi réir beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil, cé nach gcomhlíontar na coinníollacha a bhaineann le beart den sórt sin, rud atá contrártha go díreach le forálacha dhlí tánaisteach an Aontais atá díreach luaite agam, nach mór a léirmhíniú i gcomhréir leis na cearta bunúsacha a chosnaítear leis an gCairt.

94. I gcás den sórt sin, ní féidir a mheas, i mo thuairimse, go bhfuil an chosaint bhreithiúnach a fhaigheann an duine sin éifeachtach. I gcomhthéacs imeachtaí i gcoinne beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil, ní mór ceangal a dhéanamh idir éifeachtacht an leighis sin agus é a bheith sár-riachtanach an náisiúnach tríú tír a scaoileadh saor i gcás nach gcomhlíontar na coinníollacha chun beart den sórt sin a ghlacadh. Dá bhrí sin, ní ráthaítear cosaint bhreithiúnach éifeachtach do náisiúnach tríú tír atá faoi réir beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil má choisctear, le riail nós imeachta náisiúnta, ar an gcúirt arb é a cúram athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an bhirt sin, an náisiúnach sin a scaoileadh, cé go gcinneann sí, ar bhonn na fianaise atá ar fáil di, nach féidir foras bailí coinneála a shainaithint. Ina theannta sin, dá gcuirfí i bhfeidhm riail nós imeachta den sórt sin i gcomhthéacs coinneála, d’fhéadfaí an bonn a bhaint d’éifeacht iomlán na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na nósanna imeachta ina leith, trí na cearta atá ag náisiúnaigh tríú tír faoi na rialacha sin a bhaint díobh.

95. Dá bhrí sin, measaim go bhféadfaidh sé a bheith d’éifeacht ag teorannú raon feidhme an athbhreithnithe bhreithiúnaigh do na saincheisteanna agus do na hargóintí a chuireann an t-iarratasóir chun tosaigh, agus dóibh sin amháin, go sárófar forálacha dhlí tánaisteach an Aontais lena bhforchuirtear oibleagáid ar na húdaráis náisiúnta an duine is ábhar do chailleadh neamhdhleathach saoirse a scaoileadh saor. Dá bhrí sin, toisc go bhfuil sé éigeantach an duine a scaoileadh saor go huathoibríoch, cuirtear teorainn, i mo thuairimse, leis an discréid atá ag na Ballstáit maidir leis na rialacha nós imeachta lena rialaítear leigheasanna breithiúnacha a shainiú, trí oibleagáid a fhorchur orthu maidir leis an toradh atá le baint amach. Is éard atá i gceist leis sin a áirithiú go n-eagraítear na leigheasanna sin ar bhealach a chuirfidh ar a gcumas do náisiúnaigh tríú tír atá á gcoinneáil rialú a fháil nach féidir leis na húdaráis náisiúnta inniúla leanúint leis an gcoinneáil sin mura gcomhlíontar na coinníollacha a bhaineann le beart den sórt sin. I bhfianaise na tábhachta a bhaineann leis an gceart chun saoirse, ar chuir an Chúirt béim air arís agus arís eile air, measaim go mbeadh sé thar a bheith míchuí glacadh leis go bhféadfadh riail náisiúnta nós imeachta cabhrú le hamhras a fhágáil maidir le dlíthiúlacht gnímh lena bhforchuirtear cur nó coimeád faoi choinneáil ( ).

96. Maidir leis an argóint a chuir Rialtas na hÍsiltíre chun cinn, a luaigh mé thuas, go bhfuil an t-údarás riaracháin inniúil faoi oibleagáid na critéir lena rialaítear dlíthiúlacht an chur agus an choimeádta faoi choinneáil a fhíorú, rud a thugann údar maith gan cheangal a bheith ar an gcúirt athbhreithniú chomh forleathan sin a dhéanamh arís, ag dul thar na hagóidí a rinne an duine lena mbaineann, tugaim do m’aire, mar a luaigh an Coimisiún, go bhfuil na coinníollacha lena rialaítear dlíthiúlacht na coinneála ina gceangal ar an údarás riaracháin inniúil agus ar an gcúirt araon. Dá bhrí sin, measaim go bhfuil sé amhrasach a mheas go gceanglaítear ar an údarás sin scrúdú a dhéanamh i ngach cás an gcomhlíontar na coinníollacha sin fad is atá ról na cúirte ina leith sin teoranta faoi riail nós imeachta a chuireann cosc uirthi rialú a dhéanamh thar na hagóidí a d’ardaigh an duine lena mbaineann. Is é sin le rá, dealraíonn sé go bhfuil an fhíric go bhfuil teorainn le dlínse na cúirte, cé nach bhfuil teorainn le dlínse an údaráis riaracháin, bréagnaitheach agus nach bhfuil sé ag luí le cineál sainordaitheach na gcoinníollacha lena rialaítear dlíthiúlacht na coinneála.

97. Thairis sin, ba mhaith liom a chur in iúl gurb iad na cúirteanna atá ina gcaomhnóirí ar shaoirse an duine aonair ( ). Dá bhrí sin, dealraíonn sé go bhfuil córas faoina gceanglaítear ar an údarás inniúil riaracháin scrúdú uileghabhálach a dhéanamh ar na coinníollacha le haghaidh coinneála, cé nach bhfuil cumhacht fhorleathan den sórt sin ag an gcúirt a dtugtar uirthi athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht birt den sórt sin, neamhchothrom agus nach ráthaítear leis cosaint bhreithiúnach éifeachtach don náisiúnach tríú tír. Is í an chúirt, agus ní an t-údarás riaracháin sin, ar chóir an focal deiridh a bheith aici i dtaobh an gcomhlíonann beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil na coinníollacha sainordaitheacha a leagtar síos leis an dlí.

98. Is léir ón méid sin roimhe seo, i gcás ina dtugtar ar chúirt athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an chur nó an choimeádta faoi choinneáil, nach mór don chúirt sin a fhíorú go gcomhlíontar na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na nósanna imeachta lena rialaítear coinneáil den sórt sin ( ). Tríd an bhfíorú sin a theorannú do na saincheisteanna agus na hargóintí a chuir an t-iarratasóir chun cinn, níl cur i bhfeidhm Airteagal 8:69(1) de Awb i gcomhthéacs an athbhreithnithe ar dhlíthiúlacht birt coinneála, i mo thuairimse, ag luí le dlí an Aontais, de bharr nach gcomhlíonann sé prionsabal na héifeachtachta.

99. Chun tacú leis an gcinneadh sin maidir le neamh-chomhoiriúnacht, tugaim do m’aire freisin gurb é an toradh a bhíonn ar an riail nós imeachta sin go bhfuil cailleadh saoirse faoi réir athbhreithniú breithiúnach a bhfuil a raon feidhme éagsúil ag brath ar cé acu an choinneáil arna cinneadh ag údarás riaracháin nó coimeád arna chinneadh ag cúirt choiriúil atá i gceist.

100. I ndáil leis sin, ba mhaith liom a chur in iúl go luann an Raad van State (an Chomhairle Stáit) ina ordú tarchuir nach bhfuil feidhm ag Airteagal 8:69 de Awb maidir le himeachtaí coiriúla. Dá bhrí sin, ní cheanglaítear ar an gcúirt choiriúil í féin a theorannú do na saincheisteanna nó na hargóintí a dhéanann amhrastach nó ionchúisitheoir poiblí i gcomhthéacs a hathbhreithnithe ar an mbeart cailleadh saoirse atá i gceist. Tugann an Raad van State (an Chomhairle Stáit) le fios, i ndáil leis sin, gurb í an chúirt choiriúil í féin a fhorchuireann beart den sórt sin, agus dar leis, is difríocht thábhachtach é sin ó ghlacadh birt coinneála ag an údarás riaracháin inniúil.

101. Bíodh sin mar atá, agus cé go bhfuil cuspóirí éagsúla á saothrú ag an dá chineál beart sin, is amhlaidh, sa dá chás, gur beart é a bhaineann le cailleadh saoirse nach féidir a chinneadh ach amháin ar bhonn coinníollacha arna leagan síos le dlí. Dealraíonn sé dom nach leor mar bhunús leis an difríocht i raon feidhme an athbhreithnithe bhreithiúnaigh go dtagann na bearta lena mbaineann cailleadh saoirse faoi dhá bhrainse éagsúla den dlí náisiúnta, eadhon, ar thaobh amháin, an dlí coiriúil agus, ar an taobh eile, an dlí riaracháin. Thairis sin, bheadh sé paradacsúil do dhuine a bhfuil amhras ann go ndearna sé cion coiriúil cosaint bhreithiúnach níos mó a bheith aige ná mar a bheadh ag an duine nach bhfuil amhras ann go ndearna sé cion den sórt sin.

102. Ba mhaith liom a rá freisin go bhfuil an riail nós imeachta náisiúnta atá i gceist ar neamhréir, dar liom, leis an bhfíoras go bhfuil an t-ualach a bhaineann lena chruthú go bhfuil beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil riachtanach agus comhréireach ar an údarás a chinn beart den sórt sin a ghlacadh. D’fhéadfadh sé go gciallódh an riail sin, i gcás nár chuir an t-iarratasóir saincheist nó argóint shonrach chun cinn, nach mbeadh an deis ag an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair a fhíorú, inter alia, an bhfuil sé léirithe ag an údarás inniúil riaracháin nach mbeadh beart nach bhfuil chomh dian sin leordhóthanach. Measaim, is cuma cad iad na saincheisteanna dlí agus na hargóintí a chuir an t-iarratasóir chun cinn, nach mór an chumhacht a bheith ag an gcúirt sin a fhíorú ar chomhlíon an t-údarás sin a dhualgas cruthúnais i gceart. Má mheasann an chúirt sin nach leor an comhad a chuireann an t-údarás sin faoina bráid, arna fhorlíonadh, i gcás inarb ábhartha, leis an bhfianaise a bailíodh le linn na héisteachta sáraíochta a tionóladh os a comhair, chun údar a thabhairt le beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil, níor cheart d’aon riail náisiúnta nós imeachta cosc a chur ar an duine is ábhar don bheart sin a scaoileadh láithreach.

103. Measaim freisin nach féidir le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla údar réasúnach a thabhairt le coinneáil threallach. Maidir le seoladh cuí na n-imeachtaí, go háirithe maidir leis na moilleanna a bhíonn i gceist le measúnú ar shaincheisteanna nua ( ), táim den tuairim nach leor é go gcaithfear athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh go mear chun údar a thabhairt le scrúdú páirteach ar dhlíthiúlacht na coinneála.

104. Ina theannta sin, ní mór a lua, faoi dhlí an Aontais, go bhféadfaidh údarás breithiúnach nó údarás riaracháin beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil a ordú.

105. Measaim gur cheart go mbeadh an t-athbhreithniú a dhéanfaidh cúirt nuair a thugtar imeachtaí os a comhair i gcoinne birt maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil de dhéine agus raon feidhme atá coibhéiseach le déine agus raon feidhme an athbhreithnithe a dhéanann an chúirt sin i gcás inar faoin gcúirt sin atá sé, faoin dlí náisiúnta, cinneadh den sórt sin a ghlacadh.

106. I mo thuairimse, d’fhéadfadh cur i bhfeidhm rialach nós imeachta amhail an riail atá i gceist sna príomhimeachtaí an bonn a bhaint de cheanglas na haonfhoirmeachta idir na Ballstáit san athbhreithniú ar dhlíthiúlacht na coinneála. Is cosúil nach mbeadh athbhreithniú athraitheach ar dhlíthiúlacht na coinneála ag luí leis an bhfíoras go bhfuil na coinníollacha faoinar féidir coinneáil a ordú comhchuibhithe le dlí tánaisteach an Aontais. Dá bhrí sin, maidir le héagsúlachtaí i raon feidhme an athbhreithnithe sin idir na Ballstáit, is éagsúlachtaí iad a d’fhéadfadh an bonn a bhaint d’éifeachtacht na rialacha substainteacha lena rialaítear, ar leibhéal an Aontais, na coinníollacha chun náisiúnach tríú tír a chur nó a choimeád faoi choinneáil.

107. Dá bhrí sin, mar thoradh ar léirmhíniú ar fhorálacha ábhartha dhlí tánaisteach an Aontais lena gceanglaítear ar an gcúirt a dtugtar na himeachtaí os a comhair athbhreithniú a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcoinníollacha riachtanacha chun náisiúnach tríú tír a chur nó a choimeád faoi choinneáil, beag beann ar na saincheisteanna dlí agus ar na hargóintí ar a bhfuil an náisiúnach tríú tír sin ag brath, laghdaítear na difríochtaí maidir le leibhéal na cosanta breithiúnaí atá ag an náisiúnach sin, ag brath ar cibé acu ar roghnaigh an Ballstát lena mbaineann an chumhacht a thabhairt d’údarás breithiúnach nó d’údarás riaracháin beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil a ghlacadh. Is cinnte go gcuidíonn cosaint bhreithiúnach aonfhoirmeach i ngach Ballstát le héifeachtacht na cosanta sin a áirithiú, i gcomhréir le hAirteagal 47 den Chairt.

108. I mo thuairimse, tá feidhm freisin ag an gceanglas aonfhoirmeachta céanna maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar dhlíthiúlacht na coinneála de réir ar roghnaigh Ballstát athbhreithniú uathoibríoch nó imeachtaí arna dtionscnamh ag an duine lena mbaineann.

109. I mbeagán focal, measaim nár cheart an rogha a fhágtar faoi na Ballstáit idir, ar thaobh amháin, beart maidir le cur nó coimeád faoi choinneáil a bheith á ghlacadh ag údarás riaracháin nó ag údarás breithiúnach agus, ar an taobh eile, idir athbhreithniú breithiúnach ex officio nó ar imeachtaí a thionscnamh i gcoinne beart den sórt sin arna chinneadh ag údarás riaracháin, a fhágáil go bhfuil difríochtaí sa chleachtas idir na Ballstáit maidir le raon feidhme an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar dhlíthiúlacht an bhirt sin.

110. Ar bhonn an méid sin go léir, is mian liom a mholadh go rialóidh an Chúirt, mar fhreagra ar an gceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-704/20, agus ar an gcéad cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-39/21 go gcaithfear Airteagal 15 de Threoir 2008/115, Airteagal 9 de Threoir 2013/33 agus Airteagal 28 de Rialachán Uimh. 604/2013, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt, a léirmhíniú sa chiall go gcaithfidh an chúirt náisiúnta a dtugtar uirthi dlíthiúlacht chur nó choimeád faoi choinneáil náisiúnaigh tríú tír a athbhreithniú, a fhíorú ar bhonn na n-eilimintí fíorais agus dlí a mheasann sí a bheith ábhartha, go gcomhlíontar na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na nósanna imeachta lena mbaineann, beag beann ar na saincheisteanna dlí agus ar na hargóintí a chuir an náisiúnach tríú tír sin ar aghaidh chun tacú lena chaingean. Cuireann na forálacha céanna sin cosc ar riail nós imeachta náisiúnta a bhfuil sé d’éifeacht aici bac a chur ar an gcúirt sin an fíorú sin a dhéanamh ex officio agus náisiúnach tríú tír a scaoileadh saor, cé gur chinn sí go bhfuil an choinneáil sin contrártha le dlí an Aontais.

B. An tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-39/21

111. Tugaim le fios, de bhun Airteagal 8:77(1)(b) de Awb, nach mór don chúirt náisiúnta a éistfidh caingean cinneadh i scríbhinn a thabhairt ina dtabharfar cúiseanna. Foráiltear le hAirteagal 91(2) de Vw 2000, áfach, d’eisceacht a bhfuil feidhm aici i gcás ina ndéanann An Raad van State (an Chomhairle Stáit) cinneadh ar achomharc i gcoinne breithiúnais a bhaineann le cur faoi choinneáil. Sa chás sin, má mheasann an chúirt sin “nach féidir neamhniú a bheith mar thoradh ar agóid a rinneadh, féadfaidh [sí í] féin a theorannú don mhéid sin a lua sna cúiseanna lena cinneadh”.

112. Cuireann an chúirt a rinne a tarchur in iúl go bhfuil amhras uirthi an bhfuil an fhéidearthacht sin go dtabharfar cúiseanna giorraithe, a thairgtear ar an gcaoi sin don Raad van State (an Chomhairle Stáit) nuair a rialaíonn sé ag an dara céim arb í an chéim dheiridh maidir le dlíthiúlacht cinnidh i ndáil le cur faoi choinneáil ag luí le dlí an Aontais.

113. Measann Rialtas na hÍsiltíre go bhfuil an tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-39/21 do-ghlactha.

114. Is fíor, maidir leis an riail a leagtar síos in Airteagal 91(2) de Vw 2000, lena maolaítear an oibleagáid cúiseanna a shonrú in imeachtaí achomhairc, nach bhfuil sé beartaithe go mbeidh feidhm aici sna himeachtaí os comhair an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) (Cás C-39/21), ach amháin sna himeachtaí achomhairc a thugtar os comhair an Raad van State (an Chomhairle Stáit) (Cás C-704/20). É sin ráite, in ainneoin na n-imthosca sin, is deacair orm a mheas go bhfuil an tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C 39/21 neamhábhartha amach is amach i gcomhthéacs imeachtaí os comhair an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), a bhaineann le náisiúnaigh tríú tír a choimeád faoi choinneáil.

115. Tugaim faoi deara go leagann an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) amach ina ordú tarchuir na cúiseanna gur dócha go mbeidh iarmhairtí ag an ráiteas giorraithe ar chúiseanna sna cinntí a thugann an Raad van State (an Chomhairle Stáit) ar achomharc maidir le náisiúnach tríú tír a chur faoi choinneáil ar choimeád faoi choinneáil an duine sin. I ndáil leis sin, cuireann an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír) béim ar an tábhacht a bhaineann le cinneadh na céime deireanaí sna himeachtaí ina n-iomláine, agus cuireann sé in iúl, tar éis cinneadh ón Raad van State (an Chomhairle Stáit) lena ndéantar achomharc i gcoinne an bhirt lena bhforchuirtear an chur faoi choinneáil a dhíbhe, go bhféadfaidh sé go mairfidh an beart sin gan an náisiúnach tríú tír a bheith in ann na cúiseanna leis an gcinneadh sin a fhionnadh ( ). I gcomhthéacs na hagóide i gcoinne an choimeádta faoi choinneáil de náisiúnaigh den sórt sin, is faoi dhlíodóir an náisiúnaigh sin, i gcomhréir le dlí na hÍsiltíre, raon feidhme na díospóide a chinneadh, trí na fíorais agus na himthosca nach mór don chúirt a scrúdú chun rialú a thabhairt ar dhlíthiúlacht na coinneála a leagan amach. Dar leis an Rechtbank Den Haag, zittingsplaat ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), d’fhéadfadh sé a bheith casta i gcleachtas an cúram sin a chur i gcrích mura bhfuil a fhios ag an dlíodóir sin cén fáth nár sheas an Raad van State (an Chomhairle Stáit) leis na hagóidí a d’ardaigh sé roimhe sin i gcoinne an ordaithe cur faoi choinneáil ( ).

116. Ina theannta sin, a mhéid a deir an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), agus cinneadh ón Raad van State (an Chomhairle Stáit) á lua aige, nár mhian leis an gcúirt sin ceist a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú ar an bpointe seo ( ), ní léir dom cad iad na bealaí seachas an bealach a lean an chúirt sin chun an tsaincheist a bhaineann leis na cúiseanna giorraithe a thug an Raad van State (an Chomhairle Stáit) i gcinntí ar achomharc a bheith i gcomhréir le dlí an Aontais a chur faoi bhráid na Cúirte, ar a laghad maidir leis an nós imeachta um réamhrialú ( ).

117. I bhfianaise an méid sin go léir, ní léir, i mo thuairim, nach bhfuil aon bhaint ag léirmhíniú dhlí an Aontais atá á lorg le fíorais iarbhír na bpríomhimeachtaí ná a gcuspóir ná go bhfuil an fhadhb a ardaíodh hipitéiseach ( ), a mhéid a d’fhéadfadh an freagra ar an gceist a tharchuir an rechtbank Den Haag, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), maidir leis an ráiteas giorraithe ar chúiseanna sna breithiúnais arna dtabhairt ar achomharc ag an Raad van State (an Chomhairle Stáit) i ndáil le cur faoi choinneáil, iarmhairtí a bheith aige ar imeachtaí ina dhiaidh sin a bhaineann leis an gcoinneáil sin, amhail nós imeachta trína ndéantar agóid i gcoinne coimeádta faoi choinneáil an duine lena mbaineann, rud is amhlaidh go díreach sna príomhimeachtaí i gCás C-39/21.

118. Dá bhrí sin, maidir leis an tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú sa chás sin, a mhéid a bhaineann sí le cleachtas an Raad van State (an Chomhairle Stáit) arb é ráiteas giorraithe a thabhairt maidir leis na cúiseanna lena chinneadh agus rialú á dhéanamh aige ag an dara céim arb í an chéim dheiridh maidir le dlíthiúlacht birt coinneála a bheith i gcomhréir le dlí an Aontais, measaim nach mór toimhde a bheith ann go bhfuil sí ábhartha agus go dtabharfaidh an Chúirt freagra substainteach. Thairis sin, tuigtear sin ó uamadh Chásanna C-704/20 agus C-39/21, ós rud é gur féidir nós imeachta iomlán na hÍsiltíre maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar chur agus choimeád faoi choinneáil a mheasúnú, sna staideanna éagsúla, i bhfianaise an chirt chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil a ráthaítear le hAirteagal 47 den Chairt.

119. Maidir leis an tsubstaint, tugaim faoi deara gur rialacha nós imeachta iad bunú an dara céim dlínse i gcoinne cinntí coinneála agus an riail lena gceadaítear don Raad van State (an Chomhairle Stáit) cúiseanna giorraithe a thabhairt nuair a dhíbheann sé an t-achomharc a thugtar os a chomhair, ar rialacha nós imeachta iad lena dtugtar éifeacht don cheart chun leigheas éifeachtach a fháil i gcoinne cinntí den sórt sin mar a léirítear go nithiúil iad in Airteagal 15(2) de Threoir 2008/115, atá ábhartha i gCás C-39/21 ( )amháin. Ní mór do rialacha nós imeachta den sórt sin prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta a chomhlíonadh ( ). Ní mór anailís a dhéanamh ar chomhlíonadh na bprionsabal sin trí thagairt a dhéanamh do ról na rialacha lena mbaineann sa nós imeachta ina iomláine, do sheoladh an nós imeachta sin agus do ghnéithe speisialta na rialacha sin os comhair na gcomhlachtaí náisiúnta éagsúla ( ).

120. Ó thaobh phrionsabal na coibhéise de, cuireann an chúirt a rinne a tarchur i gCás C-39/21 in iúl nach ach in imeachtaí riaracháin a bhaineann le dlí náisiúnach eachtrach, arna dtionscnamh ag náisiúnaigh tríú tír agus ag saoránaigh an Aontais, go bhfuil eisceacht ón oibleagáid cúiseanna a thabhairt agus cumhacht ag an Raad van State (an Chomhairle Stáit), ag gníomhú dó ag an dara céim arb í an chéim dheiridh, rialú gan aon chúiseanna substainteacha a thabhairt.

121. I ndáil leis sin, is léir ó chásdlí na Cúirte go gceanglaítear le comhlíonadh phrionsabal na coibhéise go gcaithfear go comhionann le caingne bunaithe ar shárú ar an dlí náisiúnta agus le caingne comhchosúla bunaithe ar shárú ar dhlí an Aontais, ach ní cheanglaítear coibhéis na rialacha nós imeachta náisiúnta is infheidhme maidir le díospóidí de chineál difriúil ( ). Dá réir sin, is gá, ar an gcéad dul síos, nósanna imeachta nó imeachtaí inchomparáide a shainaithint agus, ar an dara dul síos, a chinneadh an gcaitear ar bhealach níos fabhraí le caingne atá bunaithe ar an dlí náisiúnta ná mar a chaitear le caingne a bhaineann le cearta daoine aonair faoi dhlí an Aontais Eorpaigh a chosaint ( ). Maidir le hinchomparáideacht na gcaingne, is faoin gcúirt náisiúnta, a bhfuil eolas díreach aici ar na rialacha nós imeachta is infheidhme, atá sé a fhíorú an bhfuil na caingne lena mbaineann comhchosúil ó thaobh a n-ábhar, a gcúise caingne agus a ngnéithe bunriachtanacha de ( ). Maidir leis caingne a bheith á láimhseáil ar bhealach comhchosúil, ba cheart a thabhairt faoi deara nach mór don chúirt náisiúnta anailís a dhéanamh ar gach cás ina n-éireoidh an cheist i dtaobh nach bhfuil foráil nós imeachta náisiúnta maidir le caingne atá bunaithe ar dhlí an Aontais chomh fabhrach leis na cinn a bhaineann le caingne intíre comhchosúla, agus aird á tabhairt ar ról na rialacha lena mbaineann sa nós imeachta ina iomláine, ar sheoladh an nós imeachta sin agus ar ghnéithe sonracha na rialacha sin, os comhair na gcomhlachtaí náisiúnta éagsúla ( ).

122. Measaim nach gcuireann an fhianaise os comhair na Cúirte ar a cumas a chinneadh go sáraíonn an riail a leagtar síos in Airteagal 91(2) de Vw 2000 prionsabal na coibhéise, a mhéid is dealraitheach dom nár cruthaíodh go bhfuil cóir níos fabhraí do chaingne comhchosúla bunaithe ar an dlí náisiúnta. Sna himthosca sin, is faoin gcúirt a rinne a tarchur atá sé a chinneadh ar comhlíonadh an prionsabal sin, agus na heilimintí a bhaintear as an gcásdlí a rinne mé tagairt dó á gcur san áireamh.

123. Maidir le prionsabal na héifeachtachta, tá sé ráite agam cheana féin nach mbaineann ceanglais leis de bhreis ar na ceanglais a eascraíonn as cearta bunúsacha, go háirithe an ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil, a ráthaítear leis an gCairt ( ).

124. Leis an gceart chun leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil i gcoinne cinneadh maidir le cur faoi choinneáil, mar a thugtar léiriú nithiúil air in Airteagal 15(2) de Threoir 2008/115 ( ), ceanglaítear athbhreithniú breithiúnach ex officio nó leigheas breithiúnach a bheith ann ar thionscnamh an duine lena mbaineann, gan gá go mbunófaí leibhéal dúbáilte dlínse. Ní luaitear ceanglas den sórt sin in Airteagal 15(3) den Treoir sin ach an oiread, maidir le coimeád faoi choinneáil nó a shíneadh.

125. Ina theannta sin, rud a fheictear dom a bheith riachtanach i bhfianaise an chirt chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil go bhfuil náisiúnach tríú tír a dhéanann agóid i gcoinne a chur faoi choinneáil agus ansin, mar atá sa chás seo, a choimeád faoi choinneáil, ar an eolas faoi na forais chun diúltú dá chaingean i gcoinne an ordaithe coinneála, is é sin an cás ós rud é, faoi dhlí na hÍsiltíre, nach mór do chinneadh na cúirte céadchéime ar an gcaingean sin na cúiseanna ar a bhfuil sé bunaithe a lua. Ba mhaith liom a rá freisin, má aontaíonn an Chúirt leis an bhfreagra a mholaim di maidir leis an scrúdú ex officio a dhéanfaidh an chúirt ar na coinníollacha lena rialaítear dlíthiúlacht na coinneála, nach bhféadfar an ráiteas ar chúiseanna leis an mbreithiúnas ag an gcéad chéim ach a neartú.

126. Ina theannta sin, tugaim faoi deara gurb é dlí na hÍsiltíre a rialaíonn na coinníollacha faoin bhféadfaidh an Raad van State (an Chomhairle Stáit) cúiseanna giorraithe a thabhairt. Is léir ó na mínithe a chuir Rialtas na hÍsiltíre ar fáil nach féidir ráiteas giorraithe ar chúiseanna a thabhairt ach amháin má dhéantar an t-achomharc a dhéantar i gcoinne chinneadh na cúirte céadchéime a dhíbhe. Ina theannta sin, a mhéid is é is cuspóir don nós imeachta achomhairc a chur ar chumas an Raad van State (an Chomhairle Stáit) aonfhoirmeacht agus forbairt an dlí a áirithiú, is ar an gcoinníoll sin amháin nach gceanglaítear leis an dá cheanglas sin ráiteas ar chúiseanna maidir leis an tsubstaint a fhéadfaidh an chúirt sin a bheith ag brath ar chúiseanna giorraithe. Dá bhrí sin, léiríonn leas a bhaint as an gcineál seo cúiseanna, i gcomhréir leis an tuiscint atá agam ar an riail nós imeachta atá i gceist, go n-aontaíonn an Raad van State (an Chomhairle Stáit) leis an ráiteas ar chúiseanna agus le toradh an bhreithiúnais ag an gcéad chéim.

127. I bhfianaise an méid sin, measaim go gcomhlíonann an riail nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 91(2) de Vw 2000, a thuigtear ar an gcaoi sin, prionsabal na héifeachtachta.

128. Dá bhrí sin, i mo thuairimse, caithfear Airteagal 15 de Threoir 2008/115, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt, a léirmhíniú sa chaoi, faoi réir chomhlíonadh phrionsabal na coibhéise ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú, nach gcuirtear bac leis ar reachtaíocht náisiúnta ar dá bhun a fhéadfaidh cúirt náisiúnta a rialaíonn ag an dara céim arb í an chéim dheiridh ar achomharc i gcoinne breithiúnas céadchéime ina dtugtar breith ar dhlíthiúlacht chur faoi choinneáil, ráiteas giorraithe a thabhairt maidir leis na cúiseanna lena breithiúnas, sa mhéid is go gciallaíonn sé sin go n-aontaíonn sí le cúiseanna agus le toradh an bhreithiúnais ag an gcéad chéim.

C. An dara ceist agus an chuid dheireanach den tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú i gCás C-39/21

129. Iarrann an chúirt a rinne a tarchur ar an gCúirt Bhreithiúnais an mbeadh na freagraí ar a céad agus ar an tríú ceist difriúil dá mba mhionaoiseach an náisiúnach tríú tír atá curtha faoi choinneáil.

130. Ba cheart a thabhairt faoi deara, de réir cásdlí socair na Cúirte, gur ionstraim comhair idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta é an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE. Dá bhrí sin, is faoi na cúirteanna náisiúnta amháin a dtugtar an cás os a gcomhair agus atá freagrach as an mbreithiúnas a thabhairt, i bhfianaise ghnéithe speisialta gach cáis, an gá le réamhrialú chun a chur ar a gcumas breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuireann siad ar an gCúirt a mheasúnú. Dá bhrí sin, nuair a bhaineann ceisteanna a chuireann cúirteanna náisiúnta isteach le léirmhíniú ar fhoráil de dhlí an Aontais, tá sé d’oibleagáid ar an gCúirt Bhreithiúnais, i bprionsabal, rialú a thabhairt ( ).

131. Mar sin féin, is féidir diúltú rialú a thabhairt ar cheist a tharchuireann cúirt náisiúnta le haghaidh réamhrialú, go háirithe i gcás inar léir nach mbaineann an léirmhíniú ar dhlí an Aontais a lorgaítear le fíricí iarbhír na bpríomhimeachtaí nó a gcuspóir nó i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach ( ).

132. Baineann an dara ceist agus an chuid dheireanach den tríú ceist i gCás C-39/21, go díreach, leis an gcás deireanach sin. Is léir nach bhfuil aon bhaint ag na ceisteanna sin le hábhar na bpríomhimeachtaí, ar imeachtaí iad nach mbaineann le mionaoiseach. Dá bhrí sin, tá na ceisteanna sin hipitéiseach.

133. Dá bhrí sin, tá an dara ceist agus an chuid dheireanach den tríú ceist i gCás C-39/21 do-ghlactha, dar liom.

VI. Conclúid

134. I bhfianaise na mbreithnithe thuas, molaim go dtabharfaidh an Chúirt freagra ar na ceisteanna a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú ón Raad van State (an Chomhairle Stáit, an Ísiltír), i gCás C-704/20, agus ón rechtbank Den Haag, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch (Cúirt Dúiche na Háige, ina suí in ‘s-Hertogenbosch, an Ísiltír), i gCás C-39/21, mar a leanas:

(1) Ní mór Airteagal 15 de Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a chur ar ais, Airteagal 9 de Threoir 2013/33/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena leagtar síos caighdeáin maidir le glacadh le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta agus Airteagal 28 de Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna taisceadh i gceann de na Ballstáit ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, a léirmhíniú sa chiall go gcaithfidh an chúirt náisiúnta a dtugtar uirthi dlíthiúlacht chur nó choimeád faoi choinneáil náisiúnaigh tríú tír a athbhreithniú, a fhíorú ar bhonn na n-eilimintí fíorais agus dlí a mheasann sí a bheith ábhartha, go gcomhlíontar na rialacha ginearálta agus teibí lena leagtar síos na coinníollacha agus na nósanna imeachta lena mbaineann, beag beann ar na saincheisteanna dlí agus ar na hargóintí a chuir an náisiúnach sin ar aghaidh chun tacú lena chaingean. Cuireann na forálacha céanna sin cosc ar riail nós imeachta náisiúnta a bhfuil sé d’éifeacht aici bac a chur ar an gcúirt sin an fíorú ex officio sin a dhéanamh agus náisiúnach tríú tír a scaoileadh, cé gur chinn sí go bhfuil coinneáil den sórt sin contrártha le dlí an Aontais.

(2) Ní mór Airteagal 15 de Threoir 2008/115, arna léamh i gcomhar le hAirteagail 6 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha, a léirmhíniú sa chaoi, faoi réir chomhlíonadh phrionsabal na coibhéise ar faoin gcúirt a rinne a tarchur atá sé a fhíorú, nach gcuirtear bac leis ar reachtaíocht náisiúnta ar dá bhun a fhéadfaidh cúirt náisiúnta a rialaíonn ag an dara céim arb í an chéim dheiridh ar achomharc i gcoinne breithiúnas céadchéime ina dtugtar breith ar dhlíthiúlacht cur faoi choinneáil, ráiteas giorraithe a thabhairt maidir leis na cúiseanna lena breithiúnas, sa mhéid is go gciallaíonn sé sin go n-aontaíonn sí le cúiseanna agus le toradh an bhreithiúnais ag an gcéad chéim.

3) Tá an dara ceist agus an chuid dheireanach den tríú ceist i gCás C-39/21 do-ghlactha.