Eagrán sealadach

Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra)

14 Iúil 2022 ( )

(Caingean le haghaidh neamhniú — Dlí institiúideach — Comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh — An tÚdarás Eorpach Saothair (ELA) — Inniúlacht maidir le suíomh a shocrú — Airteagal 341 CFAE — Raon feidhme — Cinneadh arna ghlacadh ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát ar imeall cruinnithe den Chomhairle — Dlínse na Cúirte faoi Airteagal 263 CFAE — Údar agus cineál dlíthiúil an ghnímh — Easpa éifeachtaí ceangailteacha i ndlíchóras an Aontais)

I gCás C-743/19,

caingean le haghaidh neamhniú faoi Airteagal 263 CFAE, arna tabhairt an 9 Deireadh Fómhair 2019,

Parlaimint na hEorpa, arna hionadú ag I. Anagnostopoulou, C. Biz agus L. Visaggio, i gcáil Gníomhairí,

iarratasóir,

i gcoinne

Comhairle an Aontais Eorpaigh, arna ionadú ag M. Bauer, J. Bauerschmidt agus E. Rebasti, i gcáil Gníomhairí,

cosantóir,

arna thacú ag:

Ríocht na Beilge, arna hionadú ag J.-C. Halleux, M. Jacobs, C. Pochet agus L. Van den Broeck, i gcáil Gníomhairí,

Poblacht na Seice, arna hionadú ag L. Březinová, D. Czechová, K. Najmanová, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,

Ríocht na Danmhairge, arna hionadú ag M. Jespersen, V.Pasternak Jørgensen, J. Nymann-Lindegren agus M. Søndahl Wolff, i gcáil Gníomhairí,

Éire, a bhfuil M. Browne, G. Hodge, A. Joyce agus J. Quaney, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó D. Fennelly, BL,

An Phoblacht Heilléanach, arna hionadú ag K. Boskovits agus E.-M. Mamouna, i gcáil Gníomhairí,

Ríocht na Spáinne, arna hionadú ag S. Centeno Huerta agus A. Gavela Llopis, i gcáil Gníomhairí,

Poblacht na Fraince, arna hionadú ag A. Daly, A.-L. Desjonquères, E. Leclerc agus T. Stehelin, i gcáil Gníomhairí,

Ard-Diúcacht Lucsamburg, arna hionadú ag A. Germeaux, C. Schiltz agus T. Uri, i gcáil Gníomhairí,

An Ungáir, ag M.Z. Fehér et K. Szíjjártó, i gcáil Gníomhairí,

Ríocht na hÍsiltíre, arna hionadú ag M.K. Bulterman, J.M. Hoogveld agus J. Langer, i gcáil Gníomhairí,

Poblacht na Polainne, arna hionadú ag B. Majczyna, i gcáil Gníomhaire,

Poblacht na Slóvaice, arna hionadú ag E. V. Drugda agus B. Ricziová, i gcáil Gníomhairí,

Poblacht na Fionlainne, arna hionadú ag M. Pere, i gcáil Gníomhaire,

idiragraithe,

tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),

Agus í comhdhéanta de K. Lenaerts, Uachtarán, A. Arabadjiev, K. Jürimäe, C. Lycourgos, E. Regan, S. Rodin, I. Jarukaitis, N. Jääskinen agus J. Passer, Uachtaráin Dlísheomra, J.-C. Bonichot, M. Safjan, F. Biltgen, P.G. Xuereb, A. Kumin et N. Wahl (Rapóirtéir), breithiúna,

Abhcóide Ginearálta: M. Bobek,

Cláraitheoir: R. Şereş, Riarthóir,

ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 8 Meitheamh 2021,

tar éis éisteacht le tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 6 Deireadh Fómhair 2021,

an Breithiúnas seo a leanas:

Breithiúnas

1 Trína hiarratas, tá Parlaimint na hEorpa ag iarraidh go ndéanfaí Cinneadh (AE) 2019/1199, a glacadh de chomhthoil idir Ionadaithe Rialtais na mBallstát, an 13 Meitheamh 2019, maidir leis an áit ina mbeidh suíomh an Údaráis Eorpaigh Saothair, (IO 2019, L 189, lch. 68 “an cinneadh atá faoi chonspóid”) a chur ar neamhní.

An dlí lena mbaineann

2 An 12 Nollaig 1992, ghlac Ionadaithe Rialtais na mBallstát de thoil a chéile, ar bhonn Airteagal 216 de Chonradh CEE, Airteagal 77 de Chonradh CEGC agus Airteagal 189 de Chonradh CEFA, an Cinneadh maidir le suímh institiúidí na gComhphobal Eorpach agus suímh eagras agus ranna áirithe de chuid na gComhphobal Eorpach a shocrú (IO 1992, C 341, Ich. 1, “Cinneadh Dhún Éideann”).

3 Socraíodh suímh Pharlaimint na hEorpa, Chomhairle an Aontais Eorpaigh, an Choimisiúin Eorpaigh, Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, Choiste Eacnamaíoch agus Shóisialta na hEorpa, Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta faoi seach le hAirteagal 1 de Chinneadh Dhún Éideann.

4 De réir Airteagal 2 den Chinneadh sin:

“Cinnfidh Ionadaithe Rialtais na mBallstát de thoil a chéile ag Comhairle Eorpach amach anseo suíomh comhlachtaí agus ranna eile atá curtha ar bun nó atá le cur ar bun, ag cur san áireamh buntáistí na bhforálacha thuas do na Ballstáit lena mbaineann agus ag tabhairt tosaíocht iomchuí do na Ballstáit sin nach bhfuil ina n-óstach ar shuíomh institiúide de chuid na gComhphobal faoi láthair.”

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

5 Foráiltear le hAirteagal 341 CFAE go “[g]Cinnfidh Rialtais na mBallstát, de thoil a chéile, suíomh institiúidí an Aontais”.

6 Faoi Phrótacal Uimh. 6 maidir le suímh institiúidí an Aontais Eorpaigh, suímh comhlachtaí, oifigí, gníomhaireachtaí agus ranna áirithe de chuid an Aontais Eorpaigh a shocrú (“Prótacal Uimh. 6”), atá i gceangal le Conarthaí AE, FAE agus CEFA:

“Tá Ionadaithe Rialtais na mBallstát,

Ag féachaint d’Airteagal 341 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh agus d’Airteagal 189 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach,

Ag meabhrú dóibh agus ag deimhniú Chinneadh an 8 Aibreán 1965 agus gan dochar do na cinntí maidir le suíomh institiúidí, comhlachtaí, oifigí, gníomhaireachtaí agus ranna a bheidh ann amach anseo,

Tar éis comhaontú ar na forálacha seo a leanas [...] :

Airteagal aonair

a) Beidh suíomh Pharlaimint na hEorpa in Strasbourg [...].

b) Beidh suíomh na Comhairle sa Bhruiséil. [...]

c) Beidh suíomh an Choimisiúin sa Bhruiséil. [...]

d) Beidh suíomh Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i Lucsamburg.

e) Beidh suíomh na Cúirte Iniúchóirí i Lucsamburg.

f) Beidh suíomh an Choiste Eacnamaíoch agus Shóisialta sa Bhruiséil.

g) Beidh suíomh Choiste na Réigiún sa Bhruiséil.

h) Beidh suíomh an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta i Lucsamburg.

i) Beidh suíomh an Bhainc Ceannais Eorpaigh in Frankfurt.

j) Beidh suíomh na hOifige Eorpaí Póilíní (Europol) sa Háig.”Cúlra na díospóide

Rialachán (AE) 2019/1149

7 An 13 Márta 2018, ghlac an Coimisiún an togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Údarás Eorpach Saothair (COM(2018) 131 final). Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 4 den togra sin: “Is in [x] a bheidh an tÚdarás suite”.

8 Tar éis caibidlíochtaí idirinstitiúideacha i mí Eanáir agus i mí Feabhra 2019, ba é conclúid ionadaithe na Parlaiminte agus na Comhairle nach raibh na sonraí ba ghá acu chun suíomh an Údaráis Eorpaigh Saothair (ELA) a shocrú agus chomhaontaigh siad an rogha sin a chur siar go dtí dáta níos déanaí. Cinneadh, dá bhrí sin, ar an gcéad dul síos, Airteagal 4 den togra le haghaidh rialacháin dá dtagraítear sa mhír roimhe seo a scriosadh agus, ar an dara dul síos, na cúiseanna leis an seasamh seo a leagan amach i ndearbhú comhpháirteach, a mbeadh an Coimisiún páirteach ann, a chuirfí i gceangal leis an Rialachán tar éis dó a bheith ghlactha.

9 An 20 Meitheamh 2019, glacadh Rialachán (AE) 2019/1149 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Údarás Eorpach Saothair, lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 883/2004, (AE) Uimh. 492/2011, agus (AE) 2016/589 agus lena n-aisghairtear Cinneadh (AE) 2016/344 (IO L 186, 21.2019, Ich. 21). Ní raibh aon fhoráil sa Rialachán sin, a foilsíodh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh an 11 Iúil 2019, maidir leis an áit ina mbeidh suíomh ELA.

10 De réir an Dearbhaithe Chomhpháirtigh ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún (IO 2019 L 188, lch. 131), arna ghlacadh i gcomhthráth le Rialachán 2019/1149 agus arna fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh an 12 Iúil 2019:

“Tugann Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún dá n-aird nach raibh an próiseas chun an áit ina mbeidh suíomh ELA tagtha chun críche tráth glactha an Rialacháin bhunaidh.

Á mheabhrú dóibh an gealltanas maidir le comhar dílis agus trédhearcach, agus na Conarthaí á meabhrú dóibh, admhaíonn na trí Institiúid luach an mhalartaithe faisnéise ó na céimeanna tosaigh den phróiseas chun suíomh ELA a roghnú.

Agus luathmhalartú faisnéise ar bun, is éasca a bheadh sé do na trí hinstitiúid a gcearta a fheidhmiú de réir na gConarthaí trí na nósanna imeachta gaolmhara.

Tugann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle rún an Choimisiúin dá n-aire aon bhearta iomchuí a dhéanamh ionas go ndéanfar foráil sa Rialachán bunaidh d'fhoráil maidir leis an áit ina mbeidh suíomh ELA, agus a áirithiú go n-éireoidh an tÚdarás Eorpach Saothair feidhmiú i gcomhréir leis an Rialachán sin.”

An cinneadh atá faoi chonspóid

11 An 13 Márta 2019, ar imeall chruinniú Choiste na mBuanionadaithe (Coreper), d’fhormheas Ionadaithe Rialtais na mBallstát de thoil a chéile an nós imeachta agus na critéir chun an áit ina mbeidh suíomh ELA a chinneadh.

12 Léiríodh go soiléir sna rialacha roghnúcháin go socrófar suíomh an Údaráis Eorpaigh Saothair i gcomhréir le critéir atá cosúil leis na critéir sin a leagtar amach sa chur chuige coiteann atá i gceangal leis an Dearbhú Comhpháirteach ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún an 19 Iúil 2012 maidir le gníomhaireachtaí díláraithe (“Dearbhú Comhpháirteach 2012”). Baineann na critéir leis an méid seo a leanas; (i) cothromaíocht gheografach, (ii) oifigí a bheith ar fáil chun go mbeidh an ghníomhaireacht ag feidhmiú tar éis theacht i bhfeidhm a gnímh bunaithe, (iii) inrochtaineacht an tsuímh, (iv) saoráidí leormhaithe oideachais a bheith ann do leanaí fhoireann na gníomhaireachta, agus (v) rochtain iomchuí ar mhargadh an tsaothair, ar an tslándáil shóisialta agus ar chúram leighis do leanaí agus do chéilí araon.

13 Foráiltear freisin i rialacha an nós imeachta roghnúcháin gur cheart gach tairiscint maidir le heintiteas den sórt sin a óstáil a chur chuig Ardrúnaí na Comhairle, mar aon le cóip a chur chuig Ardrúnaí an Choimisiúin, agus go bhfoilseofaí iad ar shuíomh gréasáin na Comhairle; go ndéanfadh an Coimisiún scrúdú ginearálta ar na tairiscintí uile agus go sonródh sé a mhéid a gcomhlíonann gach tairiscint na critéir a roghnaíodh; go dtarchuirfeadh Ardrúnaí na Comhairle an measúnú sin ar aghaidh ansin chuig na Ballstáit agus go gcuirfeadh sé ar fáil don phobal é, agus ansin go dtionólfaí plé polaitiúil idir Ionadaithe Rialtais na mBallstát ar imeall chruinniú Coreper. Leagadh síos sna rialacha céanna go mbeadh an nós imeachta vótála ar siúl níos déanaí ar imeall chruinniú na Comhairle “Fostaíocht, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí” (EPSCO) i Lucsamburg; is éard a bheadh ansin ná babhtaí comhleanúnacha ballóide gan chrannchur, go dtí go bhfaighidh tairiscint amháin tromlach na vótaí, agus go mbeadh an cinneadh críochnaitheach, agus toradh an nós imeachta vótála á chur san áireamh, á ghlacadh de thoil a chéile ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát ag an gcruinniú céanna.

14 An 5 Meitheamh 2019, rinneadh malartú tuairimí bunaithe ar an measúnú a rinne an Coimisiún maidir leis na ceithre thairiscint a tíolacadh, eadhon, Sóifia (an Bhulgáir), an Niocóis (an Chipir), Ríge (an Laitvia) agus an Bhratasláiv (an tSlóvaic), ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát ar imeall chruinniú Coreper.

15 An 13 Meitheamh 2019, ar imeall chruinniú na Comhairle agus tar éis vóta chun cinneadh a dhéanamh idir na tairiscintí ó na ceithre Bhallstát ar ELA a óstáil, ghlac Ionadaithe Rialtais na mBallstát an cinneadh atá faoi chonspóid, a foilsíodh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh an 15 Iúil 2019.

16 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 1 den togra sin:

17 “Is sa Bhratasláiv a bheidh suíomh ELA.”

Éilimh na bpáirtithe

18 Iarrann an Pharlaimint ar an gCúirt:

– an cinneadh atá faoi chonspóid a neamhniú, agus

– a ordú don Chomhairle na costais a íoc.

19 Iarrann an Chomhairle ar an gCúirt an méid seo a leanas a dhéanamh:

– an chaingean a dhiúltú toisc í a bheith neamhinghlactha nó gan bhunús;

– a ordú don Pharlaimint na costais a íoc, agus

– i gcás go seasfar leis an gcaingean, éifeachtaí an chinnidh atá faoi chonspóid a choinneáil go dtí go socrófar suíomh nua do ELA.

Na himeachtaí os comhair na Cúirte Breithiúnais

20 Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 7 Eanáir 2020, tugadh cead do Phoblacht na Slóvaice idiragairt a dhéanamh chun tacú leis an ordú atá á lorg ag an gComhairle.

21 Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 3 Feabhra 2020, tugadh cead don Phoblacht Heilléanach, do Ríocht na Spáinne agus do Ríocht na hÍsiltíre idiragairt a dhéanamh mar thaca leis na horduithe atá á lorg ag an gComhairle.

22 Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 4 Feabhra 2020, tugadh cead do Ríocht na Beilge, do Phoblacht na Seice, do Ríocht na Danmhairge, d’Éire, do Phoblacht na Fraince, d’Ard-Diúcacht Lucsamburg, don Ungáir, do Phoblacht na Polainne agus do Phoblacht na Fionlainne idiragairt a dhéanamh mar thaca leis na horduithe atá á lorg ag an gComhairle.

23 An 20 Samhain 2020, d’iarr Parlaimint na hEorpa, go suífeadh an Chúirt mar Mhór-dhlísheomra sa chás seo de réir an tríú mír d'Airteagal 16 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

Dlínse na Cúirte

Argóintí na bpáirtithe

24 Áitíonn an Chomhairle, le tacaíocht ó rialtais uile na mBallstát is idiragraithe, go bhfuil caingean na Parlaiminte neamhinghlactha.

25 Ar an gcéad dul síos, áitíonn sí nach féidir an cinneadh atá faoi chonspóid a chur i leith na Comhairle ach i leith na mBallstát. Mar a dheimhnítear leis an gcásdlí, dar léi, níl dlisteanacht éighníomhach ag na Ballstáit sin. Ina theannta sin, glacadh an cinneadh sin ar bhonn Airteagal 341 CFAE, a bhfuil feidhm aige ní hamháin maidir le socrú shuíomh institiúidí an Aontais Eorpaigh a liostaítear in Airteagal 13 CAE, ach maidir le socrú shuíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh freisin, agus dá thoradh sin níl an cinneadh faoi réir athbhreithniú ag an gCúirt Bhreithiúnais faoi Airteagal 263 CFAE. Ar deireadh, dearbhaíonn an Chomhairle nach gcuirtear bac ar athbhreithniú breithiúnach éifeachtach le glacadh an chinnidh sin ag na Ballstáit. Ar aon chuma, ní fhéadfaidh an gá atá le hathbhreithniú den sórt sin a áirithiú, dar léi, a bheith ina chúis le réitigh dhlíthiúla seachas na réitigh sin dá bhforáiltear sna Conarthaí.

26 Measann an Pharlaimint gur féidir agóid a dhéanamh i gcoinne an chinnidh atá faoi chonspóid chun críocha Airteagal 263 CFAE agus, dá bhrí sin, go bhfuil an chaingean inghlactha.

27 De réir na Parlaiminte, is léir gur gníomh de chuid an Aontais é an cinneadh sin atá ceangailteach ó thaobh an dlí. Ar an gcéad dul síos, tá sé tábhachtach tagairt a dhéanamh d’ainmníocht fhoirmiúil “cinneadh”, lena gcuirtear in iúl, faoin gceathrú mír d’Airteagal 288 CFAE, gníomh atá ina cheangal go huile agus go hiomlán. Ina dhiaidh sin, is gníomh é an cinneadh atá faoi chonspóid a glacadh faoi Airteagal 341 CFAE, is é sin le rá, faoi fhoráil de chuid na gConarthaí lena bhforáiltear do ghníomhartha ceangailteacha a ghlacadh, agus lena bhféachtar do shuíomh ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh a chinneadh. Ar deireadh, foilsíodh an cinneadh sin i sraith L d’Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, atá forchoimeádta do ghníomhartha reachtacha.

28 Maidir le húdar iarbhír an chinnidh atá faoi chonspóid, measann an Pharlaimint, in ainneoin na tagartha atá i dteideal an chinnidh sin do “chinneadh a rinne Ionadaithe Rialtais na mBallstát de thoil a chéile” gurb í an Chomhairle atá i gceist.

29 Mar thaca leis an seasamh sin, maíonn an Pharlaimint, ar dtús, go bhfuil ceanntásc “Chomhairle an Aontais Eorpaigh” ar na doiciméid a bhaineann leis an nós imeachta roghnúcháin agus leis an togra ar eascair an cinneadh atá faoi chonspóid as, rud lena dtugtar le fios go bhfuil údar glactha ag an gComhairle air. Ar an dara dul síos, bhí an próiseas a tháinig roimh ghlacadh an chinnidh sin bunaithe ar struchtúir riaracháin agus ar chomhlachtaí ullmhúcháin na Comhairle, go háirithe Coreper dá dtagraítear in Airteagal 240(1) CFAE. Ar an tríú dul síos, léiríonn rannpháirtíocht aire na Rómáine sa phróiseas cinnteoireachta sin gur ghníomhaigh Uachtaránacht na Comhairle dá dtagraítear in Airteagal 16(9) CAE sa cháil sin sa chás seo. Ar an gceathrú dul síos, ós rud é go bhforáiltear sa chéad fhomhír d’Airteagal 297(2) CFAE nach mór do ghníomhartha neamhreachtacha áirithe a bheith sínithe ag Uachtarán na hinstitiúide a ghlac iad, is léir ón bhfíoras gur shínigh Aire na Rómáine an cinneadh atá faoi chonspóid gur ghníomhaigh sé agus é i mbun a chuid dualgas mar Uachtarán na Comhairle.

30 I dtaca leis sin, tugann an Pharlaimint dá haire, de réir an chásdlí, nach leor go ndéanfaí gníomh a aicmiú mar chinneadh de chuid na mBallstát chun é a eisiamh ó athbhreithniú ar dhlíthiúlacht na Cúirte. D'fhonn an gníomh a eisiamh ó athbhreithniú, ní mór a chinneadh fós, ag féachaint dá ábhar agus do na himthosca uile inar glacadh é, nach ionann an beart atá i gceist agus cinneadh ón gComhairle (breithiúnas an 30 Meitheamh 1993, an Pharlaimint v an Chomhairle agus an Coimisiún, C-181/91 agus C-248/91, EU:C:1993:271, mír 14). Ní féidir an méid sin a chinneadh gan scrúdú a dhéanamh ar inneachar an ghnímh ná ar a éifeachtaí dlíthiúla. Is móide fhírinne an mhéid sin ós rud é, sa chás seo, go gcuireann an cinneadh atá faoi chonspóid isteach ar an gcumhacht a thugtar do reachtóir an Aontais Eorpaigh le hAirteagail 46 agus 48 CFAE.

31 Mar mhalairt air sin, fiú dá ndearbhófaí gur eascair an cinneadh atá faoi chonspóid as na Ballstáit seachas as an gComhairle, bheadh an gníomh seo fós inghlactha. Is gníomh de chuid an Aontais Eorpaigh é fós arb é is aidhm dó éifeachtaí dlíthiúla a bheith aige i leith tríú páirtithe in dhá réimse a thagann faoi inniúlacht an Aontais Eorpaigh, eadhon, saorghluaiseacht oibrithe agus comhordú chórais slándála sóisialta na mBallstát. Dá bhrí sin, is léir go bhfuil tionchar ag an gcinneadh atá faoi chonspóid maidir le suíomh ELA a shocrú ar ábhar atá á rialáil cheana féin ag reachtóir an Aontais i bhfianaise gur cruthaíodh an t-údarás leis an gcinneadh sin agus go gcruthaíonn sé staid dhlíthiúil gur féidir a agairt i gcoinne tríú páirtithe.





32 Dearbhaíonn an Pharlaimint dá gcaithfí amhras ar an bhféidearthacht chun agóid a dhéanamh i gcoinne an chinnidh atá faoi chonspóid faoi Airteagal 263 CFAE, chiallódh sé sin go n-eisiafaí gníomh de chuid an Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí arna ghlacadh faoi fhoráil de na Conarthaí ó athbhreithniú breithiúnach. Níl aon leigheas dlí eile ann chun a fháil amach an ann don inniúlacht atá á héileamh ag na Ballstáit faoi Airteagal 341 CFAE chun suíomh chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh a shocrú amhail ELA, nó de réir na Parlaiminte, an ndearna na Ballstáit, trí dhul ar iontaoibh Airteagal 341 CFAE, cúngú ar an gcumhacht a thugtar do reachtóir an Aontais le hAirteagail 46 agus 48 CFAE.

33 Cé nach bhfuil gníomhartha de chuid na mBallstát i measc siúd a liostaítear sa chéad mhír d'Airteagal 263 CFAE, measann an Pharlaimint nach mór don Chúirt a dhearbhú go bhfuil dlínse aici chun comhlíonadh na gcumhachtaí a thugtar do na hinstitiúidí leis na Conarthaí, de réir bhrí Airteagal 13(2) CAE, a fhíorú. Dá n-eisiafaí an cinneadh atá faoi chonspóid ó athbhreithniú na Cúirte ar an bhforas gur gníomh de chuid na mBallstát é, bhainfí an deis den Chúirt a fhíorú ar urramaíodh cumhachtaí reachtóir an Aontais agus, más gá, deireadh a chur le sárú na gcumhachtaí sin tríd an gcinneadh sin a neamhniú.

34 Thairis sin, bheadh cur chuige den sórt sin ar neamhréir le prionsabail an smachta reachta, ar dá réir nach bhféadfadh na Ballstáit ná institiúidí an Aontais athbhreithniú a sheachaint i dtaobh cibé an bhfuil a gcuid gníomhartha i gcomhréir leis na Conarthaí nó nach bhfuil (breithiúnas an 23 Aibreán 1986, Les Verts v an Pharlaimint, 294/83, EU:C:1986:166, mír 23). Chuige sin, áitíonn an Pharlaimint go bhfuil na prionsabail sin ina mbunús le dlínse ghinearálta a thugtar don Chúirt le hAirteagal 19 CAE chun a áirithiú go gcomhlíonfar an dlí i léiriú agus i gcur i bhfeidhm na gConarthaí (breithiúnas an 24 Meitheamh 2014, an Pharlaimint v an Chomhairle, C-658/11, EU:C:2014:2025, mír 70).

35 Ina freagra, maíonn an Pharlaimint go mbaineann an cásdlí ar a bhfuil an Chomhairle ag brath le gníomhartha arna nglacadh ag na Ballstáit lasmuigh den chreat arna sainiú ag na Conarthaí. De réir na Parlaiminte, is gníomh dlíthiúil de chuid an Aontais Eorpaigh é an cinneadh atá faoi chonspóid, arna ghlacadh ar bhonn cumhachta a thugtar leis na Conarthaí, eadhon, an ceann a eascraíonn as Airteagal 341 CFAE. Baineann an phríomhcheist dlí a ardaíodh leis an gcaingean seo leis an gceist arbh fhéidir an chumhacht sin a fheidhmiú chun suíomh ELA a shocrú.

Breithniú na Cúirte

36 Is Aontas dlí é an tAontas Eorpach a bhfuil córas iomlán leigheasanna agus nósanna imeachta aige arna dheonú ag Conradh FAE atá ceaptha chun a chur ar chumas na Cúirte athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht ghníomhartha na n-institiúidí (féach, sa chiall sin, breithiúnais an 23 Aibreán 1986, Les Verts v an Pharlaimint, 294/83, EU:C:1986:166, mír 23; an 3 Meán Fómhair 2008, Kadi agus Al Barakaat International Foundation v an Chomhairle agus an Coimisiún, C-402/05 P agus C-415/05 P, EU:C:2008:461, mír 281, agus an 3 Meitheamh 2021, An Ungáir v an Pharlaimint, C-650/18, EU:C:2021:426, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).

37 I dtaobh na caingne maidir le neamhniú dá bhforáiltear in Airteagal 263 CFAE, tá sí ar fáil i leith gach birt arna ghlacadh ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, beag beann ar a gcineál nó ar a bhfoirm, atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a bheith acu (féach, sa chiall sin, breithiúnais an 31 Márta 1971, an Coimisiún v an Chomhairle, 22/70, EU:C:1971:32, mír 42, agus an 3 Meitheamh 2021, an Ungáir v an Pharlaimint, C-650/18, EU:C:2021:426, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).

38 Bíodh sin mar atá, i gcomhthéacs na caingne le haghaidh neamhniú dá dtagraítear in Airteagal 263 CFAE, níl dlínse ag cúirteanna an Aontais ach chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na ngníomhartha atá inchurtha i leith institiúidí, chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais. Leanann sé uaidh sin, maidir leis na gníomhartha arna nglacadh ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát atá ag gníomhú, ní ina gcáil mar chomhaltaí na Comhairle nó na Comhairle Eorpaí, ach mar ionadaithe ar a rialtais, agus dá bhrí sin a fheidhmíonn cumhachtaí na mBallstát go comhpháirteach, níl siad faoi réir athbhreithniú breithiúnach ag cúirteanna an Aontais Eorpaigh (féach, sa chiall sin, breithiúnas an 30 Meitheamh 1993, an Pharlaimint v an Chomhairle agus an Coimisiún, C-181/91 agus C-248/91, EU:C:1993:271, mír 12, agus ordú an 16 Meitheamh 2021, Sharpston v an Chomhairle agus Ionadaithe Rialtais na mBallstát, C-685/20 P, EU:C:2021:485, mír 46).

39 Ní leor é, áfach, an cinneadh atá faoi chonspóid a chur faoi bhráid na Cúirte go foirmiúil mar chinneadh ó na Ballstáit d'fhonn go n-éalódh an gníomh sin ón athbhreithniú ar dhlíthiúlacht a leagtar síos in Airteagal 263 CFAE. Is gá fós nach cinneadh ón gComhairle iarbhír an gníomh sin, ag féachaint dá ábhar agus do na himthosca uile inar glacadh é (féach chuige sin, breithiúnas an 30 Meitheamh 1993, an Pharlaimint v an Chomhairle agus an Coimisiún, C-181/91 agus C-248/91, EU:C:1993:271, mír 14).

40 Sa chás seo, ní mór an cinneadh atá faoi chonspóid a thuiscint i bhfianaise an chreata dhlíthiúil is infheidhme maidir le suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a chinneadh. Chuige sin, easaontaíonn na páirtithe maidir leis an gceist an féidir brath go bailí ar Airteagal 341 CFAE, ar dá réir a shocraítear suíomh “na n-institiúidí”, “de thoil a chéile” ag “Rialtais na mBallstát”, mar bhonn do chinntí a bhaineann le suíomh na gcomhlachtaí, na n-oifigí agus na ngníomhaireachtaí sin a chinneadh.

41 Ar thaobh amháin, áitíonn an Chomhairle agus na Ballstáit a dhéanann idiragairt mar thaca leis na horduithe atá á lorg aici, nach mór léirmhíniú leathan a dhéanamh ar an Airteagal sin mar thagairt, trína leathnú, do na comhlachtaí, na hoifigí agus na gníomhaireachtaí sin, agus é mar thoradh air sin gur ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát amháin, ag gníomhú dóibh de thoil a chéile amháin, atá an chumhacht chun suíomh comhlachtaí, oifigí nó gníomhaireachtaí den sórt sin a shocrú. Fágann an méid sin nach bhfuil an cinneadh atá faoi chonspóid, mar ghníomh a thagann ó na Ballstáit agus ní ón gComhairle, faoi réir athbhreithniú ar dhlíthiúlacht na Cúirte Breithiúnais faoi Airteagal 263 CFAE.

42 Ar an taobh eile, áitíonn an Pharlaimint nach dtagann an cinneadh maidir le suíomh gníomhaireachta de chuid an Aontais Eorpaigh a shocrú faoi raon feidhme Airteagal 341 CFAE, ach go dtagann sé faoi réim inniúlachtaí reachtóir an Aontais Eorpaigh. Maidir leis an gcinneadh atá faoi chonspóid, is intuigthe as sin gur cinneadh é atá inchurtha i leith na Comhairle agus nach féidir leis, dá bhrí sin, an t-athbhreithniú ar dhlíthiúlacht arna dhéanamh ag an gCúirt a sheachaint. Ar aon chuma, fiú dá gcinnfí go bhfuil an cinneadh sin inchurtha i leith na mBallstát, ba cheart a dhearbhú go bhfuil an chaingean seo inghlactha sa mhéid go bhfuil sí dírithe ar “údar iarbhír” an chinnidh sin.

43 Is gá, dá bhrí sin, a rialú ar an gcéad dul síos an gcaithfidh na Ballstáit an cinneadh a dhéanamh maidir le suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais a chinneadh, de bhun na rialach a leagtar síos in Airteagal 341 CFAE, nó an gcaithfidh reachtóir an Aontais é a chinneadh, de bhua an bhunúis dlí shubstaintigh is infheidhme maidir leis an réimse ina n-iarrtar ar an gcomhlacht, ar an oifig nó ar an ngníomhaireacht i dtrácht gníomhú.

Inniúlacht chun suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh a shocrú

44 De réir chásdlí socair na Cúirte, agus foráil de dhlí an Aontais á léirmhíniú aici, is gá machnamh a dhéanamh ní hamháin ar a foclaíocht agus ar na cuspóirí atá á saothrú aici, ach ar a comhthéacs freisin. Féadfaidh gnéithe atá ábhartha dá léirmhíniú a bheith ag gabháil le bunús forála de dhlí an Aontais chomh maith (féach, chuige sin breithiúnas an 10 Nollaig 2018, Wightman agus páirtithe eile, C-621/18, EU:C:2018:999, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear ann).

45 Dá bhrí sin, is gá a scrúdú, ar bhonn na modhanna léirmhínithe sin, an bhfuil feidhm ag Airteagal 341 CFAE maidir le cinntí a bhaineann le suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh.

46 Ar an gcéad dul síos, maidir le téarmaí Airteagal 341 CFAE, ní thagraítear leo ach do “institiúidí an Aontais”. I gcomhréir le hAirteagal 13(1) CAE, tagraítear leis an gcoincheap “institiúidí” do liosta beacht eintiteas, nach n-áirítear comhlachtaí, oifigí agus, go háirithe, gníomhaireachtaí an Aontais leis.

47 Sa dara háit, maidir le comhthéacs Airteagal 341 CFAE, ní mór a chur in iúl, ar an gcéad dul síos, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 94 dá Thuairim, gur leasaíodh roinnt forálacha de na Conarthaí le Conradh Liospóin chun go n-áireofaí tagairt shainráite do “chomhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais”, a raibh sé d’éifeacht acu idirdhealú sainráite a dhéanamh, ar thaobh amháin, idir institiúidí an Aontais dá dtagraítear go sainráite in Airteagal 13(1) CAE agus, ar an taobh eile, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais. Dá bhrí sin, cé nach mbaineann forálacha áirithe CFAE ach le hinstitiúidí an Aontais, tagraíonn forálacha eile dá chuid, amhail Airteagail 15, 16, 123, 124, 127, 130, 228, 263, 265, 267, 282, 298 agus 325 den Chonradh sin, ar bhonn níos leithne, d’institiúidí, do chomhlachtaí, d’oifigí agus do ghníomhaireachtaí an Aontais. Is amhlaidh atá go háirithe, maidir le dlínse na Cúirte, i gcás Airteagal 263, Airteagal 265 agus Airteagal 267 CFAE.

48 Ní mór a rá go bhfreagraíonn foclaíocht Airteagal 341 CFAE, nach dtagraíonn ach do “institiúidí”, do na forálacha a tháinig roimh an Airteagal sin, eadhon, Airteagal 216 de Chonradh CEE (Airteagal 216 de Chonradh CE ina dhiaidh sin, agus Airteagal 289 CE anois).

49 Mar atá curtha in iúl ag an gComhairle, luann forálacha Chuid a Seacht (“Forálacha Ginearálta agus Críochnaitheacha”) CFAE, a bhfuil Airteagal 341 CFAE ina chuid de, na “hinstitiúidí”, ach ní féidir é a léirmhíniú dá bhrí sin cé, mar is léir ó mhír 46 den bhreithiúnas seo, ar chaoi go ndéantar idirdhealú soiléir in CAE idir institiúidí an Aontais, ar thaobh amháin, agus a chomhlachtaí, a oifigí agus a ghníomhaireachtaí, ar an taobh eile, mar léiriú ar rún údair na gConarthaí tuiscint leathan a thabhairt ar an gcoincheap “institiúidí”, sa chiall go gcuimseofaí leis an gcoincheap sin ní hamháin na heintitis atá liostaithe in Airteagal 13(1) CAE, ach chomh maith leis sin, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais arna mbunú leis na Conarthaí nó de bhun na gConarthaí agus atá beartaithe chun rannchuidiú le cuspóirí an Aontais a bhaint amach. Tá sé seo níos fíre fós toisc gur bunús aonadach bunreachtúil don Aontas iad conarthaí CAE agus CFAE de bhua an tríú mír d’Airteagal 1 CAE agus Airteagal 1(2) CFAE, agus is é an toradh atá air sin ná go gcaithfidh an sainmhíniú ar an gcoincheap “institiúidí” in Airteagal 13(1) CAE agus an t-idirdhealú idir na hinstitiúidí sin, ar thaobh amháin, agus comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, ar an taobh eile, a bheith ag feidhmiú ar bhealach trasnach agus aonfhoirmeach sa dá chonradh.

50 Ní féidir ach an oiread leis an léirmhíniú leathan a thugann an Chúirt ar an gcoincheap “institiúidí” de réir bhrí an dara mír d’Airteagal 340 CFAE, ina sonraítear, “[i] gcás dliteanais neamhchonarthaigh, déanfaidh an tAontas, de réir na bprionsabal ginearálta is coiteann do dhlíthe na mBallstát, aon damáiste a shlánú a raibh a institiúidí nó a sheirbhísigh ina siocair leis i bhfeidhmiú a gcuid feidhmeanna.”

51 Go deimhin, cé gur chinn an Chúirt go gcuimsítear leis an gcoincheap “institiúidí”, de réir bhrí na forála deiridh sin, ní hamháin na hinstitiúidí de chuid an Aontais atá liostaithe in Airteagal 13(1) CAE, ach freisin comhlachtaí agus oifigí uile an Aontais arna gcur ar bun leis na Conarthaí, nó dá mbua, agus atá ceaptha chun rannchuidiú le cuspóirí an Aontais a ghnóthú (breithiúnas an 16 Nollaig 2020, an Chomhairle agus páirtithe eile v K. Chrysostomides & Co. agus páirtithe eile, C-597/18 P, C-598/18 P, C-603/18 P agus C-604/18 P, EU:C:2020:1028, mír 80 agus cásdlí dá dtagraítear ann), bhraith sí go sainráite, chun an cásdlí sin a shuíomh, ar an imthoisc, ar an gcéad dul síos, go bhfuil sé beartaithe ag comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais arna mbunú leis na Conarthaí nó faoi na Conarthaí rannchuidiú le gnóthú chuspóirí an Aontais agus, ar an dara dul síos, go mbeadh sé contrártha leis an rún a bhí ag údair na gConarthaí don Aontas, agus é ag gníomhú trí chomhlacht, oifig nó ghníomhaireacht, a bheith saor ó iarmhairtí fhorálacha na gConarthaí lena rialaítear dliteanas neamhchonarthach an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Nollaig 1992, SGEEM agus Etroy v BEI, C-370/89, EU:C:1992:482, míreanna 13 go 16).

52 Mar sin, comhlíonann an léirmhíniú leathan a thugann an Chúirt ar an gcoincheap “institiúidí”, chun críocha an dara mír d'Airteagal 340 CFAE a chur i bhfeidhm, an riachtanas, a bhfuil údar maith leis de réir na bprionsabal ginearálta is coiteann do dhlíthe na mBallstát dá dtagraítear go sainráite san fhoráil sin, chun an tAontas a chosc ó dhul timpeall ar chur i bhfeidhm an chórais dliteanais neamhchonarthaigh faoi Airteagal 268 CFAE, arna léamh i gcomhar leis an dara mír d’Airteagal 340 CFAE, agus an t-athbhreithniú breithiúnach iarmhartach ón gCúirt, i gcás ina ngníomhaíonn sé trí chomhlacht nó gníomhaireacht de chuid an Aontais seachas na hinstitiúidí atá liostaithe in Airteagal 13(1) CAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Nollaig 1992, SGEEM agus Etroy v BEI, C-370/89, EU:C:1992:482, míreanna 14 agus 16). Ní mór gur fíre an méid sin fós ós rud é, mar atá luaite ag an Abhcóide Ginearálta i bpointe 100 dá Thuairim, go gcumhdaítear leis an gcoincheap “seirbhísigh” dá dtagraítear sa dara mír d’Airteagal 340 CFAE, ó thaobh feidhme de, an fhoireann uile atá ag obair don Aontas Eorpach, bíodh sin in institiúidí nó i gcomhlachtaí, in oifigí agus i ngníomhaireachtaí an Aontais.

53 Dá bhrí sin, ní féidir brath go cuí ar an léiriú a thugtar do choincheap na “hinstitiúidí” de réir bhrí an dara mír d'Airteagal 340 CFAE, lena rialaítear méid dhliteanas neamhchonarthach an Aontais Eorpaigh, chun críche raon feidhme Airteagal 341 CFAE a shainiú de réir analaí, raon feidhme a bhaineann le méid na gcumhachtaí arna bhforchoimeád do na Ballstáit faoi na Conarthaí.

54 Ní féidir leis an gComhairle brath ach oiread go fóinteach ar an gcoincheap “institiúidí” in Airteagal 342 CFAE, ar dá réir go “(n)déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú trí bhíthin rialachán di d'aon toil, na rialacha i dtaobh theangacha institiúidí an Aontais a chinneadh, gan dochar do na forálacha atá i Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.” Go deimhin, mar atá luaite ag an Abhcóide Ginearálta, i mír 98 dá Thuairim, ní gá an coincheap “institiúidí”, de réir bhrí an airteagail dheireanaigh seo, a léirmhíniú mar ní lena n-áirítear comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, a mhéid a d’fhéadfadh réimeas teanga comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais a bheith éagsúil leis an gceann atá i bhfeidhm sna hinstitiúidí.

55 Maidir le Prótacal Uimh. 6, de réir mar a áitíonn an Chomhairle, cé go socraítear leis ní hamháin suíomh institiúidí an Aontais ach suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí áirithe an Aontais chomh maith, lena n-áirítear Europol, agus go dtagraítear leis d’Airteagal 341 CFAE, ní fhoráiltear leis, áfach, go gcinnfidh na Ballstáit suímh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais ar bhonn comhchoiteann i gcomhréir leis an bprionsabal a leagtar síos san Airteagal sin. I ndáil leis sin, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara gurb í an tsaintréith atá coiteann do na comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí sin de chuid an Aontais ná gur chruthaigh na Ballstáit iad, ach nach amhlaidh an cás do ghníomhaireacht de chuid an Aontais amhail ELA, a cruthaíodh ar bhonn na gconarthaí bunaidh, ag reachtóir an Aontais. Dá bhrí sin, ní féidir a thuiscint ón bprótacal sin go raibh sé beartaithe ag na Ballstáit an prionsabal a leagtar amach san Airteagal sin a chur i bhfeidhm, go díreach nó de réir analaí, maidir le suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí uile an Aontais Eorpaigh a shocrú.

56 Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 112 dá Thuairim, léiríonn glacadh prótacail ar leith, i gcodarsnacht leis sin, gur mheas na Ballstáit gur cheart a gcinneadh comhchoiteann maidir le socrú suíomh comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí áirithe de chuid an Aontais atá liostaithe go cuimsitheach a bheith cumhdaithe go sonrach sa dlí príomha d’fhonn éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i ndlí an Aontais.

57 Maidir leis an tagairt shainráite, i bPrótacal Uimh. 6, d’Airteagal 341 CFAE, mínítear go dtagraítear sa phrótacal sin go príomha do na hinstitiúidí atá luaite in Airteagal 13(1) CAE.

58 Ina theannta sin, is fíor, mar is léir ó Airteagal 2 de Chinneadh Dhún Éideann, gur chuir Ionadaithe Rialtais na mBallstát in iúl gur mhian leo, ar an gcaoi chéanna a dtugtar cumhacht dóibh go sainráite agus go soiléir le hAirteagal 341 CFAE suíomh institiúidí an Aontais Eorpaigh a bhunú, cinntí a fhorchoimeád dóibh féin maidir le suímh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh. Ina theannta sin, ag an gcomhdháil idir-rialtasach as ar eascair glacadh Chonradh Amstardam, glacadh téacs Chinneadh Dhún Éideann mar Phrótacal atá i gceangal le Conarthaí AE, CE, CEGC agus CEFA, arb ionann é anois agus Prótacal Uimh. 6, atá i gceangal le Conarthaí AE, FAE agus CEFA anois.

59 Mar sin féin, ar thaobh amháin, socraítear leis an airteagal aonair den Phrótacal deiridh sin, i dtéarmaí atá inchomparáide le téarmaí Airteagal 1 de Chinneadh Dhún Éideann, suíomh institiúidí, comhlachtaí nó gníomhaireachtaí de chuid an Aontais arna gcruthú ag na Ballstáit amháin. Ar an taobh eile, cé gur aithin an Chúirt luach ceangailteach dlíthiúil an chinnidh seo i mbreithiúnas an 1 Deireadh Fómhair 1997, an Fhrainc v an Pharlaimint (C-345/95, EU:C:1997:450), dá ndearna sí tagairt i mbreithiúnais eile ina dhiaidh sin [Féach, chuige sin, breithiúnais an 13 Nollaig 2012, an Fhrainc v an Pharlaimint, C-237/11 agus C-238/11, EU:C:2012:796, míreanna 36 go 42, agus an 2 Deireadh Fómhair 2018, An Fhrainc v an Pharlaimint (Cumhacht bhuiséadach a fheidhmiú), C-73/17, EU:C:2018:787, mír 33], ní fhéadfadh sé a bheith mar thoradh ar Airteagal 2 den chinneadh sin go ndéanfaí léirmhíniú ar Airteagal 341 CFAE a bheadh contrártha lena fhoclaíocht shoiléir.

60 Braitheann an Chomhairle freisin, mar ghné chomhthéacsúil, ar an gcleachtas institiúideach a bhí ann roimhe seo a bhaineann le suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a shocrú agus áitíonn sí go bhfuil “aitheantas institiúideach” ag baint leis an gcleachtas sin trí bhíthin Dhearbhú Comhpháirteach 2012 agus an chur chuige choitinn atá i gceangal leis sin.

61 Is léir, áfach, ón eolas atá curtha faoi bhráid na Cúirte i gcomhthéacs an cháis atá ann faoi láthair, go bhfuil an cleachtas líomhnaithe i bhfad ó bheith ginearálaithe. Go deimhin, is iad na Ballstáit amháin a rinne na nósanna imeachta a leanadh chun suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a ainmniú, nó bhí baint ag institiúidí an Aontais leo, bíodh sin mar ina gcáil mar ghníomhairí sa nós imeachta reachtach nó nach ea, i méideanna éagsúla agus ar bhoinn éagsúla.

62 Ag glacadh leis, áfach, gur féidir, mar a áitíonn an Chomhairle, cleachtas atá bunaithe agus comhsheasmhach san am a chuaigh thart a shainaithint, faoinar socraíodh suímh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais go córasach ar bhonn rogha pholaitiúil arna déanamh ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát amháin, ní féidir leis an léirmhíniú ar Airteagal 341 CFAE a mholann an Chomhairle ar bhonn an chleachtais sin leas a bhaint as “aitheantas institiúideach” trí bhíthin Dhearbhú Comhpháirteach 2012 agus an chur chuige choitinn atá i gceangal leis. Go deimhin, níl aon chineál ceangailteach ó thaobh dlí de leis an dearbhú seo, mar a leagtar béim air sa chúigiú mír de, agus ní áirítear leis, ina theannta sin, aon aitheantas d’aon fhorchoimeád inniúlachta atá ag na Ballstáit maidir le suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a chinneadh.

63 In aon chás, ní fhéadfaidh cleachtas den sórt sin, a bheadh contrártha le rialacha CFAE agus, go háirithe, le hAirteagal 341 CFAE, trí raon feidhme an Airteagail sin a leathnú, in ainneoin a fhoclaíochta soiléire, chun suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a chinneadh, fasach a chruthú a bheadh ina cheangal ar na hinstitiúidí (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Bealtaine 2008, an Pharlaimint v an Chomhairle, C-133/06, EU:C:2008:257, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear ann).

64 Sa tríú háit agus san áit dheireanach, maidir le cuspóir Airteagal 341 CFAE, is é an cuspóir sin cumhachtaí cinnteoireachta na mBallstát a chaomhnú agus suíomh institiúidí an Aontais Eorpaigh amháin a chinneadh. I gcodarsnacht leis an seasamh a ghlac an Chomhairle ag an éisteacht, ní fhéadfaidh sé a bheith d’éifeacht ag léirmhíniú ar an Airteagal sin sa chiall nach mbainfeadh sé le comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh gach éifeacht phraiticiúil a bhaint de, mar a thugtar faoi deara ag an Abhcóide Ginearálta i mír 138 dá Thuairim. Cé gur fíor go socraítear suíomh institiúidí an Aontais Eorpaigh leis an dlí príomha cheana féin, sa chás seo le Prótacal Uimh. 6, tá Airteagal 341 CFAE fós ábhartha d’aon chinneadh amach anseo lena modhnófar suíomh institiúide atá ann cheana nó lena socrófar suíomh institiúide nua.

65 Sa chomhthéacs sin, ní mór a mheabhrú, murab ionann agus institiúidí AE, a ndéantar foráil sna Conarthaí féin maidir lena gcruthú agus lena bhfeidhmeanna, mar gheall ar a dtábhacht bhunreachtúil, nach bhfuil comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh, amhail ELA, a bhfuil sé mar chuspóir acu cuspóirí beartais áirithe de chuid an Aontais a bhaint amach, mar riail ghinearálta, cruthaithe leis na Conarthaí. Sna himthosca sin, mura dtagann a gcruthú ón dlí príomha, ní mór é a bheith mar thoradh ar ghníomh reachtaíochta tánaistí arna ghlacadh ar bhonn na bhforálacha substainteacha lena gcuirtear chun feidhme beartas an Aontais Eorpaigh ina bhfuil an comhlacht, an oifig nó an ghníomhaireacht lena mbaineann ag gníomhú agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta atá leagtha síos leis na forálacha sin.

66 In éagmais sonraí breise ina leith sin sna Conarthaí, is amhlaidh gur faoi reachtóir an Aontais atá sé, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos le forálacha na gConarthaí atá infheidhme go hábhartha, suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais atá bunaithe aige féin a chinneadh le gníomh reachtaíochta tánaistí arna ghlacadh ar bhonn na bhforálacha sin, sa chaoi chéanna leis an gcumhacht atá aige, faoi na forálacha sin, cumhachtaí, eagrú agus modh oibríochta an chomhlachta, na hoifige nó na gníomhaireachta sin a shainiú.

67 Dá bhrí sin, tá an cinneadh maidir le suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais a shocrú, amhail gníomhaireacht de chuid an Aontais, in aghaidh áitiú na Comhairle, i gcomhréir leis an gcinneadh maidir lena bunú.

68 Go deimhin, is féidir cúinsí polaitiúla a chur san áireamh i socrú suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais, amhail an gá atá ann, agus comhlachtaí, oifigí nó gníomhaireachtaí an Aontais á gcur ar bun, cothromaíocht gheografach áirithe a áirithiú nó tacú le Ballstáit nach bhfuil suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais acu go fóill.

69 Mar sin féin, ní thugann cineál polaitiúil an chinnidh lena socraítear suíomh comhlachta nó gníomhaireachta den sórt sin de chuid an Aontais ann féin údar maith go mbeidh an cinneadh sin saor ó inniúlacht reachtóir an Aontais, a dtreoraítear go rialta chun roghanna polaitiúla a dhéanamh i bhfeidhmiú chumhachtaí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Meán Fómhair 2016, an Ghearmáin v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C-113/14, EU:C:2016:635, mír 55).

70 Thairis sin, caithfidh cinneadh den sórt sin a bheith in ann a áirithiú go gcuirfí i gcrích na cúraimí a chuirtear ar an gcomhlacht, oifig nó gníomhaireacht de chuid an Aontais lena mbaineann d’fhonn cuspóirí beartais ar leith a bhaint amach.

71 Ní féidir ach oiread seasamh leis an argóint lena maítear, i gcás go nasctar socrú suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais leis an mbonn substainteach ar a bhfuil a gcruthú bunaithe, go bhféadfadh go n-eascródh sé as an méid sin, i gcomhréir leis an mbunús ábhartha dlí, go mbeadh an cinneadh sin faoi réir vótáil trí thromlach cáilithe sa Chomhairle, agus ní faoi réir cinnidh arna ghlacadh de thoil a chéile ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát, agus an socrú sin ina ghné chomhréitigh i gcomhthéacs na díospóireachta reachtaí.

72 Mar a tugadh le fios i mír 68 den bhreithiúnas seo, cé go bhféadfadh gné thábhachtach pholaitiúil a bheith ag gabháil leis an gcinneadh maidir le suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais, sa mhéid is nach mór dó freagairt, inter alia, do thosca a bhaineann le cothromaíocht gheografach, ní chuirtear cosc leis an méid sin ar fhéidearthacht reachtóir an Aontais an cinneadh sin a ghlacadh i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos le forálacha na gConarthaí atá infheidhme go hábhartha, ós rud é go bhféadfadh an ghné pholaitiúil sin a bheith, i ndáil leis sin, ina gné a fhéadfaidh reachtóir an Aontais a chur san áireamh agus a lánrogha á feidhmiú aige. Thairis sin, ní mór a chur in iúl, ós rud é go bhfuil prionsabal na trédhearcachta i leith na saoránach mar threoir do phróiseas reachtach an Aontais, faoin dara mír d’Airteagal 1 i gcomhar le hAirteagal 10(3) CAE, gurb é an toradh atá ar an bpróiseas sin ná go neartófar an bonn daonlathach do chinneadh maidir le suíomh chomhlacht, oifig nó ghníomhaireacht an Aontais a ainmniú, amhail ELA.

73 I ndáil leis sin, agus ar bhonn níos bunúsaí, toisc go bhfuil cinneadh, amhail an cinneadh a bhaineann le suíomh comhlachta, oifige nó gníomhaireachta de chuid an Aontais, íogair ó thaobh na polaitíochta de, ní féidir na cumhachtaí a thugtar d’institiúidí an Aontais leis na Conarthaí a athrú, nó feidhmiú na gcumhachtaí sin a eisiamh ó na nósanna imeachta reachtacha atá leagtha síos sna Conarthaí. Ní fhéadfadh cinneadh maidir le raon feidhme den fhoráil de chuid na gConarthaí lena rialaítear inniúlacht shubstainteach an Aontais a bheith ag brath, dá bhrí sin, ar bhreithnithe a bhaineann le híogaireacht pholaitiúil an ábhair lena mbaineann nó ar an ábhar imní chun éifeachtacht ghníomhaíochta a áirithiú.

74 Leanann sé as na breithnithe sin go léir, agus go háirithe as foclaíocht Airteagal 341 CFAE, nach féidir an fhoráil sin a léirmhíniú sa chiall go rialaítear socrú shuíomh chomhlacht, oifig nó ghníomhaireacht an Aontais léi, amhail ELA.

75 Sna himthosca sin, ní ag na Ballstáit ach ag reachtóir an Aontais Eorpaigh atá an chumhacht chun cinneadh a dhéanamh maidir le socrú shuíomh na gníomhaireachta sin, agus ceanglaítear air gníomhú chun na críche sin i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos i bhforálacha ábhartha na gConarthaí, sa chás seo Airteagail 46 agus 48 CFAE, ina ndéantar foráil maidir le húsáid an ghnáthnós imeachta reachtaigh.

76 I bhfianaise an chinnidh sin, is gá rialú a thabhairt ina dhiaidh sin ar dhlínse na Cúirte chun rialú a thabhairt ar an gcaingean seo.

Údar an chinnidh atá faoi chonspóid agus dlínse na Cúirte Breithiúnais faoi Airteagal 263 CFAE

– Údar an chinnidh atá faoi chonspóid

77 Is gá, ar an gcéad dul síos, a fháil amach an bhfuil an cinneadh atá faoi chonspóid, a rinneadh ar imeall chruinniú den Chomhairle ag Comhdháil Ionadaithe Rialtais na mBallstát, inchurtha i leith na n-ionadaithe sin.

78 Maidir le hábhar an chinnidh atá faoi chonspóid, leanann sé ó fhoclaíocht an chinnidh sin gurb éard atá sa chinneadh sin ná gníomh de chuid Chinn Stáit nó Rialtais na 27 mBallstát arna ghlacadh ar imeall chruinniú na Comhairle tar éis nós imeachta idir-rialtasach. Léirítear é sin leis an tagairt shainráite, sa teideal agus ag tús an bhrollaigh a ghabhann leis an gcinneadh sin, do “Ionadaithe Rialtais na mBallstát”.

79 I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara gur glacadh an cinneadh atá faoi chonspóid ar bhonn sainráite Airteagal 341 CFAE, ós rud é gur mheas údair an chinnidh sin gur ghá léirmhíniú leathan a dhéanamh ar an tagairt do “institiúidí” san Airteagal sin, is é sin le rá, ní hamháin gur tagairt í do na hinstitiúidí a liostaítear go sonrach in Airteagal 13(1) CAE, ach do chomhlachtaí, d'oifigí agus do ghníomhaireachtaí an Aontais freisin.

80 Ina theannta sin, rinneadh an obair ullmhúcháin don chinneadh atá faoi chonspóid ag cruinnithe d'Ionadaithe Rialtais na mBallstát a tionóladh ar imeall chruinnithe de chuid Coreper an 13 Márta 2019 agus an 5 Meitheamh 2019.

81 Maidir leis na himthosca a bhaineann le glacadh an chinnidh atá faoi chonspóid, cé gur rinneadh an nós imeachta roghnúcháin a cuireadh i gcrích ar an leibhéal idir-rialtasach d'fhonn suíomh ELA a shocrú ar áitreabh na Comhairle agus le cúnamh ó sheirbhísí Ardrúnaíocht na Comhairle, agus go ndearna an Coimisiún measúnú ar na tairiscintí a cuireadh isteach faoin nós imeachta roghnúcháin seo, agus go raibh an cinneadh atá faoi chonspóid sínithe ag ionadaí an Bhallstáit a raibh, ar an dáta a glacadh an cinneadh sin, Uachtaránacht na Comhairle aige de bhun Airteagal 16(9) CAE, sa chás seo ag Aire Dlí agus Cirt na Rómáine, níl aon cheann d’fhíorais sin de chineál lena bhféadfaí tacú leis an tuairim go bhfuil an cinneadh sin inchurtha i leith na mBallstát, agus ní i leith na Comhairle.

82 Ar an gcéad dul síos, nuair a ghlactar gníomh san áitreabh nó le cúnamh ó institiúid an Aontais Eorpaigh, ní thugtar dlínse de bharr an méid sin ann féin don Chúirt measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an ghnímh sin (féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 22 Márta 1990, Le Pen, C-201/89, EU:C:1990:133, míreanna 11 agus 16). Ar an dara dul síos, ní féidir cineál dlíthiúil an ghnímh sin agus údar an ghnímh a chinneadh le rannpháirtíocht institiúidí an Aontais Eorpaigh in ullmhú chinneadh ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, arna dhéanamh ar imeall chruinniú na Comhairle.

83 Dá bhrí sin, ní féidir an cinneadh atá faoi chonspóid a aicmiú mar ghníomh de chuid na Comhairle, bíodh sin trína ábhar nó trí na himthosca inar glacadh é. A mhalairt ar fad, is ionann an cinneadh sin agus gníomh arna ghlacadh i dteannta a chéile agus de chomhthoil idir Ionadaithe Rialtais na mBallstát.

– Dlínse na Cúirte faoi Airteagal 263 CFAE

84 Ar an dara dul síos, ba cheart a mheabhrú gurb é an critéar ábhartha a úsáideann an Chúirt chun dlínse Chúirteanna an Aontais Eorpaigh a eisiamh maidir le caingean bhreithiúnach a éisteacht agus a chinneadh nuair a thionscnaítear í i gcoinne gníomhartha arna nglacadh ag Ionadaithe Rialtais na mBallstát, agus iad sin amháin, an critéar a bhaineann lena n-údar, beag beann ar na héifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a bheidh acu (ordú an 16 Meitheamh 2021, Sharpston v an Chomhairle agus Ionadaithe Rialtais na mBallstát, C-685/20 P, EU:C:2021:485, mír 47).

85 Ní féidir, dá bhrí sin, glacadh le hargóint na Parlaiminte gurb iomchuí sa chás seo dearcadh leathan a ghlacadh ar údair na ngníomhartha dá dtagraítear in Airteagal 263 CFAE, eadhon, institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, d’fhonn a mheas gur ghlac institiúid, comhlacht, oifig nó gníomhaireacht de chuid an Aontais an cinneadh atá faoi chonspóid de réir bhrí an Airteagail sin, nó, ar a laghad, an chaingean reatha seo a chomhshamhlú le caingean arna tionscnamh i gcoinne cinnidh ón gComhairle, gan foclaíocht shoiléir an Airteagail sin a shárú (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Meitheamh 2021, Sharpston v an Chomhairle agus Ionadaithe Rialtais na mBallstát, C-685/20 P, EU:C:2021:485, mír 48)

86 Bheadh léirmhíniú den sórt sin ag teacht salach ar rún údair na gConarthaí, mar a léirítear in Airteagal 263 CFAE, a bhfuil a raon feidhme teoranta do ghníomhartha de dhlí an Aontais arna nglacadh ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, chun gníomhartha na mBallstát a eisiamh ó athbhreithniú Chúirteanna an Aontais.

87 Dá leathnófaí coincheap na ngníomhartha ar féidir agóid a dhéanamh ina gcoinne faoi Airteagal 263 CFAE chuig gníomhartha arna nglacadh, fiú trí chomhthoil, ag na Ballstáit, bheifí ag admháil go cinntitheach go bhféadfadh Cúirteanna an Aontais Eorpaigh athbhreithniú díreach a dhéanamh ar ghníomhartha na mBallstát agus ar an gcaoi sin go bhféadfadh siad teacht timpeall ar na leigheasanna dlí dá bhforáiltear go sonrach i gcás ina mainnítear a n-oibleagáidí faoi na Conarthaí a chomhlíonadh.

88 Tá na leigheasanna dlí sin bunaithe ar róil faoi seach do na hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí de chuid an Aontais Eorpaigh, ar thaobh amháin, agus ról na mBallstát, ar an taobh eile, i ndlíchóras an Aontais. I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir leis an bprionsabal a leagtar amach in Airteagal 13(2) CAE, go ngníomhaíonn gach institiúid, amhail an Chúirt Bhreithiúnais, laistigh de theorainneacha na gcumhachtaí a thugtar di sna Conarthaí, i gcomhréir leis na nósanna imeachta, coinníollacha agus cuspóirí a leagtar amach iontu.

89 Sa chás seo, má fhéachtar ar an gcinneadh atá faoi chonspóid mar ghníomh arna ghlacadh ag na Ballstáit ina n-aonar, agus atá saor dá bhrí sin ó athbhreithnithe ar dhlíthiúlacht dá bhforáiltear in Airteagal 263 CFAE, ní féidir, áfach, é a chomhshamhlú ar an mbealach céanna le cinneadh arna ghlacadh faoi Airteagal 341 CFAE, ós rud é, mar is léir ó na cúinsí a leagtar amach i míreanna 43 go 73 den bhreithiúnas seo, nach mór an tAirteagal sin a léiriú mar thagairt go heisiach do chinneadh ar shuíomh na n-institiúidí dá dtagraítear in Airteagal 13(1) CAE, agus ní do chinneadh ar shuíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais.

90 Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 166 dá Thuairim, is cinneadh é nach bhfuil aon éifeacht cheangailteach dlí aige i ndlí an Aontais é cinneadh a rinne na Ballstáit, amhail an cinneadh atá faoi chonspóid, i réimse nach bhforáiltear sna Conarthaí dá ngníomhaíocht ann. Ní athraítear cineál an chinnidh toisc go raibh ról áirithe ag institiúid amháin nó níos mó de chuid an Aontais sa nós imeachta as ar eascair glacadh an chinnidh sin, nach dtagann faoi réim dhlí an Aontais (féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 20 Meán Fómhair 2016, Ledra Advertising agus páirtithe eile v an Coimisiún agus BCE, C-8/15 P go C-10/15 P, EU:C:2016:701, mír 54).

91 Sa chomhthéacs sin, is faoi reachtóir an Aontais atá sé, ar chúiseanna deimhneachta dlíthiúla agus cosanta éifeachtaí breithiúnaí araon, gníomh de chuid an Aontais a ghlacadh, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos le forálacha na gConarthaí atá infheidhme go hábhartha, lena bhformhuinítear nó, ar a mhalairt, n-imítear ón gcinneadh polaitiúil arna ghlacadh ag na Ballstáit, agus cuirtear in iúl go soiléir nach féidir ach leis an ngníomh sin de chuid reachtóir an Aontais éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a chruthú faoi dhlí an Aontais agus, i gcomhthéacs mar sin sa chás seo, go gcaithfidh an gníomh sin teacht roimh aon bheart nithiúil forfheidhmithe do shuíomh na gníomhaireachta lena mbaineann.

92 Leanann sé as na breithnithe uile roimhe seo nach gníomh de chuid na Comhairle é an cinneadh atá faoi chonspóid ach gur gníomh de chineál polaitiúil é nach bhfuil aon éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha aige arna nglacadh ag na Ballstáit i dteannta a chéile, agus de thoradh air sin nach féidir leis a bheith ina ábhar do chaingean neamhnithe faoi Airteagal 263 CFAE.

93 Dá réir sin, ní mór an chaingean seo a dhíbhe mar chaingean atá dírithe in aghaidh gníomh nach bhfuil dlínse ag an gCúirt a dhlíthiúlacht a athbhreithniú ar bhonn Airteagal 263 CFAE.

Costais

94 Faoi Airteagal 138(1) de na Rialacha Nós Imeachta na Cúirte, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc má tá iarraidh ina leith sin sna pléadálacha.

95 I gcomhréir le hAirteagal 138(3) de na Rialacha Nós Imeachta, i gcás go n‑éiríonn le gach páirtí i roinnt de na pointí agus go dteipfidh orthu i roinnt eile, íocfaidh gach páirtí a chostais féin. Más dealraitheach údar maith a bheith leis de réir imthosca an cháis, áfach, féadfaidh an Chúirt a ordú go n‑íocfaidh páirtí amháin, chomh maith lena chostais féin, sciar de chostais an pháirtí eile.

96 Sa chás seo, agus é mar phríomhthréith an cháis go bhfuil cleachtas éagsúil agus léirmhínithe éagsúla ar cheist na hinniúlachta cinnteoireachta maidir le suíomh chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a shocrú sna himthosca a bhaineann le glacadh an chinnidh atá faoi chonspóid, is cosúil go bhfuil údar maith le cinneadh a dhéanamh go n-íocfaidh gach ceann de na príomhpháirtithe, eadhon, an Pharlaimint agus an Chomhairle, a chostais féin.

97 I gcomhréir le Airteagal 140(1) de na rialacha sin, íocfaidh Ríocht na Beilge, Poblacht na Seice, Ríocht na Danmhairge, Éire, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Ard-Diúcacht Lucsamburg, an Ungáir, Ríocht na hÍsiltíre, Poblacht na Polainne, Poblacht na Slóvaice agus Poblacht na Fionlainne a gcostais féin.

Ar na forais sin, dearbhaíonn agus rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:

1. Déantar an chaingean a dhíbhe.

2. Íocfaidh Parlaimint na hEorpa agus Comhairle na hEorpa a gcostais féin.

3. Íocfaidh Ríocht na Beilge, Poblacht na Seice, Ríocht na Danmhairge, Éire, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Ard-Diúcacht Lucsamburg, an Ungáir, Ríocht na hÍsiltíre, Poblacht na Polainne, Poblacht na Slóvaice agus Poblacht na Fionlainne a gcostais féin.

Sínithe