Iarraidh ar réamhrialú ón Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 17 de Barcelona (an Spáinn) a taisceadh an 19 Bealtaine 2022 – HM, VD v Generalitat de Catalunya

(Cás C-332/22)

(2022/C 472/31)

Teanga an cháis: an Spáinnis

An chúirt a rinne an tarchur

Juzgado de lo Contencioso-Administrativo no 17 de Barcelona

Páirtithe sna príomhimeachtaí

Iarratasóirí: HM, VD

Cosantóir: Generalitat de Catalunya

Na ceisteanna a tharchuirtear:

Ar an gcéad dul síos, an bhfuil na bearta a comhaontaíodh in [breithiúnais ó Chúirt Uachtarach na Spáinne] Uimh. 1425/2018 agus Uimh. 1426/2018 an 26 Meán Fómhair 2018, a gcoinnítear a chritéar i bhfeidhm go dtí an lá inniu (30 Samhain 2021) — arb é atá iontu ná an fostaí poiblí a ndéantar mí-úsáid air a choinneáil faoin staid chéanna fostaíochta neamh-bhuan mhí-úsáideach go dtí go gcinnfidh údarás riaracháin an fhostóra an bhfuil gá struchtúrach ann agus na nósanna imeachta roghnúcháin comhfhreagracha a thionól chun an post a líonadh le státseirbhísigh bhuana nó ghairme — ina mbearta lena gcomhlíontar na ceanglais phionósacha i gClásal 5 den Chomhaontú Réime atá i gceangal le Treoir 1999/70 (1)?

Nó más rud é, os a choinne sin, go leanann neamh-bhuaine agus easpa cosanta as na bearta sin go dtí go gcinneann údarás riaracháin an fhostóra go randamach nós imeachta roghnúcháin a sheoladh chun post a líonadh le fostaí buan, a bhfuil toradh éiginnte leis ós rud é go n-osclaítear na nósanna imeachta sin freisin d’iarrthóirí nach ndearnadh mí-úsáid den sórt sin orthu, agus gur bearta iad sin nach bhféadfaí a mheas mar bhearta pionósacha athchomhairleacha de réir bhrí Chlásal 5 den Chomhaontú Réime, ná chun a áirithiú go gcomhlíonfar a chuspóirí.

Ar an dara dul síos, i gcás ina gcinneann cúirt náisiúnta, i gcomhréir lena hoibleagáid pionós a ghearradh, i gcás ar bith, ar an mí-úsáid ar a dtángthas (tá an pionós “neamhspleách” agus “láithreach”), nach bhfágann an prionsabal go gcaithfear an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais gur féidir éifeacht na treorach a ráthú gan léiriú “contra lege[m]”ar an dlí náisiúnta a bheith mar thoradh air sin, ar an mbonn áirithe nach bhfuil aon bheart pionósach ionchorpraithe ag dlí náisiúnta an Bhallstáit ábhartha chun Clásal 5 den Chomhaontú Réime a chur chun feidhme san earnáil phoiblí; An gcaitear na breithnithe a leagtar amach sa bhreithiúnas in Egenberger (2) an 17 Aibreán 2018 nó i mbreithiúnas (an Mhór-Dhlísheomra) an 15 Aibreán 2008, Uimh. C-268/2006 (3), a chur i bhfeidhm, ionas go gceadófar le hAirteagal 21 agus le hAirteagal 47 de Chairt um Chearta an Aontais Eorpaigh forálacha den dlí náisiúnta lena gcuirtear cosc ar lánéifeacht a bheith ag Treoir 1999/70/CE a eisiamh, fiú má tá stádas bunreachtúil acu?

Dá réir sin, an gá go ndéanfaí an caidreamh sealadach éagórach a thiontú ina chaidreamh seasta atá comhionann nó inchomparáide le caidreamh atá ag státseirbhísigh bhuana inchomparáide, agus ar an gcaoi sin cobhsaíocht fostaíochta a dheonú d’íospartach na mí-úsáide, ionas nach mbeadh an mhí-úsáid sin fágtha gan phionós agus nach mbainfí an bonn de chuspóirí agus d’éifeachtacht Chlásal 5 den Chomhaontú, fiú má thoirmisctear tiontú den sórt sin le reachtaíocht náisiúnta, le cásdlí an Tribunal Supremo (na Cúirte Uachtaraí) nó dá bhféadfadh sé a bheith i gcontrárthacht le Bunreacht na Spáinne?

Ar an tríú dul síos, de réir mar a rialaigh CBAE ina breithiúnais an 25/10/2018, C-331/17 (4) agus 13/1/2022, C-[2]82/19 (5), an gcuirtear cosc ar reachtaíocht náisiúnta lena n-eisiatar státseirbhísigh áirithe ó chur i bhfeidhm na rialacha lena ngearrtar pionós ar mhí-úsáid conarthaí ar théarma seasta i ndiaidh a chéile le Clásal 5 den Chomhaontú Réime, mura bhfuil aon bheart éifeachtach eile sa chóras dlí náisiúnta lena ngearrtar pionós ar bheart mí-úsáideach dá leithéid, agus i gcás nach bhfuil aon bheart i ndlí na Spáinne chun pionós a ghearradh ar an mí-úsáid san earnáil phoiblí a bhaineann leis an mball foirne sealadach is achomharcóir?

An gcuirtear d’oibleagáid, le cur i bhfeidhm an fhoirceadail de chuid CBAE agus phrionsabal na coibhéise de chuid an Chomhphobail, stáitseirbhísigh buana nó státseirbhísigh ghairme a dhéanamh de státseirbhísigh shealadacha ar íospartaigh mhí-úsáide iad, rud a fhágann go bhfuil siad faoi réir na bhforas céanna le foirceannadh na fostaíochta agus an coinníoll go dtiocfadh deireadh leis an gcaidreamh fostaíochta ar an gcaoi chéanna le státseirbhísigh ghairme, cé go gceanglaítear, san earnáil phríobháideach, le hAirteagal 15 den Estatuto de los Trabajadores [Reacht na nOibrithe] go ndéanfar oibrithe sealadacha i seirbhís leanúnach leis an bhfostóir céanna ar feadh tréimhse breis is 24 mhí, laistigh de thréimhse 30 mí, a thiontú ina stáitseirbhísigh bhuana, agus go gcuireann Airteagal 83.3 de Dhlí 40/2015 maidir leis an Earnáil Phoiblí, arna leasú le Dlí 11/2020 maidir le Buiséad Ginearálta an Stáit le haghaidh 2021, an dlí náisiúnta i bhfeidhm, lena gceadaítear d’oibrithe príobháideacha cuideachtaí agus eintiteas a aistríonn go dtí an earnáil phoiblí na dualgais chéanna le státseirbhísigh ghairme a chomhlíonadh faoi réir an choinníll go dtiocfadh deireadh leis an gcaidreamh fostaíochta agus, dá bhrí sin, iad a chur faoi réir na bhforas céanna le foirceannadh na fostaíochta le státseirbhísigh ghairme?

Ar an gceathrú dul síos, agus é á thabhairt chun cuimhne gur cuid de na “dálaí fostaíochta” a áirítear i gClásal 4 den Chomhaontú Réime iad na coinníollacha a bhaineann le foirceannadh an chaidrimh fostaíochta agus na coinníollacha maidir le conradh fostaíochta a fhoirceannadh le státseirbhísigh ghairme nó fostaithe buana, de réir bhreithiúnais na Cúirte Breithiúnais i gCás 13/3/2014, Cás C-38/13 (6), Nierodzik, míreanna 27 agus 29; agus an 14/9/2016 Cás C-596/14 (7), Ana de Diego Porras, míreanna 30 agus 31),

Má thugtar freagra diúltach ar an gceist roimhe seo, iarrtar ar an gCúirt Bhreithiúnais a chinneadh an beart a gcaithfidh na húdaráis náisiúnta a chomhlíonadh de bhun Chlásail 4 agus 5 de Chomhaontú Réime Threoir 1999/70 agus an prionsabal go gcaithfear an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais é cobhsaíocht fostaíochta a dheonú do státseirbhíseach sealadach ar íospartaigh na mí-úsáide é trí na forais chéanna le foirceannadh fostaíochta agus dífhostaithe a chur i bhfeidhm maidir leo siúd a bhfuil feidhm acu maidir le státseirbhísigh ghairme nó bhuana inchomparáide, gan an stádas sin a fháil, ós rud é nach gcuireann an reachtaíocht náisiúnta cosc ach ar na daoine sin nach gcomhlíonann coinníollacha áirithe stádas mar státseirbhísigh bhuana nó ghairme a fháil, agus nach ionann cobhsaíocht fostaíochta a dheonú do bhaill foirne dá leithéid faoi na téarmaí a luaitear agus an stádas sin a fháil?

Ar an gcúigiú dul síos, cé go leagtar síos le hAirteagal 15 de Reacht na nOibrithe uastréimhse dhá bhliain i gcás conarthaí sealadacha, agus ar an tuiscint, a luaithe a bheidh an tréimhse sin istigh, nach riachtanas sealadach ná eisceachtúil é, ach riachtanas gnách agus cobhsaí é, lena gceanglaítear ar fhostóirí san earnáil phríobháideach caidreamh sealadach a thiontú ina chaidreamh éiginnte, agus é á cheangal le hAirteagal 10 den Estatuto Básico del Empleado Público (Reacht Bunúsach na Státseirbhíse) (EBEP), san earnáil phoiblí, folúntais arna líonadh ag baill foirne eatramhacha/sealadacha a chur san áireamh sa Tairiscint Poist Phoiblí do bhliain an cheapacháin agus, mura féidir sin a dhéanamh, i.e. laistigh d’uastréimhse 2 bhliain, an bhliain dár gcionn, ionas go líonfaidh státseirbhíseach buan nó gairmiúil an post,

An gcaitear a chinneadh go mbaintear mí-úsáid as conarthaí sealadacha comhleanúnacha san earnáil phoiblí ón nóiméad nach mbronnann an t-údarás ceapacháin an post arna líonadh ag fostaí poiblí sealadach ar fhostaí buan nó gairme laistigh de na teorainneacha ama arna leagan síos leis an reachtaíocht náisiúnta, is é sin le rá, trína áireamh i dtairiscint poist phoiblí laistigh d’uastréimhse dhá bhliain ón uair a cheaptar an fostaí poiblí eatramhach/sealadach, agus oibleagáid air a chonradh fostaíochta a fhoirceannadh tríd an tairiscint poist phoiblí sin a fheidhmiú laistigh den uastréimhse trí bliana arna leagan síos in Airteagal 70 de EBEP?

Ar an séú dul síos, má sháraítear, le Dlí na Spáinne 20/2021 an 28 Nollaig, prionsabail an Chomhphobail maidir le dlíthiúlacht agus neamh-aisghníomhaíocht na bhforálacha pionósacha arna leagan amach, inter alia, in Airteagal 49 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, ós rud é go bhforáiltear ann, mar phionós ar mhí-úsáid le linn fostaíochta sealadaí, do nósanna imeachta roghnúcháin a bhfuil feidhm acu cé go ndearnadh na gníomhaíochtaí nó na mainneachtana arb iad an sárú iad — agus, dá bhrí sin, arb iad an mhí-úsáid iad — agus an gearán maidir leo, a rinneadh agus a cuireadh i gcrích roimh ré — blianta roimh achtú Dhlí 20/2021?

Ar an seachtú dul síos, an sáraítear Clásal 5 den Chomhaontú Réime agus Treoir 1999/70/CE le Dlí 20/2021, trí fhoráil a dhéanamh, mar bheart pionóis, d’eagrú nósanna imeachta roghnúcháin, agus do chúiteamh d’íospartaigh na mí-úsáide nach n-éiríonn leo sa nós imeachta roghnúcháin, toisc go bhfágann sé gan phionós mí-úsáid maidir le státseirbhísigh shealadacha a bhfuil éirithe leo sa nós imeachta roghnúcháin sin, cé gurb amhlaidh i gcónaí go bhfuil an pionós fíor-riachtanach agus nach pionós é cur i gcrích rathúil an nós imeachta roghnúcháin sin a chomhlíonann ceanglais na Treorach, mar a luaigh CBAE ina Ordú an 2 Meitheamh 2021 i gCás C-103/2019 (8)?

I bhfocail eile, le Dlí 20/2021, trí dhámhachtain cúitimh a thabhairt do bhaill foirne amháin ar íospartaigh na mí-úsáide iad nach n-éiríonn leo sa nós imeachta roghnúcháin, trí fhostaithe ar baineadh mí-úsáid astu a eisiamh ón gceart sin agus a bhfuil stádas buan foirne faighte acu ina dhiaidh sin trí na nósanna imeachta roghnúcháin sin; an sáraítear Treoir 1999/70/CE agus, go háirithe, forálacha CBAE an 2 Meitheamh 2021, mír 45, ar dá réir, cé go n-eagraítear na nósanna imeachta roghnúcháin atá oscailte do státseirbhísigh a ceapadh go míchuí i gcomhthéacs caidrimh fostaíochta ar théarma seasta i ndiaidh a chéile a cheadú do na fostaithe sin post buan agus cobhsaí a lorg agus, dá bhrí sin, rochtain a bheith acu ar stádas buan foirne poiblí, nach ndíolmhaítear leis sin [na] Ballstáit ón oibleagáid beart iomchuí a thabhairt isteach chun pionós a ghearradh go cuí ar mhí-úsáid conarthaí agus caidrimh fostaíochta ar théarma seasta i ndiaidh a chéile.

Ar an ochtú dul síos, an sáraítear Clásal 5 den Chomhaontú Réime, i bhfianaise Ordú CBAE an 9 Feabhra 2017, C-44[3]/2016 (9) nó CBAE an 14 [Meán Fómhair] 2016, C-16/15 (10), nó an 21 Samhain 2018, C-619/2017 (11) le Dlí 20/2021 lena suitear nach mór nósanna imeachta roghnúcháin lena ndírítear ar fhostaíocht shealadach a laghdú san earnáil phoiblí a reáchtáil laistigh de thrí bliana, go dtí an 31 Nollaig 2024, agus trí chúiteamh pionóis a shocrú a bheidh le fáil ar fhoirceannadh nó dífhostú íospartaigh na mí-úsáide, ós rud é gurb é an éifeacht atá leis ná buanú nó fad a chur le staid íospartaigh mí-úsáide ag fostaí a d’fhulaing mí-úsáid, easpa cosanta agus neamhchinnteachta san fhostaíocht, rud a bhaineann an bonn d’éifeacht Threoir 1999/70 go dtí go ndífhostófaí an t-oibrí sin ar deireadh agus go mbeadh sé in ann an cúiteamh dá dtagraítear a fháil.

Ar an naoú dul síos, an sáraítear prionsabal na coibhéise le Dlí 20/2021, ós rud é go dtugann sé cearta faoin Treoir atá níos laige ná na cearta a eascraíonn as an dlí náisiúnta, ós rud é:

— Go bhfuil an fheidhm ag Dlí 11/2020 maidir le Buiséad Ginearálta an Stáit do 2021, arna leasú ag Airteagal 87.3 de Dhlí 40/20215, tríd an dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm, lena ceadaítear d’oibrithe príobháideacha cuideachtaí príobháideacha a thagann isteach san earnáil phoiblí na dualgais chéanna le státseirbhísigh ghairme a chomhlíonadh faoi réir an choinníll go dtiocfadh deireadh leis an gcaidreamh fostaíochta ar an gcaoi chéanna le státseirbhísigh ghairme, fiú murar éirigh leo i nós imeachta roghnúcháin, agus iad faoi réir na bhforas céanna le foirceannadh na fostaíochta, ach nach cheadaítear le Dlí 20/2021, agus dlí an Aontais á chur i bhfeidhm leis, d’oibrithe poiblí a earcaíodh ar bhonn nósanna imeachta roghnúcháin atá faoi réir phrionsabail an chomhionannais, na poiblíochta agus na saoriomaíochta leanúint de na dualgais chéanna le státseirbhísigh ghairme a chomhlíonadh, faoi réir an choinníll go dtiocfaidh deireadh leis na poist ar an gcaoi chéanna le státseirbhísigh ghairme.

— Go bhfuil an fheidhm ag Airteagal 15 de Reacht na nOibrithe, arna leasú le Dlí 1/1995 an 24 Márta, i.e. roimh ghlacadh Threoir 1999/70, ceadaítear — agus an dlí inmheánach á chur i bhfeidhm leis — oibrithe príobháideacha atá ag obair don fhostóir céanna le níos mó ná 2 bhliain a thiontú ina státseirbhísigh bhuana, ach faoin Treoir, nach ndéantar ach 20 lá in aghaidh na bliana seirbhíse faoi theorann 12 íocaíocht mhíosúil tuarastail a chúiteamh le státseirbhísigh ar íospartaigh na mí-úsáide iad.

— Go bhfuil an fheidhm ag Airteagal 32 et seq. de Dhlí 40/2015 maidir leis an earnáil phoiblí, lena gcumhdaítear prionsabal an chúitimh iomláin, lena gcuirtear d’oibleagáid ar na húdaráis an damáiste go léir a dhéantar d’íospartaigh lena gcuid gníomhaíochtaí a chúiteamh, ach, agus dlí an Chomhphobail a chur i bhfeidhm áfach, tá teorann ar an gcúiteamh d’íospartaigh mí-úsáide, de réir cainníocht an chúitimh sin — 20 lá in aghaidh na bliana seirbhíse — agus tréimhse íocaíochta an chúitimh sin — 12 mhí.

Ar an deichiú dul síos, an bhfuil Dlí 20/2021, trí fhoráil a dhéanamh maidir le cúiteamh de 20 lá in aghaidh na bliana seirbhíse d’íospartaigh na mí-úsáide nár éirigh leo sa phróiseas roghnúcháin mar an t-aon bheart pionóis iarbhír, i gcontrárthacht leis an gcásdlí a bhunaigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ina breithiúnas an 7 Márta 2018 in Santoro (12), ar dá réir, san earnáil phoiblí, nach leor an cúiteamh chun an Treoir a chomhlíonadh, ach nach mór pionóis bhreise, éifeachtacha, chomhréireacha agus athchomhairleacha eile a bheith ag gabháil leis?

Ar an aonú dul síos déag, an sáraítear an méid seo a leanas le Dlí 20/2021, trí chúiteamh a shocrú ag 20 lá (cúitimh) in aghaidh na bliana seirbhíse d’íospartaigh nach n-éiríonn leo i nós imeachta roghnúcháin chomh fada le huasteorann de 12 íocaíocht mhíosúla ar a mhéad: Prionsabail an Chomhphobail maidir le cúiteamh leordhóthanach [agus] iomlán cúitimh agus comhréireach, trí chaillteanas brabúis, agus coincheapa slánaithe nó cúiteacha eile a eisiamh, amhail na cinn a eascraíonn as caillteanas deiseanna (coincheap a úsáideann an Chúirt Bhreithiúnais sa bhreithiúnas in Santoro); dodhéantacht stádas státseirbhísigh bhuan a fháil mar gheall ar mhainneachtain nósanna imeachta roghnúcháin a eagrú laistigh de na teorainneacha ama a leagtar síos sa reachtaíocht náisiúnta nó dodhéantacht ardú céime a fháil, nó forchéimniú a fháil; damáiste neamhábhartha a eascraíonn as an easpa cosanta mar gheall ar aon staid fostaíochta neamh-bhuan; deireadh a chur le fostaíocht íospartaigh na mí-úsáide atá faoi choinníollacha aoise agus inscne (e.g. mná os cionn 50 bliain d’aois) lena gceiltear margadh fostaíochta ar bith orthu; nó pinsin scoir a laghdú.

Ar an dara dul síos déag, an sáraítear reachtaíocht an Chomhphobail, i bhfianaise bhreithiúnas CBAE an 2 Lúnasa 1993, Cás C-271/91 (13), Marshall agus an 17 Nollaig 2015, Cás C-407/14 (14), Arjona, ar dá réir a choisceann dlí an Aontais cúiteamh as damáiste a d’fhulaing duine mar thoradh ar dhífhostú a bheith teoranta faoi uasteorainn a socraíodh a priori, le Dlí 20/2021, trí fhoráil a dhéanamh do chúiteamh 20 lá in aghaidh na bliana seirbhíse agus 12 íocaíocht mhíosúil?

(1) Treoir 1999/70/CE ón gComhairle an 28 Meitheamh 1999 maidir leis an gComhaontú Réime maidir le hobair téarma socraithe arna thabhairt i gcrích ag ETUC, UNICE agus CEEP (IO 1999 L 175, lch. 43)

(2) Breithiúnas an 17 Aibreán 2018, Egenberger (C-414/16, EU:C:2018:257)

(3) Breithiúnas an 15 Aibreán 2008, Impact (C-268/06, EU:C:2008:223)

(4) Breithiúnas an 25 Deireadh Fómhair 2018, Sciotto (C-331/17, AE:C:2018:859)

(5) Breithiúnas an 13 Eanáir 2022, MIUR agus Ufficio Scolastico Regionale per la Campania (C-282/19, AE:C:2022:3)

(6) Breithiúnas an 13 Márta 2014, Nierodzik (C-38/13, EU:C:2014:152)

(7) Breithiúnas an 14 Meán Fómhair 2016, De Diego Porras (C-596/14, EU:C:2016:683)

(8) Ordú an 2 Meitheamh 2021, SUSH agus CGT Sanidad de Madrid (C-103/19, gan foilsiú, EU:C:2021:460)

(9) Ordú an 9 Feabhra 2017, Rodrigo Sanz (C-443/16, EU:C:2017:109)

(10) Breithiúnas an 14 Meán Fómhair 2016, Pérez López (C-16/15, EU:C:2016:679)

(11) Breithiúnas an 21 Samhain 2018, de Diego Porras (C-619/17, EU:C:2018:936)

(12) Breithiúnas an 7 Márta 2018, Santoro (C-494/16, AE:C:2018:166)

(13) Breithiúnas an 17 Nollaig 2015, Arjona Camacho (C-407/14, EU:C:2015:831)

(14) Breithiúnas an 2 Lúnasa 1993, Marshall (C-271/91, AE:C:1993:335)