RÉAMHRÁ

Le 12 mhí anuas, tá méadú ag teacht ar phraghsanna miondíola gáis nádúrtha agus leictreachais, méadú 65 % agus 30 % faoi seach. Tá ionradh na Rúise ar an Úcráin ag cur le hábhair imní maidir le soláthar sa staid dheacair seo agus tá luaineacht na bpraghsanna níos measa dá bharr. Tá praghsanna arda fuinnimh ag cur leis an mboilsciú agus ag déanamh dochar do gheilleagar na hEorpa agus ag dul i bhfeidhm ar théarnamh na hEorpa ó ghéarchéim COVID-19.

Mar chuid den fhreagairt ar an staid eisceachtúil sin, i mí Dheireadh Fómhair 2021, ghlac an Coimisiún Eorpach sraith straitéisí i gcomhair gníomhaíochta agus tacaíochta chun an tionchar ar thomhaltóirí agus ar ghnólachtaí ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal na mBallstát a mhaolú. Chabhraigh bearta tacaíochta spriocdhírithe chun costais fuinnimh a laghdú do thomhaltóirí, do theaghlaigh agus do thionscail, rud a chabhraigh leis an mbrú a mhaolú.

An 8 Márta 2022, tugadh treoir bhreise do na Ballstáit sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le REPowerEU i ndáil leis an mbealach chun an méadú ar phraghsanna leictreachais do theaghlaigh agus do ghnólachtaí a mhaolú, agus maidir leis an gcaoi le leas a bhaint as an ardbhrabús a thuilleann roinnt táirgeoirí leictreachais chun na bearta sin a mhaoiniú. Chun córas fuinnimh níos inbhuanaithe a áirithiú, molfaidh an Coimisiún i mí na Bealtaine plean chun deireadh a chur de réir a chéile le spleáchas na hEorpa ar bhreoslaí iontaise ón Rúis agus athléimneacht an chórais fuinnimh ar fud an Aontais a mhéadú san am céanna.

In Versailles an 10-11 Márta 2022, chomhaontaigh ceannairí an Aontais deireadh a chur, a luaithe is féidir, le spleáchas an Aontais ar ghás, ola agus gual na Rúise agus d’iarr siad ar an gCoimisiún plean a chur chun cinn chun slándáil an tsoláthair agus praghsanna inacmhainne fuinnimh a áirithiú le linn an chéad séasúr geimhridh eile faoi dheireadh mhí an Mhárta. San am céanna, gheall ceannairí an Aontais aghaidh a thabhairt go práinneach ar roghanna nithiúla agus machnamh a dhéanamh orthu, ag cur le Teachtaireacht an 8 Márta 2022, chun déileáil leis an tionchar atá ag praghsanna méadaithe fuinnimh ar ár saoránaigh agus ar ár ngnólachtaí, go háirithe ár saoránaigh leochaileacha agus ár FBManna, lena n‑áirítear ag an gcéad chruinniú eile den Chomhairle Eorpach an 24-25 Márta 2022.

Is freagairt í an Teachtaireacht seo ar ghlao na gceannairí. Léiríonn sé na buntáistí agus na míbhuntáistí a bhaineann le roghanna eisceachtúla gearrthéarmacha nithiúla chun srian a chur le méaduithe gan smacht ar phraghsanna. Moltar ann freisin comhghníomhaíochtaí Eorpacha chun aghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna na faidhbe sa mhargadh gáis d’fhonn cinnteacht an tsoláthair a áirithiú ag praghsanna réasúnta don gheimhreadh seo chugainn agus níos faide anonn. Chuige sin, cheadódh comhpháirtíochtaí AE le tríú tíortha ceannacháin chomhchoiteanna gáis agus hidrigine. Ar deireadh, is é is aidhm do thogra le haghaidh beartas stórála gáis Eorpach athléimneacht an chórais fuinnimh ar fud an Aontais a fheabhsú.

ROGHANNA CHUN AGHAIDH A THABHAIRT AR THIONCHAR PRAGHSANNA ARDA LEICTREACHAIS AR SHAORÁNAIGH AGUS AR GHNÓLACHTAÍ

Tá roinnt roghanna maidir le bearta éigeandála chun tionchar praghsanna arda leictreachais a theorannú curtha chun cinn ag na Ballstáit, ag páirtithe leasmhara agus sa dioscúrsa acadúil. Is é is aidhm dóibh faoiseamh a thabhairt do thomhaltóirí deiridh, ach gan cuspóirí uileghabhálach an Chomhaontaithe Ghlaise a shaobhadh san fhadtéarma, lena n‑áirítear dícharbónú agus éifeachtúlacht fuinnimh. Chun go n‑éireoidh leo, ní mór na roghanna eisceachtúla sealadacha agus spriocdhírithe sin a bheith inláimhsithe ó thaobh buiséid de agus níor cheart dóibh dochar a dhéanamh do chinnteacht an tsoláthair ná do chothroime iomaíochta sa mhargadh inmheánach.

Is féidir na roghanna gearrthéarmacha maidir le praghas an leictreachais a ghrúpáil go ginearálta in dhá chatagóir:

Roghanna idirghabhála lena n‑áirítear cúiteamh airgeadais

Is é is aidhm do na roghanna sin praghsanna leictreachais a ísliú, go díreach ó thaobh an mhiondíola de nó go hindíreach ar an margadh mórdhíola.

Taobh an mhiondíola

Is é is aidhm do na roghanna sin éifeachtaí na bpraghsanna arda ar thomhaltóirí deiridh a mhaolú agus ligean do mhargaí leictreachais agus gáis na hEorpa an praghas a shocrú ar an leibhéal mórdhíola. I gcomhréir le sraith straitéisí an Choimisiúin i mí Dheireadh Fómhair, tá bearta géarchéime den sórt sin tugtha isteach ag 26 Bhallstát.

Laistigh de na bearta sin, díríonn tacaíocht dhíreach d’úsáideoirí deiridh leochaileacha an chabhair dóibh siúd is mó gátar agus is féidir le státchabhair cabhrú le gnólachtaí atá ag streachailt le praghsanna iomarcacha fuinnimh. Tacóidh an Creat Géarchéime Sealadaí nua um Státchabhair, a glacadh an 22 Márta, lena gcumasófar tacaíocht do ghnóthais a bhfuil tionchar díreach nó indíreach acu i bhfoirm deontas díreach teoranta, tacaíochta leachtachta agus cabhrach le haghaidh costais mhéadaithe gáis agus leictreachais.

Tá rátaí laghdaithe CBL do ghás, leictreachais agus/nó téamh ceantair curtha i bhfeidhm ag formhór na mBallstát. Mar sin féin, níl leas iomlán á bhaint fós as a lán roghanna, go háirithe faoi chuimsiú na Treorach maidir le Cánachas Fuinnimh, lena n‑áirítear rátaí laghdaithe nó díolúintí do theaghlaigh.

Féachann an Coimisiún ar threoir a chur ar fáil do na Ballstáit maidir leis an mbealach is fearr chun an leas is fearr a bhaint as an gcreat dlíthiúil, lena n‑áirítear maidir le maoluithe spriocdhírithe a bhaineann go sonrach le tír faoi leith faoin Treoir maidir le Cánachas Fuinnimh chun saobhadh ar an Margadh Aonair a sheachaint.

Is é is aidhm do na roghanna uile ar thaobh an mhiondíola faoiseamh díreach a thabhairt do shaoránaigh agus do ghnólachtaí. Má úsáidtear ioncam níos airde ó cháin fuinnimh agus ó phraghsáil carbóin nó ó bhrabúis neamhghnácha roinnt cuideachtaí fuinnimh, is féidir bearta spriocdhírithe agus sealadacha den sórt sin a mhaoiniú chun tacú le teaghlaigh agus gnólachtaí leochaileacha.