maidir le tabhairt i gcrích an chomhaontaithe lena leasaítear an Comhaontú Comhpháirtíochta Eatramhach idir an Comhphobal Eorpach, de pháirt amháin, agus na Stáit san Aigéan Ciúin, den pháirt eile, chun aontachas Stát Neamhspleách Shamó agus aontachas Oileánstát eile san Aigéan Ciúin amach anseo a chur san áireamh

(a)aon choiste nó comhlacht speisialta is gá maidir le cur chur chun feidhme an Chomhaontaithe a bhunú agus a mhaoirsiú;

Déileálfaidh an Coiste Trádála leis na hábhair uile is gá chun an Comhaontú a chur chun feidhme. Le linn dó a fheidhmeanna a chomhlíonadh, féadfaidh an Coiste Trádála:

Tar éis aontachas Stát Neamhspleách Shamó, is gá an Comhaontú a mhodhnú chun an tír sin a liostú mar Pháirtí sa Chomhaontú. Beidh gá le modhnuithe teicniúla comhchosúla a dhéanamh ar an gComhaontú gach uair a aontóidh Oileánstát eile san Aigéan Ciúin don Chomhaontú.

Le hAirteagal 80 den Chomhaontú, foráiltear gur féidir le hOileáin eile san Aigéan Ciúin aontú don Chomhaontú ar bhonn tairiscint a chur isteach i leith rochtain ar an margadh, tairiscint a chomhlíonann Airteagal XXIV de CGTT 1994. Dá réir sin, d'aontaigh Stát Neamhspleách Shamó don Chomhaontú an 21 Nollaig 2018 agus tá an Comhaontú á chur i bhfeidhm ag an Stát go sealadach ó bhí an 31 Nollaig 2018 ann. Tá nósanna imeachta na bPáirtithe ar bun le haghaidh aontachas Oileáin Sholomón agus aontachas Ríocht Thonga, stáit a léirigh gur spéis leo aontú don Chomhaontú.

Tá an Comhaontú á chur i bhfeidhm go sealadach ag Nua-Ghuine Phapua agus ag Poblacht Fhidsí ó bhí an 20 Nollaig 2009 agus an 28 Iúil 2014 ann, faoi seach.

(c)limistéar saorthrádála idir na Páirtithe a bhunú atá bunaithe ar an leas coiteann, tríd an trádáil a léirscaoileadh de réir a chéile ar bhealach a chomhlíonann rialacha EDT agus prionsabal na neamhshiméadrachta, agus riachtanais shonracha agus srianta acmhainneachta na Stát san Aigéan Ciúin á gcur san áireamh, ó thaobh leibhéal agus uainithe gealltanas de;

(a)é a chur ar a gcumas do Stáit san Aigéan Ciúin tairbhiú den rochtain níos fearr ar an margadh a chuireann AE ar fáil;

An 30 Iúil 2009, shínigh an tAontas an Comhaontú Comhpháirtíochta Eatramhach idir an Comhphobal Eorpach, de pháirt amháin, agus na Stáit san Aigéan Ciúin, den pháirt eile (an “Comhaontú”), lena mbunaítear creat maidir le Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche. Is é is aidhm don Chomhaontú:

Thug an Chomhairle údarú don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht i leith Comhaontuithe Comhpháirtíochta Eacnamaíche (EPAnna) le tíortha san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (tíortha ACC) an 12 Meitheamh 2002.

Is é atá sa togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle a ghabhann leis seo an ionstraim dlí chun an comhaontú lena leasaítear an Comhaontú Comhpháirtíochta Eatramhach idir an Comhphobal Eorpach, de pháirt amháin, agus na Stáit san Aigéan Ciúin, den pháirt eile, chun an comhaontú sin a thabhairt chun críche, de bhun Airteagal 218(6) CFAE.

(c)aon saincheist faoin gComhaontú a mheas agus beart iomchuí a dhéanamh i bhfeidhmiú a fheidhmeanna; agus

(d)cinntí nó moltaí a dhéanamh i gcásanna dá bhforáiltear sa Chomhaontú.

Le hAirteagal 78 (clásal maidir le hathbhreithniú), foráiltear go bhféadfaidh an Coiste Trádála athbhreithniú a dhéanamh ar an gComhaontú, a chur chun feidhme, a oibríocht agus a fheidhmíocht i gcás inar gá agus moltaí iomchuí a dhéanamh do na Páirtithe maidir lena leasú.

Toradh an séú agus an seachtú Coiste Trádála

An 24 Deireadh Fómhair 2018, rinne na Páirtithe sa Chomhaontú (an tAontas Eorpach, Nua-Ghuine Phapua, Fidsí), agus Stát Neamhspleách Shamó, Oileáin Sholomón agus Tonga mar bhreathnóirí, tuairimí a mhalartú le chéile maidir leis an raon feidhme agus an nós imeachta le haghaidh modhnuithe teicniúla ar an gComhaontú a thabhairt isteach, modhnuithe atá riachtanach tar éis aontachais.

Leag na Páirtithe amach go mbeadh raon feidhme na modhnuithe teoranta do Stát aontach san Aigéan Ciúin a liostáil mar Pháirtí sa Chomhaontú agus a thairiscint rochtana ar an margadh a chur le hIarscríbhinn II (dleachtanna custaim ar tháirgí de thionscnamh Pháirtí an Aontais Eorpaigh) a ghabhann leis an gComhaontú. Maidir leis an nós imeachta, thug na Páirtithe dá n‑aire nach bhfuil sé de chumhacht ag an gCoiste Trádála faoi láthair modhnuithe den sórt sin a thabhairt isteach (ní leor an bunús dlí faoin gComhaontú). Rinne na Páirtithe tuairimí a mhalartú ar na trí rogha nós imeachta a leanas.

Rogha 1 – a mheas go bhfuil sé intuigthe go dtugtar isteach na modhnuithe lena mbaineann sa Chomhaontú de bhua aontachais (Airteagal 80); dá réir sin, ní gá na modhnuithe sin a thabhairt isteach go sainráite trí bhíthin nós imeachta sonrach.

Rogha 2 – d'fhéadfadh an Coiste Trádála dearbhú a dhéanamh i dtaca leis an mbealach ar cheart tuiscint a bhaint as an gComhaontú tar éis aontachais, maidir leis na modhnuithe teicniúla a bhfuil gá leo. Le hAirteagal 68(4)(c), foráiltear an bunús dlí do dhearbhú den chineál sin.

Rogha 3 – d'fhéadfadh na Páirtithe Airteagal 80 den Chomhaontú a leasú chun cumhacht a thabhairt don Choiste Trádála na cinntí is gá a ghlacadh i bhfianaise aontachas nua.

Chomhaontaigh an Coiste Trádála go soláthrófaí deimhneacht dhlíthiúil le Rogha 3, agus gheall an Coiste go molfadh sé do na Páirtithe Airteagal 80 a leasú dá réir. De dhroim a seachtú cruinniú an 3-4 Deireadh Fómhair 2019, ghlac an Coiste Trádála moladh chun na críche sin, mar thoradh ar an seasamh a bhí le glacadh thar ceann an Aontais (Cinneadh (AE) 2019/1707 ón gComhairle an 17 Meitheamh 2019, IO L 260, 11.10.2019, lch. 45).

1.3.Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Leis an togra, cuirtear an Comhaontú Comhpháirtíochta idir Comhaltaí Ghrúpa Stát na hAfraice, Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin, de pháirt amháin, agus an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile (“Comhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE”, nó Comhaontú Cotonou) i bhfeidhm, arb é an bunús dlí le haghaidh an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Eatramhaigh.

Le haontachas Stát eile san Aigéan Ciúin don Chomhaontú, déantar creat dlíthiúil chaidreamh trádála an Aontais le tíortha comhpháirtíochta a dhaingniú, chomh maith leis an trádáil chómhalartach agus an comhtháthú sa gheilleagar domhanda a éascú. Déanann sé na Stáit sin a chuimsiú freisin sa chóras comhrialacha agus comhinstitiúidí arna mbunú ag an gComhaontú.

1.4.Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Is comhaontú trádála atá dírithe ar an bhforbairt é an Comhaontú, lena dtugtar rochtain neamhshiméadrach ar an margadh do Stáit aontacha nua agus lena ligtear dóibh earnálacha íogaire a chosaint ar an léirscaoileadh, agus lena gcuirtear ar fáil líon mór coimircí agus clásal i ndáil le naíthionscal a chosaint san am céanna. Tá forálacha sa Chomhaontú maidir leis na rialacha tionscnaimh a éascaíonn onnmhairí na Stát sin isteach san Aontas. Tá forálacha ann freisin maidir le forbairt inbhuanaithe (Airteagal 3) lena n‑athdhearbhaíonn na Páirtithe go mbeidh cuspóir na forbartha inbhuanaithe ina chuid dhílis d'fhorálacha an Chomhaontaithe, i gcomhréir leis na cuspóirí agus prionsabail uileghabhálacha a leagtar síos i gComhaontú Cotonou, go háirithe an gealltanas ginearálta chun an bhochtaineacht a laghdú agus a dhíothú ar deireadh ar bhealach atá comhsheasmhach le cuspóirí na forbartha inbhuanaithe. Cuireann na forálacha seo le cuspóir an Chomhtháthaithe Beartas ar mhaithe le Forbairt agus tá siad comhsheasmhach le hAirteagal 208(2) CFAE.

2.EILIMINTÍ DLÍ AN TOGRA

2.1.Bunús dlí

Is é bunús dlí an chinnidh seo ón gComhairle an Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, go háirithe an chéad fhomhír d'Airteagal 207(4), i gcomhar le hAirteagal 218(6)(a)(v) de.

2.2.Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)

Déantar an comhbheartas tráchtála a shainiú mar inniúlacht eisiach de chuid an Aontais, i gcomhréir le hAirteagal 3 CFAE.