P9_TA(2022)0100

CAI 2021-2027: an comhrac i gcoinne struchtúir olagarc, cosaint chistí AE ar chalaois agus ar choimhlint leasa

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 24 Márta 2022 maidir le CAI 2021-2027: an comhrac i gcoinne struchtúir olagairc, cosaint chistí AE ar chalaois agus ar choimhlint leasa (2020/2126(INI))

(2022/C 361/02)

Tá Parlaimint na hEorpa,

— ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 (1) (“Rialachán CAI”),

— ag féachaint do Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (2) (“Rialachán RRF”),

— ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (3) (“An Rialachán Airgeadais”),

— ag féachaint do Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2020 maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint (4) (“An Rialachán Coinníollachta”),

— ag féachaint do Threoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (5) (“Treoir CLA”),

— ag féachaint do Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) (6) (“Rialachán OIPE”),

— ag féachaint do thuarascáil ón gCoimisiún an 20 Meán Fómhair 2021 dar teideal “An 32ú Tuarascáil Bhliantúil maidir le leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint – Comhrac in aghaidh na calaoise – 2020” (COM(2021)0578),

— ag féachaint do Thuarascáil 2021 ón gCoimisiún maidir leis an Smacht Reachta – Staid an smachta reachta san Aontas Eorpach, an 20 Iúil 2021 (COM(2021)0700),

— ag féachaint d’fhógra ón gCoimisiún an 7 Aibreán 2021 dar teideal “Treoir maidir le coinbhleachtaí leasa a sheachaint agus a bhainistiú faoin Rialachán Airgeadais” (treoirlínte maidir le coinbhleachtaí leasa) (C(2021)2119),

— ag féachaint do thuarascáil speisialta Uimh. 06/2019 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa an 16 Bealtaine 2019 dar teideal “Dul i ngleic le calaois i gcaiteachas comhtháthaithe AE: ní mór d’údaráis bhainistíochta brath, freagairt agus comhordú a neartú”,

— ag féachaint do thuarascáil bhliantúil 2020 na hOifige Eorpaí Frith-Chalaoise (OLAF),

— ag féachaint do Chomhaontú Idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 idir Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir le smacht buiséadach, maidir le comhar in ábhair bhuiséadacha agus maidir le bainistíocht fhónta airgeadais, agus maidir le hacmhainní dílse nua, lena n-áirítear treochlár chun acmhainní dílse nua a thabhairt isteach (7),

— ag féachaint do rún uaithi an 17 Nollaig 2020 ar Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027, an Comhaontú Idirinstitiúideach, Ionstraim Théarnaimh AE agus an Rialachán maidir leis an Smacht Reachta (8),

— ag féachaint do Thuairim an Abhcóide Ghinearálta an 2 Nollaig 2021 i gCás C-156/21, an Ungáir v an Pharlaimint agus an Chomhairle agus i gCás C-157/21, an Pholainn v an Pharlaimint agus an Chomhairle (9),

— ag féachaint dá rúin an 13 Nollaig 2018 maidir le coinbhleachtaí leasa agus cosaint bhuiséad an Aontais sa tSeicia (10), rún an 19 Meitheamh 2020 maidir leis an imscrúdú a athoscailt i gcoinne Phríomh-Aire na Seicia maidir le mí-úsáid chistí an Aontais agus coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann (11) agus rún an 10 Meitheamh 2021 maidir le coinbhleacht leasa Phríomh-Aire na Seicia (12),

— ag féachaint dá rún an 8 Deireadh Fómhair 2020 maidir leis an smacht reachta agus cearta bunúsacha sa Bhulgáir (13), an 29 Aibreán 2021 maidir le feallmharú Daphne Caruana Galizia agus an smacht reachta a chur chun cinn i Málta (14), rún an 8 Iúil 2021 maidir le sáruithe ar dhlí AE agus ar chearta saoránach LGBTIQ san Ungáir mar thoradh ar na hathruithe dlíthiúla a ghlac Parlaimint na hUngáire (15), agus an 21 Deireadh Fómhair 2021 maidir le géarchéim an smachta reachta sa Pholainn agus tosaíocht dhlí AE (16),

— ag féachaint do rún uaithi an 25 Márta 2021 maidir le cur i bhfeidhm Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092, sásra coinníollachta an smachta reachta (17),

— ag féachaint do rún uaithi an 10 Meitheamh 2021 maidir le staid an smachta reachta san Aontas Eorpach agus do chur i bhfeidhm an Rialacháin Coinníollachta (AE, Euratom) 2020/2092 (18),

— ag féachaint dá rún an 21 Deireadh Fómhair 2021 maidir le Páipéir Pandora: impleachtaí do na hiarrachtaí chun sciúradh airgid, imghabháil cánach agus seachaint cánach a chomhrac (19),

— ag féachaint dá chinntí agus dá rúin maidir le hurscaoileadh don Choimisiún do na blianta 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 agus 2019,

— ag féachaint don staidéar a rinneadh an 20 Bealtaine 2021 a d’iarr a Choiste um Rialú Buiséadach dar teideal “Na 50 Tairbhe Is Mó de CBT agus de Chistí Comhtháthaithe i ngach Ballstát”,

— ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

— ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe,

— ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Rialú Buiséadach (A9-0039/2022),

A. de bhrí gur ghlac na húdaráis bhuiséadacha pacáiste CAI 2021-2027, arb ionann é, in éineacht leis an gcéad ionstraim téarnaimh eile de chuid an Aontais, agus EUR 1,8 trilliún san iomlán de chistiú, nach bhfacthas a leithéid riamh, chun tacú le téarnamh ó phaindéim COVID-19 agus ó thosaíochtaí fadtéarmacha AE thar réimsí éagsúla beartais;

B. de bhrí nach mór do chur chun feidhme na gcistí sin prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais a urramú go docht agus go bhfuil sé de jure faoi réir grinnscrúdú iomlán neamhtheoranta ar leibhéal AE, lena n-áirítear grinnscrúdú a dhéanann an Pharlaimint; de bhrí, áfach, go bhfuil cumas de facto institiúidí AE chun cistí AE a rialú teoranta go leor, ar an drochuair, gan comhar éifeachtach fóinteach a bheith ann idir na húdaráis náisiúnta;

C. de bhrí gur príomhghné de chlár oibre beartais AE í leasanna airgeadais AE a chosaint chun an trédhearcacht, an chuntasacht dhaonlathach agus an cumas freagairt do riachtanais na saoránach a neartú, chun muinín an phobail a mhéadú agus chun a áirithiú go gcaitear airgead na gcáiníocóirí mar is cuí; de bhrí nach mór cur chun feidhme phacáiste buiséadach CAI 2021-2027 a bheith i gcomhréir leis na prionsabail ghinearálta atá cumhdaithe sna Conarthaí, go háirithe na luachanna Eorpacha a leagtar amach in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), sa Rialachán maidir le Coinníollacht, agus prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais a leagtar amach in Airteagal 310 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), agus sa Rialachán Airgeadais; de bhrí go bhfuil comhghaol idir urraim do na luachanna agus na prionsabail sin agus cur chun feidhme éifeachtach bhuiséad AE;

D. de bhrí, ar bhonn rialta, go soláthraíonn eagraíochtaí meán éagsúla ar fud na hEorpa tuarascálacha do léitheoirí maidir le scannail lena mbaineann calaois, coinbhleachtaí leasa, éilliú agus gníomhaíochtaí neamhdhleathacha eile a dhéanann dochar do leasanna airgeadais AE agus a mbíonn ionadaithe polaitiúla ardleibhéil i mBallstáit AE bainteach leo, chomh maith le cásanna calaoise agus coireachta custaim, de chineál trasteorann nó digiteach, struchtúir eagraíochtaí coiriúla a ghlacadh uaireanta, nó tacaíocht a fháil ó na heagraíochtaí sin; de bhrí go mbaineann na scannail sin an bonn ón muinín atá ag saoránaigh Eorpacha in AE agus ina institiúidí;

E. de bhrí gurb ionann Páipéir Pandora a d’fhoilsigh Cuibhreannas Idirnáisiúnta d’Iriseoirí Iniúchacha an 3 Deireadh Fómhair 2021 agus an sceitheadh mór sonraí is déanaí, inar nochtadh níos mó ná 330 bpolaiteoir agus oifigeach poiblí as beagnach 100 tír, lena n-áirítear 35 gceann stáit nó rialtais reatha nó iarchinn stáit nó rialtais a bhfuil baint acu le rúndacht chorparáideach agus le himghabháil agus seachaint cánach eischósta; de bhrí go leanann an scannal sin cásanna comhchosúla eile, ach nach ndearnadh aon idirghabháil éifeachtach;

F. de bhrí gur aithníodh i dtuarascáil bhliantúil OLAF 2020 go bhfuil coinbhleachtaí leasa agus claonpháirteachas idir tairbhithe agus conraitheoirí, go háirithe i réimse an tsoláthair phoiblí, i measc na bpríomhthreochtaí i ngníomhaíocht chalaoiseach; de bhrí gur minic a bhaineann cásanna OLAF le calaois nó le héilliú i nósanna imeachta soláthair phoiblí trasteorann a bhaineann le maoiniú AE;

G. de bhrí go bhfuil go leor rún glactha ag an bParlaimint trínar iarr sí ar an gCoimisiún gníomhaíocht phras a dhéanamh agus mí-úsáid scanrúil chistí AE ag daoine aonair saibhre, scothaicmí agus mór-ilchuideachtaí a bhfuil tábhacht pholaitiúil ag baint leo a leigheas;

Struchtúir olagairc

1. á thabhairt dá haire, i sochaí an lae inniu, go dtagraíonn “olagarcacht” d’aon aicme bheag, chomhtháite nó grúpa atá in ann cinntí a dhéanamh nó ceannas a thabhairt do dhaoine eile i gcomhthéacs polaitiúil nó neamhpholaitiúil nó pobal polaitiúil a rialú ar mhaithe leis an bpobal féin, gan aird a thabhairt ar an smacht reachta agus ar rialacha daonlathacha eile agus, uaireanta, lena sáraítear a mbunphrionsabail; á thabhairt dá haire, go ndéanann an scothaicme pholaitiúil in olagarcacht cistí poiblí ó bhuiséid an Aontais nó ó bhuiséid náisiúnta a mhídhíriú chun freastal ar a leas príobháideach agus gur minic a bhíonn siad ag brath ar dhaoine gnó a ghníomhaíonn thar a gceann i struchtúr ina mbíonn fíorthairbhithe agus úinéirí tairbhiúla ceilte de ghnáth; á thabhairt dá haire go bhféadfadh gabháil stáit teacht as dian-chomhchruinniú na scothaicmí polaitiúla agus airgeadais;

2. á chur in iúl, ina theannta sin, gurb amhlaidh, i gcomhthéacs polaitiúil reatha AE, go n-úsáidtear an téarma “olagarcacht” mar bhealach chun béim a chur ar thionchar lucht an tsaibhris agus na cumhachta i réimse na polaitíochta agus an rialachais, agus ar thionchar na ngníomhaithe eacnamaíocha, airgeadais agus tionsclaíocha atá in ann tionchar a fheidhmiú, ar tionchar é ar gnách nach mbainfidh ach an beagán seachas an mórán aon tairbhe as; á thabhairt chun suntais go bhfuil teachtaí na rialtas náisiúnta agus sealbhóirí eile seasamh polaitiúil mar chuid den olagarcacht i roinnt Ballstát agus gur fhéach siad go gníomhach le cistí AE a úsáid chun go mbainfidís féin tairbhe airgeadais astu;

3. á thabhairt dá haire agus é ina ábhar imní di go bhfuil méadú mór tagtha le roinnt mhaith blianta anuas ar bheith ann na ngrúpaí olagarcacha sin, ar grúpaí iad nach bhfacthas a méid riamh, agus ar grúpaí iad a bhaineann leas as uirlisí rialtais nó cleachtais choiriúla, nó a thugann tacaíocht do ghrúpaí coiriúla; á thabhairt dá haire agus é ina ábhar mór imní di gur féidir le líonraí olagarcaí a bhfuil nasc polaitiúil acu margaí náisiúnta na meán a ghabháil agus cur isteach ar fheidhmiú na réimsí poiblí daonlathacha;

4. á chur in iúl gur cúis imní dó gur minic a bhíonn córais olagarcacha nasctha le héilliú forleathan, le smacht docht ar na meáin agus le córas breithiúnach nach bhfuil neamhspleách ó na holagarcaí féin; á chur i bhfios go láidir, chun iad féin a chosaint, go bhféachann grúpaí olagarcaí le smacht a fháil ar na meáin agus ar na breithiúna d’fhonn nochtadh na meán do ghníomhaíochtaí coiriúla agus ionchúiseamh a d’fhéadfadh a bheith ann a sheachaint;

5. á mheabhrú gurb é seasamh na Parlaiminte maidir leis an éilliú go ndéanann sé dochar tromchúiseach do leasanna airgeadais an Aontais, ach ní hamháin sin, toisc gur bagairt í freisin don daonlathas, do chearta bunúsacha agus don smacht reachta; á chur in iúl gur cúis bhuartha di an tionchar díobhálach atá ag an éilliú ar mhuinín na saoránach as institiúidí;

6. á mheas gur den bhunriachtanas iad beartais agus comhlachtaí láidre éifeachtacha frith-éillithe, chomh maith le córais rialaithe agus breithiúna neamhspleácha, lena n-áirithítear feidhmiú éifeachtach an smachta reachta, iomaíocht a chur chun cinn, trédhearcacht a fheabhsú agus cur chun feidhme feidhmiúil rialacha an tsoláthair phoiblí agus saor-rochtain ar mhargaí a áirithiú chun cosc a chur ar olagarcaí rialú a urghabháil ar an ngeilleagar agus ar na margaí airgeadais, rud a d’fhágfadh go mbeadh siad féintreisithe níos mó fós; á áitiú go gcuireann AE trédhearcacht chun cinn maidir le cistí AE agus cistí náisiúnta a chaitheamh trí bhailiú sonraí níos éifeachtúla a dhéanamh agus trí na rialacha a bhaineann leis a neartú, go háirithe maidir le tairbhithe deiridh agus úinéirí tairbhiúla, agus go ndéanann sé dlúthfhaireachán ar chur chun feidhme cuí na rialacha sin agus go bhforfheidhmíonn sé iad; á iarraidh ar an gCoimisiún, sa chomhthéacs sin, dlús a chur lena iarrachtaí agus a chomhar leis na Ballstáit a threisiú sa treo sin;

Calaois agus coinbhleacht leasa sa chreat dlíthiúil atá ann faoi láthair

7. á mheabhrú gur tháinig comhreachtóirí an Aontais ar chomhaontú maidir le sainmhíniú ar chalaois (agus cionta coiriúla eile, amhail míleithreasú d’aon ghnó, éilliú agus sciúradh airgid) lena ndéantar difear do leasanna airgeadais an Aontais i dTreoir CLA, d’fhonn an comhrac i gcoinne na calaoise a threisiú trí bhíthin an dlí choiriúil ( 20 )

8. á thabhairt chun suntais gur tugadh isteach in Airteagal 61 den Rialachán Airgeadais sainmhíniú nua ar choinbhleacht leasa, lena gcuirtear cosc ar aon duine a bhfuil baint aige le cur chun feidhme an bhuiséid, lena n-áirítear údaráis náisiúnta ar aon leibhéal, aon ghníomhaíocht a dhéanamh a d’fhéadfadh a leasanna féin a thabhairt chun coinbhleachta le leasanna an Aontais, agus go leathnófaí an sainmhíniú sin go sainráite go dtí cur chun feidhme chistí an Aontais faoi bhainistíocht chomhroinnte, agus go leathnófaí an sainmhíniú sin chun “leas pearsanta díreach nó indíreach” a chur san áireamh, rud a chumhdódh raon cásanna i bhfad níos leithne;

9. á chur in iúl gur díol sásaimh di foilsiú threoirlíne an Choimisiúin maidir le coinbhleachtaí leasa lena ndírítear ar fheasacht a mhúscailt agus léirmhíniú agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach na rialacha maidir le coinbhleachtaí leasa a sheachaint i measc na mBallstát a chur chun cinn; á chur in iúl gur saoth léi go bhfuil cásanna coinbhleachta leasa a dhéanann difear do pholaiteoirí ardphróifíle fós ann i roinnt Ballstát; ag moladh don Choimisiún na forálacha maidir le coinbhleacht leasa faoi Airteagal 61 den Rialachán Airgeadais a neartú tuilleadh mar chuid den athbhreithniú a dhéanfar air go luath, go háirithe maidir leis an mbuiséad a ullmhú, chun go mbeifear in ann catagóirí na n-oifigeach poiblí atá in ann tionchar a imirt ar shreafaí airgeadais ó bhuiséad an Aontais a shainaithint ar bhealach níos beaichte agus cosc a chur leis na coinbhleachtaí sin;

10. á iarraidh ar an gCoimisiún, mar sin féin, Airteagal 167(1)(c) den Rialachán Airgeadais a leasú chun sainmhíniú níos sainráite ar “leasanna coinbhleachta gairmiúla” a chur san áireamh chun léirmhíniú aonfhoirmeach a áirithiú i ngach Ballstát agus chun a chur ar chumas institiúidí AE bearta leormhaithe a dhéanamh i gcás tairgeoirí a bhfuil leasanna airgeadais acu i gconarthaí seirbhíse a bhaineann le beartas;

11. á thabhairt dá haire, i dteannta an Rialacháin Airgeadais, go bhfuil sainmhínithe comhchosúla coinbhleachta leasa i dtreoracha maidir le soláthar poiblí, agus gur féidir teacht ar thagairtí don oibleagáid coinbhleachtaí leasa a sheachaint i reachtaíocht earnála freisin;

12. á chur i bhfios go láidir, de réir chásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, “gurb ionann coinbhleacht leasa agus neamhrialtacht thromchúiseach, go hoibiachtúil agus inti féin, gan aon ghá a bheith ann í a cháiliú trí aird a thabhairt ar intinn na bpáirtithe lena mbaineann agus cibé acu de mheon macánta nó de mheon mímhacánta a bhí siad ag gníomhú” ( 21 )

13. á chur in iúl nach amháin go dtarlaíonn coinbhleachtaí leasa i ndáil le héilliú, calaois agus iompar coiriúil, mar go bhféadfadh siad tagairt a dhéanamh freisin do ghníomhaíochtaí brústocaireachta agus d’fheiniméin “an dorais imrothlaigh”; á chur i bhfáth, mar sin féin, go bhfuil sé ríthábhachtach coinbhleachtaí leasa a bhrath agus a nochtadh chun rioscaí féideartha a shainaithint maidir le mí-úsáid, claontacht, calaois agus éilliú i mbainistiú cistí, chomh maith le cosc a chur ar dhíobháil do chlú, ar amhras agus ar mhímhuinín i measc shaoránaigh na hEorpa, rud a chuireann leis an tuairim go bhfuil easpa trédhearcachta ann;

14. ag athdhearbhú nach mór go mbeadh saoránaigh gach Ballstáit in ann muinín a bheith acu as sláine bhainistiú chistí AE i ngach Ballstát, agus nach féidir caighdeáin éagsúla cosanta i gcoinne coinbhleachtaí leasa agus calaoise a chur i bhfeidhm dá bhrí sin;

15. ag athdhearbhú, áfach, nach féidir, fiú, sásra cur chun feidhme neamhleor a chúiteamh leis an gcreat dlíthiúil is fearr; á iarraidh, dá bhrí sin, go bhfeabhsófaí na cumais agus na córais éifeachtacha bainistithe agus rialaithe atá i bhfeidhm i gcomhlachtaí an Aontais agus sna Ballstáit mar choinníoll ríthábhachtach chun faireachán agus imscrúdú a dhéanamh ar chásanna coinbhleachta leasa agus chun caiteachas dlíthiúil agus rialta chistí an Aontais a áirithiú agus a chosaint;

16. ag athdhearbhú go bhfuil leibhéil gan fasach bainte amach san Aontas le blianta beaga anuas mar gheall ar struchtúir olagarcacha agus go bhfuil dhá Bhallstát faoi réir nósanna imeachta faoi Airteagal 7 CAE agus faoin Rialachán maidir le Coinníollacht an Smacht Reachta, lena léirítear easnaimh struchtúracha maidir leis an smacht reachta agus an t-éilliú forleathan; á mheas, i bhfianaise an mhéid sin, go bhfuil gá le díospóireacht níos leithne maidir le todhchaí na bainistíochta comhroinnte toisc nach féidir a mheas go fóill gur comhpháirtithe iontaofa iad na húdaráis náisiúnta go léir maidir le bainistiú fónta airgeadais ar chistí AE;

Na príomhdhúshláin sa chomhtháthú agus sa talmhaíocht

17. ag cur béim ar an bhfíoras, i ndáil leis an mbeartas comhtháthaithe, ionstraim an Aontais chun comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a neartú, arb ionann í agus cion mór de bhuiséad an Aontais, gurb iad na cineálacha neamhrialtachtaí calaoiseacha ar minicí a bhraitear as measc tionscadail a maoiníodh trí Chistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa a úsáid le linn na clárthréimhse 2014-2020 ná róphraghsáil, doiciméid tacaíochta atá mícheart, in easnamh nó bréagach, sárú forálacha conartha, próisis soláthair phoiblí tairgeora aonair, neamhcháilitheacht rialacha soláthair phoiblí agus sárú orthu, agus sáruithe i ndáil le heitic agus sláine lena n-áirítear coinbhleachtaí leasa agus éillithe;

18. á thabhairt dá haire go bhfuil cleachtais choiteanna bunaithe ann lena léirítear go bhféadfaí mí-úsáid a bhaint as cistí an chomhbheartais talmhaíochta (CBT), amhail doiciméid a fhalsú agus coinníollacha saorga a chruthú, mar shampla na gabháltais talmhaíochta a scoilteadh chun uasteorainn íocaíochtaí talmhaíochta an Aontais a sheachaint agus iarrataí ar chabhair a chur isteach trí roinnt cuideachtaí nasctha, nó tar éis chur chun feidhme neamhiomlán na ngníomhaíochtaí;

19. á thabhairt le fios gur fadhbanna tromchúiseacha iad coinbhleachtaí leasa agus doirse imrothlacha i roinnt tíortha; á thabhairt chun suntais, maidir le bearta margaidh, gur taifeadadh roinnt cásanna coinbhleachta leasa a bhfuil ardluach airgeadais ag baint leo, mar aon le sáruithe eile atá nasctha le cur chun cinn, agus go bhfuil siad á n-imscrúdú ag OLAF;

20. á thabhairt le fios gur léiríodh i staidéar a rinneadh ar chur chun feidhme chistí CBT ( 22 ) gur fadhb mhór í eisíocaíocht chistí talmhaíochta AE i gcúig Bhallstát ar a laghad ( 23 ) agus go bhfuil éagothroime shoiléir ann idir leithdháiltí cistí d“fheirmeoirí móra agus beaga, lena ngabhann buntáistí sistéamacha d”fheirmeacha móra, a bhfuil dlúthnaisc ag a dtairbhithe leis na páirtithe polaitiúla atá i gceannas nó ar comhaltaí iad féin de na páirtithe sin ina dtíortha féin; ag áitiú ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit dlús a chur láithreach le bearta i gcoinne grabáil talún, tairiscintí neamhrialta nó nósanna imeachta eile leithdháilte agus mí-úsáid airgead AE, go háirithe nuair a bhíonn baint ag rialtais agus údaráis náisiúnta leo;

21. á thabhairt dá haire agus é ina ábhar mór imní di tuarascálacha maidir le mí-úsáid struchtúrach líne buiséid an Chiste Eorpaigh Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) chun tithe móra príobháideacha a thógáil do chinnteoirí polaitiúla agus iad faoi chló tithe aíochta, rud a tharla i roinnt Ballstát; á iarraidh ar an gCoimisiún gníomhaíocht chinntitheach a dhéanamh chun mí-úsáid struchtúrach na líne buiséid sin a chosc amach anseo, lena n-áirítear, más gá, trí leasú a dhéanamh ar na coinníollacha maidir le cistí CETFT a eisíoc;

22. á thabhairt dá haire go bhfuil Viktor Orbán ag lárú agus ag athdháileadh a rachmais ar a chiorcal inmheánach, de réir roinnt nochtaí, suirbhéanna agus ailt iniúchacha; á chur i bhfios go láidir go raibh an Ungáir faoi réir an líon is airde imscrúduithe OLAF le linn na tréimhse 2015-2019, le moladh airgeadais ó na Ballstáit uile;

23. á chur in iúl gur oth léi go bhfuil cistí AE á ndáileadh go géar, go háirithe cistí CBT, trína bhfuair 0,5 % de na tairbhithe ar fad níos mó ná EUR 100 000 in 2020, arb ionann é agus 16,6 % d’imchlúdach iomlán na n-íocaíochtaí díreacha, agus go bhfuair 75 % de na tairbhithe níos lú ná EUR 5 000, arb ionann é agus 15 % d’imchlúdach iomlán na n-íocaíochtaí díreacha ( 24 )

24. á thabhairt le fios gur minic a chuirtear bac ar chur chun feidhme na mbeart trédhearcachta, cé go bhfuil leibhéal áirithe trédhearcachta de dhíth ar AE, rud a chiallaíonn gur saincheist mhór achrannach in AE í rochtain phoiblí ar shonraí maidir le leithdháileadh fóirdheontas;

25. á thabhairt le fios gur ardaíodh bainistiú chistí AE sa tSeicia mar ábhar imní le blianta beaga anuas; á mheabhrú gur dáileadh beagnach 75 % de chistí talmhaíochta sa tSeicia ar fheirmeacha móra corparáideacha le linn na mblianta 2016-2018; á chur in iúl gur cúis himní di an iniúchadh ón gCoimisiún, lenar deimhníodh, mar Phríomh-Aire, gur fheidhmigh Andrej Babiš a thionchar ar leithdháileadh fhóirdheontais AE ar Agrofert, ilchuideachta agraiceimiceach arna bunú aige féin; á chur i bhfios go láidir gurb é an tUasal Babiš úinéir tairbhiúil Agrofert agus go bhfuil an choinbhleacht leasa soiléir dá bhrí sin;

26. á chur in iúl gur oth léi go bhfuil an staid reatha inar féidir le duine amháin méideanna neamhtheoranta a fháil ó chistí faoi bhainistíocht chomhroinnte ina ndreasaítear cruthú struchtúir olagairc, finíochas agus éilliú i roinnt Ballstát; á athdhearbhú go bhfuil sí den tuairim go ndéanfaí, le huasteorannú ar an méid iomlán is féidir le duine amháin a fháil ó chistí AE faoi bhainistíocht chomhroinnte, teorainn a chur le neart na struchtúr olagairc;

27. á iarraidh ar an gCoimisiún leasú ar Airteagal 63(8) a chur isteach ina thogra maidir le hathbhreithniú ar an Rialachán Airgeadais, agus é á chur leis nach mór don Choimisiún a áirithiú nach sáróidh íocaíochtaí a fhabhraíonn ó bhuiséad an Aontais do thairbhí nó d’úinéir tairbhiúil aonair i mbliain airgeadais ar leith na teorainneacha dá bhforáiltear sna rialacha earnáilsonracha is infheidhme agus, ar aon chuma, nach sáróidh siad iomlán comhiomlán bliantúil in aghaidh an duine nádúrtha; á iarraidh ar an gCoimisiún tograí sonracha a chur isteach maidir leis an méid iomlán comhiomlánaithe bliantúil sin in aghaidh an duine nádúrtha; den tuairim, maidir le CBT, go bhfuil méideanna iomlána bliantúla de EUR 500 000 in aghaidh an duine nádúrtha leordhóthanach le haghaidh íocaíochtaí an chéad cholúin agus go bhfuil EUR 1 000 000 d’íocaíochtaí an dara colún leormhaith;

28. á tabhairt le fios, i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis na Tuarascálacha Bliantúla maidir le leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint (tuarascálacha PIF) do 2018 agus 2019, go raibh an Rómáin in ann, trí imscrúdú frithchalaoise gníomhach, na neamhrialtachtaí calaoiseacha is mó a aimsiú agus tuairisciú a dhéanamh orthu as na neamhrialtachtaí calaoiseacha a tuairiscíodh i measc Bhallstáit AE do na blianta faoi seach;

29. á mheabhrú nach bhfacthas na dálaí a bhain le ráig COVID-19 in 2020 riamh roimhe sin; á thabhairt dá haire, maidir le leasanna airgeadais a chosaint, gur ghin an paindéim rioscaí nua ó thaobh ioncaim agus caiteachais araon;

30. á chur i bhfios go láidir nach raibh na rioscaí sin ann in 2020 amháin ach go leanfaidh siad ar aghaidh ar feadh roinnt blianta; á iarraidh ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún dlús a chur lena n-iarrachtaí agus lena gcomhar sa réimse sin;

Réimsí eile ábhar imní

31. á thabhairt dá haire agus é ina ábhar mór imní di gurb ionann céatadán na gconarthaí a bronnadh le tairgeoirí aonair amháin agus thart ar 50 % sa tSeicia agus sa Pholainn in 2018 agus in 2019, 40 % san Ungáir agus sa Ghréig in 2019, agus 38 % sa Phortaingéil, de réir Scórchlár an Mhargaidh Aonair; á chur in iúl gur cúis bhuartha chomh mór céanna di cion na nósanna imeachta soláthair arna gcaibidliú le cuideachta gan aon ghlao ar thairiscintí, arb ionann iad agus 40 % sa Chipir in 2016, le feabhas beag go 25 % in 2018 agus 2019, agus 29 % sa Bhulgáir in 2019; á chur in iúl gur cúis imní di gurb ionann céatadán na gconarthaí a dámhadh tar éis glao ar thairiscintí nach raibh a n-ainm agus a gcoinníollacha soiléir in 2019 agus 65 % sa Ríocht Aontaithe, 59 % sa Liotuáin, 44 % sa Rómáin agus 41 % sa Phortaingéil;

32. á thabhairt chun suntais go bhfuil méadú ag teacht ar rannpháirtíocht na coireachta eagraithe, lena n-áirítear grúpaí de chineál maifia, i ngníomhaíochtaí agus in earnálacha trasteorann a dhéanann difear do leasanna airgeadais AE; á chur in iúl gur oth léi nach bhfuil dlíthe sonracha ag go leor Ballstát chun coireacht eagraithe de chineál maifia a chomhrac agus á iarraidh ar an gCoimisiún aghaidh a thabhairt ar na difríochtaí sin idir na Ballstáit agus bearta nua comhchuibhithe a mheas;

33. ag cur béim ar an bhfíoras go léirítear leis na figiúirí sin go bhfuil easnaimh thromchúiseacha sa soláthar poiblí i gcónaí i roinnt Ballstát; á chur in iúl gur ábhar imní di gur féidir le tairiscintí neamhleora a bheith i bhfabhar struchtúir theimhneacha agus finíochas i ndámhachtain conarthaí;

34. á chur in iúl an athuair gur cúis imní di go raibh laigí tromchúiseacha in iniúchtaí an Choimisiúin ar an gcóras coisctheach in údarás na hUngáire a bhí freagrach as maoirseacht a dhéanamh ar chonarthaí soláthair phoiblí, rud a d’fhág go raibh ar an Ungáir ceartú ráta comhréidh 10 % a íoc ar na conarthaí go léir i ndáil le cistí AE a dámhadh sa tréimhse 2014-2020 ( 25 ) , arb ionann é agus thart ar EUR 1,2 billiún, sa bhreis ar an EUR 1,5 billiún de na ceartúcháin airgeadais a forchuireadh sa tréimhse 2007-2013; ag cur béim ar an bhfíoras go léirítear leis sin laigí tromchúiseacha sistéamacha i bhfeidhmiú an tsoláthair phoiblí san Ungáir;

35. á chur in iúl an athuair gur cúis imní di imscrúduithe OLAF agus faoi iniúchtaí an Choimisiúin lena nochtar easnaimh thromchúiseacha i gclárlann dháileacht talún na Slóvaice tar éis tuarascálacha ar ghabháil talún agus ar chalaois talún; á thabhairt chun suntais nach seiceálann údaráis na Slóvaice ach an bhfuil an talamh ag an iarratasóir a bhfuil éileamh á dheanamh aige ina leith go dlíthiúil i gcás éileamh dúbailte; den tuairim gur cheart na seiceálacha sin a dhéanamh i bhfoirm dhigiteach agus uathoibrithe i ngach Ballstát agus le haghaidh gach éilimh íocaíochta chun cosc a chur ar ghabháil talún ag struchtúir choiriúla agus olagarcacha;

36. ag cur béim ar an bhfíoras go léiríonn Málta agus an Chipir go bhfuil cistí á gcomhchruinniú go suntasach ag líon beag faighteoirí; á chur in iúl gurb ábhar imní di gur sainaithníodh easnaimh shuntasacha i gcórais bhainistíochta agus rialaithe an dá thír in iniúchtaí an Choimisiúin; á chur i bhfios go láidir nach dtugtar cosaint leormhaith do chistí AE i gcoinne coinbhleachtaí leasa agus mí-úsáid ag struchtúir olagarcacha le córais bainistíochta agus rialaithe laga;

Leigheasanna atá ar fáil agus cosc sa staid reatha

37. á chur in iúl gur mór aici gníomhaíocht imscrúdaitheach fhadtéarmach OLAF lena gcumhdaítear go leor cásanna atá conspóideach agus casta ó thaobh na polaitíochta de; á chur in iúl gur oth léi gur laghdaigh an ráta díotála i ndiaidh moltaí ó OLAF chuig na Ballstáit ó 53 % sa tréimhse 2007-2014 go 37 % sa tréimhse 2016-2020; á thabhairt dá haire ina theannta sin nár measúnaíodh a mhéid iarbhír a aisghabhtar na méideanna airgeadais a moladh le haghaidh téarnaimh le blianta beaga anuas, agus go léirítear sa mheasúnú is déanaí a chumhdaíonn na blianta 2009-2016 ráta téarnaimh 21 %; á iarraidh ar OLAF agus ar an gCoimisiún imscrúdú a dhéanamh ar na cúiseanna bunúsacha leis an ráta íseal sin; á iarraidh an athuair ar OLAF a iarrachtaí agus a fhorairdeall a mhéadú, go háirithe i mBallstáit áirithe ina bhfuil na cásanna sin forleathan, agus obair leantach a dhéanamh go rialta ar a moltaí agus ar na bearta atá á ndéanamh ag na Ballstáit, agus an fhaisnéis sin a chur leis na tuarascálacha bliantúla; á iarraidh ar údaráis na mBallstát a seacht ndícheall a dhéanamh chun an ráta díotála a fheabhsú agus chun comhoibriú go dlúth le hinstitiúidí agus comhlachtaí AE chun a áirithiú go n-aisghabhfar na cistí a mbaineann an choireacht eagraithe agus olagarcaí mí-úsáid astu;

38. ag cur béim ar an bpríomhról agus ar an mbreisluach atá ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) nuabhunaithe maidir le leasanna airgeadais an Aontais a chosaint; á chur in iúl gur oth léi go bhfuil cúig Bhallstát fós ann nach bhfuil rannpháirteach in OIPE; á mholadh do na Ballstáit sin dul isteach in OIPE; á chur in iúl gur mór aici iarrachtaí OIPE chun bheith oibríochtúil faoi chúinsí an-dúshlánach; ag cur béim ar an bhfíoras gur gá Treoir CLA a thrasuí go cuí chun go mbeidh OIPE in ann imscrúduithe agus ionchúisimh éifeachtacha a dhéanamh; á mheabhrú gurb é conclúid na tuarascála ón gCoimisiún maidir le trasuí Threoir CLA, cé go bhfuil an Treoir trasuite ag na Ballstáit go léir, go bhfuil gá le tuilleadh gníomhaíochta chun aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna comhlíonta atá fós gan réiteach, a bhaineann den chuid is mó le sainmhínithe ar chionta coiriúla agus le dliteanas daoine dlítheanacha agus daoine nádúrtha agus le smachtbhannaí ina leith; á chur i bhfios go láidir go bhfuil comhar idir OIPE agus na Ballstáit ríthábhachtach freisin chun go mbeidh OIPE in ann an éifeachtacht is mó is féidir a bhaint amach maidir le measúnú a dhéanamh ar fheidhmiú cuí na gcóras bainistíochta agus rialaithe chun críche socruithe iniúchóireachta;

39. á thabhairt dá haire agus é ina dhíol sásaimh di gur cháiligh cásanna áirithe a bhaineann leis an tuarascáil réamhluaite ón gCoimisiún le déanaí mar chásanna a thagann faoi shainchúram OIPE;

40. ag moladh na hoibre luachmhaire a rinne OLAF, OIPE agus Europol sa chomhrac i gcoinne coireanna airgeadais amhail an t-éilliú, an chalaois, sciúradh airgid agus imghabháil cánach, agus á chur i bhfáth go bhfuil easpa ollmhór baill foirne agus acmhainní airgeadais ag na hinstitiúidí sin i ngeall ar neamhthoil na Comhairle mar cheann de na húdaráis bhuiséadacha acmhainní leordhóthanacha daonna agus airgeadais a údarú le linn an nós imeachta bhuiséadaigh bhliantúil; á chur in iúl gur díol sásaimh di an méadú EUR 3,8 milliún ar bhuiséad OIPE sa nós imeachta buiséadach bliantúil don bhliain 2022 agus á mheabhrú go bhfilleann gach euro ar fhaireachán agus ar imscrúdú ar bhuiséad an Aontais; ag áitiú ar an gComhairle, dá bhrí sin, athbhreithniú a dhéanamh ar a seasamh agus maoiniú breise acmhainní daonna a cheadú do na gníomhaireachtaí agus do na hoifigí sin, lena gcuirfear ar a gcumas an misean tábhachtach atá acu a chur i gcrích ar bhealach iomchuí agus éifeachtach; á iarraidh ar an gCoimisiún dréachtbhuiséid tacaíochta a chur faoi bhráid na n-údarás buiséid ar bhonn leanúnach; á chur in iúl gur díol sásaimh di iarrachtaí comhpháirteacha OLAF agus Europol measúnú a dhéanamh ar na bagairtí agus na leochaileachtaí a bhaineann le hionstraim STA; á iarraidh ar na Ballstáit comhoibriú go dlúth lena chéile agus le comhlachtaí AE chun go bhféadfar gníomhú i gcoinne na calaoise a bhaineann le roinnt tíortha;

41. ag athdhearbhú go bhfuil ionstraimí éagsúla ar fáil don Choimisiún chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint, lena n-áirítear Rialachán na bhForálacha Coiteanna, an Rialachán Airgeadais agus an Rialachán maidir le Coinníollacht an Smachta Reachta; á chur i bhfios go láidir gur cheart don Choimisiún úsáid iomlán a bhaint láithreach, de réir mar is iomchuí, as na hionstraimí go léir atá ar fáil faoi reachtaíocht airgeadais AE agus na rialacha airgeadais agus earnála is infheidhme chun buiséad AE a chosaint go héifeachtach, lena n-áirítear spriocdhátaí íocaíochta a bhriseadh, íocaíochtaí a fhionraí, ceartuithe airgeadais nó caiteachas a eisiamh ó mhaoiniú AE, imeachtaí um shárú faoi Airteagal 258 CFAE, seiceálacha agus iniúchtaí, comhlíonadh Airteagal 61 den Rialachán Airgeadais a fhorfheidhmiú nó, i gcásanna cuí-réasúnaithe, cur i bhfeidhm Airteagal 7 CAE lena dtugtar aghaidh ar na rioscaí a bhaineann le bunluachanna AE, mar a tharla le déanaí i gcásanna na Polainne agus na hUngáire;

42. á chur in iúl gur oth léi nach n-úsáideann ach céatadán beag de na Ballstáit uirlisí TF atá ar fáil faoi láthair agus a chuireann go mór le mianadóireacht éifeachtúil sonraí agus le brath calaoise agus éillitheachta – Arachne agus EDES – agus ag spreagadh úsáid na dteicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn chun calaois agus coinbhleachtaí leasa a chosc; á iarraidh go n-úsáidfí an Córas Luathbhraite agus Eisiaimh (EDES) faoi bhainistíocht chomhroinnte agus go gcruthófaí dúliosta trédhearcach ar fud an Aontais; á thabhairt dá haire, thairis sin, nach ndéantar idirdhealú idir fochuideachtaí na gcorparáidí móra; á iarraidh, ina theannta sin, go mbeadh sé éigeantach ag na Ballstáit úsáid a bhaint as an uirlis mianadóireachta sonraí agus saibhrithe sonraí Arachne chun níos mó trédhearcachta a bhaint amach i leith thairbhithe CBT agus Chistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa agus chun oibreoirí eacnamaíocha achrannacha agus na daoine aonair príobháideacha nó daoine nádúrtha a bhfuil baint acu leo a shainaithint go héifeachtach agus go héifeachtúil agus chun oibríochtaí calaoiseacha a chosc agus a bhrath ar bhealach níos fearr; ag aithint go bhfuil na chéad oiriúnuithe ar Arachne le cur chun feidhme cheana faoi dheireadh an dara ráithe de 2022; ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil idir-inoibritheacht agus comhchuibhiú ARACHNE, EDES agus na bunachair sonraí institiúideacha agus náisiúnta ríthábhachtach chun malartú faisnéise éifeachtach a áirithiú a bhfuil sé mar aidhm leis calaois a dhéanann difear do bhuiséad an Aontais Eorpaigh a chosc agus a shainaithint; den tuairim gur cheart go mbeadh rochtain iomlán ag na comhlachtaí iniúchacha Eorpacha ar Arachne;

43. á mholadh do na Ballstáit tacú leis an idir-inoibritheacht idir córais úinéireachta talún, an Córas Aitheantais le haghaidh Dáileachtaí Talaimh, sainaithint ainmhithe agus inchomparáideacht an Chórais Comhtháite Riaracháin agus Rialúcháin (IACS) chun trédhearcacht a bhaint amach maidir le húsáideoirí tairbhiúla deiridh agus maidir le máthairchuideachtaí folaithe a bhfuil fochuideachtaí acu i mBallstáit éagsúla chun an próiseas fíorúcháin a éascú agus a fheabhsú;

44. á mheabhrú gur minic nach mbíonn rochtain éasca ar shonraí chun gnólachtaí agus a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint agus nach mbíonn siad ar fáil ar chor ar bith, ós rud é go bhfuil 292 gcóras tuairiscithe ann chun faisnéis faoi thairbhithe CBT agus cistiú don bheartas comhtháthaithe a nochtadh agus, dá bhrí sin, go bhfuil an fhaisnéis atá ann faoi láthair ilroinnte sna céadta córas tuairiscithe réigiúnach, náisiúnta agus idir-réigiúnacha, nach soláthraítear ach faisnéis bhunúsach faoi na tairbhithe díreacha; de bhrí go bhfágann sé sin go bhfuil sé deacair sonraí a bhaineann le húinéirí tairbhiúla agus le tairbhithe deiridh na bainistíochta comhroinnte agus cistí talmhaíochta a bhailiú, a phróiseáil agus a nochtadh, agus i ndeireadh na dála, forléargas cuimsitheach a fháil orthu agus ar an méid de chistí AE a fhaigheann siad, chomh maith le patrúin chalaoise agus éillithe a bhrath agus mí-úsáid chistí AE a imscrúdú mar is ceart;

45. á mheas go bhfuil sé ríthábhachtach bailiú sonraí a chaighdeánú agus ag cur béim ar a thábhachtaí atá sé na córais tuairiscithe atá ann cheana a chomhdhlúthú agus a chomhchuibhiú i mbunachar sonraí coiteann ar leibhéal an Aontais; á iarraidh an athuair agus é ina ábhar práinne ar an gCoimisiún córas caighdeánaithe idir-inoibritheach tuairiscithe agus faireacháin digiteach a bhunú ar fud an Aontais, lena gcuimseofar Arachne, ach gan bheith teoranta dó, chomh maith le feabhas a chur ar oiliúint le haghaidh gníomhairí faireacháin agus íocaíochta ar an láthair; ag cur béim ar an bhfíoras nach mór faisnéis maidir leis na tairbhithe deiridh agus na húinéirí tairbhiúla a bheith san áireamh sa chóras sin agus go gcaithfear gach méid aonair a bhaineann leis an tairbhí céanna nó leis an úinéir tairbhiúil céanna a chomhiomlánú le méid iomlán na bhfóirdheontas uile a fhaightear ó chistí faoi bhainistíocht chomhroinnte;

46. á thabhairt dá haire gur cheart go mbeadh feidhm ar a laghad ag an oibleagáid maidir leis an úinéir tairbhiúil a shainaithint aon uair a bhfuil níos mó ná 15 % den chuideachta i gceist faoi úinéireacht aon duine nádúrtha nó dhlítheanaigh; á chur i bhfios gur cheart scaireanna cuideachta ar le gaolta iad a chomhiomlánú agus a áireamh mar scaireanna a bhfuil úinéir amháin acu;

47. den tuairim nach gcuireann aon cheann de na leigheasanna thuasluaite bac ar úsáid a bhaint as sásra coinníollachta an smachta reachta mar a shainítear sa Rialachán Coinníollachta, i gcásanna ina measann an Coimisiún nach bhfuil ionstraimí eile éifeachtach go leor chun buiséad AE a chosaint; á chur i bhfios, ina theannta sin, in aghaidh raon feidhme Rialachán OIPE, nach bhfuil i bhfeidhm i gcúig Bhallstát, go bhfuil feidhm dhíreach chomhionann ag an Rialachán maidir le Coinníollacht maidir leis na Ballstáit uile;

48. á chur in iúl gur saoth léi nach raibh an Coimisiún in ann, ón 1 Eanáir 2021, aon ghníomhaíocht iomchuí a dhéanamh chun an Rialachán maidir le Coinníollacht a chur i bhfeidhm, a tháinig i bhfeidhm an lá sin; ag déanamh aithris ar sheasamh na Parlaiminte nach mór an Rialachán Coinníollachta a chur i bhfeidhm gan eisceacht ón 1 Eanáir 2021; á thabhairt dá haire go ndeachaigh an Coimisiún i mbun idirphlé leis an Ungáir agus leis an bPolainn trí litreacha a sheoladh i lár mhí na Samhna 2021; á chur in iúl gur saoth léi go ndiúltaíonn an Coimisiún do rochtain na Parlaiminte ar na litreacha sin agus dá bhrí sin go gcuireann sé iallach uirthi brath ar thuarascálacha ó na meáin chun é féin a choimeád ar an eolas faoi na forbairtí is déanaí; den tuairim, áfach, nach leor na litreacha neamhfhoirmiúla a sheoltar ó thaobh an rialachán a chur i bhfeidhm agus go n-áitíonn sí, dá bhrí sin, gur cheart don Choimisiún tús a chur le cur i bhfeidhm an rialacháin láithreach agus gan idirdhealú;

49. á chur in iúl gur díol sásaimh di an dearbhú a chuir Ard-Stiúrthóireacht an Bheartais Réigiúnaigh agus Uirbigh de chuid an Choimisiúin in iúl le déanaí go ndéanfar seiceálacha críochnúla ar an láthair, a bheidh dírithe ar dhaingne na sásraí rialaithe, i gcúig Bhallstát an bhliain seo chugainn chun cásanna coinbhleachta leasa a sheachaint ( 26 )

50. á chur i bhfios go láidir go bhfuil ról tábhachtach ag iriseoirí iniúchacha sa chomhrac i gcoinne na héillitheachta, na calaoise agus na ngníomhaíochtaí neamhdhleathacha a mbíonn tionchar diúltach acu ar bhuiséad an Aontais; á athdhearbhú ina leith sin gur gá iriseoireacht iniúchach a chosaint ar chásanna dlí straitéiseacha i gcoinne rannpháirtíocht an phobail (SLAPPanna), chomh maith le ciapadh pearsanta, imeaglú agus bagairtí ar an saol; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé sceithireacht a spreagadh agus coimircí dlíthiúla á n-áirithiú ag an am céanna faoi dhlí an Aontais;

51. á chur in iúl gur cúis mhór imní di sa chomhthéacs sin go luaitear iar-Phríomh-Aire Phoblacht na Seice Andrej Babiš i bPáipéir Pandora maidir le maoiniú eischósta a úsáid chun réadmhaoin a fháil sa Fhrainc agus, ag an am céanna, páirt a ghlacadh sa chinnteoireacht sa Chomhairle Eorpach maidir le hábhair amhail an creat airgeadais ilbhliantúil agus reachtaíocht maidir le frithsciúradh airgid;

52. á iarraidh ar an gCoimisiún a éileamh go gcuirfí na rialacha is infheidhme chun feidhme go dian, go n-úsáidfí na foinsí uile atá ar fáil agus go mbainfear leas as córais éifeachtúla bainistithe agus rialaithe chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí éillithe, calaoise agus coinbhleachta leasa, agus faireachán níos fearr a dhéanamh ar staid na ngníomhaireachtaí íocaíochta talmhaíochta agus ar a neamhspleáchas foirmiúil agus neamhfhoirmiúil; den tuairim go bhfuil iniúchadh substainteach agus rialuithe substainteacha ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal Eorpach araon ina bpríomhchoinníollacha chun cistí AE a chosaint; á chur in iúl gur saoth léi an dul chun cinn neamhleor sa chomhrac i gcoinne struchtúir olagairc in CBT nua, amhail na ceanglais theoranta faisnéise agus trédhearcachta maidir le tairbhithe agus faighteoirí deiridh agus caomhnú chineál deonach an uasteorannaithe, rud a chuireann bac ar dháileadh níos cothroime cistí talmhaíochta; á mheas gur cúis imní é nach neartaíonn CBT nua an ról atá ag córais rialaithe ar an leibhéal Eorpach;

53. á chur i bhfios go láidir go bhfuil ról tábhachtach ag seirbhísí comhordaithe frith-chalaoise (AFCOS) i ndáil le buiséad AE a chosaint ar chalaois ina dtíortha faoi seach; á athdhearbhú, dá bhrí sin, nach mór do na Ballstáit a áirithiú go bhfuil acmhainní leordhóthanacha ag na húdaráis bhainistíochta agus ag AFCOS ag a bhfuil na scileanna agus na hinniúlachtaí cearta chun straitéisí frithchalaoise a fhorbairt agus chun bearta agus cleachtais éifeachtacha frithchalaoise a chur chun feidhme;

54. á thabhairt le fios faoi Rialachán STA, atá mar chuid de phacáiste CAI 2021-2027, nach mór do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar coinbhleachtaí leasa, éilliú agus calaois a chosc, a bhrath agus a cheartú go héifeachtach, cistiú dúbailte agus clárú samhailteach sócmhainní a sheachaint, agus trédhearcacht maidir le cistí a íoc, chomh maith lena rialacha maidir le sainaithint cheart fhaighteoir deiridh na gcistí a neartú; á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go gcuirfear na húdaráis bhuiséadacha ar an eolas faoi gach cás nach n-íoctar cistí ó ionstraimí seachbhuiséadacha ina leith mar gheall ar líomhaintí maidir le mí-úsáid, éilliú, calaois nó sáruithe ar an smacht reachta agus nuair nach bhfuil córais leordhóthanacha agus éifeachtacha frithchalaoise i bhfeidhm ag na Ballstáit; á iarraidh ar an gComhairle gan ach na pleananna STA sin lena gcomhlíontar na coinníollachtaí dlíthiúla, sóisialta agus beartais uile le haghaidh tacaíochta a ghlacadh; á chur i bhfáth go gceanglaítear ar na Ballstáit freisin míniú a thabhairt ar na socruithe ábhartha ina gcuid pleananna RRF agus achoimre a áireamh ar an bpróiseas comhairliúcháin ar an leibhéal náisiúnta chomh maith le cur i láthair ar na rialuithe agus ar an gcóras iniúchóireachta a cuireadh i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar leasanna airgeadais AE a chosaint;

55. á mheabhrú go mbeidh scórchlár STA (an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta) mar bhonn don idirphlé maidir le téarnamh agus athléimneacht agus gur cheart don Choimisiún é a thabhairt cothrom le dáta dhá uair sa bhliain; á iarraidh ar an gCoimisiún, sa chiall sin, a áirithiú go ndéanfar faireachán críochnúil ar an dul chun cinn a rinneadh maidir le cur chun feidhme na ngarspriocanna agus na spriocanna atá beartaithe, i gcomhréir go docht le Rialachán STA, ar bhonn na gcomhtháscairí agus na modheolaíochta tuairiscithe atá bunaithe; á mheabhrú go bhfuil STA faoi cheangal coinníollacha lena ráthaítear go mbainfear úsáid thrédhearcach as an airgead agus gur cheart go gcuirfeadh sé cosc ar éilliú nó ar chalaois, ar chistiú dúbailte nó ar choinbhleachtaí leasa; á chreidiúint gur cheart rialuithe a leathnú chuig costais iarbhír arna dtabhú ag na tairbhithe deiridh; á chur i bhfáth gur oibrigh an Pharlaimint agus an Coimisiún i ndlúthchomhar le chéile, agus mar thoradh air sin go bhfuil sé d’oibleagáid ar na Ballstáit anois faisnéis a sholáthar faoi fhaighteoirí deiridh;

56. á chur i bhfios go láidir, chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint agus chun calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa go háirithe a chosc agus a bhrath, go bhfuil sé tábhachtach a bheith ar an eolas faoin gcaoi a gcaitear cistí AE agus faoi cé a bhaineann tairbhe iomlán as cistí AE, ós rud é gur minic a bhíonn na tairbhithe is mó taobh thiar de struchtúir chasta úinéireachta, lena n-áirítear iad siúd atá bunaithe i dtearmainn chánach, rud a fhágann go bhfuil an próiseas sainaitheanta níos teimhne fós;

57. á iarraidh an athuair, tar éis chomhaontú idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 agus mar a cuireadh in iúl cheana i roinnt rún, go gcuirfeadh na Ballstáit córas aonair comhtháite comh-inoibritheach um thuairisciú agus faireachán chun feidhme, ar córas é a d’fhorbair an Coimisiún, lena n-áirítear, ach gan bheith teoranta don mhéid sin, uirlis aonair chun sonraí a rochtain, a stóráil, a chomhiomlánú agus anailís a dhéanamh orthu siúd a thairbhíonn, ar deireadh thiar, go díreach nó go hindíreach de chistiú AE;

58. á mheas, ar mhaithe leis an trédhearcacht is mó is féidir maidir le caitheamh chistí AE, go bhfuil sé riachtanach an bunachar sonraí sin a fhorbairt a mhéid is féidir, i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir le cosaint sonraí agus le cásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, agus go gcuirfí sonraí ábhartha agus neamhíogair ar fáil don phobal ar bhealach atá cruinn, cuimsitheach agus so-úsáidte chun feabhas a chur ar ghrinnscrúdú poiblí agus ar mhuinín as caiteachas poiblí AE;

59. ag athdhearbhú go bhfuil bainistiú fónta airgeadais ar chistí AE ríthábhachtach; á chur in iúl gur oth léi nach bhfuil faisnéis maidir leis na tairbhithe deiridh agus a n-úinéirí tairbhiúla i mbunachair sonraí maidir le tairbhithe cistí de chuid an Aontais; á chur in iúl gur oth léi nach féidir leis na húdaráis rialaithe faighteoirí deiridh an chistithe a shainaithint; á chur in iúl gur saoth léi go mór gur úsáideadh eagraíochtaí neamhrialtasacha (ENRanna) chun maoiniú eagraíochtaí sceimhlitheoireachta agus antoisceacha a cheilt; ag cur béim ar a seasamh gur cheart feidhm a bheith ag comhrialacha maidir le trédhearcacht tairbhí freisin maidir le brateagraíochtaí a fhaigheann cistí ón Aontas agus a chuireann ar aghaidh chuig eagraíochtaí neamhrialtasacha iad ina líonra, chun a áirithiú gur féidir leis an gCoimisiún agus leis na húdaráis rialaithe aidhmeanna agus tairbhithe deiridh na dtionscadal a iniúchadh; á chur in iúl gur oth léi nár mhol an Coimisiún sainmhíniú comhchuibhithe ar ENRanna ar an mbonn go bhféadfadh sé faireachán a dhéanamh ar na daoine sin a thairbhíonn ar deireadh thiar; á thabhairt dá haire go leagtar amach sa Rialachán Airgeadais na rialacha maidir le roghnú agus bronnadh cistí ar na heintitis sin agus maidir le sásraí rialaithe; á iarraidh ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an Rialachán Airgeadais freisin sa chiall atá le téarma “NGO” a shainmhíniú, trí chatagóirí soiléire eagraíochtaí neamhrialtasacha a thabhairt isteach, agus na rialuithe a leathnú freisin chuig costais arna dtabhú go hiarbhír ag na tairbhithe deiridh;

60. á chur in iúl gur oth léi nach bhfuil cosaint bhuiséad AE, lena n-áirítear próiseáil chuimsitheach faisnéise, inrochtaineacht éasca, indéantacht na hiniúchóireachta doimhne, grinnscrúdú substainteach agus an fhéidearthacht faireachán, obair leantach agus meastóireacht a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí maoinithe, mar atá beartaithe do Rialachán RRF, leabaithe go leormhaith i bpacáiste an CAI ina iomláine; ag aithint go lagaíonn an méid sin go mór leibhéal trédhearcachta na ngníomhaíochtaí cur chun feidhme agus éifeachtacht an ghrinnscrúdaithe agus an fhaireacháin, mar gheall air sin;

61. a mheas, cé go n-úsáidtear uirlisí áirithe sa CAI nua, amhail suimeanna méadaithe a bhuiséadaítear le haghaidh ionstraimí speisialta agus sásra buiséadach chun seasamh leis an smacht reachta, go bhfuil spás ann fós d’uirlisí breise chun cleachtais frith-olagairc a neartú, ar uirlisí iad a bhféadfaí aghaidh a thabhairt orthu faoi chuimsiú an athbhreithnithe a dhéanfar ar an Rialachán Airgeadais go luath;

o

o o

62. á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún;

(1) IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 11.

(2) IO L 57, 18.2.2021, lch. 17.

(3) IO L 193, 30.7.2018, lch. 1.

(4) IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 1.

(5) IO L 198, 28.7.2017, lch. 29.

(6) IO L 283, 31.10.2017, lch. 1.

(7) IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 28.

(8) IO C 445, 29.10.2021, lch. 15.

(9) Breithiúnais an 16 Feabhra 2022, an Ungáir v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C-156/21, AE:C:2022:97, agus an Pholainn v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C-157/21, AE:C:2022:98.

(10) IO C 388, 13.11.2020, lch. 157.

(11) IO C 362, 8.9.2021, lch. 37.

(12) IO C 67, 8.2.2022, lch. 56.

(13) IO C 395, 29.9.2021, lch. 63.

(14) IO C 506, 15.12.2021, lch. 64.

(15) IO C 99, 13.3.2022, lch. 218.

(16) Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2021)0439.

(17) IO C 494, 8.12.2021, lch. 61.

(18) IO C 67, 8.2.2022, lch. 86.

(19) Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2021)0438.

(20) Curtha i bhfeidhm i 26 Bhallstát, cé is moite den Danmhairg.

(21) Breithiúnas an 16 Meitheamh 1999, Ismeri Europa Srl v an Chúirt Iniúchóirí, Cás T-277/97, AE:T:1999:124.

(22) Sabeb et al, Where does the EU money go? An analysis of the implementation of CAP funds in Bulgaria, the Czech Republic, Hungary, Slovakia and Romania [Cén áit a dtéann airgead AE? Anailís ar chur chun feidhme chistí CBT sa Bhulgáir, sa tSeicia, san Ungáir, sa tSlóvaic agus sa Rómáin], Tuarascáil a choimisiúnaigh grúpa na nGlasach/SCE, Parlaimint na hEorpa, Feabhra 2021.

(23) An Bhulgáir, an tSeicia, an Ungáir, an tSlóvaic agus an Rómáin.

(24) An Coimisiún Eorpach, Íocaíochtaí díreacha le táirgeoirí talmhaíochta – graif agus figiúirí – bliain airgeadais 2020.

(25) Freagraí an Choimisinéara Hahn ar cheistneoir scríofa Choiste CONT, a cuireadh i láthair ag éisteacht an 11 Samhain 2019, ar fáil ag https://emeeting.europarl.europa.eu/emeeting/committee/en/agenda/201911/CONT? meeting=CONT-2019-1111_1&session=11-11-09-00, pp.63-64.

(26) An Rómáin, an Pholainn, an Bhulgáir, an Chipir agus Málta.