MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tá athrú teicneolaíochta ag dul i bhfeidhm ar gach cuid den tsochaí agus den gheilleagar agus ag cur athrú ó bhonn ar shaol shaoránaigh AE. Tá cúrsaí iompair ag teacht leis an treocht chéanna sin. Tá athrú ollmhór ag teacht ar chúrsaí soghluaisteachta de bharr na teicneolaíochta nua. I gcoinne an chúlra sin, ní mór do AE agus dá thionscail aghaidh a thabhairt ar an dúshlán chun a bheith ina cheannaire domhanda i leith na nuála, an digitithe agus an dícharbónaithe. Dá bhrí sin, tá cur chuige cuimsitheach glactha ag an gCoimisiún lena áirithiú go léirítear i mbeartais shoghluaisteachta AE na tosaíochtaí polaitiúla sin i bhfoirm trí cinn de phacáistí soghluaisteachta 'An Eoraip ag Bogadh'.

Agus an Straitéis Soghluaisteachta Íseal-Astaíochtaí á leanúint aige, ghlac an Coimisiún dhá phacáiste soghluaisteachta i mí na Bealtaine agus i mí na Samhna 2017. Sna pacáistí sin, leagtar amach clár oibre dearfach chun an straitéis soghluaisteachta íseal-astaíochtaí a sheachadadh agus lena áirithiú go ndéanfar aistriú réidh i dtreo soghluaisteacht ghlan, iomaíoch, nasctha do chách. Ba cheart do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle a áirithiú go nglacfar na tograí sin go gasta.

Tá an tionscnamh seo ina chuid den Tríú Pacáiste 'An Eoraip ag Bogadh', lena ndéantar an straitéis nua um beartas tionsclaíoch ó Mheán Fómhair 2017 a sheachadadh, agus tá sé ceaptha chun an próiseas a thabhairt chun críche lena gcuirfear ar a cumas don Eoraip na sochair iomlána a bhaint as nuachóiriú na soghluaisteachta. Tá sé fíor-riachtanach go mbeidh córas soghluaisteachta na todhchaí slán, glan agus éifeachtúil do gach duine de shaoránaigh AE. Is é is aidhm leis an tsoghluaisteacht san Eoraip a bheith níos sábháilte agus níos inrochtana, earnáil tionsclaíochta na hEorpa a bheith níos iomaíche, poist na hEorpa a bheith níos sábháilte, agus a bheith níos glaine agus níos mó in oiriúint don chuspóir fíor-riachtanach i dtaobh dul i ngleic leis an athrú aeráide. Beidh tiomantas iomlán de dhíth chuige sin ó AE, ó na Ballstáit agus ó pháirtithe leasmhara, go háirithe maidir le neartú a dhéanamh ar infheistíochtaí sa bhonneagar iompair.

Tá sé i gcroílár thosaíochtaí an Choimisiúin an fás geilleagrach a spreagadh agus borradh a chur faoin infheistíocht san fhíorgheilleagar. Trí chuspóir atá ag an bPlean Infheistíochta don Eoraip, lena ndéantar an sprioc uileghabhálach sin a aistriú ina téarmaí oibríochtúla: maoiniú a chur ar fáil don fhíorgheilleagar, infheictheacht agus cúnamh teicniúil a sholáthar do thionscadail infheistíochta agus feabhas a chur ar an gcreat rialála maidir le hinfheistíocht.

Cuidíonn an infheistíocht sa bhonneagar iompair go mór le baint amach na gcuspóirí sin. Go háirithe, le tabhairt chun críche chroíghréasán an Ghréasáin Thras-Eorpaigh Iompair (TENT) agus a chuid conairí, meastar go nginfear EUR 4 500 billiún breise nó 1.8 % de OTI AE agus go mbeidh sé ina chúis le 13 mhilliún bliain fostaíochta go dtí 2030. Meastar gur infheistíocht thart ar EUR 500 billiún a theastóidh idir 2021 agus 2030 chun croíghréasán TENT a thabhairt chun críche, agus thart ar EUR 1,500 billiún má chuirtear san áireamh gréasán cuimsitheach TENT agus infheistíocht eile san iompar.

Is léir ón taithí atá faighte go dtí seo go dtéitear i gcion ar chur chun feidhme thionscadail chroíghréasáin TENT de bharr nósanna imeachta casta riaracháin agus éiginnteacht i dtaobh rialála, rudaí ar féidir leo a bheith ina gcúis le costais níos mó agus le moilleanna.

Sa Phlean Gníomhaíochta de chuid Christophersen-Bodewig-Secchi a tugadh cothrom le dáta le déanaí Plean Gníomhaíochta – An úsáid is fearr a bhaint as scéimeanna airgeadais nua i gcomhair tionscadail bhonneagair i leith iompar san Eoraip (2015), aithníodh go bhfuil simpliú na núdaruithe riaracháin, na rialacha maidir le deonú ceadanna agus nósanna imeachta riaracháin eile ar cheann de na moltaí lena bhféachtar le tabhairt chun críche TENT a éascú. Ba iad na Comhordaitheoirí Eorpacha TENT Bodewig agus Secchi a thíolaic an Plean Gníomhaíochta sin chomh maith leis an iar-Leas-Uachtarán H. Christophersen.

Tá sé fíor-riachtanach TENT a thabhairt chun críche go héifeachtach ar mhaithe le feidhmiú an mhargaidh aonair, le digitiú iompair agus leis an aistriú chuig soghluaisteacht ísealcharbóin. Sna Teachtaireachtaí uaidh le déanaí, leag an Coimisiún béim ar an ngá atá le hinfheistíochtaí príobháideacha a spreagadh in earnálacha atá ríthábhachtach i dtaobh thodhchaí AE agus ina mbíonn teipeanna margaidh i gceist go fóill. D'áitigh sé arís go bhfuil an comhar trasteorann agus iompar inbhuanaithe agus bonneagar TENT ríthábhachtach chun AE a chur i dtreo geilleagar ísealcharbóin, atá tíosach ar acmhainní.

Is dúshlán é timpeallacht rialála thacúil a chruthú agus nósanna imeachta éifeachtúla a thabhairt isteach, agus ní hamháin ar an leibhéal Eorpach é. Tá aitheantas tugtha ag G7 freisin do chastacht na rialála a dhéanann difear don éifeachtúlacht maidir le nósanna imeachta deonaithe ceadanna, go sonrach sa Dearbhú ó na hAirí Iompair a glacadh ag Cruinniú Airí Iompair G7 in Cagliari i mí an Mheithimh 2017. Leagadh béim sa Dearbhú ar an tábhacht a bhaineann le cur le glacadh an phobail le tionscadail bhonneagair, le nósanna imeachta riaracháin éifeachtúla agus leis an timpeallacht rialála a chuíchóiriú. Tá iarrachtaí déanta ag Ballstáit de chuid AE freisin nósanna imeachta a chuíchóiriú ar an leibhéal náisiúnta.

Is é is aidhm leis an tionscnamh seo laghdú a dhéanamh ar na moilleanna a tharlaíonn maidir le tionscadail bhonneagair TENT a chur chun feidhme. Faoin tionscnamh, cuirtear uasteorainn trí bliana ar an bpróiseas iomlán um cheadú. Tá sé ina aidhm leis freisin cur le soiléireacht na bpróiseas is gá do thionscnóirí tionscadail a leanúint, go háirithe maidir le deonú ceadanna, soláthar poiblí agus nósanna imeachta eile.

Leis an tionscnamh seo, cosnaítear an rochtain ar cheartas maidir le tionscadail bhonneagair TENT a chur chun feidhme. Ní dhéanann sé difear do nósanna imeachta achomhairc riaracháin ná do leigheasanna riaracháin os comhair cúirte nó binse. Dá ainneoin sin, féadfaidh na Ballstáit rialacha sonracha nós imeachta a leagan síos, amhail neamh-inghlacthacht argóna arna cur isteach le teann mí-úsáide nó de mheon mímhacánta, arb éard atá iontu sásraí iomchuí chun éifeachtúlacht na nimeachtaí dlíthiúla a áirithiú. Bíonn deacrachtaí sonracha le sárú ag tionscadail trasteorann maidir le soláthar poiblí, a eascraíonn go háirithe as an ngá a bhíonn ann reachtaíocht éagsúil a chur i bhfeidhm, rud ar dhírigh na páirtithe leasmhara aird air. Cuireann sé sin le castacht na dtionscadal agus cruthaítear costais dá bharr. Is é is aidhm leis an tionscnamh a fhágáil gur féidir cur i bhfeidhm córasach a dhéanamh ar aon chreat aonair amháin i gcás tionscadail trasteorann arna gcur chun feidhme ag eintiteas comhpháirteach, mura rud é go gcinnfidh na Ballstáit rannpháirteacha a mhalairt. Tá an méid sin i gcomhréir leis na cuspóirí a leagtar amach sa Teachtaireacht le déanaí maidir le fás agus comhtháthú a spreagadh i réigiúin teorann AE.

Le cois infheistíocht bhreise a ghiniúint agus caipiteal príobháideach a mhealladh chuig bonneagar lena mbaineann ard-bhreisluach AE, meastar go bhfágfaidh an tionscnamh seo go gcuirfear leis an tsoiléireacht do shaoránaigh agus don tsochaí shibhialta trí neartú a dhéanamh ar an gcreat trédhearcachta maidir lena rannpháirtíocht i dtionscadail TENT a phleanáil.

Meastar gurb iad seo a leanas na buntáistí sonracha a bhfuiltear ag súil leo: