maidir le tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe, thar ceann an Aontais Eorpaigh, idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive maidir le hiompar lasta de bhóthar

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An 16 Meitheamh 2022, chuir an Coimisiún togra i láthair le haghaidh cinneadh ón gComhairle lena n‑údaraítear shíniú an Chomhaontaithe idir an tAontas Eorpach agus an Mholdóiv maidir le hiompar earraí de bhóthar thar ceann an Aontais Eorpaigh. Is é is cuspóir don togra reatha seo tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe a fhormheas thar ceann an Aontais Eorpaigh.

I bhfianaise chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tá iompar lasta ó Phoblacht na Moldóive iontach deacair. Ní mór d’oibreoirí na Moldóive bealaí malartacha a chuardach chun idirthuras trí chríoch na hÚcráine a sheachaint, arb é an t‑aon bhealach é go dtí seo chun margaí tríú tíortha in Oirthear na hÚcráine a bhaint amach. Ós rud é nach féidir idirthuras a dhéanamh san Úcráin, cuirtear i mbaol comhlíonadh na gconarthaí fadtéarmacha ag oibreoirí na Moldóive maidir le hearraí a sholáthar (go háirithe táirgí talmhaíochta) lena gcomhpháirtithe trádála i réigiún an Oirthir. Mar aon leis sin, d‘fhéadfadh sé go mbeadh ar oibreoirí comhpháirtithe gnó eile a lorg anois agus d’fhéadfadh sé go mbeadh orthu a n‑oibríochtaí iompair déthaobhacha le Ballstáit de chuid an Aontais Eorpaigh a mhéadú dá réir sin.

Faoi láthair rialaítear iompar lasta de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive trí bhíthin dhá phríomhshásra, is iad sin comhaontuithe iompair déthaobhacha idir na Ballstáit agus Poblacht na Moldóive, agus ceadúnais arna dtabhairt faoi chuimsiú chóras cuótaí iltaobhach Chomhdháil Eorpach na nAirí Iompair (ECMT) laistigh den Fhóram Iompair Idirnáisiúnta. Leis na sásraí sin, forchuirtear cuótaí ar tharlóirí ón dá thaobh maidir le hidirthuras agus le trádáil dhéthaobhach.

Bheadh ar oibreoirí na Moldóive, dá bhrí sin, idirthuras tríd an Aontas Eorpach agus oibríochtaí déthaobhacha iompair de bhóthar leis an Aontas Eorpach a mhéadú. Thacódh sé sin freisin le sochaí agus le geilleagar na Moldóive a raibh tionchar suntasach ag cogadh foghach na Rúise uirthi agus a d’óstáil go sealadach níos mó ná 350,000 dídeanaí a tháinig ón Úcráin agus a chuaigh ar idirthuras chuig tíortha eile. Ag an am céanna, is rídhócha go rachadh úsáid mhéadaithe na n‑oibríochtaí iompair de bhóthar i gcomparáid le gnáthamanna thar na cuótaí a leagtar amach sna comhaontuithe déthaobhacha idir na Ballstáit agus Poblacht na Moldóive agus a tugadh trí ECMT laistigh den Fhóram Idirnáisiúnta Iompair.

Dá bhrí sin, thiocfadh an Comhaontú seo maidir le hiompar de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive in ionad na gcomhaontuithe déthaobhacha iompair atá ann cheana idir na Ballstáit agus an Mholdóiv agus d’éascófaí úsáid iompair mhalartaigh de bhóthar d’oibreoirí, toisc go léirscaoilfí oibríochtaí déthaobhacha agus idirthuras idir an dá Pháirtí.

Dá bhrí sin, is iomchuí Comhaontú a thabhairt i gcrích lena ndéantar léirscaoileadh ar iompar lasta de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive i ndáil le hoibríochtaí déthaobhacha agus idirthuras. Ba cheart teorainn ama a bheith leis an gComhaontú seo ach ba cheart go bhféadfaí é a athnuachan.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Tá an Comhaontú seo comhsheasmhach leis an mbeartas caidrimh sheachtraigh atá ag an Aontas faoi láthair le Poblacht na Moldóive. Tá Rialtas Phoblacht na Moldóive tar éis comhaontú den sórt seo a iarraidh mar bheart práinneach. Bheadh an Comhaontú maidir le hiompar earraí de bhóthar le Poblacht na Moldóive i gcomhréir freisin leis an gComhaontú Comhlachais, ós rud é, in Airteagal 82 de, go n‑iarrtar comhar chun gluaiseacht earraí a fheabhsú, rud a mhéadóidh sreabhánacht na sreabha iompair idir Poblacht na Moldóive, an tAontas agus tríú tíortha sa réigiún, trí bacainní riaracháin, bacainní teicniúla agus bacainní eile a bhaint.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Airteagal 91 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, i gcomhar le hAirteagal 218(6)(a) de.

•Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)

Neamhbhainteach.

•Comhréireacht