Conchlúidí ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle maidir le hoideachas agus oiliúint a chur ar oibrithe don óige

(2019/C 416/01)

DÉANANN AN CHOMHAIRLE AGUS IONADAITHE RIALTAIS NA mBALLSTÁT, AG TEACHT LE CHÉILE DÓIBH I dTIONÓL NA COMHAIRLE, AN MÉID SEO A LEANAS

AGUS AN MÉID SEO A LEANAS Á AITHINT ACU:

1. Is é an bonn bunúsach atá leis an spórt ná taitneamh na hiarrachta, luach oideachais na heiseamláire, an fhreagracht shóisialta agus an meas ar phrionsabail bhunúsacha eiticiúla uilíocha ( 1 )

2. Ní feiniméan nua é an t‐éilliú sa spórt. Tháinig méadú ar líon na gcásanna le 20 bliain anuas de bharr athruithe suntasacha ar thionscal an spóirt, a bhaineann den chuid is mó leis an méadú ar an tráchtálú agus clúdach na meán ar an spórt, rud a fhágann go bhfuil méadú ar shreabhadh ioncaim agus airgeadais mar thoradh air sin.

3. Tá gníomhaithe éagsúla tar éis an t‐éilliú sa spórt a chomhrac ar chuid mhór bealaí éagsúla agus tá roinnt torthaí maithe bainte amach acu i gcaitheamh na mblianta.

4. Léiríonn cásanna d’éilliú ardphróifíle go bhféadfadh cásanna éillithe damáiste a dhéanamh do cháil an spóirt ó thaobh sláine agus chothrom na Féinne de. Ina theannta sin, ligeann sé do neamhéifeachtúlachtaí eacnamaíocha dul in olcas agus baineann de mhuinín an phobail as rialtais, as institiúidí poiblí agus as an daonlathas i gcoitinne.

5. Tá fadhbanna sa spórt le héilliú comórtais agus bainistíochta ( 2 ) . Bíonn cuid mhór foirmeacha éagsúla éillithe sa spórt, amhail breabaireacht, trádáil tionchair, mí-úsáid feidhmeanna, cúbláil comórtas spóirt agus sciúradh airgid. Éascaítear an t‐éilliú le heaspa rialacha nó le heaspa cur chun feidhme rialacha atá ann cheana maidir le coinbhleachtaí leasa, nó doirse imrothlacha idir an earnáil phoiblí agus an earnáil phríobháideach. Ina theannta sin, is féidir baint a bheith ag an éilliú le dópáil.

6. Is minic a bhíonn an t‐éilliú sa spórt le feiceáil i roinnt comhthéacsanna éagsúla, idir ghníomhaíochtaí neamhbhrabúis agus ghníomhaíochtaí a bhfuil baint acu le himeachtaí idirnáisiúnta ardphróifíle. De dheasca nádúr casta an éillithe sa spórt, cruthaíodh dúshláin shuntasacha do lucht bainistíochta spóirt agus do lucht déanta beartas agus iad ag iarraidh na fadhbanna atá ann a aithint, gníomhartha a fhorbairt chun na fadhbanna seo a réiteach agus sláine an spóirt a choimirciú.

7. Ar leibhéal na Náisiún Aontaithe, agus go háirithe i gClár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe, d’aithin an comhphobal idirnáisiúnta an spórt mar chumasóir tábhachtach don fhorbairt inbhuanaithe ( 3 ) , agus éifeachtaí díobhálacha an éillithe ar fhorbairt eacnamaíoch agus shóisialta chomh maith, agus gheall sé go ndéanfaí éilliú agus breabaireacht de gach aon chineál a laghdú go suntasach ( 4 ) . Is cuid de bheartas an Aontais agus na mBallstát maidir le comhar um fhorbairt iad an t‐éilliú a chomhrac agus obair i gcomhar le tíortha comhpháirtíochta chun bearta frith-éillithe a chur chun cinn ( 5 )

MEASANN SIAD

8. Cé go raibh cineálacha sonracha éillithe sa spórt ar chlár oibre an chomhair ar leibhéal an Aontais le roinnt blianta anuas, níl aon chur chuige foriomlán ag an Aontas maidir le bearta frith-éillithe i réimse an spóirt.

9. Tá gá le straitéis fhadtéarmach chun freagairt go rathúil ar an ábhar casta seo i réimse an spóirt, lenar cheart cur chuige coiteann a bhunú don Aontas chun comhrac a dhéanamh i gcoinne an éillithe sa spórt agus chun rioscaí éillithe a shainaithint, mar aon leis na bunchúiseanna atá leo agus na creataí dlí agus sásraí atá ann cheana féin.

CUIREANN SIAD IN IÚL GO LÁIDIR

10. Freagracht chomhroinnte atá ann agus tá sé chun leas na ngeallsealbhóirí uile i réimse an spóirt comhrac i gcoinne an éillithe sa spórt, lena n‐áirítear eagraíochtaí náisiúnta, Eorpacha agus idirnáisiúnta spóirt, clubanna spóirt, eagraíochtaí ábhartha eile na sochaí sibhialta, riaracháin phoiblí, gníomhaireachtaí forfheidhmithe dlí, gníomhairí spóirt, lúthchleasaithe agus a lucht tionlacain, tionscal na gealltóireachta, saotharlanna, urraitheoirí agus na meáin chumarsáide.

11. D’fhéadfadh easnaimh i rialachas eagraíochtaí spóirt, agus san earnáil phoiblí chomh maith, bac a chur ar a gcumas an t‐éilliú a chosc agus a chomhrac agus cur isteach ar rannpháirtíocht na lúthchleasaithe agus ar a gcuid dálaí oibre.

12. Is gné ríthábhachtach den chomhrac i gcoinne an éillithe í cosaint do sceithirí, go háirithe i dtaca le héilliú a shainaithint agus a bhrath sa spórt.

13. Áirítear ar bhunphrionsabail an dea-rialachais sa spórt, mar íoscheanglas, struchtúir dhaonlathacha, nósanna imeachta rialta agus oscailte toghcháin, eagrú agus bainistiú atá inniúil agus eiticiúil, cuntasacht agus trédhearcacht sa chinnteoireacht agus in oibríochtaí airgeadais, chomh maith le cothroime i ndáil le ballraíocht a láimhseáil, lena n‐áirítear maidir le comhionannas inscne agus dlúthpháirtíocht ( 6 )

14. Aithnítear sna Conarthaí go bhfuil an t‐éilliú, an gháinneáil aindleathach ar dhrugaí, an sciúradh airgid agus an choireacht eagraithe ar chuid de “réimsí na coireachta fíorthromchúisí a bhfuil gné thrasteorann ag baint leo mar gheall ar nádúr na gcionta sin nó mar gheall ar an tionchar a bhíonn acu nó toisc go bhfuil gá faoi leith ann iad a chomhrac ar bhonn comhchoiteann” agus a bhféadfaidh íosrialacha ar shainiú cionta coiriúla agus smachtbhannaí a dhéanamh ina leith ( 7 ) . Is é leas coiteann an Aontais é a áirithiú go bhfuil beartais frith-éillithe éifeachtacha ag gach Ballstát agus go dtacaíonn an tAontas leis na Ballstáit chun an obair sin a dhéanamh, lena n‐áirítear i réimse an spóirt.

15. Ba cheart go mbeadh comhlachtaí rialaithe spóirt in ann leibhéal ard neamhspleáchais a choimeád chun an ról atá acu i réimsí uile an spóirt a chomhlíonadh. Tá aitheantas intuigthe leis sin go gcaithfear aon neamhspleáchas den sórt sin a thuilleamh trí dhea-rialachas agus trí na caighdeáin is airde ó thaobh sláine a chosaint ina spórt féin ( 8 ) . Le blianta beaga anuas, tá an ghluaiseacht spóirt tar éis tionscadail, líonraí agus tionscnaimh eile a thionscnamh chun an t‐éilliú sa spórt a chomhrac. Ba cheart an obair sin a chur san áireamh agus a fhorbairt a thuilleadh agus gníomhaíochtaí breise á meas.

16. Tá bearta tugtha isteach ag eagraíochtaí Eorpacha agus idirnáisiúnta araon, amhail na Náisiúin Aontaithe, an OECD, An Chomhairle Eorpach, Interpol agus Europol, agus ag G20 ( 9 ) sa chomhrac i gcoinne an éillithe go ginearálta agus, go sonrach, sa chomhrac i gcoinne an éillithe sa spórt. Ba cheart do ghníomhaíochtaí an Aontais cur leis an gcomhar idirnáisiúnta atá ann cheana, comhar den sórt sin a chothú agus a chomhlánú i gcás inar féidir teacht ar bhreisluach.

17. Is féidir leis na foirmeacha nua líonraí agus na cinn atá ann cheana féin an aidhm choiteann a éascú chun an t‐éilliú a chosc agus an dea-rialachas a chur chun cinn trí eagraíochtaí idir-rialtasacha, eagraíochtaí idirnáisiúnta spóirt agus rialtais a thabhairt le chéile, agus trí iarrachtaí na bpáirtithe leasmhara éagsúla sa chomhrac i gcoinne an éillithe sa spórt a chomhcheangal. Is sampla féideartha é an Chomhpháirtíocht Idirnáisiúnta i gcoinne an Éillithe sa Spórt (IPACS) dá leithéid de chomhar neamhfhoirmiúil sa todhchaí.

18. Tá ról tábhachtach ag na Ballstáit i ndáil le gealltanais idirnáisiúnta a chur chun feidhme. Ba cheart dóibh cur chun feidhme phrionsabail an dea-rialachais a chur chun cinn agus tacú leis sin go náisiúnta, go réigiúnach agus go háitiúil, i gcomhar le heagraíochtaí spóirt; go háirithe, beartas neamhfhulaingthe a chur i bhfeidhm maidir le héilliú sa spórt; faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na bprionsabal dea-rialachais trína ngluaiseacht náisiúnta spóirt; nó trí dhea-rialachas a áireamh sna critéir maidir le deontais phoiblí don spórt a dhámhachtain.

19. Beidh comhar éifeachtach idir struchtúir ábhartha atá ann cheana agus meascán d’acmhainní de dhíth chun na bearta frith-éillithe a chur chun feidhme go rathúil ar gach leibhéal.

IARRANN SIAD AR NA BALLSTÁIT, I gCOMHRÉIR LE PRIONSABAL NA COIMHDEACHTA AGUS AR NA LEIBHÉIL IOMCHUÍ, AN MÉID SEO A LEANAS A DHÉANAMH

20. Iarrachtaí a neartú chun éilliú sa spórt a chosc agus a chomhrac, lena n‐áirítear trína áirithiú go bhfuil bearta iomchuí reachtacha agus forfheidhmithe dlí i bhfeidhm.

21. Bearta agus gníomhaíochtaí a spreagadh agus a chur chun cinn chun bearta díoltais a chosc agus cosaintí a thabhairt isteach chun sceithirí a chosaint ar bheith curtha ar fionraí, ísliú céime a fháil agus ar bheith imeaglaithe nó bheith thíos le foirmeacha eile díoltais, agus cearta na bpáirtithe uile á n‐urramú ag an am céanna.

22. Pleananna gníomhaíochta náisiúnta agus/nó ionstraimí náisiúnta a bhunú nó a athbhreithniú, i gcomhar le heagraíochtaí spóirt, chun éilliú sa spórt a chosc agus a chomhrac, agus d’fhonn beartas neamhfhulaingthe a fhorfheidhmiú i leith an éillithe sa spórt.

23. Cur chun feidhme agus faireachán ceart ar phrionsabail an dea-rialachais a chur chun cinn tríd an ngluaiseacht spóirt chun an t‐éilliú sa spórt a chosc.

24. Athbhreithniú a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí féideartha maidir le cistiú poiblí a dheonú, agus é bunaithe ar thiomantas na n‐eagraíochtaí do bhearta maidir le dea-rialachas agus frith-éilliú a chur chun feidhme

25. Feasacht a mhúscailt agus oideachas tosaigh agus leanúnach a chur ar fáil d’oifigigh ábhartha agus oiliúint tosaigh agus leanúnach a chur ar fáil dóibh, lena n‐áirítear iad siúd a bhíonn ag obair i bhforfheidhmiú an dlí, agus do gheallsealbhóirí atá rannpháirteach i mbeartais frith-éillithe atá ábhartha leis an spórt.

26. Féachaint ar na bealaí, in éineacht leis an gCoimisiún, chun an tsáinn a réiteach i ndáil le Coinbhinsiún Chomhairle na hEorpa maidir le Cúbláil Comórtas Spóirt, a tháinig i bhfeidhm ar an 1 Meán Fómhair 2019, d’fhonn a chur ar chumas an Aontais agus a chuid Ballstát uile a gcuid próiseas daingniúcháin faoi seach a thabhairt chun críche agus aontú don Choinbhinsiún a luaithe is féidir.

IARRANN SIAD AR AN gCOIMISIÚN AN MÉID SEO A LEANAS A DHÉANAMH

27. I bhfianaise na hoibre a rinneadh sa réimse seo cheana, togra a dhéanamh le haghaidh plean gníomhaíochta comhtháite trasearnála, lena n‐áirítear, de réir mar is iomchuí, togra le haghaidh Moladh ón gComhairle, maidir le héilliú comórtais agus i measc lucht bainistíochta sa spórt.

28. Comhar agus sineirgí a chur chun cinn leis na Ballstáit agus idir na Ballstáit, agus le heagraíochtaí agus líonraí idirnáisiúnta eile, go háirithe le An Chomhairle Eorpach, agus feasacht ar an gcomhar sin agus ar na torthaí a bhíonn air a mhúscailt.

29. An t‐idirphlé idir na húdaráis phoiblí agus an ghluaiseacht spóirt a chur ar fáil agus a neartú maidir leis an gcomhrac i gcoinne an éillithe sa spórt agus tacú, in éineacht le heagraíochtaí idirnáisiúnta spóirt, le tionscnaimh chun an t‐éilliú a chosc ag imeachtaí idirnáisiúnta agus comórtais trasteorann.

30. Measúnú a dhéanamh ar an gcaoi a bhféadfaidh na cláir agus na hionstraimí sa chéad Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) eile tacú le bearta frith-éillithe a chur chun feidhme sa spórt.

31. Leas a bhaint as an gcistiú de chuid an chláir Erasmus + a bhaineann le spórt, agus as cláir chistiúcháin ábhartha eile, chun bearta coisctheacha a chur chun cinn a bhaineann leis an gcomhrac i gcoinne an éillithe agus le dea-rialachas sa spórt, agus maidir le malartú dea-chleachtas agus beartas idir na Ballstáit agus na geallsealbhóirí.

32. Féachaint an bhféadfaí éilliú sa spórt a áireamh i gclár an Aontais Eorpaigh maidir le comhroinnt taithí frith-éillithe ( 10 ) , agus an spórt a phríomhshruthú i dtionscnaimh an Choimisiúin maidir leis an gcomhrac i gcoinne an éillithe.

33. Leanúint de chúnamh a thabhairt d’údaráis na mBallstát tríd an tSeirbhís Tacaíochta um Athchóiriú Struchtúrach (SRSS) chun feabhas a chur ar chosc agus ar chomhrac i gcoinne an éillithe sa spórt.

IARRANN SIAD AR AN nGLUAISEACHT SPÓIRT AN MÉID SEO A LEANAS A DHÉANAMH

34. Feabhas a chur ar a iarrachtaí chun sláine an spóirt a choimirciú agus tuilleadh plé a dhéanamh ar an éilliú a chosc agus a chomhrac sa spórt trí thionscnaimh a ghlacadh maidir le bearta agus smachtbhannaí éifeachtacha i gcoinne an éillithe ar bhonn measúnaithe riosca, agus iad a chur chun feidhme trí chur chuige neamhfhulaingthe ón mbunleibhéal go dtí an leibhéal is airde.

35. Cineálacha inbhuanaithe cur chuige a ghlacadh agus gealltanas a thabhairt go mbeidh dea-rialachas curtha i bhfeidhm, a áireoidh córas stóinsithe comhlíontachta i ndáil le faireachán, cur i bhfeidhm smachtbhannaí agus fothú acmhainneachta.

36. Feasacht a mhúscailt, oideachas tosaigh agus leanúnach a chur ar fáil, moltaí a thabhairt isteach agus na cleachtais is fearr a scaipeadh maidir le héilliú a chosc sa spórt, lena n‐áirítear maidir le dea-rialachas, ar gach leibhéal.

37. Rialacháin agus próisis iomchuí araíonachta a ghlacadh chun smachtbhannaí a chur orthu siúd atá bainteach le héilliú, agus bearta iomchuí a ghlacadh chun sceithirí a choimirciú agus cearta na bpáirtithe uile á n‐urramú go hiomlán.

38. Chun críocha cistithe phoiblí, comhoibriú leis na húdaráis phoiblí chun caighdeáin maidir le dea-rialachas a chruthú agus chun measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcaighdeán sin.

39. Comhoibriú le húdaráis um fhorfheidhmiú an dlí, le gníomhaireachtaí agus le heagraíochtaí atá freagrach as an éilliú a chomhrac.

(1) Prionsabail bhunúsacha na gCluichí Oilimpeacha, an Coiste Idirnáisiúnta Oilimpeach, Meán Fómhair 2015.

(2) Féach na sainmhínithe atá san Iarscríbhinn.

(3) Rúin 70/1 - Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development [I mbun athraithe: Clár oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe] (mír 37) agus 73/24 - Sport as an enabler of sustainable development [Spórt mar chumasóir don fhorbairt inbhuanaithe] ó na Náisiúin Aontaithe.

(4) Clár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe, Sprioc 16 (sprioc 16.5) https://sustainabledevelopment.un.org/post2015/transformingourworld.

(5) Mír 50 agus roinn 2.4 den Chomhdhearcadh Nua Eorpach maidir le Forbairt (2017).

(6) Féach Moladh de chuid Chomhairle na hEorpa CM/Rec (2005) 8 ó Choiste na nAirí chuig na Ballstáit.

(7) CFAE Airteagal 83(1).

(8) Todhchaí an Spóirt Dhomhanda, 2019 ASOIF. Féach freisin COM(2011) 12 final An Ghné Eorpach a Fhorbairt sa Spórt.

(9) Ag a gcruinniú mullaigh in Hamburg in 2017, gheall ceannairí G20 go leanfaidís dá gcuid oibre chun aghaidh a thabhairt ar shláine sa spórt agus d’áitigh siad ar eagraíochtaí idirnáisiúnta spóirt dlús a chur lena gcomhrac i gcoinne an éillithe, trí na caighdeáin is airde ó thaobh sláine agus frith-éilliú a bhaint amach. I ndáil leis an méid sin, gheall ceannairí G20 a ndícheall a dhéanamh chun comhthuiscint a bhaint amach maidir le rioscaí éillithe i dtairiscintí a bhaineann le mórimeachtaí spóirt a óstáil.

(10) Sheol an Coimisiún Eorpach an Clár maidir le Comhroinnt Taithí in 2015 chun tacú leis na Ballstáit, le heagraíochtaí neamhrialtasacha áitiúla agus le geallsealbhóirí eile chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shonracha a sainaithníodh i dTuarascáil an Aontais Eorpaigh maidir le Frith-Éilliú (Tuarascáil ón gCoimisiún chuig an gComhairle agus Parlaimint na hEorpa — Tuarascáil an Aontais Eorpaigh maidir le Frith-Éilliú. COM (2014) 38 final, 3.2.2014).