Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún – Na misin Eorpacha

(2022/C 301/05)

Rapóirtéir: Markku MARKKULA (FI/EPP), Uachtarán Réigiún Heilsincí Doiciméad tagartha: Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – European Missions [Na misin Eorpacha] COM(2021) 609 final (Níl leagan Gaeilge ann)

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

1. á chur in iúl gur díol sásaimh dó misin an Aontais Eorpaigh, mar iarracht chomhordaithe ón gCoimisiún na hacmhainní is gá a chomhthiomsú maidir le cláir chistiúcháin, beartais agus rialacháin, chomh maith le gníomhaíochtaí eile chun gníomhaithe poiblí agus príobháideacha a shlógadh agus a chur i mbun gnímh, ionas gur féidir leo fíorthionchar fadtéarmach a bheith acu, ag obair dóibh i gcomhar le chéile, d’fhonn borradh a chur faoin nglacadh ar leibhéal na sochaí atá le réitigh nua agus cineálacha cur chuige nua. Tá CESE ag leagan béim ar an ngá atá le cur chuige cuimsitheach trínar cheart úsáid a bhaint as misin an Aontais, in éineacht le beartas comhtháthaithe uile-Aontais agus gach ionstraim maoiniúcháin eile de chuid an Aontais, chun comhtháthú críochach a chur chun cinn agus chun na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a bhaint amach;

2. á chur chun suntais ( 1 ) , i bhfianaise na Comhdhála ar Thodhchaí na hEorpa, go gcuirfidh na misin Eorpacha, ós ionstraim nua ríthábhachtach iad chun dul i ngleic le mórdhúshláin na sochaí, féachaint cheart ar an Aontas Eorpach maidir lena thionchar agus a inchreidteacht sa réimse seo. Ní mór dlisteanacht a bheith acu agus glacadh a bheith leo go fada fairsing. Mar a thug an Coimisiún Eorpach chun suntais, tá ról mórthábhachtach ag na cathracha agus na réigiúin, faoi mar atá freisin ag a ngeallsealbhóirí agus a saoránaigh uile, chun spriocanna uaillmhianacha mhisin an Aontais a bhaint amach;

3. ag athdhearbhú na tacaíochta a gheall CnaR ( 2 ) a thabhairt do chur chun feidhme mhisin an Aontais mar chéim shuntasach a ligfidh dó aghaidh a thabhairt ar dhúshláin ar leibhéal na sochaí agus ag leagan béim freisin ar an ngá atá le córas éifeachtach rialachais il-leibhéil lena gcomhcheanglaítear na misin sin le straitéisí forbartha áitiúla agus réigiúnacha, le straitéisí um speisialtóireacht chliste, le bearta téarnaimh COVID-19 agus le cistiú nuálaíochta trí na cistí struchtúracha;

4. ag áiteamh ar na príomhchinnteoirí san Aontas agus sna Ballstáit freagairt go mear agus go cinntitheach don staid san Úcráin, lena n-áirítear trí mhisin an Aontais a sheoladh, go háirithe an ceann díobh atá dírithe ar chathracha. Ní mór na critéir chistiúcháin a chuirtear i bhfeidhm ar chistí “Next GenerationEU” agus ar fhoinsí maoiniúcháin poiblí eile a bheith solúbtha ionas gur féidir le cuid de ghníomhaíochtaí an mhisin atá dírithe ar chathracha dlús a chur leis an aistriú fuinnimh san Eoraip. Ba cheart do na cistí sin tacú le taighde poiblí-príobháideach atá dírithe ar réitigh nua ar chórais fuinnimh a aimsiú. Thar aon rud eile, is féidir le cathracha agus le gníomhaithe poiblí eile leas a bhaint as soláthar poiblí nuálach, i gcomhar le cuideachtaí, chun dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh agus chun réitigh fuinnimh inbhuanaithe nuálacha a chruthú le húsáid in ionad breoslaí iontaise atá á gceannach ag Ballstáit an Aontais ón Rúis go nuige seo;

5. á chur in iúl gur díol sásaimh dó go n-aithnítear, mar is cuí, sa Teachtaireacht maidir leis na misin Eorpacha ( 3 ) a ábhartha atá na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i dtaca le cur chun feidhme na misean Eorpach agus leis na céimeanna deartha agus cumarsáide a ghabhann leo;

6. á chur i bhfáth nach mór cur chun feidhme mhisin an Aontais Eorpaigh a bheith fréamhaithe san obair laethúil a dhíríonn ar phróisis na gcathracha agus na réigiún a fhorbairt agus a athnuachan d’fhonn eolas agus saineolas a chruthú i gcomhpháirt le chéile. Leis sin, cruthófar sineirgí córasacha le beartas comhtháthaithe an Aontais, le húsáid Cistí Struchtúracha agus le hionstraimí tiomnaithe eile. Díreofar aird freisin ar an leibhéal domhanda, dá thairbhe sin, ar acmhainneacht na réigiún agus na bpobal áitiúil agus ar ról na mbardas maidir leis na hathruithe spriocdhírithe a dhéanamh;

Misin an Aontais mar ionstraim nua uaillmhianach chun dul i ngleic le mórdhúshláin ar leibhéal na sochaí

7. á aithint go bhfuil sé beartaithe go mbeidh misin an Aontais ina n-ionstraim “nua” agus “ríthábhachtach”, mar atá ráite ag an gCoimisiún Eorpach a chuir in iúl gur bealach nua iad na misin sin chun réitigh nithiúla a fháil ar chuid de na dúshláin is mó atá romhainn trína chinntiú go mbeidh torthaí nithiúla orthu agus go mbeidh tionchar acu faoi 2030 trí ról nua a thabhairt don taighde agus don nuálaíocht, bonn ar bhonn le cineálacha nua rialachais agus comhair, agus trí pháirt a thabhairt do na saoránaigh freisin ( 4 )

8. á mheabhrú gur cheart do gach misean AE treochlár soiléir a shainiú maille le cur chuige nua córasach ilrialachais agus modheolaíochtaí nua córasacha ilrialachais a chruthú maidir le turgnamh, fréamhshamhaltú, faireachán agus méadú ar ghníomhaíochtaí ar gach leibhéal rialachais. Is gá aird ar leith a dhíriú ar phunanna gníomhaíochtaí a chruthú ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus ar an leibhéal réigiúnach/áitiúil araon agus ar scaipeadh éifeachtach na bpunann sin ag gach céim den phleanáil agus den chur chun feidhme. Chuige sin, tá gá le rannpháirtíocht agus páirteachas na n-údarás áitiúil agus réigiúnach agus na gcomhpháirtíochtaí áitiúla agus réigiúnacha chun an taithí éifeachtach nuálaíoch ar rialachas a chomhroinnt;

9. á chur in iúl gur gá cistiú le haghaidh na misean a leithdháileadh ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach má táthar chun dul chun cinn neamhghnách a dhéanamh i gcomhar le chéile ina lán cásanna “sáinnithe”, ar cásanna iad a chuireann bac rómhinic ar dhul chun cinn leordhóthanach a dhéanamh chun réitigh nua a aimsiú agus tionchar nua a bheith acu. Chuige sin, tá gá le comhpháirtíochtaí Eorpacha nua atá bunaithe ar leasanna áitiúla agus réigiúnacha atá sainithe sna Straitéisí um Speisialtóireacht Chliste. Ba cheart do mhisin an Aontais leas a bhaint as an taithí a thiocfaidh as beart píolótach comhpháirteach CnaR agus an Airmheáin Chomhpháirtigh Taighde (JRC) “Comhpháirtíocht le haghaidh Nuálaíocht Réigiúnach”;

10. á mholadh do mhisin an Aontais béim a leagan ar an dul chun cinn i dtreo na daonnachta agus i dtreo cur chuige atá dírithe ar an duine, ráite gurb í an inbhuanaitheacht, sna réimsí uile lena mbaineann (éiceolaíoch, eacnamaíoch, sóisialta agus cultúrtha), is spreagadh don athrú d’fhonn spriocanna uaillmhianacha na misean Eorpach a bhaint amach. Ní féidir cáilíocht na beatha a mhéadú ach amháin ag oibriú dúinn go comhfhiosach inár n-eintitis chasta. I ndáil leis sin, ní mór dúinn cothromaíocht níos fearr a aimsiú idir folláine inláimhsithe agus dholáimhsithe san Eoraip agus ar fud an domhain. Is a bhuí leis an dúlra a thagann linn cónaí ar an bpláinéad seo. Ní mór dúinn meas a léiriú ar spleáchas seo an duine ar an dúlra;

11. á chur i bhfáth gur gá do mhisin an Aontais bealaí nua oibriúcháin a chomhchruthú. Chuige sin, ní mór do na gníomhaithe go léir inniúlachtaí nua a fhoghlaim tríd an teicneolaíocht agus an taighde a chomhtháthú le cur chuige atá dírithe ar an duine, trí ghealltanais a thabhairt próisis chomhpháirteacha maidir leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach a chur chun feidhme, agus trí rochtain a áirithiú ar na hacmhainní is gá. Tá na riachtanais bunriachtanach d’fhonn éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha taighde, forbartha agus nuálaíochta (TFN) a fheidhmíonn go maith a chruthú, a fhágann gur féidir droichid nuálacha eolais nua a thógáil lena nasctar cruthaitheoirí eolais Eorpacha barrleibhéil le saotharlanna beo réigiúnacha agus áitiúla agus le hionaid eile turgnamhaíochta, agus le gníomhaíochtaí taispeána amhail tithe solais. A bhuí leo sin, is féidir leis na cathracha agus na réigiúin uile próisis tagairfhoghlama a chruthú agus líonrú piaraí a chothú chun úsáid a bhaint as coincheapa agus réitigh na gceannródaithe i dtaca le cleachtais chliste inbhuanaithe;

12. á chur in iúl go bhfuil rialachas réigiúnach agus áitiúil, fadbhreathnaitheacht, agus méadú ar infheistíochtaí TFN mar chlocha coirnéil phunanna mhisin an Aontais Eorpaigh, arb é atá iontu gníomhaíochtaí arna réamhbheartú ar bhonn gairmiúil ar an leibhéal Eorpach, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil. Ach na misin sin a réamhbheartú, cuirfear leis an gcomhoibriú, an spreagadh agus na cumais: lena rá ar bhealach eile, cuirfear leis an iomaíochas trí phunanna agus gníomhaíochtaí nua a chruthú i gcomhar le chéile. Is de dhlúth agus d’inneach an réamhbheartaithe go leor céimeanna comhthreomhara agus gníomhaíochtaí ilrialachais ar fud córais éagsúla. Ní mór leas a bhaint as na hionstraimí airgeadais, idir ionstraimí poiblí agus príobháideacha, agus ní mór tacaíocht a chur ar fáil go háirithe do na réigiúin lagfhorbartha ionas gur féidir gach réigiún a spreagadh chun a gcórais TFN a fheabhsú agus chun cur le cur chun feidhme mhisin an Aontais;

13. ag meabhrú an róil ríthábhachtaigh atá aige féin, bunaithe ar an taithí a fuair sé óna shé choimisiún agus ó fheachtais dá chuid amhail an Comhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil agus na Réigiúin Fiontraíochta Eorpacha (RFE), i gcur chun feidhme mhisin an Aontais agus ag tabhairt dá aire go gcuireann CnaR pointe rochtana nádúrtha ar fáil le haghaidh comhar leis an earnáil phoiblí agus phríobháideach, le hearnáil na tionsclaíochta agus le seirbhísí, agus leis na saoránaigh;

Ról na gcathracha agus na réigiún i misin an Aontais

14. á chur chun suntais, i gcomhréir leis an bPlean Comhpháirteach Gníomhaíochta a shínigh an Coimisinéir Mariya Gabriel agus CnaR in 2020, go bhfuil CnaR, i gcomhar leis na Ballstáit agus le réigiúin agus cathracha na hEorpa, réidh le ról gníomhach a bheith acu chun córas rialachais il-leibhéil éifeachtach a chruthú i gcomhar le chéile d’fhonn spriocanna mhisin an Aontais a bhaint amach. Na bearta atá dírithe ar an bhforbairt riachtanach a áirithiú, beidh siad bunaithe ar éiceachórais nuálaíochta réigiúnacha áitbhunaithe agus ar Straitéisí um Speisialtóireacht Chliste (S3/S4);

15. in ann tionchar a imirt ar phróisis fhoriomlána mhisin an Aontais Eorpaigh, lucht déanta cinntí a choimeád ar an eolas, agus na réigiúin agus cathracha a spreagadh chun bheith ina rannpháirtithe gníomhacha ar bhealaí éagsúla, etc. Tá gné láidir áitbhunaithe (idir áitiúil agus réigiúnach) ag roinnt le pleananna mhisin an Aontais, agus áirítear leis na sásraí cur chun feidhme tograí chun réigiúin agus cathracha – agus a n-éiceachórais TFN – a chur i lár na réigiún agus na gcathracha sin. Dá bhrí sin, is féidir le CnaR comhoibriú go forleathan leis na comhpháirtithe uile chun a áirithiú go mbeidh an tionchar inmhianaithe ag an ionstraim beartais nua ón mbun aníos seo;

16. i bhfách – trí leas a bhaint as na coimisiúin CnaR uile a bhfreagraíonn a speisialtachtaí d’ábhair éagsúla na misean – cuidiú a thabhairt chun teagmháil a dhéanamh leis an méid is mó cathracha agus réigiún agus is féidir lena áirithiú go dtacófar le misin an Aontais ar an leibhéal réigiúnach agus áitiúil tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: a) feachtais faisnéise, idirphlé díreach agus próisis chomhpháirteacha oscailte idirghníomhacha eile a chur chun feidhme atá dírithe ar ghrúpaí éagsúla lena n-áirítear freisin leanaí faoi bhun 18 mbliana d’aois, b) na pobail cheannródaíocha a spreagadh chun triail a bhaint as réitigh nuálacha ina gcleachtais san fhíorshaol, c) na pobail atá rannpháirteach sna tionscadail taispeána a spreagadh chun cur le próisis ar mhórscála lena gcuirtear réitigh nuálacha in úsáid agus chur cur leis na réitigh is fearr lena n-úsáid ar fud na hEorpa, d) a áirithiú go gcuirfear éagsúlacht na réigiún Eorpach, chomh maith lena bpobail éagsúla geallsealbhóirí agus saoránach, san áireamh den chuid is mó i ngníomhaíochtaí cur chun feidhme na misean;

17. ag iarraidh ar na Ballstáit tacú le cur chun feidhme mhisin an Aontais trí shineirgí a chruthú le cláir náisiúnta agus réigiúnacha agus trí rochtain ar mhaoiniú AE agus náisiúnta a éascú;

18. ag leagan béim ar an ngá atá lena áirithiú go mbeidh cumas agus scileanna a ndóthain ag gach ceantar agus réigiún, bídís uirbeach nó faoin tuath, (cibé acu a chruthaíonn siad go hiontach, go measartha nó go síléigeach) i dtreo gur féidir leo nuáil a dhéanamh laistigh dá bpobail agus a áirithiú go dtacófar leo trí phróisis ábhartha foghlama a chuireann ar a gcumas freisin gníomhú mar ardáin trínar féidir le gníomhaithe éagsúla seirbhísí a sholáthar a thacaíonn le gníomhaithe eile, lena n-áirítear gach grúpa gníomhaithe. Ní mór na próisis cruthaithe luacha áitiúla/réigiúnacha a bhainistiú ar leibhéal na slabhraí luacha comhoibríocha éifeachtúla agus na sruthanna luacha comhoibríocha éifeachtúla, lena ndéanfar tuilleadh forbartha ar na héiceachórais;

19. á chur i bhfáth, má táthar chun na spriocanna uaillmhianacha a bhaint amach, gur gá do chinnteoirí, státseirbhísigh agus gairmithe nuálaíochta, mar réamhchoinníoll ríthábhachtach, inniúlachtaí a shealbhú a chuirfidh ar a gcumas feidhmiú mar ghníomhaithe don athrú chun eolas agus cumais nua a fháil. Is iad seo na trí phróiseas ríthábhachtacha atá i gceist: a) na próisis foghlama oibríochtúla i gcathracha agus i réigiúin, agus béim ar leith ar ghníomhaíochtaí a bhaineann leis na misin a chomhtháthú le gníomhaíochtaí áitiúla eile ionas go mbeidh siad mar chuid den ghnáthchinnteoireacht straitéiseach agus oibríochtúil; b) cuideachtaí agus institiúidí taighde, ollscoileanna, institiúidí gairmiúla, agus a n-éiceachórais áitbhunaithe agus théamacha a spreagadh, agus tacú leo, chun cur le réitigh cheannródaíocha nuálacha nua a chruthú i gcomhar le chéile, agus c) modhanna nua cuimsitheacha a úsáid sa nuálaíocht. Ba cheart a áireamh ar na modhanna a ghabhann leis na próisis sin comhpháirtíochtaí ar scála leathan, soláthar nuálach poiblí, fréamhshamhlacha a forbraíodh go tapa agus tástáil ar réitigh nua;

20. á mheabhrú go bhfuil próisis chruthaithe ar fáil, siúd is gur gá do chathracha aonair agus do réigiúin aonair a bheith tiomanta ina leith agus go bhfuil gá le sainchomhar arna shocrú ag foirne mhisin an Aontais. Má dhéantar cistiú le haghaidh comhpháirtíochtaí uile-Eorpacha a leithdháileadh, is fearr a fhéadfar na tosca ríthábhachtacha sin a chur i gcrích ar fud raidhse cathracha agus réigiún san Eoraip. Is féidir ról ríthábhachtach a bheith ag cuid d’ionstraimí an Aontais atá ann cheana, amhail JRC, Interreg, na Tionscnaimh Chomhphleanála, an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht agus a bpobail eolais agus nuálaíochta, ina leith sin;

21. ag leagan béim ar an ngá atá le hathbhreithniú a dhéanamh ar ionstraimí airgeadais uile an Aontais Eorpaigh chun tacú le gníomhaíochtaí na misean, go háirithe ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach. Níl rochtain éasca ag na réigiúin agus na cathracha ar chistí an chláir Fís Eorpach agus níl siad i gcomhréir mar is ceart fós le cuspóirí straitéiseacha nua mhisin an Aontais. Bíonn deacrachtaí nach beag ag a lán réigiún rochtain a fháil ar mhaoiniú de thoradh glaonna iomadúla, critéir an-speisialaithe agus córais chasta. Cuir i gcás, tá roinnt mhaith réigiún ar a ndícheall ag iarraidh maoiniú a fháil chun a lucht saothair a uas-sciliú le gur féidir dlús a chur leis an aistriú glas atá riachtanach do mhisin an Aontais. Chuige sin, beidh gá le hathbhreithniú chun rochtain ar chistí an Aontais a shimpliú;

Treoirlínte maidir le misin an Aontais a chur chun feidhme ar dhóigh níos éifeachtaí

22. á chur chun suntais a riachtanaí atá sé cabhrú le comhpháirtíochtaí dinimiciúla a chruthú, a chaithfidh a bheith i bhfoirm gealltanais chómhalartacha atá curtha ar bhonn foirmiúil go pointe áirithe, ach atá solúbtha go pointe áirithe freisin, ionas go gcuirfidh na conarthaí comhpháirtíochta idir misin an Aontais agus na cathracha agus réigiúin atá i mbun tionscadail taispeána le tionchar na dtascanna suntasacha agus obair na n-eintiteas taispeána fud fad na hEorpa;

23. i bhfách leis an úsáid sholúbtha agus ag leagan béim ar fhorbairt choincheapúil ghníomhach conarthaí cathrach agus réigiúin a mholtar i bpleananna cur chun feidhme mhisin an Aontais;

24. ag moladh go ndéanfaí coincheap an lipéid “Misean AE” a chruthú le bronnadh ar na cathracha agus na réigiúin sin a ghabhfaidh orthu féin ról taispeána a bheith acu mar cheannródaithe agus mar thacadóirí le haistriú glas agus aistriú digiteach na hEorpa chun spriocanna mhisin an Aontais a bhaint amach agus chun cur leis na torthaí a bheidh ar a réitigh nuálacha, agus ag iarraidh go bhfoghlaimeofaí óna bhfuil de chleachtais ann cheana féin, amhail Cúnant na Méaraí;

25. ag moladh bealaí éagsúla chun úsáid a bhaint as an lipéad “Misean AE” chun sineirge a chruthú le tionscnaimh ábhartha eile de chuid an Aontais agus le tionscnaimh ghaolmhara eile chomh maith le hionstraimí maoiniúcháin a úsáid, amhail an Ciste InvestEU, an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, Infheistíochtaí Nuálaíochta Idir-réigiúnacha I3, Interreg na hEorpa, an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, an Eoraip Dhigiteach, an clár EU4Health, an Banc Eorpach Infheistíochta agus EIT. Molann CnaR córas uile-Eorpach a chruthú trína mbainfidh an tAontas Eorpach agus na Ballstáit araon úsáid as an lipéad “Misean AE” chun na próisis iarratais a shimpliú. Ba cheart don lipéad rochtain ar chistí AE agus náisiúnta a éascú d’fhonn tacú le gníomhaíochtaí áitiúla agus réigiúnacha atá dírithe ar spriocanna uaillmhianacha mhisin an Aontais a bhaint amach agus ag an am céanna nósanna imeachta áitiúla agus réigiúnacha a fheabhsú;

26. á chur in iúl gur féidir le Moil an Limistéir Eorpaigh Taighde (LET) a bheith ar cheann de na huirlisí is éifeachtaí ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach chun straitéisí réigiúnacha taighde agus nuálaíochta (T&N), lena n-áirítear na Straitéisí um Speisialtóireacht Chliste (S3/S4), a thabhairt i gcomhréir le straitéisí náisiúnta agus Eorpacha, LET, Fís Eorpach agus misin an Aontais. Ar an gcaoi sin, féadfaidh Moil LET rannchuidiú le teacht chun cinn tionscadal struchtúraithe a chuirfidh, thar aon ní eile, le misin an Aontais agus a bhainfidh leas as na foinsí éagsúla cistiúcháin a ghabhann leo, rud a fhágann gurbh áiseach an ní é an lipéad “Misean AE” a nascadh le Moil LET, a mhéid is féidir;

27. á thabhairt chun cuimhne an gá atá le nósanna imeachta éifeachtacha bainistithe eolais a chruthú agus a úsáid chun misin an Aontais a fhorfheidhmiú tríd an eolas domhanda agus réigiúnach is fearr a úsáid, agus critéir eiticiúla straitéis nua idirnáisiúnaithe an Choimisiúin don taighde agus don nuálaíocht á gcur san áireamh ag an am céanna. Chun gur féidir na torthaí a chur chun sochair agus cur leo, ní mór Fís Eorpach agus ionstraimí eile a bheith níos dinimiciúla ar mhaithe le turgnamh agus fréamhshamhaltú a dhéanamh san fhíorshaol;

28. á chur i bhfáth gur cheart misin an Aontais a chur chun feidhme trí phróiseas oscailte rannpháirtíochta, a mbeadh páirt ag na geallsealbhóirí ábhartha uile ann ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, Eorpach agus domhanda ( 5 ) . Beidh rannpháirtíocht na réigiún, na mbardas agus na saoránach ríthábhachtach go háirithe má táthar chun misin an Aontais a chur chun feidhme go rathúil. I ndáil leis sin, ní mór idirphlé díreach leis na geallsealbhóirí sin a áirithiú i ngach misean. Tá CnaR réidh le seasamh d’aon taobh le misin an Aontais;

29. á chur chun suntais gur cheart do thurgnaimh agus tionscadail taispeána mhisin an Aontais díriú ar ghníomhaíochtaí beartúcháin chun teorainneacha na heolaíochta a bhrú amach, chun máistreacht a fháil ar theicneolaíochtaí doimhne, agus chun nuálaíochtaí digiteacha, fisiciúla, comhshaoil agus bitheolaíocha a thabhairt le chéile, chomh maith le hathbhreithniú rialta a dhéanamh ar na torthaí agus iad a chomhroinnt ar an leibhéal is airde. Ba cheart ardphróifíl a bheith ag na straitéisí um speisialtóireacht chliste i misin an Aontais mar choincheapa don chomhar réigiúnach le hearnáil na tionsclaíochta agus le hearnáil an taighde;

Ról tábhachtach na nuálaíochtaí fadbhreathnaitheachta agus sochaíocha do mhisin an Aontais, arna gcruthú acu siúd

30. á athdhearbhú go bhfuil dúshláin chasta ag roinnt leo, agus nach bhfuil ach cuid den eolas eolaíoch agus teicneolaíoch is gá ar fáil. Is féidir na spriocanna a bhaint amach le gníomhaíochtaí fadbhreathnaitheachta fairsinge, trí infheistíochtaí sa taighde agus san fhorbairt a mhéadú, le fréamhshamhaltú fíordhálaí domhanda, le turgnamh, agus le méadú ar na torthaí;

31. á aithint a bhfuil d’acmhainneacht shuntasach ag an taighde le haghaidh gach cineáil nuálaíochta agus chun dul i ngleic le mórdhúshláin ar leibhéal na sochaí. Chuige sin, tá sé ag súil leis go mbeidh an chinnteoireacht pholaitiúil, i gcoitinne, bunaithe níos mó ar fhianaise, cóiriúil don taighde agus dírithe ar dhálaí fabhracha a chruthú do nuálaíochtaí ar leibhéal na sochaí agus ar na dálaí sin a chur chun feidhme sách tapa i gcleachtas agus i bpróisis san fhíorshaol;

32. á mheabhrú nach féidir spriocanna uaillmhianacha mhisin an Aontais a bhaint amach ach amháin má thugtar tacaíocht do phróisis foghlama éifeachtacha atá dírithe ar cheannairí polaitiúla, bainisteoirí, saineolaithe agus saoránaigh ar leibhéal na réigiún agus na n-eagraíochtaí. Ní mór coincheapa atá dírithe ar chathracha agus ar réigiúin na hEorpa a chur in oiriúint do staid an réigiúin lena mbaineann trí fhorbairt shistéamach ghairmiúil fréamhaithe san fhoghlaim áitiúil do chách;

33. á chur chun suntais gur cheart do mhisin an Aontais cromadh ar leas a bhaint as acmhainneacht na sócmhainní doláimhsithe agus an chaipitil intleachtúil. Má dhéantar an t-eolas sin a fhréamhú sa chinnteoireacht pholaitiúil, go háirithe ar mhaithe le cathracha cliste a chruthú atá dírithe ar an duine agus ina leagtar béim ar an inbhuanaitheacht, is féidir cabhrú le hinfheistíochtaí a spreagadh i gcaipiteal daonna, i gcaipiteal struchtúrach, i gcaipiteal coibhneasta, agus in TFN i gcoitinne;

34. á chur chun suntais a thábhachtaí atá sé dul i mbun gnímh, bunaithe ar na príomhráitis i mbeartas taighde agus forbartha na hEorpa agus i mbeartas teicneolaíochta na hEorpa mar a shainítear i dTuarascáil 2021 an Aontais Eorpaigh maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach ( 6 ) , go háirithe: a) Sna blianta atá amach romhainn, tabharfar faoi deara murab ionann is riamh athdháileadh na cumhachta domhanda, de réir mar a bheidh meáchanlár geo-eacnamaíoch na cumhachta sin ag aistriú soir. b) Tá an tAontas Eorpach i mbun iomaíocht dhomhanda d’fhonn “buntáiste an cheannródaí” a fháil i dtaca le socrú caighdeán. c) Ní mór don Aontas seasamh níos daingne a ghlacadh i leith forbairt agus táirgeadh teicneolaíochtaí cuimsitheacha den chéad ghlúin eile. d) Cé is moite de theicneolaíochtaí ar leith, is í an hipirnascacht atá ag tiomáint an chlaochlaithe chun cinn. e) Tá amhábhair chriticiúla ríthábhachtach d’aistriú glas agus aistriú digiteach an Aontais. f) Beidh ceannasacht dhigiteach an Aontais ag brath ar an acmhainneacht atá aige chun sonraí a stóráil, a asbhaint agus a phróiseáil, agus na ceanglais maidir le muinín, slándáil agus cearta bunúsacha á gcomhlíonadh aige ag an am céanna. g) Ní mór neamhspleáchas straitéiseach an Aontais a chur chun cinn. h) D’fhéadfadh meascán cliste de bheartais thionsclaíocha, taighde agus trádála i gcomhar le comhpháirtíochtaí idirnáisiúnta soláthar inbhuanaithe éagsúil a áirithiú;

35. á chur in iúl, agus an tAontas ag dul i mbun gnímh, gur cheart dó an fhorbairt teicneolaíochta a chur i gcomhréir, murab ionann is riamh, leis na forbairtí socheacnamaíocha agus gur cheart é sin a dhéanamh i gcomhthéacs dálaí san fhíorshaol, rud a áiritheoidh go ndéanfar na torthaí a chur chun sochair agus a mhéadú go pras;

36. ag moladh go ndéanfaí comhar idirinstitiúideach an Aontais maidir le fadbhreathnaitheacht a mhéadú agus go mbeadh róil faoi leith ag an Airmheán Comhpháirteach Taighde, ag Seirbhísí Taighde Pharlaimint na hEorpa agus ag CnaR. Molann CnaR go gcuirfí sa mheá gníomhaíochtaí rannpháirtíochta eolaíochta na saoránach ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus bardais a shocrú i gcoitinne agus, thar dream ar bith eile, don aos óg, go háirithe mic léinn ollscoile agus daltaí meánscoile, d’fhiontraithe agus don chinnteoireacht pholaitiúil trí choistí a bhunú don todhchaí, ag díriú dóibh ar mheasúnú fadbhreathnaitheachta agus teicneolaíochta;

Cur chuige nua arna ghlacadh ag misin an Aontais i leith beartas teicneolaíochta agus beartas taighde agus forbartha

37. á chur chun suntais gur gá don athrú sochaíoch agus iompraíochta atá mar thaca le spriocanna mhisin an Aontais a bheith cuimsitheach agus dearfach trí fhréamhshamhlacha a chur i bhfeidhm go forleathan agus trí thástáil a dhéanamh orthu mar chur chuige modheolaíochta;

38. á mheabhrú go bhfuil an taighde agus an nuálaíocht i gcroílár mhisin an Aontais. Ní féidir dul i ngleic leis na dúshláin shochaíocha chasta atá ann ach amháin trí infheistíochtaí ar an taighde, forbairt agus nuálaíocht a mhéadú. Tá fianaise shoiléir ( 7 ) le fáil ó LET agus ó staidéir thionsclaíocha go bhfuil an tAontas Eorpach chun deiridh ar a phríomhiomaitheoirí domhanda maidir le déine T&F gnólachtaí, go háirithe in earnálacha ardteicneolaíochta, agus maidir le forbairt FBManna nuálaíochta, ag a mbíonn tionchar diúltach ar tháirgiúlacht, ar chruthú post agus ar iomaíochas;

39. ag aontú le spriocanna LET ( 8 ) atá dírithe ar bhorradh a chur faoi théarnamh na hEorpa agus ar thacú leis an aistriú glas, leis an aistriú digiteach agus leis an aistriú sóisialta trí threisiú le hiomaíochas atá bunaithe ar nuálaíocht agus trí cheannasacht theicneolaíoch a chothú i bpríomhréimsí straitéiseacha (e.g. an intleacht shaorga, róbataic, cibearshlándáil, éiceolaíochtaí sonraí, micrileictreonaic, ríomhaireacht chandamach, 5G, cadhnraí den chéad ghlúin eile, fuinneamh in-athnuaite, teicneolaíochtaí hidrigine, timpeallachtaí tógtha atá saor ó astaíochtaí, soghluaisteacht chliste, etc.) i gcomhréir le samhail an neamhspleáchais straitéisigh oscailte;

40. ag iarraidh go mbeadh beartais maidir le neodracht carbóin ann atá bunaithe ar éileamh, lena gcumhdaítear loirg charbóin agus lámhloirg charbóin mar na critéir don soláthar poiblí inbhuanaithe. I dteannta an loirg carbóin, cuireann CnaR in iúl a thábhachtaí atá an lámhlorg carbóin, ar cur chuige nua atá ann chun tionchar a imirt ar an aeráid agus an tionchar sin a ríomh trí léiriú a thabhairt ar an dea-thionchar a bhíonn ag táirgí agus seirbhísí atá neamhdhíobhálach don aeráid ( 9 )

41. i bhfách leis na bearta taighde, forbartha agus nuálaíochta atá déanta ag earnáil na tionsclaíochta i dtaca le lámhlorg carbóin chun táirgí nua, córais leathnaithe agus réitigh nuálacha eile a chruthú a bhfuil ról ríthábhachtach acu chun na spriocanna aeráide a bhaint amach agus ag cur in iúl nach féidir spriocanna glana maidir le hastaíochtaí nialasacha a bhaint amach mura gcuirfear dlús suntasach leis an nuálaíocht san fhuinneamh glan;

42. ag athdhearbhú an ghá atá le teicneolaíocht nua. Léirítear i dtuarascáil ón nGníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ( 10 ) fianaise anailíseach gur as teicneolaíochtaí seanbhunaithe a thiocfaidh 25 % den laghdú ar astaíochtaí carbóin is gá chun aeráid an Domhain a sheoladh ar chonair inbhuanaithe. I gcomparáid leis sin, tiocfaidh 41 % den teicneolaíocht riachtanach ó theicneolaíochtaí nua ag céim an luathghlactha, agus tiocfaidh 34 % ó theicneolaíocht ag céim na taispeána nó ag céim na fréamhshamhla, nó ó na teicneolaíochtaí nár ceapadh go fóill fiú;

43. á chur in iúl a thábhachtaí agus a chasta atá sé astaíochtaí gás ceaptha teasa a thomhas. Úsáidtear raon feidhme 1 agus raon feidhme 2 chun buntomhas a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa. Trí raon feidhme 3 a úsáid, is féidir na spriocanna glan-nialasacha agus glandiúltacha a bhaint amach. Faoi raon feidhme 3, áirítear na hastaíochtaí indíreacha eile ar fad a tharlaíonn feadh an tslabhra luacha iomláin;

44. ag leagan béim ar an ról lárnach atá ag misin an Aontais a fhad a bhaineann le tosaíochtaí an Aontais chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach. Sheol an Coimisiún Eorpach céim phíolótach an tionscnaimh maidir le Moil LET chun comhar réigiúnach i réimse an taighde, na forbartha agus na nuálaíochta agus malartú dea-chleachtas a éascú, trí bhíthin dreasacht chun an luach a ghabhann le táirgeadh, cúrsaíocht agus úsáid eolais a uasmhéadú. Molann CnaR go rachfaí amach i misin an Aontais Eorpaigh ar an úsáid is féidir a bhaint as Moil LET mar uirlis chun éiceachórais T&N áitiúla agus réigiúnacha a nascadh le chéile agus chun páirt ghníomhach a ghlacadh, i gcomhar le cinnteoirí áitiúla agus réigiúnacha, agus na Moil LET á bpíolótú d’fhonn comhar nithiúil a fhorbairt;

45. á chur chun suntais go bhféachtar, le córas na Mol LET, le gnéithe atá in easnamh ar thírdhreacha LET agus an Limistéir Eorpaigh Oideachais (LEO) a sholáthar d’fhonn sochaithe láidre eolais Eorpacha a chruthú ar fud na hEorpa le dlús a chur le claochlú na sochaithe ar mhaithe le fás glas, inbhuanaithe agus digiteach. Sa chás is fearr, áirithíonn líonra na Mol LET go mbeidh éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha i réimse an taighde, na forbartha agus na nuálaíochta ina ndlúthchuid den éiceachóras TFN ar fud na hEorpa;

46. ag tacú le rannchuidiú gníomhach áitiúil a chumasú chun Moil LET a chur chun feidhme ar bhealach comhtháite, le turgnaimh eile a dhéanamh ar éiceachórais réigiúnacha, agus le misin an Aontais, agus turgnamh, fréamhshamhaltú tapa, tástáil, taispeáint agus méadú á ndéanamh ar éifeachtúlacht taighde agus nuálaíochta sna cathracha agus sna réigiúin;

47. á aithint a ríthábhachtaí atá sé léargais, smaointe agus foghlaim éagsúil a thiomsú ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach chun cur chuige uile-Eorpach a chruthú i leith gníomhaíocht nuálach. Is den mhórthábhacht an fhoghlaim a roinnt ar fud na gcathracha agus na réigiún, agus i ngach ceann de chúig mhisin an Aontais. Molann CnaR go gcruthófaí líonra comhfhoghlama go luath trínar féidir léargais riachtanacha ar an bpróiseas agus ar an ábhar araon a chomhroinnt agus a athrú ó thaobh méide de, cibé acu iad a ísliú go leibhéal na gcathracha agus réigiún eile nó a ardú go leibhéal misean eile de chuid an Aontais agus go leibhéal na hEorpa ina hiomláine;

48. ag iarraidh go bhfoilseofaí na conclúidí ón gComhairle maidir le misin an Aontais le linn Uachtaránacht na Fraince ar Chomhairle an Aontais d’fhonn is go mbeidh deis ann freisin coincheap na Mol LET a threisiú, a mbíonn brath ag na misin orthu chun iad a fhréamhú i gceart ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach. Leis na conclúidí sin, ba cheart béim a leagan freisin ar a thábhachtaí atá bonneagar taighde a bhfuil tacaíocht láidir ó chathracha agus ó réigiúin le fáil aige agus atá riachtanach chun misin an Aontais a chur chun feidhme;

49. á dhearbhú, in ainneoin é a bheith de thosaíocht na misin a bhfuil cinneadh déanta ina leith cheana a chur chun feidhme, nach mór leanúint gan stad de mhachnamh a dhéanamh ar a fhéideartha a bheidh sé misin nua a chruthú nuair a thiocfaidh ann do dhúshláin mhóra chomhchoiteanna. Maidir lena riachtanaí atá sé sochaithe na hEorpa a réiteach le gur féidir leo tabhairt faoin ullmhacht i leith bagairtí agus géarchéimeanna sláinte agus iad a bhainistiú, ar saincheist mhórthábhachtach í, ba cheart, tar éis bhunú an Údaráis Eorpaigh um Ullmhacht agus Freagairt i dtaca le hÉigeandáil Sláinte (HERA), earraíocht a bhaint as sin chun cur le machnamh ar mhisean nua a bheadh dírithe ar an dúshlán ceannann céanna sin, ós rud é gur de chineál córasach, trasearnálach agus il-gheallsealbhóra é;

Taithí CnaR: sineirgíocht idir misin an Aontais agus príomhionstraimí beartais eile

50. á áitiú gur cheart do mhisin an Aontais tógáil ar an taithí agus ar an eolas a fuarthas ó na tionscnaimh AE agus na cláir AE atá ann cheana d’fhonn oibriú i sineirgíocht leo. Chun athrú sistéamach a dhéanamh, is gá éiceachórais chlaochlaitheacha a chruthú ar bhonn comhpháirteach bunaithe ar fhoghlaim agus ar TFN, fara sineirgí idirdhisciplíneacha eolaíochta agus oibríochtúla ar fud na hEorpa lena gcumhdaítear na cúig mhisean de chuid an Aontais;

51. á athdhearbhú gur gá an meon atá ann oibriú go hoscailte le chéile a chothú tuilleadh agus cur leis an gcomhar áitiúil agus leis na comhpháirtíochtaí Eorpacha d’fhonn todhchaí inbhuanaithe nua bunaithe ar an duine a chumadh don Eoraip. Tá na hacmhainní féideartha ag brath go mór ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach i ngach cuid den Eoraip. Is den riachtanas cur chun gnímh go tapa. Ní mór dul i ngleic leis na mórdhúshláin ar leibhéal na sochaí sna blianta beaga atá amach romhainn. Is iad an t-eolas agus an fhoghlaim na nithe is mó tábhacht má táthar chun é sin a bhaint amach;

52. ag moladh go dtabharfaí aird ar leith ar na céimeanna i gcur chun feidhme mhisin an Aontais ag na cathracha agus na réigiúin, le tacaíocht ó CnaR, lena n-áirítear rialachas il-leibhéil, cistiú, agus cur chun feidhme rathúil maidir leis an gcaoi ar féidir na spriocanna uaillmhianacha a bhaint amach trína gcomhtháthú go héifeachtach le beartais taighde agus nuálaíochta an Aontais, go háirithe straitéisí um speisialtóireacht chliste (S3/S4), na Moil LET, Bauhaus Eorpach Nua, agus na tionscnaimh, na cláir agus na hionstraimí ábhartha eile a chuirtear ar fáil le beartais il-leibhéil AE;

53. tiomanta gníomhaíochtaí foghlama a eagrú i gcomhar le JRC chun tacú le gníomhaíochtaí mhisin an Aontais faoi na tionscnaimh “An Eolaíocht sna Cathracha” agus “An Eolaíocht sna Réigiúin” trí ghníomhaíochtaí tionchair leathana a threisiú agus trí thorthaí mhisin an Aontais a chomhroinnt. Ní leor de fhreagairt iad bearta gearrthéarmacha d’fhonn freastal ar na riachtanais atá ann. Gníomhaíocht úsáideach is ea tacú le líonra na nIonad Réigiúnach don Todhchaí a chruthú chun cruthaitheacht agus meon fiontraíochta a spreagadh agus iad sin a nascadh le Bauhaus Eorpach Nua, le hobair na Náisiún Aontaithe ar na SDGanna agus le Saotharlanna Litearthachta Unesco don Todhchaí chun inbhuanaitheacht ghearrthéarmach agus fhadtéarmach na dtionscnamh arna ndéanamh a áirithiú;

54. ag moladh go gcuirfí leis an gcomhar le líonraí Eorpacha atá gníomhach i bhfeabhsú an taighde, na forbartha agus na nuálaíochta d’fhonn dul i ngleic le dúshláin shochaíocha, amhail EUA, EARTO agus ERRIN. Ina theannta sin, ba cheart do mhisin uile an Aontais comhoibriú go héifeachtach leis na líonraí téama-shonracha a ghabhann leo, amhail Comhairle Bhardais agus Réigiúin na hEorpa (CEMR), Eurocities agus Comhdháil Réigiúin Mhuirí Fhorimeallacha na hEorpa (CPMR). Comhoibríonn CnaR go forleathan leis na líonraí geallsealbhóirí sin go léir chun a áirithiú go mbeidh an tionchar inmhianaithe ag misin an Aontais mar ionstraim beartais nua ón mbun aníos;

55. á chur chun suntais a thábhachtaí atá sé feabhas a chur ar acmhainneacht na réigiún agus na gcathracha iarratas a dhéanamh ar mhaoiniú mhisin an Aontais agus leas a bhaint as an taithí a fuarthas ó thionscnaimh ar mhórscála atá maoinithe ag an Aontas amhail Líonra Eorpach na Saotharlann Beo (ENoLL), Tionscnamh Vanguard, Digiteáil na gCathracha, agus Cathracha Cliste Oscailte Sofhreagrúla, An Eolaíocht sna Cathracha, agus Living-in.EU (an bealach Eorpach chun claochlú digiteach a dhéanamh i gcathracha agus i bpobail). Cuirfidh sé sin le teacht aniar, freagrúlacht agus rannpháirtíocht ghníomhach na gcathracha agus na réigiún sna hathchóirithe Eorpacha, agus cuirfear le cuimsiú na saoránach ar fud an Aontais. Dá réir sin, déanfaidh sin tionchar thionscnaimh an Aontais Eorpaigh a iolrú agus áiritheofar dáileadh acmhainní níos leithne agus níos cothroime, ionas go mbeidh na cúinsí i ngach áit níos oiriúnaí chun maoiniú a fháil ó fhoinsí AE agus ó fhoinsí nach foinsí de chuid an Aontais iad agus i dtreo go mbeidh siad ar thús cadhnaíochta san fhorbairt;

Moltaí a bhaineann go sonrach leis na misin

56. á chur chun suntais a thábhachtaí atá comhar idir misin ar gach leibhéal rialachais. Cuireann CnaR i bhfios go láidir gurb é sprioc choiteann mhisin an Aontais, is léir, ar a dtógáil le chéile, todhchaí inbhuanaithe chliste a cheapadh. Is féidir é sin a bhaint amach a bhuí leis an gcomhchruthú agus trí bhíthin réitigh bunaithe ar TFN: — Oiriúnú don athrú aeráide: bainistiú tuilte, dóiteán foraoise agus tubaistí eile, réitigh dhúlrabhunaithe, bonneagar mórthábhachtach a dhíon ar an athrú aeráide; agus córais chun faireachán a dhéanamh ar aon tionchar ar an tsláinte phoiblí agus rabhadh a thabhairt ina leith; — An ailse: cúrsaí sláinte i gcoitinne, bearta coisctheacha a fheabhsú, go háirithe trí shlite maireachtála sláintiúla a chur chun cinn; — Na haigéin agus acmhainní uisce: éiceachórais uisceacha a chosaint agus a athchóiriú, truailliú a laghdú agus an geilleagar gorm a dhéanamh neodrach ó thaobh na haeráide de; — Cathracha atá neodrach ó thaobh na haeráide de: an dul chun cinn atá déanta de thoradh réitigh thrasearnálacha i réimsí an chomhshaoil, an bhonneagair agus na tionsclaíochta, lena gcuirtear le haeráidneodracht na gcathracha; — An ithir: cosc a chur ar thruailliú ó úsáid talún agus screamhuisce úr sláintiúil a chosaint i ngach uile chás;

57. ag moladh na ngníomhaíochtaí misin-sonracha seo a leanas chun tionchar mhisin an Aontais a mhéadú:

a) An t-oiriúnú don athrú aeráide

Cuireann CnaR i bhfios go láidir gur cheart ról riachtanach foriomlán a bheith ag an misean um oiriúnú don athrú aeráide, go háirithe maidir le fadbhreathnaitheacht agus le spreagadh na ngníomhaithe Eorpacha uile chun cur go gníomhach le misin an Aontais. Ba cheart don mhisean sin díriú ar an bhfeasacht shóisialta agus shochaíoch agus a chur faoi deara gealltanas ginearálta a fháil réitigh chórasacha ar mhórscála a chruthú. Thar aon rud eile, ba cheart dó aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le claochlú glas na tionsclaíochta, na tithíochta agus na soghluaisteachta. Is ionann na caillteanais de thoradh an athraithe aeráide, ar an meán, agus EUR 12 bhilliún in aghaidh na bliana agus ba cheart don Aontas Eorpach anailísí macra-fhioscacha a dhéanamh maidir leis an aeráid chun cás a dhéanamh ar son dlús a chur le bearta oiriúnaithe bonn ar bhonn leis an maolú. Ní mór gnéithe sóisialta agus saincheisteanna comhtháthaithe a áireamh sa chur chuige maidir le daoine a chosaint ar an athrú aeráide.

b) An ailse

Cuireann CnaR chun suntais a thábhachtaí atá taighde domhanda den scoth agus spreagann sé taighdeoirí agus nuálaithe cur leis an gcomhar Eorpach agus trasearnála idir geallsealbhóirí chun go n-éireoidh leis an misean seo. Leagann CnaR béim, ar thaobh amháin, ar a thábhachtaí atá sé cur leis an vacsaíniú in aghaidh HPV (papalómaivíreas daonna) agus leis an mbithbhaincéireacht agus an rochtain ar na teiripí is nuálaí a leathnú, agus, ar an taobh eile, a thábhachtaí atá sé dea-chleachtais a scaipeadh i measc tíortha agus réigiún. Ar cheann de na dúshláin is mó tá na héagothromaíochtaí sa rochtain ar chóireáil ailse idir tíortha agus réigiúin an Aontais Eorpaigh agus laistigh díobh, chomh maith le caighdeán beatha na n-othar. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach cur leis an rochtain ar luath-scagthástáil, ar uirlisí diagnóiseacha nua agus ar chóireálacha nuálacha ailse i dtíortha agus i réigiúin na hEorpa agus ní mór infheistíocht a dhéanamh i mbonneagar, i dtrealamh, i gclaochlú digiteach earnáil an chúraim sláinte, i lucht saothair na hearnála agus i samhlacha nua cúraim sláinte. Dúshlán eile is ea rochtain a fháil ar chóireáil inacmhainne agus ar tháirgí leighis, chomh maith le cáilíocht na tacaíochta aonair a thugtar d’othair agus an nuálaíocht shóisialta mar thaca le cúramóirí.

c) Ár n-aigéan agus ár n-uiscí a athbhunú faoi 2030

Cuireann CnaR i bhfios go láidir gur ceisteanna cinniúnacha don domhan, sa ghearrthéarma agus san fhadtéarma araon, iad na haigéin fholláine agus an saol uisceach a athbhunú agus sláine cúltaiscí fionnuisce a áirithiú. Ní féidir fadhbanna an truaillithe a réiteach ach amháin trí dhíriú ar ghné idirnáisiúnta na n-imchuach farraige amhail an Mheánmhuir, an tAtlantach, Muir Bhailt, an Mhuir Dhubh agus imchuach na Danóibe, agus trí chomhar idir réigiúin a neartú. Ní mór aird ar leith a thabhairt ar an réigiún Artach. Iarrann CnaR go ndíreofaí ar an bhfarraige agus ar na hacmhainní uisce mar uaillmhian chomhchoiteann nua atá de dhlúth agus d’inneach athsheoladh an tionscadail Eorpaigh; á chur i bhfios go láidir a fhíorthábhachtaí atá sé sa mhisean sin go ndíreofaí go sonrach ar thaighde agus ar theicneolaíochtaí chun uisce glan a áirithiú, agus ar sholáthar níos éifeachtúla, gan dearmad a dhéanamh ar an ngeilleagar gorm (na haigéin), agus béim á leagan ar fhiontraíocht, ar thurasóireacht inbhuanaithe, ar dhícharbónú muiriompair agus ar fhuinneamh in-athnuaite muirí. Cruthófar, dá thairbhe sin, raidhse deiseanna nua chun tabhairt faoin gcomhoibriú trasteorann agus faoi chineálacha neamhghnácha comhair idir gnólachtaí. Leagann CnaR béim ar an ngá atá le cathracha agus réigiúin a spreagadh chun líonraí Eorpacha a thógáil lena dtabharfar éiceachórais nuálaíochta mhuirí áitiúla le chéile timpeall ar shlabhraí luacha agus lena gcruthófar nuálaíochtaí sna tionscail mhuirí.

d) Cathracha atá Neodrach ó thaobh na hAeráide de agus Cathracha Cliste

Tá CnaR á áitiú a riachtanaí atá sé go mbeadh san Eoraip cathracha ceannródaíocha gníomhacha chun réitigh éigeandála nua a cheapadh i gcomhar le chéile agus torthaí a dturgnamh a roinnt le cathracha eile; is gá ról a thabhairt do chathracha agus réigiúin uile na hEorpa ina leith agus tacú leo sa phróiseas sin. Ba cheart leas a bhaint as na cathracha ceannródaíocha mar mhoil nuálaíochta ina gcruthófar ar bhonn comhpháirteach réitigh atá inmhacasamhlaithe agus infheidhme go díreach, ar réitigh iad is féidir le gach cathair eile san Eoraip a úsáid agus iad ar chonair an aistrithe i dtreo na haeráidneodrachta faoi 2050. Ba cheart don Choimisiún Eorpach cathracha a rinne iarratas ach nár roghnaíodh a thabhairt le chéile i bhfoirm grúpa breisithe ionas gur féidir leo earraíocht a bhaint ar mhórán slite as dul chun cinn agus torthaí na gcathracha ceannródaíocha, lena n-áirítear réitigh in-atáirgthe a chur i bhfeidhm go díreach. Na cláir agus na tionscadail rathúla atá i bhfeidhm cheana nó na “tionscnaimh ghlasa” ghaolmhara, tá siad liostaithe san Aguisín a ghabhann le plean cur chun feidhme an mhisin seo. Cibé ceachtanna a foghlaimíodh, ba cheart iad a úsáid mar bhonn chun treochláir il-leibhéil a cheapadh ar son aeráidneodracht na gcathracha. Ba cheart comhphobail chlaochlaithe a thugann gníomhaithe iolracha le chéile agus ag a bhfuil ionstraimí comhpháirteacha a chur ar bun, rud a chinnteodh nach mbeadh gach comhphobal ag obair ar a shon féin. Leagann CnaR béim ar a thábhachtaí atá sé go n-ullmhódh na cathracha rannpháirteacha conarthaí uirbeacha don aeráid mar phróiseas atá bunaithe ar éileamh, próiseas ar cheart dó réitigh áitiúla a éascú ach a bhfuil tacaíocht láidir ina leith ag teastáil ar na leibhéil náisiúnta agus réigiúnacha.

e) Socrú maidir le sláinte na hithreach san Eoraip

Leagann CnaR béim ar an ngá atá le smaointeoireacht chóras agus leis an gclaochlú ionstraimeach a bhainistiú, lena n-áirítear TFN agus foghlaim, d’fhonn cuspóirí an mhisin um shláinte na hithreach a bhaint amach, faoina gcumhdaítear gach cineál úsáide talún, agus bealaí nua a fhiosrú chun claochlú níos uaillmhianaí a dhéanamh ar chomhbheartas talmhaíochta (CBT) an Aontais Eorpaigh. I dtaca leis an bhfeirmeoireacht charbóin agus ceapadh carbóin i bhforaoisí a mhéadú, tá sé ríthábhachtach, má tá rath le bheith ar an misean, córais táirgthe talmhaíochta a athdhearadh agus braislí trasnáisiúnta de shaotharlanna beo a chur ar bun. Is gá tacú leis an mbithéagsúlacht agus saoránaigh a spreagadh le biththáirgí foraoise agus bia inbhuanaithe agus áitiúil a roghnú mar thosaíocht i dtimpeallachtaí tuaithe agus uirbeacha. Is den mhórthábhacht freisin a shainiú conas gníomhaíochtaí foraoise a dhéanamh tarraingteach agus inbhuanaithe ó thaobh an gheilleagair de gan baint dá mbrabúsacht d’fhonn tacú le spriocanna an mhisin seo.

Ról CnaR maidir le tacú le claochlú Eorpach agus domhanda

58. á chur chun suntais go gcónaíonn agus go n-oibríonn daoine sna cathracha agus sna réigiúin agus gur cheart go ndíreodh gníomhaíochtaí uile mhisin an Aontais ar dhaoine: cibé acu geallsealbhóirí gnó, acadúla nó rialtais iad nó saoránaigh aonair de gach aois agus cúlra. Tá CnaR, an tAirmheán Comhpháirteach Taighde agus gníomhaithe ábhartha eile ar an eolas faoi theicneolaíochtaí éagsúla, éifeachtacha, cruthaithe le haghaidh rannpháirtíocht na saoránach, idir fhionnachtain fiontraíochta agus champaí nuálaíochtaí sochaíocha is féidir a úsáid chun rannpháirtíocht na saoránach a áirithiú;

59. réidh chun teagmháil a dhéanamh le comhphobail áitiúla d’fhonn cur lena bhfeasacht ar mhisin an Aontais agus d’fhonn cabhrú leo dul i gcion ar shaoránaigh agus ar ghnólachtaí na hEorpa;

60. á chur i bhfios go láidir nach n-éireoidh le misin an Aontais ach amháin má leagtar béim ar an deighilt eolais agus deighilt nuálaíochta san Eoraip a dhúnadh agus ar an mbearna nuálaíochta idir an Eoraip agus SAM a dhruidim. Ní mór díriú ar bhearta nithiúla, cuimsitheacha, uaillmhianacha san fhíorshaol trí thorthaí an taighde agus na nuálaíochta a úsáid;

61. á chur chun suntais a riachtanaí atá forbairtí nua in TFN le go n-éireoidh le misin an Aontais. Chuige sin, ní foláir mór-réitigh nua a cheapadh chun comhlántacht a áirithiú agus chun sineirgí a chothú le cláir réime thaighde agus nuálaíochta an Aontais agus le cláir agus cistí Eorpacha agus domhanda eile. Céim nua is ea córas na Mol LET a stiúradh, ar cheart dó úsáid thionscnaimh ábhartha uile an Aontais maidir le TFN a chur chun cinn mar chuid bhunriachtanach de cheapadh beartas réigiúnach;

62. á chur in iúl nach laistigh den Aontas amháin a chothófar ceannaireacht áitiúil agus réigiúnach de thoradh misin an Aontais a chur chun feidhme, ach ar fud an domhain freisin. Agus ról na gcathracha agus na réigiún i gCúnant na Méaraí agus i líonraí domhanda eile á bhfeabhsú aige, ba cheart do CnaR sineirge a chruthú idir misin an Aontais agus gníomhaíochtaí agus feachtais SDGanna na Náisiún Aontaithe, mar atá “Race to Zero” agus “Race to Resilience”. Trí cheannaireacht dhomhanda chathracha agus réigiúin an Aontais Eorpaigh a threisiú, is féidir tacú freisin le hiarrachtaí CnaR chun aitheantas foirmiúil a thabhairt do rialtais fhonáisiúnta i gcreat UNFCCC (Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide) agus in oirchill COP27;

Achoimre ar na cúinsí ratha mórthábhachtacha

63. á mheabhrú nach mór don Eoraip cur lena hiomaíochas domhanda bunaithe ar eolas, ar chomhpháirtíochtaí uile-Eorpacha, ar chumais agus ar thallanna chun oibriú don todhchaí – cur chuige cuimsitheach chun gach uile ghníomhaí a chur san áireamh. Tá deis ag an Eoraip ról a ghlacadh chuici féin mar cheannaire domhanda a chuirfidh beartais chomhoibríocha chun feidhme chun na SDGanna a bhaint amach agus chun dul i ngleic leis an athrú aeráide;

64. á chur chun suntais gurb é is tábhachtaí do mhisin an Aontais ná gníomhaíocht nithiúil san fhíorshaol. Tá an taighde riachtanach chun réitigh nua a chruthú agus chun na bealaí is fearr chun cinn a chinneadh; is den ríthábhacht iad a chur i bhfeidhm go hiomchuí d’fhonn torthaí a bhaint amach. Chun a gcuspóirí a bhaint amach, ní mór do mhisin an Aontais a bheith i gcleithiúnas éiceachórais áitiúil fhabhraigh. Ní leis an teicneolaíocht agus an taighde amháin a bhaineann sin; thar aon ní eile, is cur chuige atá dírithe ar an duine é lena dtógtar ar na scileanna atá ann, lena dtéitear i ngleic le rioscaí áitiúla agus lena dtugtar rochtain ar na hacmhainní is fearr ar an leibhéal Eorpach; Tá tábhacht thar na bearta ag na gnéithe daonna den nuálaíocht chun réitigh inbhuanaithe a chomhchruthú;

65. á chur i in iúl go bhfuil misin an Aontais ríthábhachtach chun tacú le hilchríoch níos glaise, níos sláintiúla, níos cuimsithí agus níos athléimní a dhéanamh den Eoraip. D’fhonn na spriocanna uaillmhianacha sin a bhaint amach, ní mór do gach ceann de mhisin an Aontais feidhmiú mar a bheadh punann fhairsing gníomhaíochtaí ann. Ba cheart na punanna Eorpacha sin a bheith bunaithe ar phunanna cuimsitheacha gníomhaíochtaí, idir ghníomhaíochtaí réigiúnacha agus áitiúla, lena n-áirítear tionscadail taighde chomhtháite, bearta beartais agus reachtacha, agus gníomhaíochtaí cur chun feidhme áitiúla;

66. á áitiú gur gá cómhaoiniú agus tacaíocht a thabhairt d’obair laethúil na gcathracha agus na réigiún agus iad i mbun luach a chruthú agus i mbun tagairfhoghlama chun cur leis na próisis agus leis na gníomhaíochtaí is fearr ar mhaithe le leas laethúil na saoránach. Is é ról na bpobal atá rannpháirteach sna tionscadail taispeána gníomhú mar cheannródaithe, forbróirí agus tástálaithe túslíne ar athrú sistéamach do na gníomhaithe eile go léir;

67. réidh chun comhoibriú le misin an Aontais d’fhonn na próisis tagarmharcála agus tagairfhoghlama idir cathracha taispeána/réigiúin taispeána agus cathracha/réigiúin nach iad a dhéanamh tarraingteach. Caithfidh na hionstraimí maoiniúcháin a bheith solúbtha agus nuálach, agus caithfidh siad fíorleasanna na gcathracha agus na réigiún a spreagadh;

68. á chur chun suntais gurb iad na príomhcheisteanna atá ann ná an chaoi a bhfoghlaimíonn na cathracha agus na réigiúin conas na gníomhaíochtaí riachtanacha a chur i gcrích agus an chaoi a meallann na gníomhaíochtaí sin infheistíochtaí príobháideacha tionsclaíocha agus infheistíochtaí de chineálacha eile. Sa chás is fearr, áirithíonn líonra na Mol LET go mbeidh éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha i réimse an taighde, na forbartha agus na nuálaíochta mar chuid chomhtháite den éiceachóras taighde, forbartha agus nuálaíochta ar fud na hEorpa;

69. ag iarraidh go mbeadh intuarthacht níos fearr ann ó thaobh na sochaí agus na teicneolaíochta de chomh maith le comhoibriú méadaithe, agus gur fachtóirí ríthábhachtacha ratha a bheadh iontu chun infheistíochtaí tionsclaíocha agus infheistíochtaí eile a luathú d’fhonn neodracht carbóin agus spriocanna eile de chuid mhisin an Aontais a bhaint amach. Is maith a oireann an beartas misean-dhírithe chun an ghné ón mbun aníos i gcóras rialachais uathúil il-leibhéil an Aontais Eorpaigh a neartú: féadfar na ceachtanna a foghlaimíodh a chomhroinnt go gníomhach ar fud na mBallstát agus déanfar amhlaidh. Is gá breithniú agus comhtháthú níos suntasaí a dhéanamh ar chuspóirí mhisin an Aontais i dtaca le reachtaíocht a fhorbairt amach anseo; mar shampla praghsáil carbóin agus an pacáiste “Oiriúnach do 55”;

70. á thabhairt le fios nach mór na treoirlínte agus na pleananna i réimsí na heolaíochta agus na teicneolaíochta ar leibhéal an Aontais, chomh maith leis an eolas nua eolaíochta agus teicneolaíochta is gá agus na nuálaíochtaí riachtanacha, a chomhtháthú i misin an Aontais agus iad a fhorbairt agus a iompú ina réitigh agus cleachtais fíorshaoil trí bhainistiú éifeachtach faisnéise ón mbun aníos agus trí ghníomhaíochtaí eile;

71. tar éis a aithint go bhfuil gá le hardáin dhigiteacha mhisin an Aontais d’fhonn dlús a chur le scaipeadh agus bainistiú eolais, d’fhonn tacú le comhar fíorúil agus le comhpháirtíochtaí meaitseála, d’fhonn próisis mhaoiniúcháin a shimpliú, etc. Ba cheart na hardáin sin a chur ar bun i gcomhpháirt le hionadaithe ó na cathracha agus na réigiúin;

72. á chur in iúl gurb é a thátal go bhfuil próisis oibre leordhóthanacha agus éifeachtacha nua riachtanach le go n-éireoidh le misin an Aontais. Ní mór a chur san áireamh sna próisis sin na ceachtanna a foghlaimíodh ó Nuálaíocht Oscailte 2.0, ó thionscnaimh éagsúla an Héilics Cheathrúil, agus óna lán eile nach iad, chun rialachas tarraingteach rannpháirteach den chéad ghlúin eile a chruthú. Ní mór réimse iomlán na saoránach a bheith rannpháirteach ann, ón aos óg go dtí daoine scothaosta. Ba cheart gnéithe éagsúla a bhaineann leis na glúnta uile a chur san áireamh i ngníomhaíochtaí na misean agus ba cheart bealaí nuálacha freagracha a chruthú chun an tiomantas a bhaint amach is gá le todhchaí inbhuanaithe a chruthú don Eoraip.

An Bhruiséil, 27 Aibreán 2022. Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún Apostolos TZITZIKOSTAS

(1) Seisiún Iomlánach CnaR an 27 Eanáir 2022, Rún maidir leis an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa (IO C 270, 13.7.2022, lch. 1).

(2) Seisiún Iomlánach CnaR an 1-2 Nollaig 2021, Rún maidir le Clár Oibre 2022 an Choimisiúin Eorpaigh (IO C 97, 28.2.2022, lch. 1).

(3) Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – European Missions [Na misin Eorpacha] [COM(2021) 609 final] (Níl leagan Gaeilge ann).

(4) Clár Oibre Beartais an Limistéir Eorpaigh Taighde – Forbhreathnú ar na gníomhaíochtaí don tréimhse 2022-2024, an Coimisiún Eorpach 2021.

(5) Tuairim ó CnaR Fís Eorpach: An Naoú Creatchlár um Thaighde agus Nuálaíocht (COR-2018-03891) (IO C 461, 21.12.2018, lch. 79).

(6) Tuarascáil 2021 an Aontais Eorpaigh maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach (COM(2021) 750 final).

(7) LET nua le haghaidh Taighde agus Nuálaíochta (COM(2020) 628 final).

(8) LET nua le haghaidh Taighde agus Nuálaíochta (COM(2020) 628 final).

(9) Seisiún Iomlánach CnaR an 1 Iúil 2021, An tuairim Eoraip Aeráid-díonach a chruthú – Straitéis Nua an Aontais Eorpaigh maidir le hoiriúnú don Athrú Aeráide (IO C 440, 29.10.2021, lch. 42).

(10) Dearcadh na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh i leith na Teicneolaíochta Fuinnimh 2020.