[pic] | COIMISIÚN NA gCOMHPHOBAL EORPACH |

An Bhruiséil12.1.2009

COIM(2008) 911 leagan deireanach

2007/0199 (COD)

TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA de bhun an dara fomhír d'Airteagal 251(2) de Chonradh CE maidir leis

an gcomhsheasamh ón gComhairle chun go nglacfaí Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena dtarraingeofaí siar Rialachán (CE) Uimh. 1775/2005 maidir le coinníollacha rochtana ar na líonraí tarchurtha gáis nádúrtha

2007/0199 (COD)

TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA de bhun an dara fomhír d'Airteagal 251(2) de Chonradh CE maidir leis

an gcomhsheasamh ón gComhairle chun go nglacfaí Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena dtarraingeofaí siar Rialachán (CE) Uimh. 1775/2005 maidir le coinníollacha rochtana ar na líonraí tarchurtha gáis nádúrtha

1. Cúlra

Togra arna sheoladh chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (doiciméad COIM(2007) 532 leagan deireanach – 2007/0199 (COD) an: | 19.9.2007 |

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa arna tabhairt an: | 22.4.08 |

Tuairim ó Choiste na Réigiún arna tabhairt an: | 10.4.08 |

Tuairim ó Pharlaimint na hEorpa (an chéad léamh) arna tabhairt an: | 9.7.2008 |

Comhsheasamh arna ghlacadh d'aon toil an: | [9.1.2009] |

2. AN AIDHM LEIS AN TOGRA ÓN g COIMISIÚN

Is cuid den tríú pacáiste reachtaíochta le haghaidh mhargadh inmheánach AE sa ghás agus sa leictreachas ("An Tríú Pacáiste") é an togra seo. Áirítear dhá Threoir agus trí Rialachán ann.

Is é is príomhchuspóir don phacáiste, áfach, an creat rialúcháin is gá a bhunú chun lánéifeacht a thabhairt d'oscailt an mhargaidh agus chun margadh aonair AE sa ghás agus sa leictreachas a chruthú ar mhaithe le saoránaigh agus le lucht tionscail an Aontais Eorpaigh. Cuideoidh an méid seo le praghsanna a choimeád chomh híseal agus is féidir agus le caighdeáin seirbhíse agus cinnteacht soláthair a ardú.

Is trí na príomhbhearta seo a leanas a dhéanfar amhlaidh:

- maoirseacht níos éifeachtúla ar rialáil ag na rialtóirí náisiúnta neamhspleácha;

- Gníomhaireacht a bhunú chun comhar éifeachtúil a áirithiú idir rialtóirí náisiúnta agus chun cinntí a dhéanamh faoi na saincheisteanna trasteorann go léir is ábhartha;

- comhar éigeantach idir na hoibreoirí líonraí chun na rialacha go léir a bhaineann le hiompar fuinnimh feadh na hEorpa a chomhchuibhiú agus chun pleanáil infheistíochta a chomhordú;

- díchuachadh éifeachtúil ar ghiniúint agus ar tharchur fuinnimh ionas go ndíchuirfear coinbhleacht leasa, go gcuirfear infheistíocht sna líonraí chun cinn agus go seachnófar aon iompraíocht idirdhealaitheach;

- méadú ar thrédhearcacht an mhargaidh miondíola agus feabhas ar a fheidhmiú;

- méadú ar an dlúthpháirtíocht agus ar an gcomhar réigiúnach idir na Ballstáit chun breis cinnteachta soláthair a áirithiú.

3. BARÚLACHA MAIDIR LEIS AN g COMHSHEASAMH

3.1. Barúlacha ginearálta

Tá na comhpháirteanna ríthábhachtacha go léir atá sa togra ón gCoimisiún agus a theastaíonn chun feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh sa ghás agus sa leictreachas a áirithiú agus, ar dhóigh níos ginearálta, chun na cuspóirí ríthábhachtacha atá leagtha amach thuas a bhaint amach, ar áireamh sa chomhsheasamh a ghlac an Chomhairle maidir leis na cúig théacs atá sa Tríú Pacáiste. Ar an ábhar sin, féadfaidh an Coimisiún a thacaíocht a thabhairt don chomhsheasamh i gcoitinne (féach 3.2 thíos).

Dhírigh an chéad léamh ar chomhaontú a chur i gcrích laistigh den Chomhairle. Níor corpraíodh na leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa, dá bhrí sin, sa chomhsheasamh ar bhonn foirmiúil. Déanfar caibidlíocht chun na críche sin le linn an dara léamh. Tá roinnt leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa curtha san áireamh, áfach, sa chomhsheasamh (féach 3.3 thíos). Tá an Coimisiún den tuairim gur cheart roinnt de na leasuithe nach bhfuil clúdaithe a chur san áireamh ag an dara léamh (féach 3.4 thíos).

3.2. Barúlacha faoi leith

Is iad seo a leanas na príomhathruithe ar an togra ón gCoimisiún:

3.2.1 Cóid na líonraí a bhunú agus a athrú

Athraíonn an comhsheasamh an togra ón gCoimisiún a mhéad a bhaineann leis an bpróiseas chun cóid na líonraí a bhunú agus a athrú. Tugtar isteach treoirlínte réime nua, arna n-ullmhú ag an nGníomhaireacht, a mbeidh ar oibreoirí córais tarchurtha a chur i bhfeidhm agus iad ag dréachtú na gcód do na líonraí Eorpacha. (féach 3.3 i gcomhair mheasúnú an Choimisiúin)

3.2.2 Plean Infheistíochta Líonraí

Bheartaigh an Coimisiún gur cheart do ENTSOG plean infheistíochta líonraí a dhréachtú gach dhá bhliain. Tá sé seo athraithe ag an gComhairle go plean forbartha líonraí atá neamhcheangailteach agus táscach. (féach 3.3 i gcomhair mheasúnú an Choimisiúin)

3.2.3 Costais ENTSO

Tá ceanglas breise curtha ag an gComhairle ar údaráis rialála, is é sin go mbeidh orthu costais ENTSO a cheadú má táthar den tuairim go bhfuil siad réasúnach agus comhréireach. Féadfaidh an Coimisiún glacadh leis an leasú seo má chuirtear foráil bhreise isteach, is é sin gur ceadú ex ante a bheadh i gceist leis an gceadú costais seo, ionas go seachnófar neamhchinnteacht rialála i measc na n-oibreoirí córais tarchurtha maidir le cúiteamh na gcostas as a rannpháirteachas in ENTSO.

3.2.4 Taraifí

Áiríodh sa togra ón gCoimisiún go mbunófaí taraifí ar bhonn neamhspleách i gcomhair pointí iontrála agus imeachta. Chuir an Chomhairle tréimhse cur chun feidhme dhá bhliain isteach faoina mbeidh ar na Ballstáit an Rialachán a chomhlíonadh, agus measann an Coimisiún go bhfuil an fhoráil sin inghlactha.

3.2.5 Trédhearcacht agus saoráidí stórála á n-úsáid

Áiríodh sa togra ón gCoimisún trédhearcacht iomlán maidir le húsáid saoráidí stórála agus saoráidí gáis nádúrtha leachtaigh (GNL). Tá an t-airteagal seo leasaithe ag an gComhairle, á sonrú aici go bhféadfadh oibreoirí na gcóras stórála a bheith díolmhaithe ó fhaisnéis a fhoilsiú maidir le húsáid saoráidí stórála i gcás nach bhfuil ann ach úsáideoir amháin, i gcás g o ndéanfadh an foilsiú dochar do sheasamh an úsáideora ó thaobh tráchtála de agus i gcás go gceadódh an rialtóir gan an fhaisnéis sin a fhoilsiú. (féach 3.3 i gcomhair mheasúnú an Choimisiúin)

3.2.6 Treoirlínte

Áiríodh sa togra ón gCoimisiún liosta fada treoirlínte, inar clúdaíodh na treoirlínte atá ann faoi láthair, roinnt ábhar nua, agus treoirlínte a bheidh bunaithe ar chóid na líonraí.

Ar an gcéad dul síos tá gach tagairt sainráite do na treoirlínte atá luaite cheana sa liosta de chóid na líonraí scriosta ag an gComhairle. Is féidir leis an gCoimisiún glacadh leis an rogha seo maidir le reachtaíocht a dhréachtú.

Ach scrios an Chomhairle roghanna áirithe sna treoirlínte freisin:

- Bhí an deis treoirlínte a bhaineann le margaí miondíola a eisiúint ar áireamh ag an gCoimisiún sa togra. Iarrtar ar na Ballstáit nósanna imeachta a shainiú chun sonraí a mhalartú agus a bhabhtáil, ach tá an t-airteagal aistrithe ag an gComhairle ón Rialachán go dtí an Treoir. Á dhéanamh sin, tá an deis treoirlínte a eisiúint scriosta aici freisin. Féadfaidh an Coimisiún glacadh leis an dá athrú sin.

- Bhí an deis treoirlínte a bhaineann le margaí tánaisteacha a eisiúint i gcás GNL agus saoráidí stórála ar áireamh ag an gCoimisiún sa togra. Tá an rogha seo scriosta ag an gComhairle. Tá an Coimisiún den tuairim nach bhfuil an scriosadh seo inghlactha óir tá ról tábhachtach ag na margaí tánaisteacha chun úsáid bonneagair a bharrfheabhsú i gcás tarchurtha, agus i gcás stórála agus GNL, agus d'fhéadfadh gá a bheith ann le rialacha a bhainfeadh leis na trí ghné seo níos faide anonn.

3.3. Gnéithe den chomhsheasamh a léiríonn na leasuithe a rinne Parlaimint na hEorpa

Tá roinnt de na leasuithe a rinne Parlaimint na hEorpa le tabhairt faoi deara sa chomhsheasamh, roinnt acu sa fhriotal bunaidh, roinnt eile sa bhrí chéanna. Seo iad mar a leanas:

3.3.1 É a bheith de chumhacht ag an nGníomhaireacht treoirlínte réime agus cóid a fhorbairt

Athraíonn an comhsheasamh ón gComhairle agus na leasuithe a rinne Parlaimint na hEorpa (leasú 50) an togra ón gCoimisiún a mhéad a bhaineann leis an bpróiseas chun cóid na líonraí a bhunú. Tugtar isteach treoirlínte réime nua, arna n-ullmhú ag an nGníomhaireacht, a mbeidh ar na hoibreoirí córais tarchurtha a chur i bhfeidhm agus iad ag dréachtú na gcód do na líonraí Eorpacha.

Tugann an Coimisiún a thacaíocht do ról Gníomhaireachta a bheadh sainithe níos soiléire sa phróiseas déanta rialacha. In ionad a tuairim a thabhairt uaithi tar éis don chód a bheith dréachtaithe ag na hoibreoirí córais tarchurtha, déanfaidh an Ghníomhaireacht na cóid a shainiú ar bhonn ex ante i bhfoirm treoirlínte réime a bhaineann le réimse ar leith.

Tá sé molta ag Parlaimint na hEorpa freisin gur cheart don Ghníomhaireacht cóid cheangailteacha líonraí a ghlacadh (leasú 51/rev), ach is é tuairim na Comhairle gurb ag an gCoimisiún amháin atá sé de chumhacht na cóid a dhéanamh ceangailteach. Ní féidir leis an gCoimisiún a thacaíocht a thabhairt d'iarracht na Parlaiminte níos mó cumhachta a thabhairt don Ghníomhaireacht, óir tagann sé salach ar an rialú a thug an Chúirt Bhreithiúnais Eorpach i gcás Meroni, rialú a shonraigh nach féidir leis an gCoimisiún cumhachtaí lánroghnacha a tharmligean chuig comhlachtaí eile.

3.3. Comhairliúchán agus monatóireacht arna ndéanamh ag ENTSO

Athraíonn an comhsheasamh agus an leasú a rinne Parlaimint na hEorpa araon an togra ón gCoimisiún maidir le comhairliúchán arna dhéanamh ag ENTSO i gcás an gháis. Soiléiríonn an comhsheasamh ról ENTSO i gcodarsnacht le comhairliúchán agus monatóireacht na Gníomhaireachta. Tá an bunús céanna ag an leasú a rinne an Pharlaimint (leasú 22) ach tá sé róshrianta chun raon feidhme leordhóthanach a chothabháil le haghaidh an chomhairliúcháin agus na monatóireacht arna ndéanamh ag ENTSO.

3.3.3 Trédhearcacht agus rúndacht

Áiríodh sa togra ón gCoimisún trédhearcacht iomlán maidir le húsáid saoráidí stórála agus saoráidí gáis nádúrtha leachtaigh (GNL). Tá an t-airteagal seo leasaithe ag an gComhairle, á sonrú aici go bhféadfadh oibreoirí na gcóras stórála a bheith díolmhaithe ó fhaisnéis a fhoilsiú maidir le húsáid saoráidí stórála i gcás nach bhfuil ann ach úsáideoir amháin, i gcás go ndéanfadh an foilsiú dochar do sheasamh an úsáideora ó thaobh na tráchtála de agus i gcás go gceadódh an rialtóir gan an fhaisnéis sin a fhoilsiú. Tá sé molta ag an bParlaimint airteagal a chur isteach (leasú 42) lena gceadófaí d'oibreoirí na gcóras stórála agus GNL gan sonraí a fhoilsiú dá mbeadh an foilsiú seo ina shárú rúndachta.

Tá an Coimisiún den tuairim nach bhfuil an leasú a rinne an Pharlaimint sriantach go leor agus go dtugann sé tús áite don rúndacht ar an trédhearcacht, ach is é a éilítear i margadh iomaíoch gurb é an trédhearcacht an gnás agus an rúndacht an eisceacht. Tá leasú na Comhairle inghlactha sa chás áirithe seo i gcás úsáideoirí aonair saoráidí stórála, mar gur saoráidí beaga stórála iad de ghnáth a bhainistíonn na hoibreoirí córais chun críoch úsáide dílse den chuid is mó. Is ceart go bhfuil an deis díolmhú a fháil ó oibleagáidí trédhearcachta teoranta do chásanna a bhaineann le húsáideoirí aonair saoráidí stórála, óir is féidir glacadh leis go bhfuil an margadh ar an eolas nach bhfuil ach úsáideoir amháin ag úsáid roinnt de na saoráidí stórála (beaga) seo. Ar an ábhar sin, d'fhéadfadh a bhfoilsiú dochar a dhéanamh do sheasamh an úsáideora i gcáil sealbhóra acmhainneachta na saoráide, go háirithe i gcás ina bhforbróidh iomaitheoirí eile saoráidí stórála i margaí nua.

3.4. Leasuithe a rinne Parlaimint na hEorpa arna gceadú ag an gCoimisiún ach gan formhuiniú ón gComhairle

I gcásanna áirithe ag brath ar fhriotal beacht nó ar athdhréachtú féadfaidh an Coimisiún glacadh, go hiomlán nó i bpáirt, le formhór na leasuithe a ghlac an Pharlaimint. Baineann sé seo leis na príomh-shaincheisteanna seo a leanas:

3.4.1 Cumhacht na Gníomhaireachta maidir le pleananna infheistíochta

Faoin gcomhsheasamh, glacann ENTSO plean táscach 10 mbliana forbartha líonraí. Déanfaidh an Ghníomhaireacht athbhreithniú ar an bplean, agus féadfaidh an Ghníomhaireacht athruithe ar an bplean a mholadh don Choimisiún agus do ENTSO. Is éard atá molta ag Parlaimint na hEorpa go nglacfadh an Ghníomhaireacht plean infheistíochta líonraí atá ceangailteach agus a ullmhóidh ENTSO. Ní ghlacfaidh an Coimisiún le bronnadh cumhachta lánroghnaí ar an nGníomhaireacht chun plean infheistíochta ceangailteach a ghlacadh. D'fhéadfadh an Coimisiún, áfach, tacú leis an nGníomhaireacht i dtaobh plean infheistíochta neamhcheangailtigh a ghlacadh, nó i dtaobh bheith páirteach i monatóireacht a dhéanamh ar chomhchuibheas idir na pleananna náisiúnta infheistíochta arna gceadú ag na rialtóirí náisiúnta agus plean 10 mbliana forbartha líonraí ENTSO.

3.4.2 Cumhachtaí na n-údarás rialála náisiúnta

Tá sé molta ag an bParlaimint breis cumhachtaí a thabhairt do na húdaráis rialála, trína ról maidir le leithroinnt acmhainneachta agus bainistiú an phlúchta a rialú i gcás stórála agus GNL (leasú 41), mar aon lena ról maidir leis an Rialachán a fhorfheidhmiú (leasuithe 39, 46).

4. CONCLÚIDÍ

Tá an Coimisiún den tuairim go bhfuil príomhphointí an togra ón gCoimisiún caomhnaithe sa chomhsheasamh. Measann an Coimisiún go bhfuil an comhsheasamh cothrom i gcoitinne i gcás saincheisteanna substainteacha agus gur comhréiteach inmharthana atá ann, a áiritheoidh go bhféadfaidh an margadh inmheánach sa ghás agus sa leictreachas feidhmiú go rianúil. Tá an Coimisiún den tuairim, áfach, nár cheart roinnt leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa ag an gcéad léamh a chorprú ach ag an dara léamh.