AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,31.1.2023 COM(2023) 43 final TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN CHUIG AN gCOMHAIRLE maidir le cur chun feidhme an Mholta ón gComhairle











maidir le rochtain ar chosaint shóisialta d’oibrithe agus do dhaoine féinfhostaithe

















CLÁR CLÁR NA PRÍOMHTHORTHAÍ 1. Réamhrá 1.1. An comhthéacs a leagan amach 1.2. Aidhmeanna an Mholta 1.3. Ag tacú leis an gcur chun feidhme 1.4. Athbhreithniú a dhéanamh ar chur chun feidhme 2. Athbhreithniú ar dhul chun cinn maidir le cur chun feidhme an Mholta ón gComhairle 2.1. Léargas ar na pleananna náisiúnta cur chun feidhme: Pictiúr measctha i dtéarmaí fócais agus leibhéal uaillmhéine 2.2. Cumhdach foirmiúil 2.2.1. Bearnaí 2.2.2. Bearta 2.3. Cumhdach éifeachtach 2.3.1. Bearnaí 2.3.2. Bearta 2.4. Leordhóthanacht 2.4.1. Bearnaí 2.4.2. Bearta

2.5. Trédhearcacht 2.5.1. Rochtain ar fhaisnéis 2.5.2. Simpliú 3. Achoimre ar dhul chun cinn 3.1. Forbairtí dearfacha maidir le rochtain ar chosaint shóisialta do chách 3.2. Tá dúshláin fós ann 4. Conclúidí IARSCRÍBHINN: Príomhghnéithe de na pleananna náisiúnta cur chun feidhme (NIPanna) ar rochtain ar chosaint shóisialta (agus nuashonrú)

NA PRÍOMHTHORTHAÍ Leis na hiarrachtaí cur chun feidhme le linn na 3 bliana ó glacadh an Moladh ón gComhairle maidir le rochtain ar chosaint shóisialta d’oibrithe agus do dhaoine féinfhostaithe, agus le taobh chúlra na mbeart chun aghaidh a thabhairt ar thionchar sóisialta phaindéim COVID-19, léirítear pictiúr idir mhaith agus olc ar fud na hEorpa. Tá éagsúlachtaí suntasacha idir leibhéal iomlán na huaillmhéine ó thaobh an Moladh a chur chun feidhme, agus le cúpla eisceacht, níl sé mar aidhm ag an gcuid is mó de na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar na bearnaí reatha ar fad i rochtain ar chosaint shóisialta. Tá iarrachtaí cur chun feidhme breise de dhíth chun na bearnaí reatha a dhúnadh agus tá sé níos práinní fós gníomhú mar gheall ar na hiarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha is toradh ar chogadh ionsaitheach na Rúise i gcoinne na hÚcráine agus ar an ngéarchéim fuinnimh a d’éirigh níos measa dá bharr. Sna margaí fostaíochta atá ag forbairt i gcónaí, tá líon mór daoine atá, de bharr an chineáil socraithe fostaíochta nó an chineáil féinfhostaíochta, fágtha gan a dhóthain rochtana ar chosaint shóisialta. Tá rioscaí ag baint leis seo do leas roinnt mhaith de na daoine sin agus a dteaghlaigh, agus don gheilleagar agus sochaí fosta.

In 2021, bhí beagnach 40 % den daonra i bhfostaíocht san Aontas (77 milliún duine) i gcineálacha oibre neamhchaighdeánacha, i.e. faoi chonarthaí sealadacha, in obair pháirt‑aimseartha agus/nó féinfhostaithe agus bíonn bearnaí suntasacha i gcumhdach cosanta sóisialta ag roinnt daoine sa ghrúpa sin. In 2022, i 17 mBallstát tá ar a laghad grúpa amháin d’oibrithe neamhchaighdeánacha nach bhfuil cumhdaithe ag na brainsí ar fad den chosaint shóisialta. Níl siad siúd atá féinfhostaithe cumhdaithe ag na brainsí ar fad i 19 mBallstát. Cumhdach foirmiúil Ó 2019, tá 15 Bhallstát i ndiaidh tabhairt faoi athchóirithe tábhachtacha nó tá sé beartaithe acu iad a dhéanamh chun rannpháirtíocht i scéimeanna cosanta sóisialta a fheabhsú do chatagóirí áirithe daoine sa mhargadh fostaíochta. Baineann siad sin go háirithe le daoine féinfhostaithe (daoine féinfhostaithe aonair agus daoine féinfhostaithe spleácha go háirithe) nó daoine i gcineálacha neamhchaighdeánacha conarthaí nó daoine atá ag obair in earnálacha ar leith (seirbhísí tí, cultúr) a mbíonn cuid mhaith cineálacha neamhchaighdeánacha oibre iontu. Tá seans maith, áfach, go leanfaidh líon suntasacha acu ar aghaidh gan rochtain fhoirmiúil a bheith acu, toisc nach dtéann na bearta i ngleic leis na bearnaí/brainsí ar fad agus nach bhfuil sé i gceist ag Ballstáit áirithe aghaidh a thabhairt ar na bearnaí atá fós ann. Sa dosaen Ballstát a thuairiscíonn sonraí, meastar go bhfuil ar a laghad 5.6 milliún oibrí neamhchaighdeánach agus 15.3 milliún duine féinfhostaithe nach bhfuil rochtain acu ar shochair dhífhostaíochta. Thairis sin, sna Ballstáit ina bhfuil rannpháirtíocht i scéimeanna cosanta sóisialaí deonach do dhaoine féinfhostaithe tá rátaí glactha na scéimeanna íseal den chuid is mó. Ar na príomh‑dhúshláin tuairiscithe ag na Ballstáit agus iad ag tabhairt faoi na bearnaí sin, tá an gá leis an margadh saothair a choinneáil solúbtha nó an chastacht a bhaineann le cumhdach a leathnú chuig daoine féinfhostaithe (árachas dífhostaíochta agus míchumais go háirithe) agus chuig grúpaí sonracha, amhail oibrithe ardáin, oibrithe tí agus feirmeoirí. Ar an lámh eile, bearta atá dírithe ar úsáid leaganacha neamhchaighdeánacha de chonarthaí a laghdú, is cuidiú iad na bearta sin chun na bearnaí maidir le cumhdach foirmiúil a laghdú. San áireamh leo tá faireachán níos fearr, dreasachtaí sóisialta agus fioscacha a laghdú i dtaca le fostú ar chonarthaí an‑ghearrthéarma nó trí féinfhostaíocht bhréagach, rialáil a dhéanamh ar obair ardáin nó dlí fostaíochta a leasú chun aghaidh a thabhairt ar dheighilt, ar rudaí iad a dhéanann rochtain ar chosaint shóisialta a fheabhsú trí rangú ceart a dhearbhú nó trí timpeallacht rialála níos soiléire a chruthú i ndáil le cearta cosanta sóisialta atá ceangailte le stádais fostaíochta éagsúla. Cumhdach éifeachtach D’fhéadfadh rialacha reatha a rialaíonn ranníocaíochtaí agus teidlíochtaí bac a chur ar dhaoine i scéimeanna cosanta sóisialaí sochar ar bith a fháil i ndáiríre (‘rochtain éifeachtach’). Mar shampla, tá seans nach gcomhlíonann siad an t‑íosleibhéal ó thaobh faid nó ranníocaíochtaí de. Ó 2019, níl ach líon teoranta de bhearta náisiúnta i ndiaidh aghaidh a thabhairt ar cheist na rochtana éifeachtaí, mar shampla trí na tréimhsí cáilithe do shochair dífhostaíochta nó cúram sláinte a laghdú. Tá na bearnaí tacaíochta ioncaim mór i gcónaí i roinnt Ballstát den Aontas idir iad siúd a bhí, sula raibh siad as obair, i bhfostaíocht ‘chaighdeánach’ i gcomparáid le daoine eile. Tríd is tríd, tá níos lú seans go bhfaighidh daoine féinfhostaithe sochair ar bith agus i roinnt tíortha, is lú fós an seans go bhfaighidh oibrithe sealadacha agus páirt‑aimseartha sochair ná iad siúd a bhfuil conradh buan nó lán‑aimseartha acu. Leordhóthanacht Cuireann scéimeanna cosanta sóisialaí ‘leordhóthanacha’ athsholáthair ioncaim leordhóthanach agus tráthúil ar fáil do dhaoine ar bhain bhfuil cailliúint ioncaim dóibh, rud a ligeann dóibh a gcaighdeán maireachtála a choinneáil agus iad a chosaint ar bhochtaineacht. Ghlac nó d’fhógair thart ar leath na mBallstát bearta chun leordhóthanacht a fheabhsú ina bpleananna cur chun feidhme náisiúnta, i dtaca le pinsin go háirithe - do dhaoine féinfhostaithe, daoine a bhfuil teidlíochtaí íseal nó gairmeacha beatha ar leith acu. Cuireadh bearta i bhfeidhm chomh maith chun leordhóthanacht sochar dífhostaíochta a fheabhsú trína bhfad agus /nó a méid a mhéadú. Tá dúshláin fós ann, áfach. Is mó a bhíonn fostaithe ar chonarthaí sealadacha i mbaol bochtaineachta ábhartha agus sóisialta i gcomparáid le fostaithe ar chonarthaí buana agus is amhlaidh i gcás oibrithe páirt‑aimseartha i gcomparáid le hoibrithe lán‑aimseartha. Tá fostaithe féinfhostaithe, páirt‑aimseartha agus sealadacha i mbaol méadaithe bochtaineachta airgid i gcomparáid leo siúd atá i gcineálacha caighdeánacha fostaíochta. Trédhearcacht Tá trédhearcacht ríthábhachtach chun rochtain ar chosaint shóisialta a fheabhsú. É sin ráite, bíonn rialacha cosanta sóisialaí ró‑chasta nó doiléir in amanna sa dóigh nach mbeidh daoine go hiomlán feasach ar a gcuid cearta agus ndualgais, nó ar an gcaoi ar féidir leo na cearta sin a fheidhmiú agus a gcuid dualgas a chomhlíonadh. Cé nach mbeidh na pleananna cur chun feidhme náisiúnta ag díriú go príomha air, thosaigh roinnt tíortha ar dhigitiú a dhéanamh ar bhainistíocht agus soláthar na cosanta sóisialta trí thairsí ilfhreastail simplithe, rochtain uathoibrithe ar shochair áirithe, ionsamhlóir pinsin nó foirmeacha iarratais réamhlíonta. Dá ainneoin sin tá iarrachtaí breise de dhíth i ndáil leis seo lena n‑áirítear bearta chun tabhairt faoin deighilt dhigiteach do dhaoine leochaileacha amhail iad siúd a bhfuil leibhéil ísle litearthachta acu (digiteacha, riaracháin agus airgeadais), daoine faoi mhíchumais agus daoine eile.

1.Réamhrá 1.1.An comhthéacs a leagan amach Sa lá atá inniu ann, cuimsíonn margaí saothair an Aontais líon mór daoine i bhféinfhostaíocht (aonair), i bpoist nach bhfuil rialaithe ag conarthaí caighdeánacha, i meascán d’fhostaíocht spléach agus féinfhostaíocht nó athrú idir eatarthu. In 2021, bhí beagnach 40 % den daonra fostaithe san AE-27 (76.7 milliún duine) i gcineálacha oibre neamhchaighdeánacha, i.e. le conradh sealadach (23.7 milliún), obair pháirtaimseartha (36.4 milliún) agus/nó féinfhostaithe (26.9 milliún lena n‑áirítear 18.4 milliún duine féinfhostaithe aonair), murab ionann agus conarthaí lánaimseartha. Cé go bhfuil an céatadán iomlán daoine i gcineálacha neamhchaighdeánacha oibre seasmhach le deich mbliana anuas agus go n‑athraíonn cásanna go mór ó ghrúpa amháin go grúpa eile agus laistigh de ghrúpaí, tá roinnt cineálacha fostaíochta nua (oibrithe ócáideacha, oibrithe punainne, oibrithe ardáin) éirithe níos coitianta i mBallstáit AE agus go ginearálta tá níos lú cumhdach cosanta sóisialaí acu.

Is minic a bhíonn córais cosanta sóisialaí fós deartha d’oibrithe caighdeánacha (lánaimseartha, buan, fostaithe spleácha). Dá bharr sin, tá cuid mhaith den fhórsa oibre nach bhfuil cumhdaithe a dhóthain ag cosaint shóisialta mar gheall ar a stádas margaidh saothair nó an cineál caidrimh fostaíochta atá acu. Is riosca iad na bearnaí sin do leas na daoine lena mbaineann agus a dteaghlaigh a bhíonn ag fulaingt le héiginnteacht eacnamaíoch méadaithe. Tá tionchar acu chomh maith ar an ngeilleagar agus an sochaí i dtéarmaí éileamh intíre, infheistíocht i gcaipiteal daonna agus comhtháthú sóisialta. Cuireann na bearnaí sa chumhdach d’fhostaíocht neamhchaighdeánach le heaspa cothromaíochta sa sochaí, ag leathnú bearnaí idir ghlúine, inscne nó grúpaí sóisialta toisc is annaimhe a bhíonn daoine óga, daoine a rugadh thar lear agus mná fostaithe ar chonarthaí lánaimseartha neamhiata. Dá réir sin d’fhéadfadh laghdú sna bearnaí i dtaca le rochtain ar chosaint shóisialta le haghaidh cineálacha neamhchaighdeánacha oibre cuidiú le héagothroime a laghdú lena n‑áirítear bearnaí pá inscne agus pinsin. De réir phrionsabal 12 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta ‘beag beann ar chineál agus fad a gcaidrimh fostaíochta, tá an ceart ag oibrithe agus, faoi choinníollacha comparáideacha, ag daoine féinfhostaithe, chun cosanta sóisialta leordhóthanaí’. In 2019 leis an mian pholaitiúil seo a chur i bhfeidhm, ghlac an Chomhairle Moladh ar rochtain ar chosaint shóisialta d’oibrithe agus daoine féinfhostaithe. I bplean gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, chuir an Coimisiún i dtábhacht gur féidir leis na bearta eisceachtúla a rinneadh le linn phaindéim COVID-19 chun cosaint shóisialta a leathnú do ghrúpaí a eisiadh roimh ré a bheith ina bhfoinse inspioráide le haghaidh athchóirithe struchtúracha a fheabhsaíonn an chosaint d’oibrithe dífhostaithe, neamhchaighdeánacha agus do dhaoine féinfhostaithe. Tá an t‑aistriú digiteach, é luathaithe ag paindéim COVID-19, ag cur cruth nua ar gheilleagar an Aontais agus a margaí saothair, agus ní hamháin tríd an méadú ar ardáin saothair dhigiteacha. Cé gur féidir le hobair ardáin deiseanna a chur ar fáil chun rochtain a fháil ar an margadh saothair ar bhealach níos éasca nó ioncam breise a ghnóthú trí ghníomhaíocht thánaisteach tugann sé dúshláin leis i dtéarmaí cosanta sóisialta. Chomh maith le riachtanas an aistrithe ghlais a riar ar bhealach cothrom, tá dúshlán nua tagtha chun cinn ó luath in 2022: an timpeallacht eacnamaíoch agus gheopholaitiúil is toradh ar chogadh ionsaitheach na Rúise in aghaidh na hÚcráine, rud a bhí ina chúis le hardú i bpraghsanna fuinnimh agus tráchtearra, brúnna bolscaireachta agus éiginnteacht eacnamaíoch ag dul i méid. D’fhéadfadh sé sin teaghlaigh atá leochaileach cheana féin a bhrú isteach i mbochtaineacht. Tá córais cosanta sóisialaí chun ról lárnach a ghlacadh i mbac a chur ar na tionchair sin agus aghaidh a thabhairt orthu trí na líontáin sábháilteachta reatha a neartú agus na daoine is leochailí a chosaint. 1.2.Aidhmeanna an Mholta Tá sé mar aidhm ag an Moladh ón gComhairle a áirithiú go bhfuil rochtain fhoirmiúil ag gach oibrí agus duine féinfhostaithe, ar chosaint shóisialta atá éifeachtach, leordhóthanach agus trédhearcach agus go ranníocann siad léi, i ndáil leis na sé bhrainse de chosaint shóisialta: sochair dhífhostaíochta; sochair bhreoiteachta agus cúram sláinte; sochair mháithreachais agus atharthachta; sochair easláine; sochair seanaoise agus mharthanóra; agus sochair a chumhdaíonn tionóiscí ceirde agus galair cheirde. Tugann mír 19 den Mholadh ón gComhairle cuireadh do na Ballstáit na prionsabail a leagtar amach sa Mholadh a chur chun feidhme a luaithe agus is féidir, agus chun plean a chur isteach ag leagan amach na mbeart a ghabhann leis atá le glacadh ag leibhéal náisiúnta faoin 15 Bealtaine 2021. Ó Nollaig 2022, chuir gach Ballstát, ach Lucsamburg, plean náisiúnta cur chun feidhme (NIP) isteach. Rinne na hairí EPSCO (fostaíocht, beartais sóisialta, sláinte agus gnóthaí tomhaltóra) plé ar na NIPanna i Nollaig 2021 mar chuid den Seimeastar Eorpach agus i mBealtaine 2022 san SPC (Coiste um Chosaint Shóisialta). Chuathas i gcomhairle go sonrach le heagraíochtaí comhpháirtíochta sóisialta Eorpacha i mí na Bealtaine 2022. 1.3.Ag tacú leis an gcur chun feidhme Ó glacadh leis an Moladh ón gComhairle, tá bearta sonracha glactha ag an gCoimisiún chun tacú le cur chun feidhme an Mholta. D’oibrigh an Coimisiún leis an bhFoghrúpa Táscairí SPC chun creat faireacháin a chumadh chun dul chun cinn i dtaca le príomh‑aidhmeanna an Mholta a mheas. Glac an SPC leis an gcéad leagan den chreat i mí Dheireadh Fómhair 2020 agus ó shin i leith, tá an Coimisiún ag tacú le feabhsuithe modheolaíochta agus nuashonruithe bliantúla ar an gcreat faireacháin. San áireamh leis an gcreat faireacháin tá táscairí chun measúnú a dhéanamh ar chumhdach foirmiúil, cumhdach éifeachtach agus leordhóthanach sochair do gach cineál oibrí i mbrainsí ábhartha de chosaint shóisialta. San áireamh leis chomh maith tá táscairí margaidh saothair chun measúnú a dhéanamh ar éagsúlacht stádas margaidh saothair agus táscairí maidir leis na rialacha a rialaíonn teidlíochtaí agus ranníocaíochtaí. Mar sin féin, tá tuilleadh feabhsuithe de dhíth ar fhaireacháin ar rochtain ar chosaint shóisialta ar fud na mBallstát den Aontas. Mar shampla, ní ligeann sonraí reatha atá ar fáil ag leibhéal an Aontais an caidreamh idir riosca ag tarlú agus sochar a fháil a mheas go díreach seachas i gcás shochair dífhostaíochta agus seanaoise. Ina theannta sin, cé go bhfuil dul chun cinn déanta ó thaobh bearnaí i gcumhdach foirmiúil a chainníochtú, níl na sonraí seo ar fáil do gach tír agus níl na sonraí atá ar fáil go hiomlán inchomparáide. Sa deireadh, tá dul chun cinn céimnitheach le déanamh i roinnt áiteanna. Mar shampla, tá tuiscint níos fearr de dhíth ar chúinsí eacnamaíocha agus sóisialta atá ag daoine féinfhostaithe (a n‑ioncam go háirithe), agus leibhéil éagsúla na ranníocaíochtaí slándála sóisialaí á gcur san áireamh. Ó thaobh beartais de, chothaigh an Coimisiún malartuithe faisnéise cuimsitheacha ar chur chun feidhme na ngnéithe éagsúla den Mholadh, ag tabhairt ionadaithe Ballstát, comhpháirtithe sóisialta agus páirtithe leasmhara le chéile. Déanann an Coimisiún Eorpach faireachán chomh maith ar shaincheisteanna cosanta sóisialta mar chuid den Seimeastar Eorpach. In 2020, le tionchar phaindéim COVID-19 a mhaolú mar sprioc, mhol an Coimisiún go ndéanfaidh naoi mBallstát cumhdach cosanta sóisialaí a fheabhsú d’oibrithe neamhchaighdeánacha agus daoine féinfhostaithe (EE, ES, IT, CY, LT, NL, PL, PT, SI) agus, in 2022, fuair ceithre Bhallstát moladh tír-shonrach i réimsí a chumhdaítear faoin Moladh ón gComhairle 2019 (EE, HU, NL agus PL). Ina theannta sin, déanann an Monatóir SPC aird a tharraingt gach bliain ar Bhallstáit a bhfuil dúshlán sóisialta tábhachtach ann i ndáil le rochtain ar chosaint shóisialta. Ina theannta sin, de réir anailís an Choimisiúin, in dhá thrian de na pleananna téarnaimh agus athléimneachta (RRPanna) tá athchóirithe nó infheistíochtaí dírithe ar rochtain ar chosaint shóisialta a fheabhsú (den chuid is mó trí dhíriú ar rochtain a shimpliú trí infheistíochtaí digiteacha agus leordhóthanacht sochar dífhostaíochta agus seanaoise a fheabhsú.). Thairis sin, ó bhí 2019 ann tá roinnt tionscnaimh ghaolmhara seolta ag an gCoimisiún, mar shampla chun feabhas a chur ar chumhdach agus leordhóthanacht pá íosta agus ioncaim íosta, chun cás oibrithe ardáin a fheabhsú, agus chun tabhairt faoi thionchar sóisialta an aistrithe ghlais, go háirithe d’oibrithe óna bhfuil tacaíocht aistrithe poist agus tacaíocht ioncaim de dhíth. Áirithíonn an Treoir maidir le dálaí oibre trédhearcacha agus intuartha freisin go dtugtar faisnéis riachtanach d’oibrithe san Aontas maidir lena gconarthaí ag céim luath, gó háirithe dtaobh slándáil shóisialach. Oibríonn na tionscnaimh seo le chéile chun a áirithiú go bhfuil rochtain ag gach duine, beag beann ar an gcineál oibre atá acu, ar chosaint shóisialta leordhóthanach ar rioscaí eacnamaíocha agus go gcuireann siad lena maoiniú, rud a mholtar ag leibhéal domhanda. 1.4.Athbhreithniú a dhéanamh ar chur chun feidhme Sa Mholadh ón gComhairle, iarrtar ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an dul chun cinn atá déanta maidir le cur chun feidhme agus tuairisc a thabhairt don Chomhairle. Ina cuid anailíse, cuireann an tuarascáil reatha leis an gcreat faireachán a dréachtaíodh leis an SPC chun measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn i dtreo eochair-aidhmeanna an Mholta agus bearta agus athchóirithe glactha nó fógartha ag na Ballstáit le déanaí, mar a léirítear ina NIPanna, an Seimeastar Eorpach nó ina RRPanna. Cuireann an tuarascáil reatha leis an tuarascáil théamach ón Líonra Eorpach um Beartas Sóisialta (ESPN) ar ghné na trédhearcachta, comhráití téamacha san SPC, babhtáil le comhpháirtithe sóisialta agus conclúidí tógtha ó imeachtaí foghlama frithpháirteacha eagraithe ag an gCoimisiún. Déanann an tuarascáil athbhreithniú ar an gceithre ghné den Mholadh (cumhdach foirmiúil, cumhdach éifeachtach, leordhóthanacht agus trédhearcacht) agus i dtaca le hoibrithe i gcineálacha fostaíochta neamhchaighdeánacha agus daoine féinfhostaithe. Díríonn sé ar bhearta agus athchóirithe ar tugadh fúthu ó glacadh an Moladh ón gComhairle nó atá beartaithe. Óir go bhfuil rochtain ag oibrithe i gcineálacha caighdeánacha fostaíochta ar an gcuid is mó de na brainsí cosanta sóisialaí ar fud formhór na mBallstát san Aontas, díríonn an tuarascáil den chuid is mó ar thabhairt faoi bhearnaí do dhaoine dífhostaíochta agus d’oibrithe a bhfuil conarthaí neamhchaighdeánacha acu. Nuair is féidir, úsáideann an tuarascáil sonraí chun dul chun cinn a mheas ó glacadh an Moladh i bhFómhar 2019, cé go dtéann na staitisticí is déanaí atá ar fáil siar go 2020-2021 i gcás roinnt táscairí.

2.Athbhreithniú ar dhul chun cinn maidir le cur chun feidhme an Mholta ón gComhairle 2.1.Léargas ar na pleananna náisiúnta cur chun feidhme: Pictiúr measctha i dtéarmaí fócais agus leibhéal uaillmhéine Taispeánann an forléargas de na 26 NIP go ndéanann beagnach gach NIP tagairt go hindíreach nó go díreach do na bearnaí reatha/fanta i rochtain ar chosaint shóisialta ag leibhéal náisiúnta. Mar sin féin, ní chumhdaítear gach grúpa agus gach bearna ach i leath de na Ballstáit. Ina theannta sin, tá na NIPanna dírithe go mór ar an gcás i dtéarmaí cumhdach foirmiúil cé gurb ann do ghnéithe eile de rochtain ar chosaint shóisialta nach bhfuil cumhdaithe chomh maith céanna in ainneoin táscairí reatha aontaithe ag leibhéal an Aontais chun faireachán a dhéanamh ar rochtain éifeachtach nó leordhóthanacht. Measann roinnt Ballstát go bhfuil forálacha ar fad an Mholta curtha chun feidhme acu cheana féin (BG, SE), nó nach mór iad ar fad (CZ, FR, HU, AT, PL), rud atá tábhachtach, féach ar an tábla san iarscríbhinn chomh maith. Déanann an chuid is mó de na NIPanna (22 as na 26 a cuireadh isteach) tagairt do bhearta sonracha a glacadh nó gealltanais nua ag an leibhéal náisiúnta chun an Moladh a chur chun feidhme. Mar sin féin, tá éagsúlacht shuntasach idir na tíortha maidir le réimse agus raon feidhme na mbeart agus an amlíne a bhaineann leo (glactha cheana féin nó beartaithe): Díríonn 10 NIP ar phríomhpholasaí amháin agus/nó beart reachtúil, in 11 acu tá idir 3 bheart nó 8 mbeart agus tá breis is 30 beart i bplean na Beilge. Cumhdaíonn na bearta sna NIPanna réimse leathan de bhrainsí cosanta sóisialta ach is iad na trí bhrainse is mó a chumhdaítear pinsin, sochair dhífhostaíochta agus bhreoiteachta – agus is lú a thugtar aghaidh ar bhrainsí eile (máithreachais agus atharthacht, tionóiscí ceirde agus galair cheirde, cúram sláinte agus easláine). Bosca 1: Paindéim COVID-19 agus an tionchar ar chórais cosanta sóisialta Léirigh paindéim COVID-19 ról ríthábhachtach na cosanta sóisialta maidir le líontán sábháilteachta a sholáthar in am géarchéime, agus bearnaí rochtana á nochtadh ag an am céanna agus brú a chur ar go leor Ballstát cosaint shóisialta a leathnú go sealadach chuig grúpaí nach raibh cumhdaithe roimhe sin. I bhfianaise fhorluí na géarchéime sláintíochta le tréimhse cur chun feidhme an Mholta, ní haon iontas é go dtagraíonn 24 as an 26 phlean náisiúnta do bhearta a glacadh mar fhreagairt ar an bpaindéim, agus go dtagraíonn trí cinn de na pleananna do bhearta den sórt sin amháin. Mar sin féin, ní thagraíonn ach 8 bplean náisiúnta do bhearta atá éirithe buan, le fócas den chuid is mó ar chumhdach a fheabhsú do dhaoine féinfhostaithe nó oibrithe in earnálacha ar leith, amhail an earnáil chultúrtha. Chuir paindéim COVID-19 dlús freisin le digitiú seirbhísí sóisialta, lena n‑áirítear úsáid níos leithne agus simplithe foirmeacha leictreonacha, teilea-chomhairleoireacht agus idir-inoibritheacht sonraí níos fearr idir údaráis phoiblí éagsúla. Ó thaobh amlíne de, déanann 13 Bhallstát tagairt do bhearta a glacadh ó bhí 2019 ann agus déanann 18 mBallstát tagairt do bhearta atá á n‑ullmhú nó ‘beartaithe amach anseo’. Déanann roinnt Ballstát tagairt chomh maith do bhearta a rinneadh sular glacadh an Moladh. I dtéarmaí spriocghrúpaí, cé go bhfuil roinnt beart dírithe ar gach duine i bhfostaíocht, tugann an chuid is mó acu aghaidh ar chás grúpaí áirithe freisin: luann 17 mBallstát bearta atá dírithe go sonrach ar dhaoine féinfhostaithe agus luann 11 Bhallstát bearta d’oibrithe a bhfuil conarthaí neamhchaighdeánacha acu . Cuimsíonn na NIPanna ag roinnt Ballstát (amhail an Bheilg, an Eastóin agus an Chipir) faisnéis mhionsonraithe ar gach beart atá beartaithe acu, ó thaobh brainse, spriocghrúpa, tionchair thuartha, amlíne, buiséid, comhlacht cur chun feidhme agus plean faireacháin/measúnúcháin de. I gcás roinnt tíortha eile, ní shonraítear sna NIPanna na bearta atá fógartha don am atá le teacht. Ní dhéanann ach líon teoranta NIPanna tagairt do ról na gcomhpháirtithe sóisialta i ndréachtú an NIP nó cuid de na bearta. Is ar éigean a dhéantar tagairt do pháirtithe leasmhara eile amhail eagraíochtaí sochaí sibhialta. Thug eagraíochtaí comhpháirtíochta sóisialta an Aontais le fios nach raibh mórán baint acu leis an bpróiseas nó go raibh sé ag céim an‑mhall agus d’iarr siad go mbeadh baint níos dlúithe acu i ndearadh agus cur chun feidhme na mbeart chun rochtain ar chosaint shóisialta a fheabhsú d’oibrithe neamhchaighdeánacha agus do dhaoine féinfhostaithe. Chomh maith le rochtain ar chosaint shóisialta a fheabhsú, i NIPanna ag roinnt de na Ballstáit, rinneadh tagairt do bhearta dírithe ar laghdú a dhéanamh ar ró‑úsáid cineálacha neamhchaighdeánacha oibre. Tá an Ísiltír, mar shampla, ag glacadh céimeanna chun laghdú a dhéanamh ar dhreasachtaí sóisialaí agus fioscacha le bheith féinfhostaithe (aonair) nó do chomhlachtaí le daoine a fhostú ar chonarthaí sealadacha; Ghlac an Ghearmáin agus an Pholainn bearta chun faireachán níos fearr a dhéanamh ar stádas cumhdaigh daoine ar chonarthaí neamhchaighdeánacha. Molann an Moladh freisin do na Ballstáit feabhas a chur ar infhaighteacht staitisticí náisiúnta maidir le rochtain ar chosaint shóisialta, ach níl ach cúpla Ballstát (5 as 26, féach an iarscríbhinn) ag pleanáil bearta sonracha, in ainneoin go bhfuil infhaighteacht sonraí cainníochtúla réasúnta teoranta sa réimse seo. Cé go bhfuil sonraí ag roinnt Ballstát, ó fhoinsí riaracháin den chuid is mó, ní bhíonn siad miondealaithe i gcónaí de réir an chineáil caidrimh fostaíochta, inscne nó aoise agus tá iarrachtaí teoranta ann meastachán a dhéanamh ar an ráta cumhdaigh ag na brainsí éagsúla cosanta sóisialta.. Thairis sin, ní úsáidtear sonraí atá ar fáil go córasach i gceapadh beartais. Níor ardaigh na NIPanna ná ionchur na gcomhpháirtithe sóisialta ar na comhairliúcháin saincheisteanna sonracha i dtaca le tionchar na mbeart cur chun feidhme ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide. Thug eagraíochtaí fostóra le fios, áfach, gur chóir go mbeadh rochtain do dhaoine féinfhostaithe ar na brainsí is ábhartha de chosaint shóisialta bhunúsach ina treoirphrionsabal, agus ba cheart do chosaint níos airde a bheith mar rogha go fóill. D’fhéadfadh na bearta a luadh sna NIPanna tairbhe a bhaint as nascacht feabhsaithe le bearta faoi na RRPanna agus bearta leantacha i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh. Dhéanfadh sé a dtionchar a uasmhéadú. Mar shampla, ní luaitear i mórchuid de na NIPanna bearta i dtaca le trédhearcacht scéimeanna cosanta sóisialta a fheabhsú, agus tá cuid mhaith de na RRPanna dírithe ar dhigitiú i gcosaint shóisialta leis an aidhm rochtain níos fearr ar sheirbhísí slándála sóisialta a chur ar fáil, nósanna imeachta a fheabhsú agus réitigh dhigiteacha éifeachtacha agus shimplí a chur ar fáil do dhaoine agus gnólachtaí. Thairis sin, d’fhéadfadh Ballstáit an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (TSI) a shlógadh chun tacú le hathchóirithe struchtúrtha a chur chun feidhme ar bhonn náisiúnta. 2.2.Cumhdach foirmiúil Meastar go bhfuil oibrithe agus daoine féinfhostaithe ‘cumhdaithe go foirmiúil ag brainse cosanta sóisialta sonrach má shonraítear sa reachtaíocht nó comhaontú cómhargála reatha go bhfuil siad i dteideal páirt a ghlacadh i scéim cosanta sóisialta sa bhrainse áirithe sin. Is féidir cumhdach foirmiúil a chur ar fáil trí scéimeanna éigeantach nó roghnach’ (Moladh ón gComhairle, aithris 15). Iarradh ar na Ballstáit an cumhdach foirmiúil a fheabhsú (do na brainsí ar fad a luadh sa Mholadh) agus é a leathnú chun na daoine seo a leanas a chumhdach: (a) gach oibrí, beag beann ar an gcineál caidrimh fostaíochta, ar bhonn éigeantach; (b) daoine féinfhostaithe, ar bhonn deonach ar a laghad agus ar bhonn éigeantach nuair is cuí. 2.2.1.Bearnaí

Taispeánann mapáil an chumhdaigh fhoirmiúil go bhfuil bearnaí suntasacha ar fud Bhallstáit an Aontais d’oibrithe neamhchaighdeánacha agus do dhaoine féinfhostaithe araon in ainneoin roinnt dul chun ó bhí 2019 ann. In 2022, i 17 mBallstát tá bearnaí foirmiúla roimh ar a laghad grúpa amháin d’oibrithe neamhchaighdeánacha in ar a laghad brainse amháin de na brainsí cosanta sóisialta ábhartha. Is iad na brainsí slándála sóisialta a bhfuil an líon is mó bearnaí iontu dífhostaíocht (13 Bhallstát), breoiteacht (11) agus sochair mháithreachais (9). San áireamh leis na catagóirí lena mbaineann tá oibrithe ócáideacha nó oibrithe ar chonarthaí seasta simplithe gearr-théarmacha, oibrithe séasúracha agus iad siúd ar chonarthaí oibre tír-shonracha eile. I gcúig Bhallstát baineann na bearnaí leis an ngrúpa sonrach de ‘printísigh agus daoine faoi oiliúint’ (agus go minic baineann siad le fo-ghrúpa sa chatagóir sin). Thairis sin, i dtuairim agus leath de na Ballstáit, níl ach rochtain dheonach ag oibrithe neamhchaighdeánacha ar bhrainse amháin de chosaint shóisialta ar a laghad, go minic déantar sin trí ‘córais roghnacha’, go háirithe do shochair dhífhostaíochta, seanaoise, easláine, breoiteachta agus máithreachais. Ar bhonn sonraí atá ar fáil i líon teoranta Ballstát, meastar go bhfuil thart ar 5.6 milliún oibrí neamhchaighdeánacha gan rochtain ar shochair dífhostaíochta (i 11 Bhallstát), agus go bhfuil 366 000 gan rochtain ar shochair bhreoiteachta (i sé Bhallstát) agus go bhfuil 413 000 gan rochtain ar shochair mháithreachais (i gcúig Bhallstát). Ba chóir go n‑amharctar ar na huimhreacha sin mar mheastacháin cuimse íochtair toisc nach ndéanann gach Ballstát tuairisciú ar na bearnaí sin nuair is ann dóibh. Dóibh siúd atá féinfhostaithe go sonrach, tá bearnaí foirmiúla ann in ar a laghad brainse amháin de chosaint shóisialta i 19 mBallstát (in 2022). Is iad na brainsí is mó lena mbaineann sochair dhífhostaíochta (13 Bhallstát), ansin sochair do thionóiscí ceirde agus galair cheirde (9), saoire atharthachta (5) agus sochair bhreoiteachta (3). Cé go bhfuil siad ag teacht leis an Moladh, toisc go bhfuil rochtain do dhaoine féinfhostaithe deonach in ar laghad brainse amháin i 19 mBallstát, trí chórais roghnacha den chuid is mó, bíonn rátaí glactha íseal do na scéimeanna sin i gcoitinne. D’fhéadfaí sin a mhíniú i roinnt Ballstát leis an achar ama gairid a bhfaigheann daoine le cinneadh a dhéanamh páirt a ghlacadh i scéimeanna deonacha, in éineacht le tréimhsí ceangailteacha fada. 2.2.2.Bearta Deimhníonn an chuid is mó de na NIPanna na bearnaí sa chumhdach foirmiúil mar a chuirtear síos orthu thuas agus thíolaic formhór na mBallstát bearta a glacadh nó atá le glacadh chun aghaidh a thabhairt orthu. Glacadh roinnt de na bearta sin, áfach mar fhreagra ar ghéarchéim COVID-19, chun rochtain a leathnú ar bhonn sealadach agus eisceachtúil go catagóirí áirithe oibrithe (oibrithe ar chonarthaí forbhásacha, oibrithe tí agus daoine dífhostaithe) nach raibh cumhdaithe roimhe sin (nó nach raibh cumhdaithe ach i bpáirt) nó oibrithe in earnálacha/gairmeacha sonracha (earnáil chultúir, oibrithe cúraim sláinte, srl.). I mbeagán níos mó ná leath na mBallstát (15), tá na bearta a glacadh nó a fógraíodh ó 2019 maidir le cumhdach foirmiúil ina n‑athchóirithe struchtúrtha chun aghaidh a thabhairt go buan ar na bearnaí sna brainsí a chumhdaítear leis an Moladh. Baineann siad seo den chuid is mó le bearnaí a dhúnadh sa chumhdach foirmiúil do dhaoine féinfhostaithe, rud atá mínithe leis an líon mór Ballstát ina bhfuil bac ar na daoine sin rochtain ar fháil ar mhéid áirithe brainsí. Tá níos lú airde tugtha do chineálacha oibre neamhchaighdeánacha eile (i.e. conarthaí sealadacha/páirtaimseartha). Tábla 1: athchóirithe struchtúrtha i gcumhdach foirmiúil ó bhí 2019 ann athchóirithe struchtúrtha i 15 Bhallstát: Gan aon leasú struchtúrtha (i 12 Ballstát) Spriocghrúpaí Do dhaoine féinfhostaithe Do fhostaithe neamhchaighdeánacha Don dá ghrúpa Ballstáit EL, FR, IT, LT, MT, NL ES, PL, PT BE, EE, IE, CY, LU, RO AT, BG, CZ, DK, DE, HR, LV, HU, SI, SK, FI agus SE Foinse: NIP agus nuashonrú ag an SPC. Tabhair do d’aire: tíortha i gcló iodálach: athchóirithe molta nó fógartha nár glacadh go fóill. I measc na n‑athchóirithe do dhaoine féinfhostaithe, tá cuid acu curtha chun feidhme cheana féin, tá cuid mhaith ‘ar na bacáin’, agus tá cinn eile beartaithe don am atá le teacht (féach Bosca 2). Bosca 2: Cosaint shóisialta do dhaoine féinfhostaithe Cé go bhfuil an sciar iomlán de dhaoine féinfhostaithe san fhórsa oibre seasmhach le 25 bliain anuas (ag thart ar 14 % den bhfórsa oibre), tá an céatadán dóibh siúd gan fostaithe ag ardú (thart ar 68.3 % den 27 milliún daoine féinfhostaithe san Aontas). Tá an cuma ar an bhfianaise atá ar fáil do 7 mBallstát (BE, DE, IT, LU, NL, PL agus SE) go bhfuil rátaí bochtaineachta in‑oibre i measc daoine féinfhostaithe aonair. Méadaíonn an treocht sin an riachtanas atá ann a áirithiú go bhfuil rochtain ag daoine féinfhostaithe ar chosaint shóisialta. Sa 12 Bhallstát a thuairiscíonn sonraí, tá easpa rochtana ag 15.3 milliún daoine féinfhostaithe ar shochair dífhostaíochta, tá easpa rochtana ag 3.9 milliún ar rochtain i dtaca le tionóiscí ceirde agus galair cheirde (i naoi mBallstát) agus tá easpa rochtana ag 5.3 milliún ar shochair bhreoiteachta (i dtrí Bhallstát). Mar atá le feiceáil thíos, taispeánann roinnt athchóirithe struchtúrtha gur féidir na bearnaí sin a dhúnadh agus gur féidir iad a bheith ina spreagadh do tíortha eile a bhfuil na bearnaí sin rompu. I Samhain 2019, thug Éire isteach scéim sochair cuardaitheora poist dóibh siúd a bhí féinfhostaithe. Ag tosú in 2019, thug an Fhrainc rochtain do dhaoine féinfhostaithe ar liúntas ioncaim faoi choinníollacha áirithe (foirceannadh breithiúnach nó nós imeachta dócmhainneachta) agus in 2022 mhaolaigh siad na coinníollacha leis an sochar a éileamh. Ó dheireadh 2020, leathnaigh an Fhrainc sochair bhreoiteachta chuig professions libérales. I Málta, faoi choinníollacha áirithe, tá daoine féinfhostaithe incháilithe do shochair dífhostaíochta ó thús na bliana 2019. Mar chuid den foraithne um chothromaíocht oibre is saoil (Meitheamh 2022), thug an Iodáil isteach an ceart chun liúntais laethúil do mhná féinfhostaithe roimh bhreith clainne (i gcás ina mbíonn aimhréidheanna ann) agus an ceart chun saoire tuismitheoireachta d’aithreacha féinfhostaithe. Tá an Chipir ag athchóiriú an córais cosanta sóisialta chun cumhdach a leathnú ar dhaoine féinfhostaithe agus cineálacha fostaíochta neamhchaighdeánacha (sceidealaithe le teacht i bhfeidhm in 2023). Mhol rialtas Lucsamburg go dtabharfaí sochair atharthachta isteach d’aithreacha féinfhostaithe. Tá an Eastóin ag leathnú cumhdach árachais dífhostaíochta chuig daoine féin‑fhostaithe, sealbhóirí cuntais gnó agus baill de na comhlachtaí bainistíochta agus rialaithe. Tá sí ag obair chomh maith ar chumhdach sláinte a leathnú chuig daoine gan árachas nó le hárachas eadrannach. Tá an Ísiltír ag ullmhú le hárachas míchumais éigeantach a thabhairt isteach do dhaoine féinfhostaithe (le bheith curtha in áit faoi 2026). Tá gealltanais don todhchaí san áireamh sna NIPanna chomh maith. Mar shampla, tá sé beartaithe ag an Rómáin saoire atharthachta a leathnú chuig daoine féinfhostaithe; tá an Bheilg ag déanamh measúnú ar an dóigh le cosaint cailliúint‑ioncaim a dhéanamh buan do dhaoine féinfhostaithe (‘ceart idirlinne’); tá sé i gceist ag an nGréig rochtain ar shochair bhreoiteachta a leathnú chuig daoine féinfhostaithe; tá an Liotuáin ag smaoineamh ar na daoine féinfhostaithe ar fad a chuimsiú faoin gcóras árachais dífhostaíochta; tá an Ísiltír ag baint trialach as rochtain a chur ar fáil do dhaoine féinfhostaithe ar scéimeanna comhphinsin. I gcás oibrithe neamhchaighdeánacha, cuimsíonn na hathchóirithe an méid seo a leanas go dtí seo: rochtain ar shochair dífhostaíochta ranníocach d’oibrithe tí sa Spáinn (ó mhí Dheireadh Fómhair 2022); agus stádas nua agus ciste slándála sóisialaí speisialta do ghairmithe san earnáil chultúrtha sa Phortaingéil (ó mhí Dheireadh Fómhair 2022 – tá fostaithe ar chonarthaí an ghearr-théarmacha cumhdaithe i gcás mhórchuid na rioscaí agus tá siad i dteideal liúntas nua má chuirtear stop le gníomhaíochtaí ealaíne). Thairis sin, i gcomhthráth le gníomhartha tacúla ag leibhéal an Aontais, tá bearta á ndéanamh ag roinnt Ballstát chun stádas agus coinníollacha oibreealaíontóirí agus gairmithe cultúrtha agus cruthaitheacha a fheabhsú, earnáil a bhfuil cineálacha neamhchaighdeánacha oibre ina saintréith aici..

Tá athchóirithe eile á n‑ullmhú. Le tacaíocht ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF), ag deireadh 2021, thionscain an Pholainn athchóiriú chun árachas éigeantach a leathnú agus cumhdach a fheabhsú. Baineann sé go sonrach le conarthaí dlí shibhialta ina bhfuil forálacha dírithe ar a áirithiú go bhfuil siad cumhdaithe ag árachas seanaoise/pinsin agus timpiste. Ar na hathchóirithe eile tá: bille rialtais in Éirinn a thugann íosleibhéal de chosaint (sochair bhreoiteachta) d’fhostaithe ar phá íseal a d’fhéadfadh a bheith gan teidlíocht ar scéim phinsin; agus i Lucsamburg, togra do chumhdach sláinte uilíoch (Deireadh Fómhair 2021) chun cleamhnú ar árachas sláinte do dhaoine leochaileacha neamhchleamhnaithe. Sa deireadh, tá sé beartaithe ag an Rómáin a dhearbhú go bhfuil rochtain fhoirmiúil ag oibrithe séasúracha agus lae chomh maith le hoibrithe ardáin ar gach brainse slándála sóisialaí, fad atá an Bheilg ag déanamh measúnú ar bhealaí le cumhdach foirmiúil a fheabhsú d’oibrithe ardáin (sochair dhífhostaíochta agus tionóiscí ceirde) agus do chatagóirí sonracha (e.g.. feighlithe linbh). Níl sé i gceist ag an tSeicia a gcuid ‘comhaontuithe chun jab a dhéanamh’ a thiontú ina gcaidreamh oibre ach tá sé i gceist aici na critéir a athrú do rochtain ar árachas agus tá sé i gceist aici rochtain a fheabhsú d’oibrithe neamhchaighdeánacha ar chumhdach do thinneas agus rioscaí gaolmhara (máithreachais san áireamh). Thuairiscigh Ballstáit eile nach bhfuil sé i gceist acu rochtain (iomlán) a chur ar fáil do ghrúpaí áirithe nach bhfuil cumhdaithe, go háirithe i gcás daoine féinfhostaithe. San áireamh leis an na cúiseanna leis seo tá: na costais a bheadh i gceist, ábhair imní i dtaca leis an tionchar a bheadh ar sholúbthacht an mhargaidh saothair nó ar an gcastacht a bheadh i gceist le cumhdach iomlán a chur ar fáil do dhaoine féinfhostaithe (go háirithe i gcás árachas dífhostaíochta, árachas breoiteachta nó míchumais). I gcásanna áirithe, an chúis nár glacadh gníomh chun bearna foirmiúil a dhúnadh is ea an méid beag de na grúpaí gan chumhdach nó go bhfuil rioscaí ar féidir a chumhdach ag brainsí eile nó ag an árachas ceangailte le príomhphost duine (nuair a bhaineann an bearna do chonarthaí imeallacha breise). Tá tuairimí éagsúla léirithe ag comhpháirtithe sóisialta ar cheist an chumhdaigh fhoirmiúil, do dhaoine féinfhostaithe go háirithe. Rinne eagraíochtaí fostóra argóint go mbainfeadh ‘cumhdach éigeantach agus iomlán de gach sé bhrainse de chosaint shóisialta agus ranníocaíocht chucu an bunús de choincheap na féinfhostaíochta’ agus go ‘gcaithfidh rogha cinnte idir na brainsí éagsúla de chosaint shóisialta chomh maith leis an leibhéal de ranníocaíochtaí ábhartha a bheith ina bhféidearthachtaí’. Ar an lámh eile, tá iarrtha ag eagraíochtaí oibrithe ar rialtais a dhearbhú go bhfuil daoine féinfhostaithe cumhdaithe i ngach brainse go héigeantach agus chun tabhairt faoi gceist ‘na féinfhostaíochta bréige’. Le cúpla bliain anuas, tá dálaí oibre na n‑oibrithe ardáin ag croílár na díospóireachta faoin mbeartas sóisialta, agus béim ar leith ar a stádas fostaithe (féinfhostaithe nó fostaí) agus a thionchar ar chumhdach cosanta sóisialta. Tá rochtain oibrithe ardáin ar chosaint shóisialta pléite i 11 NIPanna (BE, DE, EE, FR, HR, IT, CY, LT, PT, RO agus SI) agus measann an chuid is mó acu gur dúshlán é. Bhí bearta nithiúla ag cúig Bhallstát (BE, IT, CY, RO agus SI) ina NIPanna, agus déanann ceithre Bhallstát tagairt go ginearálta don riachtanas atá ann gníomh a ghlacadh sa réimse seo amach anseo (DE, EE, LT agus PT). Mar shampla, áiríonn an Chipir oibrithe ardáin i measc na ndaoine ar chonarthaí neamhchaighdeánacha ar cheart sochair rochtana (dífhostaíocht, tionóiscí ceirde) a leathnú chucu trí leasú árachais shóisialta; D’fhógair an Bheilg agus an Rómáin athruithe sa reachtaíocht chun cosaint shóisialta leordhóthanach a dhearbhú d’oibrithe ardáin, áirítear leis seo daoine atá féinfhostaithe (féach an méid thuas). Thairis sin, ó chuireadar na NIPanna isteach, tá gníomh breise glactha ag roinnt Ballstát (an Ghréig, an Spáinn, an Fhrainc) d’oibrithe ardáin, trína RRPanna chomh maith. D’fhógair an Phortaingéil bearta breise agus tá tíortha eile (an Ghearmáin, an Chróit, Lucsamburg agus an Ísiltír) ag plé athruithe féideartha sa reachtaíocht ábhartha i láthair na huaire. 2.3.Cumhdach éifeachtach Cé go bhfuil cumhdach foirmiúil ina choinníoll riachtanach le rochtain a fháil ar scéimeanna cosanta sóisialta, seans nach mbeidh sé leordhóthanach mura bhfuil cumhdach éifeachtach áirithithe do gach oibrí, beag beann ar chineál an chaidrimh fostaíochta, agus dó dhaoine féinfhostaithe. De réir an Mholta ón gComhairle, is éard is brí le ‘cumhdach éifeachtach’ do ghrúpa ‘cás i mbrainse cosanta sóisialta sonrach ina bhfuil deis ag na daoine aonair i ngrúpa sochair a charnadh agus an cumas i gcás go dtarlaíonn an riosca a ghabhann leis, leibhéal áirithe rochtana ar shochair’. Is féidir é sin a bhaint amach trí na rialacha a rialaíonn ranníocaíochtaí agus teidlíochtaí ionas gur féidir le daoine aonair sochair a charnadh agus rochtain a fháil orthu beag beann ar chineál a gcaidrimh oibre nó stádas margaidh saothair. Ar deireadh, ciallaíonn cumhdach éifeachtach go bhfuil teidlíochtaí caomhnaithe, carntha agus/nó aistrithe ar fud gach cineáil stádais fostaíochta agus féinfhostaíochta thar am agus idir scéimeanna éagsúla taobh istigh de bhrainse sonraithe. 2.3.1.Bearnaí Sa chreat faireacháin, meastar cumhdach éifeachtúil ag úsáid an ráta faighte de shochair sóisialaí (ag leibhéal aonair) ag daoine in aois fostaíochta atá i mbaol bochtaineachta roimh aistrithe sóisialaí, i stádais ghníomhaíochta éagsúla. Ó 2021 ar aghaidh, is mór an difríocht idir cumhdach ag sochair sóisialta san AE-27 ar fud stádais ghníomhaíochta. ·San Aontas, ar an meán, tá níos mó seans go mbeidh oibrithe sealadacha ag fáil sochair ná iad siúd le conarthaí buana (47.9 % agus 39.1 % faoi seach) agus seans níos mó ag oibrithe páirtaimseartha ná acu siúd atá ag obair go lánaimseartha (43.3 % agus 37.9 %) toisc go mbíonn níos mó tacaíocht de dhíth orthu ó aistrithe sóisialta de bharr an cháis shóisialta chasta atá acu. Níl seo ag tarlú i ngach Ballstát áfach. Thairis sin, is iad féinfhostaithe an stádas gníomhaíochta leis an seans is lú sochair a fháil nuair atá riosca bochtaineachta ann (31.2 %, i gcomparáid le 41.8 % do gach cineál fostaí san AE-27) agus ba amhlaidh an scéal sa chuid is mó de na Ballstáit in ainneoin na mbeart tacaíochta ioncaim eisceachtúla le linn COVID-19 nuair a mhéadaigh an ráta faighte sochair faoi thrí beagnach. ·Ar an iomlán, i 14 Bhallstát, bhí níos mó seans go mbeadh daoine i bhfoirmeacha fostaíochta caighdeánacha (iad siúd le conarthaí buana nó fostaí lánaimseartha) ag fáil sochair ná gach duine eile a bhí fostaithe (páirtaimseartha, conarthaí sealadacha agus daoine féinfhostaithe) agus i gceithre Bhallstáit bhí an bearna níos mó ná 10 bpointe céatadáin. I sé Bhallstát, bhí thart ar 10 % nó níos lú d’fhostaithe neamhbhuan lánaimseartha ag fáil sochair shóisialta. ·I measc daoine dífhostaithe, fuair beagán os cionn leath (52.7 %) sochair shóisialta (ar bith) in 2021. Bhí an ráta, áfach, faoi bhun 25 % sa Bhulgáir, an Gréig, an Chróit, an Pholainn, an Rómáin agus sa tSlóvaic. I measc na ndaoine dífhostaithe gearrthéarmach cláraithe ar fad (gan post ó bhí níos lú ná bliain ann) fuair 57.3 % sochair/cúnamh dífhostaíochta san Aontas in 2021, ach níos lú ná 50 % i sé Bhallstát agus ní raibh ach aon trian nó níos lú sa Chróit, an Pholainn agus an tSlóvaic. Maidir le haistrithe ioncaim i ndiaidh cailliúint tuillimh (sochair dhífhostaíochta go hiondúil), taispeánann taighde OECD le déanaí go bhfuil na bearnaí tacaíochta idir daoine a bhí i bhfostaíocht ‘caighdeánach’, sula raibh siad as jab, le hais daoine eile suntasach go minic i mBallstáit an Aontais. Tá sé sin tiomanta den chuid is mó ag an líon tacaíochta ioncaim teoranta atá ar fáil dóibh siúd a bhfuil taifead féinfhostaíochta acu, a bhíonn eisiata ó shochair dífhostaíochta bunaithe ar thuilleamh go minic. San Iodáil agus an Phortaingéil, mar shampla, bhí seans 50 % níos mó ann go bhfaigheadh ‘oibrithe caighdeánacha’ tacaíocht ioncaim i ndiaidh post a chailliúint agus bhí bearnaí móra san Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin agus an Pholainn (20-30 % níos mó seans). Tá seans níos mó go mbainfear rochtain éifeachtach nuair atá sé de dhíth de dhaoine atá i gcineálacha neamhchaighdeánacha oibre. Go deimhin is féidir le rialacha reatha i dtaca le ranníocaíochtaí agus teidlíochtaí rochtain éifeachtach ar shochair a dhéanamh níos deacra d’oibrithe neamhchaighdeánacha agus daoine féinfhostaithe. In 2022, mar shampla, sheas an tréimhse cháilithe do shochair dhífhostaíochta ag 1 bhliain i 12 Bhallstát agus bhí sé chomh fada le 2 bhliain in dhá Bhallstát. Déanann critéir den chineál sin, atá mar aidhm acu inbhuanaitheacht airgeadais an chórais a chosaint, líon áirithe daoine le conarthaí sealadacha agus/nó gairmeacha contúirteacha a choinneáil amach ó shochair a fháil, fiú má tá ranníocaíochtaí déanta acu agus iad i mbaol bochtaineachta. Tarlaíonn seo chomh maith i gcás sochair bhreoiteachta áit a bhfuil tréimhsí cáilithe suas le 6 mhí nó níos mó d’fhostaithe i 10 mBallstát agus tá siad níos faide do dhaoine féinfhostaithe ná d’fhostaithe i gcúig Bhallstát. Sa deireadh, in aon trian de na Ballstáit, níl sochair mháithreachais ranníocach ar fáil dóibh siúd nach raibh i bhfostaíocht le ar a laghad 8 mí anuas. 2.3.2.Bearta Aithnítear i roinnt NIPanna an dúshlán maidir le rochtain éifeachtach atá roimh oibrithe a bhfuil conarthaí neamhchaighdeánacha acu, go háirithe i gconarthaí do thréimhsí an‑ghairid, agus ag daoine féinfhostaithe. Is teoranta áfach an líon athchóirithe struchtúrtha a cuireadh chun feidhme nó a moladh. Thairis sin, bhí fíorbheagán fócais sna NIPanna ar an dóigh le hinaistritheacht teidlíochtaí a fheabhsú ó scéim amháin nó stádas poist go ceann eile. Tá imní léirithe ag eagraíochtaí oibrithe na hEorpa nach bhfuil an chuid is mó de na NIPanna ag déanamh a dhóthain chun tabhairt faoi dheacrachtaí le rochtain éifeachtach (go háirithe rialacha incháilitheachta diana a chuireann bac rompu siúd a bhfuil géarghá acu rochtain a fháil ar shochair). Déanann eagraíochtaí oibrithe na hEorpa argóint go gcaithfidh riachtanais cosanta sóisialta a bheith ceangailte le ranníocaíochtaí fostaíochta agus go gcaithfidh dreasachtaí oibre a bheith neartaithe. Déanann roinnt Ballstát an argóint ina NIP gur cuí iad na rialacha reatha a rialaíonn teidlíochtaí agus gur cheart go mbeadh tréimhsí ranníocaíochta fad a dhóthain chun dreasachtaí chun obair a chur ar fáil agus ‘chun inbhuanaitheacht an chórais a choinneáil agus chun cosaintí a chur chun feidhme chun bac a chur ar mhí‑úsáid’. Taispeánann seo go bhfuil athrú rialacha ranníocaíochta agus teidlíochta ina shaincheist beartais dúshlánach i gcónaí, agus go bhfuil measúnú tionchair, comhaontú agus ról ó gach páirtí leasmhar de dhíth.

Tógadh mórchuid de na bearta tuairiscithe ar bhonn eisceachtúil agus sealadach mar fhreagra ar phaindéim COVID-19. Rinneadh na coinníollacha incháilitheachta i dtaca le sochair dhífhostaíochta níos scaoilte i roinnt tíortha. Mar shampla, leathnaigh an Iodáil agus an Liotuáin na catagóirí de thairbhithe féideartha agus lig an Fhionlainn dóibh siúd a bhí as obair go sealadach rochtain a fháil ar shochair dhífhostaíochta. Thug Laitvia isteach sochar cúnaimh dífhostaíochta sealadaí dóibh siúd a d’éag a gceart agus do chéimithe dífhostaithe óga. Ghlac an Ghearmáin pacáiste cosanta sóisialta a thug rochtain níos éasca ar shochair slándála sóisialta do chuardaitheoirí poist. Le linn phaindéim COVID-19, glacadh roinnt beart chun rochtain ar shochair dhífhostaíochta nó scéimeanna tacaíochta ioncaim a éascú do dhaoine féinfhostaithe. Mar shampla, ghlac an Ísiltír roinnt pacáistí tacaíochta ioncaim sealadacha; Leathnaigh an Bheilg an ‘ceart idirlinne’ (liúntas i gcásanna féimheachta) chun daoine féinfhostaithe a chumhdach; Thacaigh an Spáinn le daoine féinfhostaithe trí shochair speisialta agus díolúintí ó ranníocaíochtaí. Dhírigh roinnt Ballstát ar rochtain ar shochair dhífhostaíochta; nó tacaíochtaí ioncaim eile a éascú d’ealaíontóirí toisc nach bhféadfadh leis an gcuid is mó acu na coinníollacha incháilitheachta caighdeánacha a chomhlíonadh murach sin. Ghlac an Ghearmáin bearta chun cumhdach árachais a choinneáil d’ealaíontóirí trí fhóirdheonú a dhéanamh ar ranníocaíochtaí ealaíontóirí féinfhostaithe. Glacadh bearta sealadacha chun rochtain éifeachtach ar bhrainsí eile (amhail cúram sláinte agus sochair bhreoiteachta) a éascú chomh maith i roinnt Ballstát. Rinneadh líon teoranta d’athchóirithe struchtúrtha go háirithe i dtaca le rochtain ar shochair dhífhostaíochta agus scéimeanna tacaíochta ioncaim eile (Féach Bosca 3 thíos). Bosca 3: athchóirithe (roghnaithe) a bhaineann le clúdach éifeachtach) a bhaineann le cumhdach éifeachtach Tá an Spáinn ag leasú an chórais cúnaimh dífhostaíochta chun cuid de na bearnaí cumhdaigh a líonadh, síneadh a chur leis an uastréimhse agus an córas a shimpliú. Ó mí an Mhárta 2022, tá rochtain curtha ar fáil aige ar fhóirdheontais dífhostaíochta neamhranníocach d’fhostaithe atá níos sine ná 52 ag a bhfuil conarthaí seasta neamhleanúnacha. In 2019, laghdaigh an Iodáil na ranníocaíochtaí a bhí de dhíth chun cáiliú do shochair dhífhostaíochta do dhaoine ar chonarthaí gearrthéarmacha agus d’oibrithe ardáin. Thairis sin in 2022, d’fheabhsaigh sí rochtain ar shochair dhífhostaíochta d’oibrithe neamhchaighdeánacha; mar shampla, leathnaigh sí an uastréimhse a bhféadfadh an sochar a bheith íoctha i gcásanna iomarcaíocht neamhdheonach d’oibrithe conartha neamhghnácha (liúntas DIS-COLL) go 12 mhí agus thug sí isteach scéimeanna dearbhaithe tuarastail flaithiúla (ag cumhdach fionraí nó laghdú gníomhaíochta) agus d'éascaigh sí rochtain dóibh siúd nach raibh cumhdaithe roimhe, lena n‑áirítear printísigh agus oibrithe tí. In 2020, bhain an Chipir an tréimhse cháilitheachta (3 bliana) do shochair cúraim sláinte. In 2021-22, bhí an Liotuáin ag ullmhú leasú ar árachas sláinte (fós le glacadh) chun an íostréimhse ranníocaíochta (ó 12 go 9 mí) chun rochtain a thabhairt do dhaoine féinfhostaithe ar an árachas agus chun rátaí ranníocaíochta a athrú. I dtíortha áirithe, glacadh bearta a d’fhéadfadh rochtain ar chosaint shóisialta a dhéanamh níos déine: sa Rómáin, méadaíodh an tréimhse cháilitheachta do shochair bhreoiteachta ó 1 go 6 mhí (d’fhostaithe agus daoine féinfhostaithe araon) in 2020. In 2021, d’athraigh an Fhrainc na critéir cháilitheachta agus an ríomh sochair do shochair dífhostaíochta, méadú na riachtanais ranníocaíochta íosta. Mhéadaigh an tSlóivéin an tréimhse cháilithe do shochair dhífhostaíochta (ó 9 go 10 mí) in 2020 – agus thug sí isteach tréimhse feithimh 1 mhí d’íocaíocht sochar breoiteachta. 2.4.Leordhóthanacht Déanann Moladh ón gComhairle scéimeanna cosanta sóisialta leordhóthanacha a shainmhíniú mar ‘caighdeán maith maireachtála a choinneáil agus athsholáthar ioncaim cuí a chur ar fáil, fad atá baill [na scéimeanna] á gcosaint i gcónaí ar thitim isteach i mbochtaineacht’. Chun an méid sin a bhaint amach, moltar do na Ballstáit ‘a áirithiú go bhfuil ranníocaíochtaí le cosaint shóisialta comhréireach d’acmhainn ranníocach na n‑oibrithe agus na ndaoine féinfhostaithe’, agus ‘go bhfuil ríomh na ranníocaíochtaí agus teidlíochtaí cosanta sóisialta do dhaoine féinfhostaithe bunaithe ar mheasúnú oibiachtúil agus trédhearcach ar a mbonn ioncaim’. Chun measúnú a dhéanamh ar leordhóthanacht na sochar, tá táscairí san áireamh leis an gcreat faireacháin chun go dtomhaisfear forleithne na bochtaineachta agus na díthe ábhartha agus sóisialta, chomh maith le tionchar na n‑aistrithe sóisialta chun bochtaineacht a laghdú. 2.4.1.Bearnaí Tá rátaí díthe ábhartha agus sóisialta níos airde d’fhostaithe ar chonarthaí sealadacha ná fostaithe ar chonarthaí buana agus d’oibrithe páirtaimseartha le hais oibrithe lánaimseartha. Tá daoine féinfhostaithe agus fostaithe páirt‑aimseartha i mbaol méadaithe bochtaineachta ná iad siúd atá i gcineálacha fostaíochta caighdeánacha. Mar a thaispeánann an chairt thíos, tá na rátaí díthe ábhartha agus sóisialta is airde ag baint do dhaoine dífhostaithe (36.2 % san Aontas in 2021), leanta ansin ag fostaithe ar chonarthaí sealadacha (13.1 %) i gcomparáid le 6.4 % d’fhostaithe ar chonarthaí buana. Tá rátaí díthe níos airde (10.6 %) ag baint do dhaoine atá ag obair go páirtaimseartha ná iad siúd atá ag obair go lánaimseartha (6.7 %). Tá rátaí arda riosca bochtaineachta (AROP) le feiceáil i measc daoine féinfhostaithe (21.4%), daoine fostaithe ar chonarthaí sealadacha (17.2 %) agus daoine páirt‑aimseartha (15.5%). I roinnt Ballstát, tá ról tábhachtach ag aistrithe sóisialta i dteorannú bochtaineachta agus mar a bheifí ag súil leis, bíonn tionchar níos mó acu i measc oibrithe i gcineálacha fostaíochta neamhchaighdeánacha agus daoine féinfhostaithe ná i measc iad siúd i bhfostaíocht chaighdeánach. In 2021, mar shampla, bhí an ráta riosca bochtaineachta i measc iad siúd a raibh conarthaí sealadacha acu 30.0 % níos ísle ná mar a bhí sé roimh aistrithe sóisialta. Tá an tionchar ard chomh maith do dhaoine atá ag obair go páirtaimseartha (27.4 %) agus daoine féinfhostaithe (29.2 %). Tugann na táscairí leordhóthanachta is déanaí le fios go bhfuil cothromaíocht ag teacht ar rátaí ábhartha agus sóisialta do gach catagóir, i ndiaidh titim sheasmhach idir 2014 agus 2020 go háirithe i measc iad siúd atá dífhostaithe agus daoine dífhostaithe. Thairis sin, tá an ráta AROP (i ndiaidh aistrithe sóisialta) go fóill ceithre uaire níos airde do dhaoine féinfhostaithe ná mar atá sé d’oibrithe caighdeánacha, agus tá sé níos mó ná 3.5 uaire níos airde d’fhostaithe ar chonarthaí sealadacha ná mar atá sé d’oibrithe caighdeánacha. Is ó 2021 na figiúirí is déanaí, agus iad ag déanamh tagairt don chás ioncaim in 2020 go ginearálta. Tá sé aitheanta gur chuidigh córais chosanta sóisialta le daoine teacht slán ó ghéarchéim COVID-19 gan méaduithe suntasach i rioscaí bochtaineachta nó míchothromaíochtaí ioncaim, a bhuí le freagairtí beartais an‑láidir (lena n‑áirítear cumhdach, bearta tacaíochta agus eisceachtúla agus caiteachas). Tá géarchéim eile áfach, tionscanta ag an staid san Úcráin, i ndiaidh tionchar eacnamaíoch agus sóisialta móra a thionscnamh, go háirithe trí bhoilsciú agus bochtaineacht fuinnimh atá ag méadú. Leis na moilleanna i soláthar sonraí, tá sé ró‑luath go fóill chun fairsinge tionchair na géarchéimeanna seo a thomhais. 2.4.2.Bearta Tugtar aghaidh ar réimse na leordhóthanachta go pointe áirithe sna NIPanna (cuireann 16 Bhallstát bearta dírithe ar leordhóthanacht a fheabhsú ar fáil). Ní dhíríonn ach beagán Ballstát ar an leibhéal leordhóthanachta de chosaint shóisialta d’oibrithe i bpoist neamhchaighdeánacha. Mar sin féin, tá roinnt acu i ndiaidh bearta a ghlacadh nó tá i gceist acu bearta a ghlacadh chun leordhóthanacht a fheabhsú, ag díriú ar phinsin do dhaoine féinfhostaithe nó catagóirí speisialta d’fhostaithe. Tá roinnt beart á leathadh amach chun leordhóthanacht na sochar dífhostaíochta a fheabhsú chomh maith.

Beidh na sochair a fhaigheann catagóirí éagsúla daoine agus oibrithe i bhfoirmeacha neamhchaighdeánacha oibre amach anseo bunaithe ar a gcuid ranníocaíochtaí chuig pinsin. Do dhaoine féinfhostaithe, tá luaineacht san obair agus tuilleamh ina dhúshlán acu ranníocaíochtaí rialta a dhéanamh. Chinn an Spáinn agus an Laitvia an modh ríofa ranníocaíochtaí do dhaoine féinfhostaithe a oiriúnú, chun tacú le leordhóthanacht na bpinsean amach anseo, agus tá sé beartaithe ag an mBeilg go gcuirfear córais na bpinsean do dhaoine féinfhostaithe agus fostaithe ar comhchéim agus go n‑athraítear ranníocaíochtaí na ndaoine féinfhostaithe chun léiriú níos fearr a thabhairt dá n‑acmhainneacht ranníocaíochta. Ar an ábhar céanna, agus chun rannpháirtíocht sa chóras a spreagadh, laghdaigh an Phortaingéil rátaí ranníocaíochta chomh maith agus anois déanann siad áireamh ar an mbonn ranníocaíochta gach ráithe, bunaithe ar ioncam tuillte sa ráithe roimhe. Ghlac an Ostair agus Eastóin bearta chun leordhóthanacht pinsin a ardú, go háirithe dóibh siúd a bhfuil teidlíochtaí íseal acu, mar atá déanta sa Ghearmáin áit a mbeidh mná ar na thairbhithe is mó. Chuir an tSeicia athchóiriú pinsin síos chun cothromaíocht an chórais pinsin a fheabhsú (e.g. trí thabhairt faoi bhearnaí inscne). In 2021, ghlac an Fhrainc bearta reachtaíochta dírithe ar leibhéal na bpinsean a ardú do chúntóirí feirmeoirí agus in 2022 leasaigh an Fhionlainn an t‑árachas pinsin do dhaoine féinfhostaithe. Cuidíonn méadú sa ráta cumhdaigh nó fad na sochar dífhostaíochta a leordhóthanacht a fheabhsú, agus ghlac an Eastóin agus Liotuáin bearta sa treo sin. D’ardaigh an Bheilg íosleibhéal na sochar dífhostaíochta chomh maith mar aon le híosmhéid slándála sóisialta agus sochar cúnaimh. Glacadh roinnt beart mar fhreagairt bheartais ar COVID-19 sa réimse seo go háirithe. Mar léiriú air seo, cuireadh síneadh le fad na sochar dífhostaíochta go sealadach in 2020-21 (agus in 2022 i roinnt cásanna) sa Bhulgáir, an Danmhairg, an Ghearmáin, an Ghréig, an Spáinn, an Phortaingéil, an Rómáin, an tSlóvaic agus an tSualainn. Rinne an Bheilg, an Fhrainc agus an Iodáil an laghdú céimnitheach ar shochair thar am a chur ar fionraí (‘laghdaitheachas’), agus bhí a leibhéal méadaithe go sealadach in Éirinn, i Lucsamburg (dóibh siúd atá páirt‑dífhostaithe), i Málta (le breisiú) agus go buan i roinnt tíortha (an Bheilg, an Bhulgáir, an Eastóin, agus go páirteach sa Phortaingéil). Cé go bhfuil deireadh curtha leis an gcuid is mó de na bearta sin anois, nó beidh deireadh curtha leo, tá roinnt Ballstát i ndiaidh cinneadh a ghlacadh iad a dhéanamh struchtúrtha. Glacadh bearta nua i roinnt Ballstát don earnáil chultúrtha go háirithe. Dhírigh líon teoranta beart ar leordhóthanacht i mbrainsí eile seachas pinsin nó dífhostaíocht. Tá cúpla sampla le feiceáil i NIP na Beilge (breoiteacht, easláine) agus i NIP Málta (i gcúram sláinte, beidh cóireálacha d’fhadbanna sláinte ainsealacha nua saor in aisce ó 2023). Bosca 4: Bearnaí i gcosaint shóisialta a bhaineann le daoine óga Tá na bearnaí sa rochtain ar chosaint shóisialta d’oibrithe agus daoine féinfhostaithe suntasach i measc catagóirí áirithe, mar shampla daoine óga. In 2021, bhí i bhfad níos lú seans (38 %) go bhfaigheadh daoine óga (16-29) a bhí dífhostaithe agus i mbaol bochtaineachta (roimh aistrithe sóisialta ) sochair shóisialta san Aontas Eorpach ná daoine idir 30-64 (57 %). Dheimhnigh tuarascáil a bhí ann le déanaí go mbíonn easpa rochtana foirmiúil ag oibrithe óga ar shochair dhífhostaíochta, bhreoiteachta agus mháithreachais go minic. I formhór na gcásanna, níl rialacha sainaoise freagrach go díreach as na bearnaí seo. Is de bharr na gcúiseanna a leanas iad: easpa cumhdach foirmiúil do chatagóirí sonracha (daoine faoi oiliúint, printísigh, oibrithe ócáideacha, oibrithe ardáin, daoine féinfhostaithe spleácha) ina bhfuil líon mór daoine óga; nó de bharr deacrachtaí le cumhdach éifeachtach (go háirithe nuair a dhéanann na rialacha – íostréimhse cháilitheachta nó srianta ar ranníocaíochtaí íosta íoctha nó uaireanta oibrithe – bac a chur ar dhaoine óga ag a bhfuil taifead gairid fostaíochta agus conarthaí amhrasacha sa dóigh nach féidir leo sochair cosanta sóisialta a fháil). Tá sé níos deacra, mar shampla, do dhaoine óga na critéir cháilitheachta a bhaint amach do shochair dhífhostaíochta nuair a chaileann siad a bpost. Tá an rud céanna fíor i gcás sochair bhreoiteachta. Spéisiúil go leor, cuireann an Ostair, an Bheilg agus an tSlóivéin íostréimhsí ranníocacha níos gairide i bhfeidhm do dhaoine óga. Is é seo an cás sa Spáinn do shochair mháithreachais freisin. Cé go bhfuil athchóirithe dírithe ar an óige i gcúpla NIP, tá eisceachtaí ann: an leasú ar an dlí um árachas sóisialta do mhic léinn agus daoine faoi oiliúint sa Ghréig, agus an t‑athchóiriú ar shaoire mháithreachais do mhic léinn sa Chróit. Thairis sin, bhí roinnt beart mar fhreagra ar ghéarchéim COVID-19 dírithe ar dhaoine óga, e.g. mic léinn. Thug an Ostair isteach bónas oiliúna sa bhreis ar shochair dhífhostaíochta agus leathnaigh siad an ciste cruatain chuig mic léinn. Thug an Bheilg isteach íocaíochtaí dífhostaíochta do mhic léinn a chaill a bpost le linn na paindéime; agus chuir an Laitvia sochar dífhostaíochta sealadach i bhfeidhm do chéimithe óga a bhí cláraithe dífhostaithe. Thairis sin, tá roinnt bearta ginearálta (nach bhfuil dírithe go sonrach ar an óige) an‑ábhartha do dhaoine óga cibé ar bith de bharr a gcás sonrach (mar shampla ar chonradh sealadach nó oibrithe ardáin). Ar shamplaí tá: athchóirithe a thugann aghaidh ar chumhdach foirmiúil d’oibrithe neamhchaighdeánacha (nó rochtain éifeachtach) atá tagairt déanta orthu thuas; Síneadh na hEastóine le hárachas cúraim sláinte do gach cónaitheoir, mic léinn san áireamh; Agus tacaíocht shealadach sa Spáinn (le linn COVID-19) d’oibrithe ar chonarthaí sealadacha, ag ligean dóibh rochtain níos éasca a fháil ar shochair dhífhostaíochta ranníocacha. 2.5.Trédhearcacht Is é trédhearcacht an cheathrú gné a ndíríonn an Moladh ón gComhairle chuici. Tá trédhearcacht rí‑thábhachtach i dtaca le rochtain ar chosaint shóisialta d’oibrithe agus daoine féinfhostaithe a áirithiú. D’fhéadfadh sé nach mbeadh a dhóthain eolais ag daoine ar a gceart agus a gcuid dualgais, agus ar na bealaí éagsúla leis na cearta sin a fheidhmiú agus na dualgais sin a chomhlíonadh. D’fhéadfadh sé go bhfuil na rialacha ró‑chasta nó nach bhfuil siad soiléir a dhóthain. Is féidir leis an méid sin rannpháirtíocht i scéimeanna cosanta sóisialta a dhíspreagadh agus cur le ráta glactha íseal do roinnt sochair shóisialta . D’fhéadfadh sé go mbaineann sin níos mó le daoine féinfhostaithe agus daoine i gcineálacha neamhchaighdeánacha oibre, mar atá pléite thuas, is minic atá siad faoi réir rialacha sonracha agus nósanna imeachta níos casta. Ina theannta sin, d’fhéadfadh sé nach bhfuil eagraíochtaí ag na catagóirí sin chun ionadaíocht a dhéanamh ar a leasa, mar a dhéanann na comhpháirtithe sóisialta do chatagóirí eile. Tugann an lánléargas ilghnéitheach de chóras cosanta sóisialta i measc na mBallstát míniú ar na cineálacha cur chuige éagsúla i dtaca le trédhearcacht scéimeanna agus sochair cosanta sóisialta. Mar shampla, tá scéimeanna an‑ghinearálta ‘oireann toise amháin do (nach mór) gach duine’ ag roinnt tíortha, fad atá tíortha eile díreach tosaithe ag aistriú ó shraith scéimeanna cosanta thar a bheith sonracha chuig cinn níos ginearálta. Difear suntasach eile is ea gur thosaigh cuid eile acu an t‑aistriú digiteach i bhfad ó shin agus bhí dreamanna eile a bhí spreagtha ag paindéim COVID-19. Maíonn roinnt Ballstát ina NIPanna go bhfuil na rialacha maidir le rochtain ar chosaint shóisialta soiléir agus trédhearcach cheana féin agus go bhfuil faisnéis sho-aimsithe (i.e. BE, EE, FR, HR, MT, SE), agus cuid acu ag díriú aird ar an tábhacht atá leis seo a choinneáil/feabhsú (BE, MT, NL, SE). I roinn tíortha, tá rochtain ar fhaisnéis (lena n‑áirítear faisnéis maidir leis na sé bhrainse de chosaint shóisialta) cumhdaithe sa reachtaíocht (i.e. BE, CZ, EE, LV, RO, SI, SK). Tá trédhearcacht agus simpliú curtha san áireamh mar aidhmeanna ag roinnt acu ina RRPanna, mar atá le leasú beartaithe na Cipire ar an gcóras árachais shóisialta agus athstruchtúrú agus digitiú ar sheirbhísí árachais shóisialta. Go ginearálta áfach, níl trédhearcacht léirithe go maith sna NIPanna ach i sraith athchóirithe agus bearta atá glactha nó atá á leathadh amach ar fud an Aontais chun tacú le rochtain ar fhaisnéis shoiléir agus cothrom le dáta agus feasacht ar chearta sóisialta, agus chun nósanna imeachta a shimpliú, trí na RRPanna i roinnt cásanna freisin. 2.5.1.Rochtain ar fhaisnéis Tá rochtain ar fhaisnéis de dhíth ar dhaoine le go mbeidh siad feasach ar a gcearta agus dualgais reatha. Is féidir leis an soláthar faisnéise a bheith ‘éighníomhach’, mar shampla i bhfoirm bileoga faisnéise nó tairsí gréasáin, nó níos ‘gníomhaí’ go príomha trí fheachtais ardaithe feasacht, ginearálta nó dírithe ar sprioc. Mar a thugann aithris 22 den Mholadh ón gComhairle le fios, ‘is féidir le digitiú, go sonrach, cuir le hiarrachtaí trédhearcacht do dhaoine aonair a fheabhsú’ agus cinnte is cuid lárnach d’iarrachtaí na mBallstát an rochtain a fheabhsú é soláthar digiteach na faisnéise. Cé go bhfuil éagsúlacht mhór sna cleachtais i gcónaí, tá tairseacha, mar a thugtar orthu, ann i ngach Ballstát anois, bíodh siad ina dtairseacha ginearálta/rialtais ilfhreastail nó ina dtairseacha comhtháite slándála sóisialta nó tairseacha do bhrainsí sonrach de chosaint shóisialta. Nuair a chuirtear faisnéis ar fáil do na stádais oibre éagsúla, tugtar aird ar leith (go pointí éagsúla) ar chás na ndaoine féinfhostaithe (ag brath i bpáirt ar cé acu atá nó nach bhfuil rochtain foirmiúil ag daoine féinfhostaithe ar na brainsí éagsúla de shlándáil shóisialta agus cé acu atá nó nach bhfuil sé ar na téarmaí céanna nó téarmaí éagsúla le catagóirí eile). Tá bearnaí faisnéise agus easnaimh i roinnt Ballstát, áfach, a bhaineann go sonrach le hoibrithe neamhchaighdeánacha agus daoine féinfhostaithe, rud a d’fhéadfadh faisnéis shonraithe a bheith curtha ar fáil ina leith nó a d’fhéadfadh nach mbeidh sé curtha ar fáil (ar shuíomhanna rialtais ginearálta go háirithe): tá faisnéis curtha in oiriúint do dhaoine féinfhostaithe agus dhaoine i gcineálacha neamhchaighdeánacha fostaíochta teoranta go ginearálta (sa Rómáin), nó níl idirdhealú soiléir idir na catagóirí éagsúla (an Chipir), nó tá faisnéis ar scéimeanna áirithe ar lár, mar shampla faisnéis ar scéimeanna deonacha (an Ostair). Níos ginearálta fós, tá bearnaí agus easnaimh san fhaisnéis atá curtha ar fáil ag riaracháin phoiblí agus/nó soláthróirí (poiblí nó príobháideacha) bainteach leis na brainsí éagsúla de chosaint shóisialta aitheanta go sonrach mar dheacracht i 17 mBallstát (BE, CZ, DE, EE, IE, EL, FR, HR, CY, LT, NL, AT, RO, SI, SK , FI, SE). Baineann easnaimh féideartha eile le suíomhanna gréasáin atá as dáta, cruthaithe mar thoradh ar chláir/tionscadail shonracha, tionscanta ag eachtraí ar leith (ar nós ghéarchéim COVID-19) agus maoinithe ar bhonn sealadach ach ní dhéantar cothabháil nó nuashonrú orthu ina dhiaidh. Is ar shochair sheanaoise atá an fhaisnéis phearsantaithe is mó forbairt atá ar fáil, trí áireamháin ar líne go minc. Go deimhin, thuairiscigh 21 Bhallstát go gcuireann siad áireamháin phinsin (ionsamhlóirí) ar fáil ar féidir le saoránaigh teacht orthu go díreach, agus ar féidir leo iad a úsáid le meastacháin a fháil ar theidlíochtaí pinsin amach anseo bunaithe ar ranníocaíochtaí agus tréimhsí iarbhír (BE, CZ, DK, DE, EE, ES, FR, IT, CY, LV, LT, HU, MT, AT, NL, PL, PT, SI, SK, FI, SE). Is cosúil, áfach, go n‑athraíonn faisnéis i dtaobh scéimeanna pinsin ceirde agus scéimeanna deonacha go mór idir Bhallstáit fiú i réimse níos forbartha na sochar seanaoise, agus ní léir cibé an bhfuil a dhóthain faisnéise dírithe ar dhaoine i bhfoirmeacha neamhchaighdeánacha oibre. Is féidir leis an digitiú méadaithe agus an imeacht ó sheirbhísí fisiciúla chuig seirbhísí ar líne agus digiteach deacrachtaí a chruthú i dtaca le teacht ar fhaisnéis, go háirithe do ghrúpaí leochaileacha (i.e. daoine gan mórán scileanna digiteacha, daoine le lagamharc/lagéisteacht, daoine níos sine nó daoine gan dídean). San am céanna, tá teacht ag daoine le lagamharc ar roinnt suíomhanna a sholáthraíonn faisnéis ar chosaint shóisialta (e.g.. BE, DK, EE, IE, EL, LT, LU, SI) nó lagéisteacht (e.g. CZ, DK, EE, IE, EL, HR, LT, LU, RO, SI). I roinnt cásanna, tá athchóirithe ag dul ar aghaidh chun fáil ar fhaisnéis i dtaobh sochair cosanta sóisialta a áirithiú, sa tSualainn mar shampla tá faisnéis ar na suíomhanna gréasáin ar fáil ar dhóigh atá oiriúnach do dhaoine faoi mhíchumas éagsúla, le Sualainnis éasca nó teanga chomharthaíochta. Ní mór d’údaráis na Sualainne ateangairí a sholáthar saor in aisce. San Fhionlainn, ó 2019, tá an Institiúid um Árachas Sóisialta ag leathnú amach a sheirbhísí ar líne sa teanga chomharthaíochta agus cuireann siad seirbhís ateangaireachta ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas. Is féidir le hoifigí fisiciúla ról tábhachtach a imirt i bhfeabhsú rochtana do dhaoine faoi mhíchumas agus do dhaoine a bhfuil litearthacht dhigiteach íseal acu. I roinnt tíortha áfach, tá laghdú suntasach tagtha ar na deiseanna atá ann rochtain fhisiciúil a fháil ar fhaisnéis, rud atá méadaithe go minic ag géarchéim COVID-19. Tá cláir chun litearthacht dhigiteach a fheabhsú agus aghaidh a thabhairt ar an deighilt dhigiteach tuairiscithe i roinnt Ballstát (ar nós BE, EE agus IT). B’fhiú a lua chomh maith go bhfuil roinnt tíortha i measc na tíortha is forbartha ó thaobh cúrsaí digiteach de ag (ath)f(h)orbairt rochtain fhisiciúil nó ag cruthú ionaid seirbhísí ilfhreastail (EE, LV). In 2020 san Eastóin, bhí seirbhís seachadta baile ar fáil do shochair pinsin, ag praghas laghdaithe ó thús na bliana 2022. Tá for-rochtain ina gné chriticiúil eile de rochtain ar fhaisnéis agus cé chomh casta is atá na córais agus na nósanna imeachta chun rochtain a fháil ar shochair shóisialta – chun feasacht daoine a ardú ar a gceart agus dualgais agus an tábhacht atá le bheith páirteach i gcórais chosanta sóisialta. Maidir le 2017-2021, thuairisc 14 Bhallstát feachtais feasachta ar chórais/sochair slándála sóisialta ‘go ginearálta’ nó faisnéis ar roinnt sochair chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin seo. I roinnt tíortha, reáchtáladh feachtais chun feasacht an phobail a mhúscailt ar na coinníollacha chun rochtain a fháil ar shochair slándála sóisialta, i dtéarmaí ranníocaíochtaí sóisialta agus an tábhacht le fostaíocht rialta, rud ag bhfuil tábhacht ar leith ag baint leis do dhaoine féinfhostaithe agus daoine i gcineálacha neamhchaighdeánacha oibre. San Fhionlainn mar shampla, reáchtálann cistí dífhostaíochta agus ceardchumainn feachtais faisnéise go rialta atá dírithe ar a chur ina luí ar fhostaithe gur cheart dóibh clárú le cistí dífhostaíochta chun cosaint níos fearr a bheith acu i gcoinne cailliúintí ioncaim i gcásanna dífhostaíochta. Bhí feachtais dírithe freisin ar bhrainsí sonracha de chosaint shóisialaí i bhformhór na mBallstát. Tá spéis ar leith sna feachtais ar shochair seanaoise atá dírithe ar oibrithe neamhchaighdeánacha agus daoine féinfhostaithe (CZ, DE, HR, HU) agus feachtais ar rochtain sa todhchaí ar shochair agus a leordhóthanacht (CZ, EL, LT, HU, MT, NL, PL, FI). 2.5.2.Simpliú Is féidir trédhearcacht a fheabhsú trí chineálacha éagsúla simplithe: simpliú sna rialacha foirmiúla maidir le scéim cosanta sóisialta (luaite thuas), sa struchtúr riaracháin (institiúid) é féin nó simpliú sa phróiseas iarratais/glactha maidir le rochtain ar shochair. Tá athchóirithe glactha nó beartaithe ag roinnt Ballstát chun na scéimeanna ginearálta nó sonracha a shimpliú, agus iad ag leathnú nó ag feabhsú rochtana do chatagóirí oibrithe i bhfoirmeacha neamhchaighdeánach fostaíochta nó féinfhostaithe ar a thuilleadh cineálacha sochar dá réir. Thug an Ostair agus an Phortaingéil rialacha níos soiléire isteach maidir le rochtain do (catagóirí de) dhaoine féinfhostaithe. San áireamh le bearta simplithe eile atá á ghlacadh tá an ‘prionsabal aonuaire’ do bhailiú sonraí (BE, IE, EL, ES, LV, LU, PL), cruthú nó feabhsú na dtairseacha cosanta sóisialta ilfhreastail (IE, LV, HU, MT, NL, SI, SK, SE) agus uathoibriú (páirteach) an mhalartaithe sonraí (DE, EL). Baineann catagóir eile d’athchóirithe le simpliú ar na nósanna imeachta maidir le hiarratais. San áireamh leo tá bearta ar lainseáil na dtairseacha gréasáin le feidhmiúlachtaí éagsúla d’úsáideoirí agus roinnt sonraí i measc na n‑institiúidí éagsúla (BG, CZ, IT, LV, LT, MT, NL, FI), ach le nósanna imeachta réamhlíonta agus ar líne chomh maith (DE, IT, SK), nó bronnadh uathoibríoch na sochar ar dhaoine atá ina dteideal i mbrainsí sonracha. Bosca 5: Athchóirithe/bearta (ábhartha) maidir le trédhearcacht An Bheilg: Sa Chomhaontú Rialtais Cónaidhme do 2020-2024 tá gealltanas an suíomh gréasáin reatha mypension.be a fhorbairt, chun cuntais ar líne, ionstraimí áirithe agus bronnadh uathoibríoch na gceart chun sochar a chur san áireamh ann. Ina theannta sin, luann NIP na Beilge bunú suíomhanna nua leis na feidhmeanna céanna le mypension do shochair dhífhostaíochta agus sochair a bhaineann le tionóiscí ceirde. Ó mí an Mhárta 2020, tá daoine a d’fhéadfadh cáiliú le haghaidh aisíocaíocht mhéadaithe chostas an chúraim sláinte aitheanta go huathoibríoch. An tSeicia: In 2022, tá feachtas feasachta ar rochtain dhigiteach ar phinsin seanaoise seolta ag Foras Riartha um Chosaint Shóisialta na Seice. San áireamh le feachtais feasachta eile tá gníomhaíochtaí spriocdhírithe eile a thugann eolas do tairbhithe a bheidh ann amach anseo ar leordhóthanacht a sochar seanaoise. Ó 2016, tá Aireacht Saothair agus Gnóthaí Sóisialta na Seice ag seoladh litreacha chuig daoine féinfhostaithe ar na himpleachtaí féideartha de phréimh íosta a íoc le haghaidh leordhóthanacht sochair agus comhairle a chur orthu ar bhealaí féideartha le bochtaineacht a sheachaint agus iad ag dul in aois.

An Ghearmáin: Déanann an tAcht um Fhorléargas Pinsin Dhigitigh (11 Feabhra 2021) foráil maidir le tairseach pinsin dhigitigh a chuirfidh faisnéis ar fáil maidir le teidlíochtaí pinsin. Beidh an tairseach tugtha isteach de réir a chéile agus cuirfear chun feidhme go hiomlán í i bhFómhar 2023. An Ghréig: Reáchtáladh gníomhaíochtaí eolais chun feasacht a ardú ar an mbearna inscne pinsin agus chun feasacht mná ar an nasc idir leibhéil phinsin agus ranníocaíochtaí a ardú. Thairis sin, rinneadh ardán ar líne a sheoladh i mí na Nollaig 2020, i dtús báire chun seirbhísí teilea-chomhairleoireachta a chur ar fáil do dhaoine dífhostaithe le linn ghéarchéim COVID-19 ach a thiontaigh ina rud buan i ndiaidh éirí go maith leis. An Iodáil: Tá an tseirbhís iarratais réamhlíonta do phinsin mharthanóra ag feidhmiú go hiomlán ó mhí Dheireadh Fómhair 2021. Aon uair a chuirtear pinsean seanaoise ar fionraí i ndiaidh do bhás pinsinéara, bíonn an tseirbhís gníomhachtaithe go huathoibríoch agus cuirtear scéal chuig an gcéile faoin nós imeachta le teachtaireacht téacs. An Laitvia: Tugann an tionscadal dar teideal ‘Ardán Gréasáin Aontaithe d’Eintitis Rialtais agus Rialtais Áitiúla’ (2018) suíomhanna gréasáin le chéile ar aon ardán amháin, le bheith déanta faoi 2025. Tá Laitvia ag forbairt an scáileáin sonraí uilíoch SSIA freisin (Áisíneacht Stáit um Árachas Sóisialta), ag tiomsú eolais agus ag cuir faisnéis phearsantaithe ar fáil. Málta: Tá uathoibriú áirithe déanta den phróiseas do chumhdach cúraim sláinte do dhaoine aosta. Ó 2022, beidh daoine os cionn 80 a fhaigheann liúntas forlíontach de bharr ioncam íseal i dteideal (gan gá le tástáil acmhainne) cúnamh míochaine saor in aisce go huathoibríoch. An Phortaingéil: Tá gnéithe TF nua ar fáil tríd an tseirbhís ‘Cosaint Shóisialta Ar Líne’ mar shampla seiceáil a dhéanamh ar stair ranníocaíochtaí agus sochar an duine; iarratais phinsin a chur isteach go leictreonach agus réamhaisnéis pinsin a dhéanamh trí ionsamhlóir ar líne; seirbhís íocaíochta ATM speisialta do ranníocaíochtaí ag daoine féinfhostaithe. Rinneadh tairseach slándála sóisialta a sheoladh i mBealtaine 2021 (níos simplí, i gcomhréir le caighdeáin inrochtaineachta agus níos sláine). An Rómáin: Tá an próiseas iarratais do shochair míchumais simplithe tríd an bPointe Teagmhála Aonarach, ardán a chuireann eolas ar fáil i dtaobh sochar agus treoir maidir le hiarratas a dhéanamh. Is féidir le daoine le hárachas é a úsáid freisin chun iarratas a dhéanamh ar shochair. Neartaíodh an fhéidearthacht chun cáipéisí a chur isteach go leictreonach le linn paindéim COVID-19. Dírithe ar dhaoine féinfhostaithe An Bhulgáir: Tá idir-inoibritheacht na mbunachar sonraí méadaithe le haghaidh rianú agus íoc sochar cúraim sláinte; Ní gá d’úsáideoirí cáipéisí a bhailiú agus a choinneáil a thuilleadh le cruthú gur íocadh sochair cúraim sláinte agus sochair seanaoise. Tá an fhaisnéis ábhartha ginte ag córais faisnéis chomhtháite a nascann na riaracháin slándála sóisialta, sláinte agus cánach. An Eastóin: Tá nósanna imeachta do dhaoine féinfhostaithe simplithe a thuilleadh ó tugadh isteach beartas an chuntais fiontraí in 2019. Coinníonn sin taifead ar ioncam agus cáin daoine féinfhostaithe, agus cuireann an banc a riarann an cuntas na méideanna cearta ar aghaidh chuig an gCiste um Árachas Cúraim Sláinte agus Ciste Pinsin. An tSlóivéin: In 2023 tosóidh córas faisnéise an Ionaid um Obair Shóisialta ag bailiú sonraí ar íocaíocht ranníocaíochtaí sóisialta do dhaoine féinfhostaithe agus feirmeoirí go huathoibríoch. 3.Achoimre ar dhul chun cinn Thit tréimhse chur chun feidhme an Mholta ón gComhairle ag an am céanna leis an bpaindéim. In 2020‑21, bhí aird beartais dírithe go mór ar bhearta éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar na hiarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha; bhí níos lú iarrachtaí dírithe ar athchóirithe córasacha chun brainsí cosanta sóisialta a leasú chun freastal ar fhírinní nua an mhargaidh saothair a bhí a athrú go fóill. Chuidigh na bearta éigeandála an chosaint shóisialta a leathnú chuig na grúpaí nach raibh cumhdaithe roimhe seo nó a bhí páirt‑chlúdaithe ach ar bhonn sealadach den chuid is mó. San am céanna, tharraing an ghéarchéim aird ar bhearnaí struchtúrtha agus an riachtanas aghaidh a thabhairt orthu ach ní raibh ann ach cúpla tír a lean d’athchóirithe struchtúrtha. 3.1.Forbairtí dearfacha maidir le rochtain ar chosaint shóisialta do chách Ar na bearta a tugadh isteach ó 2019 nó a fógraíodh don am atá le teacht, tá roinnt athruithe sa reachtaíocht (nó cleachtais) a éascaíonn nó a dhéanfaidh éascú ar rochtain chinnte do neart oibrithe agus daoine féinfhostaithe chuig na heochairbhráinsí cosanta sóisialta a chumhdaítear leis an Moladh ón gComhairle. Beidh sé tábhachtach faireachán géar a dhéanamh ar a gcur chun feidhme agus tionchair agus leanúint suas ar na cinn sin nár glacadh go fóill. Tá roinnt athchóirithe dírithe ar réimse an chumhdaigh fhoirmiúil, ag díriú ar leathadh agus feabhsú na cosanta sóisialta do dhaoine féinfhostaithe (daoine féinfhostaithe aonair agus spléach go háirithe), ag bogadh ó ‘gan aon chumhdach’ go ‘cumhdach éigeantach’ i mórchuid na gcásanna. Cuireadh athchóirithe chun feidhme freisin, nó tá cinn beartaithe, chun cumhdach foirmiúil a fheabhsú d’oibrithe a bhfuil cineálacha sonracha conarthaí acu nó atá ag obair in earnálacha sonracha. In ocht mBallstát, na bearta éigeandála a úsáideadh le linn phaindéim COVID-19 chun líontán sábhála a chur ar fáil dóibh siúd nach raibh cumhdaithe go foirmiúil, spreag siad athruithe córasacha sa rochtain fhoirmiúil. Bhí roinnt forbairtí dearfacha i dtaca le rochtain éifeachtach freisin, mar shampla laghdú ar fhad na ranníocaíochta íosta a bhí de dhíth le haghaidh sochair dhífhostaíochta agus, maidir le leordhóthanacht, i ndáil le sochair sheanaoise do dhaoine féinfhostaithe nó do dhaoine le teidlíochtaí ísle den chuid is mó, agus go pointe níos lú, le sochair dhífhostaíochta. A mhéid a bhaineann le trédhearcacht, taispeánann sonraí atá ar fáil an t‑iliomad dea-chleachtas atá ann faoi láthair ar fud Bhallstáit an Aontais agus an gá atá ann le tuilleadh dul chun cinn. 3.2.Tá dúshláin fós ann Tá leibhéal iomlán na huaillmhéine éagsúil i measc na NIPanna, go háirithe ó thaobh raon feidhme, líon agus thráthúlacht na mbeart (glactha nó fógartha) de. Níl sé mar aidhm ag mórchuid acu aghaidh a thabhairt ar na bearnaí ar fad sa chumhdach a sainaithníodh sa chreat faireacháin nó i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpach, le fíorbheagán eisceachtaí.