maidir le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, agus cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe maidir le hiompar lasta de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

I bhfianaise chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tá iompar lasta ón Úcráin iontach deacair. Tá bealaí tábhachtacha iompair le haghaidh iompar earraí tríd an Muir Dhubh blocáilte nó scriosta ag fórsaí míleata na Rúise, agus tá aerspás na hÚcráine dúnta don iompar sibhialtach. Tugtar tús áite d’iompar paisinéirí agus dídeanaithe ar an ngréasán iarnróid faoi láthair agus tá sé go mór i mbaol fós de bharr bombardaíochtaí de chuid na Rúise.

Faoi láthair rialaítear iompar lasta de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin trí bhíthin dhá phríomhshásra, is iad sin comhaontuithe iompair déthaobhacha idir na Ballstáit agus an Úcráin, agus ceadúnais arna dtabhairt faoi chuimsiú chóras cuótaí iltaobhach Chomhdháil Eorpach na nAirí Iompair (ECMT) laistigh den Fhóram Iompair Idirnáisiúnta. Leis na sásraí sin, forchuirtear cuótaí ar tharlóirí ón dá thaobh maidir le hidirthuras agus le trádáil dhéthaobhach.

Meastar gurb é an t‑iompar de bhóthar ceann de na príomhroghanna malartacha atá ann le cur ar chumas na hÚcráine a táirgí a onnmhairiú, lena n‑áirítear gráin. Thacódh sé sin le geilleagar na hÚcráine ach bheadh sé ríthábhachtach freisin do gheilleagair eile ós rud é go bhfuil onnmhairiú tháirgí na hÚcráine amhail grán, breosla, bia-ábhair agus earraí eile ag éirí níos tábhachtaí i bhfianaise na n‑ábhar imní atá ag dul i méid maidir le slándáil an tsoláthair bia ar fud an domhain. Ag an am céanna, is rídhócha go rachadh úsáid mhéadaithe na n‑oibríochtaí iompair de bhóthar i gcomparáid le gnáthamanna thar na cuótaí a leagtar amach sna comhaontuithe déthaobhacha idir na Ballstáit agus an Úcráin agus a tugadh trí ECMT laistigh den Fhóram Idirnáisiúnta Iompair.

Dá bhrí sin, thiocfadh an Comhaontú seo maidir le hiompar de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin in ionad na gcomhaontuithe déthaobhacha iompair atá ann cheana idir na Ballstáit agus an Úcráin agus d’éascófaí úsáid iompair mhalartaigh de bhóthar d’oibreoirí, toisc go léirscaoilfí oibríochtaí déthaobhacha agus idirthuras idir an dá Pháirtí.

Sa bhreis air sin, ó thosaigh cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, ní féidir le go leor tiománaithe ón Úcráin cloí leis na nósanna imeachta riaracháin a bhaineann le doiciméid tiománaí amhail iarratais ar cheadúnais tiomána idirnáisiúnta nó eisiúint doiciméad nua i gcás doiciméid a chailltear nó a ghoidtear. Cuirfidh an Comhaontú seo ar chumas an dá Pháirtí aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin faoi imthosca eisceachtúla. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, foráil a dhéanamh maidir le bearta lena ndíolmhaítear tiománaithe ón gceanglas ceadúnas tiomána idirnáisiúnta a chur ar fáil, lena dtugtar aitheantas do chinntí arna ndéanamh ag an Úcráin chun bailíocht riaracháin doiciméad tiománaí a shíneadh agus bearta lena n‑éascaítear malartú faisnéise idir údaráis inniúla an dá Pháirtí chun calaois agus brionnú doiciméad tiománaí a chomhrac.

Dá bhrí sin, is iomchuí Comhaontú a shíniú lena ndéantar léirscaoileadh ar iompar lasta de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin i ndáil le hoibríochtaí déthaobhacha agus idirthuras agus ina bhfuil clásail shonracha a bhaineann le ceadúnais tiomána. Ba cheart teorainn ama a bheith leis an gComhaontú seo ach ba cheart go bhféadfaí é a athnuachan.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Rinneadh foráil maidir leis an gComhaontú freisin sa phlean gníomhaíochta le haghaidh Lánaí Dlúthpháirtíochta idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin, a bhfuil sé mar sprioc aige onnmhairiú talmhaíochta agus trádáil dhéthaobhach na hÚcráine leis an Aontas a éascú. Cuirtear in iúl sa phlean gníomhaíochta sin tiomantas an Aontais Eorpaigh tacú le geilleagar na hÚcráine agus le téarnamh eacnamaíoch na hÚcráine agus cuidiú le margaí bia an domhain a chobhsú agus slándáil an tsoláthair bia ar fud an domhain a fheabhsú.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Tá an Comhaontú seo comhsheasmhach leis an mbeartas caidrimh sheachtraigh atá ag an Aontas faoi láthair leis an Úcráin. Tá Rialtas na hÚcráine tar éis Comhaontú den sórt seo a iarraidh mar bheart práinneach. Bheadh an Comhaontú maidir le hiompar earraí de bhóthar leis an Úcráin i gcomhréir freisin leis an gComhaontú Comhlachais a síníodh an 27 Meitheamh 2014 idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin, ós rud é go ndéantar foráil ann in Airteagal 136 maidir le comhaontuithe bóthair speisialta a d’fhéadfadh a bheith ann sa todhchaí d’fhonn forbairt chomhordaithe agus léirscaoileadh céimnitheach ar an iompar idir na Páirtithe a áirithiú.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Airteagal 91 i gcomhar le hAirteagal 218(5) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE).

•Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)