maidir le creat le haghaidh deimhnithe idir-inoibritheacha i ndáil le vacsaíniú, tástáil agus téarnamh a eisiúint chuig náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go dleathach nó a bhfuil cónaí orthu go dleathach ar chríocha na mBallstát le linn phaindéim COVID‑19 agus le haghaidh fhíorú agus ghlacadh na ndeimhnithe sin (an Deimhniú Glas Digiteach)

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

I gcomhréir leis an gCoinbhinsiún lena ndéantar Comhaontú Schengen a chur chun feidhme, féadfaidh náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cónaí orthu go dleathach i mBallstát nó atá ag fanacht go dleathach ann taisteal faoi shaoirse laistigh de chríocha na mBallstát eile, chomh fada agus go gcomhlíonann siad coinníollacha áirithe. Dá bhrí sin, an beartas a d’fhorbair an tAontas lena n‑áirithítear nach mbíonn aon rialú ar dhaoine agus iad ag trasnú na dteorainneacha inmheánacha, ní hé amháin go dtéann an beartas sin chun tairbhe do shaoránaigh den Aontais ach téann sé chun tairbhe do náisiúnaigh tríú tír freisin a bhfuil sé de cheart acu taisteal a dhéanamh san Aontas. Mar sin féin, bhí tionchar ar fheidhmiú an chirt sin ag roinnt de na srianta a ghlac na Ballstáit chun leathadh ghéarshiondróm trom riospráide choróinvíreas 2 (‘SARS‑CoV‑2’) a theorannú, rud is cúis le galar choróinvíreas 2019 (‘COVID‑19’). Is éard a bhí sna bearta sin go minic, srianta ar dhul isteach nó ceanglais shonracha eile is infheidhme maidir le taistealaithe trasteorann, amhail coraintín nó féinleithlisiú a dhéanamh nó tástáil ionfhabhtú SARS‑CoV‑2 a dhéanamh roimh theacht isteach dóibh agus/nó ina dhiaidh.

Chun cur chuige dea-chomhordaithe, intuartha agus trédhearcach a áirithiú maidir le srianta ar an tsaorghluaiseacht a ghlacadh, an 13 Deireadh Fómhair 2020, ghlac an Chomhairle Moladh (AE) 2020/1475 ón gComhairle maidir le cur chuige comhordaithe i leith an tsaorghluaiseacht a shrianadh mar fhreagairt ar phaindéim COVID‑19, lena dtugtar aghaidh freisin ar staid náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go dleathach san Aontas nó a bhfuil cónaí orthu go dleathach ann. I gcomhréir le pointe 17 de Mholadh (AE) 2020/1475 ón gComhairle, d’fhéadfadh na Ballstáit ceangal a chur ar dhaoine atá ag taisteal ó limistéir riosca i mBallstát eile coraintín nó féinleithlisiú a dhéanamh nó tástáil ionfhabhtú SARS‑CoV‑2 a dhéanamh roimh theacht isteach dóibh agus/nó ina dhiaidh.

Chun comhlíontacht na gceanglas éagsúil a léiriú, iarradh ar thaistealaithe cineálacha éagsúla fianaise dhoiciméadach a chur ar fáil, amhail deimhnithe leighis, torthaí tástála, nó dearbhuithe. In éagmais formáidí caighdeánaithe agus daingnithe, tá fadhbanna ag taistealaithe maidir le glacadh a ndoiciméid, agus tá tuarascálacha ann maidir le doiciméid chalaoiseacha nó bhrionnaithe á dtíolacadh. Na saincheisteanna sin, ar saincheisteanna iad a bhféadfadh moilleanna agus bacainní nach bhfuil gá leo eascairt astu, is dócha go mbeidh siad níos feiceálaí fós amach anseo toisc go bhfuil méadú ag teacht ar líon na nEorpach atá á dtástáil agus á vacsaíniú in aghaidh COVID‑19 agus toisc go bhfaighidh na daoine sin cruthúnas doiciméadach chuige sin. Chuaigh an Chomhairle Eorpach i ngleic leis an gceist sin. I ráiteas ó chomhaltaí na Comhairle Eorpaí, ráiteas a glacadh tar éis na bhfíschomhdhálacha neamhfhoirmiúla an 25 agus an 26 Feabhra 2021, d’iarr siad go leanfaí den obair ar chur chuige comhchoiteann i leith deimhnithe vacsaínithe.

Tá comhdhearcadh i measc na mBallstát maidir le deimhnithe den sórt sin a úsáid chun críoch míochaine, amhail obair leantach chuí a áirithiú idir an chéad agus an dara dáileog, chomh maith le haon treisiú is gá ina dhiaidh sin. Tá obair ar siúl ag na Ballstáit chun deimhnithe vacsaínithe a fhorbairt, agus is minic a úsáideann siad faisnéis atá ar fáil i gclárlanna imdhíonta.

Tá obair ar siúl ag an gCoimisiún in éineacht leis na Ballstáit mar chuid den Líonra ríomhShláinte, líonra deonach lena nasctar na húdaráis náisiúnta atá freagrach as ríomhShláinte, maidir le hidir-inoibritheacht deimhnithe vacsaínithe a ullmhú. An 27 Eanáir 2021, ghlac an Líonra ríomhShláinte treoirlínte maidir le cruthúnas ar vacsaíniú chun críoch míochaine, treoirlínte a nuashonraíodh an 12 Márta 2021. Sainmhínítear leis na treoirlínte sin na gnéithe lárnacha idir-inoibritheachta, eadhon tacar sonraí íosta le haghaidh deimhnithe vacsaínithe, agus aitheantóir uathúil. Tá obair ar siúl freisin ag an Líonra ríomhShláinte agus ag an gCoiste Slándála Sláinte a bunaíodh le hAirteagal 17 de Chinneadh Uimh. 1082/2013/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ar thacar sonraí coiteann caighdeánaithe le haghaidh deimhnithe torthaí na dtástálacha COVID‑19, treoirlínte maidir le deimhnithe téarnaimh agus tacair sonraí sonracha, agus achoimre ar idir-inoibritheacht deimhnithe sláinte.

Bunaithe ar an obair theicniúil a rinneadh go dtí seo, sa togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialachán maidir le Deimhniú Glas Digiteach (COM(2021)/xxx) a thíolactar go comhuaineach leis an togra seo, molann an Coimisiún creat uile-Aontais a bhunú chun deimhnithe vacsaínithe a eisiúint, a fhíorú agus a ghlacadh laistigh den Aontas mar chuid de ‘Dheimhniú Glas Digiteach’. Ag an am céanna, ba cheart go gcumhdófaí leis an gcreat sin freisin deimhnithe eile arna n‑eisiúint le linn phaindéim COVID‑19, eadhon doiciméid a dheimhníonn toradh diúltach ar thástáil ionfhabhtú SARS‑CoV‑2 chomh maith le doiciméid a dheimhníonn gur théarnaigh an duine lena mbaineann ó ionfhabhtú SARS‑CoV‑2 a tharla dó roimhe sin. Leis sin, chuirfí ar a gcumas do dhaoine nach bhfuil vacsaínithe nó nach raibh an deis acu vacsaín a fháil go fóill leas a bhaint as creat idir-inoibritheach den sórt sin, rud lena n‑éascófaí saorghluaiseacht na ndaoine sin chomh maith. Cé nach féidir le leanaí, mar shampla, tairbhe a bhaint as vacsaíniú in aghaidh COVID‑19 i láthair na huaire, ba cheart go mbeidís in ann deimhniú tástála nó téarnaimh a fháil, deimhnithe a d’fhéadfadh a dtuismitheoirí a fháil thar a gceann freisin.

An creat atá leagtha amach sa togra le haghaidh Rialachán maidir le Deimhniú Glas Digiteach (COM(2021)/xxx), tá feidhm ag an gcreat sin maidir le saoránaigh den Aontas nó baill dá dteaghlach a d’fhéadfadh a bheith ina náisiúnaigh tríú tír. Is é is cuspóir don togra seo a áirithiú go mbeidh feidhm ag an gcreat céanna maidir le náisiúnaigh tríú tír eile atá ag fanacht go dleathach nó a bhfuil cónaí orthu go dleathach ar chríoch Ballstáit den Aontas agus atá i dteideal taisteal chuig Ballstát eile i gcomhréir le dlí an Aontais.

De bhun Airteagal 77(2)(c) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), déanfaidh an tAontas beartais a fhorbairt lena leagfar amach na coinníollacha faoina mbeidh an tsaoirse chun taistil laistigh den Aontas ag náisiúnaigh tríú tír. Mar sin féin, bhí tionchar ag cuid de na bearta a ghlac na Ballstáit chun leathadh ráig COVID‑19 a theorannú ar an tsaoirse chun taisteal laistigh den Aontas atá ag náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go dleathach san Aontas nó a bhfuil cónaí orthu go dleathach ann. Is minic a chuimsigh na bearta sin srianta ar dhul isteach nó ceanglais shonracha eile is infheidhme maidir le taistealaithe trasteorann, bearta a bhfuil ardtionchar ar leith acu ar dhaoine a bhfuil cónaí orthu i réigiúin teorann agus a thrasnaíonn teorainneacha mar chuid dá saol laethúil ar mhaithe leis an obair, an t‑oideachas, cúram sláinte, nó gníomhaíochtaí siopadóireachta, cultúrtha agus fóillíochta, amhail an ceanglas coraintín nó féinleithlisiú a dhéanamh nó chun tástáil ionfhabhtú COVID‑19 a dhéanamh roimh theacht isteach agus/nó ina dhiaidh.

Le Moladh (AE) 2020/1475 ón gComhairle, bunaíodh cur chuige comhordaithe maidir leis na príomhphointí seo a leanas: critéir agus tairseacha coiteanna a chur i bhfeidhm agus cinneadh á dhéanamh ar cheart srianta ar an tsaorghluaiseacht a thabhairt isteach, mapáil ar an riosca i dtaobh tharchur COVID‑19 de réir cód dathanna comhaontaithe, mapáil a fhoilsíonn an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC), agus cur chuige comhordaithe i leith na mbeart más ann dóibh a d’fhéadfaí a chur i bhfeidhm go hiomchuí maidir le daoine atá ag gluaiseacht idir limistéir, ag brath ar leibhéal an riosca tarchuir sna limistéir sin.

An 30 Deireadh Fómhair 2020, ghlac an Chomhairle Moladh (AE) 2020/1632 ón gComhairle maidir le cur chuige comhordaithe i leith an tsaorghluaiseacht a shrianadh i limistéar Schengen mar fhreagairt ar phaindéim COVID‑19 inar moladh do na Ballstáit atá faoi cheangal ag acquis Schengen na prionsabail, na critéir chomhchoiteanna, na tairsí comhchoiteanna agus creat comhchoiteann na mbeart a chur i bhfeidhm mar a leagtar amach i Moladh (AE) 2020/1475 ón gComhairle. Ar mhaithe leis an idir-inoibritheacht a áirithiú idir na réitigh theicniúla éagsúla i leith deimhnithe vacsaínithe atá na Ballstáit a fhorbairt, agus ós rud é go bhfuil roinnt acu tar éis glacadh le cruthúnais vacsaínithe cheana féin chun taistealaithe a dhíolmhú ó shrianta áirithe, tá gá le coinníollacha aonfhoirmeacha chun deimhnithe maidir le vacsaíniú in aghaidh COVID‑19, tástálacha COVID‑19 agus téarnamh ó COVID‑19 a eisiúint, a fhíorú agus a ghlacadh.

I gcreat an Deimhnithe Ghlais Dhigitigh atá le bunú, ba cheart go leagfaí amach formáid agus ábhar na ndeimhnithe maidir le vacsaíniú in aghaidh COVID‑19, tástáil COVID‑19 agus téarnamh ó COVID‑19. Molann an Coimisiún freisin gur cheart go n‑áiritheofaí le creat an Deimhnithe Ghlais Dhigitigh gur féidir na deimhnithe sin a eisiúint i bhformáid idir-inoibritheach agus gur féidir iad a fhíorú go hiontaofa nuair a thíolacfaidh an sealbhóir iad i mBallstáit eile, agus sa chaoi sin éascófar an tsaorghluaiseacht laistigh den Aontas.

Níor cheart a bheith sna deimhnithe ach sonraí pearsanta is gá. Ós rud é go gcuimsítear sonraí íogaire leighis sna sonraí pearsanta, ba cheart leibhéal an‑ard cosanta sonraí a áirithiú agus ba cheart prionsabail íoslaghdaithe sonraí a chaomhnú. Go háirithe, le creat an Deimhnithe Ghlais Dhigitigh, níor cheart go n‑éileofaí bunachar sonraí a bhunú agus a choinneáil ar bun ar leibhéal an Aontais, ach ba cheart go gceadófaí fíorú díláraithe ar dheimhnithe idir-inoibritheacha arna síniú go digiteach.

I Rialachán (AE) 2021/XXX atá beartaithe, cuirtear san áireamh iarrachtaí leanúnacha ar an leibhéal idirnáisiúnta, amhail faoi choimirce na hEagraíochta Domhanda Sláinte (‘EDS’) agus faoi choimirce shainghníomhaireachtaí eile na Náisiún Aontaithe, chun sonraíochtaí agus treoir a bhunú maidir le teicneolaíochtaí digiteacha a úsáid le haghaidh stádas vacsaínithe a dhoiciméadú. Ba cheart tríú tíortha a spreagadh chun aitheantas a thabhairt don Deimhniú Glas Digiteach agus srianta ar thaisteal neamhriachtanach á dtarscaoileadh acu. D’fhéadfaí a áireamh leis sin, go háirithe, idir-inoibritheacht idir córais theicneolaíocha a bhunaítear ar an leibhéal domhanda agus na córais a bhunaítear chun críoch an Rialacháin seo ar mhaithe le taisteal laistigh den Aontas Eorpach a éascú.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Tá an togra seo gan dochar do rialacha Schengen maidir leis na coinníollacha i ndáil le dul isteach le haghaidh náisiúnaigh tríú tír. Níor cheart an tuiscint a bhaint as an Rialachán atá beartaithe, ar aon slí, gur Rialachán é lena spreagtar nó lena n‑éascaítear athbhunú rialuithe teorann ag teorainneacha inmheánacha, rud nach mór a bheith ina rogha dheiridh faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach i Rialachán (AE) 2016/399 (‘Cód Teorainneacha Schengen’).