MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Seoladh an t-idirphlé maidir le léirscaoileadh víosaí idir an tAontas Eorpach agus An tSeoirsia i mí an Mheithimh 2012. I mí Feabhra 2013, chuir an Coimisiún Eorpach plean gníomhaíochta léirscaoilte víosaí (PGLV) faoi bhráid rialtas na Seoirsia. Thug an Coimisiún gealltanas go molfadh sé go dtabharfaí cead do náisiúnaigh na Seoirsia a bhfuil pasanna bithméadracha ina seilbh acu gearrchuairteanna a thabhairt ar an Aontas Eorpach gan víosa, chomh luath agus a dhéanfadh Rialtas na Seoirsia gach tagarmharc a leagadh síos sa PGLV a chomhall.

Sular cuireadh tús leis an idirphlé maidir le léirscaoileadh víosaí, bhí Comhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú agus Comhaontú um Athligean Isteach tabhartha i gcrích, san am céanna, ag an Aontas Eorpach agus ag an tSeoirsia. Tháinig na comhaontuithe sin i bhfeidhm an 1 Márta 2011. Le go gcuirfí tús leis an idirphlé maidir le víosaí, agus le go leanfaí de ina dhiaidh sin, ba bhunchoinníoll riamh é na comhaontuithe sin a chur chun feidhme ina n-iomláine agus go héifeachtach.

Tá struchtúr an PGLV bunaithe ar cheithre 'bhloc': slándáil doiciméad, lena n-áirítear bithmhéadracht (bloc I), imirce agus bainistiú comhtháite teorainneacha, lena n-áirítear tearmann (bloc II), ord poiblí agus slándáil (bloc III) agus caidreamh eachtrach agus cearta bunúsacha (bloc IV). Sa PGLV tá sraith de thagarmharcanna beachta leagtha amach do gach ceann de na ceithre 'bhloc' sin de shaincheisteanna teicniúla ábhartha arb é is aidhm leo creat reachtach, creat beartais agus creat institiúideach a ghlacadh (céim 1) agus cur chun feidhme éifeachtach agus inbhuanaithe an chreata sin a áirithiú (céim 2).

Ó seoladh an tIdirphlé maidir le Léirscaoileadh Víosaí idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia, tá tuarascáil tugtha ag an gCoimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir leis an dul chun cinn atá déanta ag an tSeoirsia maidir leis na tagarmharcanna a bhaint amach a leagadh síos faoi na ceithre bhloc den chéad céim agus den dara céim den PGLV. Rinneadh measúnú ar dhul chun cinn ar bhonn meastóireacht ar an láthair a rinne saineolaithe ó Bhallstáit an Aontais agus faisnéis mhionsonraithe a thug an tSeoirsia.

An 15 Samhain 2013, ghlac an Coimisiún a chéad tuarascáil ar dhul chun cinn maidir le cur chun feidhme an PGLV ag an tSeoirsia agus rinne sé roinnt moltaí ann i dtaca leis an gcéad chéim a chríochnú (an chéim reachtach agus pleanála).

Ba é conclúid an dara tuarascáil ón gCoimisiún ar dhul chun cinn an 29 Deireadh Fómhair 2014 go raibh tagarmharcanna na chéad chéime den PGLV comhlíonta ag an tSeoirsia agus go raibh sí réidh go ndéanfaí measúnú uirthi de réir thagarmharcanna an dara céim. Ina conclúidí an 17 Samhain 2014, chomhaontaigh an Chomhairle le measúnú an Choimisiúin. Ag gabhail leis an tuarascáil sin, bhí measúnú ar an tionchar a d'fhéadfadh bheith ann dá dtiocfadh ann do léirscaoileadh víosaí amach anseo i gcás shaoránaigh na Seoirsia agus iad ag taisteal go dtí an tAontas Eorpach.

Ghlac an Coimisiún an tríú tuarascáil ar dhul chun cinn na Seoirsia maidir leis an PGLV a chur chun feidhme an 8 Bealtaine 2015. Sa tuarascáil sin, deimhníodh go raibh an tSeoirsia i gcomhréir, tríd is tríd, leis na tagarmharcanna a leagadh síos sna ceithre bhloc den PGLV agus sonraíodh gníomhaíochtaí a d'áiritheodh, dá gcuirfí i bhfeidhm iad, go mbainfeadh an tSeoirsia na tagarmharcanna ar fad amach den dara céim den PGLV.

Sa cheathrú tuarascáil uaidh, an ceann deiridh, arna ghlacadh an 18 Nollaig 2015, ba é conchlúid an Choimisiúin go raibh an dul chun cinn ba ghá déanta ag an tSeoirsia agus go raibh na hathchóirithe riachtanacha ar fad curtha i gcrích aici chun a áirithiú go mbainfí amach, ar bhealach éifeachtach inbhuanaithe, na tagarmharcanna a bhí fágtha. Bunaithe ar an measúnú sin, agus i bhfianaise thoradh an fhaireacháin agus an tuarascithe a rinneadh ar bhonn leanúnach ó seoladh an tIdirphlé maidir le Léirscaoileadh Víosaí idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia, dheimhnigh an Coimisiún go raibh na tagarmharcanna ar fad bainte amach ag an tSeoirsia i dtaca le gach ceann de na ceithre bhloc den dara céim den PGLV agus go dtíolacfadh sé togra reachtach, go luath in 2016, chun leasú a dhéanamh ar Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 ionas go gcuirfí an tSeoirsia ar liosta na dtíortha nach mbaineann an ceanglas víosa leo (Iarscríbhinn II).

Le cois tuarascálacha a thabhairt maidir leis an PGLV, lean an Coimisiún d'fhaireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe um Eisiúint Víosaí a Éascú agus an Chomhaontaithe um Athligean Isteach, go háirithe trí na comhchoistí a bunaíodh faoi na comhaontuithe sin. Is sa Bhruiséil an 13 Deireadh Fómhair 2015 a reáchtáladh an cruinniú deireanach den dá choiste go dtí seo. Sa chomhthéacs sin, thug an Coimisiún dá aire go raibh cur chun feidhme an dá chomhaontú sin an-sásúil tríd is tríd.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana sa réimse beartais seo agus le beartais eile an Aontais

I Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 liostaítear na tríú tíortha a bhfuil ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu nuair atá teorainneacha seachtracha na mBallstát á dtrasnú acu agus liostaítear na tríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas sin. Cuireann na Ballstáit ar fad – diomaite d'Éirinn agus den Ríocht Aontaithe – mar aon leis an Eilvéis, an Iorua, an Íoslann agus Lichtinstéin Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 i bhfeidhm. Is cuid é an Rialachán seo de bheartas an Aontais Eorpaigh maidir le víosaí le haghaidh gearrchuairteanna 90 lá laistigh d'aon tréimhse 180 lá.

Faoi láthair, tá an tSeoirsia liostaithe in Iarscríbhinn I de Rialachán (CE) Uimh. 539/2001, i.e. tá sí ar cheann de na tíortha sin a bhfuil ar a náisiúnaigh víosa a bheith ina seilbh acu chun taisteal chuig críocha Bhallstáit an Aontais Eorpaigh.

Leasaíodh Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 go deireanach le Rialachán (AE) Uimh. 259/2014 tráth a cuireadh an Mholdóiv ar liosta na dtíortha nach mbaineann an ceanglas víosa leo toisc gur éirigh léi an PGLV a leagadh amach di a chur chun feidhme; agus le Rialachán (AE) Uimh. 509/2014 tráth a díolmhaíodh cúig thír i Muir Chairib, agus aon tír déag san Aigéan Ciúin, chomh maith leis an gColóim, an Pheiriú agus Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha ón gceanglas víosaí sin – faoi réir comhaontuithe tarscaoilte víosaí a thabhairt i gcrích idir an tAontas Eorpach agus na tríú tíortha lena mbaineann – tar éis athbhreithniú tréimhsiúil ar na liostaí víosa.

Na critéir sin ar cheart a chur san áireamh chun a chinneadh de réir saintréithe gach cáis ar leith cé na tríú tíortha a mbeidh a náisiúnaigh faoi réir an cheanglais víosa, nó díolmhaithe uaidh, tá siad leagtha síos in Airteagal 1 de Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 (mar a tugadh isteach le Rialachán (AE) Uimh. 509/2014). Áirítear orthu sin "inimirce neamhdhleathach, beartas poiblí agus slándáil, tairbhe eacnamaíoch, go háirithe i dtéarmaí turasóireachta agus trádála coigríche, agus caidreamh seachtrach an Aontais leis na tríú tíortha ábhartha, lena n-áirítear, go háirithe, breithnithe maidir le cearta an duine agus saoirsí bunúsacha, chomh maith leis na himpleachtaí a bhaineann le comhleanúnachas agus cómhalartacht réigiúnach”. Ní mór aird ar leith a thabhairt ar shlándáil na ndoiciméad taistil eisíonn na tríú tíortha lena mbaineann.

Níl cúis ar bith go mbeadh cur chun feidhme na díolúine víosaí ag brath ar chomhaontú tarscaoilte víosaí a thabhairt i gcrích i gcomhar leis an Aontas Eorpach, mar go bhfuil gach saoránach den Aontas Eorpach díolmhaithe cheana féin ag an tSeoirsia ón gceanglas víosa le haghaidh gearrchuairteanna de 90 lá (laistigh de thréimhse 180 lá). Dá ndéanfaí an cinneadh sin a aisghairm nó dá mbainfí mí-úsáid as an gcóras neamhvíosaí, bheadh leigheasanna leordhóthanacha ar fáil de thoradh na sásraí cómhalartachta agus fionraíochta atá ann faoi láthair i Rialachán (CE) Uimh. 539/2001.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT