MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An 29 Márta 2017 chuir an Ríocht Aontaithe isteach fógra á rá go raibh rún aici tarraingt siar as an Aontas de bhun Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Dá bhrí sin, mura ndaingneofar an comhaontú um tharraingt siar roimhe sin, tiocfaidh deireadh le feidhm dhlí príomha agus dhlí tánaisteach an Aontais maidir leis an Ríocht Aontaithe ón 30 Márta 2019 (“dáta an tarraingt siar”). Éireoidh an Ríocht Aontaithe ina tríú tír ar an dáta sin.

Laistigh den Aontas, an tsaoirse atá ag oibreoirí tarlaithe de bhóthar na mBallstát (oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais) chun iompar earraí de bhóthar a chur ar fáil go hidirnáisiúnta, déantar í a rialú ar bhonn Rialachán (CE) Uimh. 1072/2009, ina leagtar síos rialacha comhchoiteanna le haghaidh rochtain ar ghairm an oibreora iompair de bhóthar agus le haghaidh rochtain ar an margadh idirnáisiúnta tarlaithe de bhóthar.

De cheal comhaontú um tharraingt siar, scoirfidh seirbhísí iompair lasta de bhóthar idir an Ríocht Aontaithe agus na Ballstáit de bheith á rialú leis na Rialacháin sin tar éis di tarraingt siar. Bheadh de thoradh air sin go gcaillfí bailíocht na gceadúnas Comhphobail arna neisiúint ag an Ríocht Aontaithe d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar go dtí dáta an tarraingt siar, agus leis sin, chaillfeadh sealbhóirí ceadúnas den sórt sin rochtain ar mhargadh tarlaithe de bhóthar an Aontais. Ar an mbonn céanna, chaillfeadh oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais Eorpaigh rochtain uathoibríoch ar mhargadh iompair lasta de bhóthar na Ríochta Aontaithe freisin, bunaithe ar na ceadúnais Comhphobail atá ann cheana.

Dá bhrí sin, de cheal comhaontú um tharraingt siar, ní bheadh bunús ann i ndlí an Aontais d’oibreoirí tarlaithe de bhóthair chun seirbhísí iompair lasta de bhóthair a sholáthar idir an Ríocht Aontaithe agus na Ballstáit ón 30 Márta 2019. D’fhágfadh an méid sin gurb é córas cuótaí iltaobhach Chomhdháil Eorpach na nAirí Iompair (ECMT) an taon chreat dlíthiúil ar a bhféadfaí soláthar seirbhísí den sórt sin a bhunú ina dhiaidh sin, faoi réir cead ECMT a bheith acu. Féadfaidh feithicil a bhfuil cead ECMT acu earraí a iompar idir na 43 thír atá páirteach sa chóras; orthu sin tá 26 de na 27 mBallstát den Aontas (gach Ballstát seachas an Chipir), an Ríocht Aontaithe, agus 16 thír eile. Tar éis oibríocht tarlaithe idirnáisiúnta a dhéanamh ó thír chlárúcháin na feithicle go dtí tír eile ECMT, is féidir suas le trí oibríocht nach mbeidh baint ag an tír chlárúcháin leo a dhéanamh sula mbeidh ar an bhfeithicil filleadh ar an tír ina bhfuil sí cláraithe.

Tá teorainn leis an líon ceadúnas ECMT atá ag gach Ballstát agus déanann údaráis inniúla gach Ballstáit iad a leithdháileadh ar an leibhéal náisiúnta. Tá na ceadúnais le haghaidh 2019 leithdháilte cheana féin agus ní féidir líon na gceadúnas sin a mhéadú faoi ghearrfhógra. Leagtar síos cuótaí ECMT go bliantúil agus ní mór comhaontú d’aontoil a fháil ó gach tír ECMT chun an líon cead a leithdháiltear a athrú.

Mar shampla, in 2019 beidh ceadúnais bhliantúla ann le haghaidh 23,252 fheithicil atá cláraithe sna 27 mBallstát den Aontas. Ina theannta sin, beidh 984 cheadúnas bhliantúla ann don Ríocht Aontaithe agus 23,472 cheadúnas bhliantúla ann le haghaidh feithiclí ó thíortha eile atá rannpháirteach sa chóras. Nuair a chuirtear san áireamh an líon mór seirbhísí iompair lasta de bhóthar agus na hearraí a iompraítear de bhóthar idir an Ríocht Aontaithe agus na Ballstáit (isteach agus amach le 50 milliún tona in 2017, thart ar 30 milliún tona ó na 27 mBallstát den Aontas go dtí an Ríocht Aontaithe agus thart ar 20 milliún ón Ríocht Aontaithe go dtí na 27 mBallstát den Aontas), is léir nach réiteach leordhóthanach é córas cuótaí ECMT chun nascacht bhunúsach iompair lasta de bhóthair a áirithiú go díreach tar éis dháta an tarraingt siar in éagmais comhaontú um tharraingt siar. Ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit obair a dhéanamh chun a áirithiú go mbeidh líon leordhóthanach ceadúnas ar fáil laistigh de chóras ECMT, chun nascacht bhunúsach a áirithiú.

I dtaca le hiompar earraí de bhóthar idir an Ríocht Aontaithe agus na Ballstáit, is ag oibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe agus oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais is mó, nach mór, atá siad. Dá gcaillfeadh na hoibreoirí sin a gceart chun iompar lasta de bhóthar a sholáthar idir an Ríocht Aontaithe agus na Ballstáit, ba é briseadh tromchúiseach an toradh a bheadh air sin, lena náirítear maidir leis an ord poiblí.

Dá bhrí sin, is iomchuí don Aontas bearta teagmhais sealadacha a ghlacadh a mbeidh teorainn ama leo chun éifeachtaí suaiteacha den sórt sin a mhaolú ó thaobh nascachta de.

Ina Theachtaireacht Preparing for the withdrawal of the United Kingdom from the European Union on 30 March 2019: a Contingency Action Plan [(Ullmhúchán do tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach an 30 Márta 2019: Plean Gníomhaíochta Teagmhasach] an 13 Samhain 2018 d’fhógair an Coimisiún go raibh sé de rún aige roinnt beart teagmhasach a bheartú chun aghaidh a thabhairt ar an bhféidearthacht go dtarraingeodh an Ríocht Aontaithe siar as an Aontas gan comhaontú um tharraingt siar a bheith ann. Maidir le hiompar de bhóthar, sa Teachtaireacht seo chuir an Coimisiún in iúl nach mbeadh ceadúnais ECMT inchurtha leis an trácht idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe ach i bhfad níos lú tráchta a bheith ann i gcomparáid leis an méid atá ann faoi láthair.

D’iarr an Chomhairle Eorpach arís (Airteagal 50) an 13 Nollaig 2018 go gcuirfí dlús leis an obair ar ullmhacht ar gach leibhéal i dtaca le hiarmhairtí tharraingt siar na Ríochta Aontaithe, agus go gcuirfí san áireamh na torthaí uile is féidir a bheith ar an tarraingt siar sin. Tá an gníomh seo ina chuid de phacáiste beart atá an Coimisiún a ghlacadh mar fhreagra ar an iarraidh sin.

Is é is cuspóir don togra seo, dá bhrí sin, bearta sealadacha a leagan síos chun iompar earraí de bhóthar idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe a rialú tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas (Airteagal 1). Tá sé d’aidhm ag na bearta seo nascacht bhunúsach a choinneáil ar feadh tréimhse a bheidh teoranta go dian (Airteagal 9).

Sa chéad áit (Airteagal 3), déanann an Rialachán atá beartaithe foráil maidir le cearta aontaobhacha a thabhairt le haghaidh iompar déthaobhach d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe ionas gur féidir leo leanúint de bheith ag iompar earraí idir an dá chríoch.

Na cearta a thugtar d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe, ní mór dóibh a bheith i gcomhréir le dlí ábhartha an Aontais is infheidhme maidir le hiompar lasta de bhóthar (Airteagal 4) agus na cearta coibhéiseacha atá á dtabhairt ag an Ríocht Aontaithe d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais. Leis an Rialachán atá beartaithe, leagtar síos sásra (Airteagal 5) chun a áirithiú go mbeidh na cearta a theachtann oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais sa Ríocht Aontaithe coibhéiseach leo sin a thugtar d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe faoin Rialachán atá beartaithe. Murab amhlaidh an cás, tabharfar de chumhacht don Choimisiún na bearta is gá a ghlacadh chun é sin a chur ina cheart trí bhíthin gníomhartha tarmligthe, lena náirítear teorainn a chur leis an toilleadh is ceadmhach atá ar fáil d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar de chuid na Ríochta Aontaithe nó leis an líon turas nó leis an dá ní sin. Nuair a dhéanfaidh an Coimisiún measúnú ar leibhéal na coibhéise agus nuair a ghlacfaidh sé bearta ceartaitheacha, ní leis an gcomhfhreagras foirmiúil teoranta amháin idir an dá dhlíchóras amháin a bheidh na gníomhaíochtaí sin nasctha; is mar gheall ar na difríochtaí suntasacha atá idir an dá mhargadh atá sé sin fíor agus chun cur chuige atá bunaithe ar shiméadracht ghlan a sheachaint – a d’fhéadfadh dul bunoscionn le leas an Aontais sa deireadh thiar thall.

Fiú amháin má tá sé d’aidhm aige nascacht bhunúsach a áirithiú go sealadach don iompar lasta de bhóthar, leagtar síos sásra solúbtha sa Rialachán atá beartaithe chun a áirithiú go bhfaighidh oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais deiseanna cothroma comhionanna chun dul in iomaíocht le hoibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe a luaithe nach mbeidh an Ríocht Aontaithe faoi cheangal a thuilleadh ag dlí an Aontais. Chun go mbeidh cothrom iomaíochta ann, is gá, fiú tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas, go leanfaidh sí de bheith ag cur i bhfeidhm caighdeáin atá ard go leor agus inchomparáide i réimse an iompair lasta de bhóthar maidir leis an méid seo: iomaíocht chóir, lena náirítear cairtéil, mí-úsáid chinsealachta, agus cumaisc a rialú; toirmeasc ar fhóirdheontais rialtais nach bhfuil údar leo; cosaint oibreoirí agus ardleibhéal sábháilteachta ar bhóithre; an comhshaol a chosaint; sábháilteacht agus slándáil, nó maidir le ceadúnais a thabhairt d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar nó maidir le cáilíochtaí a thabhairt do thiománaithe gairmiúla, oiliúint a chur orthu agus rialuithe liachta a dhéanamh orthu. Ina theannta sin, ní mór a áirithiú nach ndéanfar idirdhealú i gcoinne iompróirí an Aontais sa Ríocht Aontaithe, bíodh sin ar bhonn de iure nó ar bhonn de facto. Dá bhrí sin, cuirfear de chúram ar an gCoimisiún (Airteagal 6) leis an Rialachán atá beartaithe faireachán a dhéanamh ar na dálaí iomaíochta idir oibreoirí tarlaithe de bhóthar an Aontais agus oibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe agus tabharfar de chumhacht dó na bearta is gá a ghlacadh, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe, chun a áirithiú go mbeidh na dálaí sin cothrom i rith an ama.

Bunófar na nósanna imeachta is gá ionas go mbeidh na Ballstáit agus an Coimisiún in ann a fhíorú go ndéanfaidh an Ríocht Aontaithe oibreoirí tarlaithe de bhóthar a bhfuil earraí á niompar acu isteach san Aontas faoin Rialachán seo a cheadúnú nó a dheimhniú i gcomhréir le caighdeáin ábhartha, go gcomhlíonfar an reachtaíocht ábhartha náisiúnta uile agus reachtaíocht ábhartha uile an Aontais agus nach sárófar na cearta ceadaithe sin.

Déantar foráil shainráite maidir lena mheabhrú nár cheart do na Ballstáit dul i mbun caibidlíochta leis an Ríocht Aontaithe ná aon chomhaontú déthaobhach iompair lasta de bhóthar a dhéanamh leis an Ríocht Aontaithe maidir le hábhair a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo agus nár cheart dóibh ar shlí eile aon cheart seachas na cearta sin a thugtar leis an Rialachán seo (Airteagal 3) a thabhairt d’oibreoirí tarlaithe de bhóthar na Ríochta Aontaithe maidir le hiompar lasta de bhóthar . Dá ainneoin sin, beidh na húdaráis inniúla ábhartha in ann comhoibriú le chéile de réir mar is gá ar mhaithe le cur chun feidhme éifeachtach an Rialacháin (Airteagal 7), sa dóigh go gcuirfear isteach a laghad is féidir ar bhainistiú na seirbhísí iompair lasta de bhóthar a leanfar de bheith ag soláthar faoi choimirce na Ríochta Aontaithe tar éis di tarraingt siar as an Aontas.