IARSCRÍBHINN

Tuairim ón gCoimisiún Comhairleach um Athruithe Tionsclaíocha (CCMI) maidir le “Ionstraim um Shliseanna don Eoraip: Impleachtaí na hIonstraime Eorpaí um Shliseanna don chosaint agus do mhonarú aeraspáis” (tuairim fhorlíontach ar INT/984) Rapóirtéir: Maurizio MENSI Comhrapóirtéir: Jan PIE Cinneadh ón Tionól Iomlánach 18.1.2022 Bunús Dlí Riail 37(2) de na Rialacha Nós Imeachta Tuairim fhorlíontach Rannóg atá freagrach An Coimisiún Comhairleach um Athruithe Tionsclaíocha (CCMI) Dáta a glactha sa rannóg 13.5.2022 1. Conclúidí agus moltaí 1.1. Creideann CESE go bhfuil leathsheoltóirí i gcroílár na geopholaitíochta nua-aimseartha agus na ceannaireachta tionsclaíche agus teicneolaíche. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach éiceachóras úrscothach leathsheoltóirí na hEorpa agus slabhraí soláthair athléimneacha a chothú ar mhaithe le neamhspleáchas straitéiseach, ceannasacht theicneolaíoch, athléimneacht agus iomaíochas tionsclaíoch an Aontais, lena n-áirítear in earnálacha na cosanta straitéisí agus an aeraspáis. Dá bhrí sin, tacaíonn CESE go hiomlán le cuspóirí uaillmhianacha na hIonstraime um Shliseanna don Eoraip. 1.2. Creideann CESE go bhfuil gá le níos mó acmhainní ná mar atá beartaithe faoi láthair chun go mbainfidh an tAontas a spriocanna uaillmhianacha i leith leathsheoltóirí amach. Chun an leas is fearr is féidir a bhaint as na hacmhainní teoranta atá aige, ba cheart don Aontas breithniú a dhéanamh freisin ar thús áite a thabhairt do theicneolaíochtaí sonracha nó do sciartha slabhra luacha agus iarrachtaí comhlántacha a shaothrú le comhpháirtithe atá ar aon intinn leo. 1.3. Creideann CESE go daingean gur cheart a áirithiú leis an Ionstraim um Shliseanna don Eoraip go dtacófar, go háirithe, le hearnáil na cosanta agus aeraspáis i gcomhréir lena dtábhacht straitéiseach agus lena stádas mar earnálacha criticiúla, gan beann ar mhéid an mhargaidh. Ba cheart é sin a léiriú i gcolúin uile an tionscnaimh, lena n-áirítear trí dhreasú a dhéanamh ar dhearaí nua sliseanna a chomhlíonann na ceanglais a bhaineann go sonrach le cosaint agus le haeraspás. Bheadh rochtain tosaíochta ar línte píolótacha i gceist le bearta sonracha agus d’fhéadfaí tosaíocht a thabhairt d’orduithe ó earnálacha criticiúla go saoráidí Táirgeachta Comhtháite agus do Theilgcheártaí Oscailte an AE lasmuigh d’am an ghátair. 1.4. Dar le CESE, ba cheart geallsealbhóirí tionsclaíocha ó na hearnálacha criticiúla leathsheoltacha agus iartheachtacha a bheith ina lánchomhaltaí den Bhord Eorpach leathsheoltóirí agus dá fhochomhlachtaí chun an comhordú is fearr is féidir a áirithiú idir lucht déanta beartas agus gníomhaithe margaidh réamhtheachtacha agus iartheachtacha. 1.5. Measann CESE go bhfuil gá le hinfheistíochtaí i dtáirgeadh ardsliseanna agus i dtáirgeadh sliseanna aibí araon san Eoraip chun slabhraí soláthair athléimneacha a áirithiú don chosaint agus don mhonaraíocht aeraspáis, agus gur cheart tacú leis an nuálaíocht i gcás gach cineáil leathsheoltóra atá de dhíth ar thionscal na hEorpa. 1.6. Creideann CESE gur cheart bearta sonracha a áireamh i straitéis an Aontais chun aghaidh a thabhairt ar sholáthar amhábhar. 1.7. Chun rás díobhálach fóirdheontais a sheachaint, measann CESE gur cheart cistiú a chomhordú a mhéid is féidir ar leibhéal an Aontais, agus gur cheart an sásra rialaithe um Státchabhair faoi Airteagal 107 CFAE a choigeartú chun intuarthacht measúnaithe agus comhsheasmhacht le spriocanna eile AE a áirithiú. 1.8. Creideann CESE gur cheart státchabhair a dheonú do shaoráidí Táirgeachta Comhtháite agus do Theilgcheártaí Oscailte an AE a théann chun tairbhe go díreach do roinnt mhaith Ballstát, agus go bhféadfaí tacaíocht phoiblí a dhíriú ar thionscnaimh a bhfuil dlúthbhaint acu le feidhmeanna glasa. 1.9. Dar le CESE, ba cheart d’aon chomhlacht amháin ar leibhéal an Aontais bailiú sonraí a dhéanamh chun faireachán a dhéanamh ar shlabhraí soláthair agus chun na géarchéimeanna a bheidh ann amach anseo a thuar. 1.10. Molann CESE creat iomchuí rialachais sonraí a bheith ann lena gcumhdófar trédhearcacht sonraí, idir-inoibritheacht, comhroinnt, rochtain agus slándáil. 1.11. Creideann CESE gur cheart tús áite a thabhairt d’earnálacha na cosanta agus an aeraspáis chun nósanna imeachta deimhniúcháin a fhorbairt toisc gur earnálacha straitéiseacha iad agus tá sé den tuairim go bhféadfadh an tionscnamh Sliseanna don Eoraip tacú le comhchaighdeáin mhíleata-shibhialta a fhorbairt i gcomhthéacs na Straitéise Eorpaí um Chaighdeánú. 1.12. Measann CESE nach mór don Ionstraim um Shliseanna don Eoraip a bheith comhleanúnach agus nasctha go soiléir le gach ionstraim beartais AE agus náisiúnta a bhfuil cuspóirí gaolmhara acu, lena n-áirítear an Chomhghuaillíocht Thionsclaíoch um Phróiseálaithe agus Teicneolaíochtaí Leathsheoltóra, an Fhaireachlann um Theicneolaíochtaí Criticiúla agus Comhghuaillíocht Amhábhar an Aontais. 1.13. Is díol sásaimh do CESE an Ionstraim um Shliseanna don Eoraip agus tá sé ag iarraidh go gcuirfear tús leis an gcaibidlíocht maidir leis an tionscnamh gan mhoill, agus go gcuirfear chun feidhme í go pras, go huaillmhianach agus go héifeachtach. 2. Cúlra 2.1. I saol ina bhfuil an digiteáil ag dul i méid, is cuid riachtanach iad leathsheoltóirí de roinnt mhaith earnálacha eacnamaíocha agus réimsí den saol. Cumhachtaíonn siad gach táirge digiteach, cumasaíonn siad príomhtheicneolaíochtaí na todhchaí amhail an intleacht shaorga, 5G, agus néalríomhaireacht/imeall-ríomhaireacht, agus tá siad ina mbuntaca le bonneagair ríthábhachtacha a thacaíonn lenár sochaithe. 2.2. Tá leathsheoltóirí ríthábhachtach freisin don chosaint agus do mhonarú aeraspáis. Bíonn gach cineál slise sna córais shofaisticiúla a mbraitheann fórsaí míleata na hEorpa agus úsáideoirí deiridh eile orthu, lena n-áirítear cuid mhaith díobh siúd a fhaightear i dtáirgí tráchtála. Mar sin féin, cé go ndíríonn táirgeadh sliseanna tráchtála ar chost-éifeachtúlacht na méideanna móra, ní theastaíonn ach méideanna beaga ó earnáil na cosanta agus an aeraspáis agus béim á leagan ar mharthanacht, iontaofacht agus slándáil na faisnéise. In 2020, b’ionann earnáil na cosanta agus earnáil an aeraspáis le chéile agus thart ar 1 % de mhargadh na sliseanna domhanda ( 1 ) 2.3. Mar thoradh ar an luasghéarú domhanda ar an gclaochlú digiteach, tá méadú ag teacht ar an éileamh ar gach cineál leathsheoltóra i ngach earnáil thionsclaíoch, agus meastar go dtiocfaidh méadú faoi dhó air sin faoi 2030. De dheasca ráig phaindéim an Choróinvíris, tháinig méadú ar an éileamh agus cuireadh isteach ar shlabhraí soláthair domhanda, agus ó shin i leith tá dúshláin shuntasacha soláthair tar éis dul i bhfeidhm ar gach earnáil thionsclaíoch iartheachtach ar fud an domhain. Mar thoradh air sin bhí moilleanna fada ar sheachadadh, cuireadh orduithe ar ceal agus dúnadh monarchana agus bhí iarmhairtí tromchúiseacha aige sin ar fad ó thaobh an gheilleagair de. Mar shampla, tháinig méadú faoi thrí ar an gcóimheas idir orduithe nua PMI agus amanna seachadta soláthraithe do mhonaróirí i limistéar an euro idir 2019 agus 2021, go háirithe i dtionscail ina n-úsáidtear leathsheoltóirí le haghaidh táirgthe (e.g. gluaisteáin, trealamh teicneolaíochta), agus san am céanna, tháinig laghdú 18,2 % ar tháirgeadh gluaisteán sa limistéar euro idir mí na Samhna 2020 agus mí an Mhárta 2021 ( 2 ) 2.4. Léiríonn na forbairtí sin an chaoi a bhfuil an Eoraip ag brath ar líon beag soláthraithe eachtracha sliseanna agus comhpháirteanna agus is léir, dá dheasca sin, a leochailí agus atá sí do shuaitheadh sa slabhra soláthair. Tá taithí ag tionscal cosanta agus aeraspáis an Aontais go háirithe ar an leochaileacht sin. Toisc nach bhfuil siad in ann freastal ar an méadú ar an éileamh domhanda agus mar gheall ar loighic an mhargaidh, tugann monaróirí sliseanna tús áite do mhargaí intíre agus do thionscail ardtáirgeachta, rud a fhágann nach ndéantar freastal ar ghníomhaithe eile. 2.5. Toisc sliseanna a bheith i gcroílár ár ngeilleagar, is dúshlán eacnamaíoch, agus b’fhéidir sóisialta, é nuair a chuirtear isteach ar an slabhra soláthair. Mar sin féin, i gcás earnálacha straitéiseacha amhail earnáil na cosanta agus earnáil an aeraspáis, is fadhb slándála é an spleáchas freisin toisc go gcuireann sé soláthar táirgí cosanta agus táirgí aeraspáis san Aontas i mbaol. 2.6. Tá deacrachtaí móra ag baint leis sin i gcomhthéacs an teannais gheopholaitiúil atá ag dul i méid agus úsáid na sreafaí trádála agus teicneolaíochta mar arm, rud a fhágann go bhfuil tábhacht gheopholaitiúil ag baint le leathsheoltóirí. Mar thoradh air sin, tá dianiarrachtaí á ndéanamh ag na príomhgheilleagair a gcumas táirgthe a neartú agus a spleáchas a laghdú. Mar shampla, tá sé beartaithe ag na Stáit Aontaithe USD 52 bhilliún a infheistiú in éiceachóras a leathsheoltóirí go dtí 2026, tá sé mar aidhm ag an tSín USD 150 billiún a chur ar fáil chun neamhthuilleamaíocht 70 % a bhaint amach faoi 2025, agus tá sé beartaithe ag an gCóiré Theas suas le USD 450 billiún d’infheistíocht phríobháideach a chur ar fáil faoi 2030. 2.7. I bhfianaise an méid sin, ní mór don Aontas a chuid spleáchais a laghdú mar ábhar práinne, borradh a chur faoina iomaíochas, agus slándáil an tsoláthair atá aige le haghaidh sliseanna a threisiú, trína sheasamh sa slabhra soláthair domhanda a neartú. Tá an sprioc sin ábhartha go háirithe d’earnáil straitéiseach amhail cosaint agus aeraspás. Ag an am céanna, tá átarcacht maidir le táirgeadh leathsheoltóirí neamhréalaíoch agus neamh-inmhianaithe de dheasca castachta, costas agus bacainní iontrála. Dá bhrí sin, beidh sé ríthábhachtach comhpháirtíochtaí idirnáisiúnta a neartú chun slándáil soláthair na hEorpa a fheabhsú. 2.8. I Straitéis 2020 maidir le Tionsclaíocht, d’aithin an Coimisiún leathsheoltóirí mar limistéar tionsclaíoch straitéiseach inar cheart aghaidh a thabhairt ar spleáchais Eorpacha. Leagadh amach i gCompás Digiteach 2021 an sprioc atá ann sciar na hEorpa de shliseanna ceannródaíocha inbhuanaithe a dhúbailt go 20 % faoi 2030. Ina hóráid ar Staid an Aontais in 2021, d’fhógair Ursula von der Leyen, Uachtarán an Choimisiúin, an Ionstraim um Shliseanna don Eoraip a raibh sé d’aidhm aici éiceachóras sliseanna Eorpacha úrscothacha a chruthú. Ar deireadh, i mí an Mhárta 2022, d’athdhearbhaigh an Chomhairle Eorpach an tábhacht a bhaineann leis an tionscnamh seo, agus d’iarr sí go laghdófaí spleáchais straitéiseacha an Aontais i réimsí atá thar a bheith íogair, lena n-áirítear leathsheoltóirí. 3. Barúlacha ginearálta 3.1. Fís 3.1.1. Cé go bhfuil an Eoraip láidir i gcodanna áirithe den slabhra luacha sliseanna (m.sh. taighde agus forbairt, trealamh monaraithe), ní mór di a suíomh a neartú feadh an tslabhra ar fad. Dá bhrí sin, is díol sásaimh do CESE aidhm an Choimisiúin Eorpaigh cur leis na láidreachtaí atá ann cheana chun an bhearna idir an tsaotharlann agus an mhonaraíocht a dhúnadh. 3.1.2. Is ábhar imní do CESE nach ndíríonn straitéis na hEorpa go leordhóthanach ar thopaic na n-amhábhar, ar príomhghné í de shlándáil an tsoláthair agus ar réimse é ina bhfuil an Eoraip ag brath ar thríú tíortha le haghaidh ionchuir áirithe (e.g. fótafhriotaí, miotal sileacain). Ba cheart bearta sonracha a bheith san Ionstraim um Shliseanna don Eoraip chun dul i ngleic leis an riosca sin, lena n-áirítear naisc le Comhghuaillíocht Amhábhar an Aontais. 3.1.3. Tacaíonn CESE go hiomlán leis an aidhm borradh a chur faoi tháirgeadh Eorpach na leathsheoltóirí ceannródaíocha inbhuanaithe. Mar sin féin, ní mór sliseanna níos sine a ghiniúint freisin in earnálacha ríthábhachtacha lena n-áirítear an chosaint agus monarú aeraspáis. Measann CESE, dá bhrí sin, gur gá infheistíocht a dhéanamh i dtáirgeadh sliseanna aibí agus ardfhorbartha araon chun slabhraí soláthair athléimneacha a áirithiú. 3.1.4. Creideann CESE go daingean go bhfuil rannpháirtíocht láidir an éiceachórais ina iomláine, lena n-áirítear gnólachtaí nuathionscanta, cuideachtaí atá i mbun fáis agus FBManna chomh maith le gnóthais níos mó, fíor-riachtanach chun tacú le forbairt acmhainní teicneolaíochta ar mhórscála agus leis an nuálaíocht ar fud an Aontais. 3.2. Infheistíocht 3.2.1. Chun aidhmeanna na straitéise maidir le sliseanna a bhaint amach, tá an Coimisiún Eorpach ag brath ar thart ar EUR 43 bhilliún d’infheistíocht atá dírithe ar bheartais suas go dtí 2030, lena n-áirítear EUR 11 bhilliún d’infheistíocht phoiblí faoin tionscnamh Sliseanna don Eoraip. Tá i bhfad níos mó soiléireachta ag teastáil, áfach, maidir le foinsí agus méideanna an mhaoinithe, maidir le húsáid leithreasaí buiséid atá ann cheana, agus maidir leis na cuspóirí a bhfuil gach líne bhuiséid le tacú leo. 3.2.2. Tá amhras ar CESE go bhfuil an méid infheistíochta poiblí dá bhforáiltear i straitéis sliseanna an Aontais, a raibh cuid acu curtha i leataobh cheana féin le haghaidh gníomhaíochtaí sa mhicrileictreonaic, ag teacht le leibhéal a uaillmhéine. Tá iomaitheoirí tionsclaíocha an Aontais ag cur i bhfad níos mó tacaíochta ar fáil dá n-éiceachórais leathsheoltóra, ar éiceachórais iad atá suite níos fearr cheana féin sa slabhra luacha domhanda agus leanann siad orthu sin a dhéanamh. Dá bhrí sin, creideann CESE go bhfuil gá le níos mó acmhainní ná mar atá beartaithe faoi láthair má táthar chun cuspóirí uaillmhianacha an tionscnaimh a bhaint amach, ó thaobh sciar an mhargaidh agus an chreata ama de araon. Ba cheart é a bheith mar thosaíocht an t-ualach riaracháin chun rochtain a fháil ar na hacmhainní sin a laghdú. 3.2.3. Chun an leas is fearr is féidir a bhaint as na hacmhainní teoranta atá aige, ba cheart don Aontas breithniú a dhéanamh freisin ar thús áite a thabhairt do theicneolaíochtaí sonracha nó do sciartha slabhra luacha. Trí chomhordú a dhéanamh le comhpháirtithe atá ar aon intinn ina leith sin, d’fhéadfaí comhlántachtaí a áirithiú agus an athobair a sheachaint. 3.2.4. Creideann CESE freisin nár cheart go bhfágfadh ath-leithdháileadh buiséadach ón gclár Fís Eorpach agus ón gclár don Eoraip Dhigiteach nach mbeadh acmhainní leordhóthanacha ag réimsí tosaíochta eile amhail an spás, an intleacht shaorga agus an chibearshlándáil chun a gcuspóirí sonracha féin a bhaint amach. Thairis sin, níor cheart aon ath-leithdháileadh a dhéanamh ón gCiste Eorpach Cosanta toisc go laghdódh sé sin na hacmhainní chun tacú leis an earnáil chosanta straitéiseach, ar acmhainní iad a bhí teoranta cheana féin. 3.3. Earnálacha criticiúla 3.3.1. Aithnítear san Ionstraim um Shliseanna don Eoraip an tábhacht a bhaineann le hearnálacha criticiúla, lena n-áirítear earnáil na cosanta agus an aeraspáis, agus foráiltear inti tosaíocht a thabhairt dóibh i gcás briseadh suntasach ar an soláthar. Is díol sásaimh do CESE an cur chuige straitéiseach sin, mar léiríonn sé ról ríthábhachtach na n-earnálacha sin ó thaobh shlándáil agus athléimneacht ár sochaithe de. 3.3.2. Creideann CESE, áfach, gur cheart coincheap na n-earnálacha criticiúla a léiriú i gcolúin uile an tionscnaimh. Go háirithe, ba cheart bearta sonracha a áireamh sa tionscnamh Sliseanna don Eoraip, chun tacú le hearnálacha criticiúla, lena n-áirítear rochtain tosaíochta ar línte píolótacha, agus san am céanna ba cheart do Shaoráidí Táirgeachta Comhtháite agus do Theilgcheártaí Oscailte an AE sciar íosta dá n-acmhainneacht táirgeachta iomlán a fhorchoimeád chun freastal ar éileamh na n-earnálacha sin. 3.4. Tábhacht straitéiseach na cosanta agus an aeraspáis 3.4.1. Creideann CESE go daingean gur cheart a áirithiú leis an Ionstraim um Shliseanna don Eoraip go dtacófar le hearnáil na cosanta agus aeraspáis i gcomhréir lena dtábhacht straitéiseach agus lena stádas mar “earnálacha criticiúla”. Ba cheart gnéithe sonracha na n-earnálacha sin a chur san áireamh sa tacaíocht, lena n-áirítear a sciar beag den mhargadh agus an cumas teoranta atá acu tionchar a imirt ar infheistíochtaí agus ar roghanna margaidh a bhaineann leo. 3.4.2. I bhfianaise na sainiúlachtaí sin, chun slándáil an tsoláthair a áirithiú do na hearnálacha sin, tá gá le cothromaíocht iomchuí idir cur chuige margadhbhunaithe agus toirt-bhunaithe agus cur chuige straitéiseach atá bunaithe ar a nádúr mar earnálacha criticiúla. Mar thoradh ar an gcothromaíocht sin, ba cheart tosaíochtaí a thabhairt go háirithe d’orduithe ar shaoráidí táirgeachta agus i leithdháileadh táirgí tar éis ceannacháin choiteanna, i gcás ina mbeadh an chosaint agus monarú aeraspáis san iomaíocht le tionscail i bhfad níos mó. 3.5. Comhshaol 3.5.1. Creideann CESE gur cheart an Ionstraim um Shliseanna don Eoraip a ailíniú go hiomlán le cuspóir straitéiseach an Aontais maidir le geilleagar glas inbhuanaithe AE a bhaint amach faoi 2030 agus tacú leis an gcuspóir sin. Chun na críche sin, ba cheart tuilleadh taighde a dhéanamh ar an tionchar atá ag tionscnaimh leathsheoltóra ar an gcomhshaol, chun tuiscint dhomhain a fháil ar thionchar comhshaoil an tslabhra luacha ina iomláine, seachas díreach ar fheidhmíocht an táirge deiridh. 3.5.2. Dá réir sin, ba cheart tacaíocht phoiblí a dhíriú ar thionscnaimh leathsheoltóra a bhfuil dlúthbhaint acu le feidhmeanna “glasa”, cuir i gcás trí dhálaí níos fearr maidir le tacaíocht phoiblí a thairiscint do ghnóthais a fhorbraíonn táirgí den sórt sin. 3.6. Rialachas 3.6.1. Is iad na geallsealbhóirí tionscail is fearr atá in ann faireachán a dhéanamh ar threochtaí sa mhargadh agus measúnú a dhéanamh ar réitigh a d’fhéadfadh a bheith ann i gcás briseadh sa soláthar. Dá bhrí sin, creideann CESE go láidir gur cheart do gheallsealbhóirí den sórt sin, go háirithe ó earnáil na leathsheoltóirí agus ó na hearnálacha criticiúla, a bheith rannpháirteach go dlúth i rialachas na straitéise maidir le sliseanna, lena n-áirítear mar lánchomhaltaí de Bhord Eorpach Leathsheoltóirí agus dá fhoghrúpaí. Má bhíonn earnálacha iartheachtacha agus réamhtheachtacha rannpháirteach, cuirfear feabhas freisin ar a gcomhordú, rud a chuirfidh ar chumas an tionscail aghaidh a thabhairt ar bhriseadh soláthair gan idirghabháil fhorleathan sa mhargadh. 3.7. Comhleanúnachas 3.7.1. Tá neart ionstraimí beartais ar leibhéal an Aontais atá dírithe ar shliseanna cheana féin, amhail Fís Eorpach, an clár don Eoraip Dhigiteach, an Chomhghuaillíocht Thionsclaíoch ar Phróiseálaithe agus ar Theicneolaíochtaí Leathsheoltóra, agus an Fhaireachlann um Theicneolaíochtaí Criticiúla. Tugann Comhghuaillíocht Amhábhar an Aontais aghaidh ar ábhair ghaolmhara freisin. Chun éifeachtacht agus éifeachtúlacht fhoriomlán a uasmhéadú, ní mór na hionstraimí sin agus an Ionstraim um Shliseanna don Eoraip a bheith go hiomlán comhleanúnach agus nasctha go soiléir. Beidh gá le comhordú idir tionscnaimh ar leibhéal an Aontais agus na tionscadail náisiúnta atá á bhforbairt go gníomhach ag Ballstáit. 4. Barúlacha ginearálta 4.1. Taighde agus ceannaireacht teicneolaíochta a neartú 4.1.1. Is díol sásaimh do CESE an rún atá ag an gCoimisiún Eorpach tacú le teicneolaíochtaí den chéad ghlúin eile, amhail trasraitheoirí < 2 nm, teicneolaíochtaí suaiteacha na hintleachta saorga, agus sliseanna candamacha. Tá acmhainneacht mhór ag na teicneolaíochtaí sin ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na riachtanais a bheidh ag tionscail straitéiseacha amach anseo, lena n-áirítear an chosaint agus an t-aeraspás, agus dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach maoin intleachtúil Eorpach a fhorbairt agus a chosaint go pras sna réimsí sin. 4.1.2. San am céanna, beidh sliseanna speisialaithe de mhéideanna níos mó de dhíth i gcónaí ar thionscail iartheachtacha na hEorpa, lena n-áirítear an chosaint agus an t-aeraspás. Dá bhrí sin, níor cheart don Ionstraim um Shliseanna don Eoraip díriú go heisiach ar na sliseanna is lú ach nuálaíocht a chur chun cinn i dtaca le gach cineál slise atá ag teastáil. 4.2. Ceannaireacht i ndearadh, i monarú agus i bpacáistiú 4.2.1. Is díol sásaimh do CESE an bhéim a leagtar sa tionscnamh Sliseanna don Eoraip ar an dlúthchomhar idir gníomhaithe soláthair agus gníomhaithe atá dírithe ar an éileamh, agus ar an ról comhairleach atá beartaithe ag an gComhghuaillíocht Thionsclaíoch ar Phróiseálaithe agus ar Theicneolaíochtaí Leathsheoltóra, dhá ghné a chuideoidh le comhleanúnachas na hiarrachta a áirithiú. 4.2.2. Creideann CESE go daingean go bhfuil sé thar a bheith tábhachtach d’athléimneacht agus neamhspleáchas thionscal cosanta agus aeraspáis na hEorpa go bhfuil a chumas féin ag an Aontas leictreonaic a bheidh ann amach anseo a dhearadh, lena n-áirítear gnéithe amhail cibearchosaint, cumais intleachta saorga, modúlacht agus athúsáid. 4.2.3. Tacaíonn CESE go hiomlán le línte píolótacha nuálacha a chruthú le haghaidh fréamhshamhlacha. D’fhonn sineirgí a chothú idir táirgeadh tráchtála agus monarú a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leis i réimse na cosanta agus an aeraspáis, ba cheart riachtanais uathúla an dá earnáil sin a chur san áireamh i ndearthaí slise a fhorbraítear sa chomhthéacs sin. Maidir le dearaí arb é is aidhm dóibh riachtanais cosanta agus aeraspáis a chumhdach, ba cheart rochtain tosaíochta a bheith acu ar línte píolótacha. 4.2.4. Creideann CESE gur cheart tús áite a thabhairt d’earnálacha na cosanta agus an aeraspáis chun nósanna imeachta deimhniúcháin a fhorbairt toisc gur earnálacha straitéiseacha iad. Beidh forbairt caighdeán ríthábhachtach. Chun an leas is fearr is féidir a bhaint as sineirgí, d’fhéadfadh an tionscnamh Sliseanna don Eoraip tacú le comhchaighdeáin mhíleata-shibhialta a fhorbairt sa Straitéis Eorpach um Chaighdeánú. 4.3. Borradh a chur faoi éiceachóras na hEorpa agus slándáil an tsoláthair a áirithiú 4.3.1. Aontaíonn CESE go mbeidh gá le tacaíocht phoiblí shuntasach agus ghasta mar dhreasachtaí do na hinfheistíochtaí móra príobháideacha a bheidh de dhíth chun cumas táirgeachta na hEorpa a threisiú. Beidh sé ríthábhachtach deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú agus an maorlathas a laghdú a mhéid is féidir chun na hinfheistíochtaí sin a mhealladh. Tá sé ríthábhachtach, dá bhrí sin, na critéir a shainiú go soiléir chun Saoráidí Táirgeachta Comhtháite agus Teilgcheártaí Oscailte an AE a ainmniú agus chun Státchabhair a údarú, agus chun nósanna imeachta riaracháin a chuíchóiriú. Ba cheart critéir a shainaithint freisin i dtaca le comhordú a dhéanamh ar na bearta éagsúla tacaíochta atá ar fáil, chun cur i bhfeidhm éifeachtúil agus neamh-idirdhealaitheach na rialacha maidir leis an státchabhair a áirithiú. 4.3.2. Is díol sásaimh do CESE go ndéantar foráil tacaíocht a thabhairt don nuálaíocht le prionsabal an cheannródaí, ní hamháin i dtaca leis an nód teicneolaíochta ach i dtaca le teicneolaíocht phróisis, feidhmíocht agus inbhuanaitheacht. D’fhéadfaí prionsabal comhlántach uile-Aontais a thabhairt isteach chun aitheantas a thabhairt do shaoráidí a théann chun tairbhe go díreach do stáit éagsúla (e.g. trí ghealltanas a thabhairt cuideachtaí ó roinnt Ballstát a sholáthar ar bhonn cothrom). 4.3.3. Chun rás costasach fóirdheontais i measc na mBallstát a sheachaint, molann CESE cistiú poiblí a chomhordú a mhéid is féidir ar leibhéal an Aontais (e.g. trí úsáid a bhaint as creat an Chomhghnóthais agus IPCEI agus trí chomhordú a dhéanamh ar chaibidlí digiteacha na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta atá ceaptha 20 % nó EUR 145 bhilliún a chaitheamh ar an gclaochlú digiteach). Tá gá freisin le cur i bhfeidhm an tsásra rialaithe um Státchabhair faoi Airteagal 107 CFAE a choigeartú chun go bhféadfar measúnú níos gasta agus níos intuartha a dhéanamh ar thacaíocht phoiblí. I ndáil leis sin, tá sé tugtha faoi deara ag CESE gur éirigh go maith leis an gCreat sealadach Covid chun tacaíocht thráthúil agus leordhóthanach a áirithiú chomh maith leis na Treoirlínte maidir leis an tacaíocht a thugtar don leathanbhanda. Cé gur féidir le tacaíocht phoiblí do Shaoráidí Táirgeachta Comhtháite agus do Theilgcheártaí Oscailte an AE suas le 100 % den bhearna mhaoinithe a chumhdach, is díol sásaimh í tuilleadh treorach a fháil maidir leis an anailís. Mar shampla, d’fhéadfadh Saoráidí Táirgeachta Comhtháite agus Teilgcheártaí Oscailte an AE a chomhlíonann an critéar uile-Aontais freisin a bheith incháilithe chun údarú i leith cabhrach a fháil níos tapúla. 4.3.4. Creideann CESE gur cheart don Choimisiún, agus státchabhair á measúnú aige, cuspóirí breise a bhreithniú, mar shampla earnálacha straitéiseacha amhail earnáil na cosanta agus an aeraspáis a chur chun cinn, agus comhleanúnachas le spriocanna inbhuanaitheachta AE a áirithiú. 4.4. Aghaidh a thabhairt ar an ngéarghanntanas scileanna 4.4.1. Tá scileanna digiteacha ríthábhachtach chun uaillmhianta na hEorpa maidir le leathsheoltóirí a bhaint amach, agus leanfaidh an t-éileamh orthu ag dul i méid. Dá bhrí sin, is díol sásaimh do CESE go dtugtar aghaidh ar bhearnaí scileanna digiteacha na hEorpa agus tá sé ag iarraidh go gcuirfear na tionscnaimh ábhartha atá beartaithe chun feidhme ar bhealach uaillmhianach. 4.5. Tuiscint a fháil ar shlabhraí soláthair domhanda agus géarchéimeanna a bheidh ann amach anseo a thuar 4.5.1. Is díol sásaimh do CESE go ndírítear go straitéiseach ar mhapáil agus ar fhaireachán a dhéanamh ar shlabhraí soláthair agus aon bhriseadh soláthair a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint. Tá roinnt rioscaí thar a bheith tábhachtach d’earnáil na cosanta agus an aeraspáis, lena n-áirítear an tionchar a bhíonn ag beartais ESG, rialacháin AE amhail REACH, agus beartais eachtracha agus onnmhairiúcháin thíortha baile na soláthraithe eachtracha (e.g. Rialacháin na Stáit Aontaithe maidir le Gáinneáil Idirnáisiúnta ar Airm/EAR) ar sholáthraithe. 4.5.2. Mar sin, tá gá le cur chuige lena léirítear cineál casta agus trasteorann na slabhraí soláthair agus lena n-áirithítear comhleanúnachas na faisnéise. Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh go ndéanfadh comhlacht ainmnithe aonair ar leibhéal an Aontais bailiú sonraí go lárnach, comhlacht a ndéanfadh cuideachtaí ar fud an Aontais tuairisciú air de réir ceanglais shoiléire agus chuíchóirithe. Ba cheart sásraí iomchuí a bhunú chun rúndacht faisnéise íogaire arna soláthar ag an tionscal a áirithiú. 4.5.3. Ar deireadh, tá sé tábhachtach soiléireacht a bheith ann maidir leis na rialacha is infheidhme in am an ghátair. Mar shampla, ós rud é go n-úsáidtear an chuid is mó de chineálacha sliseanna ar fud na dtionscal éagsúil, is dócha le linn ganntanas domhanda, go mbeidh rochtain ar na táirgí céanna agus ar na hacmhainní táirgthe céanna de dhíth ar chuideachtaí ó earnálacha criticiúla éagsúla. Dá bhrí sin, tá gá le critéir shoiléire maidir le tosaíocht a thabhairt d’orduithe agus maidir le táirgí a leithdháileadh tar éis ceannacháin choiteanna. 4.6. Comhar idirnáisiúnta 4.6.1. Tá éiceachóras domhanda an leathsheoltóra casta, speisialaithe agus an-idirspleách. Mar sin, ní mór iarrachtaí chun cumas táirgthe agus athléimneacht a threisiú ar leibhéal an Aontais a cheangal le comhar na gcomhpháirtithe idirnáisiúnta atá ar aon intinn leo. Trí bhuanna gach comhpháirtí a ghiaráil agus straitéisí comhordaithe a fhorbairt, cuirfear sineirgí chun cinn, seachnófar an athobair, agus méadófar éifeachtúlacht ar feadh an tslabhra luacha ar fad. Agus an comhar le comhpháirtithe maidir le sliseanna á shaothrú aige, ba cheart don Aontas an leas is fearr is féidir a bhaint as na fóraim atá ann cheana, amhail an Chomhairle Trádála agus Teicneolaíochta idir an tAontas agus na Stáit Aontaithe, le rannpháirtíocht geallsealbhóirí tionscail, i bhfianaise an tsaineolais atá acu agus an ról atá acu maidir le tionscadail a chur chun feidhme ar an láthair. An Bhruiséil, 13 Bealtaine 2022. Cathaoirleach an Choimisiúin Chomhairligh um Athruithe Tionsclaíocha Pietro Francesco DE LOTTO

(1) TechNavio, Semiconductor Market in Military and Aerospace Industry by Product and Geography – Forecast and Analysis 2021-2025, Samhain 2021; Gartner, Worldwide Semiconductor Revenue Grew 10,4 % in 2020, Gartner Press Release, 12 Aibreán 2021.

(2) Attinasi, Maria Grazia, et al. “The semiconductor shortage and its implication for euro area trade, production and prices”, ECB Economic Bulletin 4/2021, Aibreán 2021.