TUAIRIM Uimh. 6/2020

(de bhun Airteagal 287(4) agus 322(1)(a), CFAE)

maidir leis an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (COM(2020) 408)

(2020/C 350/01)

CLÁR

Mír Leathanach Achoimre Feidhmiúcháin I-V 3 Réamhrá 1-6 3 Breathnuithe ginearálta – dearadh na Saoráide 7-23 5 Cuspóirí agus comhordú na bhfoinsí cistiúcháin éagsúla 7-14 5 Leordhóthanacht mhéid an chúnaimh molta 15-18 7 Socruithe rialachais agus iniúchóireachta 19-23 9 Ranníocaíocht airgeadais agus an próiseas leithdháilte 24-36 10 Uas-ranníocaíocht airgeadais 24-30 10 Leithdháileadh na ranníocaíochta airgeadais 31-33 13 Oibríochtaí iasachtaíochta 34-36 15 Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta 37-46 15 Pleananna téarnaimh agus athléimneachta a ullmhú agus a ghlacadh 37-41 15 Pleananna téarnaimh agus athléimneachta a mheas 42-44 18 Nasc leis an Seimeastar Eorpach 45-46 18 Forálacha airgeadais 47-50 19 Nós imeachta cinnteoireachta le haghaidh iarratais íocaíochta 47-50 19 Tuairisciú, faireachán agus meastóireachtaí 51-59 20 Na Ballstáit ag tuairisciú don Choimisiún 51-52 20 Faireachán agus tomhas na feidhmíochta 53-57 20 Meastóireachtaí 58-59 21 Pointí clabhsúir 60-63 21 Iarscríbhinn I – Forléargas ar bhuiséid chláir NGEU de réir an togra ón gCoimisiún agus conclúidí ón gComhairle Eorpach 23 Iarscríbhinn II – an togra ón gCoimisiún Eorpach vs an togra ón gComhairle Eorpach 24 Iarscríbhinn III – Tuairimí ábhartha eile de chuid CIE 27 Iarscríbhinn IV – RRPanna a mheas 28

Achoimre Feidhmiúcháin

I. I mBealtaine 2020, mhol an Coimisiún rialachán chun Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) a bhunú. Is Saoráid í seo chun tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha agus iasachtaí a chur ar fáil do na Ballstáit chun maolú ar thionchar ghéarchéim COVID-19 agus na Ballstáit a dhéanamh níos athléimní don todhchaí.

II. Féachann an tuairim seo, i gcomhréir leis an iarratas ón gCoiste um Rialú Buiséadach i bParlaimint na hEorpa, le measúnú ar éirim ghinearálta RRF a chur ar fáil, ar a leordhóthanaí atá na hionstraimí a beartaíodh a úsáid agus ar na rioscaí féideartha i ndáil lena chur chun feidhme, agus i ndáil le comhlíonadh agus bainistíocht fónta airgeadais, mar aon le measúnú ar na sásraí tuairiscithe agus faireacháin a bhaineann leis. Tá sé teoranta don togra ón gCoimisiún, ach cuireadh an comhaontú polaitiúil a aontaíodh sa Chomhairle Eorpach, an 21 Iúil, san áireamh freisin.

III. Is é ár dtuairm go mbeadh sé d’acmhainn ag RRF a bheith ina thaca ag na Ballstáit agus iad ag iarraidh maolú ar thionchar eacnamaíoch agus airgeadais na paindéime. Is díol sásaimh dúinn go bhfuil an togra ag tógáil ar shásraí a bhí ann cheana féin, sásraí ar nós Rialachán na bhForálacha Coiteanna (CPR) agus an Seimeastar Eorpach trína gcothófar sinéirgí agus trína laghdófar ar an ualach riaracháin ag leibhéal an Aontais agus ag leibhéal Ballstát den Aontas Eorpach. Rud eile, mar go mbeidh na Ballstáit bainteach leis, faoi mar a leagadh amach sa togra, is mó an seans go nglacfaidh siad úinéireacht air agus go bhféadfaí dálaí tíortha ar leith a chur san áireamh.

IV. Tugaimid dár n-aire, áfach, go bhfuil raon feidhme agus cuspóirí sách leathan ag baint le RRF, go bhféadfaidís a bheith ag forluí le hionstraimí airgeadais eile agus nach bhfeictear go huile iad i leithdháileadh na ranníocaíochta airgeadais. D’fhéadfadh fadhbanna comhghabhála ag leibhéal Ballstáit agus nósanna imeachta casta i measúnú na bPleananna Téarnaimh agus Athléimneachta (RRPanna) an cur chun feidhme tráthúil a dhéanamh níos casta. Ba mhaith linn a chur i bhfios go láidir sa chomhthéacs sin, a thábhachtaí atá bearta éifeachtacha in aghaidh na calaoise agus in aghaidh neamhrialtachtaí chun teacht roimh na rioscaí ag éirí as acmhainní suntasacha breise a bheadh le caitheamh ina achar gearr, amhail RRF. Rud eile, is féidir go gcuireann na cuspóirí leathana ardleibhéil, mar aon leis na heasnaimh sa chóras tuairiscithe, isteach ar fhaireachán fheidhmíocht na saoráide. Agus mar fhocal scoir, ní dhéanann an togra ról Pharlaimint na hEorpa sa phróiseas buiséadach a shainiú go soiléir, ná cearta iniúchóireachta Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE).

V. Bunaithe ar ár gcuid breathnuithe is é ár dtuairim go bhféadfaí an togra a fheabhsú a thuilleadh ach na nithe seo a leanas a dhéanamh: — sásraí oiriúnacha a fhorbairt chun comhordú le foinsí maoinithe eile san Aontas agus chun an bhreisíocht a áirithiú; — téarnamh agus athléimneacht, cuspóirí RRF, a nascadh níos dlúithe leis na scálaí leithdháilte; — nósanna imeachta a shimpliú do RRPanna agus iarrataí íocaíochta a oiread agus is féidir, chun an t-ualach riaracháin a laghdú agus an chomhghabháil a éascú; — athmhachnamh a dhéanamh ar mhinicíocht agus uainiú an tuairiscithe agus na meastóireachta, agus táscairí oiriúnacha a shainiú maidir le gnóthachtáil RRF i gcoitinne; — ról na Parlaiminte sa phróiseas buiséadach a shainiú agus cearta iniúchóireachta CIE a leagan amach go sainráite

Réamhrá

1. Ag éirí as bearta a glacadh ó thús ráig phaindéim COVID-19 níos luaithe i mbliana, bhí caillteanais shuntasacha ioncaim ann do lear mór gnólachtaí, méadaíodh ar an dífhostaíocht agus ar iasachtaí neamhthuillmheacha fud fad an Aontais. Chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin, ghlac na Ballstáit agus an tAontas Eorpach (AE) bearta áirithe chun tacú le hioncaim teaghlach agus leis an gcaiteachas ar shláinte, an fhostaíocht a chothabháil agus gnólachtaí a chosaint.

2. I ndeireadh Bhealtaine, mhol an Coimisiún pacáiste uileghabhálach ( 1 ) ina mbeadh an Creat Airgeadais Ilbhliantúil (MFF) nua ar fiú EUR 1 100 billiún é do 2021-2027 agus ionstraim na haonuaire um éigeandáil, an Chéad Ghlúin Eile den Aontas (NGEU) ar fiú EUR 750 billiún é (féach Iarscríbhinn I). Tá sé mar aidhm ag NGEU tacú leis na Ballstáit chun laghdú ar thionchar socheacnamaíoch na paindéime, téarnamh agus filleadh ar chonair an fháis inbhuanaithe.

3. Is é RRF ( 2 ) , atá ina chuid de NGEU, is ábhar don tuairim seo. Agus buiséad iomlán breis is EUR 600 billiún i bpraghsanna reatha aige, seasann RRF do thart ar 80 % de bhuiséad NGEU agus is ionann é agus breis is leath MFF nuamholta. Tá sé i gceist go dtairgeoidh sé tacaíocht airgeadais mhórscála le haghaidh infheistíochtaí poiblí agus athchóirithe a chuirfidh le hathléimneacht agus le hullmhacht gheilleagair na mBallstát don todhchaí. Tá idir dheontais agus iasachtaí do na Ballstáit i gceist leis (Fíor 1).

Foinse: CIE, bunaithe ar an togra ón gCoimisiún i ndáil le RRF (i bpraghsanna reatha; de réir phraghsanna 2018 ba é a bhí sna méideanna, EUR 310,0 billiún i ndeontais agus EUR 250,0 billiún le haghaidh iasachtaí) agus ar na conclúidí ón gComhairle Eorpach an 21 Iúil 2020 maidir leis an bplean téarnaimh agus MFF do 2021-2027 (i bpraghsanna 2018).

4. Cuirfear RRF chun feidhme taobh le cláir eile in NGEU (REACT EU faoi na cistí struchtúracha agus comhtháite agus na moltaí leasaithe maidir le CEIS agus InvestEU) agus ionstraimí eile de chuid an Aontais a bhaineann leis an bhfreagra ar COVID-19 (e.g. Tacaíocht chun maolú ar na Rioscaí Dífhostaíochta le linn Éigeandála (SURE), an maoiniú le haghaidh cúrsaí gnó agus na mBallstát arna dhéanamh ag an mBanc Eorpach Infheistíochta agus ag an Sásra Cobhsaíochta Eorpach agus Clár Ceannaithe d’Éigeandáil na Paindéime ar le BCE é).

5. Ar an 17 Iúil 2020, d’iarr CONT, Coiste de chuid Pharlaimint na hEorpa ar CIE a dtuairim a thabhairt maidir leis an togra ón gCoimisiún Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”) a bhunú. Is é is aidhm don tuairim sin, dearadh agus leordhóthanacht na nionstraimí a moladh a mheas, mar aon leis na rioscaí féideartha agus sásraí tuairiscithe agus faireacháin RRF. Tá sé teoranta do mholadh an Choimisiúin, ach cuirtear san áireamh ann an comhaontú polaitiúil gaolmhar a dtángthas air sa Chomhairle Eorpach an 21 Iúil ( 3 ) (féach Iarscríbhinn II).

6. Comhlánaíonn an tuairim sin tuairimí eile dár gcuid a bhaineann le smacht reachta, CPR, REACT-EU, an Ciste um Aistriú Cóir, agus an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (féach Iarscríbhinn III).

Breathnuithe ginearálta – dearadh na Saoráide

Cuspóirí agus comhordú na bhfoinsí cistiúcháin éagsúla

Airteagail 3, 4, 6, 8 agus 22 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Raon feidhme agus cuspóirí RRF a bheith ag forluí le cláir eile de chuid an Aontais, rud a chruthaíonn rioscaí maidir le cistiú dúbailte agus iomaíocht — Tá gá le nasc níos láidre le cuspóirí agus fócas an Aontais — D’fhéadfaí breisíocht agus comhlántacht na bhfoinsí cistiúcháin san Aontas a neartú a thuilleadh

7. Tá sé mar aidhm ag NGEU, lena n‐áirítear RRF, rannchuidiú le cuspóirí an Aontais maidir le comhtháthú, inbhuanaitheacht agus digiteáil. Tacóidh sé le hoibríochtaí faoi cheannteidil MFF “Cohesion and Values”, “Single Market, Innovation and Digital” agus “Natural Resources and Environment” (Fíor 2).

Foinse: Parlaimint na hEorpa, EPRS

8. Sainítear raon feidhme RRF ( 4 ) i dtogra an Choimisiúin, mar aon leis na cuspóirí ginearálta agus na cuspóirí sonracha ( 5 ) . Baineann an raon feidhme le réimsí beartais a chuimsíonn comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach, an t‐aistriú glas agus an t‐aistriú digiteach, sláinte, iomaíochas, athléimneacht, táirgiúlacht, oideachas agus scileanna, taighde agus nuálaíocht, fás cliste inbhuanaithe agus cuimsitheach, fostaíocht agus infheistíocht, agus cobhsaíocht na gcóras airgeadais. Is é an cuspóir atá leis an tSaoráid “comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach an Aontais a chur chun cinn trí fheabhas a chur ar athléimneacht agus cumas coigeartaithe na mBallstát, rud a mhaolóidh tionchar sóisialta agus eacnamaíoch na géarchéime, agus tacú le haistrithe glasa agus digiteacha”. ( 6 )

9. Tá an raon feidhme agus na cuspóirí sách ginearálta agus cumhdaíonn siad raon leathan réimsí beartais. Dá réir sin ní bheifear in ann an fócas céanna a dhíriú ar na cuspóirí sin ar fad agus féadfar go mbeidh cuspóirí áirithe thíos leis mar go bhfuil cuspóirí eile á gcur i gcrích (e.g. comhtháthú eacnamaíoch versus an t-aistriú glas). Anuas air sin, níl cainníochtú déanta ag leibhéal an Aontais ar na torthaí ionchais ná ar leithdháileadh na gcistí do na cuspóirí éagsúla, rud a d’fhéadfadh baint d’éifeachtúlacht na Saoráide.

10. Nascann an togra an tSaoráid le cuspóirí ardleibhéil de chuid an Aontais ar nós téarnamh inbhuanaithe agus cóineasú eacnamaíoch agus sóisialta ( 7 ) , agus leis an Margadh Glas agus claochlú digiteach ( 8 ) . D’fhéadfaí an nasc a neartú a thuilleadh go praiticiúil áfach, le táscairí coiteanna éigeantacha. Ba lú an seans ar nasc lag idir na garspriocanna agus na spriocanna a leagfar amach sna Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta (RRPanna) indibhidiúla, agus na cuspóirí níos ginearálta ar leibhéal RRF nó fiú ar leibhéal an Aontais.

11. Maidir le haon tacaíocht faoin bplean Téarnaimh agus Athléimneachta chun tionscadail athchóirithe agus infheistíochta a mhaoiniú, ba cheart gur tacaíocht é sa bhreis ar chistí agus cláir eile de chuid an Aontais agus nárbh iad na costais chéanna a bheadh á gclúdach ( 9 ) . Baineann cuspóirí an phlean Téarnaimh agus Athléimneachta le cláir eile de chuid an Aontais, agus is buntáiste é sin i dtéarmaí comhlántachta agus sineirge. Is mó an seans ar chistiú dúbailte áfach agus ar iomaíocht idir cláir dhifriúla, go háirithe mar go gcumhdófar tionscadail faoin scéim a d’fhéadfadh a bheith ina theideal faoi réimsí beartais eile, ar nós comhtháthú, iompar, fuinneamh agus taighde.

12. Tá sé riachtanach ar an ábhar sin go mbeadh sásraí comhordaitheacha éifeachtacha idir na cláir agus na hionstraimí éagsúla de chuid an Aontais chun comhlántacht, comhsheasmhacht agus dlúthchomhar a áirithiú, i measc rudaí eile, d’fhonn na cuspóirí a bunaíodh leis an togra ( 10 ) a bhaint amach. Is díol sásaimh dúinn rún an Choimisiúin na sásraí sin a fhorbairt i gcomhairliúchán leis na Ballstáit.

13. Ceadaíonn togra an Choimisiúin acmhainní a aistriú ó chláir atá faoi chomhbhainistíocht ( 11 ) nach bhfuil coinníollach agus teoranta faoin togra, ach a d’fhéadfadh a bheith faoi réir na gcoinníollacha agus na dteorannuithe a leagtar amach ina gcuid rialachán faoi seach, lena n-áirítear Rialachán na bhForálacha Coiteanna (CPR) maidir le Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa (CSIE). D’fhéadfaí cistí a bhogadh i dtreo cláir a bhraitear níos lú den choinníollacht ag baint leo nó a bheadh níos buntáistí i dtéarmaí costais mar go bhfuil aistrithe indéanta. Mar shampla, leis an aistriú cistí d’fhéadfaí dochar a dhéanamh do na coimircí atá ina ndlúthchuid de chláir oibríochtúla a d’fhéadfadh a bheith faoi bhainistíocht chomhroinnte, nó chruthófaí féidearthacht faoina seachnófaí an cómhaoiniú a cheanglaítear ar na Ballstáit thairis sin. B’fhiú mar sin smaoineamh ar shainchoinníollacha a chur i rialachán na Saoráide maidir leis an aistriú cistí sin, chomh maith le huasmhéid.

14. Cé go bhfuil cuid de na cuspóirí céanna ag an tSaoráid is atá ag cistí struchtúracha an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil (CAI), díríonn sí ar chuspóir difriúil agus baineann loighic chaiteachais dhifriúil léi. Tá an tSaoráid dírithe ar chláir athchóirithe agus infheistíochta ghinearálta bunaithe ar gharspriocanna dul chun cinn, agus tairgeann an CAI aisíoc sainchostais a bhaineann le clár nó tionscadal. Rud dúshlánach go praiticiúil, tharla go n-éilíonn sé córais éagsúla cuspóra agus táscaire a chónascadh agus d’fhéadfadh sé a bheith ina dhídhreasú do na Ballstáit an dá shruth cistiúcháin a chomhordú go héifeachtach.

Leordhóthanacht mhéid an chúnaimh molta

Airteagal 5 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Cuirfidh an tSaoráid go suntasach leis an maoiniú a bheidh ar fáil, in 2021-2022 go háirithe. — Is deacair leordhóthanacht an mhéid atáthar a mholadh a mheas, ó tá na cuspóirí sách leathan agus ó tharla nach eol dúinn iomlán thionchar eacnamaíoch COVID-19 go fóill.

15. Bunaithe ar thogra CAI an Choimisiúin nua ó Bhealtaine 2020, tá an tAontas chun breis is EUR 1 800 billiún a chur ar fáil sa tréimhse 2021-2027 (CAI nua agus NGEU le chéile). Tá NGEU ag cur cistiú breise dar luach EUR 750 billiún ar fáil agus laghdaíodh méid iomlán CAI de EUR 35 bhilliún ag an am céanna i gcomparáid leis an togra ón gCoimisiún i mBealtaine 2018 agus de bheagnach EUR 224 bhilliún i gcomparáid leis an togra arna chur síos ag Parlaimint na hEorpa i Mí na Samhna 2018 ( 12 )

16. Ag cur san áireamh go gcaithfear 60 % de dheontais na Saoráide a gealladh in 2021-2022, (nó 70 % de réir chonclúidí na Comhairle), beidh beagnach dhá oiread an EUR 150 billiún, arb é an gnáthchistiú bliantúil é ó CAI, sna cistí a bheidh ar fáil sa tréimhse sin (féach Fíor 3).

Foinse: CIE, bunaithe ar thogra RRF an Choimisiúin, lch 40.

17. Tugaimid dár n-aire nach ar leithligh ba chóir leordhóthanacht na Saoráide chun aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí ghéarchéim COVID-19 a iniúchadh, tharla sí ina cuid de shraith beartas ag leibhéal an Aontais agus ag an leibhéal náisiúnta, agus nach féidir tionchar na géarchéime ar gheilleagair na mBallstát a mheas go fóill. Tuigimid nach ndearnadh measúnú tionchair ná comhairliúchán geallsealbhóirí ar an togra ón gCoimisiún maidir leis an tSaoráid a bhunú, toisc a phráinní a bhí sé an gníomh reachtach a fhorbairt in achar an-ghearr mar fhreagairt ar COVID-19.

18. Féachann páipéar oibre ó fhoireann an Choimisiún ( 13 ) le hiarracht a dhéanamh na riachtanais téarnaimh san Aontas i ndiaidh ghéarchéim COVID-19 a shainithint. Ní thugann sé go leor faisnéise, áfach, faoi mar a chinn an Coimisiún an méid iomlán a theastaíonn le haghaidh an Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta ná ar an gcomhréir a leithdháileadh d’iasachtaí nó do dheontais. Rud eile, ó tá raon feidhme sách leathan ag an tsaoráid agus ó tá a cuid cuspóirí ginearálta sách leathan, is deacair an méid tacaíochta a theastaíonn chun na cuspóirí sin a bhaint amach a chainníochtú. D’fhéadfaí cur leis an mbaol go gcruthófaí súilíochtaí neamhréasúnta sna geallsealbhóirí.

Socruithe rialachais agus iniúchóireachta

Airteagail 7 agus 9 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Tá an tSaoráid faoi réir rialacha fónta rialachais a bunaíodh faoi Rialachán na bhForálacha Coiteanna (RFC) ionas go dtógann sí ar shásraí atá ann cheana féin — Níl sainiú soiléir ar ról Pharlaimint na hEorpa sa phróiseas buiséadach — Ní dhearnadh ceart CIE chun iniúchóireacht a dhéanamh a leagan amach go sainráite sa rialachán atá á mholadh — Ní mór na bearta frithchalaoise agus bearta i gcoinne neamhrialtachtaí a neartú chun teacht roimh rioscaí nua go héifeachtach

19. Faoin togra ón gCoimisiún, beidh an tSaoráid faoi réir na rialacha rialachais eacnamaíoch a bunaíodh faoi RFC na gcistí struchtúracha agus comhtháthaithe ( 14 ) agus tá an Coimisiún lena cur chun feidhme trína bhainistiú go díreach i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais ( 15 ) . Is é sin, déanann an tSaoráid gnéithe atá ann cheana féin a chomhtháthú agus is amhlaidh a ceapadh í chun úsáid a bhaint as na sásraí a leagtar amach sa Rialachán Airgeadais

20. Ach ó tá an tSaoráid á maoiniú faoi Ionstraim Téarnaimh an Aontais áfach, ionas gurb ionann í agus “ioncam eile” faoi bhrí Airteagal 311(2) CFAE, ní cuid de bhuiséad an Aontais í. Athrú mór é sin ar an tslí a mbeidh caiteachas an Aontais á mhaoiniú i gcaitheamh thréimhse an chéad CAI eile.

21. Deir an togra go mbeidh an tSaoráid á cur chun feidhme ag an gCoimisiún faoi bhainistíocht dhíreach i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ach ní luaitear go sainráite maidir le forálacha an Rialacháin Airgeadais i ndáil le bunú nósanna imeachta buiséid agus urscaoilte go mbeidh siad infheidhme maidir leis an tSaoráid. Tá ráite againn arís is arís eile gurb iad na prionsabail chéanna, i ndáil le cuntasacht agus trédhearcacht, ba cheart a chur i bhfeidhm ar ionstraimí airgeadais éagsúla an Aontais ( 16 ) . Táimid den tuairim ar an ábhar sin go mba cheart ról Pharlaimint na hEorpa sa nós imeachta buiséid agus urscaoilte a shainiú go soiléir sa rialachán.

22. Tuigimid go bhfuil CIE i dteideal aon ioncam nó aon chaiteachas de chuid an Aontais a iniúchadh faoin tSaoráid de réir Airteagal 287(1) CFAE. Ó tharla go mbeidh an tSaoráid á cur chun feidhme lasmuigh de bhuiséad an Aontais, molaimid áfach, ar chúiseanna soiléire, go gcuirfear foráil shonrach sa rialachán atá á mholadh a fhoráilfidh go soiléir do cheart iniúchóireachta na Cúirte maidir le gné na ndeontas den tSaoráid chomh maith le gné na n‐iasachtaí.

23. Faoi mar a thugamar dár n-aire cheana, mar go mbeidh méid suntasach acmhainní breise á gcur ar fáil a bheidh le caitheamh laistigh d’achar gearr, beidh brú breise ar na córais rialaithe ( 17 ) . I dtuarascáil níos luaithe, d’aithníomar neart easnamh a bhí ag cur isteach ar an bpróiseas bainistíochta frithchalaoise agus d’iarramar ar an gCoimisiún agus ar na húdaráis bhainistíochta an brath calaoise, an fhreagairt agus an comhordú a neartú i measc comhlachtaí sna Ballstáit ( 18 ) . I bhfianaise an mhéid sin, is díol sásaimh dúinn rún an Choimisiúin na bearta in aghaidh calaoise agus neamhrialtachtaí ( 19 ) a neartú a thuilleadh cé nach bhféadfaimid a bheith cinnte ag an bpointe seo an ndealraíonn siad a bheith leordhóthanach chun aghaidh a thabhairt ar riosca na neamhrialtachta agus na calaoise. Dá réir sin, caithfimid béim a leagan ar an tábhacht atá le rialuithe inmheánacha éifeachtacha agus bearta frithchalaoise chun teacht roimh rioscaí nua ó spreagthaí eacnamaíocha ar nós an Plean Téarnaimh agus Athléimneachta.

Ranníocaíocht airgeadais agus an próiseas leithdháilte

Uas-ranníocaíocht airgeadais

Airteagal 10 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Ní léirítear ach cuid de thionchar COVID-19 sa ranníocaíocht airgeadais (deontais) — Ní thugtar léiriú iomlán san fhoirmle atá á moladh ar chuspóirí na Saoráide mar atá, an athléimneacht a fheabhsú agus tacú leis an téarnamh

24. Is ar dhaonraí na mBallstát, ar inbhéartach na hOlltáirgeachta Intíre (OTI) per capita agus ar an ráta coibhneasta dífhostaíochta sa tréimhse 2015-2019 a bhunaítear modheolaíocht an Choimisiúin maidir leis an uas-ranníocaíocht airgeadais a ríomh i ndáil le deontais.

25. Cé gur tugadh an tSaoráid isteach mar fhreagairt ar iarmhairtí meántéarmacha agus fadtéarmacha ghéarchéim COVID-19, níl léiriú iomlán ar an méid sin sa ranníocaíocht airgeadas, ag cur san áireamh gur ar laigí roimh an ngéarchéim seachas ar laigí COVID-19-ghaolmhar a bhunaítear an leithdháileadh. Dá thoradh sin, as an deich mBallstát a gheobhaidh an leithdháileadh deontas is mó faoin tSaoráid, meastar go bhfulaingeoidh ceithre cinn díobh laghdú OTI in 2020 a bheidh faoi bhun an mheáin do AE, thart ar 7 % (féach Fíor 4).

26. Cé go gcuimsítear athbhreithniú ar an uas-ranníocaíocht airgeadais i gconclúidí na Comhairle Eorpaí chun tionchar COVID-19 a chur san áireamh, ní bheidh feidhm aige ach amháin i gcás 30 % de na cistí a bheidh le gealladh in 2023.

Nóta: Laghdú 7 % nó níos mó ar OTI 2020 atá á thuar do na Ballstáit a léirítear le dath liath, de réir réamhaisnéis Earrach 2020 ón gCoimisiún Eorpach.

Foinsí:

1 Iarscríbhinn I den Togra maidir leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF).

2 Réamhaisnéis Earrach 2020, an Coimisiún Eorpach.

27. Chomh maith le cuspóir na Saoráide maolú ar thionchar COVID-19, tá sé mar aidhm aici comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach an Aontais a chur chun cinn freisin tríd an athléimneacht a fheabhsú agus tacú leis an téarnamh. Ní thugtar léiriú ar an méid sin ar fad, áfach, sa sásra um leithdháileadh. Cuireadh breis is dhá thrian de dheontais na Saoráide in áirithe do na 14 Bhallstát a raibh a OTI per capita in 2019 ar leibhéal 90 % ar a laghad de mheán an Aontais agus gan ach thart ar an gceathrú cuid de do na hocht mBallstát a raibh a OTI per capita in 2019 faoi bhun 75 % de mheán an Aontais (féach Fíor 5).

28. Is é méid an daonra sna tíortha sin is mó faoi deara an difríocht sin (féach Fíor 5), agus an comhualú a bhaineann le daonra nuair a dhéantar an uas-ranníocaíocht airgeadais deontais a ríomh mar inbhéartach OTI per capita .

Nóta: OTI iomlán per capita arb ionann é agus 75 %, nó níos lú, de OTI AE-27 bainte amach in 2019 ag na Ballstáit a bhfuil dath liath orthu.

Foinsí:

1 Iarscríbhinn I de Thogra an Choimisiúin maidir le RRF.

2 Eurostat, [nama_10_pc], an nuashonrú deireanach: 4 Lúnasa 2020.

3 Eurostat, cód sonraí ar líne: TPS00001.

29. De bhreis air sin, ríomhtar an t‐uasmhéid le haghaidh deontas mar chéatadán de OIN na mBallstát faoi seach. Iasachtaí níos airde do na Ballstáit is mó forbairt an toradh, cé go bhfuil an ráta – 6,8 % de OIN ar a mhéid – ar leibhéal substaintiúil maidir leis na Ballstáit ar fad.

30. Tugaimid dár n‐aire freisin go bhféadfadh an scála leithdháilte athrú de bharr athbhreithnithe OTI in imeacht ama, rud a d’fhéadfadh a bheith an-ábhartha agus an suaitheadh eacnamaíoch reatha mar atá, ionas gur mó an seans go ndéanfar athbhreithnithe ar OTI 2020-2021 i ndiaidh 2022 agus coigeartuithe ar an scála leithdháilte dá réir.

Leithdháileadh na ranníocaíochta airgeadais

Airteagal 11 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — A bhuíochas do na spriocanna cúnga maidir le cistí a áirithiú, is cinnte go dtabharfar freagairt thapa ach d’fhéadfaí baint d’éifeachtúlacht na Saoráide ar an iomlán — D’fhéadfadh saincheisteanna a bhaineann le hacmhainní comhghabhála a bheith ina scóig do Bhallstáit

31. Mhol an Coimisiún go mbeadh na gealltanais dhlíthiúla i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2022 i gcás 60 % ar a laghad den tacaíocht neamh-inaisíoctha. Maidir leis an gcuid eile, ba cheart na gealltanais dhlíthiúla a bheith i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2024. Mhol an Chomhairle Eorpach go ndéanfaí 70 % de na deontais a ghealladh faoi dheireadh 2022 agus an chuid eile faoi dheireadh 2023.

32. Faoi mar a nótálamar cheana ( 20 ) , caithfidh a ndóthain ama a bheith ag na Ballstáit, agus na hacmhainní riaracháin iomchuí, chun cistí a chomhghabháil atá leithdháilte ag an gCoimisiún trí chláir éagsúla. Dealraíonn sé go mbeidh tacaíocht shuntasach ón tSaoráid á fáil ag cuid de na Ballstáit a bhfuil an ráta comhghabhála is ísle acu sa tréimhse clársceidealaithe reatha (féach Fíor 6).

33. D’fhéadfaí ualach trom riaracháin a chruthú agus riosca maidir le cur chun feidhme rathúil RRPanna a chuirfeadh ullmhú agus cur chun feidhme an bheartais comhtháthaithe i mbaol freisin mura ndéantar é a bhainistiú go hiomchuí.

Foinsí:

1 Sonraí i ndáil le Comhtháthú (https://cohesiondata.ec.europa.eu/overview), 11 Lúnasa 2020, an Coimisiún Eorpach. Nóta : An ráta comhghabhála - céatadán arna íoc den mhéid iomlán a leithdháileadh do Bhallstát.

2 Cúirt Iniúchóirí na hEorpa, Rapid case review: Leithdháileadh chistí an Bheartais Chomhtháthaithe do na Ballstáit, 2021-2027

3 An Coimisiún Eorpach, Buiséad AE: An Fhorbairt Réigiúnach agus an Beartas Comhtháthaithe i ndiaidh 2020 (European Commission, EU budget: Regional Development and Cohesion Policy beyond 2020).

4 Iarscríbhinn I de Thogra an Choimisiúin maidir le RRF.

Oibríochtaí iasachtaíochta

Airteagail 12 agus 13 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Tá taithí iasachtaíochta ar na margaí airgeadais ag an gCoimisiún ach beidh breis acmhainní de dhíth air go tapa chun déileáil le minicíocht agus scála na hiasachtaíochta — Cé gurb iad na Ballstáit is tairbhithe a iompróidh priacal an ráta úis, ní deirtear go sainráite é sa togra

34. Tá teist ar an gCoimisiún as a bheith ag iasachtaíocht ar na margaí airgeadais thar ceann an Aontais, agus tá na hacmhainní aige chun é a dhéanamh ( 21 ) . Faoin togra seo áfach, beidh an Coimisiún ag iasachtaíocht ar scála níos mó ná ariamh, agus beidh méadú obann ar acmhainní daonna de dhíth air chun déileáil le minicíocht na hiasachtaíochta agus leis an eisíoc leis na Ballstáit is tairbhithe.

35. Rud eile, ligeann an togra don Choimisiún maolú ar an ngnáthchleachtas faoina mbíodh an iasachtaíocht agus iasachtaí chuig tríú páirtithe ar comhaibíocht. D’fhéadfadh buntáistí a bheith leis ar ndóigh má ligeann sé don Choimisiún leas a bhaint as dálaí margaí agus as sceidil mhaoinithe na mBallstát is tairbhithe. D’fhéadfadh priacal an ráta úis a bheith i gceist freisin áfach dá n‐athródh costas na hiasachtaíochta idir am na hiasachtaíochta agus am na heisíocaíochta.

36. De réir thogra an Choimisiúin ( 22 ) , is iad na Ballstáit is tairbhithe a d’iompródh na costais a ghabhfadh leis an iasachtaíocht. Rud eile, níl focal sa togra faoi aon fhaireachán a bheith á dhéanamh ar acmhainn aisíocaíochta na mBallstát maidir le hiasachtaí de. D’fhéadfaí é a shoiléiriú a thuilleadh sa rialachán deiridh nó sna conarthaí iasachta leis na Ballstáit gurb iad na Ballstáit is tairbhithe a bheidh ag iompar priacail an ráta úis ag éirí as claochlú aibíochta.

Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta

Airteagail 14- 18 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Is dócha go dtógfaidh sé neart ama na RRPanna indibhidiúla a ullmhú agus a ghlacadh — Déantar measúnú cuimsitheach ar na RRPanna ach d’fhéadfaí é a shoiléiriú a thuilleadh agus é a shimpliú go fiú, b’fhéidir — Beidh an nasc leis an Seimeastar Eorpach ina chuidiú chun an t‐ualach riaracháin a laghdú cé go mb’fhéidir go dtugann sé le fios go mbeidh dúshláin i gceist — D’fhéadfadh sé a bheith dian ar na Ballstáit RRPanna, Cláir Oibríochtúla agus Cláir Náisiúnta um Athchóiriú a bheith á n‐ullmhú acu ag an am céanna

Pleananna téarnaimh agus athléimneachta a ullmhú agus a ghlacadh

37. Is iad na RRPanna a bheidh mar bhonn le heisíoc na ranníocaíochta airgeadais. Ba cheart bearta a leagan amach iontu a thugann aghaidh ar dhúshláin agus ar thosaíochtaí tírshonracha arna sainaithint sa Seimeastar Eorpach agus a chuideoidh leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach ( 23 ) . Ba cheart garspriocanna, spriocanna agus amchlár táscach a bheith iontu freisin chomh maith le costas iomlán measta na n‐athchóirithe sna 4 bliana dá éis agus costas infheistíochtaí sna 7 mbliana dá éis.

38. Ag cur san áireamh gurb é cuspóir na Saoráide maolú ar thionchar eacnamaíoch ghéarchéim COVID-19, is den riachtanas é go ndéanfar RRPanna a mheas agus a fhormheas go tráthúil. Tacaímid dá réir sin leis an bhféidearthacht go ndéanfadh na Ballstáit a gcuid dea-chleachtas a mhalartú eatarthu, faoi stiúir an Choimisiúin ( 24 )

39. Deirtear i dtogra an Choimisiúin go ndéanfaidh na Ballstáit a bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta a chur faoi bhráid an Choimisiúin faoin 30 Aibreán agus go bhféadfaidh siad dréachtphlean mar aon le dréachtbhuiséad ag tosú ón 15 Deireadh Fómhair na bliana roimhe a chur faoina bhráid. Déanfaidh an Coimisiún an plean a mheas laistigh de 4 mhí ( 25 ) . De réir chonclúidí na Comhairle, gearradh an tréimhse measúnaithe siar go 2 mhí agus sonraítear go ndéanfaidh an Chomhairle iarracht togra an Choimisiúin a ghlacadh laistigh de 4 seachtaine ( 26 ) , ach ní shainítear an nós imeachta áfach i gcás ina léireodh an Chomhairle a míshásamh (féach Fíor 7). Agus an togra ón gCoimisiún agus na hathruithe a moladh i gconclúidí na Comhairle á gcur san áireamh, is é is dóichí nach ndéanfar na RRPanna a ghlacadh go dtí an dara leath de 2021.

Foinse: CIE, bunaithe ar thogra an Choimisiúin i ndáil leis an RRF agus conclúidí ón gComhairle Eorpach.

40. Seo a leanas cuid de na bearta a d’fhéadfaí a shamhlú: — moladh láidir go ndéanfaí dréachtphleananna téarnaimh agus athléimneachta a thíolacadh in 2020; — treoir a bheith á cur ar fáil ag an gCoimisiún do na Ballstáit chun RRPanna a ullmhú agus maidir leis na cineálacha infheistíochta a mheastar gurb iad is éifeachtaí chun tacú leis an téarnamh eacnamaíoch; — é a bheith mar aidhm gearradh siar ar an am a chaitheann an Coimisiún i mbun measúnú na RRPanna deiridh, agus tógáil ar an anailís roimhe sin i ndréachtleagan na bpleananna; — a mheas an bhféadfaí RRPanna a thíolacadh ar eatraimh agaithe agus scóigeanna a sheachaint;

41. Beidh ullmhú agus cur chun feidhme na bPleananna Téarnaimh agus Athléimneachta ag forluí le hullmhú agus cur chun feidhme na gClár Oibríochtúil nua don tréimhse 2021-2027 agus beidh sé sa bhreis ar ullmhú na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh a shamhlaítear faoin Seimeastar Eorpach. Ós rud é go mbeidh na cuspóirí céanna leis na beartais a bheidh iontu ar fad, b’fhiú don Choimisiún a bheith ag smaoineamh ar shineirgí agus ailínithe féideartha chun laghdú ar an ualach riaracháin agus ama. Rud eile, ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit gach deis is féidir a úsáid chun leas a bhaint as an digiteáil agus as TF.

Pleananna téarnaimh agus athléimneachta a mheas

42. D’fhéadfadh sé a bheith dúshlánach a áirithiú go ndéanfar an measúnú a chomhchuibhiú agus go mbeidh na Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta ar ardcháilíocht. Is iad cuspóirí leathana agus cuspóirí sách ardleibhéil na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta is mó faoi deara é sin agus d’fhéadfaí éagsúlacht leathan saincheisteanna a chlúdach sna Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta ach go mbeadh fócas agus sainiúlacht ar iarraidh.

43. Beidh na Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta agus an measúnú a dhéanfar orthu dá éis bunaithe ar idirphlé idir an Coimisiún agus an Ballstát i gceist, den chuid is mó. Cé gur díol sásaimh dúinn an cur chuige sin, mar go bhféadfadh sé cur leis an úinéireacht ar leibhéal an Bhallstáit, níor mhiste mar sin féin sásraí leordhóthanacha a chur i bhfeidhm d’fhonn a áirithiú go mbeidh cuspóirí sách uaillmhianach sna Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta chomh maith le garspriocanna agus táscairí.

44. Téann measúnú an Choimisiúin ar na RRPanna de réir na gcritéar a shainítear in Iarscríbhinn II den togra ón gCoimisiún. Is é ár dtuairim go bhféadfaí na critéir sin agus an rátáil a shimpliú nó a shoiléiriú a thuilleadh (féach Iarscríbhinn IV). — D’fhéadfadh cuid de na critéir a bheith ag forluí le chéile, go háirithe mar go ndealraíonn sé go bhféadfadh na Moltaí Tírshonracha (CSRanna; critéar 2.1) a bheith ag tagairt do na critéir eile, e.g. an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach (critéar 2.2), acmhainneacht fáis agus cruthú fostaíochta (critéar 2.4), agus tá seans maith ann go ndíreofar ar thionchar fadtéarmach (critéar 2.3). — Tugann cuid de na critéir (“a rannchuidíonn go héifeachtach” nó “tionchar fadtéarmach”) chomh maith leis an rátáil (e.g. “go suntasach/ measartha/ ar éigean”) deis breithiúnas cáilíochtúil a dhéanamh. — D’fhéadfaí an próiseas measúnaithe a eascú agus a fheabhsú ach táscairí coiteanna a chur leis mar aon le costais chaighdeánacha ar bhearta áirithe. Ní fhoráiltear dóibh sa togra, áfach. — Tá neart critéar ann a chlúdaíonn níos mó ná gné amháin, rud a d’fhéadfadh rátáil an chritéir i gceist a dhéanamh níos casta (e.g. critéar 2.2 “aistrithe glasa agus digiteacha”). — Maidir leis an ailíniú leis na CSRanna (critéar 2.1), atá ar cheann de na critéir is tábhachtaí mar gheall ar an ualú a bhaineann leis sa mheasúnú foriomlán, tá an seans ann nach dtugann sé aghaidh ach ar ghné amháin de scála malltriallach na géarchéime agus ar na dúshláin atá ag gabháil léi, ag cur san áireamh go raibh an moladh maidir leis na CSRanna i gceist déanta cheana féin, i mBealtaine 2020.

Nasc leis an Seimeastar Eorpach

45. Is díol sásaimh dúinn i gcoitinne dlúthnasc leis an Seimeastar Eorpach agus leis na CSRanna arna sainiú laistigh den chreat sin, mar gheall ar a chosúla atá na cuspóirí agus mar go bhféadfadh sé an t-ualach riaracháin a laghdú. Má dhéantar an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a nascadh leis an Seimeastar Eorpach áfach, athrófar nádúr an tSeimeastair Eorpaigh go mór, agus beidh iarmhairtí airgeadais mar thoradh air.

46. San obair iniúchóireachta a rinneamar thugamar na laigí seo a leanas faoi deara i ndáil leis na CSRanna agus an Seimeastar Eorpach ( 27 ) , agus d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta freisin. — Ní dhéanann gach Ballstát na CSRanna a chur chun feidhme go hiomlán agus ní i gcónaí a bhain an Coimisiún úsáid as na cumhachtaí atá aige chun bearta sonracha a mholadh sna cásanna sin nuair nár thug na Ballstáit aghaidh ar na CSRanna. — Is ar bhonn Tuarascálacha ó Thíortha a dhéantar CSRanna a roghnú agus a tharraingt suas, ach ní dhearnadh dóthain forbartha ar an nasc idir cistí an Aontais a bheith in úsáid chun tacú le hathchóirithe agus na CSRanna. — I gcásanna áirithe bíonn meascán saincheisteanna sna CSRanna, agus bíonn scálaí ama agus costais shoiléire in easnamh go ginearálta. — Léiríonn na CSRanna rioscaí a aithníodh sna Tuarascálacha ó Thíortha, cé nach dtugtar míniú sách soiléir ar an mbeartú tosaíochtaí i gcásanna áirithe. — Is minic nach dtugtar míniú beacht sna NRPanna ar inneachar na mbeart atá á bpleanáil ag na húdaráis, ná ar an uainiú measta a bhaineann leo, na garspriocanna maidir lena gcur chun feidhme, agus meastacháin ar an gcostas agus ar an tionchar, ionas nach dtugtar ach cur síos an-ghinearálta.

Forálacha airgeadais

Airteagal 19 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Féadfar an próiseas a mhoilliú le cinnteoireacht chasta fhadálach i ndáil le hiarratais íocaíochta — Ní fhoráiltear do ghnóthú cistí i dtogra an Choimisiúin

Nós imeachta cinnteoireachta le haghaidh iarratais íocaíochta

47. Féadfaidh Ballstáit iarratais íocaíochta a thíolacadh dhá uair sa bhliain ach na garspriocanna agus na spriocanna a comhaontaíodh sna RRPanna a bheith curtha i gcrích. Déanfaidh an Coimisiún an t-iarratas a mheasúnú ansin laistigh de 2 mhí.

48. Foráiltear sna conclúidí ón gComhairle do thuairim éigeantach ó Choiste Eacnamaíoch agus Airgeadais na Comhairle (CEA). Rud eile, tugtar féidearthacht isteach faoina ndéanfadh Ballstát an plé a chur ar aghaidh go dtí an Chomhairle Eorpach má mheasann sé go bhfuiltear ag imeacht go suntasach ó chomhlíonadh sásúil gharspriocanna agus spriocanna RRP an Bhallstáit lena mbaineann. Caithfidh an Chomhairle Eorpach an scéal a phlé laistigh de thrí mhí i ndiaidh don Choimisiún a iarraidh ar CEA a thuairim a thabhairt. Ní fios fós cén úsáid a dhéanfar go praiticiúil de “choscán sin na práinne” mar idirghabháil.

49. Mar thoradh air sin d’fhéadfadh sé gur próiseas fadálach a bheadh ann – ón uair a dhéanann Ballstát iarratas íocaíochta go dtí go n-íocfaidh an Coimisiún é – ag cur san áireamh a thábhachtaí a bheadh freagairt thráthúil ar an ngearchéim reatha. Nuair a bheidh an rialachán le feidhmiú go praiticiúil mar sin, ba cheart a mheas an bhféadfaí an nós imeachta a shimpliú agus an bhféadfaí a bheith ag obair ar chuid de na céimeanna i gcomhthráth.

50. Sna conclúidí ón gComhairle díríodh go pointe ar an ngá le cistí a bheith ar fáil go tráthúil nuair a tugadh rogha isteach maidir le réamh-mhaoiniú 10 %. Má tá rogha réamh-mhaoinithe á chur sa rialachán áfach ba cheart rialacha níos sonraíche a chur ann freisin i ndáil le cistí a ghnóthú. Ní léirítear sa togra ón gCoimisiún ach “ar mhaithe le bainistíocht fhónta airgeadais, ba cheart rialacha sonracha a leagan síos i ndáil le ... cealú agus cistí a ghnóthú” ach gan iad a shonrú.

Tuairisciú, faireachán agus meastóireachtaí

Airteagail 20, 21, 23-25 den togra ón gCoimisiún Na príomhphointí — Níl minicíocht thuarascálacha na mBallstát chuig an gCoimisiún ailínithe leis an iarratas íocaíochtaí débhliantúil. — Níl táscairí coiteanna bunaithe ar chritéir RACER san áireamh sa togra, ar táscairí níos fearr iad maidir le faireachán agus tomhas na feidhmíochta i gcás RRF

Na Ballstáit ag tuairisciú don Choimisiún

51. Tugtar le fios sa togra ón gCoimisiún go ndéanfaidh na Ballstáit tuairisciú ráithiúil ar an dul chun cinn atá déanta acu chun na cuspóirí a sainíodh sna RRPanna a bhaint amach. Rud eile, is ceart go ndéanfar na tuairiscí sin a léiriú go hiomchuí agus a achoimriú sna NRPanna, a chuirtear isteach ar bhonn bliantúil agus a bheidh ina n‐uirlis tuairiscithe ar an dul chun cinn.

52. Ní shonraítear aidhm ná inneachar na dtuarascálacha ráithiúla sin sa togra, agus níl pleanáil déanta i láthair na huaire chun seiceálacha fíoraithe a bheith á ndéanamh ag an gCoimisiún ach amháin i gcás iarratais íocaíochta dhébhliantúla na mBallstát. B’fhiú smaoineamh ar ghearradh siar ar mhinicíocht an tuairiscithe ionas gur tuarascálacha débhliantúla in éineacht leis na hiarratais íocaíochta amháin a bheadh i gceist, d’fhonn laghdú ar an ualach riaracháin ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún. Rud eile, beidh ar an gCoimisiún treoir bhreise a thabhairt i ndáil le hinneachar na dtuarascálacha agus maidir leis an gcion faisnéise iontu a bhailiú, a anailísiú agus a fhíorú.

Faireachán agus tomhas na feidhmíochta

53. Is gléas riachtanach é córas láidir faireacháin chun a mheas an bhfuil na hiasachtaí agus na deontais ó RRF á n-úsáid chun freastal ar na cuspóirí, chun aghaidh a thabhairt ar aon fhadhbanna cur chun feidhme a thiocfadh chun cinn nó chun gníomh ceartaitheach a dhéanamh más gá. Ba cheart an córas faireacháin a bheith ina nasc soiléir idir na cuspóirí agus na táscairí ábhartha ( 28 ) . Cuidíonn táscairí den chineál sin chun anailís a dhéanamh ar an bhfeidhmíocht agus chun feidhmíocht a chur i gcomparáid agus bíonn siad úsáideach agus tosaíochtaí á mbunú. Ba cheart na táscairí sin a bheith de réir chritéir RACER an oiread agus is féidir (ábhartha, glactha, inchreidte, éasca, láidir) agus go mbeidís ag cloí leis na saintréithe a shainítear sna Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr.

54. Ceanglaíonn ( 29 ) an togra ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na gcuspóirí agus gnóthú na gcuspóirí a thomhas, bunaithe ar na táscairí feidhmíochta a chuimsítear in Iarscríbhinn III: — líon na RRPanna a fhormheastar (aschur); — an ranníocaíocht airgeadais fhoriomlán a leithdháiltear don RRP (aschur); — líon na RRPanna a chuirtear chun feidhme (torthaí); — na cuspóirí a leagtar amach sna RRPanna maidir le gach Ballstát agus a gnóthaíodh mar thoradh ar an tacaíocht airgeadais fhoriomlán (tionchar).

55. Tugaimid dár n-aire gur táscairí aschuir iad an chéad dá tháscaire agus nach bhfuil nasc soiléir idir iad agus cuspóirí na Saoráide. Déanann an tríú táscaire toradh RRF a thomhas, cé nach bhfuil ach ceangal indíreach idir é agus na cuspóirí a bhí ar intinn. Is é an táscaire deireanach, mar sin, an t-aon táscaire a bhaineann go díreach le cuspóirí RRF agus beidh deacrachtaí ag baint lena mheas, ag cur san áireamh gurb é an aidhm atá leis gnóthú na gcuspóirí a nascadh leis an tacaíocht airgeadais ionas go mbunaítear é ar an toimhdiú go bhfuil gaolmhaireacht cúis/éifeacht ann, rud nach ann dó i ndairíre.

56. Maidir le sainchuspóir an togra ( 30 ) , aontaímid leis an gCoimisiún gur cheart táscairí agus spriocanna a shocrú ag leibhéal an Bhallstáit ionas go gcuirfear sainiúlachtaí gach tíre ar leith san áireamh. Ach smaoineamh i gcónaí ar na cuspóirí ginearálta a leagtar amach sa togra agus ar na critéir mheasúnaithe coiteanna a ndéanfar RRPanna a fhormheas dá réir maidir le gach Ballstat, ba cheart don Choimisiún táscairí coiteanna a fhorbairt agus spriocanna sainiúla ar leibhéal an Aontais a leagan amach an oiread agus is féidir. D’éascófaí faireachán níos fearr ar an gcaoi sin agus b’fhearr mar a dhéanfaí cur chun feidhme RRF a thomhas ag leibhéal an Aontais, agus bheadh sé ina threoir do na Ballstáit maidir lena gcuid acmhainní a úsáid níos éifeachtaí chun spriocanna an Aontais a bhaint amach. Gan táscairí coiteanna nó modheolaíocht choiteann in úsaid, beidh sé deacair faireachán agus iniúchóireacht a dhéanamh ar an gcaiteachas, ar an aistriú glas, mar shampla. Chuireamar chun suntais inár dtuairim maidir leis an gCiste um Aistriú Cóir ( 31 ) go bhfuil an-tábhacht le táscairí feidhmíochta a dhéanann gabháil shoiléir ar an gcuspóir atá leis an aistriú amach as earnálacha ar mór a lorg carbóin, i gcomhthéacs an aistrithe ghlais.

57. I dtuarascáil speisialta dár gcuid le deireanas chuireamar chun suntais freisin na dúshláin a bhaineann le héifeachtúlacht idirghabháil beartais a thomhas maidir le hilchuspóirí comhuaineacha agus maidir le cascáidiú cuspóirí (ó chuspóirí leathana Conradhbhunaithe go CSRanna bliantúla) nach mbíonn inrianaithe go minic, bíodh sé ex-ante nó ex-post . Ba cheart go bhféadfaí ábharthacht agus dul chun cinn a léiriú le faireachán ar an dul chun cinn ag leibhéal CSR chomh maith leis an rannchuidiú le gnóthú cuspóirí níos leithne ag leibhéal an Aontais.

Meastóireachtaí

58. Ceanglaítear leis an togra go ndéanfar meastóireacht neamhspleách ar chur chun feidhme RRF 4 bliana tar éis theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo ( 32 ) . Ba cheart go ndéanfaí measúnú, sa mheastóireacht ach go háirithe, ar a oiread a baineadh na cuspóirí amach, ar a éifeachtaí a bhí úsáid na n-acmhainní agus ar an mbreisluach Eorpach. Rud eile, tabharfar leid faoi aon tograí a bheadh riachtanach chun an rialachán a leasú.

59. Tugaimid dár n-aire maidir leis an gcaiteachas faoi RRF, go bhfuil sé tús-ualaithe agus go bhfoilseofar an mheastóireacht nuair a bheidh formhór an chaiteachais déanta. Maidir le haon fhoghlaim a dhéanfaí ag éirí as an meastóireacht, ní bheadh ach úsáid theoranta ag baint léi don chuid eile de RRF ar an ábhar sin. Glacaimid le hargóint an Choimisiúin nár mhiste cothromaíocht a bhaint amach idir meastóireacht a bheith á déanamh ar chlár a ndearnadh cur chun feidhme leordhóthanach air (chun go mbeadh na conclúidí fónta) agus an riachtanas go gcaithfí le meastóireacht mar aiseolas ar ais isteach i mbainistíocht an chláir. Tugaimid dár n-aire freisin go bhféadfadh an mheastóireacht a bheith úsáideach in aon phlé féideartha maidir lena húsáid mar mhúnla do chláir sa todhchaí, faoi MFF 2028-2034. Rud eile, ní mór dúinn a chur in iúl freisin go mbeidh sé an-deacair aon mheasúnú fónta ar an éifeachtúlacht a bhaint as meastóireachtaí ex-post agus meántéarma mura ndéantar tacar táscairí níos láidre a fhorbairt.

Pointí clabhsúir

60. Maidir leis RRF a bhí á mholadh ag an gCoimisiún i mBealtaine 2020, is é an aidhm a bhí leis tacú le téarnamh na mBallstát ó thionchar ghéarchéim COVID-19 agus iad a dhéanamh níos athléimní sa todhchaí. Mar go gceadaítear acmhainní breise a imlonnú go gasta, d’fhéadfadh an tSaoráid cuid mhór a dhéanamh chun cuspóirí coiteanna an Aontais a bhaint amach sa chéad tréimhse MFF eile.

61. Is díol sásaimh dúinn bunphrionsabal an togra, tógáil ar ionstraimí agus ar shásraí atá ann cheana féin ar nós CPR agus an Seimeastar Eorpach, ionas go gcothófar sineirgí agus go laghdófar ar an ualach riaracháin ag leibhéal an Aontais agus ag an leibhéal náisiúnta. Rud eile, d’fhéadfadh an t-idirphlé a shamhlaítear idir na Ballstáit cur leis an úinéireacht agus solúbthacht a chruthú ag an am céanna chun freastal ar an staid shonrach i ngach Ballstát ar leith. Ba mhaith linn a chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá bearta éifeachtacha i gcoinne calaoise agus neamhrialtachtaí, chun teacht roimh na rioscaí ag éirí as acmhainní suntasacha breise nár mhiste iad a chaitheamh taobh istigh d’achar gearr, agus is díol sásaimh dúinn iarrachtaí an Choimisiúin ina leith.

62. Creidimid áfach go bhféadfaí an togra a fheabhsú ach an méid seo a leanas a dhéanamh: — sásraí oiriúnacha a thabhairt isteach chun a áirithiú go ndéanfar comhordú le foinsí eile cistiúcháin agus breisíochta an Aontais; — na scálaí leithdháilte a nascadh níos dlúithe leis an mórchuspóir: téarnamh agus athléimneacht; — nósanna imeachta a shimpliú do RRFanna agus iarrataí íocaíochta a oiread agus is féidir, chun an t-ualach riaracháin a laghdú agus an chomhghabháil a éascú; — athmhachnamh a dhéanamh ar mhinicíocht agus uainiú an tuairiscithe agus na meastóireachta, agus táscairí oiriúnacha a shainiú maidir le gnóthachtáil RRF i gcoitinne; — ról Pharlaimint na hEorpa a shainiú sa phróiseas buiséadach agus cearta iniúchóireachta CIE a dhearbhú go sainráite.

63. Tugaimid dár n-aire freisin go bhfuil gnéithe áirithe nár cuimsíodh sa togra, mar go ndéanfar iad a fhorbairt i gcomhar leis na Ballstáit. Chun go mbeidh an tSaoráid in ann gníomhú de réir a hacmhainneachta agus téarnamh agus athléimneacht a chothú, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar uaillmhian agus comhleanúnachas leordhóthanach a áirithiú sna RRPanna agus ar mheasúnú iomchuí ar a gcur chun feidhme.

Ghlac an Chúirt Iniúchóirí i Lucsamburg an Tuairim seo ag cruinniú dá cuid an 7 Meán Fómhair 2020. Thar ceann na Cúirte Iniúchóirí Klaus-Heiner LEHNE Uachtarán

(1) An Coimisiún Eorpach, “The EU budget powering the recovery plan for Europe”, 27 Bealtaine 2020 (COM(2020) 442 final).

(2) An Coimisiún Eorpach, Togra 2020/0104 (COD) le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, 28 Bealtaine 2020 (COM(2020) 408 final).

(3) An Chomhairle Eorpach, Conclúidí maidir leis an bplean téarnaimh agus an creat airgeadais ilbhliantúil do 2021-2027, 17-21 Iúil 2020, EUCO 10/20.

(4) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 3.

(5) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 4.

(6) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, aithris 14.

(7) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, aithris 5.

(8) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, aithris 6.

(9) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 8.

(10) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 22.

(11) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 6.

(12) Parlaimint na hEorpa, EPRS “Negotiations on the next MFF and the EU recpvery instrument – Key issues ahead of the July European Council”, lch. 4, Iúil 2020.

(13) An Coimisiún Eorpach, Doiciméad inmheánach foirne: “Europe's moment: Repair and Prepare for the Next Generation”, 27 Bealtaine 2020 (SWD(2020) 98 final).

(14) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 9.

(15) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 7.

(16) Briefing ECA, briefing paper on the Commission’s proposal for the 2021-2027 Multiannual Financial Framework; landscape review: “Gaps, overlaps and challenges: a landscape review of EU accountability and public audit arrangements”; Tuairim Uimh. 2/2018: “The audit and accountability considerations concerning the proposal of 6 December 2017 for the establishment of a European Monetary Fund within the Union legal framework.”.

(17) CIE, tuairim Uimh. 4/2020 maidir le togra 2020/0101 (COD) le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1303/2013 maidir le hacmhainní breise eisceachtúla agus socruithe cur chun feidhme, mír 20.

(18) ECA, special report 06/2019: “Tackling fraud in EU cohesion spending: managing authorities need to strengthen detection, response and coordination”, mír 79 agus moltaí.

(19) An Coimisiún Eorpach, “The EU budget powering the recovery plan for Europe”, 27 Bealtaine 2020 (COM(2020) 442 final).

(20) ECA, opinion No 4/2020 regarding the proposed REACT-EU regulation and Common Provisions Regulation governing the ESI funds, mír 8.

(21) CIE, tuarascáil speisialta 18/2015: “Financial assistance provided to countries in difficulties”, míreanna 115-136.

(22) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 13(3).

(23) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 14.

(24) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 15(4).

(25) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 17(1).

(26) An Chomhairle Eorpach, EUCO 10/20, pointe A 19.

(27) ECA, special report 16/20: “The European Semester – Country Specific Recommendations address important issues but need better implementation”.

(28) An Coimisiún Eorpach, Doiciméad inmheánach foirne: “Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr”, 7 Iúil 2017 (SWD(2017) 350 final).

(29) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 23.

(30) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 4(2).

(31) CIE, tuairim Uimh. 5/2020 i ndáil leis na moltaí ón gCoimisiún 2020/0006 (COD) an 14 Eanáir 2020 agus an 28 Bealtaine 2020 maidir le Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ag bunú an Chiste um Aistriú Cóir.

(32) An Coimisiún Eorpach, togra le haghaidh Saoráid Téarnaimh agus Athléimneachta COM(2020) 408, Airteagal 25.