Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste Eorpach na Réigiún maidir le straitéis Eorpach d’ollscoileanna

(COM(2022) 16 final)

agus an Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le caidreamh a chothú le haghaidh comhar éifeachtach san ardoideachas Eorpach

(COM(2022) 17 final)

(2022/C 290/17)

Rapóirtéir: Tatjana BABRAUSKIENĖ

Comhairliúchán An Coimisiún Eorpach, 1.3.2022 Bunús dlí Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh Rannóg atá freagrach Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht Dáta a glactha sa seisiún iomlánach 23.3.2022 Seisiún iomlánach Uimh. 568 Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh) 190/0/2

1. Conclúidí agus moltaí

1.1. Tá béim á leagan ag CESE ar a thábhachtaí atá ráiteas an Choimisiúin Eorpaigh maidir leis an tionscnamh: “Is gá an tsaoirse a bheith chun tosaigh in ollscoileanna: maidir le caint, smaoineamh, foghlaim, taighde agus saoirse acadúil i gcoitinne. Ní féidir an tsaoirse acadúil a scoitheadh amach ón neamhspleáchas institiúideach ná ó rannpháirtíocht na mac léinn agus na foirne sa rialachas ardoideachais.” ( 1 ) Tá sé ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí ardoideachais an méid sin a mheas mar phrionsabal treorach maidir le cur chun feidhme.

1.2. Is cúis áthais do CESE go n-iarrtar leis an tionscnamh ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí ardoideachais comhar trasnáisiúnta a neartú d’fhonn scileanna agus inniúlachtaí na mac léinn a fheabhsú maidir leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach sa mhargadh saothair agus sa gheilleagar a bhaint amach, chun luachanna, féiniúlacht agus daonlathas an Aontais Eorpaigh a chosaint, agus chun sochaí agus geilleagar na hEorpa a dhéanamh níos athléimní.

1.3. Tá sé á chur i bhfios ag CESE ( 2 ) an ról tábhachtach atá ag na hinstitiúidí ardoideachais maidir le sealbhú scileanna glasa, freagracht chomhshaoil agus forbairt inbhuanaithe a fheabhsú, scileanna ar cheart iad a chomhtháthú go trasnach laistigh de chuspóirí foghlama an oideachais. Is díol sásaimh dó na gníomhaíochtaí atá beartaithe ag an gCoimisiún Eorpach chun cabhrú leis na Ballstáit agus leis na hinstitiúidí ardoideachais cur chuige náisiúnta agus uile-institiúideach a fhorbairt maidir leis an inbhuanaitheacht agus maidir le litearthacht aeráide agus comhshaoil. Tá sé á chur in iúl ag CESE go bhfuil sé sin tábhachtach do mhic léinn atá i mbun cúrsa staidéir lánaimseartha agus d’fhoghlaimeoirí a bhfuil clár foghlama ar feadh an tsaoil de chuid na n-institiúidí ardoideachais ar bun acu agus ní hamháin chun micridhintiúir a bhaint amach ( 3 )

1.4. Tá CESE ag iarraidh ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí ardoideachais feabhas a chur ar cháilíocht, ar chothroime, ar chomhionannas agus ar chuimsiú sóisialta an ardoideachais agus an taighde agus straitéisí digiteála á mbunú, feabhas a chur ar rochtain chothrom gach mac léinn ar ábhar digiteach, tacú le húsáid shábháilte na dteicneolaíochtaí digiteacha agus tús áite á thabhairt i gcónaí d’idirghníomhú sóisialta an teagaisc duine le duine, agus cearta maoine intleachtúla na n-acadóirí a urramú. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach dul i mbun plé le mic léinn agus le hacadóirí agus cláir oideachais agus oiliúna maidir le scileanna digiteacha á bhforbairt aige faoi chuimsiú an Chláir don Eoraip Dhigiteach.

1.5. Tá sé á chur i bhfáth ag CESE a thábhachtaí atá comhpháirtíochtaí cothroma idir na hinstitiúidí ardoideachais agus cuideachtaí d’fhonn freastal ar riachtanais scileanna na mac léinn, na sochaí agus mhargadh an tsaothair, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag mic léinn ar phrintíseachtaí agus ar thréimhsí oiliúna ardchaighdeáin ar íocaíocht i gcuideachtaí agus in institiúidí agus go leathnófar an rochtain sin. Tá sé ag iarraidh ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí ardoideachais saoirse acadúil agus neamhspleáchas institiúideach a áirithiú, go háirithe i ndáil le comhoibriú le gníomhaithe neamhacadúla maidir le forbairt curaclaim, scileanna agus ceanglais ar fhoirne acadúla.

1.6. Tá sé á chur in iúl ag CESE nach mór don Choimisiún Eorpach agus do gach Ballstát saoirse acadúil agus neamhspleáchas institiúideach a chosaint mar luachanna bunúsacha a chumhdaítear in Communiqué na Róimhe. Is díol sásaimh do CESE an tionscnamh “Comhghuaillíochtaí na nOllscoileanna Eorpacha” mar thionscadail Erasmus+ a chuimsíonn gníomhaíochtaí deonacha agus gníomhaíochtaí ón mbun aníos de chuid na n-institiúidí ardoideachais, agus tá siad tábhachtach chun comhar níos dlúithe a chothú faoi cheannaireacht dhaonlathach. Tá imní ar CESE go bhfuil luachanna bunúsacha i dtreis nuair a dhéanann an Coimisiún Eorpach agus an Chomhairle Eorpach tionscadail de chuid Chomhghuaillíochtaí na nOllscoileanna Eorpacha a institiúidiú, agus tá sé ag iarraidh ar na Ballstáit reacht dlíthiúil a bhunú do chéimeanna Eorpacha comhpháirteacha na gComhghuaillíochtaí, chomh maith le dearbhú cáilíochta agus creidiúnú seachtrach do ghníomhaíochtaí agus cláir chomhpháirteacha oideachais trasnáisiúnta na gComhghuaillíochtaí.

1.7. Tá béim á leagan ag CESE ar an luach bunriachtanach a bhaineann le héagsúlacht na n-institiúidí ardoideachais, rud a d’fhéadfadh tacú le cineálacha éagsúla riachtanas cultúrtha, oideachasúil, sochaíoch agus eacnamaíoch. Tá CESE ag iarraidh go dtabharfaí aitheantas do luach comhionanna na n-institiúidí ardoideachais lasmuigh agus laistigh den Chomhghuaillíocht sin agus go n-urramófaí prionsabal na saoirse eolais. Is díol sásaimh do CESE gur bunaíodh treoirphrionsabail lena gcosnaítear luachanna bunúsacha acadúla, bunaithe ar Communiqué na Róimhe, agus go bhfuil baint ag na comhpháirtithe sóisialta agus na geallsealbhóirí ábhartha leo.

1.8. Is oth le CESE nach bhfuil a ndóthain cistithe á fháil ag na hinstitiúidí ardoideachais ( 4 ) d’ainneoin an méadú a tháinig ar a gcuid riachtanas le linn na paindéime, agus tá sé ag iarraidh ar na Ballstáit níos mó cistiú poiblí a chur ar fáil dóibh. Is cúis imní dó an méadú atá ag teacht ar phríobháidiú na n-institiúidí ardoideachais agus ar an infheistíocht phríobháideach san ardoideachas agus sa taighde, rud a d’fhéadfadh an tsaoirse acadúil agus an neamhspleáchas institiúideach a chur i mbaol. Tá sé a léiriú aige freisin go n-áiritheofar cistiú poiblí náisiúnta inbhuanaithe do gach institiúid ardoideachais trí thacaíocht airgeadais a chur ar fáil i gcónaí do chomhghuaillíochtaí na nOllscoileanna Eorpacha. Tá CESE ag iarraidh ar na Ballstáit an Seimeastar Eorpach agus cistí ón Aontas a úsáid, lena n-áirítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, CSE+, Erasmus+ agus Fís Eorpach, chun cabhrú leis na hinstitiúidí ardoideachais a spriocanna a bhaint amach.

1.9. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach faireachán a dhéanamh ar infheistíocht san ardoideachas ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal institiúideach, agus leas á bhaint as na príomhuirlisí polaitiúla atá ag an Seimeastar Eorpach agus ag an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta. Tá sé ag iarraidh ar an gCoimisiún freisin gur ról tacaíochta amháin a bheidh ag Scórchlár na hEarnála Ardoideachais Eorpaí agus torthaí an Ghrúpa Saineolaithe maidir le hInfheistíocht Ardcháilíochta san Oideachas agus san Oiliúint.

1.10. Is ábhar imní do CESE cuspóirí agus rialachas Scórchlár na hEarnála Ardoideachais Eorpaí lena ndéantar measúnuithe bliantúla ar an dul chun cinn atá déanta ar fud an Aontais Eorpaigh chun príomhthosaíochtaí an tionscnaimh a chomhlíonadh: is iad sin cuimsiú, luachanna, cáilíocht agus ábharthacht, soghluaisteacht, scileanna glasa agus digiteacha, infhostaitheacht, comhar trasnáisiúnta, aistriú teicneolaíochta agus luachshocrú an eolais. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach ról na huirlise sin a shoiléiriú maidir le faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn na mBallstát agus ar rialachas na huirlise faireacháin sin i ndáil le próiseas an tSeimeastair Eorpaigh, agus a shonrú cibé an úsáidfear an uirlis sin freisin chun faireachán a dhéanamh ar infheistíocht náisiúnta san ardoideachas. Tá CESE ag iarraidh go gcaomhnófaí ról na mBallstát agus na gcomhpháirtithe sóisialta i réimse an oideachais agus ról na ngeallsealbhóirí ábhartha sa phróiseas.

1.11. Is díol sásaimh do CESE gur bunaíodh Faireachlann Eorpach um Earnáil an Ardoideachais chun na huirlisí agus na hacmhainní sonraí is fearr atá ag an Aontas faoi láthair a thabhairt le chéile. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach ról na mBallstát agus na gcomhpháirtithe sóisialta i réimse an oideachais agus ról na ngeallsealbhóirí ábhartha sa phróiseas sin a chaomhnú. Tá ról tábhachtach ag na comhpháirtithe sóisialta maidir leis an aistriú ón oideachas go dtí an obair, maidir leis an ionadaíocht a dhéantar ar leasanna na mac léinn i margadh an tsaothair agus maidir le líon na ndaoine nach bhfuil i mbun oideachais, fostaíochta ná oiliúna a laghdú. Ba cheart tuilleadh iarrachtaí a dhéanamh ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal na mBallstát araon chun súil a choinneáil ar mhic léinn agus iad ag aistriú ón oideachas go dtí an obair.

1.12. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na Ballstáit ról gníomhach a thabhairt do chomhpháirtithe sóisialta i réimse an oideachais agus d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta i bhforbairt bhreise thionscnaimh agus ghníomhaíochtaí an Choimisiúin faoin straitéis seo agus i gcur chun feidhme iad siúd ar leibhéal na mBallstát. Tá sé sin tábhachtach chun a chinntiú go bhfoghlaimeoidh mic léinn na scileanna riachtanacha chun bheith ina saoránaigh den daonlathas agus chun rochtain a fháil ar phoist ardcháilíochta laistigh den aistriú glas agus an t-aistriú digiteach. Tá rialachas daonlathach agus idirphlé sóisialta éifeachtach bunriachtanach chun feabhas a chur ar dhea-bhail na mac léinn, ar an tsaoirse acadúil, ar stádas buan agus ar dhálaí oibre na bhfoirne, agus ar an neamhspleáchas institiúideach. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach ról a thabhairt do chomhpháirtithe sóisialta i réimse an oideachais agus d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le critéir Eorpacha a fhorbairt chun lipéad Céime Eorpaí a bhronnadh.

1.13. Tá CESE ag iarraidh ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí ardoideachais ról níos éifeachtaí a thabhairt d’fhoghlaimeoirí, d’acadóirí agus do thaighdeoirí i rialachas an bheartais ardoideachais agus na struchtúr comhair institiúdigh trasnáisiúnta, trí cheannaireacht éifeachtach chomhoibritheach, rialachas coláisteach agus idirphlé sóisialta a chur ar fáil. Ba cheart é a bheith d’aidhm ag an gcur chuige sin ardoideachas agus taighde atá ar ardchaighdeán agus cuimsitheach a áirithiú chomh maith le soghluaisteacht éifeachtach mac léinn, foirne agus taighdeoirí, agus éagsúlacht iomlán (lena n-áirítear comhionannas inscne) mac léinn, acadóirí, taighdeoirí agus foirne gairmiúla.

1.14. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach idirphlé sóisialta le ceardchumainn acadúla a áirithiú agus creat Eorpach á fhorbairt aige le haghaidh gairmeacha tarraingteacha agus inbhuanaithe san ardoideachas, feabhas a chur ar dhálaí oibre, ar dhea-bhail agus ar stádas na n-acadóirí, agus tacú le gairmeacha acadúla laistigh den saol acadúil agus lasmuigh de. Ba cheart é a bheith de chuspóir i gcónaí rannpháirtíocht na mac léinn sa phróiseas cinnteoireachta a mhéadú agus acmhainneacht oibríochtúil na n-eagraíochtaí mac léinn a fheabhsú. D’fhéadfaí cistí CSE+ a leithdháileadh chuige sin.

1.15. Is díol sásaimh do CESE na bearta lena gcuirtear foirne agus mic léinn ó chúlraí éagsúla chun cinn, lena n-áirítear creat Eorpach don éagsúlacht agus don chuimsiú (lena n-áirítear bearnaí inscne) a bhunú, tacaíocht a chur ar fáil do thaighdeoirí leochaileacha trí threoirphrionsabail a leagan amach d’ollscoileanna chun a gcuimsiú a éascú, agus straitéisí náisiúnta agus institiúideacha a bhunú le haghaidh cuimsiú ina ndíreofar ar dhídeanaithe agus ar iarrthóirí tearmainn. Tá CESE ag iarraidh go dtabharfaí aitheantas trédhearcach agus cothrom trí líonra na lárionad um aitheantas acadúil do cháilíochtaí tríú tír, lena n-áirítear na cáilíochtaí sin a bhíonn ag dídeanaithe. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí ardoideachais straitéisí den sórt sin a fhorbairt i gcomhar le mic léinn agus le foirne, go háirithe iad siúd atá in ann feidhm a bhaint as an taithí atá acu féin i bhforbairt straitéise.

1.16. Is díol sásaimh do CESE go ndearnadh tuilleadh forbartha ar thionscnamh an Chárta Mac Léinn Eorpaigh, d’fhonn an t-ualach riaracháin a bhaineann le bainistiú soghluaisteachta agus malartuithe mac léinn agus foirne a laghdú, agus é á chur chun suntais aige san am céanna a thábhachtaí atá sé slándáil sonraí agus cosaint sonraí a áirithiú. Tá sé éigeantach an rómhaorlathas a laghdú agus aistrithe creidmheasa idir na Ballstáit a éascú chun soghluaisteacht cheart ar leibhéal an Aontais a áirithiú.

1.17. Is díol sásaimh do CESE an t-aistriú chun soghluaisteacht mac léinn agus foirne a leathnú chuig tríú tíortha agus tá sé á chur i bhfios aige an tábhacht a bhaineann le soghluaisteacht phearsanta agus le sláinte agus sábháilteacht a áirithiú. Is díol sásaimh dó Cairt nua Ardoideachais Erasmus agus Cairt nua Mic Léinn Erasmus lena ndéantar an tsaoirse agus an tsláine acadúil a chomhtháthú agus lena gcothaítear díospóireachtaí acadúla agus malartú dea-chleachtas maidir le luachanna agus daonlathas, mar chuid de Ghníomhaíochtaí Ardoideachais Jean Monnet Erasmus+, lena n-áirítear i dtríú tíortha.

2. Cúlra na tuairime

2.1. Tar éis do Chomhairle Oideachais an Aontais Eorpaigh na conclúidí ón gComhairle a ghlacadh maidir le tionscnamh na nOllscoileanna Eorpacha – An t-ardoideachas, an taighde, an nuálaíocht agus an tsochaí a nascadh: an bealach a réiteach do ghné nua san ardoideachas Eorpach, d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach dhá dhoiciméad. Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le Straitéis Eorpach d’Ollscoileanna leagtar amach na gníomhaíochtaí atá le déanamh ag an gCoimisiún Eorpach idir 2022 agus 2024 maidir leis an ardoideachas agus an taighde, agus tá moltaí sonracha do na Ballstáit sa togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le caidreamh a chothú le haghaidh comhar éifeachtach san ardoideachas Eorpach, a bheidh le glacadh ag Comhairle Oideachais na nAirí ag an gcruinniú a bheidh aici an 4-5 Aibreán 2022. Tá sé i gceist leis na tionscnaimh sin sprioc nua an Aontais Eorpaigh a bhaint amach, is é sin go mbeidh leibhéal treasach oideachais bainte amach ag 45 % ar a laghad de dhaoine idir 25 agus 34 bliana d’aois faoi 2030 ( 5 )

2.2. Leis an tionscnamh seo, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún líon Chomhghuaillíochtaí na nOllscoileanna Eorpacha atá ann cheana a mhéadú ó 41 go 60, ionas go mbeidh níos mó ná 500 ollscoil ina mbaill de chomhghuaillíochtaí faoi lár 2024. Beidh buiséad táscach EUR 1,1 billiún ag Erasmus+ don tréimhse 2021-2027 agus neart tionscnaimh tacaíochta.

2.3. Sna moltaí do na Ballstáit, iarrtar orthu é a chur ar chumas na n-institiúidí ardoideachais gníomhaíochtaí oideachais trasnáisiúnta atá nuálach agus comhpháirteach a fhorbairt agus a chur chun feidhme (laistigh agus lasmuigh den Aontas), reacht dlíthiúil a bhunú do Chomhghuaillíochtaí na nOllscoileanna Eorpacha faoi 2024, céim Eorpach chomhpháirteach a chur ar fáil ar an leibhéal náisiúnta faoi 2024, lena n-áirítear an nasc leis na Creataí Náisiúnta um Cháilíochtaí, tacú le níos mó soghluaisteachta do mhic léinn agus do bhaill foirne (lena n-áirítear ar líne), tacaíocht inbhuanaithe airgeadais a chur ar fáil do Chomhghuaillíocht na nOllscoileanna Eorpacha, agus chun saoirse acadúil agus neamhspleáchas institiúideach a chur chun cinn agus a chosaint.

3. Barúlacha ginearálta

3.1. Tá sé á chur i bhfios ag CESE ( 6 ) go bhfuil sé tábhachtach tuilleadh nasc a dhéanamh idir Limistéar Eorpach an Ardoideachais (EHEA) agus an Limistéar Eorpach Taighde chun cáilíocht agus cuimsitheacht an ardoideachais agus an taighde a fheabhsú do gach mac léinn gan beann ar a n-aois ná a gcúlra socheacnamaíoch. Ní mór díriú go mór i dtionscnamh na nOllscoileanna Eorpacha ar cháilíocht na staidéar idir ollscoileanna agus an t-aitheantas a thugtar dóibh a fheabhsú. Cé gur inniúlacht náisiúnta é an t-ardoideachas, is cosúil go bhfuil na tograí ón gCoimisiún do Chéim Eorpach, Reacht Ollscoile Eorpach agus Córas Eorpach Aitheantais agus Dearbhaithe Cáilíochta ag dul i dtreo sioncrónú na staidéar ardoideachais. Dá bhrí sin, tá sé á iarraidh ag CESE go ndéanfaí tuilleadh plé le rialtais, le comhpháirtithe sóisialta ábhartha agus le heagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir leis na smaointe a bhaineann leis na tionscnaimh sin agus le gníomhaíochtaí beartais eile. Is cúis áthais do CESE go bhféadfadh na comhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dtuairimí faoin tionscnamh sin a chur in iúl trí chomhairliúcháin phoiblí.

3.2. Tá an tsaoirse acadúil agus an neamhspleáchas institiúideach faoi ionsaí níos mó ná riamh i dtíortha áirithe a shínigh Próiseas Bologna ( 7 ) . In Communiqué na Róimhe, a ghlac 49 n-aireacht de Limistéar Eorpach an Ardoideachais ag Comhdháil Aireachta Phróiseas Bologna in 2020, athdheimhnítear tiomantas na n-airí dár mbunluachanna comhroinnte a chur chun cinn agus a chosaint in EHEA ina n-iomláine trí idirphlé polaitiúil agus trí chomhar polaitiúil níos déine mar an bonn is gá don fhoghlaim, don teagasc agus don taighde ar ardcháilíocht agus do shochaithe daonlathacha. Tá siad tiomanta freisin don neamhspleáchas institiúideach, saoirse agus sláine acadúil, rannpháirtíocht mac léinn agus ball foirne i rialachas an ardoideachais, agus freagracht phoiblí as an ardoideachas a chaomhnú. Tugtar sainmhíniú in Iarscríbhinn I a ghabhann le Communiqué na Róimhe ar an tsaoirse acadúil mar ghné riachtanach d’fhoghlaim, de theagasc agus de thaighde ardcháilíochta san ardoideachas agus den daonlathas, atá bunaithe ar an neamhspleáchas institiúideach, agus cuirtear i bhfios go láidir ann nach féidir leis na sochaithe a bheith daonlathach i ndáiríre gan an tsaoirse acadúil agus an neamhspleáchas institiúideach a urramú.

3.3. Bhí tionchar nach bhfacthas riamh roimhe seo ag paindéim COVID-19 ar mhodhanna teagaisc agus taighde, ar oibríocht ollscoile (maidir le dúnadh campas agus an t-aistriú chuig foghlaim ar líne) agus ar rialachas ollscoile. De dheasca na paindéime freisin, léiríodh an tábhacht a bhaineann le rannpháirtíocht phobail na n-ollscoileanna. Bhraith tuairim is leath na mac léinn go ndeachaigh a bhfeidhmíocht acadúil in olcas i ngeall ar an oideachas ar líne, agus go raibh ualach oibre níos mó orthu ó tharla an t-aistriú chuig an teagasc ar líne. Is dúshlán go fóill é do neart mic léinn atá faoi mhíbhuntáiste socheacnamaíoch rochtain a fháil ar scileanna digiteacha, ar uirlisí cumarsáide ar líne agus ar an idirlíon. Bhí tionchar freisin aige ar dhea-bhail shíceolaíoch agus mhothúchánach na mac léinn ( 8 )

3.4. Tháinig meath ar dhálaí oibre na bhfoirne acadúla de dheasca ghéarchéim COVID-19, lena n-áirítear méadú ollmhór ar an ualach oibre mar gheall ar an bhfoghlaim ar líne agus an fhoghlaim chumaisc, agus cailleadh fostaíochta do bhaill foirne ar théarma seasta agus do bhaill foirne shealadacha. Bhí tionchar díréireach ag an méid sin ar ghrúpaí foirne ar leith, amhail mná agus mionlaigh eitneacha. Bhí tionchar díobhálach ag an bpaindéim ar mheabhairshláinte agus ar dhea-bhail na bhfoirne freisin.

3.5. Tá ról ríthábhachtach ag foirne acadúla maidir le hoideachas agus taighde ar ardchaighdeán a chur ar fáil in ollscoileanna. Fiú roimh an bpaindéim, bhí laghdú ar shlándáil post i ndán do lucht acadúil na hEorpa mar gheall ar shrianta buiséadacha, laghdú ar dheiseanna fostaíochta, méadú ar líon na mball foirne i bpoist shealadacha, pháirtaimseartha nó ar théarma seasta, agus sciar méadaitheach de bhaill foirne i bpoist a mhaoinítear go seachtrach. Tá dálaí oibre cuibhiúla agus tuarastail chuibhiúla ríthábhachtach dóibh má táthar chun a gcuid mac léinn a ullmhú go héifeachtach d’aistriú glas agus d’aistriú digiteach na sochaí agus an gheilleagair. Is fostaíocht fhorbhásach a bhíonn ag acadóirí ar chonarthaí seasta, rud a fhágann go mbíonn sé níos deacra orthu teagasc agus taighde ar ardchaighdeán a chur ar fáil ( 9 ) . Tá deiseanna gairme na dtaighdeoirí iardhochtúireachta dulta in olcas de dheasca phaindéim COVID-19 agus tá tionchar díobhálach aige sin ar a ndea-bhail. Ina leith sin, is mó seans go mbeidh tionchar ag dálaí forbhásacha agus ag éifeachtaí diúltacha na paindéime ar thaighdeoirí óga agus ar thaighdeoirí baineanna ( 10 ) . Ba cheart é a bheith ina thosaíocht liúntais a mhéadú do thaighdeoirí dochtúireachta agus rochtain saor in aisce ar litríocht agus rannpháirtíocht i gcomhdhálacha idirnáisiúnta a áirithiú.

3.6. D’fhonn ganntanas scileanna a laghdú agus chun a áirithiú go mbeidh mic léinn ó institiúidí ardoideachais in ann rochtain a fháil ar an margadh saothair, is den riachtanas é go mbeidh comhpháirtíochtaí éifeachtacha idir na hinstitiúidí ardoideachais agus cuideachtaí agus go mbeidh rochtain ag mic léinn ar phrintíseachtaí agus ar thréimhsí oiliúna ardchaighdeáin ar íocaíocht i gcuideachtaí. Tá sé á chur in iúl ag CESE gur cheart comhpháirtíochtaí idir gnólachtaí agus institiúidí ardoideachais dul chun tairbhe don dá pháirtí gan brú seachtrach agus gur cheart iad a chothromú d’fhonn gníomhaíochtaí neamhspleácha taighde agus nuálaíochta na gcuideachtaí agus cuspóirí an ardoideachais phoiblí agus an taighde phoiblí a chaomhnú ( 11 )

3.7. Agus rochtain ar ardoideachas á héascú, ba cheart é a chur san áireamh go bhfuil brú breise i gceist le táillí ollscoile mar gheall ar phraghsanna fuinnimh agus costais bhreise a bhaineann leis an oideachas (lóistín, rochtain ar litríocht, etc.). D’fhéadfaí costais bhreise a fhóirdheonú le cistí ón Aontas, rud a laghdódh neamhchosaint ar iasachtaí agus ar mhodhanna airgeadais eile a úsáidtear chun staidéar ollscoile a mhaoiniú. Ní mór sineirgí a áirithiú idir dinimic an dul chun cinn teicneolaíochta agus dinimic an trealaimh, na gcaighdeán agus na nósanna imeachta a úsáidtear sa phróiseas oideachais d’fhonn aistriú éifeachtúil ón oideachas go dtí an obair a áirithiú.

An Bhruiséil, 23 Márta 2022. Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Christa SCHWENG

(1) Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le straitéis Eorpach d’ollscoileanna, 2022.

(2) IO C 56, 16.2.2021, lch. 1 (níl leagan Gaeilge ann).

(3) IO C 56, 16.2.2021, lch. 1

(4) EUA Public Funding Observatory Report 2019/20.

(5) Rún ón gComhairle on a strategic framework for European cooperation in education and training towards the European Education Area and beyond (2021-2030) [maidir le creat straitéiseach le haghaidh comhar Eorpach san oideachas agus san oiliúint i dtreo an Limistéir Eorpaigh Oideachais agus thairis sin (2021-2030)].

(6) IO C 10, 11.1.2021, lch. 40 (níl leagan Gaeilge ann).

(7) https://www.scholarsatrisk.org/academic-freedom-monitoring-project-index/?_gp=1

(8) An Coimisiún Eorpach: The impact of COVID-19 on higher education: a review of emerging evidence, 2021.

(9) Coiste Eorpach na gCeardchumann um Oideachas: Report to Rome Ministerial Meeting (2020).

(10) ECFE: Reducing the precarity of academic research careers, 2021.

(11) IO C 10, 11.1.2021, lch. 40 (níl leagan Gaeilge ann).