GA    GA GA 
GA    GA  COIMISIÚN NA gCOMHPHOBAL EORPACH 
An Bhruiséil, 20.5.2009 
SEC(2009) 640 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE AN CHOIMISIÚIN  
a ghabhann leis an  
 
Togra le haghaidh 
 
RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE  
 
Maidir leis an chlár Eorpach um brea thnadóireacht na Cruinne (GMES) agus a 
oibríochtaí tosaigh  
(2011 – 2013)  
 
 
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ IARMHARTA  
 
 
 
{COIM(2009) 223)} 
{SEC(2009) 639}  
GA 2   GA ACHOIMRE  FEIDHMIÚCHÁIN  
D’ullmhaigh seirbhísí an Choimisiúin an Measú nú Iarmharta seo chun tacú  leis an togra ón 
gCoimisiúin le haghaidh Rialach áin ó Pharlaimint na hEorpa a gus ón gComhairle maidir leis 
an gclár Eorpach um breathnadóireacht na Cr uinne (GMES) agus a oibríochtaí tosaigh 
(2011-2013). Lena chois sin cuireann sé meastóireacht ex-ante ar fáil i gcomhréir le 
hAirteagal 21(1) de Rialacha Cur C hun Feidhme an Rialacháin Airgeadais1.  
Tá GMES á chómhaoiniú faoi láthair ar leib héal Eorpach, idir-rialtasach agus náisiúnta 
bunaithe ar chomhpháirtíochtaí idir na gníomha irí éagsúla agus leanfar den socrú seo. 
Déanfaidh an AE comhordú ar na comhpháirtíoc htaí seo agus déanfaidh sé bainistiú ar a 
gcuirfidh sé ar fáil do GMES, a bhfuil gníomha íochtaí forbartha agus céim oibríochtúil i 
gceist leis.  
Maidir le gníomhaíochtaí forbartha, is éard at á á chur ar fáil aige go sonrach faoi láthair 
cómhaoiniú gníomhaíochtaí taighde faoi  Chreatchlár 7 agus Chreatchlár 62. Tá maoiniú á chur 
ar fáil faoi ghníomhartha ullmhúcháin le haghai dh na chéad seirbhísí oibríochtúla sa réimse 
bainistithe éigeandálaí agus mona tóireachta talún mar aon le roinnt  eilimintí oibríochtúla eile 
a bhaineann le cúrsaí talún (Cumhdach  Talún CORINE, Atlas Uirbeach).  
D'fhéadfadh seirbhísí oibríochtúla a bheith á gcur ar fáil ar scála níos mó ag tús na tréimhse 
2011-2013. D’fhéadfadh infheistíochtaí a bheith riachtanach chun an bonneagar iomchuí a 
chur ar fáil le haghaidh an tslabhra próiseála seirbhísí a bheidh ag t eastáil agus le haghaidh 
soláthair táirgí bunaithe ar fhréamhshamhlacha a forbraíodh le linn na ngníomhartha taighde 
roimhe sin. Gléas taighde agus forbartha is ea Cr eatchlár 7 agus ar an ábhar sin níor dearadh é 
chun tacú le hoibríochtaí tosaigh GMES sa mhéid is gur gá iad a áirithiú ar bhonn níos buaine. 
Ar an ábhar sin tá sé riachtanach meicníoc htaí iomchuí a bhunú le haghaidh idirghabháil an 
Chomhphobail. Tá sé i gceist go dtabharfadh an Rialachán atá beartaithe aghaidh ar an 
dúshlán seo. Meastar go mbeidh cl ár iomlán GMES, faoina bhféad faí an méid a chuireann an 
AE ar fáil do thionscnamh foriomlán GMES a mhaoiniú go fadtréimhseach, i bhfeidhm le linn 
chéad chreat airgeadais ilbhliantúil eile an  AE (ó 2014 ar aghaidh). Beidh riachtanais 
mhaoinithe foriomlána GMES i ndiaidh 2013 faoi réir anailíse amach anseo ag an 
gCoimisiúin, ar bhonn prionsabal sainithe maid ir le costais a roinnt agus measúnú costais 
bunaithe ar raon feidhme na seirbhísí.  
Ní mór a chuimhneamh sa chomhthéacs seo gur cheart an cur chuige fadtéarmach maidir le 
cistiúchán GMES a fhorbairt ar  bhealach modúlach. Ciallaíonn sé seo go ndéanfar leathnú ar 
raon feidhme seirbhísí GMES agus gach athr ú ar GMES a mheas ó thaobh éifeachtúlacht 
                                                 
1 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2342/2002 ón gCoimi siún an 23 Nollaig 2002 le na leagtar síos rialacha 
mionsonraithe chun Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 ón gComhairle maidir leis an 
Rialachán Airgeadais is infheidhme i ndáil le buiséad ginearálta na gComhphobal Eorpach 
(IO L 357, 31.12.2002, lch 1), arna leasú go deireanach le Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 478/2007 ón gCoimisiún an 23 Aibreán 2007 (IO L 111, 28.4.2007, lch 13).  
2 Chaith an AE EUR 100m ar th ionscadail GMES i gCreatchlár 6 a gus rinne Gníomhaireacht Spáis na 
hEorpa EUR 100m eile a infheistiú i dtionscadail a bhain le gnéithe seirbhíse GMES. Cuirfidh an AE 
EUR 430m ar fáil le haghaidh thionscadail seirbhís e GMES agus le haghaidh soláthair shonraí do na 
seirbhísí sin idir 2007 agus 2013 mar chuid de théama spáis an chláir “comhoibrithe” faoi leith i gCreatchlár 7. Lena chois sin tabharfar EUR 624 m ó théama spáis Chreatchlár 7 d’fhorbairt na 
heiliminte de chlár GMES Ghníomhaireacht Spáis na hEorpa, rud is fiú EUR 2246m é (de réir dálaí 
eacnamaíochta 2008) san iomlán (lena n-áirítear  cistí ó Bhallstáit na Gníomhaireachta).  
GA 3   GA costais, riachtanas úsáideoirí agus leasanna beartas an AE. Cu irfear cistiúchán ar fáil faoi 
chreat ghníomhaíochtaí tosaigh GMES sa tréimhse 2011-2013 le haghaidh gníomhaíochtaí 
sna réimsí seo a leanas: 
• seirbhísí práinnfhreagartha;  
• seirbhísí monatóireachta talún; 
agus gníomhaíochtaí cúnta lena n-áirítear: 
• bearta a thacaíonn le húsáideoirí maid ir le leas a bhaint as seirbhísí;  
• rochtain ar shonraí; 
• eilimint spáis GMES. 
Úsáideadh na sainchritéir seo a leanas chun gníomhaíochtaí a roghnú le haghaidh oibríochtaí 
tosaigh GMES.  
• aibíocht theicniúil leordhóthanach; 
• leanúnachas leis an ngní omh ullmhúcháin 2008-2010; 
• cumas cruthaithe maidir le seirbhí sí iartheachtacha a fhorbairt; 
• is lucht tionscail iad na soláthraithe seir bhísí agus mar sin d’ éireoidís as a gcuid 
gníomhaíochtaí mura ndéanfadh an AE tuilleadh idirghabhála. Is iad institiúidí poiblí a 
chuireann seirbhísí ar fáil sa réimse monatóireachta mara agus atmaisféir den chuid is mó 
agus bheadh siadsan in ann leanúint ar aghai dh lena gcuid gníomhaíochtaí (ar scála níos lú, 
is dócha) go dtí 2013 gan tacaío cht an Chomhphobail; agus  
• maidir le seirbhísí éigeandála, is léir go mb’fhe arr léarscáileanna éigeandála a chur ar fáil 
ar bhonn oibríochtúil d’údaráis chosanta sibhi alta in 2011 agus gan fanacht go 2014 chuige 
sin.  
Tá an Measúnú Iarmharta bunaithe ar chomhairliúch án forleathan leis na páirtithe leasmhara, 
a dhaingnigh go raibh seirbhísí GMES riachtan ach ó thaobh comhshaoil agus beartais de. 
Bheadh na fadhbanna seo a leanas ann mura  mbeadh seirbhísí práinnfhreagartha agus 
monatóireachta talún i bhfeidhm faoi  chomhordú an AE sa tréimhse 2011-2013: 
• tá an baol ann nuair a thiocfaidh deireadh leis na tionscadail taighde (in 2011), nach 
mbeadh teacht ag na húdaráis chosanta sibhialta ar  léarscáileanna éigeandá la ar chor ar bith 
sa tréimhse atá clúdaithe ag an Rialachán bear taithe, nó go leanfadh siad orthu á gcur ar 
fáil iad féin ar bhealach neamh-chomhordaithe; sa chás sin bheadh orthu brath ar shonraí 
arna gceannach ar phraghsanna an-arda;  
• bheadh fadhbanna cosúil sa tréimhse ó 20 11 go 2013 ag úsáideoirí na seirbhísí 
monatóireachta talún (gníomhaireachtaí comh shaoil, mar shampla), agus i measc na 
bhfadhbanna sin bheadh easpa fála leanúnaí ar na táirgí cuí a gus easpa fála ar shonraí um 
breathnadóireacht na Cruinne (go háirithe sonraí satailíte) faoi choinníollacha réasúnacha;  
GA 4   GA • mura ndéanfadh an Comhphobal gníomh sa tr éimhse 2011-2013 chun an mhonatóireacht 
tosaigh oibríochtúil talún agus seirbhísí pr áinnfhreagartha a chumasú, bheadh an baol ann 
go mbeadh briseadh do-ghlactha ann idir na seirbhísí réamhoibríochtúla arna soláthar ag na 
tionscadail taighde agus na se irbhísí arna soláthar mar c huid de chlár iomlán GMES a 
bheadh ann ó 2014 ar aghaidh; 
• tá an baol ann go ndéanfadh bearna fhada id ir deireadh na ngníomha íochtaí taighde agus 
tús na n-oibríochtaí iomlána i ndiaidh 2014 lagú  suntasach ar an spreagadh d’iomaíochas 
an tionscail agus do theacht chun cinn socrui the tráchtála inmharthana idir 2011 agus 2013.  
Is iad seo a leanas sainchuspóirí an Rialacháin bheartaithe le dul i ngleic leis an dúshlán seo: 
• soláthar seirbhísí práinnfhr eagartha chuig údaráis chosanta sibhialta a chumasú; 
• soláthar seirbhísí monatóireachta talún chuig údaráis phoiblí (lena n-áirítear 
gníomhaireachtaí comhshaoil) san Eoraip a chumasú; 
• cur le soláthar agus infhaighte acht faisnéise comhshaoil don phobal;  
• fás earnáil iartheachtach um breathnadóireach t na Cruinne a spreagadh ó thaobh post, 
nuálaíochta agus iomaíochais idirnáisiúnta.  
Is iad seo a leanas cuspóirí oibrío chtúla an Rialacháin bheartaithe:  
• soláthar na seirbhísí oibríochtúla práinnfhreagartha seo a leanas a chumasú sa tréimhse idir 
2011 agus 2013: 
– seirbhís léarscáilíochta Eorpach  um práinnfhreagairt; agus  
– comhtháthú táirgí um práinnfhreagairt; 
• soláthar na seirbhísí oibríochtúla monatóireach ta talún seo a leanas a chumasú sa tréimhse 
idir 2011 agus 2013: 
– seirbhís thréimhsiúil léarscáilíochta um chumhdach talún; 
– gníomhaíochtaí dinimiciúla monatóireach ta talún lena n-áirítear athróga 
riachtanacha aeráide chun tacú le mona tóireacht a dhéanamh ar athrú aeráide;  
• gníomhaíochtaí cúnta a dhéanamh idir 2011 agus 2013, lena n-áirítear bearta chun tacú le 
húsáideoirí chun leas a bhaint as seirbhísí oi bríochtúla, soláthar sonraí chun tacú le 
seirbhísí agus oibríochtaí a bhaineann le heilimint spáis GMES.  
Is iad seo a leanas na roghanna beartais atá ann chun aghaidh a thabha irt ar na cuspóirí i 
gCaibidil 3 den Mheasúnú Iarmharta: 
• An bunchás tagartha ("Dada a dhéanamh”);  
• Rogha 1: Modh oscailte comhordaithe agus é sin amháin; 
• Rogha 2: Gníomh rialála; 
GA 5   GA • Rogha 3: Maoiniú Comhphobail. 
Ní eisíonn na roghanna seo a ch éile. B’fhéidir go bhféadfaí cumasc a dhéanamh den trí cinn 
acu le chéile. Déantar anailís fa oi leith ar iarmhairt gach r ogha díobh, áfach, ar mhaithe le 
soiléireacht. Lena choi s sin, cuirfear oibríochtaí tosa igh GMES chun feidhme laistigh den 
chreat rialachais a bhfuil cur síos mi on air sa Teachtaireacht dar teideal “ Global Monitoring 
for Environment and Security: we care for a safer planet ” (Monatóireacht Dhomhanda don 
Chomhshaol agus don tSlándáil: cúram plái néid níos sábháilte), COIM(2008) 748 an 
12.11.2008 agus sa Mheasúnú Iarmharta atá ag dul le is. Ar deireadh, tá an anailís ar na 
roghanna éagsúla bunaithe ar an mbonn tuisce ana go mbeidh sonraí agus faisnéis GMES 
inrochtana go huile agus go foll asach. Leanfaidh an Coimisiún ar aghaidh ag féachaint an 
bhféadfaí laghdú a dhéanamh ar chéatadán na hi nfheistíochta poiblí i ndiaidh 2014 mar gheall 
ar fhorbairt ar dheiseanna an mh argaidh agus ar mhuiri r bunaithe ar chostais  arna ngearradh ar 
úsáideoirí.  
Tá comparáid sa tábla thíos idir na roghanna i bhfianaise na gcuspóirí thuas agus phrionsabal 
na héifeachtúlachta ó thaobh costais de.  
Rogha An dóchúlacht atá ann go 
mbainfear amach na cuspóirí agus na sochair a bheadh ag dul leo Costas iomlán (lena n-áirítear buiséid an 
Chomhphobail agus na mBallstát) Éifeachtúlacht 
ó thaobh 
costais de 
1 + Buiséad an Chomhphobail: 
•Leithreasaí - 
•Acmhainní daonna + 
•Caiteachas riaracháin + Costais sna Ballstáit 
 
++++  + 
2 + Buiséad an Chomhphobail: 
•Leithreasaí - 
•Acmhainní daonna + 
•Caiteachas riaracháin + Costais sna 
Ballstáit  
  
++++  + 
3 +++ Buiséad an Chomhphobail: 
•Leithreasaí ++ 
•Acmhainní daonna + 
•Caiteachas riaracháin + Costais sna Ballstáit 
+++  +++ 
Déantar plé i ranna 5.2.1, 5.3.1 agus 5.4.1 den Mh easúnú Iarmharta ar a dhóchúla is atá sé go 
mbainfear amach na cuspóirí sin. Meastar nach dócha go mbainfidh Rogha 1 ná Rogha 2 
amach na cuspóirí sonracha maidir le hoibr íochtaí tosaigh GMES de bharr (i) fadhbanna 
maidir le seirbhísí uile-Eorpacha a sholáthar, (ii) easpa cumais agus fios gnó i gcuid de na 
Ballstáit agus (iii) easpa inbhuanaitheachta ( go mór mór de bharr fáthanna buiséadaithe). 
Déantar cainníochtú i Roinn 5.4 a gus in Iarscríbhinn V ar na so chair a bheadh ann dá mbainfí 
amach na cuspóirí sin go hiomlán. I gcás na b liana tagartha (2012), áireofaí leis na sochair 
bhliantúla a thiocfadh go díreach ó GMES EUR 135m maidir le seirbhísí tuilte, EUR 9m 
maidir le seirbhísí loscadh sléibhe, EUR 75m ar a laghad maidir le dífhoraoisiú agus 
EUR 56m maidir le pleanáil uirbeach. Cuirtear  san áireamh go bhfuil na figiúirí seo (i) 
bunaithe ar bhoinn tuisceana coimeád acha agus (ii) nach n-áiríte ar leo na sochair a bheadh 
ann maidir le práinnfhreagairt a thabhairt ar bhrúch taí bolcáin nó ar chreathanna talún, mar 
GA 6   GA shampla, ná na sochair a bheadh ann de bharr breis éifeachtachta sa talmhaíocht agus i 
bhforbairt tuaithe.  
Maidir le costais, ní leor díriú ar chostais an CE amháin, a mbeadh EUR 50m i gceist leo do 
thréimhse iomlán oibríochtaí tosaigh GMES (2011–2013) (agus bheadh EUR 43m san 
áireamh mar chuid den mhéid sin le haghaidh gní omhaíochtaí taighde tionlacain arna maoiniú 
faoi Chreatchlár 7). Ní mór cost ais ar leibhéal na mBallstát a chur san áireamh freisin. Bíodh 
is nach bhfuil meastacháin mhionsonraithe ann ar  na costais a bheadh ar na Ballstáit, is léir 
ónar tharla le linn chlár chumhdach talún CORI NE agus ó na sonraí a chuir LEE ar fáil go 
bhféadfadh siad a bheith trí huaire níos airde ná costais an CE. Glactar leis i gcás Rogha 1 
agus Rogha 2 go mbeadh costais fhoriomlána níos airde ag an AE agus ag na Ballstáit toisc 
(i) go mbeadh costas níos airde ag baint leis na sonraí a sholáthar chun na seirbhísí a chur ar 
fáil, ar an ábhar nach mbeadh barainneachtaí an  mhórscála i gceist agus nach mbeadh cumas 
mór ceannaithe ann le gníomhú ina aghaidh sin, agus (ii) an gá a bheadh ann dúbailt a 
dhéanamh ar bhonneagar dá gcuirfí an tseirbhí s ar fáil ar bhealach díláraithe ar fad.  
Is é Rogha 3 an rogha is fearr i gcomhair na tréimhse 2011-2013 toisc gur léiríodh (i) go 
mbeadh gach seans ann leis an rogha seo go mb ainfí amach na cuspóirí  sonracha maidir le 
hoibríochtaí tosaigh GMES, agus (ii) go laghdófaí na costais fhoriomlána, lena n-áirítear 
soláthar láraithe a úsáid chun na sonraí atá riachtanach le haghai dh na seirbhísí a fháil. Ar aon 
nós, ba cheart go mbeadh gníomhaíochtaí comhorda ithe ag dul le maoiniú an AE. Ní dócha go 
dtiocfaidh aon Rialachán de chuid an CE a bha infidh go sonrach le GMES i bhfeidhm le linn 
na tréimhse lena mbaineann an Rialachán beartaithe. 
Beidh trí chéim i gceist leis na tascanna meastóireachta ( ex ante , eatramhach agus ex post ). 
Chomh maith leis an Measúnú Iarmharta seo , samhlaítear go ndéanfaidh an Coimisiún 
meastóireacht (i) ar an ngníomh ullmhúcháin, a gus (ii) ar ghníomhaíochtaí rochtana sonraí, 
chun an chéad chlár oibre a ullmhú le haghaidh gníomhaíochtaí oibríochtúla. Lena chois sin, 
ullmhófar tuarascáil eatramhach mheasúnaithe trát h nach déanaí ná deireadh na bliana 2012. 
Ar deireadh, ullmhófar meastóireacht ex post  i ndiaidh dheireadh na ngníomhaíochtaí 
oibríochtúla tosaigh. 
Áiritheoidh an Coimisiún, i gcás conarthaí agus  deontais a thabharfar i gcrích laistigh de 
chreat seirbhísí oibríochtúla éigeandála agus monatóireachta talún, go mbeidh foráil iontu go 
ndéanfadh an Coimisiún maoirseacht agus rialú airgeadais orthu, agus más gá é go ndéanfar é sin trí sheiceálacha ar an láthai r, lena n-áirítear seiceáil samp laí agus iniúchtaí a dhéanfadh an 
Chúirt Iniúchóirí. Ba cheart do shaineolaithe seachtracha teicniúl a cuidiú leis an gCoimisiún, 
más gá, nuair atá sé i mbun monatóireachta ar  chur chun feidhme an chláir. Ar bhunús 
thorthaí na seiceálacha ar an láthair déanfaidh an Coimisiún a áirithiú go ndéanfar coigeartú, 
más gá, ar an méid airgid a cheadaítear ar an gcéad dul síos, nó ar na coinníollacha 
leithdháilte atá ag dul leis agus ar  thráthchlár na n-íocaíochtaí.  
Ní amháin go ndéanfar maoirseacht airgeadais ach  bunóidh an Coimisiún meicníochtaí chun 
cáilíocht leanúnach na seirbhí sí a chuirfear ar fáil a áir ithiú. Ar deireadh, eagróidh an 
Coimisiún fóraim d'úsáideoirí na seirbhísí c hun deimhin a dhéanamh de go bhfuil na seirbhísí 
sin mar is mian leis na húsáideoirí iad a bheith.