AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,12.10.2022 COM(2022) 528 final TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE, CHUIG COISTE EACNAMAÍOCH AGUS SÓISIALTA NA hEORPA AGUS CHUIG COISTE NA RÉIGIÚN Teachtaireacht 2022 maidir le beartas an Aontais um Méadú













{SWD(2022) 332 final} - {SWD(2022) 333 final} - {SWD(2022) 334 final} - {SWD(2022) 335 final} - {SWD(2022) 336 final} - {SWD(2022) 337 final} - {SWD(2022) 338 final}



I. RÉAMHRÁ Mar gheall ar chogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine ag tús 2022, cogadh gan chúis gan údar, tá sinn á mbaint as ár gcleachtadh i dtreo staid gheopholaitiúil nua. Mar thoradh air sin, cuireadh méadú an Aontais chun cinn arís ar an gclár oibre Eorpach. Tar éis na n‑iarratas ar bhallraíocht san Aontas a chuir an Úcráin, Poblacht na Moldóive agus an tSeoirsia isteach in earrach 2022, ar an 17 Meitheamh chuir an Coimisiún Eorpach a thuairimí i láthair mar a d’iarr an Chomhairle orthu. Mhol an Coimisiún peirspictíocht Eorpach a thabhairt don Úcráin, don Mholdóiv agus don tSeoirsia agus stádas tír is Iarrthóir a thabhairt don Úcráin agus don Mholdóiv ar an tuiscint go nglactar céimeanna i roinnt réimsí, agus don tSeoirsia a luaithe a thabharfar aghaidh ar roinnt tosaíochtaí. Ar an 23 Meitheamh, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach na moltaí ón gCoimisiún, moltaí lena n‑aithnítear peirspictíocht Eorpach na dtrí thír iarrthach agus lenar tugadh stádas tír is Iarrthóir ar bhallraíocht san Aontas don Úcráin agus don Mholdóiv. Tuairisceoidh an Coimisiún maidir le comhlíonadh na gcéimeanna/na dtosaíochtaí a shonraítear i dtuairimí ón gCoimisiúin maidir leis na hiarratais ar bhallraíocht faoi seach mar chuid dá phacáiste um méadú rialta, pacáiste ina n‑áireofar an Úcráin, an Mholdóiv agus an tSeoirsia ó 2023 ar aghaidh. Ina theannta sin, faoi dheireadh 2022, cuirfidh an Coimisiún a mheasúnuithe i láthair maidir le cumas na dtrí thír atá i gceist na hoibleagáidí a bhaineann le ballraíocht san Aontas a ghlacadh orthu féin. Léirigh fogha na Rúise ar bhealach níos soiléire anois ná riamh go bhfuil an pheirspictíocht i leith ballraíocht san Aontas Eorpach ina bonn taca láidir ní hamháin faoin rathúnas, ach faoin tsíocháin agus faoin tslándáil freisin. I bhfianaise an mhéid sin, tháinig ceannairí an Aontais agus na mBalcán Thiar le chéile ar an 23 Meitheamh roimh an gComhairle Eorpach. Phléigh na ceannairí an dul chun cinn atá déanta maidir le lánpháirtiú an Aontais agus na dúshláin a eascraíonn as fogha na Rúise in aghaidh na hÚcráine. Deis a bhí sa chruinniú freisin béim a leagan ar an tábhacht a bhaineann le hailíniú le luachanna an Aontais agus leis an gcomhbheartas eachtrach agus slándála (CBES), saincheist a bhfuil tábhacht mhéadaithe ag baint léi sa chomhthéacs nua geopholaitiúil seo. Cuireadh i dtábhacht go háirithe lánpháirtiú na mBalcán Thiar i mbearta an Aontais chun tionchar diúltach fhogha na Rúise ar an Úcráin a laghdú ó thaobh soláthairtí bia agus fuinnimh agus neamhspleáchas de, agus bearta chun tacú le fothú acmhainneachta don chibearshlándáil agus don chlár oibre sóisialta, go háirithe bearta a bhaineann leis an óige sa gheilleagar. Ar an 23-24 Meitheamh, d’athdhearbhaigh ceannairí an Aontais gealltanas iomlán, aonchiallach do pheirspictíocht na mBalcán Thiar maidir le ballraíocht san Aontas. D’iarr an Chomhairle Eorpach go gcuirfí dlús leis an bpróiseas aontachais agus go gcuirfí dlús breise leis an comhtháthú de réir a chéile idir an tAontas Eorpach agus na Balcáin Thiar le linn phróiseas an mhéadaithe ar bhealach inchúlaithe agus bunaithe ar fhiúntas, bunaithe ar an modheolaíocht athbhreithnithe. D’athdhearbhaigh an Chomhairle Eorpach a thábhachtaí atá athchóirithe, go sonrach i réimse an smachta reachta agus go háirithe maidir le neamhspleáchas agus feidhmiú na mbreithiúna agus maidir leis an gcomhrac in aghaidh an éillithe. D’athdhearbhaigh an Chomhairle Eorpach a phráinní atá sé dul chun cinn nithiúil a dhéanamh chun díospóidí déthaobhacha agus réigiúnacha atá fós gan réiteach a réiteach, go háirithe an t‑idirphlé idir Béalgrád agus Pristine maidir leis an gcaidreamh idir an tSeirbia agus an Chosaiv a normalú. Chuir an Chomhairle Eorpach in iúl go raibh sí réidh le stádas tír is Iarrthóir a thabhairt don Bhoisnia agus don Heirseagaivéin agus chun na críche sin, d’iarr sí ar an gCoimisiún tuarascáil a thabhairt don Chomhairle gan mhoill maidir le cur chun feidhme na 14 phríomhthosaíocht a leagtar amach sa Tuairim uaithi agus aird ar leith á tabhairt ar na tosaíochtaí sin arb ionann iad agus tacar substaintiúil athchóirithe chun go bhféadfaidh an Chomhairle Eorpach filleadh chun cinneadh a dhéanamh ar an ábhar. Ar an 19 Iúil, reáchtáladh na chéad chomhdhálacha idir-rialtasacha maidir le caibidlíocht aontachais leis an Macadóin Thuaidh agus leis an Albáin, rud lenar cuireadh tús le céim nua i mbeartas an Aontais maidir leis an méadú. Sheol an Coimisiún an scrúdú anailíseach ar an scagadh ar acquis an Aontais láithreach. Mar gheall ar na dúshláin gheopholaitiúla, go háirithe fogha na Rúise in aghaidh na hÚcráine, tugadh an tAontas agus na Balcáin Thiar níos dlúithe dá chéile agus bhí gá le dlúthpháirtíocht iomlán lena chéile. Rinne an tAontas na Balcáin Thiar a lánpháirtiú ina thionscnaimh slándála bia agus fuinnimh féin mar fhreagairt ar an gcogadh. Tá an réigiún ina chuid den Sásra Eorpach um Ullmhacht agus Freagairt i gcás Géarchéim Slándála Bia, agus iarradh air páirt a ghlacadh i gceannacháin chomhpháirteacha gáis, gáis nádúrtha leachtaithe agus hidrigine an Aontais. Bhí ról lárnach ag an Tuirc i gcaibidlíocht dhíreach idir an Rúis agus an Úcráin agus i margaí gráin mhí Iúil. Is comhpháirtí straitéiseach í a mhéid a bhaineann le slándáil bia ar fud an domhain mar tháirgeoir mór táirgí talmhaíochta. D’ailínigh an Albáin, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, an Chosaiv, an Mhacadóin Thuaidh agus Montainéagró le bearta sriantacha an Aontais mar fhreagairt ar chogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine. Ní dhearna an tSeirbia ná an Tuirc é sin go dtí seo. Is príomh-chomhpháirtí de chuid an Aontais Eorpaigh atá sa Tuirc fós agus tír is iarrthóir. Tá an chaibidlíocht aontachais leis an Tuirc ina stad ó bhí 2018 ann. Lean an Tuirc de bheith ag bogadh ón Aontas, mar gheall ar chúlú leanúnach i réimsí na gceart bunúsach, neamhspleáchas na mbreithiúna, an bhainistithe eacnamaíoch, agus mar gheall ar an easpa athchóirithe i ndáil le roinnt saincheisteanna earnálacha. Maidir leis an Meánmhuir Thoir, chuir an Chomhairle Eorpach in iúl i mí an Mheithimh 2022 gur cúis mhór imní di na gníomhaíochtaí agus na ráitis a rinne an Tuirc arís agus arís eile le déanaí. I mí an Mheithimh 2022, bhí plé straitéiseach ag an gComhairle Eorpach maidir le caidreamh an Aontais Eorpaigh lena chomhpháirtithe san Eoraip. An 6 Deireadh Fómhair 2022, tionóladh an chéad chruinniú d’fhormáid níos leithne de thíortha na hEorpa, an Comhphobal Polaitiúil Eorpach, mar a thugtar air, i bPrág. Phléigh níos mó ná daichead ceannaire ó thíortha Eorpacha cúrsaí fuinnimh, slándála, aeráide agus an staid eacnamaíoch san Eoraip. Pléadh an treo a bheidh ag an ardán amach anseo freisin agus rinneadh cinneadh an chéad chruinniú eile a thionól sa Mholdóiv. Ní thiocfaidh an creat neamhfhoirmiúil sin in ionad bheartais agus ionstraimí an Aontais atá ann cheana, go háirithe méadú, agus urramóidh sé go hiomlán neamhspleáchas cinnteoireachta an Aontais Eorpaigh. Forléargas ar na príomhfhorbairtí De bharr chogadh foghach na Rúise ar an Úcráin cuireadh margaí fuinnimh bunoscionn, rud a spreag luaineacht mhéadaithe i bpraghsanna agus i neamhdheimhneacht fuinnimh, a mbíonn tionchar acu ar an Aontas agus ar a comharsanacht máguaird. Tá tionchar ag an ardú ar phraghsanna fuinnimh freisin ar earnálacha eile amhail an t‑iompar (ardú praghsanna breosla) agus an tionscal (ardú ar phraghsanna amhábhair agus leasacháin). Chomh maith leis an bhfuinneamh, bhí tionchar mór ag an ngéarchéim ar an earnáil agraibhia agus ar mhargaí eile, go háirithe ar infhaighteacht agus inacmhainneacht bia, gránach, roinnt amhábhar agus ar phraghsanna tráchtearraí eile. Tá acmhainneacht mhór neamhshaothraithe ann chun comhpháirtíochtaí straitéiseacha inbhuanaithe agus freagracha a thógáil i réimse na n‑amhábhar criticiúil, agus an tráth céanna tá sé tábhachtach na Balcáin Thiar a lánpháirtiú i slabhraí soláthair an Aontais. Rinne an tAontas na Balcáin Thiar a chomhtháthú ina iarrachtaí tionchar an chogaidh agus thionchar phaindéim COVID-19 a mhaolú. Tá go leor á dhéanamh chun dlús a chur le lánpháirtiú na mBalcán Thiar, i bhfianaise a stádais mar thíortha is Iarrthóirí agus mar thíortha is Iarrthóirí ionchasacha. Tá sé sin á dhéanamh trí rannpháirtíocht i gcláir agus i ngníomhaireachtaí de chuid an Aontais, ach freisin trí chur chun feidhme na gComhaontuithe Cobhsaíochta agus Comhlachais (CCCanna), an Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta, creataí comhair réigiúnacha cuimsitheacha amhail straitéis an Aontais don réigiún Adriadach Iónach agus Straitéis an Aontais do réigiún na Danóibe, agus, b’fhéidir, trí chomhtháthú eacnamaíoch réigiúnach. Tá an tAontas ag cur feabhas leanúnach ar a rannpháirtíocht bheartais leis na Balcáin Thiar, ag díriú ar réimsí comhleasa amhail ceartas agus gnóthaí baile, an geilleagar agus an margadh aonair, fuinneamh, iompar agus beartas digiteach, cosaint shibhialta, beartas sóisialta, oideachas, agus taighde agus nuálaíocht, chomh maith le gnóthaí eachtracha, slándáil agus cosaint. Áirítear leis an rannpháirtíocht sna réimsí sin tacaíocht chun cibear-acmhainneachtaí agus acmhainneachtaí cosanta a neartú. Foráiltear cheana leis an bpróiseas cobhsaíochta agus comhlachais maidir le lánpháirtiú nach beag roimh dháta an aontachais. Lasmuigh de na deiseanna faoi CCC, tá raon suntasach comhtháthaithe ag baint le comhaontuithe réigiúnacha eile, go háirithe maidir leis an gComhphobal Iompair agus an Comhphobal Fuinnimh. Tríd an gComhphobal Fuinnimh, tá an tAontas ag oscailt a mhargaidh leictreachais do na Balcáin Thiar freisin, faoi réir athchóirithe rialála. Sa chomhthéacs sin, tá sé ríthábhachtach an clár oibre maidir le comhtháthú an mhargaidh leictreachais sa réigiún agus comhtháthú leis an Aontas a chur chun cinn, lena n‑áirítear modheolaíocht chomhchoiteann a ghlacadh chun acmhainneacht tarchurtha a ríomh. Is é an t‑aistriú glas an deis is fearr atá ag an Eoraip a bheith níos neamhspleáiche ar fhuinneamh agus rannchuidiú freisin le moilliú a chur ar an athrú aeráide agus le saol daoine a fheabhsú. Le Plean REPowerEU, a fhaigheann tacaíocht ó rannpháirtíocht fuinnimh sheachtraigh an Aontais i ndomhan atá ag athrú, ar plean é a sheol an Coimisiún Eorpach i mí na Bealtaine 2022, cuideofar le spleáchas an Aontais agus na mBalcán Thiar ar ghás na Rúise a laghdú. Tá coinne leis go mbeidh na Balcáin Thiar ailínithe go hiomlán le reachtaíocht agus tosaíochtaí beartais an Aontais faoin bplean sin. Cuideoidh Ardán Fuinnimh nua an Aontais leis an éileamh a chomhthiomsú, le húsáid bonneagair a chomhordú, le caibidlíocht a dhéanamh le comhpháirtithe idirnáisiúnta agus le hullmhú le haghaidh ceannacháin chomhpháirteacha gáis, hidrigine agus gáis nádúrtha leachtaithe. Le REPowerEU spreagtar éagsúlú fuinnimh freisin mar chuid de shlándáil fuinnimh a fheabhsú, lena n‑áirítear an soláthar gáis nádúrtha a éagsúlú. Cé gur féidir le bearta gearrthéarmacha cuidiú le héifeachtaí na staide seo a mhaolú, is léir ón ngéarchéim go bhfuil géarghá le glacadh leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach mar spreagadh don fhás marthanach agus don éagsúlú. Tacaítear leis an gcomhar sna réimsí sin trí rannpháirtíocht mhéadaithe na mBalcán Thiar i gcomhairlí neamhfhoirmiúla agus trí theagmhálacha ardleibhéil rialta. Lean ceannairí an Aontais de bheith i dteagmháil lena gcomhghleacaithe sna Balcáin Thiar, lena n‑áirítear ar leibhéal an chruinnithe mullaigh, an ceann is déanaí le linn chruinniú cheannairí an Aontais agus ceannairí na mBalcán Thiar i mí an Mheithimh 2022. Tar éis Chomhairle Gnóthaí Eachtracha mhí na Bealtaine 2022, rinne airí gnóthaí eachtracha an Aontais malartú neamhfhoirmiúil tuairimí, den chéad uair, le gach ceann de na sé chomhpháirtí sna Balcáin Thiar. Ó tugadh na gealltanais ag Cruinniú Mullaigh Brdo, iarradh ar chomhpháirtithe na mBalcán Thiar rannchuidiú i scríbhinn le cruinnithe na Comhairle Gnóthaí Eachtracha agus tugtar cuntas dóibh ina dhiaidh sin. Tá siad ag glacadh páirte freisin i gcéim phíolótach an Acadaimh Eorpaigh Taidhleoireachta. I mí na Nollag 2021, in Brdo pri Kranju, thug Fóram Aireachta bliantúil an Aontais agus na mBalcán Thiar maidir le Ceartas agus Gnóthaí Baile deis don Aontas plé a dhéanamh leis an réigiún maidir leis an imirce, tearmann agus bainistiú teorainneacha a neartú, an sceimhlitheoireacht, an t‑antoisceachas agus an radacú a chomhrac, dul i ngleic leis an gcoireacht eagraithe, an smacht reachta agus athchóirithe breithiúnacha a neartú. Tionóladh Cruinniú Aireachta thrí Ardán na mBalcán Thiar maidir le cultúr, taighde agus nuálaíocht, oideachas agus oiliúint i dTiorána i mí an Mheithimh 2022 i gcomhthéacs an chomhair níos dlúithe ar cuireadh tús leis i gclár oibre na mBalcán Thiar maidir le nuálaíocht, taighde, oideachas, cultúr, an óige agus spórt. Tionóladh Idirphlé Aireachta maidir le gnéithe rialála den bheartas digiteach i mí an Mheithimh 2022, sa Bhruiséil. Leis an bPlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta do na Balcáin Thiar leanadh de na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí is gá a nascadh sna tíortha éagsúla, rud lena gcuirtear fís fhadtéarmach ar fáil, go háirithe maidir le beartais bonneagair agus nascachta. Bhí an plean ag céim a chur chun feidhme agus lean sé de bheith ina threoirphlean le haghaidh chúnamh an Aontais chun an bhearna shocheacnamaíoch idir an réigiún agus an tAontas a dhúnadh agus chun cuidiú leis an aistriú glas agus digiteach. An Plean Eacnamaíoch agus Infheistíochta agus an Clár Oibre Glas, clár a dhíríonn ar ghníomhú ar son na haeráide, ar an ngeilleagar ciorclach, ar an mbithéagsúlacht, ar chomhrac an truaillithe agus ar chórais bhia inbhuanaithe, is iad sin na huirlisí is fearr don réigiún chun athléimneacht agus neamhspleáchas fuinnimh a fhorbairt de réir a chéile. Tá príomhthionscadal an phlean dírithe ar aistriú ón ngual, ar bhealaí soláthair gáis a éagsúlú, ar infheistíocht a dhéanamh i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus ar choigilteas fuinnimh a threisiú tríd an rabharta athchóiriúcháin. Tá forléargas mionsonraithe ar chur chun feidhme an Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta le fáil san iarscríbhinn a ghabhann leis an Teachtaireacht seo. Le Creat Infheistíochta na mBalcán Thiar, formheasadh cómhaoiniú ón Aontas agus ó dheontóirí déthaobhacha le haghaidh 24 infheistíocht shuaitheanta bonneagair i bpríomhchonairí fuinnimh agus iompair agus le haghaidh tionscadail shóisialta, digiteacha, in-athnuaite, éifeachtúlachta fuinnimh agus gléasraí cóireála dramhaíola agus fuíolluisce, infheistíochtaí dar luach iomlán níos mó ná EUR 3.3 billiún. Tá dul chun cinn á dhéanamh ag an réigiún freisin maidir leis an gClár Oibre Glas a chur chun feidhme le tacaíocht ón Aontas. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí maidir le hathchóirithe chun tacú leis an aistriú glas agus leis an gcomhtháthú eacnamaíoch réigiúnach chun leas iomlán a bhaint as acmhainneacht na n‑infheistíochtaí. Chun tacú níos fearr leis an téarnamh eacnamaíoch iarphaindéime agus chun dul i ngleic le hiarmhairtí chogadh na Rúise in aghaidh na hÚcráine, tá sé ríthábhachtach go molfar sna chéad Chláir Athchóirithe Eacnamaíocha eile bearta lena gcuirfear fás eacnamaíoch cuimsitheach inbhuanaithe chun cinn i gcomhréir le tosaíochtaí an Aontais maidir leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach. Chun glacadh leis na deiseanna agus chun na himpleachtaí diúltacha a d’fhéadfadh a bheith ag na dúshláin sin a íoslaghdú, tá sé ríthábhachtach go gcoinneoidh comhpháirtithe na mBalcán Thiar agus an Tuirc cobhsaíocht mhacraifhioscach ar bun agus go gcuirfidh siad athchóirithe struchtúracha chun feidhme chun aghaidh a thabhairt ar laigí sainaitheanta ina ngeilleagar agus chun a n‑athléimneacht a mhéadú san fhadtéarma. I bhfianaise na héiginnteachta airde, an t‑ionchas fáis atá ag dul in olcas, brú boilscithe ard seasmhach, beidh gá le bearta spriocdhírithe agus sealadacha chun drochthionchair ar na codanna is leochailí den daonra a mhaolú. Ní mór an tacaíocht sin a chothromú go cúramach leis an ngá atá ann maoláin fhioscacha a atógáil agus leochaileachtaí a bhaineann le fiachas poiblí a laghdú trí straitéisí inchreidte meántéarmacha maidir le comhdhlúthú fioscach. Tá tábhacht ar leith ag baint le boilsciú an-ard agus atá ag méadú go fóill a aisiompú, le srian a chur le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha agus le hinchreidteacht na mbeartas maicreacnamaíoch a chur ar bun arís sa Tuirc. Dá bhrí sin, tá gealltanas iomlán do chur chun feidhme na n‑athchóirithe a leagtar amach sna cláir athchóirithe eacnamaíoch agus sa treoir bheartais a glacadh go comhpháirteach le Ballstáit an Aontais fíor-riachtanach, ní hamháin chun an t‑iomaíochas a fheabhsú, cruthú post a chothú agus cuimsiú sóisialta a éascú, ach freisin chun inbhuanaitheacht fhioscach a áirithiú, na critéir eacnamaíocha sa phróiseas aontachais a chomhlíonadh agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag pacáiste infheistíochta an Aontais a uasmhéadú. Le glacadh Rialachán IPA III i mí Mheán Fómhair 2021 agus le glacadh chreat clársceidealaithe IPA III i mí na Nollag 2021, tá cur chun feidhme IPA III faoi lán seoil. Roimh dheireadh 2021, ghlac an Coimisiún cinntí bliantúla agus ilbhliantúla maidir le maoiniú ar fiú os cionn EUR 4 bhilliún iad. Leis sin, go sonrach cumasaíodh chur chun feidhme an Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta do na Balcáin Thiar. Leanadh clársceidealú IPA III de bheith bunaithe ar chur chuige láidir atá dírithe ar bheartais lena mbaineann úsáid straitéiseach agus dhinimiciúil cúnaimh agus na bunriachtanais le haghaidh ballraíochta ina chroílár. Tionóladh dhá idirphlé gheopholaitiúla ardleibhéil idir an Coimisiún agus Parlaimint na hEorpa i mí Dheireadh Fómhair 2021 agus i mí na Bealtaine 2022 chun plé a dhéanamh ar an gcur chuige ginearálta i leith chur chun feidhme IPA III, a chuspóirí agus clársceidealú chistí IPA.

Ní mór do na Balcáin Thiar dlús a chur lena n‑iarrachtaí agus an toil pholaitiúil a neartú chun réiteach a fháil ar shaincheisteanna a chuireann bac ar chur chun feidhme an Chómhargaidh Réigiúnaigh, rud lena ndéanfar tairbhí an Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta a uasmhéadú. Ag Cruinniú Mullaigh Phróiseas Bheirlín i Sóifia i mí na Samhna 2020, tháinig an réigiún ar chomhaontú maidir le plean uaillmhianach chun Cómhargadh Réigiúnach a bhunú. Tá roinnt dul chun cinn déanta, e.g. na lánaí glasa a leathnú chuig Ballstáit an Aontais. Mar sin féin, mar gheall ar easaontais nach mbaineann leis an obair shubstainteach ar an gComhmhargadh Réigiúnach, go dtí seo ní rabhthas in ann formheas polaitiúil a fháil maidir leis na comhaontuithe a tugadh chun críche ar an leibhéal teicniúil. Bheadh tairbhí nach beag ag baint leis na comhaontuithe sin faoin gCómhargadh Réigiúnach i dtéarmaí tharraingteacht agus iomaíochas an réigiúin ina iomláine a mhéadú, dlús a chur leis an téarnamh tar éis na paindéime agus tionchar fogha na Rúise ar an Úcráin a mhaolú. Mheallfadh sé sin infheisteoirí atá ag lorg éagsúlú an tsoláthair agus slabhraí luacha níos giorra, agus chuideodh sé leis an leas is mó is féidir a bhaint as na tairbhí a bhaineann le hinfheistíochtaí i mbonneagar nascachta. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, go mbeadh ról cuiditheach ag na páirtithe ar fad maidir leis an gComhmhargadh Réigiúnach a fhorbairt agus maidir lena ngealltanais chomhpháirteacha a chomhlíonadh chun leasa daoine agus gnólachtaí sa réigiún. Is féidir ról dearfach a bheith ag tionscnamh na mBalcán Oscailte a sheol an Albáin, an Mhacadóin Thuaidh agus an tSeirbia sa phróiseas, ar choinníoll go bhfuil sé bunaithe ar rialacha an Aontais, agus go leanann sé de bheith cuimsitheach i leith chomhpháirtithe uile na mBalcán Thiar. D’ainneoin na srianta soláthair atá ag teacht chun cinn, ba cheart do na Balcáin Thiar staonadh ó shrianta aontaobhacha ar thrádáil a thabhairt isteach. Aon bhearta atá ann cheana atá contrártha leis na Comhaontuithe Cobhsaíochta agus Comhlachais agus le Comhaontú Saorthrádála Lár na hEorpa (CEFTA) agus in aghaidh spiorad an Chómhargaidh Réigiúnaigh, ba cheart deireadh a chur leo mar ábhar tosaíochta. Chuaigh fogha na Rúise in aghaidh na hÚcráine i bhfeidhm go mór ar an réigiúin agus cuireadh i dtábhacht a thuilleadh an tábhacht a bhaineann le hailíniú an chomhbheartais eachtraigh agus slándála i bpróiseas an mhéadaithe. D’ailínigh na Balcáin Thiar agus an Tuirc le formhór mór an chomhphobail idirnáisiúnta, lena n‑áirítear an tAontas, nuair a vótáil siad ar dhá rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe maidir le hionradh na Rúise ar an Úcráin agus a thionchar daonnúil, agus freisin nuair a vótáil siad maidir leis an Rúis a chur ar fionraí ón gComhairle um Chearta an Duine. Mar chomhalta neamhbhuan ó bhí mí Eanáir 2022 ann, tá an Albáin rannpháirteach go gníomhach i gComhairle Slándála na Náisiún Aontaithe, agus é san áireamh leis sin mar chomhthionscnóir rún lena gcáintear an fogha. Maidir le hailíniú iomlán na hAlbáine, Mhontainéagró agus na Macadóine Thuaidh le CBES an Aontais, is comhartha láidir é ar a rogha straitéiseach maidir le haontachas AE. Aithnítear freisin an méadú mór atá tagtha ar ráta ailínithe CBES foirmiúil na Boisnia agus na Heirseagaivéine agus ailíniú aontaobhach na Cosaive agus is díol sásaimh é sin. Tá laghdú substaintiúil tagtha ar ráta ailínithe na Seirbia le CBES le linn na tréimhse tuairiscithe. Tá coinne leis go gcomhlíonfaidh an tSeirbia, mar ábhar tosaíochta, a gealltanas agus go n‑ailíneoidh sí de réir a chéile le CBES AE, lena n‑áirítear trí bhearta sriantacha, i gcomhréir lena creat caibidlíochta. Tháinig meath breise ar ailíniú na Tuirce le CBES le linn na tréimhse tuairiscithe, go sonrach níor ailínigh sí le bearta sriantacha an Aontais in aghaidh na Rúise. Lean Montainéagró agus an tSeirbia de chur i bhfeidhm na modheolaíochta athbhreithnithe a leagtar amach sa Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal ‘Enhancing the accession process – A credible EU perspective for the Western Balkans’ [An Próiseas Aontachais a Fheabhsú – Peirspictíocht AE Inchreidte do na Balcáin Thiar] agus a formhuiníodh i mí an Mheithimh 2021 ag na comhdhálacha idir-rialtasacha polaitiúla a tionóladh leis na tíortha sin. A mhéid a bhaineann le Montainéagró, tá a chaibidlí uile ar oscailt le haghaidh caibidlíochta, agus trí cinn acu dúnta go sealadach. Le dul chun cinn athchóirithe na Seirbia, bhíothas in ann tús a chur leis an gcaibidlíocht faoi Bhraisle 4 maidir leis an gClár Oibre Glas agus nascacht inbhuanaithe ag an gcomhdháil idir-rialtasach leis an tSeirbia a tionóladh i mí na Nollag 2021. Leagadh amach sa chomhdháil idir-rialtasach freisin an chonair i dtreo braislí breise a oscailt bunaithe ar an dul chun cinn a bhfuil coinne leis sa tír, go háirithe maidir le hathchóirithe ar an smacht reachta agus an caidreamh leis an gCosaiv a normalú. Leis an gcomhdháil idir-rialtasach le Montainéagró a tionóladh i mí na Nollag 2021, soláthraíodh stiúradh polaitiúil maidir le dlús a chur leis an obair chun tagarmharcanna eatramhacha an smachta reachta a bhaint amach, rud a bheidh fós ar an gcéad gharsprioc eile is gá chun dul chun cinn a dhéanamh sa chaibidlíocht aontachais. I gcomhréir leis an modheolaíocht athbhreithnithe, sna conclúidí agus sna moltaí sa Teachtaireacht seo, déanann an Coimisiún measúnú ar an gcothromaíocht fhoriomlán sa chaibidlíocht aontachais le Montainéagró agus leis an tSeirbia agus molann sé an bealach chun cinn do gach tír. Ba cheart na chéad chomhdhálacha idir-rialtasacha eile a thionól tar éis fhoilsiú an phacáiste bhliantúil tuarascálacha reatha agus na gConclúidí ón gComhairle a thiocfaidh ina dhiaidh sin. An 19 Iúil, tionóladh na Comhdhálacha Idir-rialtasacha maidir le caibidlíocht aontachais leis an Macadóin Thuaidh agus leis an Albáin. Is aitheantas é sin ar ghealltanas marthanach, ar dhul chun cinn maidir le hathchóiriú agus ar athléimneacht an dá thír maidir le bogadh ar aghaidh ina gconair chuig an Aontas. Den chéad uair riamh, cuirtear modheolaíocht athbhreithnithe an mhéadaithe i bhfeidhm ina hiomláine, rud as a n‑eascraíonn níos mó intuarthachta, níos mó fuinnimh agus stiúradh polaitiúil níos láidre sa phróiseas caibidlíochta ar fad. Sheol an Coimisiún an scagadh ar an acquis láithreach. Is éard atá sa scagadh scrúdú anailíseach ar chorpas dhlí an Aontais, scrúdú a dhéanann an Coimisiún agus gach ceann de na tíortha is iarrthóirí go comhpháirteach. Leis an bpróiseas sin, is féidir leis an mBallstát sin eolas a chur ar an acquis agus, ina dhiaidh sin, a leibhéal ailínithe le reachtaíocht an Aontais a léiriú agus pleananna a leagan amach chun tuilleadh ailínithe a dhéanamh. Sa Tuairim ón gCoimisiún maidir le hiarratas na Boisnia agus na Heirseagaivéine ar bhallraíocht san Aontas Eorpach, sainaithníodh 14 phríomhthosaíocht nach mór don Bhoisnia agus don Heirseagaivéin a chomhlíonadh chun go molfadh an Coimisiún tús a chur le caibidlíocht aontachais leis an Aontas Eorpach. D’fhormhuinigh an Chomhairle na 14 phríomhthosaíocht in 2019. I mí an Mheithimh 2022, chuir an Chomhairle Eorpach in iúl go raibh sí réidh le stádas tír is iarrthóir a thabhairt don Bhoisnia agus don Heirseagaivéin agus d’iarr sí ar an gCoimisiún tuarascáil a thabhairt maidir le cur chun feidhme na 14 phríomhthosaíocht, agus aird ar leith á tabhairt ar na tosaíochtaí sin arb ionann iad agus tacar substaintiúil athchóirithe. Freagairt atá sa phacáiste seo don iarratas seo. Lean an tAontas de thacaíocht a thabhairt do chur chun feidhme an Chomhaontaithe Cobhsaíochta agus Comhlachais leis an gCosaiv agus de chomhairle a chur ar an rialtas maidir leis na príomh-athchóirithe a bhaineann leis an Aontas. Tá an togra ón gCoimisiún maidir le deireadh a chur leis na ceanglais víosa le haghaidh shaoránaigh na Cosaive fós ar feitheamh sa Chomhairle. Tá fuadar athnuaite ann chun déileáil leis sin mar ábhar tosaíochta. Coinníonn an Coimisiún a mheasúnú ó 2018 gur comhlíonadh na critéir uile a leag an Chomhairle síos maidir le léirscaoileadh víosaí leis an gCosaiv. Is tír is iarrthóir í an Tuirc agus is comhpháirtí tábhachtach de chuid an Aontais atá inti i réimsí ríthábhachtacha comhleasa amhail an trádáil, an imirce, an fhrithsceimhlitheoireacht, an tsláinte phoiblí, an aeráid, an fuinneamh, an t‑iompar agus saincheisteanna réigiúnacha. Maidir le cúrsaí fuinnimh, tá an Tuirc fós ina tír idirthurais atá tábhachtach agus iontaofa don Aontas Eorpach. Tá caibidlíocht aontachais leis an Tuirc fós ina stad. Níor aisiompaigh an Tuirc an treocht dhiúltach maidir le bogadh níos faide ón Aontas Eorpach, le cúlú tromchúiseach i réimsí an daonlathais, an smachta reachta, na gceart bunúsach agus neamhspleáchas na mbreithiúna. Tá an t‑idirphlé maidir leis na saincheisteanna sin fós ina dhlúthchuid den chaidreamh idir an tAontas agus an Tuirc. Ghéaraigh an t‑idirphlé agus an comhar leis an Tuirc i gcomhréir le treoirlínte 2021 na Comhairle Eorpaí. Tá an tAontas Eorpach réidh le dul i dteagmháil leis an Tuirc ar bhealach céimnithe, comhréireach agus inchúlaithe chun comhar a fheabhsú i roinnt réimsí leasa choitinn, ar choinníoll go leantar den teannas a dhíghéarú agus go mbíonn an Tuirc rannpháirteach ar bhealach cuiditheach, agus faoi réir na gcoinníollacha bunaithe a leagtar amach sna conclúidí ón gComhairle Eorpach le déanaí. Tá leas straitéiseach ag an Aontas i dtimpeallacht chobhsaí shlán sa Mheánmhuir Thoir agus i bhforbairt caidrimh chomhoibrithigh chomhthairbhigh leis an Tuirc. Agus an Teachtaireacht Chomhpháirteach á cur san áireamh, d’athdhearbhaigh an tAontas go bhfuil rún daingean aici, i gcás briogadh athnuaite nó gníomhaíochtaí aontaobhacha lena sáraítear an dlí idirnáisiúnta, na hionstraimí agus na roghanna atá ar fáil dó a úsáid chun a leasanna agus leasanna a Bhallstát a chosaint chomh maith leis an gcobhsaíocht réigiúnach a chaomhnú. Lean an Ráiteas ón Aontas Eorpach agus ón Tuirc 2016 de thorthaí a bhaint amach agus ba é an príomhchreat don chomhar maidir leis an imirce i gcónaí é. Lean an Tuirc lena hiarrachtaí suntasacha os cionn ceithre mhilliún dídeanaí a óstáil ón tSiria agus ó thíortha eile. Lean fadhbanna ar aghaidh, áfach, maidir le cur chun feidhme an Ráitis de bharr gur chuir an Tuirc filleadh imirceach neamhrialta ar fionraí go haontaobhach agus gur dhiúltaigh sí d’iarrthóirí tearmainn ó oileáin na Gréige ó mhí an Mhárta 2020 ar aghaidh. Bhí líon na n‑iontrálacha neamhdhleathacha idir an Tuirc agus an tAontas i bhfad níos ísle ná mar a bhí sular glacadh an Ráiteas ón Aontas Eorpach agus ón Tuirc. Na bealaí malartacha smuigleála chuig limistéir atá faoi rialú rialtais na Cipire agus na hIodáile, is tríothu sin den chuid is mó a tháinig na himircigh isteach san Aontas in 2021. Tháinig méadú substaintiúil ar shreabha imirce neamhrialta trí na bealaí sin in 2022. Lean an tAontas de bheith ag seasamh lena ghealltanas tacaíocht mhór airgeadais a sholáthar do dhídeanaithe agus do phobail óstacha sa Tuirc. Shlóg an tSaoráid do Dhídeanaithe sa Tuirc EUR 6 bhilliún. Rinneadh conradh maidir lena a buiséad iomlán oibríochtúil ag deireadh 2020, agus eisíocadh breis agus EUR 4.7 billiún faoi mhí an Mheithimh 2022. Airítear sa mhéid a bhain sí amach cuidiú le 1.9 milliún dídeanaí a riachtanais bhunúsacha a chomhlíonadh, cuidiú le 740 000 leanbh ar dídeanaithe iad dul ar scoil, tógáil leanúnach 405 scoil agus breis agus 22.8 milliún comhairliúchán cúraim sláinte phríomhúil a chur ar fáil. Leithdháil an Coimisiún pacáiste breise EUR 3.5 billiún lena gcumhdaítear an tréimhse 2020-2023. Áireofar leis sin cistiú le haghaidh bainistiú imirce agus rialú teorann, go háirithe ag teorainn thoir na Tuirce. Leanann an tAontas agus an Tuirc araon de thairbhe a bhaint as an Aontas Custaim agus tá comhtháthú eacnamaíoch na Tuirce leis an Aontas Eorpach fós ard. Lean an Coimisiún de bheith i dteagmháil níos dlúithe leis an Tuirc maidir le bacainní trádála a chuireann bac ar fheidhmiú rianúil an Aontais Custaim. Is gann an dul chun cinn a baineadh amach, áfach, agus níor tugadh aghaidh ar fhormhór mór na mbacainní trádála. Lean beartas eachtrach aontaobhach na Tuirce de bheith ag teacht salach ar thosaíochtaí an Aontais faoi CBES agus leasanna níos leithne an Aontais, go háirithe mar gheall ar a hidirghabhálacha agus a tacaíocht do ghníomhaíochtaí míleata i roinnt coinbhleachtaí réigiúnacha. Mar sin féin, bhí an Tuirc fós sásta dul i mbun idirphlé polaitiúil maidir le saincheisteanna réigiúnacha. Tháinig meath breise ar ráta ailínithe CBES na Tuirce. Chuir an Chomhairle Eorpach in iúl go measann sí go rannchuideoidh an Tuirc agus na páirtithe uile lena mbaineann go dearfach le géarchéimeanna réigiúnacha a réiteach. Tá an Tuirc gníomhach ó thaobh taidhleoireachta de chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin éagsúla a bhaineann le fogha na Rúise san Úcráin, agus í ag féachaint leis an gcoinbhleacht a dhíghéarú trí shos comhraic a bhaint amach, mar shampla. Thug sé faoi thionscnamh taidhleoireachta freisin chun onnmhairiú ghrán na hÚcráine a éascú. Ní bheadh an socrú a chomhaontaigh an Úcráin agus an Rúis i mí Iúil in Iostanbúl, faoi éascú na Náisiún Aontaithe agus na Tuirce, indéanta gan ról cuiditheach na Tuirce, a bhfuil baint aici freisin lena chur chun feidhme a éascú. Is cúis imní ar leith é, áfach, neamhailíniú na Tuirce le bearta sriantacha an Aontais in aghaidh na Rúise mar gheall ar shaorchúrsaíocht táirgí, lena n‑áirítear earraí dé-úsáide, laistigh den Aontas Custaim idir an tAontas Eorpach agus an Tuirc. Cruthaíonn sé sin riosca go ndéanfaí dochar do bhearta sriantacha an Aontais. Chun go leanfaidh an tAontas Custaim de bheith ag feidhmiú, ní mór do na páirtithe na rialacha atá ann cheana a urramú ina n‑iomláine agus gan dochar a dhéanamh don iontaoibh fhrithpháirteach. Shínigh an Tuirc Meabhrán Tuisceana chun caidreamh eacnamaíoch agus trádála a fhorbairt leis an Rúis. Is ceanglas fíor-riachtanach é idirphlé de mheon macánta a shaothrú agus staonadh ó ghníomhaíochtaí aontaobhacha a thagann salach ar leasanna an Aontais agus a sháraíonn an dlí idirnáisiúnta agus cearta ceannasacha Bhallstáit an Aontais chun timpeallacht chobhsaí shlán a áirithiú sa Mheánmhuir Thoir agus chun caidreamh comhoibritheach comhthairbheach a fhorbairt idir an tAontas agus an Tuirc. Ní mór na difríochtaí uile a réiteach trí idirphlé síochánta agus i gcomhréir leis an dlí idirnáisiúnta. Maidir le gníomhaíochtaí in Varosha atá contrártha leis na Rúin ábhartha ó Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe, lean siad de dhochar a dhéanamh don fhéidearthacht go dtosófaí arís ar an gcaibidlíocht agus go dtiocfaí ar réiteach cuimsitheach ar fhadhb na Cipire. Meastar go ndéanfaidh an Tuirc gach gníomh agus gach beart a rinneadh i ndáil le Varosha ó bhí mí Dheireadh Fómhair 2020 ann a aisiompú láithreach. II. CÉIMEANNA BUNÚSACHA AN PHRÓISIS AONTACHAIS Ba cheart go ndéanfadh tíortha is iarrthóirí nó tíortha is iarrthóirí ionchasacha dul chun cinn leanúnach ar a gclár oibre athchóirithe faoi seach i réimsí na ‘mbunphrionsabal’, ag tabhairt faoi athchóirithe agus ag léiriú dul chun cinn nithiúil maidir leis an smacht reachta, leis an ngeilleagar, le feidhmiú na n‑institiúidí daonlathacha agus le hathchóiriú ar an riarachán poiblí. Tá sé cinntitheach i gcónaí dul chun cinn láidir do-aisiompaithe a bhaint amach sna réimsí sin ar fad chun na ceanglais maidir le ballraíocht san Aontas a chomhlíonadh. Rinneadh dul chun cinn i roinnt cásanna maidir le hathchóiriú breithiúnach, maidir le mionchoigeartú ar chreat dlíthiúil chearta an duine agus maidir le hathchóirithe ar an riarachán poiblí. D’ainneoin an dul chun cinn atá déanta, níor léiríodh go fóill go bhfuil toil pholaitiúil láidir ann cuntas teiste maidir le cur chun feidhme athchóirithe a bhunú. Tá an dul chun cinn maidir leis na critéir eacnamaíocha aontachais a chomhlíonadh rómhall chun an bhearna eacnamaíoch leis an Aontas a laghdú go substaintiúil. Leantar den fhrithsheasmhacht pholaitiúil agus institiúideach in aghaidh an athraithe agus tugadh faoi deara forbairtí diúltacha i roinnt tíortha. Baineann siad sin, mar shampla, le timpeallacht atá ag éirí níos naimhdí don tsochaí shibhialta, don tsaoirse chun tuairimí a nochtadh agus do shaoirse na meán agus le hiarrachtaí chun tionchar míchuí agus cur isteach polaitiúil a fheidhmiú ar na breithiúna. Ba cheart forfheidhmiú fónta na gcreataí frith-éillithe a bheith ina thosaíocht i gcónaí ar fud tíortha is iarrthóirí nó tíortha is iarrthóirí ionchasacha, lena n‑áirítear bearta frith-éillithe a phríomhshruthú sna hearnálacha ina bhfuil an baol éilithe is mó. Tá gá le dul chun cinn maidir leis an soláthar poiblí a ailíniú le caighdeáin Eorpacha agus le dea-chleachtais Eorpacha, maidir leis an gcosc ar choinbhleacht leasa a neartú agus maidir leis an tsláine a chomhdhlúthú ar fud na seirbhíse poiblí. Tá gá le hiarrachtaí comhleanúnacha comhsheasmhacha chun gnéithe den ghreamú stáit a shrianadh agus chun aghaidh a thabhairt orthu go héifeachtach. Is cuspóir fadtéarmach fós é cuntas teiste a bhunú maidir le himscrúduithe, ionchúisimh agus ciontuithe deiridh réamhghníomhacha sa chomhrac in aghaidh an éillithe ar gach leibhéal agus sa choireacht thromchúiseach agus eagraithe, ar cuspóir é lena n‑éilítear tuilleadh iarrachtaí atreisithe agus seasmhacha i gcónaí, lena n‑áirítear acmhainneachtaí straitéiseacha agus oibríochtúla a neartú. Feidhmiú institiúidí daonlathacha Tá sé ríthábhachtach do phróiseas an mhéadaithe bearta a thabhairt isteach a bhaineann le feidhmiú na n‑institiúidí daonlathacha a chomhdhlúthú, ach níor léiríodh fíorthoil pholaitiúil chun athchóirithe ábhartha a shaothrú go fóill in a lán cásanna. Bíonn tionchar fós ag deighilt pholaitiúil láidir agus easpa idirphlé traspháirtí ar fheidhmiú na bparlaimintí, go háirithe ar fud na mBalcán Thiar, cé gur tugadh roinnt céimeanna dearfacha faoi deara le linn na tréimhse tuairiscithe. Sa tSeirbia, reáchtáladh toghcháin uachtaránachta, luaththoghcháin pharlaiminteacha agus toghcháin chathair Bhéalgrád ar an 3 Aibreán 2022 in atmaisféar a bhí suaimhneach den chuid is mó. Ghlac na fórsaí polaitiúla ábhartha uile páirt, as ar eascair Parlaimint atá níos iolraíche agus níos cuimsithí i gcomparáid le toghcháin 2020. Chomh maith leis sin, roimh na toghcháin, bhí raon leathan gníomhaithe polaitiúla rannpháirteach san idirphlé idirpháirtí cuiditheach arna éascú ag Parlaimint na hEorpa. Mar sin féin, thug breathnóirí idirnáisiúnta faoi stiúir Oifig um Institiúidí Daonlathacha agus um Chearta an Duine na hEagraíochta um Shlándáil agus Comhar san Eoraip faoi deara roinnt easnamh sna toghcháin pharlaiminteacha. De bharr moilleanna móra maidir le torthaí na dtoghchán a thabhairt chun críche agus, dá bhrí sin, maidir le Rialtas nua a bhunú, tháinig moill ar an gcinnteoireacht. Leasaíodh an Cód Iompair nua i mí Mheán Fómhair 2021 agus bunaíodh an coimisiún eitice i mí Dheireadh Fómhair 2021. Leanadh de theanga ionsaitheach in aghaidh lucht freasúra polaitiúil agus gníomhaithe sibhialta a úsáid i ndíospóireacht pharlaiminteach. I Montainéagró, leanadh leis an deighilt, leis an easpa rannpháirtíocht chuiditheach idir páirtithe polaitiúla agus leis an mainneachtain comhthoil a fhorbairt maidir le príomhábhair a bhfuil leas náisiúnta ag baint leo agus mar thoradh air sin caitheadh vóta mímhuiníne i leith dhá rialtas shuaiteacha. Maidir le luaineacht pholaitiúil, bac a bheith á chur ar gcinnteoireacht agus ar chur chun feidhme athchóirithe, tá tionchar tromchúiseach aige sin ar fheidhmiú cuí institiúidí Mhontainéagró. Rinneadh dochar d’fheidhmiú na bpríomhchomhlachtaí breithiúnacha mar gheall ar a gcomhdhéanamh neamhiomlán de bharr neamhábaltacht na Parlaiminte comhaltaí nua a thoghadh. Ó lár mhí Mheán Fómhair, ní raibh an Chúirt Bhunreachtúil in ann a ról a chomhlíonadh toisc nach raibh córam i láthair, rud a chuir leis an éiginnteacht pholaitiúil.

Sa Chosaiv, bhí cobhsaíocht pholaitiúil agus institiúideach ag an rialtas a toghadh in 2021 mar gheall ar a thromlach láidir. Ba cheart leis sin go dtabharfaí an deis don Chosaiv dlús a chur lena hiarrachtaí an daonlathas agus an smacht reachta a neartú, an t‑éilliú a chomhrac agus gníomhaíochtaí reachtacha a threisiú, lena n‑áirítear athchóirithe a bhaineann leis an Aontas. Mar gheall ar easpa córaim rialta sa Tionól, áfach, agus baghcait a bheith á ndéanamh ag páirtithe freasúra, bhí moill ar ghlacadh dlíthe tábhachtacha. Tá gá le hiarrachtaí chun ról an Tionóil a neartú mar fhóram d’idirphlé cuiditheach polaitiúil agus d’chothú comhdhearcaidh, go háirithe maidir le clár oibre athchóirithe an Aontais. I bhfómhar 2021, reáchtáladh toghcháin áitiúla ar bhealach dea-riartha, trédhearcach agus iomaíoch, cé is moite de bhardais na Seirbiach sa Chosaiv ina raibh an iomaíocht pholaitiúil teoranta. Ní mór aghaidh a thabhairt fós ar easnaimh sheanbhunaithe. San Albáin, tar éis olltoghchán 2021, ghlac na comhaltaí tofa ó na páirtithe freasúra is mó a suíocháin sa Pharlaimint. Maidir le hathchóirithe a bhaineann leis an Aontas Eorpach, tháinig an Tionól ar chomhaontú traspháirtí maidir le leasú bunreachtúil chun síneadh a chur le téarma na gcomhlachtaí grinnfhiosraithe breithiúnacha. Mar sin féin, tá tionchar ag coinbhleacht inmheánach laistigh den pháirtí freasúra is mó ar ghnó na Parlaiminte. Ar leibhéal an rialtais, lean an Albáin de bheith ag díriú go foriomlán ar chlár oibre athchóirithe an Aontais. Sa Mhacadóin Thuaidh, bhí an Pharlaimint fós ar an bpríomhfhóram don idirphlé polaitiúil. Tar éis diandíospóireachtaí, ghlac an Pharlaimint conclúidí maidir leis an togra lenar réitíodh an bealach chun tús a chur le caibidlíocht aontachais. Mar sin féin, bhí tionchar ag deighilt pholaitiúil agus ag an ‘mblocáil ghníomhach’ a rinne príomhpháirtí an fhreasúra ar a cuid oibre, rud a rinne difear do ghlacadh roinnt píosaí reachtaíochta. Gheall an Pharlaimint agus an rialtas na hathruithe bunreachtúla ábhartha a sheoladh agus a bhaint amach mar ábhar tosaíochta, d’fhonn saoránaigh a chónaíonn laistigh de theorainneacha an stáit a áireamh sa Bhunreacht. Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, de thoradh na deighilte polaitiúla agus bacainní cuireadh bac ar obair na n‑institiúidí daonlathacha agus ar an obair maidir le hathchóirithe feadh chonair an Aontais. Bhí bac fós ar an Uachtaránacht, ar Chomhairle na nAirí agus ar an bParlaimint go dtí earrach 2022. Níorbh fhéidir cruinnithe idirphlé beartais leis an Aontas faoin gComhaontú Cobhsaíochta agus Comhlachais a thionól go dtí mí an Mheithimh 2022. Shaothraigh eintiteas Republika Srpska tionscnaimh chun inniúlachtaí Stáit a ghabháil go haontaobhach. Tá na tionscnaimh sin ar fionraí anois nó tá athbhreithniú bunreachtúil á dhéanamh orthu. D’úsáid an tArdionadaí a chumhachtaí feidhmiúcháin ceithre huaire le linn na tréimhse tuairiscithe chun bacainní a shárú, lena n‑áirítear cistí a sholáthar chun toghcháin mhí Dheireadh Fómhair 2022 a eagrú. Níor glacadh buiséad stáit go dtí deireadh mhí an Mheithimh. Thosaigh institiúidí stáit ag feidhmiú arís in earrach 2022 agus rinneadh na bearta tosaigh chun aghaidh a thabhairt ar riaráiste na n‑athchóirithe. Léirigh gníomhaithe polaitiúla cur chuige aontaithe trína cheadú don Bhoisnia agus don Heirseagaivéin dlí soláthair phoiblí a ghlacadh agus a bheith ina Stát Rannpháirteach den Sásra Aontais um Chosaint Shibhialta. Reáchtáladh olltoghcháin ar an 2 Deireadh Fómhair; de réir réamhthorthaí ESCE/ODIHR, bhí siad iomaíoch agus dea-eagraithe ar an iomlán ach léiríodh easpa muiníne in institiúidí poiblí agus reitric scoilteach eitneach. Ar an lá céanna, d’fhorchuir an tArdionadaí leasuithe ar chomhdhéanamh eintiteas na Cónaidhme agus ar an dlí toghcháin, leasuithe a raibh sé d’aidhm acu aghaidh a thabhairt ar roinnt saincheisteanna feidhmiúlachta agus ar bhunú tráthúil údarás. Sa Tuirc, leanadh le cúlú daonlathach le linn na tréimhse tuairiscithe. D’ainneoin deireadh a bheith curtha leis an staid éigeandála in 2018, tá roinnt forálacha dlíthiúla lena ndeonaítear cumhachtaí urghnácha d’údaráis rialtais agus lena gcoinnítear roinnt gnéithe sriantacha den riail éigeandála fós comhtháite sa chóras dlí, rud a rinne difear don daonlathas agus do chearta bunúsacha. D’fhan easnaimh struchtúracha an chórais uachtaránachta de bheith i bhfeidhm. Ní raibh na hacmhainní ag an bparlaimint fós chun an rialtas a thabhairt chun cuntais. Breithiúna agus cearta bunúsacha Is é cnámh droma an smachta reachta córas breithiúnach atá neamhspleách, neamhchlaonta, cuntasach agus gairmiúil, ar córas é a fheidhmíonn go héifeachtúil agus a ndéantar a gcinntí a fhorghníomhú go héifeachtach. Rinneadh roinnt dul chun cinn i gcásanna áirithe trí bhíthin athchóirithe breithiúnacha. Mar sin féin, ar fud na mBalcán Thiar agus na Tuirce, tá institiúidí breithiúnacha fós ag dul i ngleic le go leor dúshlán. Go háirithe, leanadh den bhrú seachtrach míchuí ar na breithiúna, rud a rinne dochar do neamhspleáchas na mbreithiúna agus na n‑ionchúisitheoirí, rud a chuireann an chothromaíocht institiúideach fhoriomlán i mbaol agus a dhéanann difear ar deireadh don deighilt idir cumhachtaí an stáit. Mar thoradh air sin, tá prionsabal an chomhionannais faoin dlí á lagú i gcónaí. Tá sé fíor-riachtanach fós go ndéanfar dul chun cinn cinntitheach maidir le hathchóirithe breithiúnacha a chur chun feidhme, ar athchóirithe iad a bheidh bunaithe ar thoil pholaitiúil láidir. Tá comhdhlúthú na bhfeidhmeanna breithiúnacha, agus cuntas teiste fadtéarmach láidir ina thoradh air sin, fíor-riachtanach chun tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh sa phróiseas aontachais. Lean an Albáin de dhul chun cinn maith a dhéanamh maidir lena hathchóiriú ceartais cuimsitheach a chur chun feidhme, lena n‑áirítear sin a dhéanamh trí leanúint de thorthaí nithiúla a áirithiú sa phróiseas grinnfhiosrúcháin. Lean an Chúirt Bhunreachtúil de bheith ag feidhmiú go hiomlán. Tá an chéad laghdú tagtha ar an riaráiste mar thoradh ar cheapacháin san Ard-Chúirt. Tá dul chun cinn ar an gcóras bainistithe cásanna agus ar an gcóras um oideachas dlí fós gan chríochnú. Rinne an Mhacadóin Thuaidh roinnt dul chun cinn trí chur chun feidhme leanúnach a straitéise breithiúnaí. Léirigh na breithiúna a ngealltanas dá sláine agus dá neamhspleáchas a chosaint. Chuir na hinstitiúidí breithiúnacha chun feidhme go comhsheasmhach na rialacha nua maidir le breithiúna agus ionchúisitheoirí a cheapadh, ardú céime a thabhairt dóibh, bearta araíonachta ina leith agus iad a dífhostú. Ní mór na hacmhainní is gá a leithdháileadh chun a áirithiú go mbeidh an córas uathoibrithe faisnéise um bainistiú cásanna lánfheidhmiúil. Rinne an tSeirbia roinnt dul chun cinn ar an iomlán chun neamhspleáchas agus cuntasacht na mbreithiúna a neartú, agus céim thábhachtach á glacadh aici trí leasuithe ábhartha ar an mBunreacht a fhormheas i mí Feabhra 2022. Mar chéad chéim eile, beidh sé tábhachtach go leasófar na dlíthe cur chun feidhme lena dtabharfar éifeacht iomlán don athchóiriú i gcomhréir leis na sprioc-amanna bunreachtúla. Bhunaigh an tSeirbia dhá mheitheal saineolaithe a bhfuil sé de chúram orthu an reachtaíocht cur chun feidhme a dhréachtú. Rinne an Chosaiv roinnt dul chun cinn maidir le hathchóirithe breithiúnacha a thabhairt chun cinn. Rinneadh bearta chun tús a chur le cur chun feidhme na straitéise agus an phlean gníomhaíochta maidir leis an smacht reachta, agus glacadh creat reachtach nua lena rialaítear an córas ionchúisimh. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh céimeanna chun éifeachtúlacht agus neamhspleáchas na mbreithiúna a mhéadú. Ní dhearna Montainéagró ach dul chun cinn teoranta maidir leis na príomh-athchóirithe breithiúnacha. Is ábhar imní fós é feidhmiú na n‑institiúidí agus comhdhlúthú na gComhairlí Neamhspleácha Breithiúnacha agus Ionchúiseacha, agus tá cuntas teiste maidir le cuntasacht bhreithiúnach ag céim luath. Mar thoradh ar imscrúduithe a rinne an Oifig Ionchúisimh Speisialta ar roinnt cásanna ardleibhéil gabhadh iar-Uachtarán na Cúirte Uachtaraí agus Uachtarán na Cúirte Tráchtála ar chúisimh éillithe agus coireachta eagraithe. Níor tugadh na cásanna atá á n‑imscrúdú chun trialach go fóill. Tá an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin tite ar gcúl in athchóiriú an cheartais, agus ní dhearnadh aon dul chun cinn maidir leis an earnáil a neartú. Diúltaíodh sa Pharlaimint i mí na Bealtaine 2022 do na leasuithe reachtacha a bhí dírithe ar chóras lena bhfíoraítear dearbhuithe sócmhainní a dhéanann sealbhóirí oifige breithiúnacha a bhunú. Mar gheall ar easpa fíorghealltanas polaitiúil don smacht reachta agus do chonair an Aontais, lean sláine fhoriomlán earnáil an cheartais de bheith ag dul in olcas. Sa Tuirc, leanadh leis an gcúlú a bhreathnaítear le blianta beaga anuas. Níor tugadh aghaidh ar easpa shistéamach neamhspleáchais na mbreithiúna. Leanadh den bhrú polaitiúil ar na breithiúna, rud a dhéanann dochar do neamhspleáchas agus do cháilíocht fhoriomlán na mbreithiúna. Tá comhlíonadh na Tuirce le caighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha ina ábhar imní níos mó anois mar gur dhiúltaigh sí breithiúnais ábhartha na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine (ECtHR) a chur chun feidhme. Le neamh-fhorghníomhú bhreithiúnas ECtHR i gcás Kavala, as ar eascair tionscnamh nós imeachta um shárú in aghaidh na Tuirce a rinne Comhairle na hEorpa, ardaíodh amhras tromchúiseach faoi ghealltanas na tíre dá hoibleagáidí mar bhall de Chomhairle na hEorpa. Tá neamhspleáchas, éifeachtúlacht agus gairmiúlacht an chórais bhreithiúnaigh á lagú i gcónaí de thoradh fionraí agus ag dífhostú breithiúna agus ionchúisitheoirí. Ní mór d’údaráis na Tuirce aghaidh a thabhairt go práinneach ar roinnt easnaimh thromchúiseacha sa chóras, agus áirítear leis sin maidir leis an gceart chun triail chóir a fháil agus comhlíonadh dian le prionsabal thoimhde na neamhchiontachta. Tá an t‑éilliú fós forleathan sna Balcáin Thiar agus sa Tuirc. Tá an dul chun cinn maidir leis an éilliú a chomhrac go héifeachtach míchothrom. Rinneadh roinnt dul chun cinn i dtíortha áirithe, go príomha i réimsí a bhaineann leis an éilliú a chosc. Tá gá fós le fíorthoil pholaitiúil agus le gealltanas soiléir d’iarrachtaí athchóirithe a choinneáil ar bun chun trédhearcacht agus sláine a fheabhsú agus chun torthaí inláimhsithe a bhaint amach le cuntas teiste diongbháilte d’imscrúduithe, d’ionchúiseamh agus de chiontuithe deiridh. Is gá bearta frith-éillithe a phríomhshruthú a thuilleadh sna príomhearnálacha chun athchóirithe a chothú agus chun dul i ngleic leis an éilliú ar bhonn níos fónta agus níos éifeachtaí. Éilíonn na hearnálacha ina bhfuil an baol éilithe is mó measúnuithe riosca spriocdhírithe chun rioscaí éillithe agus leochaileachtaí a shainaithint agus, ar deireadh, dearadh beart láidir frith-éillithe a thionscnamh. Ní mór straitéisí agus pleananna gníomhaíochta frith-éillithe a chur chun feidhme ar bhealach córasach agus struchtúrtha, lena n‑áirítear sna príomhearnálacha amhail soláthar poiblí, bainistíocht airgeadais phoiblí, fuinneamh, iompar, sláinte, uisce, bonneagar, acmhainní nádúrtha agus oideachas. Ní mór dul i ngleic le héilliú ardleibhéil agus polaitiúil ar bhealaí níos cinntithí, ós rud é go bhfuil comharthaí ann fós go bhfuil leasanna poiblí agus príobháideacha ag dul i bhfostú go láidir. Tá an soláthar poiblí, go háirithe, fós i mbaol éilithe fhorleathain. Ní mór na sásraí rialaithe ar fud an phróisis soláthair a neartú, agus trédhearcacht a fheabhsú go mór trí bhíthin bearta láidre atá níos uaillmhianaí. Tá iarrachtaí déanta ag an Macadóin Thuaidh sa chomhrac i aghaidh na coireachta eagraithe agus an éillithe, rud lenar áirithíodh tuilleadh dul chun cinn. Chuir an Coimisiún Stáit um Éilliú a Chosc a shainordú i gcrích go réamhghníomhach. Lean an tír de bheith ag comhoibriú le comhpháirtithe idirnáisiúnta, agus ag comhordú gníomhaíochtaí intíre leo in aghaidh na coireachta eagraithe. San Albáin, rinne an Struchtúr Speisialaithe um an gComhrac in aghaidh an Éilithe agus na Coireachta Eagraithe (SPAK) imeachtaí coiriúla agus imscrúduithe airgeadais, agus go sonrach rinneadh ciontuithe deiridh i líon beag cásanna ardleibhéil mar thoradh air sin; le grinnfhiosrúchán na mbreithiúna tá torthaí fós á mbaint amach sa chomhrac in aghaidh an éillithe laistigh de na breithiúna. Rinne an tSeirbia roinnt dul chun cinn maidir leis na moltaí ó Ghrúpa Stát Chomhairle na hEorpa i gcoinne na hÉillitheachta (GRECO) a chur chun feidhme a thuilleadh. Tá sé thar am le fada straitéis nua frith-éillithe, a mbeidh plean gníomhaíochta ag gabháil léi, a ullmhú. Chuir Montainéagró feabhas ar a chuntas teiste maidir le héilliú a chosc, ach is gá fós freagairt inchreidte an cheartais choiriúil a léiriú sa chomhrac in aghaidh an éillithe, lena n‑áirítear an t‑éilliú ardleibhéil. Sa Chosaiv, rinneadh roinnt dul chun cinn nuair a glacadh pacáiste reachtaíochta frith-éillithe mór, pacáiste ina n‑áirítear an dlí nua maidir le cód an nós imeachta choiriúil, maidir leis an dlí i ndáil leis an ngníomhaireacht chun éilliú a chosc, an dlí maidir le dearbhú sócmhainní agus reachtaíocht lena rialaítear maoiniú páirtithe polaitiúla. Dhiúltaigh Parlaimint na Boisnia agus na Heirseagaivéine do dhlí maidir le coinbhleacht leasa, agus ba roghnaíoch agus neamh-thrédhearcach an obair leantach bhreithiúnach i gcásanna éillithe leas an phobail. Tá líon na gciontuithe deiridh i gcásanna ardleibhéil an-íseal fós. Sa Tuirc, ní dhearnadh aon dul chun cinn le linn na tréimhse tuairiscithe. Ní mór feabhas a chur ar an gcreat dlíthiúil agus ar an struchtúr institiúideach chun teorainn a chur le tionchar polaitiúil agus míchuí maidir le hionchúiseamh agus breithniú i gcásanna éillithe. Níor cuireadh an chuid is mó de mholtaí GRECO chun feidhme. Ar fud na mBalcán Thiar, leanann an ganntanas leanúnach acmhainní daonna agus airgeadais sna hinstitiúidí breithiúnacha, chomh maith leis an easpa acmhainneachta agus saineolais tiomnaithe maidir le himscrúduithe airgeadais, de bhac a chur ar imscrúdú éifeachtach agus breithniú éifeachtach cásanna coireachta eagraithe agus éillithe. Cé go bhfuil gníomhaíochtaí fothaithe acmhainneachta ar fáil d’earnáil an cheartais, cuireann struchtúir dreasachta neamhimleora, córais bainistithe feidhmíochta neamhéifeachtacha agus leochaileacht earnáil an cheartais i leith brú polaitiúil le droch-bhainistiú cásanna, le nósanna imeachta fada agus le rátaí ísle na mbeart urghabhála agus coigistíochta. Cumhdaítear cearta bunúsacha den chuid is mó sa reachtaíocht sna Balcáin Thiar, ach tá dúshláin fós ann maidir lena gcur chun feidhme éifeachtach a áirithiú. Tá an creat beartais á thabhairt chun críche de réir a chéile, go háirithe maidir leis an bhfrith-idirdhealú agus maidir leis an bhforéigean inscnebhunaithe a chomhrac, ach tá bearnaí sistéamacha ann fós i mbearta cistiúcháin lena gcuirtear cearta an duine chun cinn agus lena gcosnaítear cearta an duine agus tá go leor earnálacha fós spleách ar dheontóirí. Tá ról lárnach fós ag institiúidí an Ombudsman maidir le cearta an duine a chur chun cinn agus a chosaint sna Balcáin Thiar agus maidir lena moltaí féin a thabhairt chomh maith le moltaí ó chomhlachtaí neamhspleácha eile chur chun cinn. Ní mór do rialtais sa réigiún aghaidh a thabhairt go comhsheasmhach ar mholtaí uile na gcomhlachtaí idirnáisiúnta agus réigiúnacha faireacháin chearta an duine, lena n‑áirítear na moltaí maidir le dálaí príosúin agus maidir le drochíde a chosc. Leanann an tsochaí shibhialta de bheith ag cur le gníomhaíocht rialtais maidir le seirbhísí a sholáthar do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste. Maidir le hábhair imní agus moltaí na dtuarascálacha tíre a bhí ann roimhe seo, tá siad fós bailí den chuid is mó agus ní mór aghaidh a thabhairt orthu mar ábhar práinne. Sa Tuirc, lean staid chearta an duine de bheith ag dul in olcas agus tá sí fós ina hábhar mór imní. Is príomhcholúin de shochaí dhaonlathach iad an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, saoirse agus iolrachas na meán agus ní mór iad a urramú. Ní dhearnadh ach dul chun cinn teoranta ar fud réigiún na mBalcán Thiar i ndáil leis sin agus i roinnt tíortha ní dhearnadh aon dul chun cinn. Níor tugadh aghaidh, den chuid is mó, ar mholtaí na dtuarascálacha a tháinig roimhe seo. Tá an t‑iolrachas fós ina ghné sa chuid is mó den réigiún ach tá bac fós ar neamhspleáchas na meán agus ar fhorbairt na hiriseoireachta gairmiúla ardcháilíochta mar gheall ar leasanna idirnasctha gnó agus polaitiúla agus ar dhrochdhálaí i margadh an tsaothair, rud as a n‑eascraíonn féinchinsireacht. Is cúis mhór imní fós iad cásanna de bhagairtí, d’imeaglú agus d’fhoréigean in aghaidh iriseoirí agus caint dhímheasúil atá á déanamh ag oifigigh phoiblí. D’fhéadfadh tionchar mór a bheith aige sin ar fheidhmiú shaoirse na meán agus ní mór dlús a chur le luas na n‑imscrúduithe ar theagmhais den sórt sin agus le hionchúisimh ina leith. Ní mór neamhspleáchas rialálaithe na meán agus craoltóirí poiblí a ráthú, lena n‑áirítear trí chistiú leordhóthanach agus ceapacháin atá bunaithe ar fhiúntas i struchtúir bhainistíochta. Ní mór tuilleadh tacaíochta a thabhairt freisin d’fheidhmiú éifeachtach comhlachtaí féinrialála neamhspleácha. Ní mór do gach tír sa réigiún trédhearcacht maidir le maoiniú na meán a mhéadú.

Leanadh le cúlú tromchúiseach sa Tuirc, áit a raibh feidhmiú na saoirse chun tuairimí a nochtadh agus na deiseanna don fhreasúra éisteacht a fháil fós an-teoranta. Leanadh le cásanna coiriúla agus ciontuithe iriseoirí, cosantóirí chearta an duine, dlíodóirí, scríbhneoirí, polaiteoirí ón bhfreasúra, mic léinn agus úsáideoirí na meán sóisialta. Chuir na húdaráis i gcuid mhór de na Balcáin Thiar feabhas ar a gcreataí straitéiseacha chun gealltanais i réimse an chomhionannais inscne a chur chun feidhme agus chun foréigean inscnebhunaithe a chomhrac, ach ní mór feabhsuithe praiticiúla a dhéanamh as sin: ní mór na cistí is gá a leithdháileadh agus cúnamh a thabhairt d’íospartaigh gach cineál foréigin, ós rud é gur cúis mhór imní é an foréigean inscnebhunaithe, foréigean baile san áireamh. Sa Tuirc, leanadh le cúlú i réimse an chomhionannais inscne agus le cúlchéimniú chearta na mban agus na gcailíní agus tháinig méadú ar an bhfuathchaint a bhí dírithe ar eagraíochtaí ban neamhspleácha. Ar an iomlán tá dlíthe agus beartais maidir le neamh-idirdhealú i bhfeidhm, ach ní mór acmhainní leordhóthanacha a sholáthar do chomhlachtaí comhionannais agus d’eintitis a bhfuil sé de chúram orthu cosaint ar idirdhealú a dhéanamh chun a sainordú a chomhlíonadh. Tá treocht ann i dtreo fuathchainte méadaithe sa réigiún agus obair leantach neamhimleor ar chásanna idirdhealaithe, fuathchoireachta agus fuathchainte. Tá an creat reachtach agus beartais maidir le cearta daoine leispiacha, aeracha, déghnéasacha, trasinscneacha, idirghnéasacha agus queer (LADTIA) á bhforbairt ach is dúshlán fós é ceannach isteach ó gach cearn den tsochaí agus tá roinnt dlíthe fós ina stad. Ní mór cloí le dlíthe sa chleachtas, ós rud é go mbíonn cásanna idirdhealaithe agus fuathchainte ann go minic. Sa Tuirc, ní dhéantar cearta bunúsacha daoine LADTIA a chosaint agus is ábhar mór imní fós iad feachtais fuathchainte agus clúmhillte in aghaidh an phobail LADTIA. Tá gá fós le hiarrachtaí chun cearta an linbh a neartú agus chun feabhas a chur ar chomhordú idirinstitiúideach do chórais éifeachtacha cosanta leanaí agus cúraim leanaí i gcomhréir le leas an linbh. Ní mór córais cheartais lena dtacaítear le leanaí a fhorbairt a thuilleadh agus roghanna malartacha ar choinneáil a chur ar fáil agus a úsáid ar bhealach níos córasaí, agus gan coinneáil a úsáid ach mar rogha dheireanach. Is ábhar mór imní fós é foréigean in aghaidh leanaí, chomh maith le póstaí luatha. Ní mór cosaint níos fearr a thabhairt do chearta daoine faoi mhíchumas agus aird chuí a thabhairt orthu. Áirítear ar na saincheisteanna ar gá aghaidh a thabhairt orthu aistriú chuig cúram pobalbhunaithe agus maireachtáil neamhspleách, i gcomhréir le ceanglais Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas, agus níos mó inghlacthachta, inrochtaineachta agus cuimsithe go ginearálta. Tá gá le comhordú níos fearr chun mionlaigh a chosaint agus ní mór a áirithiú go n‑urramaítear an ceart chun féinaitheanta. Is iad na Romaigh an pobal is díothaí sa réigiún fós. Mar sin féin, i mbliana, chruthaigh formhór na rialtas (seachas an Tuirc) a ngealltanas polaitiúil maidir le cuimsiú na Romach trí straitéisí agus pleananna gníomhaíochta nua maidir leis na Romaigh a ghlacadh a bhfuil sé d’aidhm acu ailíniú le creat AE. Ba cheart tosaíocht a thabhairt anois dá gcur chun feidhme, lena n‑áirítear na hacmhainní airgeadais is gá a leithdháileadh. Ceartas, Saoirse agus slándáil Tá an choireacht eagraithe fós ina bagairt thábhachtach slándála do na Balcáin Thiar agus don Tuirc. Leanann líonraí coiriúla cumhachtacha de bheith ag feidhmiú sa réigiún agus lasmuigh de, agus ról tábhachtach acu i dtrádáil dhomhanda earraí aindleathacha agus i smuigleáil daoine chuig an Aontas Eorpach agus laistigh de. Léiríodh go bhfuil na líonraí coiriúla sin ábalta leas a bhaint as paindéim COVID-19 agus tá riosca ann go mbainfidh siad leas as ionradh na Rúise san Úcráin, lena n‑áirítear stoc-chairn mhóra armán a bheith ar fáil san Úcráin. D’fhéadfaí scéimeanna saoránachta d’infheisteoirí agus scéimeanna cónaithe d’infheisteoirí atá ar fáil i roinnt tíortha a úsáid chun nós imeachta víosa ghearrfhanachta an Aontais a sheachaint agus an measúnú domhain ar rioscaí imirce agus slándála aonair a bhaineann leis an nós imeachta sin, lena n‑áirítear seachaint fhéideartha beart chun sciúradh airgid agus maoiniú sceimhlitheoireachta a chosc, chomh maith le dul timpeall ar smachtbhannaí idirnáisiúnta. Ba cheart na scéimeanna sin a fhoirceannadh gan mhoill. I gcás ina meastar gur riosca méadaithe do shlándáil inmheánach agus do bheartas poiblí na mBallstát é saoránacht a dheonú faoi scéimeanna saoránachta d’infheisteoirí, féadfar an córas taistil gan víosa a chur ar fionraí . Lean an comhar i bhforfheidhmiú an dlí idir an tAontas agus tíortha na mBalcán Thiar – Gníomhaireachtaí Ceartais agus Gnóthaí Baile an Aontais Eorpaigh san áireamh – de bheith ag géarú. Tar éis ghlacadh na gConclúidí ón gComhairle i mí an Mhárta 2021, rinneadh an comhar i bhforfheidhmiú an dlí le tríú tíortha a phríomhshruthú i bpleananna gníomhaíochta oibríochtúla uile an Ardáin Eorpaigh Ildisciplínigh i gCoinne Bagairtí Coiriúla (EMPACT), agus mar thoradh air sin cuireadh borradh faoi rannpháirtíocht na mBalcán Thiar in EMPACT. In 2022, tuairiscíodh 300 cás (i gcomparáid le 159 in 2021) inar gheall comhpháirtithe na mBalcán Thiar a bheith rannpháirteach i ngníomhaíochtaí oibríochtúla. Lean an Albáin de bheith ar thús cadhnaíochta maidir le gníomhaíocht oibríochtúil amháin, bhí Montainéagró agus an Albáin araon ar thús cadhnaíochta maidir le ceithre ghníomhaíocht oibríochtúla agus dhá ghníomhaíocht oibríochtúla faoi seach, agus bhí an tSeirbia agus an Mhacadóin Thuaidh araon ar thús cadhnaíochta maidir le gníomhaíocht oibríochtúil amháin. Is í an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin an t‑aon chomhpháirtí amháin a laghdaigh a rannpháirtíocht in EMPACT. I gcomhthéacs EMPACT, ghlac na comhpháirtithe ón réigiún páirt freisin i roinnt laethanta comhghníomhaíochta a bhí dírithe, i measc nithe eile, ar éascú na hinimirce neamhrialta, an gháinneáil ar dhrugaí agus an gháinneáil ar airm thine , rud as ar tháinig torthaí láithreacha ó thaobh gabhálacha agus urghabháil ar shócmhainní coiriúla de. Le cuidiú ó Europol agus ó Chomhlachas Cheannairí Póilíní Oirdheisceart na hEorpa, rinneadh dul chun cinn maith maidir le dlús a chur le hacmhainneacht an réigiúin anailís choiriúil straitéiseach agus oibríochtúil a dhéanamh ar bhealach atá comhchuibhithe ar leibhéal an Aontais. Ó thús chogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine, staon an tSeirbia ó pháirt a ghlacadh i roinnt imeachtaí réigiúnacha i réimse na slándála. Tá straitéisí náisiúnta maidir le drugaí as dáta agus ní mór athbhreithniú a dhéanamh orthu sa tSeirbia agus i Montainéagró. Tá straitéis agus a plean gníomhaíochta comhfhreagrach i bhfeidhm sa Chosaiv agus sa Mhacadóin Thuaidh. Tá straitéis i bhfeidhm ag an mBoisnia agus an Heirseagaivéin, ach tá glacadh an phlean gníomhaíochta chomhfhreagraigh fós gan réiteach. San Albáin, cumhdaítear an tsaincheist faoin straitéis náisiúnta maidir leis an gcoireacht eagraithe a chomhrac, le plean gníomhaíochta tiomnaithe. Is léir go bhfuil gá le hiarrachtaí ar fud an réigiúin chun an creat straitéiseach a atreisiú, bunaithe ar mheastóireacht chuí freisin, agus chun dul chun cinn a dhéanamh maidir leis an gcur chun feidhme. D’ainneoin tacaíocht sheanbhunaithe ón Lárionad Faireacháin Eorpach um Dhrugaí agus um Andúil i nDrugaí (EMCDDA) maidir leis an ábhar, a mhéid a bhaineann le córais réamhrabhaidh náisiúnta agus faireachlanna náisiúnta drugaí – rannchuiditheoirí fíor-riachtanacha chun soláthar, éileamh agus díobháil a laghdú – ní dhearnadh iad a bhunú go fóill nó tá acmhainní neamhimleora acu agus, dá bhrí sin, níl siad ag feidhmiú, cé is moite den tSeirbia. Tá gá le gníomhaíocht ghasta i ndáil leis sin. Tá bailiú sonraí náisiúnta fós ailínithe i bpáirt le prótacail EMCDDA agus tá na tacair sonraí náisiúnta arna gcur isteach ag formhór chomhpháirtithe na mBalcán Thiar neamhiomlán nó tá moill orthu. Uaireanta bíonn tacair sonraí ilroinnte agus neamhiomlána ina dtoradh ar dhroch-chomhordú institiúideach idir comhlachtaí náisiúnta. Moltar, dá bhrí sin, feasacht a mhúscailt a thuilleadh agus bealaí malartacha agus níos éifeachtúla a aimsiú chun comhpháirtithe na mBalcán Thiar a spreagadh le tiomantas níos mó agus níos fearr a thabhairt sa réimse faisnéise sin ar an leibhéal polaitiúil, institiúideach agus teicniúil. Le tacaíocht ó Theach Imréitigh Oirdheisceart agus Oirthear na hEorpa um Rialú Mionarm agus Arm Éadrom, lean na comhpháirtithe uile de bheith rannpháirteach go gníomhach i gcur chun feidhme Phlean Gníomhaíochta an Aontais Eorpaigh in aghaidh gáinneáil ar airm thine 2020-2025, plean lenar ailíníodh spriocanna agus príomhtháscairí feidhmíochta threochlár réigiúnach 2018 le haghaidh réiteach inbhuanaithe ar shealbhú neamhdhleathach, ar mhí-úsáid agus ar gháinneáil ar mhionairm agus armáin éadroma agus ar a n‑armlón sna Balcáin Thiar. Lean na comhpháirtithe de dhul chun cinn breise a dhéanamh maidir le hailíniú dlíthiúil le acquis ábhartha an Aontais. Tá gá fós le cur chuige níos iomlánaíche chun gáinneáil ar dhaoine a chosc, a ionchúiseamh agus maidir le comhar trasteorann ina leith, lena n‑áirítear aird ar leith a thabhairt ar imscrúduithe atá bunaithe ar fhaisnéis agus réamhghníomhach. Tá gá le tuilleadh feabhsuithe maidir le sainaithint luath agus tarchur luath íospartach, go háirithe iad siúd atá ina mball de phobail leochaileacha, chuig seirbhísí cosanta, tacaíochta agus cúnaimh leordhóthanacha, i gcomhréir le cur chuige atá dírithe ar íospartaigh agus atá inscne-íogair agus leanaí-íogair. Mar sin féin, ní féidir aon athrú a thuairisciú sa mheasúnú ar na cuntais teiste atá lag go ginearálta maidir le ciontuithe deiridh a mhéid a bhaineann le coireacht thromchúiseach agus eagraithe. Tá gá le tacaíocht intíre láidir chun dlús a chur le hacmhainneachtaí straitéiseacha agus oibríochtúla na n‑údarás forfheidhmithe dlí agus na mbreithiúna chun cásanna coireachta tromchúisí agus eagraithe a imscrúdú, a ionchúiseamh agus a thabhairt chun trialach go rathúil, agus ar an gcaoi sin déantóirí ionchasacha a dhíspreagadh. Baintear úsáid rialta as an margáil pléadála i gcásanna coireachta eagraithe tromchúisí atá casta agus i gcásanna éillithe ardleibhéil, rud a fhágann go mbíonn líon na bpianbhreitheanna go díréireach íseal go minic. Níl imscrúduithe airgeadais ag gabháil le himeachtaí coiriúla ón tús go fóill, agus tá a n‑éifeachtacht teoranta fós ar fud an réigiúin. Mar thoradh air sin, ní mór feabhas substaintiúil a chur ar an gcuntas teiste maidir le sócmhainní coiriúla urghafa agus coigistithe. Le bliain anuas, léirigh roinnt cásanna arís eile leochaileacht na gcomhlachtaí forfheidhmithe dlí agus na mbreithiúna i dtaca le hinsíothlú grúpaí coiriúla. Dá bhrí sin, tá gá le gníomhaíocht dhaingean láithreach chun éilliú a chosc agus a phionósú, sna Balcáin Thiar agus sa Tuirc araon. An easpa torthaí móra ar an iomlán maidir leis an gcoireacht a chomhrac agus maidir le deireadh a chur leis an éilliú, cuireann sin le meon na saoirse ó phionós agus an neamhionannais. Rinne an Albáin tuilleadh dul chun cinn maidir le sócmhainní coiriúla a urghabháil agus a choigistiú ach ní mór di dlús a chur lena hacmhainneacht aghaidh a thabhairt ar an gcibearchoireacht agus ar mhí-úsáid ghnéasach leanaí (ar líne). Ní dhearna an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin dul chun cinn sa chomhrac in aghaidh na coireachta eagraithe agus na n‑eagraíochtaí coiriúla atá ag feidhmiú sa tír. Mar gheall ar easpa dul chun cinn leanúnach ar gach leibhéal, méadaítear an riosca go dtarlóidh cúlú. D’ainneoin a bhfuil bainte amach le déanaí sa chomhrac in aghaidh na coireachta eagraithe, ní mór don Chosaiv feabhas a chur ar a cuntas teiste agus torthaí níos nithiúla a áirithiú maidir le líonra coiriúil a dhíchóimeáil agus maidir le haghaidh a thabhairt ar chásanna ardleibhéil agus maidir le himscrúduithe níos réamhghníomhaí, cinntí críochnaitheacha cúirte agus coigistiú deiridh sócmhainní a bhaint amach. Rinne an Mhacadóin Thuaidh roinnt dul chun cinn sa chomhar oibríochtúil le comhpháirtithe idirnáisiúnta ach ní mór di dlús a chur leis na hiarrachtaí maidir le téarnamh sócmhainní agus aghaidh a thabhairt ar an gcibearchoireacht. I Montainéagró, rinneadh dul chun cinn maidir le leas iomlán a bhaint as bearta imscrúdaithe speisialta agus baineadh roinnt torthaí oibríochtúla tábhachtacha amach sa chomhrac in aghaidh smuigléireachta drugaí agus toitíní. Mar sin féin, tá gá le feabhas substaintiúil a chur ar an bhfreagairt bhreithiúnach ar an éilliú, ar an éilliú ardleibhéil agus ar an gcoireacht eagraithe chomh maith le cuntas teiste feabhsaithe i réimsí an éillithe agus an éillithe ardleibhéil, na smuigleála tobac, an sciúrtha airgid, an imscrúdaithe airgeadais agus an choigistithe sócmhainní. Ní mór do Mhontainéagró freisin dlús a chur le bearta chun maolú a dhéanamh ar an riosca a bhaineann le hinsíothlú na coireachta eagraithe sna póilíní agus sna breithiúna agus bearta a dhéanamh chun toitíní coigistithe a scriosadh. Rinne an tSeirbia comhdhlúthú ar leibhéal maith comhair le Eurojust, le Interpol agus le Europol ach ní mór di díriú níos fearr ar líonraí coiriúla agus dlús a chur le coigistiú a gcuid sócmhainní. Rinne an Tuirc dul chun cinn teoranta agus ní mór di fós a reachtaíocht maidir le cibearchoireacht agus cosaint finnéithe a leasú agus oifig aisghabhála sócmhainní a bhunú. Tá an comhar leis na Balcáin Thiar maidir leis an bhfrithsceimhlitheoireacht agus cosc an radacaithe ríthábhachtach i gcónaí. Cé gur dúshlán fós iad an sceimhlitheoireacht agus an t‑antoisceachas foréigneach de gach cineál agus gan beann ar a dtionscnamh, níor tharla aon teagmhas de chineál antoisceach ná foréigneach le linn na tréimhse tuairiscithe. Ag an bhFóram Aireachta um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile idir an tAontas agus na Balcáin Thiar a tionóladh i mí na Nollag 2021, deimhníodh bailíocht an phlean chomhpháirtigh gníomhaíochta maidir leis an bhfrithsceimhlitheoireacht do na Balcáin Thiar agus pléadh dul chun cinn agus bearnaí ina chur chun feidhme. Sna conclúidí ón gComhairle i mí an Mheithimh 2022 maidir le ‘hAghaidh a thabhairt ar an ngné sheachtrach den bhagairt sceimhlitheoireachta agus antoisceachais fhoréignigh shíorathraitheach’, cuireadh i dtábhacht an gá atá ann an comhar leis na Balcáin Thiar a neartú a thuilleadh, lena n‑áirítear tríd an bplean comhpháirteach gníomhaíochta a chur chun feidhme ar bhonn leanúnach. Chuir comhpháirtithe na mBalcán Thiar isteach an ceathrú sraith tuarascálacha maidir le cur chun feidhme an phlean chomhpháirtigh gníomhaíochta in earrach 2022 agus dheimhnigh siad rannpháirtíocht agus toilteanas an réigiúin chun na gealltanais a tugadh a chomhlíonadh. Go ginearálta, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun gach cineál radacaithe a chosc, lena n‑áirítear radacú de chineál reiligiúnach, eitneanáisiúnach nó polaitiúil, agus chun rioscaí radacaithe ar líne a chosc agus a chomhrac. Tá tacaíocht struchtúrtha á háirithiú ó mhí Eanáir 2021 tríd an tionscadal ‘Radicalisation Awareness Network (RAN) in the Western Balkans’ [Líonra um Fheasacht ar an Radacú] agus leathnófar í a thuilleadh go ceann 30 mí trí thacaíocht bheartais RAN. I gcás na hAlbáine agus na Macadóine Thuaidh, ós rud é gur cuireadh an chuid is mó de na gníomhaíochtaí chun feidhme cheana, tá tús curtha leis an bplé ar an leibhéal teicniúil chun na socruithe cur chun feidhme faoi seach a thabhairt cothrom le dáta. Is é is aidhm dó sin dlús a chur leis an gcomhar agus leis na hacmhainneachtaí chun an sceimhlitheoireacht agus an t‑antoisceachas a chomhrac trí ghníomhaíochtaí breise a chur chun feidhme. Rinne an Albáin dul chun cinn substaintiúil agus rinneadh na cúig shocrú cur chun feidhme a bhaint amach nach mór ina n‑iomláine. I measc na ngníomhaíochtaí atá fós le cur chun feidhme tá straitéis nua don Albáin maidir leis an antoisceachas foréigneach a chomhrac atá á hullmhú agus lena n‑áireofar cumarsáid straitéiseach agus bearta chun ábhar sceimhlitheoireachta ar líne a chomhrac. Maidir le maoiniú na sceimhlitheoireachta agus an sciúradh airgid a chomhrac, rinneadh dul chun cinn, ach tá an Albáin fós ar liosta an Tascfhórsa um Ghníomhaíocht Airgeadais agus ní mór di na gnéithe eile de phlean gníomhaíochta an Tascfhórsa um Ghníomhaíocht Airgeadais a chur chun feidhme. D’fhéadfaí dul chun cinn sa réimse sin a chur i mbaol dá nglacfaí pardún cánach agus coiriúil in aghaidh na comhairle ón Aontas agus ó Moneyval. I mí na Nollag 2021, ghlac Montainéagró straitéis chun an sceimhlitheoireacht, an sciúradh airgid agus maoiniú sceimhlitheoireachta a chosc agus a chur faoi chois le haghaidh 2022-2025, le plean gníomhaíochta le haghaidh 2022-2023, nach mór a chur chun feidhme. Tá dul chun cinn substaintiúil á dhéanamh i gcónaí ag an Macadóin Thuaidh maidir leis na creataí reachtacha agus institiúideacha agus maidir leis an antoisceachas foréigneach a chosc agus a chomhrac. Ní mór don Bhoisnia agus don Heirseagaivéin leanúint de na hiarrachtaí chun an sceimhlitheoireacht a chomhrac agus chun an t‑antoisceachas foréigneach a chosc, agus chun dlí nua maidir le frithsciúradh airgid agus maoiniú sceimhlitheoireachta a ghlacadh go práinneach i gcomhréir le acquis an Aontais. Ní mór pointe teagmhála Europol a bheith lánoibríochtúil chun malartú faisnéise a éascú. Sa tSeirbia tá straitéis nua maidir leis an bhfrithsceimhlitheoireacht agus maidir leis an antoisceachas foréigneach a chosc agus a chomhrac á dréachtú. Ní mór don tSeirbia dlús a chur leis na hiarrachtaí chun gach cineál radacaithe agus antoisceachais fhoréignigh a chomhrac agus a chosc, lena n‑áirítear antoisceachas foréigneach na heite deise agus an náisiúnachas eitneach. Rinne an Chosaiv roinnt dul chun cinn maidir leis an gcomhrac in aghaidh na sceimhlitheoireachta agus maidir le hantoisceachas foréigneach a chosc, i gcomhréir leis na cuspóirí a leagtar amach sa socrú cur chun feidhme idir an tAontas agus an Chosaiv don phlean comhpháirteach gníomhaíochta maidir leis an bhfrithsceimhlitheoireacht le haghaidh na mBalcán Thiar. Ní mór don Chosaiv dul i ngleic le sciúradh airgid ar bhealach níos éifeachtaí. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun cosaint an bhonneagair chriticiúil ar an leibhéal réigiúnach a chur chun feidhme, agus áiritheofar tacaíocht le tionscadal réigiúnach nua IPA. Tá an tAontas ag tacú leis an athbhreithniú ar straitéisí maidir leis an bhfrithsceimhlitheoireacht náisiúnta agus le straitéisí maidir leis an antoisceachas foréigneach sa réigiún a chosc agus a chomhrac. Leanann comhpháirtithe na mBalcán Thiar de throdaithe sceimhlitheoireachta eachtracha agus baill teaghlaigh ó Oirthuaisceart na Siria a aisdúichiú. Tá siad tiomanta do throdaithe sceimhlitheoireachta eachtracha a ionchúiseamh agus a n‑athimeascadh agus a n‑athshóisialú córasach a chur chun cinn, go háirithe i gcás ban agus leanaí. Ní mór feabhas a chur ar an bhfaireachán ar bhearta ath-imeasctha agus athshóisialaithe, go háirithe i bpríosúin. Áirítear leis sin an comhar idir institiúidí ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal áitiúil. Tháinig feabhas mór ar mhalartú faisnéise tríd an bhFeidhmchlár Líonra um Malartú Slán Faisnéise de chuid Europol. Ba cheart do chomhpháirtithe na mBalcán Thiar leanúint de fhaisnéis a chur in iúl go réamhghníomhach maidir le filleadh trodaithe sceimhlitheoireachta eachtracha agus a dteaghlach trí na bealaí iomchuí. Sa réigiún ar fad, tá forálacha dlíthiúla i bhfeidhm chun trodaithe sceimhlitheoireachta eachtracha a ionchúiseamh ar fhilleadh dóibh. Sa Chosaiv, is ábhar imní fós é ciontóirí antoisceacha foréigneacha a scaoileadh saor ón bpríosún go luath agus ba cheart tuilleadh iarrachtaí a dhéanamh maidir le hathshlánú agus athimeascadh. Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin tá cúnamh an-teoranta ar fáil i bpríosún nó ar scaoileadh saor príosúnach chun iad a dhíscor ón antoisceachas foréigneach. Tá gá le hiarrachtaí móra breise chun príosúnaigh a ullmhú lena scaoileadh saor, lena n‑áirítear iar-throdaithe sceimhlitheoireachta eachtracha. D’ionchúisigh Montainéagró náisiúnaigh a d’fhill ón gcoinbhleacht san Úcráin in 2014 agus ó Oirthuaisceart na Siria, áit a bhfuil náisiúnaigh na Siria fós i láthair. Lean an Tuirc d’aghaidh a thabhairt ar bhagairtí ó ghrúpaí sceimhlitheoireachta éagsúla. Lean sí ar aghaidh leis na hiarrachtaí chun dul i ngleic leis an sceimhlitheoireacht, rud as ar eascair laghdú leanúnach ar gníomhaíochtaí sceimhlitheoireachta agus staid slándála níos fearr. Thug an Tuirc tús áite don chomhrac in aghaidh Pháirtí Oibrithe na Cordastáine (PKK) agus do dhíchóimeáil na gluaiseachta Gülen. Tá PKK fós ar liosta an Aontais de dhaoine, de ghrúpaí agus d’eintitis a bhfuil baint acu le gníomhartha sceimhlitheoireachta. Tá ceart dlisteanach ag an Tuirc an sceimhlitheoireacht a chomhrac. Mar sin féin, ba cheart iarrachtaí frithsceimhlitheoireachta a bheith i gcomhréir leis an smacht reachta agus le cearta agus saoirsí bunúsacha. Is athchóiriú fíor-riachtanach atá fós gan réiteach é reachtaíocht agus cleachtais frithsceimhlitheoireachta na Tuirce a athrú i gcomhréir le caighdeáin an Aontais. Chuir an Tascfhórsa um Ghníomhaíocht Airgeadais (FATF) an Tuirc san áireamh ar liosta na ndlínsí faoi fhaireachán méadaithe (ar an ‘liosta liath’) i mí Dheireadh Fómhair 2021. Tar éis an chinnidh sin, níor cuireadh an Tuirc le liosta an Aontais de thríú tíortha ardriosca mar gheall ar a stádas mar iarrthóir, a ghealltanas polaitiúil ardleibhéil don Aontas chun aghaidh a thabhairt ar easnaimh atá fós gan réiteach a d’aithin FATF agus a haidhm maidir le hailíniú iomlán le acquis an Aontais. Ní mór don Tuirc leanúint ar aghaidh le haghaidh a thabhairt ar a moltaí gan réiteach atá le baint de liosta liath FATF. Tá bagairtí hibrideacha ina n‑ábhar atá níos tromchúisí agus níos bagraí fós i dtíortha is iarrthóirí nó tíortha is iarrthóirí ionchasacha ó tharla ionradh na Rúise ar an Úcráin. I réigiún na mBalcán Thiar, lean oibreoirí stáit agus neamhstáit, lena n‑áirítear oibreoirí ó áiteanna lasmuigh den réigiún, de bheith rannpháirteach i ngníomhaíochtaí cúblála faisnéise, lena n‑áirítear an bhréagaisnéis agus é d’aidhm acu cur in aghaidh inchreidteacht an Aontais, dochar a dhéanamh don mhuinín atá ag an bpobal as institiúidí daonlathacha agus an deighilt agus scoilteanna eitneacha a dhoimhniú. Bhí gníomhaíochtaí cúblála faisnéise, lena n‑áirítear feachtais bhréagaisnéise, dian go háirithe ó bhí an 24 Feabhra 2022 ann agus tá insintí frith-Aontais á leathadh sna Balcáin Thiar. Ní mór don tSeirbia gníomhú go práinneach chun a saoránaigh a chosaint ar ionramháil agus cur isteach eachtrach ar fhaisnéis agus ar insintí frith-Aontais, lena n‑áirítear i gcomhthéacs fhogha na Rúise ar an Úcráin, fogha a bhfuil éifeachtaí iarmharta soiléire aige ar fud an réigiúin. Tá cláir raidió agus ilmheán á gcraoladh ag roinnt ionaid meán státurraithe de chuid na Rúise atá ar liosta smachtbhannaí an Aontais, lena n‑áirítear ionad meán bréagaisnéise de chuid an Kremlin Sputnik Srbija, chomh maith le Russia Today, a d’oscail oifig i mBéalgrád i samhradh 2022. Mar sin féin, déanann gníomhaithe intíre formhór na cúblála faisnéise, lena n‑áirítear an bhréagaisnéis sa réigiún, a tháirgeadh agus a scaipeadh chun críocha intíre, agus/nó ag gníomhú dóibh mar ionadaithe do thríú stáit a bhfuil sé d’aidhm acu tionchar a imirt ar an dioscúrsa poiblí, trí ionramháil ar fhaisnéis a úsáid chun an pobal a ghríosú in aghaidh an Aontais agus dhaonlathais an Iarthair i gcoitinne.

I bhfianaise na staide geopholaitiúla atá ann faoi láthair agus i gcomhréir le tosaíochtaí an Aontais faoin gcreat comhpháirteach maidir le bagairtí hibrideacha a chomhrac, faoi straitéis na mBalcán Thiar agus faoi Dhearbhú Shágraib, mhéadaigh an Coimisiún agus an tArdionadaí a n‑idirphlé beartais agus a gcúnamh do chomhpháirtithe um méadú maidir le bagairtí hibrideacha a chomhrac, go háirithe maidir leis an gcibear-athléimneacht agus an chibearshlándáil, lena n‑áirítear bonneagar criticiúil agus slándáil bia agus fuinnimh a chosaint. Sa dara leath de 2022 rinneadh cibirionsaithe ar an Albáin, ar an gCosaiv agus ar Mhontainéagró. Tá sé ríthábhachtach go nglacfaidh an réigiún creat an Aontais maidir leis an gcibearshlándáil. Tá sé an-tábhachtach freisin go gcomhlíonfaidh na Balcáin Thiar a ngealltanas an meabhrán tuisceana maidir le 5G a síníodh ag Cruinniú Mullaigh Digiteach na mBalcán Thiar in 2020 i dTiorána a chur chun feidhme. Maidir le cumarsáid straitéiseach agus maidir le hionramháil ar fhaisnéis agus an bhréagaisnéis a chosc, bunaíodh gníomhaíocht neartaithe athléimneachta atá níos láidre agus spriocbhunaithe, atá dírithe ar fheasacht a mhúscailt, oibriú ar litearthacht meán cumarsáide agus teagmháil a dhéanamh le hinstitiúidí áitiúla, le gníomhaithe de chuid na sochaí sibhialta agus leis na meáin chun dul i ngleic leis an gcineál sin bagartha hibridí ar shochaithe na mBalcán Thiar agus ar a gconair chuig an Aontas. Ghlac an Mhacadóin Thuaidh an straitéis náisiúnta maidir le hathléimneacht a fhorbairt agus aghaidh a thabhairt ar bhagairtí hibrideacha (2021-2025) mar aon le plean gníomhaíochta i mí Dheireadh Fómhair 2021. Tugtar aghaidh ar mholtaí ó na suirbhéanna ar rioscaí hibrideacha le tacaíocht ón Aontas. Tá coinne leis go ndéanfar obair leantach ar na suirbhéanna ar rioscaí i dtíortha roghnaithe. Bhí an imirce neamhrialta fós ina príomhdhúshlán do na Balcáin Thiar agus don Tuirc. Rinneadh tuilleadh forbartha ar an gcomhar feadh bhealaí imirce na Meánmhara Thoir/na mBalcán Thiar. Is ábhar imní fós iad an smuigleáil imirceach, mionaoisigh neamhthionlactha, an gháinneáil ar dhaoine agus acmhainneacht neamhimleor na gcóras náisiúnta tearmainn. Mar thoradh ar an gcogadh san Úcráin agus ar an ngéarchéim san Afganastáin, tá méadú tagtha ar dhídeanaithe ón Úcráin agus ón Afganastáin agus ní mór dlúthchomhar leanúnach a bheith ann idir an tAontas agus na tíortha comhpháirtíochta. Sa chomhthéacs sin, rinne na comhpháirtithe uile dídeanaithe a óstáil sa réigiún, go háirithe i Montainéagró, sa Chosaiv, san Albáin agus sa Mhacadóin Thuaidh. In 2022, tá líon foriomlán na n‑imirceach neamhrialta ó na Balcáin Thiar a thagann chuig an Aontas ag méadú i gcomparáid le 2021, agus braitheadh 70 770 iontráil neamhdhleathach ar theorainneacha seachtracha an Aontais sna chéad 7 mí de 2022, líon atá beagnach trí oiread mhéid iomlán na tréimhse céanna anuraidh. B’ionann líon iomlán na n‑imirceach neamhrialta ó na Balcáin Thiar ag teorainneacha seachtracha an Aontais agus thart ar 62 000 in 2021, i gcomparáid le 27 000 in 2020. Ag deireadh mhí Iúil 2022 bhí thart ar 9 800 imirceach agus dídeanaí sna hionaid ghlactha sa réigiún agus bhí thart ar 2 900 imirceach agus dídeanaí lasmuigh d’ionaid ghlactha. Tá an acmhainneacht ghlactha iomlán ag thart ar 14 500. Ar na fachtóirí a imríonn tionchar ar líon ard na sreabha, áirítear gluaiseachtaí na n‑imirceach atá sa réigiún cheana, chomh maith le daoine a thagann d’aer go dtí an tSeirbia mar gheall ar chórais taistil gan víosa. I bhfianaise an mhéadaithe mhóir atá tagtha ar líon na ndaoine atá ag teacht isteach, tá an Coimisiún ag déanamh faireachán ardairdill ar an staid agus tá sé ag géarú a rannpháirtíochta le comhpháirtithe na mBalcán Thiar. Tá dul chun cinn á dhéanamh, ach tá gá le tuilleadh iarrachtaí sna Balcáin Thiar chun institiúidí, dlíthe agus nósanna imeachta níos láidre a chruthú i réimsí an tearmainn, an fhillte, na himirce dleathaí agus an bhainistithe teorainneacha, i bhfianaise thrasuí acquis an Aontais freisin atá casta agus éilitheach. Ba cheart do chomhpháirtithe na mBalcán Thiar freagracht a ghlacadh as gach gné den imirce agus úinéireacht a ghlacadh chuige sin. Is gá córais tearmainn a neartú, dlús a chur le filleadh deonach agus neamhdheonach agus le comhar le tíortha tionscnaimh maidir le hathligean isteach i gcomhréir le caighdeáin idirnáisiúnta agus caighdeáin an Aontais. Tá gá le comhar réigiúnach agus idirnáisiúnta méadaithe chun dul i ngleic le grúpaí coiriúla eagraithe atá i mbun smuigleáil imirceach agus gáinneáil ar dhaoine. Tá comhar agus comhordú réigiúnach leis an Aontas ríthábhachtach i gcónaí. Tá comhaontuithe stádais tugtha i gcrích agus curtha i ngníomh leis an Albáin, le Montainéagró agus leis an tSeirbia, ar comhaontuithe iad lena gceadaítear don Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) foirne den Gharda Teorann agus Cósta Eorpach a bhfuil cumhachtaí feidhmiúcháin acu a imscaradh sna criosanna a bhfuil teorainn acu le teorainneacha seachtracha an Aontais, chun tacú le húdaráis náisiúnta teorann. Rinneadh comhaontuithe stádais comhchosúla a chaibidliú idir an tAontas agus an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin agus idir an tAontas agus an Mhacadóin Thuaidh, ach níor síníodh fós iad. Ní mór iad sin a athchaibidliú chun athruithe sa timpeallacht reachtach a chur san áireamh ó rinneadh caibidlíocht ina leith. Chun athruithe sa timpeallacht reachtach a chur san áireamh, go háirithe glacadh an Rialacháin maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach in 2019, rinne an Coimisiún téacs nua maidir leis an gcomhaontú stádais a chaibidliú leis an Macadóin Thuaidh in 2022 agus tá coinne leis go síneofar é roimh dheireadh na bliana. Mar a comhthacaíodh le tuarascáil 2021 faoin sásra fionraíochta víosaí, ní mór don Albáin, don Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, do Mhontainéagró, don Mhacadóin Thuaidh agus don tSeirbia a áirithiú go ndéanfar tuilleadh ailínithe leis an mbeartas víosaí le liostaí an Aontais de thríú tíortha atá faoi réir ceanglas víosa, go háirithe a mhéid a bhaineann leis na tríú tíortha sin a bhfuil riosca imirce neamhrialta nó rioscaí slándála ag baint leo don Aontas. Tá sé ríthábhachtach an beartas víosaí a ailíniú leis an Aontas ar mhaithe le dea-fheidhmiú chóras taistil gan víosa na gcomhpháirtithe sin leis an Aontas. Leanann an Tuirc de bheith ag óstáil ceann de na daonraí dídeanaithe is mó, agus thart ar cheithre mhilliún dídeanaí ón tSiria agus ó thíortha eile i láthair ar a críoch. Sna chéad 7 mí de 2022, ba é 13 163 líon iomlán na n‑imirceach a tháinig isteach go dtí an tAontas ón Tuirc i gcomparáid le 7 481 sa tréimhse chéanna in 2021 (méadú 76 %). As measc na n‑imirceach sin, tháinig 6 225 dhuine go dtí an Iodáil, líon is méadú substaintiúil é i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin, 6 257 go dtí an Ghréig, 601 go dtí an Bhulgáir agus 80 go dtí an Rómáin. Le linn na tréimhse céanna in 2022, tuairiscíodh 11 137 nduine a tháinig isteach i limistéir na Cipire atá faoi rialú an rialtais (10 771 tríd an Líne Ghlas, 366 ar bhád), i gcomparáid le 5 118 nduine a tháinig isteach tríd an Líne Ghlas agus ar bhád sa tréimhse chéanna anuraidh (méadú 115 %). Ní mór don Tuirc a bheartas víosaí a chomhchuibhiú a thuilleadh le beartas víosaí an Aontais, lena n‑áirítear, go háirithe, a cheanglais víosa a ailíniú a thuilleadh le liostaí an Aontais de thíortha atá díolmhaithe ó cheanglas víosa agus de thíortha atá faoi réir ceanglas víosa. I bhfianaise ghabháil cumhachta an Talaban san Afganastáin agus an dearcadh atá i measc phobal na Tuirce ar inimircigh, tá údaráis na Tuirce ag cur le líon na ndaoine atá le filleadh ar an Afganastáin agus tá siad ag atreisiú a mbonneagar teorann feadh na teorann leis an Iaráin. Tá údaráis na Tuirce ag méadú acmhainní freisin chun smuigleáil imirceach a chosc agus a chomhrac, ach tá gá le comhar níos fearr i bhforfheidhmiú an dlí idirnáisiúnta i dtaobh an bhealaigh imirce ar fad ó thíortha tionscnaimh go dtí an Tuirc, lena n‑áirítear an Iaráin, na Balcáin Thiar agus an tAontas, chun líonraí smuigleála a chomhrac. Is príomhthosaíocht i gcónaí é dlúthchomhar leanúnach i réimse an bhainistithe teorainneacha agus an chomhraic in aghaidh smuigléireacht imirceach. Athchóiriú ar an riarachán poiblí Áirítear sa Tuarascáil maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach ón gCoimisiún Eorpach ‘athléimneacht na n‑institiúidí a neartú’ mar cheann de na príomhdhúshláin i dtaobh thodhchaí na hEorpa. Ní mór d’institiúidí poiblí agus do riaracháin phoiblí a bheith freagrúil d’ábhair imní na sochaí agus ní mór dóibh beartais a chur i gcrích go héifeachtach. Tá nuachóiriú na riarachán poiblí fós ina phríomhábhar imní ar fud tíortha is iarrthóirí nó tíortha is iarrthóirí ionchasacha. Leanann an polaitiú d’acmhainneacht agus de tharraingteacht riarachán poiblí mar fhostóir a bhaint. Cé go bhfuil feasacht ann maidir le príomhriachtanais athchóirithe chun riaracháin níos gairmiúla agus níos bunaithe ar fhiúntas a chruthú ar an iomlán, beidh gá le níos mó ceannaireachta agus iarrachta chun feabhas a chur ar phleanáil beartais, ar airgeadas poiblí, ar bhainistiú daoine agus ar an gcuntasacht. Tá samplaí d’athchóirithe dearfacha ann, mar shampla i soláthar seirbhísí digiteacha. Beidh sé fíor-riachtanach feabhas a chur ar an acmhainneacht riaracháin chun feidhmeanna an stáit a chomhlíonadh, infheistíochtaí fíor-riachtanacha i mbonneagar straitéiseach a phleanáil agus a chur i gcrích agus ailíniú le acquis an Aontais a neartú. Tá cáilíocht an cheaptha beartas ríthábhachtach chun forbairt eacnamaíoch agus shóisialta tíre a stiúradh agus chun cuidiú le dul i ngleic le géarchéimeanna leanúnacha. Ba cheart an ceapadh beartas a bheith intuartha a mhéid is féidir. Ba cheart é a phleanáil don mheántéarma agus é a bheith nasctha le hionchas an bhuiséid, ní mór é a bheith bunaithe ar fhianaise agus ní mór dul i gcomhairle leis na páirtithe leasmhara ábhartha maidir leis. I measc chomhpháirtithe na mBalcán Thiar, áfach, níl sciar mór de na dlíthe atá beartaithe ag an rialtas ina chuid de chláir oibre an rialtais. D’fhéadfaí tuilleadh feabhais a chur ar phleanáil agus ar chomhordú comhsheasmhach beartais idir an rialtas agus na parlaimintí. Cuireann úsáid iomarcach na n‑imeachtaí giorraithe bac ar an gcáilíocht reachtach agus ar an gcuntasacht dhaonlathach. Dá bhfeabhsófaí an faireachán ar bheartais, chuirfí tuilleadh le héifeachtacht an riaracháin ar fud an réigiúin. Eagraítear riaracháin phoiblí chuntasacha go réasúnach, bíonn siad éifeachtach, éifeachtúil agus trédhearcach, agus gníomhaíonn siad ar bhealach macánta. Cothaíonn sé sin muinín na sochaí, rud atá fíor-riachtanach don chomhar agus don fhorbairt. Sna Balcáin Thiar, ní leanann struchtúir rialtais na prionsabail sin i gcónaí. Ní dhéantar gníomhaireachtaí rialtais a chruthú agus a eagrú i gcónaí go réasúnach ná go héifeachtach (mar shampla san Albáin agus sa Chosaiv). I roinnt áiteanna, tháinig feabhas ar chreataí rialála agus institiúideacha um chuntasacht, ach níor tháinig feabhas ar chleachtas iarbhír na cuntasachta (san Albáin, sa Mhacadóin Thuaidh agus sa tSeirbia). Ní mór do Mhacadóin Thuaidh fós dlí nua maidir le heagrú stáit a fhormheas, agus ar an mbonn céanna níor chuir an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin tús le creat dlíthiúil a fhorbairt lena n‑áiritheofaí níos mó cuntasachta. Ní mór do Mhontainéagró an chuntasacht agus an rochtain ar fhaisnéis phoiblí a fheabhsú. Sa Tuirc, leanadh le polaitiú an riaracháin, le cuntasacht theoranta don phobal agus easpa leanúnach toil pholaitiúil chun athchóiriú a dhéanamh. Tá bainistiú straitéiseach agus gairmiúil acmhainní daonna agus na státseirbhíse criticiúil chun go mbeidh an earnáil phoiblí in ann tallann a mhealladh, a fhorbairt agus a choinneáil. Áirítear leis sin luach saothair cóir iomaíoch agus nósanna imeachta earcaíochta, ardaithe céime agus dífhostaithe atá bunaithe ar fhiúntas. Tá easpa foireann ardcháilithe ar cheann de na príomhchúiseanna le hacmhainneacht íseal riaracháin agus feidhmíocht lag na n‑údarás poiblí ar fud an réigiúin. Tá gach tír fós ag streachailt le pátrúnacht pholaitiúil a rialú chun riarachán poiblí níos gairmiúla agus níos cobhsaí a thógáil. Feabhas a chur ar sheirbhísí poiblí do ghnólachtaí agus don phobal i gcoitinne, is príomhthosaíocht ar an gclár oibre ar fud an réigiúin é sin agus is é an réimse inar tugadh faoi deara an líon is mó feabhsuithe. Mar sin féin, ní mór feabhas a chur ar chobhsaíocht an dlí do ghnólachtaí agus do shaoránaigh ar fud an réigiúin trí chomhchuibhiú éifeachtach na reachtaíochta earnála le caighdeáin an dlí maidir le nósanna imeachta riaracháin ginearálta a chur chun cinn. Sheol an tSeirbia, an Albáin, Montainéagró agus an Mhacadóin Thuaidh tionscnaimh agus seirbhísí ríomhrialtais. Chuir an Albáin ardán cuimsitheach le haghaidh seirbhísí digiteacha i bhfeidhm — ach ní mór di rochtain chothrom a áirithiú do shaoránaigh a bhfuil scileanna digiteacha teoranta acu. Ní mór don Bhoisnia agus don Heirseagaivéin agus don Chosaiv dlús a chur leis na hiarrachtaí chun beartas cuimsitheach ríomhrialtais a fhorbairt agus freagrachtaí institiúideacha a shoiléiriú. Is tosaíochtaí tábhachtacha fós é feabhas a chur ar chórais an tsoláthair phoiblí agus na bainistíochta airgeadais phoiblí chun éifeachtacht agus sláine an stáit a áirithiú ar fud an réigiúin. Rinne an Chosaiv, Montainéagró agus an Mhacadóin Thuaidh dul chun cinn maidir lena gcórais soláthair a dhigitiú. Sheol an Albáin córas leictreonach achomhairc agus gearán. Sa tSeirbia, tá méadú mór suntasach tagtha ar dhíolúintí ó chur i bhfeidhm an dlí maidir le soláthar poiblí agus is ábhar mór imní iad mar threocht nach mór a aisiompú agus ó thaobh na trédhearcachta i gcoitinne de. Tá bearnaí móra fós ag an Tuirc ina hailíniú le acquis an Aontais, toisc go laghdaítear go mór raon feidhme na rialacha soláthair phoiblí. Tá sé ríthábhachtach córais rialachais náisiúnta a athchóiriú le haghaidh bainistíocht fhónta airgeadais, cuntasacht bainistíochta agus iniúchóireacht sheachtrach chun inbhuanaitheacht airgeadas an stáit a áirithiú. Rinneadh roinnt dul chun cinn, toisc gur dhréachtaigh / ghlac an tSeirbia, Montainéagró, agus an Mhacadóin Thuaidh cláir nua um bainistíocht airgeadais phoiblí. Tá bearta déanta ag an Albáin chun straitéis nua mheántéarmach ioncaim a ullmhú. Ní mór na cláir sin a chur chun feidhme go fónta anois. Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, tá an chéad straitéis chuimsitheach um bainistíocht airgeadais phoiblí riamh fós le glacadh ag Comhairle na nAirí. Ní dhearnadh aon fhorbairt mhór i réimse na bainistíochta airgeadais phoiblí sa Tuirc. Ní mór do gach tír is iarrthóir nó tír is iarrthóir ionchasach tús áite soiléir a thabhairt do chórais agus d’acmhainneachtaí na bainistíochta infheistíochta poiblí a neartú, go háirithe i gcomhthéacs an Phlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta do na Balcáin Thiar. Mar sin féin, is beag dul chun cinn a rinneadh le bliain anuas. Rinne Montainéagró measúnú ar bhainistíocht infheistíochta poiblí. Tá sé fíor-riachtanach acmhainneacht mhéadaithe a fhorbairt. Sa Mhacadóin Thuaidh, tá moill ar chur chun feidhme an phlean gníomhaíochta maidir le bainistíocht infheistíochta poiblí ó thaobh an sceidil de agus níor bunaíodh aonad bainistíochta infheistíochta poiblí go fóill. Ní mór don tSeirbia modheolaíocht iomlán na Foraithne maidir le tionscadail chaipitil a bhainistiú a chur i bhfeidhm maidir le gach infheistíocht chaipitiúil. Ar mhaithe le cách, ní mór córas aontaithe, cuimsitheach, éifeachtach agus trédhearcach a chur i bhfeidhm chun infheistíochtaí caipitiúla a phleanáil agus a bhainistiú. Tríd is tríd, bhí an dul chun cinn maidir le rialuithe inmheánacha poiblí agus cuntasacht bainistíochta mall, ach rinne trí thír roinnt dul chun cinn: Ghlac an Albáin treoirlínte maidir le riaráistí a iniúchadh agus d’fhormheas sí modheolaíocht athbhreithnithe le haghaidh iniúchadh feidhmíochta. Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, tugadh na rialacháin thánaisteacha agus na modheolaíochtaí tánaisteacha cothrom le dáta ar gach leibhéal agus ionchorpraíodh iad san fheidhmchlár TF le haghaidh rialú airgeadais inmheánach poiblí, rud a ghin tuarascálacha bliantúla comhdhlúite ar gach leibhéal. Chuir an tSeirbia dhá athbhreithniú phíolótacha piaraí maidir le socruithe iniúchóireachta inmheánaí chun feidhme agus chuir sí feabhas ar threoirlínte i dtaca le cuntasacht bainistíochta le déanaí. Ní mór do gach tír is iarrthóir nó tír is iarrthóir ionchasach a acmhainneacht chun staidreamh ardcháilíochta a sholáthar a neartú, i gcomhréir leis na prionsabail a bhunaítear i ndlí an Aontais agus a mhionsaothraítear a thuilleadh sa Chód Staidrimh Eorpach, bunaithe ar neamhspleáchas gairmiúil, neamhchlaontacht, iontaofacht, chomh maith le trédhearcacht agus rúndacht. Tá sé ríthábhachtach freisin soláthar sonraí chuig Eurostat a mhéadú. Tá daonáireamh agus áireamh tithíochta déanta ag an Macadóin Thuaidh agus an Tuirc i mbabhta 2021. Ba cheart don chuid eile de na Balcáin Thiar daonáireamh a dhéanamh agus acmhainní leordhóthanacha a leithdháileadh ar a n‑oifigí staidrimh. Earnáil shonrach amháin inar gá dul chun cinn a dhéanamh ná an staidreamh maicreacnamaíoch, lena n‑áirítear staidreamh airgeadais an rialtais. Is gá comhordú an chórais staidrimh i ngach tír a neartú. Tá ról lárnach ag na húdaráis réigiúnacha agus áitiúla i bpróiseas ailínithe an Aontais agus i gcur i bhfeidhm rialacha an Aontais amach anseo. Is iad na rialtais réigiúnacha agus áitiúla is gaire do na saoránaigh agus tá ról lárnach acu maidir le seirbhísí poiblí a sholáthar agus maidir le hiontaoibh na saoránach as a n‑institiúidí Stáit a chothú. Ní mór do na rialtais a áirithiú go mbeidh cothromaíocht ann idir an rialtas láir, réigiúnach agus áitiúil, agus go gcuirfear na rialacha, nósanna imeachta, caighdeáin agus bainistíocht acmhainní daonna i bhfeidhm go comhleanúnach ar fud an riaracháin phoiblí ar gach leibhéal. Tá tionchar díreach aige sin ar cháilíocht na mbeartas earnála, na seirbhísí poiblí, agus, i ndeireadh na dála, ar iomaíochas agus ar fhás agus dá bhrí sin, ba cheart aird níos mó a thabhairt air sin i dtíortha is iarrthóirí nó i dtíortha is iarrthóirí ionchasacha. An tsochaí shibhialta

Tá sochaí shibhialta atá gníomhach agus bríomhar den chuid is mó sna Balcáin Thiar go fóill, sochaí a dhéanann faireachán ar ghníomhaíocht rialtais agus a rannchuidíonn le ceapadh beartas. Tháinig feabhas ar roinnt tíortha sna Balcáin Thiar mar thoradh ar bhearta dlíthiúla a ghlacadh; mar sin féin, ní mór an creat dlíthiúil a fheabhsú a thuilleadh agus a chur chun feidhme go comhsheasmhach chun timpeallacht cumasúcháin a áirithiú don tsochaí shibhialta, lena n‑áirítear a mhéid a bhaineann le próisis chlárúcháin, feabhas a chur ar infhaighteacht agus trédhearcacht an chistithe phoiblí (an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, an Mhacadóin Thuaidh, an tSeirbia) agus na coinníollacha maidir leis an obair dheonach (an Albáin, an Chosaiv). Tá sé fíor-riachtanach nach mbaintear mí-úsáid as bearta slándála, e.g. trí reachtaíocht frithsceimhlitheoireachta nó reachtaíocht maidir le maoiniú leathadh arm ollscriosta a chosc (an Tuirc), sciúradh airgid agus maoiniú na sceimhlitheoireachta a chosc (an Chosaiv) nó srianta ar shaor-rochtain ar fhaisnéis (Montainéagró) nó saoirse comhthionóil (an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin). Tá laigí leanúnacha sna sásraí institiúidithe maidir le comhar idir an tsochaí shibhialta agus an rialtas. Tá sé fíor-riachtanach go n‑áiritheoidh na rialtais na coinníollacha faoina mbeidh eagraíochtaí na sochaí sibhialta rannpháirteach go fóinteach agus go cuimsitheach i bpróisis ceaptha beartas. Tá an tsochaí shibhialta faoi bhrú sa tSeirbia agus in eintiteas Republika Srpska na Boisnia agus na Heirseagaivéine. Lean ionsaithe ó bhéal agus feachtais chlúmhillte in aghaidh eagraíochtaí na sochaí sibhialta ar aghaidh agus leanadh dá maoiniú sa tSeirbia, agus tá srian fós ar fheidhmiú na saoirse comhthionóil in eintiteas Republika Srpska na Boisnia agus na Heirseagaivéine. Leanadh de chúlú tromchúiseach sa Tuirc. Bhí brú leanúnach ar an tsochaí shibhialta agus tháinig laghdú ar a spás chun oibriú gan bhac, agus srianta ar ghníomhaíochtaí chosantóirí chearta an duine agus na sochaí sibhialta. Ina theannta sin, leanann eagraíochtaí na sochaí sibhialta sa réigiún um méadú de sheirbhísí a sholáthar do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste, rud a chomhlánaíonn obair na n‑údarás poiblí nó a thagann in ionad obair na n‑údarás poiblí. Geilleagar Tar éis thionchar diúltach láidir phaindéim COVID-19 in 2020, théarnaigh geilleagair na mBalcán Thiar agus na Tuirce go tapa in 2021. Bhí éagsúlacht mhór i neart an choir chun feabhais ar fud na ngeilleagar, agus fíorfhás dédhigiteach OTI i Montainéagró (12.4 %), sa Tuirc (11 %) agus sa Chosaiv (10.5 %), luas forbartha a bhí beagán níos moille ach fós láidir san Albáin (8.3 %), sa tSeirbia (7.4 %) agus sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin (7.1 %), agus fás aschuir níos measartha sa Mhacadóin Thuaidh (4 %). Deireadh a chur de r