AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,17.6.2022 COM(2022) 405 final TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE EORPACH AGUS CHUIG AN gCOMHAIRLE Tuairim ón gCoimisiún maidir le hiarratas na Seoirsia ar bhallraíocht san Aontas Eorpach



A. RÉAMHRÁ Ó bhain an tSeoirsia a neamhspleáchas amach, tá a toilmhianta Eorpacha curtha in iúl go soiléir aici. Tá an uaillmhian Eorpach sin san áireamh i mBunreacht na Seoirsia, agus tacaíonn muintir na Seoirsia léi (tá 83 % de mhuintir na Seoirsia i bhfabhar dul isteach san Aontas Eorpach ) agus tacaítear léi ar fud an speictrim pholaitiúil. Spreag sé sin roinnt príomh‑athchóirithe atá bunaithe ar luachanna agus ar chaighdeáin Eorpacha. Leagadh béim ar thiomantas na Seoirsia maidir le dul chun cinn a dhéanamh ar a conair Eorpach le rún tosaigh an Rialtais chun iarratas a chur isteach in 2024. a) Iarratas ar bhallraíocht An 3 Márta 2022, chuir an tSeoirsia a hiarratas ar bhallraíocht san Aontas Eorpach i láthair. Cuireadh an t‑iarratas síos i gcomhthéacs chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine. An 7 Márta 2022, d’iarr Comhairle an Aontais Eorpaigh ar an gCoimisiún a thuairim maidir leis an iarratas sin a chur isteach. D’fhormhuinigh Cinn Stáit agus Rialtais an Aontais an cinneadh sin ag cruinniú neamhfhoirmiúil na gceannairí in Versailles . Fuair an tSeoirsia ceistneoirí an 11 Aibreán 2022 maidir leis na critéir pholaitiúla agus eacnamaíocha agus an 19 Aibreán maidir le caibidlí acquis an Aontais agus thug sí a freagraí an 2 Bealtaine agus an 10 Bealtaine. Luaitear in Airteagal 49 den Chonradh ar an Aontas Eorpach go ‘bhFéadfaidh aon Stát Eorpach a urramaíonn na luachanna dá dtagraítear in Airteagal 2 agus atá tiomanta iad a chur chun cinn go comhpháirteach iarratas a dhéanamh chun bheith ina chomhalta den Aontas. Cuirfear Parlaimint na hEorpa agus na parlaimintí náisiúnta ar an eolas faoin iarratas sin. Díreoidh an stát iarrthach a iarratas chun na Comhairle a ghníomhóidh d’aon toil tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún agus tar éis do Pharlaimint na hEorpa toiliú trí thromlach de na comhaltaí a chomhdhéanann í. Tabharfar aird ar na coinníollacha incháilitheachta a bheidh formheasta ag an gComhairle Eorpach.’ Sonraítear in Airteagal 2 go bhfuil ‘an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus an mheasa ar chearta an duine, lena n‑áirítear cearta daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Is comhluachanna ag Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an t‑iolrachas, an neamhidirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir.’ Is é sin an creat dlíthiúil faoina ndéanann an Coimisiún an Tuairim seo a chur isteach. I mí an Mheithimh 1993, i gCóbanhávan, tháinig an Chomhairle Eorpach ar an gconclúid seo a leanas: 'Déanfar an t‑aontachas a luaithe a bheidh tír in ann na hoibleagáidí a bhaineann le ballraíocht a ghlacadh chuici féin trí na coinníollacha eacnamaíocha agus polaitiúla is gá a chomhlíonadh. Ceanglaítear an méid seo a leanas le ballraíocht: -go bhfuil cobhsaíocht na n‑institiúidí lena ráthaítear an daonlathas, an smacht reachta, cearta an duine agus urraim agus cosaint do mhionlaigh bainte amach ag an tír is iarrthóir; -geilleagar margaidh feidhmiúil a bheith ann, chomh maith leis an acmhainn chun déileáil le brú iomaíochta agus le fórsaí margaidh laistigh den Aontas; -an cumas chun na hoibleagáidí a bhaineann le ballraíocht a ghlacadh, lena n‑áirítear cloí le haidhmeanna an aontais pholaitiúil, eacnamaíoch agus airgeadaíochta’. I mí na Nollag 1995, thagair an Chomhairle Eorpach i Maidrid don ghá atá 'leis na coinníollacha a chruthú do lánpháirtíocht chomhleanúnach chomhchuibhiúil na dtíortha [iarrthacha], go háirithe tríd an ngeilleagar margaidh a fhorbairt, trína gcuid struchtúr riaracháin a oiriúnú agus trí thimpeallacht chobhsaí eacnamaíoch agus airgeadaíochta a chruthú.' I mí na Nollag 2006, chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach gurb í ‘an straitéis um an méadú atá bunaithe ar an gcomhdhlúthú, ar an gcoinníollacht agus ar an gcumarsáid i gcomhar le cumas an Aontais comhaltaí nua a lánpháirtiú, a bheidh mar bhunús do chomhthoiliú athnuaite i ndáil leis an méadú’.

Sa Tuairim seo, déanann an Coimisiún measúnú ar iarratas na Seoirsia bunaithe ar a cumas na critéir a leag an Chomhairle Eorpach síos i gCóbanhávan in 1993, agus i Maidrid in 1995, a chomhlíonadh, go háirithe maidir le cumas riaracháin na tíre. Cuirtear san áireamh sa Tuairim freisin iarrachtaí na Seoirsia a cuid oibleagáidí faoin gComhaontú Comhlachais (AA) agus faoin Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála (DCFTA) a chur chun feidhme. Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar aontachas na Seoirsia ar réimsí beartais an Aontais ag céim níos déanaí. b) An caidreamh idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia Cuireadh tús leis an gcaidreamh idir an tAontas agus an tSeoirsia i rith na tréimhse i ndiaidh don tSeoirsia neamhspleáchas a bhaint amach in 1991. Bhunaigh an Comhphobal Eorpach caidreamh leis an tSeoirsia in 1992. In 1996, síníodh Comhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair , a tháinig i bhfeidhm in 1999. Síníodh Comhaontú Comhlachais (AA), lena n‑áirítear Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála (DCFTA), i mí an Mheithimh 2014, agus tháinig sé i bhfeidhm go hiomlán an 1 Iúil 2016. Is é an AA/DCFTA an phríomhionstraim dhéthaobhach dlí atá mar bhunús le haghaidh ceangail pholaitiúla a dhoimhniú, naisc eacnamaíocha níos láidre, luachanna coiteanna a chur chun cinn agus comhar feabhsaithe i réimsí leasa choitinn. Tá forálacha ceangailteacha sa chomhaontú agus déantar foráil ann maidir le comhar feabhsaithe. Ina bhrollach, d’aithin an tAontas toilmhianta Eorpacha agus rogha Eorpach na Seoirsia, lena n‑áirítear a tiomantas do dhaonlathas domhain inbhuanaithe agus geilleagar margaidh a fhorbairt. Bunaithe ar an AA/DCFTA, tá roinnt athchóirithe dúshlánacha déanta ag an tSeoirsia agus d’éirigh léi a reachtaíocht a chomhfhogasú le acquis an Aontais i roinnt mhaith réimsí. Tá Ardán Sochaí Sibhialta AE-na Seoirsia ar cheann de na comhlachtaí a bunaíodh faoin gComhaontú Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia. Cuireann sé ar chumas eagraíochtaí na sochaí sibhialta ar an dá thaobh faireachán a dhéanamh ar an bpróiseas cur chun feidhme agus moltaí a ullmhú do na húdaráis ábhartha. Leis na Cláir Oibre Chomhlachais a comhaontaíodh idir an tAontas agus an tSeoirsia ina dhiaidh sin, bunaítear tosaíochtaí soiléire chun an Comhaontú Comhlachais agus a DCFTA a chur chun feidhme. Glacfar an Clár Oibre Comhlachais nua (2021-2027) go luath, clár oibre ina ndírítear ar an daonlathas, cearta an duine agus dea-rialachas; ar shaoirse, slándáil agus ceartas; agus ar chomhar eacnamaíoch, trádála agus earnála. Ní fheidhmíonn rialtas na Seoirsia rialú éifeachtach ar réigiúin na hAbcáise agus na hOiséite Theas de chuid na Seoirsia. Tacaíonn an tAontas le ceannasacht agus le hiomláine chríochach na Seoirsia laistigh dá teorainneacha a aithnítear go hidirnáisiúnta agus tá sé ag gabháil d’iarrachtaí síochánta chun coinbhleachtaí a réiteach ó bhí 2008 ann, lena n‑áirítear trí Mhisean Faireacháin an Aontais Eorpaigh agus trí Ionadaí Speisialta an Aontais Eorpaigh do Chugas Theas agus don ghéarchéim sa tSeoirsia. Is seanbhunaithe an tiomantas atá ag an Aontas chun tacú leis an tSeoirsia agus baineadh torthaí amach dá bharr. Is é an tAontas Eorpach an soláthraí cúnaimh airgeadais is mó atá ag an tSeoirsia. Le linn na mblianta 2014-2021, is é a bhí i dtacaíocht an Aontais EUR 819.2 milliún i ndeontais faoin Ionstraim Eorpach Chomharsanachta, EUR 166 milliún faoin gclár Cúnaimh Mhacrairgeadais i bhfoirm iasachtaí agus deontas chun tacú le forbairt shocheacnamaíoch, agus EUR 159.6 milliún ó ionstraimí beartais eachtraigh. Tugann an tAontas a thacaíocht don tSeoirsia trí fhorbairt beartas agus trí athchóirithe cuimsitheacha, agus tá Ballstáit an Aontais rannpháirteach go láidir de mheon Fhoireann na hEorpa. I measc na bpríomhchlár tá an tacaíocht don talmhaíocht agus don fhorbairt tuaithe (ENPARD), tacaíocht do bhainistiú airgeadais phoiblí, chomh maith le tacaíocht d’fhorbairt eacnamaíoch agus gnó. Leis an bPlean Eacnamaíoch agus Infheistíochta do Chomhpháirtíocht an Oirthir féachtar le EUR 3.9 billiún d’infheistíochtaí poiblí agus príobháideacha a chur ar fáil d’fhorbairt eacnamaíoch na tíre, lena n‑áirítear infheistíochtaí suaitheanta saincheaptha. D’oibrigh an tAontas agus institiúidí airgeadais eile as lámh a chéile chun tacú le hiarrachtaí athchóirithe na Seoirsia. Ó bhí 2014 ann, tá EUR 2.3 billiún agus EUR 1.6 billiún d’iasachtaí leithdháilte ag an mBanc Eorpach Athfhoirgníochta agus Forbartha agus ag an mBanc Eorpach Infheistíochta faoi seach. Tá an tAontas ag obair i ndlúthchomhar leis an mBanc Domhanda agus leis an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta, atá mar phríomh‑chomhpháirtithe a sholáthraíonn cúnamh don tír ó bhí 2014 ann. Leithdháileadh EUR 12.5 milliún in 2021 chun acmhainneachtaí aonaid leighis, innealtóireachta agus lóistíochta fhórsaí cosanta na Seoirsia a neartú. Tá saoránaigh na Seoirsia ag baint tairbhe as taisteal gan víosa chuig limistéar Schengen ó bhí mí an Mhárta 2017 ann. Tá comhaontú um athligean isteach idir an tAontas Eorpach agus an tSeoirsia i bhfeidhm ó bhí 2011 ann. Is Páirtí conarthach í an tSeoirsia i gConradh an Chomhphobail Fuinnimh agus sa Chomhaontú maidir leis an gComhlimistéar Eitlíochta, a chabhraíonn le reachtaíocht na Seoirsia a chomhfhogasú le acquis an Aontais. Is comhalta iomlán de na Náisiúin Aontaithe agus de Chomhairle na hEorpa í an tír agus is stát rannpháirteach í san Eagraíocht um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (ESCE). Ó bhí 2014 ann, tá an tSeoirsia tar éis a rannpháirtíocht i gcláir de chuid an Aontais a leathnú de réir a chéile. Tá sé rannpháirteach faoi láthair sa chlár Fís Eorpach, Eoraip na Cruthaitheachta, EU4Youth, clár Interreg na Mara Duibhe agus chuaigh sí isteach sa chlár Custam le déanaí. Is féidir le heagraíochtaí agus le daoine aonair ón tSeoirsia leas a bhaint freisin as gníomhaíochtaí áirithe de chuid Chlár Erasmus+ agus Chlár an Chóir Dlúthpháirtíochta Eorpaigh. I mí na Samhna 2018, tionóladh cruinniú ardleibhéil sa Bhruiséil idir an Coimisiún Eorpach agus rialtas na Seoirsia. Ina theannta sin, tá socruithe oibre nó meabhráin tuisceana tugtha i gcrích ag an tír le roinnt gníomhaireachtaí de chuid an Aontais amhail an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex); Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh (EASA); Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (EUROJUST); An Ghníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach (EFCA), an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair (EU-OSHA), an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA), an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA), an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC), Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí (CEPOL), an Fhondúireacht Eorpach Oiliúna (ETF), an Lárionad Faireacháin Eorpach um Dhrugaí agus um Andúil i nDrugaí (EMCDDA), Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh (EUIPO), an Oifig Eorpach Póilíní (Europol), agus an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA). Tá an tSeoirsia rannpháirteach i gComhpháirtíocht an Oirthir. Tá Comhpháirtíocht an Oirthir bunaithe ar phrionsabal na cuimsitheachta agus na difreála. Léiríodh le cogadh na Rúise san Úcráin go bhfuil comhar agus comhtháthú iltaobhach níos tábhachtaí anois ná riamh, agus a thábhachtaí atá athléimneacht an réigiúin a neartú. Beidh sé tábhachtach freisin amach anseo go ndíreofar ar an gcaidreamh déthaobhach, ionas go mbeidh an tSeoirsia in ann na príomh‑athchóirithe a chur chun feidhme, lena n‑áirítear athchóirithe i réimse an rialachais, an cheartais agus an smachta reachta. B. CRITÉIR LE hAGHAIDH BALLRAÍOCHTA

1. CRITÉIR PHOLAITIÚLA Tá an measúnú seo bunaithe ar chritéir Chóbanhávan, critéir a bhaineann le cobhsaíocht na n‑institiúidí lena ráthaítear an daonlathas, an smacht reachta, cearta an duine agus urraim agus cosaint do mhionlaigh. 1.1. Daonlathas Mar a bhunaítear lena Bunreacht, is daonlathas parlaiminteach í an tSeoirsia ina bhfeidhmíonn an Pharlaimint na cumhachtaí reachtacha, agus ina bhfeidhmíonn an Rialtas na cumhachtaí feidhmiúcháin. Leis an mBunreacht, ráthaítear na prionsabail bhunúsacha de chuid stáit dhaonlathaigh, lena n‑áirítear an smacht reachta, saorthoghcháin agus cosaint chearta an duine. Sonraítear tosaíocht an dlí idirnáisiúnta go sainráite sa Bhunreacht, ina luaitear go bhfuil tosaíocht ag conradh idirnáisiúnta ar an dlí náisiúnta mura dtagann sé salach ar an mBunreacht nó ar Chomhaontú Bunreachtúil. Is í an Chúirt Uachtarach an chúirt dlínse ghinearálta is airde, ach is í an Chúirt Bhunreachtúil a fheidhmíonn an dlínse bhunreachtúil. Is é Uachtarán na Seoirsia an ceann stáit, a thoghtar ar feadh téarma oifige cúig bliana. Is é nó í ceann foirmiúil na bhfórsaí armtha é nó í agus, seachas sin, tá feidhmeanna ionadaíocha aige nó aici den chuid is mó, lena n‑áirítear ionadaíocht a dhéanamh don tír i gcaidreamh eachtrach, le toiliú an Rialtais. Is é an Rialtas, ina bhfuil Príomh‑Aire agus 12 Aire, a fheidhmíonn an chumhacht feidhmiúcháin. Is í an Pharlaimint an reachtóir sa tSeoirsia, a ghlacann reachtaíocht, lena n‑áirítear leasuithe ar an mBunreacht. Feidhmíonn sí rialú agus formhaoirseacht dhaonlathach ar an mbrainse feidhmiúcháin. Níl na nósanna imeachta parlaiminteacha uile ag feidhmiú go cuí de mheon an rialaithe agus na cuntasachta, mar gheall, den chuid is mó, ar theannas láidir idir dhá phríomhpháirtí pholaitiúla de réir mar a dhéantar idirphlé polaitiúil a dheighilt. Le comhaontú an 19 Aibreán 2021, a raibh an tAontas Eorpach ina idirghabhálaí ann, cuireadh deis ar fáil chun dul i ngleic leis an deighilt sin agus chun comhdhearcadh traspháirtí a chruthú maidir le hathchóirithe ríthábhachtacha, go háirithe sna réimsí toghchánacha agus breithiúnacha. Níor ghabh scothaicmí polaitiúla na Seoirsia an deis sin. Is gá tuilleadh a dhéanamh chun an deighilt sin a laghdú agus feabhas a chur ar fhormhaoirseacht agus ar rialú na Parlaiminte ar an rialtas agus ar an ngrinnscrúdú éifeachtach a dhéanann an Pharlaimint ar fhorbairtí reachtacha. Tá an creat toghcháin i gcomhréir, ar an iomlán, leis na caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha. Trí leasuithe a rinneadh ar an mBunreacht in 2020, reáchtáladh toghcháin pharlaiminteacha 2020 faoi chóras measctha de 120 suíochán comhréireach agus 30 suíochán tromlaigh sa Pharlaimint, le tairseach 1 %. I gcomhréir leis na leasuithe sin freisin, beidh na toghcháin pharlaiminteacha atá sceidealaithe le haghaidh 2024 go hiomlán comhréireach. Tá tuilleadh leasuithe bunreachtúla a bheartaítear le comhaontú an 19 Aibreán, lena socraítear, inter alia, an tairseach chun dul isteach sa Pharlaimint ó 2024 ar aghaidh, ar feitheamh sa Pharlaimint. De réir na hOifige um Institiúidí Daonlathacha agus um Chearta an Duine (ODIHR), bhí toghcháin pharlaiminteacha 2020 iomaíoch agus, tríd is tríd, urramaíodh saoirsí bunúsacha. Leag ODIHR béim freisin ar líomhaintí maidir le brúnna vótálaithe, ceannach vótaí agus an líne idir an páirtí rialaithe agus an stát a dhoiléiriú. Ní mór tuilleadh a dhéanamh maidir le trédhearcacht maoinithe feachtais agus maoinithe páirtithe polaitiúla agus maidir le cur i gcoinne mí‑úsáid as acmhainní stáit, réiteach díospóide toghcháin, critéir chun athchomhaireamh a dheonú agus a sheoladh, chomh maith le clúdach cothrom neamhchlaonta sna meáin. Ba cheart aghaidh iomlán a thabhairt ar na moltaí a rinne ODIHR in 2020 agus in 2021. Baineadh úsáid go minic as an nós imeachta práinne chun reachtaíocht a rith, lena n‑áirítear i réimsí atá ábhartha do ghealltanais an Aontais, agus in amanna, i gcás saincheisteanna atá íogair ó thaobh na n‑institiúidí de arbh fhiú teacht ar chomhthoil níos leithne ina leith. Tá creat dlíthiúil ann lena bhforáiltear maidir le measúnuithe tionchair cuimsitheacha ar an reachtaíocht atá beartaithe, ach ní chuirtear chun feidhme í ach go páirteach. Ba cheart feidhmeanna neamhspleácha cuntasachta agus formhaoirseachta daonlathaí, lena n‑áirítear trí oifig an Chosantóra Phoiblí, a neartú, chomh maith le formhaoirseacht éifeachtach ar ghníomhaireachtaí forfheidhmithe dlí agus ar rialú ar phróiseáil sonraí pearsanta. Tá an tsochaí shibhialta sa tSeoirsia forbartha go maith, éagsúil, bríomhar agus tá an tsaoirse chun oibriú aici. Le creat dlíthiúil na tíre, cuirtear timpeallacht chumasúcháin ar fáil le haghaidh sochaí shibhialta ghníomhach. Déantar saoirse comhlachais a chosaint, agus tá rialacha sonracha i bhfeidhm don earnáil neamhbhrabúis, lena n‑áirítear córas cánach difreáilte. Is ann do shásraí le haghaidh comhairliúchán leis an bpobal i gceapadh beartas agus i reachtóireacht, agus baintear úsáid astu. Le déanaí, tá roinnt eagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta eisiata ó chomhairliúchán beartais; ní mór é sin a cheartú. 1.2. Athchóiriú ar an riarachán poiblí Tá creat dlíthiúil an riaracháin phoiblí agus córas na státseirbhíse i gcomhréir, den chuid is mó, le prionsabail riaracháin phoiblí Eorpacha agus le caighdeáin agus cleachtais Eorpacha. Ní mór don rialtas leanúint den reachtaíocht a chur chun feidhme agus córas státseirbhíse atá cobhsaí, cuntasach agus trédhearcach a áirithiú. Lean rialtais i ndiaidh a chéile creat straitéiseach maidir le hathchóiriú ar an riarachán poiblí, bunaithe ar straitéis um athchóiriú ar an riarachán poiblí 2015-2020. Tá straitéis nua um athchóiriú ar an riarachán poiblí á mionsaothrú. I gClár an Rialtais 2021-2024, ‘I dtreo Stát Eorpach a Thógáil’, leagtar amach fís chun córas rialachais stáit atá gairmiúil, ionraic agus cuíchóirithe a thógáil. Maidir le rialachas il-leibhéil, dírítear i gClár an Rialtais 2021-2024 ar an gcóras rialachais stáit a dhí‑chomhchruinniú agus a dhílárú d’fhonn féinrialtas áitiúil rathúil ar chaighdeán Eorpach a bhunú faoi 2024, agus an rialachas láraithe earnálach a iompú ina rialachas éifeachtach áitiúil críochach. Tá an t‑athchóiriú ar bhainistíocht airgeadais phoiblí bunaithe ar straitéis um bainistíocht airgeadais phoiblí 2019-2022. Tá straitéis nua um bainistíocht airgeadais phoiblí á mionsaothrú. Tá creat buiséadach meántéarmach an Rialtais do 2022-2025 i bhfeidhm agus tá buiséad 2022 agus próiseas an bhuiséid bhliantúil forbartha go réasúnta maith. Tá trédhearcacht bhuiséadach láidir i gcónaí agus tá aghaidh á tabhairt ar athchóirithe i réimse na hiniúchóireachta seachtraí, na formhaoirseachta parlaimintí agus an tsoláthair phoiblí.

Tá bainistiú na seirbhíse poiblí agus na n‑acmhainní daonna bunaithe ar chreat dlíthiúil comhleanúnach, lena ráthaítear cur chun feidhme chóras na státseirbhíse agus leanúnachas i nuachóiriú agus i bhfothú acmhainneachta an riaracháin phoiblí. Tá gá le tuilleadh oibre chun státseirbhís atá gairmiúil agus bunaithe ar fhiúntas a áirithiú ar gach leibhéal den riarachán, chomh maith le nósanna imeachta earcaíochta, ardaithe céime agus dífhostaithe trédhearcacha. Tá na hinstitiúidí agus an creat rialála maidir le forbairt agus comhordú beartas an rialtais láir i bhfeidhm agus ag feidhmiú. Is bunús rialála agus nós imeachta é seo le haghaidh ceapadh beartais atá bunaithe ar fhianaise. Ní mór an creat sin a fhorfheidhmiú, agus is féidir cumas agus cur chun feidhme an fhaireacháin ar bheartais a neartú a thuilleadh. Tá an rialtas láir eagraithe go réasúnach, agus tá an creat dlíthiúil á fheabhsú chun línte cuntasachta éifeachtúla agus comhleanúnacha a áirithiú idir comhlachtaí maoirseachta agus comhlachtaí fo-ordaithe. Déantar rochtain ar fhaisnéis phoiblí a áirithiú le creat dlíthiúil, ach is gá feabhas breise a chur ar an acmhainneacht riaracháin chun í a chur chun feidhme go héifeachtach tar éis athbhreithniú a dhéanamh ar an gcreat foriomlán. Príomhthosaíocht rialtais is ea soláthar seirbhísí atá dírithe níos mó ar an úsáideoir a áirithiú. Tá líonra ‘ionaid ilfhreastail’ na seirbhísí poiblí leathnaithe ag an tSeoirsia ar an leibhéal lárnach agus ar an leibhéal áitiúil agus tá a lán seirbhísí ríomhphoiblí á dtairiscint ag an rialtas. Leis an straitéis Sonraí agus Treoracha Bunúsacha 2018-2021 díríodh ar an ngá le seirbhísí poiblí a nuachóiriú agus a leathnú chun freastal ar shaoránaigh ar bhealach níos éifeachtaí. Ina theannta sin, sainaithníodh i dTreochlár 2020 um Athchóiriú ar an Riarachán Poiblí roinnt bearnaí i ndearadh agus soláthar seirbhísí poiblí nach mór aghaidh a thabhairt orthu. 1.3. An smacht reachta Le blianta beaga anuas, tá go leor athchóirithe reachtacha agus institiúideacha déanta ag an tír arb é ab aidhm dóibh an smacht reachta a neartú, lena n‑áirítear i réimsí an chomhraic i gcoinne an éillithe agus na coireachta eagraithe. Ar an iomlán, tá na hionstraimí bunreachtúla agus na hionstraimí dlí i bhfeidhm chun urraim don smacht reachta a ráthú ar gach leibhéal. Ní mór cur chun feidhme agus forfheidhmiú praiticiúil a chomhdhlúthú, áfach. Thairis sin, ní raibh na forbairtí a tharla le déanaí i gcomhréir le moltaí ó Choimisiún na Veinéise agus, leis na forbairtí sin, lagaíodh neamhspleáchas na bpríomhinstitiúidí breithiúnacha. a) An bhreithiúnacht Le ceithre shraith athchóirithe i ndiaidh a chéile cuireadh feabhas ar an gcreat dlíthiúil maidir le feidhmiú na breithiúnachta agus cumas agus eagrú chóras ceartais na Seoirsia. Níl aon dul chun cinn á dhéanamh anois, áfach, maidir le hathchóirithe ceartais agus maidir lena gcur chun feidhme, agus glacadh roinnt céimeanna siar. Tá meath tagtha ar dhearcadh an phobail ar neamhspleáchas na breithiúnachta. Níor ghlac an tSeoirsia creat straitéiseach maidir le hathchóiriú ceartais tar éis 2020 go fóill. Ráthaítear leis na creataí bunreachtúla agus reachtacha, i bprionsabal, neamhspleáchas na breithiúnachta agus a neamhchlaontacht, lena n‑áirítear ráthaíochtaí sonracha do bhreithiúna. Tá cóid eitice do bhreithiúna agus d’ionchúisitheoirí i bhfeidhm, agus tá sásra gearán i bhfeidhm freisin. Tá córas ann lena bhfíoraítear dearbhuithe sócmhainní breithiúna agus ionchúisitheoirí, ach is gá mionchoigeartú a dhéanamh ar a chur chun feidhme praiticiúil. Tá ceapadh na mbreithiúna agus n‑ionchúisitheoirí bunaithe ar fhiúntas agus ar chritéir oibiachtúla den chuid is mó, arna measúnú trí chomórtais phoiblí. Is í Ard‑Chomhairle an Cheartais a cheapann Uachtaráin na gcúirteanna aonair. Mar ábhar tosaíochta, áfach, ní mór athchóiriú substainteach a dhéanamh ar Ard‑Chomhairle an Cheartais chun cur lena trédhearcacht, lena sláine agus lena cuntasacht, lena n‑áirítear i gceapacháin, breithmheasanna, arduithe céime, aistrithe, bearta araíonachta agus achomhairc, i gcomhréir le Coimisiún na Veinéise agus le moltaí na hOifige um Institiúidí Daonlathacha agus um Chearta an Duine (ODIHR) de chuid na hEagraíochta um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (ESCE). Níor ceapadh an cúigear comhaltaí d’Ard‑Chomhairle an Cheartais nach breithiúna iad, d’ainneoin folúntais atá go mór thar am. Cuireadh ábhair imní in iúl maidir leis an bpróiseas chun beirt chomhaltaí d’Ard‑Chomhairle an Cheartais a cheapadh le déanaí. Ba cheart mínithe ar a réasúnaíocht a bheith sna cinntí a fhoilsíonn Ard‑Chomhairle an Cheartais. Cé go bhfuil córas ann chun cásanna a leithdháileadh go randamach ar bhreithiúna, is gá níos mó a dhéanamh chun líon mór eisceachtaí ar an riail sin a laghdú, ionas nach mbeidh tionchar ar leithdháileadh na gcásanna ardphróifíle. Ceapadh breithiúna uile na Cúirte Uachtaraí ar feadh téarma saoil in ainneoin glaonna a rinne an tAontas arís agus arís eile chun an próiseas ceapacháin a stopadh agus a athbhreithniú chun é a chur i gcomhréir le moltaí ó Choimisiún na Veinéise. Ní mór don tSeoirsia an Dlí maidir le cúirteanna coiteanna a chur i gcomhréir leis an gcomhairle ó Choimisiún na Veinéise ina thuairimí maidir leis an reachtaíocht is infheidhme agus le moltaí ODIHR arna n‑eisiúint maidir leis na nósanna imeachta. Tá rochtain oscailte ar chinntí réasúnaithe ón gcúirt i gcomhréir leis na rialacha maidir le cosaint sonraí le háirithiú go hiomlán fós. A mhéid a bhaineann leis an ionchúiseamh, ní mór feabhas a chur ar an bpróiseas ceapacháin don Ionchúisitheoir Ginearálta chun neamhspleáchas oifig/phost an Ionchúisitheora a áirithiú. Tá gealltanas tugtha ag an tSeoirsia, sa Chlár Oibre Comhlachais, vótáil trí thromlach cáilithe a thabhairt isteach sa Pharlaimint, arb é an príomh‑mholadh ó Choimisiún na Veinéise é ina leith sin. EUR 32.4 milliún (0.23 % den OTI) a bhí i mbuiséad 2020 don chóras breithiúnach. Tá líon na mbreithiúna (329) agus líon na n‑ionchúisitheoirí (414) íseal i gcomparáid leis an meán Eorpach, 21 bhreitheamh/12 ionchúisitheoir in aghaidh gach 100 000 áitritheoir (9 breitheamh agus 12 ionchúisitheoir in aghaidh gach 100 000 cónaitheoir sa tSeoirsia ). Cuirtear oiliúint ar bhreithiúna in Ardscoil an Cheartais, a mheastar a bheith leordhóthanach. Cuireann Oifig an Ionchúisitheora Ghinearálta oiliúint ar ionchúisitheoirí. Foilsíonn an Chúirt Uachtarach sonraí staidrimh bliantúla do gach bliain de chásanna ag cúirteanna coiteanna na Seoirsia. Foilsíonn Ard‑Chomhairle an Cheartais tuarascálacha ar ghníomhaíochtaí lena gcumhdaítear roinnt blianta. Tá córas comhtháite bainistithe cásanna i bhfeidhm, ach ní mór eilimint staidrimh a thabhairt isteach. I dtéarmaí éifeachtúlachta, mhéadaigh an t‑am diúscartha i gcásanna dlíthíocha sibhialta agus tráchtála go 433 lá in 2020, i gcomparáid le 274 lá in 2018. Laghdaigh an ráta réitigh go 87 % (91 % in 2018). Is ábhar mór imní fós é an t‑am diúscartha. 4 322 chás agus 746 chás atá sa riaráiste do chásanna cúirte atá ar feitheamh, ag an gcéad chéim agus ag an dara céim faoi seach. b) An comhrac in aghaidh an éillithe Tá athchóirithe substaintiúla dlíthiúla tugtha isteach ag an tSeoirsia maidir le frithéilliú, lena ndéantar comhfhogasú ar acquis an Aontais agus noirm idirnáisiúnta. Is stát rannpháirteach í sa Ghrúpa Stát i gcoinne na hÉillitheachta de chuid Chomhairle na hEorpa (GRECO) agus i Líonra Frithéillithe na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta. Tá an tSeoirsia ina páirtí sna príomhchoinbhinsiúin idirnáisiúnta frithéillithe uile, lena n‑áirítear Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh an Éillithe. Tá an t‑éilliú fós ina shaincheist nach mór aird leanúnach a thabhairt uirthi. Rinneadh líon tábhachtach cásanna éillithe a bhaineann le hoifigigh íseal-leibhéil agus le hoifigigh mheánleibhéil a ionchúiseamh, i réimse an tsoláthair phoiblí go príomha.

Tá córas dearbhuithe sócmhainní na n‑oifigeach poiblí i bhfeidhm, agus rialaítear coinbhleacht leasa agus cosaint sceithirí leis na dlíthe. Ba cheart raon feidhme an dlí a bhaineann le dearbhú sócmhainní, a chur chun feidhme agus an faireachán a dhéantar air a fheabhsú (ós rud é nach gcumhdaítear baill teaghlaigh), agus is gá cosaint sceithirí a neartú. Níl aon ghníomhaireacht neamhspleách frithéillithe aonair ann a dhéileálann go neamhspleách le coinbhleachtaí leasa, fíorú sócmhainní dearbhaithe, iniúchadh a dhéanamh ar chaiteachas páirtithe polaitiúla agus cosaint sceithirí. Ní mór an acmhainneacht riaracháin chun rialú éifeachtach a fháil ar mhaoiniú páirtithe agus ar mhaoiniú feachtas toghcháin a neartú. Níl aon sainseirbhís forfheidhmithe dlí, seirbhís ionchúisimh ná sainchúirt a dhéileálann leis an gcomhrac i gcoinne éilliú ardleibhéil. Ní mór tuilleadh a dhéanamh chun imscrúduithe sa réimse sin a neartú. Is cuid de Sheirbhísí Slándála an Stáit é an t‑eintiteas frithéillithe. Tá an beartas á chur chun feidhme faoi láthair, ach déantar difear diúltach don bheartas frithéillithe sa tSeoirsia toisc nár tháinig an Chomhairle Náisiúnta Frithéillithe le chéile ó bhí 2019 ann. Ó thús na bliana 2021 amach, aistríodh rúnaíocht na Comhairle ón Aireacht Ceartais go dtí Riarachán an Rialtais agus tá easpa foirne sa rúnaíocht fós. Níor forbraíodh aon Straitéis ná Plean Gníomhaíochta Frithéillithe nua le haghaidh 2021-2022 go fóill. Maidir le cuntas teiste cásanna éillithe ardleibhéil, eisíodh 28 fíorasc san iomlán ó bhí 2020 ann, agus ciontaíodh 21 díobh as éilliú, lena n‑áirítear leas‑aire, leas‑ionchúisitheoir ceantair, gobharnóirí agus comhaltaí de chomhairlí áitiúla. Is gá níos mó a dhéanamh chun dul i ngleic leis an éilliú ardleibhéil agus go háirithe, chun aghaidh a thabhairt ar ról na leasanna dílsithe ar mhórscála agus ar an tionchar atá acu sa réimse eacnamaíoch agus polaitiúil araon. c) Coireacht eagraithe Dhaingnigh an tSeoirsia Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh na Coireachta Eagraithe Trasnáisiúnta, chomh maith leis na prótacail a ghabhann leis maidir le Gáinneáil ar Dhaoine agus maidir le Smuigleáil Imirceach. Sna réimsí sin, tá an cód coiriúil i gcomhréir go páirteach le acquis an Aontais, agus le reachtaíocht frithsciúrtha airgid léirítear go páirteach soláthar mholtaí FATF agus reachtaíocht ábhartha idirnáisiúnta, ach tá moltaí ó MONEYVAL ann nár cuireadh i bhfeidhm go fóill. Tá sé ríthábhachtach creat cuimsitheach don chomhrac i gcoinne na coireachta airgeadais agus an sciúrtha airgid a chur i bhfeidhm agus cur chun feidhme éifeachtach an chreata sin a áirithiú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí suntasacha a bhaineann leo. Le cód nós imeachta coiriúil na Seoirsia, tugtar suas le deich mbliana d’ionchúisitheoirí chun sócmhainní a rianú agus a shainaithint tar éis ciontú. Tá an dlí maidir le sócmhainní coiriúla a choigistiú ailínithe go páirteach le acquis an Aontais. Formheasadh Straitéis Náisiúnta 2021-2024 um Choireacht Eagraithe a Chomhrac agus Plean Gníomhaíochta 2021-2022 i mí Mheán Fómhair 2021. Déanann roinnt gníomhaireachtaí agus institiúidí imscrúduithe ar choireacht eagraithe, ag brath ar chineál na coireachta. Is í an Chomhairle Comhordúcháin Idirghníomhaireachta um Choireacht Eagraithe a Chomhrac de chuid na Seoirsia a áirithíonn comhordú. Bailíonn an Aireacht Gnóthaí Inmheánacha staidreamh coireachta i mbunachar sonraí bainistithe cásanna. Thug an tSeoirsia comhaontú comhair i gcrích le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí (CEPOL), comhaontú oibríochtúil agus straitéiseach le Gníomhaireacht forfheidhmithe dlí an Aontais Eorpaigh (Europol) agus Meabhrán Tuisceana leis an Lárionad Faireacháin Eorpach um Dhrugaí agus um Andúil i nDrugaí (EMCDDA). Tá an tSeoirsia rannpháirteach san Ardán Eorpach Ildisciplíneach i gCoinne Bagairtí Coiriúla (EMPACT). Is ball de Interpol í an tír. Tá líon na gciontuithe coireachta eagraithe fós sách íseal i gcomparáid le luach measta an mhargaidh choiriúil. In 2020, rinne an tSeoirsia 5 chás ardleibhéil a ionchúiseamh agus coinníodh 49 duine eile agus cúisíodh as ballraíocht in eagraíochtaí coiriúla iad. Choinnigh na póilíní 152 chibearchoirpeach agus tugadh os comhair na cúirte iad. Tá méadú mall tagtha ar líon na n‑imeachtaí coiriúla a tugadh chun críche maidir le coireanna líomhnaithe a rinne grúpaí coireachta eagraithe le blianta beaga anuas ach tá sé fós sách íseal (2021 –499 gcás; 2020 – 377 gcás; 2019 – 293 chás). Níl ach fíorbheagán imscrúduithe críochnaithe ann ar an nGáinneáil ar Dhaoine (2021 – 45 chás; 2020 – 57 gcás; 2019 – 10 gcás). Bhí 20 ciontú deiridh ann i leith na coireachta eagraithe in 2020. Tá an tSeoirsia suite ar chrosbhóthar maidir le smuigleáil earraí neamhdhleathacha (go háirithe drugaí agus airm) isteach san Aontas. Tá an gháinneáil ar dhaoine ina hábhar imní i gcónaí: Is tír thionscnaimh í an tSeoirsia le haghaidh íospartaigh na gáinneála ar dhaoine den chuid is mó agus, ar bhonn níos lú, is tír cinn scríbe agus idirthurais í. In 2020, ionchúisíodh 13 chás. Tá iarrachtaí suntasacha déanta ag an tSeoirsia chun an choireacht eagraithe a chomhrac faoi chuimsiú a straitéise náisiúnta agus a pleananna gníomhaíochta comhfhreagracha, agus tá dlús curtha aici leis an gcomhar le Europol agus le Ballstáit an Aontais. Tá gá le hiarrachtaí leanúnacha marthanacha chun acmhainneacht na seirbhísí forfheidhmithe dlí a neartú a thuilleadh chun dul i ngleic go héifeachtach leis an gcoireacht eagraithe. . 1.4. Cearta bunúsacha a) An creat idirnáisiúnta Tá na príomhionstraimí idirnáisiúnta um chearta an duine daingnithe ag an tSeoirsia, lena n‑áirítear an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine, Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh agus na Prótacail Roghnacha a ghabhann leis, an Coinbhinsiún maidir le Gach Cineál Foréigin in aghaidh na mBan a Dhíothú agus Coinbhinsiún Chomhairle na hEorpa chun foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chosc agus a chomhrac (Coinbhinsiún Iostanbúl) le forchoimeádais. b) Socrú dlíthiúil agus institiúideach Tá an creat dlíthiúil agus institiúideach lena rialaítear cearta bunúsacha i bhfeidhm den chuid is mó, agus cloíonn dlíthe le caighdeáin Eorpacha agus idirnáisiúnta. Oifig an Chosantóra Phoiblí a thugtar ar institiúid an Ombudsman. Ainmnítear é mar Shásra Coisctheach Náisiúnta agus creidiúnaítear é le stádas “A” ag Comhaontas Domhanda na nInstitiúidí Náisiúnta um Chearta an Duine, toisc go gcomhlíonann sé Prionsabail Pháras den chuid is mó. Is institiúid neamhspleách a fheidhmíonn go maith é an tOmbudsman. Ar an iomlán, ní mór acmhainneacht na n‑institiúidí atá i gceannas ar chearta an duine a chosaint agus a fhorfheidhmiú, lena n‑áirítear an bhreithiúnacht agus na póilíní, a fheabhsú a thuilleadh. Tá an Straitéis um Chearta an Duine a dréachtaíodh in 2020 fós le glacadh, rud lena gcuirtear cosc ar fhormheas agus ar chur chun feidhme pleananna gníomhaíochta gaolmhara. An tSeirbhís Cigireachta Stáit atá freagrach as imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe líomhnaithe ar chearta an duine arna ndéanamh ag forfheidhmiú an dlí agus as maoirseacht a dhéanamh ar chosaint sonraí pearsanta, díscaoileadh é le déanaí. Ní mór do na gníomhaireachtaí nua-chruthaithe – an tSeirbhís Imscrúdaithe Speisialta agus na Seirbhísí Cosanta Sonraí Pearsanta – a n‑éifeachtúlacht agus a neamhspleáchas a chruthú.

c) Príomh‑shaincheisteanna maidir le cearta bunúsacha Tá 27 mbreithiúnas ón gCúirt Eorpach um Chearta an Duine faoi nós imeachta maoirseachta feabhsaithe ag an tSeoirsia go dtí go ndéanfar iad a fhorfheidhmiú. Áirítear orthu sin cásanna a bhaineann leis an gceart chun beatha agus cosaint ar dhroch‑chóireálacha, úsáid iomarcach fornirt, mí‑úsáid na coinneála réamhthrialaí, gan daoine a chosaint ar ionsaithe homafóbacha agus easpa gníomhaíochta ó na póilíní maidir le foréigean teaghlaigh. Tá cásanna ina mbaineann oifigigh forfheidhmithe dlí úsáid iomarcach as an lámh láidir agus as drochíde ann fós ach tá aghaidh á tabhairt orthu. Tá na dálaí fisiciúla in áiteanna ina gcailltear saoirse sách maith, lena n‑áirítear na dálaí i gcoinneáil réamhthrialach, ach ní mór don bhonneagar tairbhe a bhaint as tuilleadh infheistíochta. Ráthaítear saoirse chun tuairimí a nochtadh do shaoránaigh na Seoirsia. Tá timpeallacht na meán iolraíoch den chuid is mó, ach tá méadú ag teacht ar imeaglú agus ar ionsaithe fisiciúla agus béil ar ghairmithe na meán, go háirithe i gcomhthéacs léirsithe agus slógaí toghcháin, agus tá na himscrúduithe maidir leo leamh. Is minic a dhéantar imeachtaí cúirte agus imscrúduithe in aghaidh úinéirí na meán freasúra anois. Tá éifeacht mhór dhiúltach ag fíoraisc a rinneadh le déanaí ar thuairisciú criticiúil na meán. Is gá an reachtaíocht maidir leis an rialtóir meán (Coimisiún Cumarsáide Náisiúnta na Seoirsia) a ailíniú a thuilleadh le caighdeáin Eorpacha. Ráthaítear le Bunreacht na Seoirsia cosaint ar idirdhealú, agus sainítear sa chód coiriúil imthosca géaraitheacha do choireanna lena n‑áirítear coireanna fuatha (gan an téarma sin a úsáid). Ar an iomlán, tá creat dlíthiúil na tíre maidir le neamh‑idirdhealú agus comhionannas inscne i gcomhréir, den chuid is mó, le acquis an Aontais, ach níl sé á fhorfheidhmiú go leordhóthanach. Tá iarrachtaí leanúnacha á ndéanamh chun feasacht a mhúscailt maidir le comhionannas inscne, chun aghaidh a thabhairt ar neamhionannais leanúnacha lena gcuirtear cosc ar mhná a gcearta comhionanna a fheidhmiú go hiomlán. Is mná iad 19.3 % de na parlaiminteoirí a toghadh in 2021. Is cúis mhór imní i gcónaí é scála an fhoréigin inscnebhunaithe, lena n‑áirítear foréigean teaghlaigh agus feimeamharuithe. Tá mná fós ag dul i ngleic le héagothroime i margadh an tsaothair; tá bearna pá fós ann, agus thuill mná 36.2 % níos lú ná fir ar an meán in 2019. Tar éis don tSeoirsia Coinbhinsiún Iostanbúl a dhaingniú i mí na Bealtaine 2017, rinneadh obair chun rochtain ar cheartas a fheabhsú agus chun cáilíocht na seirbhísí cosanta sóisialta a fheabhsú. Tá gá le tuilleadh rannpháirtíochta, lena n‑áirítear maidir le feasacht an phobail a mhéadú. Is gá tuilleadh a dhéanamh chun cearta daoine leispiacha, aeracha, déghnéasacha, trasinscneacha, idirghnéasacha nó aiteacha (LADTIA) sa tSeoirsia a chosaint, go háirithe i bhfianaise imeachtaí mhí Iúil 2021. Glacadh Cód um Chearta an Linbh, ina leagtar síos creat dlíthiúil chun cearta an linbh a chosaint. Níl aon straitéis náisiúnta ann chun aghaidh a thabhairt ar fhoréigean in aghaidh leanaí. Ní mór an t‑athchóiriú ar dhí‑institiúidiú leanaí a thabhairt chun críche. Glacadh an Dlí maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas in 2020 agus daingníodh an Prótacal Roghnach a ghabhann le Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas. Tá daoine faoi mhíchumas fós ar cheann de na grúpaí is imeallaithe. Tá Straitéis Stáit maidir le Comhionannas agus Lánpháirtiú Sibhialta 2021-2030 agus a Plean Gníomhaíochta i bhfeidhm, ach níl cearta sóisialta, eacnamaíocha agus cultúrtha na ndaoine ar de mhionlaigh iad, ná a rannpháirtíocht pholaitiúil, á bhforfheidhmiú go leordhóthanach. Tá meas ar phríobháideachas cumarsáide curtha faoi cheist ag cúléisteacht agus faireachas aindleathach ar pholaiteoirí, iriseoirí, gníomhaithe na sochaí sibhialta agus an pobal taidhleoireachta, lena n‑áirítear téipeanna den saol príobháideach agus comhfhreagras. De ghnáth, ní bhíonn conclúidí inchreidte mar thoradh ar na himscrúduithe a gealladh. Tá aghaidh fós le tabhairt ar na hiarrataí a rinneadh arís agus arís eile, lena n‑áirítear na hiarrataí ón gCosantóir Poiblí, chun feabhas a chur ar an gcuntasacht agus ar an maoirseacht institiúideach éifeachtach. 2. CRITÉIR EACNAMAÍOCHA Déantar an measúnú seo ar bhonn chritéir Chóbanhávan a bhaineann le geilleagar margaidh feidhmiúil a bheith ann, chomh maith leis an acmhainneacht chun déileáil le brú iomaíochta agus le fórsaí margaidh laistigh den Aontas. 2.1. Geilleagar margaidh feidhmiúil Tá Olltáirgeacht Intíre (OTI) per capita ag an tSeoirsia a chomhfhreagraíonn do 33 % de mheán an Aontais maidir le paireacht cumhachta ceannaigh (PCC). Léirigh an tír fás láidir eacnamaíoch thart ar 5 % sna blianta roimh phaindéim COVID-19. Tar éis bliain de chrapadh, a bhain leis an bpaindéim, de bheagnach 7 % in 2020, d’fhás OTI go láidir faoi níos mó ná 10 % in 2021. Tá cuntas teiste maith ag an tSeoirsia maidir le beartas fónta fioscach agus airgeadaíochta a chur i bhfeidhm, mar a mhol an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta le linn athbhreithnithe leanúnacha ar chláir. Tá rialacha fioscacha diana ag an tír lena bhforchuirtear uasteorainneacha ar an easnamh fioscach (3 % den OTI), ar fhiachas rialtais (60 % den OTI) agus ar ioncam. Go ginearálta, chomhlíon an tSeoirsia na rialacha sin roimh an bpaindéim. Bhí leibhéil easnaimh fhioscaigh agus fiachais phoiblí íseal: faoi bhun 2 % den OTI agus thart ar 40 % den OTI faoi seach. Cuireadh na rialacha fioscacha ar fionraí ar feadh trí bliana mar gheall ar an bpaindéim. Tá an chuid is mó d’fhiachas poiblí na Seoirsia seachtrach, agus tagann sé beagnach go hiomlán ó chomhpháirtithe iltaobhacha agus déthaobhacha ar théarmaí lamháltais. Cuirtear beartas airgeadaíochta i bhfeidhm ar bhealach trédhearcach trí chóras atá spriocdhírithe ar bhoilsciú, faoina gcinneann Banc Náisiúnta na Seoirsia an sprioc boilscithe meántéarmach (3 % faoi láthair) agus faoina ndéanann sé cinntí comhfhreagracha maidir le rátaí úis agus ionstraimí beartais airgeadaíochta eile. Luainigh an boilsciú iarbhír timpeall na sprice le blianta beaga anuas sular tháinig méadú géar air ó bhí lár 2021 ann de bharr suaití seachtracha, mar a tharla i ngeilleagair eile. Tá córas ráta malairte comhlúthach ag an tSeoirsia lena mbunaítear an ráta ar an margadh malairte eachtraí, le hidirghabhálacha treallacha ó Bhanc Náisiúnta na Seoirsia. In ainneoin dhímheas na lari de réir a chéile (faoi 31 % in aghaidh an euro idir 2016 agus 2021), bhí comhardú chuntas reatha na Seoirsia diúltach go láidir seasta roimh 2020 agus tháinig meath breise air le linn na paindéime, rud as ar tháinig carnadh leibhéal suntasach fiachais sheachtraigh (idir phríobháideach agus phoiblí) agus roinnt ábhar imní maidir le leochaileacht sheachtrach. Tháinig méadú de réir a chéile ar chúlchistí idirnáisiúnta na Seoirsia le blianta beaga anuas agus cumhdaíodh iontu 4.6 mí d’allmhairí in 2021. Le scór bliain anuas, tá athchóirithe uaillmhianacha á saothrú ag an tSeoirsia, ar athchóirithe iad atá dírithe ar a rialachas eacnamaíoch agus a timpeallacht ghnó a fheabhsú. Is féidir a mheas, ar an iomlán, gur institiúidí éifeachtacha iad na hinstitiúidí eacnamaíocha a bhaineann leis an rialtas, toisc go mbaineann an tír scór ard amach maidir le héifeachtacht rialtais (75ú peircintíl de thíortha uile an domhain) agus maidir le cáilíocht rialála (83ú peircintíl) sna Táscairí rialachais is déanaí (2021) ón mBanc Domhanda. Tá dul chun cinn suntasach déanta go háirithe i réimse an bhainistithe airgeadais phoiblí, i réimse an tsoláthair phoiblí agus i réimse an riaracháin cánach agus custaim, le tacaíocht ó chláir de chuid an Aontais agus an Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta agus óna gcoinníollacht. Tá timpeallacht ghnó na Seoirsia léirscaoilte go mór ó bhí lár na 2000idí ann. De réir ECFE, d’éirigh leis an tSeoirsia timpeallacht rialála agus gnó ar ardchaighdeán a fhorbairt a bhfuil aitheantas idirnáisiúnta faighte aici. Tá scór níos fearr ag an tír ná tíortha eile sa réigiún ó thaobh gach gné d’innéacs beartais na bhfiontar beag agus meánmhéide (FBM) (2020) ó ECFE. Ní theastaítear ach nós imeachta amháin chun cuideachta a chlárú agus is féidir é a chur i gcrích in aon lá amháin. Rinneadh ceadúnais agus bacainní eile ar dhul isteach sa mhargadh a laghdú go córasach. Leis an dlí dócmhainneachta nua, a glacadh in 2020, rinneadh imeachtaí dócmhainneachta a éascú, rud a d’fhág go raibh siad níos trédhearcaí agus laghdaíodh fad agus costais na n‑imeachtaí sin. Leis an Dlí maidir le Fiontraithe, a glacadh in 2021, rinneadh nuachóiriú ar na rialacháin maidir le foirmeacha dlíthiúla cuideachtaí agus ar na nósanna imeachta dá mbunú agus dá bhfeidhmiú. Chun timpeallacht ghnó athléimneach a áirithiú, is gá níos mó a dhéanamh chun an creat dlíthiúil agus na nósanna imeachta forfheidhmithe i ndlí na hiomaíochta a neartú, agus dlús a chur le forfheidhmiú conarthaí agus le neamhspleáchas breithiúnach. Tá lorg an stáit sa gheilleagar an‑bheag. Tá 236 fiontar faoi úinéireacht stáit, agus is é atá iontu níos lú ná 5 % de bhreisluach iomlán na hearnála corparáidí. Ós rud é gur thuairiscigh go leor fiontar faoi úinéireacht stáit caillteanais airgeadais le blianta beaga anuas, tá athchóiriú ar rialachas na bhfiontar faoi úinéireacht stáit ar siúl. Ghlac an rialtas caighdeáin rialachais chorparáidigh na bhfiontar faoi úinéireacht stáit in 2021 i gcomhréir le treoirlínte ECFE agus tá straitéis chuimsitheach na bhfiontar faoi úinéireacht stáit á forbairt aige. Tá obair ar siúl freisin leis an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta maidir le rioscaí fioscacha a thagann ó fhiontair faoi úinéireacht stáit a nochtadh agus a chosc. Tá earnáil airgeadais na Seoirsia fónta i gcoitinne. Tá forlámhas láidir ag bainc uirthi agus tá sí comhchruinnithe go láidir; is ag an dá bhanc intíre is mó, as 16 ar an iomlán, a bhfuil thart ar trí cheathrú de na sócmhainní iomlána. Tá próifíl riosca íseal ag earnáil bhaincéireachta na Seoirsia: tá sciar na n‑iasachtaí neamhthuillmheacha in iomlán na n‑olliasachtaí íseal (idir 5 % agus 8 %) le cúig bliana anuas, agus tá an cóimheas leordhóthanachta caipitil ard agus ag méadú (go 19.6 % ag deireadh 2021). Deimhnítear sa Mheasúnú a rinne an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta le déanaí ar Chobhsaíocht na hEarnála Airgeadais go bhfuil córas baincéireachta na Seoirsia fós athléimneach tar éis na paindéime, in ainneoin roinnt caillteanas a tabhaíodh le linn na tréimhse sin. Ba é an t‑iasachtú bainc don earnáil phríobháideach an t‑iasachtú is airde sa réigiún ag 80 % den OTI, agus tá sé méadaithe níos mó ná faoi dhó le deich mbliana anuas. Tá sciar na gcuideachtaí gan rochtain ar chreidmheas níos ísle sa tSeoirsia ná i dtíortha eile an réigiúin, cé go bhfuil rochtain ar mhaoiniú fós ina bhac ar go leor FBManna.

Bhí an ráta dífhostaíochta sa tSeoirsia ag 19 % ag deireadh 2021 agus bhí sé ard i gcomparáid le tíortha eile sa réigiún. Bhí an ráta fostaíochta íseal i gcónaí (41.5 % ag deireadh 2021). Is é is cúis leis sin, go páirteach, neamhréir idir scileanna an lucht saothair agus riachtanais na bhfostóirí atá ag athrú go mear, líon ard feirmeoirí cothaithe (a aicmítear sa staidreamh mar dhaoine atá lasmuigh den lucht saothair nó mar dhaoine dífhostaithe), mar aon le fostaíocht neamhfhoirmiúil ard, a mheastar a bheith cothrom le 32 % d’fhostaíocht neamhthalmhaíochta. Bhí ról an‑teoranta ag seirbhísí poiblí fostaíochta go dtí le déanaí, ach neartaíodh iad de réir a chéile tar éis bhunú na Gníomhaireachta Stáit um Tacú le Fostaíocht in 2019. 2.2. Cumas chun déileáil le brú iomaíochta agus le fórsaí margaidh an Aontais In ainneoin leibhéal ard oideachais inarb é 12.8 bliain meánfhad na scolaíochta, tá cáilíocht an chórais oideachais agus na gcuraclam lag, rud lena léirítear go páirteach caiteachas níos ísle ar oideachas (3.8 % de OTI in 2020) ná mar a thaifead piaraí réigiúnacha. Níl scileanna na gcéimithe sa tSeoirsia rangaithe ach sa 125ú háit as 141 tír san Innéacs um Iomaíochas Domhanda, agus tá na torthaí foghlama a thomhaistear de réir mheasúnú PISA taobh thiar de thíortha sa réigiún. Déanann na húdaráis iarrachtaí feabhas a chur ar churaclaim agus ar mhodhanna teagaisc agus an gairmoideachas a neartú. Sa réimse deireanach sin, bunaíodh an Ghníomhaireacht Náisiúnta um Scileanna Gairme in 2019. Bhí caiteachas ar thaighde agus ar fhorbairt íseal ag thart ar 0.3 % den OTI le blianta beaga anuas. Tá an tSeoirsia sa 91ú háit san Innéacs um Iomaíochas Domhanda a mhéid a bhaineann le cumas nuálaíochta, taobh thiar den chuid is mó de na tíortha sa réigiún. Bhí leibhéil infheistíochta na Seoirsia ard, thart ar 25 % de OTI le blianta beaga anuas, ach níor caitheadh ach 3-4 % de OTI ar bhonneagar. De réir mheasúnú comhpháirteach BEI agus BEAF a rinneadh le déanaí, tá feabhas suntasach tagtha ar an bpríomhbhonneagar fuinnimh, lena n‑áirítear aonaid ghiniúna, línte tarchuir agus píblínte gáis, le fiche bliain anuas. In ainneoin a hacmhainneachta ollmhóire chun fuinneamh in‑athnuaite a tháirgeadh, tá an tSeoirsia fós ag brath an iomarca ar bhreoslaí iontaise, go háirithe ar ghás fóirdheonaithe, agus tá sí anois ina glan‑allmhaireoir leictreachais. I réimse an iompair, tá cáilíocht agus dlús an ghréasáin bóithre agus iarnróid lag in ainneoin an fheabhsaithe de réir a chéile, rud is cúis le hamanna fada taistil agus taifid sábháilteachta bóithre atá lag. Tá gá le hinfheistíocht shuntasach i mbonneagar maidir le soláthar uisce agus sláintíocht lasmuigh de na cathracha móra, agus i saoráidí bainistithe dramhaíola freisin. In ainneoin an fháis shuntasaigh atá tagtha ar earnáil TFC le blianta beaga anuas, ní leor rochtain ar bhonneagar digiteach in áiteanna áirithe sa tír i gcónaí. Tá struchtúr eacnamaíoch éagsúlaithe ag geilleagar na Seoirsia, ina bhfuil béim ar earnálacha lena ngabhann breisluach íseal. Tá ról tábhachtach ag seirbhísí sa gheilleagar, go háirithe trádáil agus deisiúcháin (17 % den OTI in 2021), réadmhaoin, tógáil, iompar agus turasóireacht. 12 % den OTI atá sa mhonaraíocht, 7 % atá sa talmhaíocht agus 4 % atá sa mhianadóireacht. Mhéadaigh onnmhairí earraí go córasach ó 14 % de OTI in 2016 go 23 % de OTI in 2021. Tá miotail (mianta copair agus fearó‑chóimhiotail), táirgí bia (fíon, biotáillí, uiscí mianraí, cnónna coill) agus carranna ath‑onnmhairithe chun cinn ar struchtúr na n‑onnmhairí. Tá rannpháirtíocht ghnólachtaí na Seoirsia i slabhraí luacha domhanda an‑teoranta. Le blianta beaga anuas, léirigh an tír go seasta easnamh suntasach trádála, arna chúiteamh go páirteach ag insreabhadh na n‑íocaíochtaí agus ag barrachas sa turasóireacht agus i seirbhísí eile. Leis an gComhaontú Comhlachais, lena n‑áirítear an Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála idir an tAontas agus an tSeoirsia, a síníodh in 2014, cuirtear le forbairt gheilleagar na Seoirsia trí léirscaoileadh trádála agus ailíniú le reachtaíocht agus caighdeáin an Aontais. Idir 2016, nuair a tháinig an AA i bhfeidhm, agus 2021, tháinig méadú 30 % ar onnmhairí na Seoirsia chuig an Aontas agus tháinig méadú 11 % ar allmhairí ón Aontas. Is é an tAontas an comhpháirtí trádála is mó atá ag an tSeoirsia le blianta beaga anuas, agus ba leis an Aontas a rinneadh 21 % d’onnmhairí agus 23 % d’allmhairí na tíre sin in 2020. Is ball den Eagraíocht Dhomhanda Trádála í an tSeoirsia ó bhí 2000 ann, a bhfuil traidisiún aici maidir le beartas trádála oscailte. 3. CUMAS CHUN OIBLEAGÁIDÍ NA BALLRAÍOCHTA A GHLACADH Rinneadh meastóireacht ar chumas na Seoirsia na hoibleagáidí ballraíochta a ghlacadh ar bhonn na dtáscairí seo a leanas: -Na gealltanais sa Chomhaontú Comhlachais agus sa Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála agus a gcur chun feidhme; -Leibhéal glactha, cur chun feidhme agus forfheidhmithe an acquis lasmuigh den AA/DCFTA An Comhaontú Comhlachais idir an tAontas agus an tSeoirsia, lena n‑áirítear an Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála (AA/DFCTA), is cuid é den ghlúin nua de na comhaontuithe comhlachais is uaillmhianaí atá tugtha i gcrích ag an Aontas Eorpach lena thíortha comhpháirtíochta. Leis an gComhaontú, léirítear cuid shubstaintiúil de acquis an Aontais lena ngabhann amchlár mionsonraithe maidir leis an gcur chun feidhme ó 2 bhliain go 10 mbliana agus lena dtugtar an tír céim níos gaire don Aontas Eorpach i dtéarmaí ailíniú rialála. Ó tháinig an AA/DCFTA i bhfeidhm go sealadach in 2014, tá dlúthbhaint ag Ballstáit an Aontais le cur chun feidhme an AA/DCFTA tríd an gComhairle Comhlachais agus tríd an gCoiste Comhlachais. Glactar na Comhsheasaimh maidir leis an gComhairle Comhlachais agus comhaontaítear Clár Oibre Anótáilte mionsonraithe don Choiste Comhlachais. Cuirtear an treoir straitéiseach ar fáil ó chruinnithe na Comhairle Comhlachais ar an leibhéal polaitiúil is airde. Ina theannta sin, tá Parlaimint na hEorpa agus Parlaimint na Seoirsia páirteach sa Choiste Comhlachais Parlaiminteach idir an tAontas agus an tSeoirsia maidir le cur chun feidhme an chomhaontaithe. Tá na pléití bunaithe freisin ar an ionchur a chuireann an tsochaí shibhialta ar fáil trí Ardán Sochaí Sibhialta AE-na Seoirsia agus cuirtear san áireamh go cuí iad. Áirítear sa leagan amach institiúideach freisin an Coiste Comhlachais agus an Coiste Comhlachais i ndáil le Cumraíocht Trádála, Fochoistí tiomnaithe chomh maith le Fochoistí Cnuasaigh lena gcumhdaítear beagnach gach caibidil de acquis an Aontais, rud lenar féidir anailís leanúnach chríochnúil a dhéanamh ar an dul chun cinn sa chaidreamh. D’oibrigh an tAontas agus an tSeoirsia go dlúth le chéile chun príomhréimsí beartais a shainaithint, spriocanna a leagan síos don athchóiriú agus don dul chun cinn reachtach, agus an méid atá bainte amach sna réimsí sin a thagarmharcáil. Sna Cláir Oibre Chomhlachais a nuashonraítear go rialta, leagtar amach cuspóirí beartais gearrthéarmacha agus meántéarmacha an chomhair idir an tAontas agus an tSeoirsia. Déantar cur chun feidhme acquis an Aontais ag an tSeoirsia a dhoiciméadú sna ‘Tuarascálacha Cur Chun Feidhme de chuid an Chomhlachais’ de chuid an Aontais a eisítear go bliantúil ó 2016 i leith . Go dtí go ndéanfar anailís lánfheidhme ar na caibidlí uile a bheidh le déanamh ag céim níos déanaí sa phróiseas, tugtar samplaí san anailís de na caibidlí sna cnuasaigh ina bhfuil torthaí an‑mhaith bainte amach ag an tSeoirsia agus leagtar béim ar réimsí ina bhfuil comhfhogasú teoranta déanta ar an acquis. Tar éis ghlacadh na modheolaíochta athbhreithnithe , agus chun críche bheartas an Aontais um méadú, is é an struchtúr atá ar acquis an Aontais sé chnuasach théamacha. Cumhdaítear acquis an Aontais sna cnuasaigh sin go mór leis an gComhaontú Comhlachais agus leis an Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála agus rinneadh an tSeoirsia a chomhfhogasú leis de réir a chéile. Ar an iomlán, tá cuntas teiste sásúil ag an tSeoirsia maidir leis an gcur chun feidhme, cé go bhfuil an dul chun cinn neamhchothrom agus cé go raibh roinnt moilleanna ann maidir leis na hamlínte uaillmhianacha sa AA/DCFTA a bhaint amach. Áirítear le cnuasach na mbunphrionsabal caibidlí an acquis maidir leis an mBreithiúnacht & cearta bunúsacha, Ceartas, saoirse agus slándáil, Soláthar poiblí, Staidreamh, agus Rialú Airgeadais. Rinneadh measúnú ar an gcnuasach sin den chuid is mó faoi na codanna a bhaineann leis na critéir Pholaitiúla agus Eacnamaíocha. Tá réimsí sa chnuasach ina bhfuil teorainn fós le comhfhogasú le acquis an Aontais, mar shampla maidir leis an mBreithiúnacht agus cearta bunúsacha agus maidir le Ceartas, saoirse agus slándáil. Áirítear leis an gcnuasach maidir leis an margadh inmheánach caibidlí an acquis maidir le Saorghluaiseacht earraí, Saorghluaiseacht oibrithe, Ceart bunaíochta agus saoirse chun seirbhísí a sholáthar, Saorghluaiseacht caipitil, Dlí na gcuideachtaí, Dlí na maoine intleachtúla, Beartas iomaíochta, Seirbhísí Airgeadais, Cosaint tomhaltóirí agus sláinte. Mar shampla, tá dul chun cinn suntasach déanta ag an tSeoirsia maidir leis an acquis a chomhfhogasú i réimse dhlí na gcuideachtaí trí reachtaíocht nua a ghlacadh, trí chreat dlíthiúil aonfhoirmeach trédhearcach a chruthú do chorparáidí, dá scairshealbhóirí, dá stiúrthóirí, dá gcreidiúnaithe agus do pháirtithe leasmhara eile.

Tá réimsí eile ann ina bhfuil teorainn fós le comhfhogasú le acquis an Aontais, mar shampla, réimse an bheartais cosanta tomhaltóirí, inar gá níos mó iarrachtaí lena n‑áirítear a mhéid a bhaineann le reachtaíocht a glacadh le déanaí a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú. Áirítear leis an gcnuasach maidir le hIomaíochas agus fás cuimsitheach caibidlí an acquis maidir le Sochaí na faisnéise agus na meáin, Cánachas, Beartas eacnamaíoch agus airgeadaíochta, Beartas Sóisialta agus Fostaíocht, Beartas fiontraíochta agus tionsclaíoch, Eolaíocht agus taighde, Oideachas agus cultúr, an t‑aontas custaim. Baineadh torthaí an‑mhaith amach. Mar shampla, tá dul chun cinn suntasach déanta cheana féin ag an tSeoirsia i réimse an bheartais eacnamaíoch agus airgeadaíochta, trí reachtaíocht lena sainítear rialacha fioscacha uimhriúla maidir le heasnamh buiséid agus fiachas poiblí. Maidir le hoideachas agus cultúr, tá dul chun cinn maith déanta ag an tSeoirsia i gcomhlíonadh na moltaí uile agus na gCinntí ón gComhairle maidir leis an gcáilíocht fheabhsaithe ar gach leibhéal oideachais. Is maith an dul chun cinn atá déanta i dtreo cáilíochtaí agus inniúlachtaí a aithint, agus maidir le trédhearcacht a áirithiú i réimse an aitheantais do cháilíochtaí. Is ionstraim rathúil é comhlachas na Seoirsia le Fís Eorpach maidir le comhtháthú le cleachtais an Aontais i réimse an taighde agus na nuálaíochta. Tá réimsí eile ann ina bhfuil an comhfhogasú le acquis an Aontais fós an‑teoranta; mar shampla, cumarsáid leictreonach agus beartas sóisialta agus fostaíocht. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun cur chun feidhme éifeachtach na reachtaíochta frith‑idirdhealaithe a áirithiú. I réimse na gníomhaíochta in aghaidh trustaí agus an rialaithe cumasc, rinne an tSeoirsia a reachtaíocht a ailíniú go páirteach le acquis an Aontais. Níl reachtaíocht na Seoirsia maidir le státchabhair ailínithe. Áirítear sa chnuasach maidir leis an gClár oibre glas agus an nascacht inbhuanaithe caibidlí an acquis maidir le Beartas iompair, Fuinneamh, Gréasáin thras‑Eorpacha, agus an Comhshaol agus an t‑athrú aeráide. Tá dul chun cinn suntasach déanta ag an tSeoirsia i réimse an fhuinnimh trí acquis oiriúnaithe an Aontais faoi Chonradh an Chomhphobail Fuinnimh a chomhfhogasú. Mar sin féin, ní mór bearta tábhachtacha a dhéanamh fós chun oibreoirí an chórais tarchurtha leictreachais agus gáis a dhíchuachadh agus a dheimhniú chun dlús a chur le forbairt na bhfoinsí in‑athnuaite agus chun an spleáchas fuinnimh ar bhreoslaí iontaise na Rúise a laghdú i gcomhréir le Plean REPowerEU. Tá sé sin ábhartha go háirithe ós rud é nach bhfuil idirnaisc fuinnimh fhisiceacha ann idir an tSeoirsia agus an tAontas go fóill. Tá príomhphíosaí reachtaíochta glactha ag an tSeoirsia a bhaineann, inter alia, le foinsí in‑athnuaite agus le héifeachtúlacht fuinnimh I réimsí eile, amhail an comhshaol agus an t‑athrú aeráide, beidh ar an tSeoirsia iarrachtaí suntasacha a dhéanamh maidir le tuilleadh ailínithe reachtaigh leis an acquis agus le beartais an Chomhaontaithe Ghlas don Eoraip chomh maith lena riarachán a neartú chun an t‑aistriú glas a chumasú. Leis an gComhaontú maidir leis an gComhlimistéar Eitlíochta, a síníodh in 2010, agus le hIdirphlé Iompair ilearnála, a seoladh in 2019, tacaítear le hailíniú le acquis an iompair, go háirithe sna hearnálacha muirí agus eitlíochta. Áirítear leis an gcnuasach Acmhainní, talmhaíocht agus comhtháthú caibidlí an acquis maidir le Talmhaíocht agus forbairt tuaithe, Sábháilteacht bia, Beartas tréidliachta agus fíteashláintíochta, Iascach, Beartas réigiúnach agus comhordú ionstraimí struchtúracha, agus Forálacha airgeadais agus buiséadacha. Tá dul chun cinn suntasach déanta cheana féin ag an tSeoirsia maidir le sábháilteacht bia, beartas tréidliachta agus fíteashláintíochta lenar féidir an trádáil idir an tAontas agus an tSeoirsia a mhéadú agus a éagsúlú. Tá an tSeoirsia ag obair i ndlúthchomhar le heagraíochtaí réigiúnacha bainistithe iascaigh chun a reachtaíocht ábhartha a ailíniú le acquis an Aontais agus le caighdeáin idirnáisiúnta. Tá tús curtha ag an tír le roinnt príomhshásraí don bheartas réigiúnach a chur i bhfeidhm. Bhí an tSeoirsia an‑éifeachtach maidir leis an bplean comhfhogasaithe dlíthiúil uaillmhianach de chuid an AA/DCFTA a chur chun feidhme, agus tá sí ar an mbóthar ceart chun comhfhogasú iomlán a bhaint amach mar atá beartaithe. Beidh gá le tuilleadh iarrachtaí chun na Treoracha a chur chun feidhme go héifeachtach. Tá an comhfhogasú leis an acquis i réimse na Talmhaíochta agus na forbartha tuaithe teoranta. Áirítear sa chnuasach maidir le Caidreamh Seachtrach na caibidlí maidir le Caidreamh seachtrach agus beartas eachtrach, slándála agus cosanta. Ba é ráta ailínithe na Seoirsia le ráitis ábhartha ón Ard‑Ionadaí thar ceann an Aontais Eorpaigh agus le Cinntí ón gComhairle 53 % in 2021, (2020: 61 %; 2019: 55 %; 2018: 54 %, 2017: 56 %). Tá an tSeoirsia ina rannpháirtí gníomhach i misin agus oibríochtaí CBSC AE: faoi láthair, rannchuidíonn sí le Misean Oiliúna an Aontais Eorpaigh i bPoblacht na hAfraice Láir agus tá 32 pearsanra ann lena n‑áirithítear cosaint, agus oifigeach míleata amháin i Misean Oiliúna an Aontais Eorpaigh i Mailí. Seoladh Idirphlé Ardleibhéil Polaitiúil agus Slándála leis an tSeoirsia in 2017, chun an malartú rialta faoin gComhairle Comhlachais a chomhlánú agus chun an cóineasú de réir a chéile maidir le cúrsaí a bhaineann leis an mbeartas eachtrach agus slándála a chur chun cinn a thuilleadh. Tá deis ann chun comhar a fheabhsú a thuilleadh i réimse an Chomhbheartais Slándála agus Cosanta. Ba cheart iarrachtaí a dhéanamh chun cóineasú na Seoirsia leis an gComhbheartas Eachtrach agus Slándála a mhéadú, lena n‑áirítear maidir le seasaimh an Aontais. 4. CONCLÚIDÍ AGUS MOLTAÍ Is daonlathas parlaiminteach í an tSeoirsia. Aithníodh toghcháin náisiúnta agus áitiúla a reáchtáladh le déanaí mar thoghcháin iomaíocha agus tugadh urraim fhoriomlán do shaoirsí bunúsacha leo. Mar sin féin, tá dúshláin ríthábhachtacha fós ann go háirithe mar gheall ar an saol polaitiúil atá thar a bheith scoilte. Tá géarghá le haghaidh a thabhairt ar an deighilt pholaitiúil sin agus feabhas a chur ar an maoirseacht dhaonlathach. Ní mór ardtosaíocht a dhéanamh de dheireadh a chur le leasanna dílsithe. Tá sochaí shibhialta dhinimiciúil agus dhea-fhorbartha ag an tSeoirsia agus ní mór a tuairim agus a hionchur a chur san áireamh ar bhealach níos córasaí. Tá creat straitéiseach le haghaidh athchóirithe sa riarachán poiblí i bhfeidhm agus áirítear ann forálacha chun rialachas áitiúil a neartú. Maidir leis an mbreithiúnacht, bhí athchóirithe breithiúnacha tábhachtacha déanta ag an tSeoirsia, ach chuir athruithe níos déanaí bac ar an treocht dhearfach sin. Ní mór neamhspleáchas na breithiúnachta a chomhdhlúthú agus ní mór cuntasacht agus neamhchlaontacht an tslabhra institiúidigh bhreithiúnaigh ina iomláine a áirithiú. Tá céimeanna tábhachtacha glactha ag an tSeoirsia chun an t‑éilliú a chomhrac ach is gá níos mó a dhéanamh chun na próisis frithéillithe agus a n‑éifeachtacht a neartú. Go háirithe, tá gá le gníomhaíochtaí cinntitheacha breise chun an t‑éilliú ardleibhéil a chomhrac agus chun leasanna dílsithe a dhíothú, lena n‑áirítear leasanna olagarcaí. Ar an gcaoi chéanna, ní mór na bearta tábhachtacha a rinneadh chun dul i ngleic leis an gcoireacht eagraithe a neartú a thuilleadh. Tá timpeallacht iolraíoch meán ann a labhraíonn amach agus is gá í a chosaint, lena n‑áirítear í a chosaint in imeachtaí dlíthiúla. Cloíonn dlíthe um chearta bunúsacha go ginearálta le caighdeáin Eorpacha agus idirnáisiúnta. Ní mór forfheidhmiú na gceart sin a neartú. Ar an iomlán, a mhéid a bhaineann leis na critéir pholaitiúla, tá bunús ag an tSeoirsia chun cobhsaíocht na n‑institiúidí lena ráthaítear an daonlathas, an smacht reachta, cearta an duine agus meas agus cosaint do mhionlaigh a bhaint amach, fiú más rud é gur baineadh an bonn de dhul chun cinn na tíre mar gheall ar fhorbairtí a tharla le déanaí. Maidir leis na critéir eacnamaíocha, tá leibhéal maith cobhsaíochta maicreacnamaíche bainte amach ag an tSeoirsia agus tá beartas eacnamaíoch fónta agus timpeallacht fhabhrach ghnó bainte amach aici. D’fhonn feidhmiú a geilleagair margaidh a fheabhsú, tá gá le tuilleadh athchóirithe agus infheistíochta chun fás cuimsitheach fadtéarmach agus iomaíochas seachtrach a áirithiú. Chun acmhainneacht na tíre déileáil le brú iomaíoch san Aontas a threisiú, ní mór don tSeoirsia a caipiteal daonna, go háirithe, a neartú (go háirithe trí athchóiriú an oideachais) chun scileanna le haghaidh mhargadh an tsaothair agus le haghaidh na nuálaíochta a áirithiú, chun bonneagar fisiciúil a neartú, lena n‑áirítear giniúint fuinnimh in‑athnuaite agus bonneagar iompair, agus chun rochtain ar shlabhraí luacha domhanda a fheabhsú. Maidir leis an acmhainneacht chun na hoibleagáidí ballraíochta a chomhlíonadh, tá an tSeoirsia ag obair ó bhí 2016 ann ar chur chun feidhme Chomhaontú Comhlachais AE-na Seoirsia, lena n‑áirítear Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála (AA/DFCTA). Tá méid nach bhfacthas riamh roimhe seo de acquis an Aontais curtha san áireamh leis na comhaontuithe sin cheana féin. Tá an tSeoirsia tar éis comhfhogasú de réir a chéile le gnéithe substaintiúla de acquis an Aontais thar go leor caibidlí. Tá cuntas teiste dearfach aici ar an iomlán maidir le cur chun feidhme, cé go bhfuil níos mó dul chun cinn déanta ag an tír i roinnt earnálacha ná mar atá in earnálacha eile. Ar an iomlán, tá bonn láidir bunaithe ag an tSeoirsia chun tuilleadh ailínithe a dhéanamh. Is Stát Eorpach í an tSeoirsia atá tiomanta do na luachanna ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe a urramú agus a chur chun cinn. Dá bhrí sin, molann an Coimisiún don Chomhairle gur cheart go dtabharfaí an pheirspictíocht don tSeoirsia a bheith ina ball den Aontas Eorpach. Molann an Coimisiún go ndeonófaí stádas mar iarrthóir don tSeoirsia, a luaithe a thabharfar aghaidh ar na tosaíochtaí seo a leanas: -aghaidh a thabhairt ar shaincheist na deighilte polaitiúla, trí chomhar idir na páirtithe polaitiúla a áirithiú de mheon chomhaontú mhí Aibreáin 19; -feidhmiú iomlán na n‑institiúidí stáit uile a ráthú, a gcuntasacht neamhspleách agus éifeachtach a neartú mar aon lena bhfeidhmeanna daonlathacha maoirseachta; feabhas breise a chur ar an gcreat toghcháin, agus aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh uile a shainaithin ESCE/ODIHR agus Comhairle na hEorpa/Coimisiún na Veinéise sna próisis sin.