MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

Is ceannairí domhanda iad an tAontas Eorpach (agus a Bhallstáit) i réimse an chomhair idirnáisiúnta um fhorbairt. Is dual dóibh a bheith chun tosaigh i gníomhaíochtaí idirnáisiúnta ina gcáil mar dheontóirí agus maidir lena ról nuálach i dtaca le hairgeadas forbartha chomh maith.

Cé go bhfuil feabhas feicthe againn ar fud an domhain maidir le coinníollacha maireachtála na ndaoine is leochailí, tá dúshláin shubstaintiúla fós ann. Tá dúshláin dhomhanda i ndiaidh éirí níos casta agus níos ilghnéithí agus tá siad ag forbairt go tapa i rith an ama. Chun aghaidh a thabhairt orthu go héifeachtach, ní mór don Aontas Eorpach iarracht níos tréine a dhéanamh ina ghníomhaíochtaí seachtracha agus leas a bhaint as sraith ionstraimí beartais agus ionstraimí maoinithe atá solúbtha agus éifeachtúil.

Ós rud é gur mó méid na ndúshlán ná méid na n‑acmhainní atá ar fáil faoi láthair, tá an tAontas ag lorg bealaí nua nuálacha éifeachtúla chun creat maoiniúcháin um fhorbairt a chruthú. Nuair a dhéantar giaráil ar an infheistíocht a dhéanann institiúidí airgeadais agus comhpháirtithe ón earnáil phríobháideach, is bealach éifeachtach é sin chun an úsáid is mó a bhaint as buiséad an Aontais.

Fós féin, níl sna hionstraimí airgeadais fós ach cuid an-bheag de bhuiséad an Aontais le haghaidh gníomhaíochtaí seachtracha. Caitear formhór an bhuiséid um fhorbairt (thart ar 90 % le linn an chreata airgeadais ilbhliantúil (CAI) le haghaidh 2014-2020) ar dheontais thraidisiúnta um fhorbairt, tacaíocht bhuiséadach agus socruithe eile lena dtugtar cistiú díreach agus indíreach do thíortha comhpháirtithe.

****

B’ionstraim airgeadais cheannródaíoch í Saoráid Infheistíochta na Stát san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin (SI ACC). Bunaíodh SI ACC in 2003 faoin gComhaontú Inmheánach idir Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle, ar Mhaoiniú agus Riaradh Cabhrach ón gComhphobal faoin bPrótacal Airgeadais a ghabhann le Comhaontú Comhpháirtíochta Cotonou (CPA) i ndáil le fás a chur chun cinn san earnáil phríobháideach – agus chun caipiteal intíre agus caipiteal eachtrach a shlógadh chuige sin – i 78 dtír san Afraic fho-Shahárach, i Muir Chairib, agus san Aigéan Ciúin.

Is faoi bhainistíocht an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta (BEI) atá SI ACC go dtí seo agus baineann sí acmhainní as an 9ú, an 10ú agus an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta agus as acmhainní BEI féin chomh maith.

Le creat dlíthiúil SI ACC, bunaítear an méid seo a leanas (le haghaidh acmhainní ón gCiste Eorpach Forbraíochta (CEF)):

·úsáidfear “fáltais agus ioncam” (athshreabha) ó oibríochtaí faoi SI ACC le haghaidh tuilleadh oibríochtaí (faoi Airteagal 5(3) den 11ú Comhaontú Inmheánach CEF), agus iad ag feidhmiú mar fhoinse imrothlach.

·ar dhul in éag an Phrótacail Airgeadais a ghabhann le CPA (agus mura bhfuil cinneadh sonrach ón gComhairle, tabharfar na hathshreabha glana carnacha anonn go dtí an chéad phrótacal eile (Airteagal 3(2) d’Iarscríbhinn II a ghabhann le CPA);

·níl acmhainní iomlána an 11ú CEI ná na cistí a eascraíonn ó athshreabha geallta a thuilleadh thar an 31 Nollaig 2020, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt, ag gníomhú di d’aon toil ar thogra ón gCoimisiún (pointe 5 d’Iarscríbhinn Ic de CPA agus Airteagal 1(5) den 11ú Comhaontú Inmheánach CEF).

·I gcomhthráth, in Airteagal 1(5) den 11ú Comhaontú Inmheánach CEF i gcomhréir le hAirteagal 47(2) den 11ú Rialachán Airgeadais CEF, foráiltear gur i gcás na gcistí a shuibscríobh na Ballstáit faoin 9ú, faoin 10ú agus faoin 11ú CEI chun SI ACC a mhaoiniú, beidh na cistí sin fós ar fáil tar éis an 31 Nollaig 2020 lena n‑íoc amach, agus beidh siad ar fáil suas go dtí an 31 Nollaig 2030.

·Luaitear freisin in Airteagal 14(3) den 11ú Comhaontú Inmheánach CEF go bhfanfaidh an Comhaontú sin i bhfeidhm fad agus a bheidh gá leis chun na hoibríochtaí uile a mhaoinítear faoi CPA agus faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) 2014-2020 a chur i gcrích go hiomlán (go dtí go n‑aisíocfar na hoibríochtaí agus go ndúnfar iad).

Tá gá leis an togra seo chun go mbeifear in ann na cistí a eascraíonn ó na hathshreabha a ghealladh thar an 31 Nollaig 2020. In éagmais cinneadh ón gComhairle a bheith ann, ní mór na cistí a eascraíonn ó na hathshreabha a aisíoc leis na mBallstáit ar bhonn pro rata, i gcomhréir leis an tábla sa 11ú Comhaontú Inmheánach CEF (Airteagal 1(2)(a)).

De réir na meastachán reatha ó EIB, is é atá sna hathshreabha thart ar EUR 3.2 billiún (is é sin an dearlaic iomlán de EUR 3.6 billiún – ó AE-28 – lúide táillí bainistíochta agus costais).