maidir leis na seasaimh a ghlacfar thar ceann an Aontais Eorpaigh sa nós imeachta i scríbhinn ag Rannpháirtithe sa Socrú maidir le Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil a mhéid a bhaineann leis an athbhreithniú ar an gComhaontú Earnála maidir le Creidmheasanna Onnmhairiúcháin le haghaidh Tionscadail Giniúna Leictreachais Gualbhreoslaithe atá in Iarscríbhinn VI

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.Ábhar an togra

Baineann an togra seo le cinneadh lena mbunaítear an seasamh a ghlacfaidh an gCoimisiún thar ceann an Aontais Eorpaigh i gcomhthéacs an athbhreithnithe ar an gComhaontú Earnála maidir le Tionscadail Giniúna Leictreachais Gualbhreoslaithe, dá ngairtear an Comhaontú Earnála Gualbhreoslaithe (‘CFSU’), atá in Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Socrú maidir le Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil (an ‘Socrú’).

Tá nuashonrú ar CFSU á phlé ar leibhéal na Rannpháirtithe sa Socrú, tar éis togra ón Aontas Eorpach a cuireadh isteach an 21 Aibreán 2021 (an ‘Togra’). Iarrtar sa Togra ar na Rannpháirtithe an Socrú a ailíniú lena spriocanna comhroinnte faoin aeráid – ós rud é gur shínigh na Rannpháirtithe go léir Comhaontú Pháras – trí rialacha CFSU a leasú chun deireadh a chur le haon deis tacaíochta i bhfoirm creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil agus i bhfoirm cabhair cheangailte faoi rialacha an tSocraithe le haghaidh honnmhairiú na ngléasraí cumhachta gualbhreoslaithe agus tionscadail ghaolmhara.

Ós rud é go bhfuil saincheisteanna a bhaineann leis an aeráid i dtreis, go háirithe an tsaincheist maidir le deireadh a chur le gual le haghaidh giniúint leictreachais de réir a chéile , d’fhéadfadh sé go mbeadh na Rannpháirtithe in ann teacht ar chomhaontú maidir leis an tsaincheist sin roimh COP26 i mí na Samhna 2021. Go háirithe, tá uachtarán COP26 ag tathant ar na náisiúin deireadh a chur le giniúint cumhachta gualbhreoslaithe, agus an 21 Bealtaine 2021, gheall náisiúin G7 deireadh a chur le haon tacaíocht dhíreach nua ón rialtas a thabhairt do ghiniúint idirnáisiúnta cumhachta ó ghual teirmeach gan staonadh faoi dheireadh na bliana 2021, lena n‑áirítear trí Chúnamh Oifigiúil um Fhorbairt, maoiniú onnmhairiúcháin, infheistíocht, agus tacaíocht airgeadais agus cur chun cinn trádála. Ionas go leanfaidh an tAontas Eorpach de na huaillmhianta láidre atá aige a thaispeáint, tá sé ríthábhachtach go mbeidh an tAontas réidh le seasamh a ghlacadh maidir le comhaontú a d’fhéadfadh a bheith ann maidir leis an tsaincheist sin i bhfad roimh COP26 a thionólfar ón 1 go dtí an 12 Samhain 2021.

2.Comhthéacs an togra

2.1.Socrú maidir leis na Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil

Is comhaontú oinigh é an Socrú idir an tAontas Eorpach, na Stáit Aontaithe, an Astráil, Ceanada, an Chóiré, an Eilvéis, an Iorua, an Nua-Shéalainn, an Ríocht Aontaithe, an tSeapáin agus an Tuirc, comhaontú a chuireann creat ar fáil creat a chur ar fáil lena bhféadfar creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil a úsáid go rianúil. Ciallaíonn sé sin, sa chleachtas, cothroime iomaíochta a leagan síos (i gcás ina mbeidh an iomaíocht bunaithe ar phraghas agus ar cháilíocht na n‑earraí agus na seirbhísí a onnmhairítear agus gan ar na téarmaí airgeadais a chuirtear ar fáil), agus san am céanna obair chun deireadh a chur le fóirdheontais agus leis an saobhadh trádála a bhaineann le creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil. Is i mí Aibreáin 1978 a tháinig an Socrú i bhfeidhm, beidh sé i bhfeidhm go ceann tréimhse éiginnte, agus cé go bhfaigheann sé tacaíocht riaracháin ó Rúnaíocht ECFE, ní Gníomh de chuid ECFE é.

Is socrú é atá faoi réir nuashonruithe rialta lena gcuirtear san áireamh an margadh airgeadais agus forbairtí beartais a dhéanann difear do sholáthar creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil. Rinneadh an Socrú a thrasuí, agus dá bhrí sin, le Rialachán (AE) Uimh. 1233/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, rinneadh ceangailteach é ó thaobh an dlí de san Aontas . Trí bhíthin Gníomhartha tarmligthe de bhun Airteagal 2 den Rialachán seo, déantar athbhreithnithe ar théarmaí agus ar choinníollacha an tSocraithe a ionchorprú i ndlí an Aontais.

2.2.Rannpháirtithe sa Socrú maidir leis na Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil

Déanann an Coimisiún Eorpach ionadaíocht thar ceann an Aontais i gcruinnithe de chuid Rannpháirtithe sa Socrú , agus sna nósanna imeachta i scríbhinn freisin le haghaidh cinnteoireacht a dhéanann Rannpháirtithe sa Socrú. Is de chomhthoil a ghlactar cinntí maidir le gach leasú a dhéantar ar an Socrú. Glacann an Chomhairle seasamh an Aontais agus pléann na Ballstáit é i Meitheal na Comhairle um Chreidmheasanna Onnmhairiúcháin.

2.3.An gníomh atá beartaithe ag na Rannpháirtithe in CFSU

Chomhaontaigh na Rannpháirtithe CFSU den chéad uair in 2016 chun onnmhaireoirí agus ceannaitheoirí a spreagadh le deireadh a chur le gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe a raibh éifeachtúlacht íseal ag baint leo. Is éard atá in CFSU rialacha earnáilsonracha mar aon le téarmaí agus coinníollacha cothrománacha an tSocraithe. Ní cheadaítear leis an Socrú ach mórghléasraí (os cionn 500 MW) a mhaoiniú ar mórghléasraí iad a bhfuil ‘teicneolaíocht shár-fhorchriticiúil’ nó déine íseal astaíochtaí (faoi bhun 750 g CO2/kWh den leictreachas a tháirgtear) acu agus i gcás na ngléasraí níos lú nach gcomhlíonann caighdeáin ardéifeachtúlachta, déantar maoiniú na ngléasraí sin a theorannú do na tíortha atá incháilithe le haghaidh acmhainní ón gChomhlachas Forbartha Idirnáisiúnta.

Áirítear clásal athbhreithnithe in CFSU arb é is cuspóir dó na téarmaí agus na coinníollacha a neartú a thuilleadh. Foráiltear in Airteagal 6, pointe (a), ‘go ndéanfar athbhreithniú ar an gComhaontú Earnála seo tráth nach déanaí ná an 30 Meitheamh 2020, athbhreithniú arb é is cuspóir dó na téarmaí agus na coinníollacha a neartú a thuilleadh sa dara céim a thosóidh tráth nach déanaí ná an 1 Eanáir 2021, d‘fhonn cur leis an sprioc choiteann chun aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide agus leanúint de bheith ag cur deireadh de réir a chéile le tacaíocht oifigiúil do ghléasraí cumhachta gualbhreoslaithe , lena n‑áirítear úsáid gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe nach bhfuil chomh héifeachtúil sin a laghdú’. Go háirithe, foráiltear in Airteagal 6, pointe (b), ‘Cuirfidh an t‑athbhreithniú an méid seo a leanas san áireamh: 1) Na tuarascálacha is déanaí ar eolaíocht aeráide, agus na himpleachtaí le haghaidh cinntí infheistíochta i mbonneagar domhanda i ngeall ar an sprioc leanúnach an téamh domhanda a theorannú go dtí leibhéal atá aoi bhun 2 chéim Celsius níos airde ná na leibhéil teochta réamhthionsclaíocha’.

Ó glacadh CFSU in 2016, léirigh anailís shuntasach luas tapa agus méid na hiarrachta atá ag teastáil chun deireadh a chur de réir a chéile le giniúint cumhachta ó ghual teirmeach má tá an téamh le coinneáil faoi bhun 2°C: tá cásanna éagsúla comhsheasmhach den chuid is mó maidir leis an ngá atá le beagnach gach gléasra cumhachta gualbhreoslaithe a dhúnadh roimh 2040. Mar sin féin, faoi rialacha CFSU a glacadh in 2016, is féidir tacaíocht dhíreach agus indíreach a thabhairt fós do ghléasraí cumhachta gualbhreoslaithe. Mar sin, tagann ceist chomhsheasmhachta chun cinn. Tá Meitheal na Comhairle um Chreidmheasanna Onnmhairiúcháin ag obair ó 2020 i leith ar thogra chun athbhreithniú a dhéanamh ar CFSU chun aghaidh a thabhairt ar an gceist sin.

3.An seasamh a ghlacfar thar ceann an Aontais

Chuir an Coimisiún Eorpach, thar ceann an Aontais, Togra le haghaidh hathbhreithniú ar CFSU faoi bhráid na Rannpháirtithe sa Socrú an 21 Aibreán 2021 , ar togra é a pléadh i dtús báire agus a glacadh i Meitheal na Comhairle um Chreidmheasanna Onnmhairiúcháin. Foráiltear sa Togra go gcuirfear deireadh de réir a chéile le maoiniú onnmhairiúcháin le haghaidh na hearnála cumhachta gualbhreoslaithe Go sonrach, iarrann sé go gcuirfear deireadh láithreach leis na creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil agus le cabhair cheangailte le haghaidh an mhéid seo a leanas:

–onnmhairiú gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe nua agus codanna díobh,

–trealamh a sholáthar do ghléasraí giniúna leictreachais gualbhreoslaithe gan staonadh atá ann cheana mura rud é gurb é cuspóir an trealaimh arna sholáthar é laghdú ar thruailliú agus nach cuirtear fad ama le saolré úsáidte an ghléasra ná ní chuirtear lena acmhainneacht leis, agus