TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA AGUS CHUIG AN gCOMHAIRLE

I dtreo iascaireacht níos inbhuanaithe san Aontas Eorpach: staid na himeartha agus treoshuíomhanna le haghaidh 2023

1.Réamhrá

Leis an Teachtaireacht seo, tugtar tuilleadh sonraí maidir le stádas iascach na hEorpa agus cuirtear treoshuíomhanna ar fáil le haghaidh tograí ón gCoimisiún agus le haghaidh comhairliúcháin le tríú tíortha maidir le deiseanna iascaireachta le haghaidh 2023 arbh é an aidhm a bheadh leo athbhunú roinnt stoc agus cothabháil stoc sláintiúil a neartú tuilleadh ar leibhéal na huastáirgeachta inbhuanaithe (MSY).

Tá fás leanúnach ag teacht ar an iascach ó thaobh na hinbhuanaitheachta de, mar gheall na hiarrachtaí a rinneadh san earnáil ní hamháin chun tuilleadh feabhais a chur ar staid na stoc, ach chun na stoic inbhuanaithe a choinneáil i ndea-bhail freisin. Mar thoradh air sin, tá níos mó stoc á dtabhairt chuig leibhéil inbhuanaithe le torthaí an-mhaith, go háirithe san Atlantach Thoir Thuaidh.

Ar an leibhéal idirnáisiúnta, in 2021 lean an tAontas de bheith ina phríomhthionscnóir chun dul chun cinn breise a dhéanamh in eagraíochtaí réigiúnacha bainistithe iascaigh (ERBInna). Mar sin féin, is gá iarrachtaí breise a dhéanamh go háirithe sa Mheánmhuir, áit a bhfuil an staid ina ábhar imní i gcónaí, agus i Muir Bhailt, áit inar aisiompaíodh na feabhsuithe a rinneadh le déanaí, i ngeall ar bhrúnna eile ar an gcomhshaol agus ar éiceachórais mhuirí.

Ó mhí Feabhra na bliana seo, le hionsaí míleata na Rúise i gcoinne na hÚcráine, imríodh tionchar ar iascaigh ó roinnt peirspictíochtaí éagsúla, go háirithe sa Mhuir Dhubh. Mar thoradh ar an staid slándála atá ag teacht chun cinn sa Mhuir Dhubh, cuireadh isteach ar ghníomhaíochtaí iascaireachta, agus ar chúiseanna slándála cuireadh cosc sealadach ar ghníomhaíochtaí iascaireachta in uiscí áirithe na mBallstát, amhail uiscí de chuid na Rómáine a bhfuil teorainn acu le Deilt na Danóibe, agus d’eisigh na Ballstáit agus bruachthíortha eile rabhaidh slándála le haghaidh na hearnála ar an leibhéal réigiúnach. Ina theannta sin, mar thoradh ar ionsaí míleata na Rúise, tá sreabha trádála suaite, imríodh tionchar ar sholáthar na chomhairle eolaíche agus ar chaibidlíochtaí áirithe ar an leibhéal idirnáisiúnta, agus tháinig méadú ar phraghsanna fuinnimh lena n‑éilítear bearta géarchéime an Chiste Eorpaigh Mhuirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe (CEMID) a úsáid chun tacú leis an suaitheadh suntasach i margadh na hearnála. Léirítear leis sin a thábhachtaí atá sé an athléimneacht a mhéadú tuilleadh chun slándáil bia san Eoraip a áirithiú, agus chun cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais a bhaint amach, go háirithe trí nuálaíocht bhreise agus aistriú fuinnimh.

2.Dul chun cinn maidir le hiascaireacht inbhuanaithe a bhaint amach san Aontas Eorpach

2.1.Treochtaí bithmhaise agus brú iascaireachta

Chun a áirithiú go bhfuil gníomhaíochtaí iascaireachta inbhuanaithe, is gá gan níos mó éisc a ghabháil ná mar is féidir a atáirgeadh gach bliain. Déantar iascaireacht inbhuanaithe ar stoc ag an uastáirgeacht inbhuanaithe nuair atá an cóimheas idir an ráta básmhaireachta iascaigh iarbhír (F) agus an ráta básmhaireachta iascaigh ag an uastáirgeacht inbhuanaithe (FMSY) faoi bhun nó cothrom le 1.

In 2020, leanadh den laghdú ar bhrú foriomlán iascaireachta in uiscí an Aontais, agus tháinig feabhas ar stádas na stoc. Is díol sásaimh é go háirithe gur thit cóimheas foriomlán na básmhaireachta iascaireachta faoi bhun 1 san Atlantach Thoir Thuaidh den chéad uair in 2020, mar gheall ar na hiarrachtaí a rinneadh san earnáil. Mar sin féin, déantar ró-iascaireacht ar stoic áirithe eile agus/nó tá stoic áirithe eile lasmuigh de na teorainneacha bitheolaíocha atá sábháilte go fóill, rud a chiallaíonn go bhfuil gá le dul chun cinn breise a dhéanamh chun cuspóirí an chomhbheartais iascaigh (CBI) a bhaint amach. I Muir Bhailt, aisiompaíodh an treocht dhearfach le blianta beaga anuas i ngeall ar an drochstaid chomhshaoil agus an ró-iascaireacht a rinneadh san am a chuaigh thart. Mar thoradh air sin, bhí caillteanas gnáthóg ann i gcás roinnt stoc éisc, laghduithe ar líon na n‑iasc san fharraige agus méideanna níos lú trosc i Muir Bhailt agus stoc éisc eile i Muir Bhailt faoi láthair. Sa Mheánmhuir, maidir le stoic an Aontais agus stoic roinnte a rialaítear faoi phlean ilbhliantúil (MAP) na Meánmhara Thiar (Meánmhuir Iar.) agus faoin gCoimisiún Ginearálta Iascaigh don Mheánmhuir (CGIM), tugadh faoi deara céimeanna i dtreo chuspóir na huastáirgeachta iascaireachta, agus laghdú ar an gcóimheas básmhaireachta iascaireachta faoi bhun 2 den chéad uair ó 2003 i leith.

2.2.Na deiseanna iascaireachta a bhunaítear le haghaidh 2022

Is céim thábhachtach iad na deiseanna iascaireachta a bunaíodh le haghaidh 2022 ó thaobh bainistiú iascaigh inbhuanaithe de.

San Atlantach, i Muir Bhailt agus sa Skagerrak/Kattegat, sainmhínítear deiseanna iascaireachta go príomha mar theorainneacha gabhála trí ghabhálacha iomlána incheadaithe (TACanna).

Sna limistéir sin, maidir le stoic arna mbainistiú ag an Aontas amháin, leagadh síos teorainneacha gabhála i gcomhréir leis an uastáirgeacht inbhuanaithe do na stoic uile a raibh an cóimheas sin ar fáil ina leith, seachas scadán Mhuir Bhailt Thiar, áit inar glacadh bearta diana eile i gcomhréir le Plean Ilbhliantúil Mhuir Bhailt. Rinneadh bearta cosanta breise freisin le haghaidh stoc i gcásanna deacra, amhail trosc Kattegat, trosc Mhuir Bhailt Thoir agus trosc Mhuir Bhailt Thiar. Tríd is tríd, aithníonn na Ballstáit Bhaltacha agus na páirtithe leasmhara go bhfuil gá le gníomhaíocht chun stoic éisc thráchtála thábhachtacha a atógáil i Muir Bhailt agus tá a gcion féin á dhéanamh acu chun an cuspóir sin a bhaint amach.

Maidir le stoic a roinntear leis an Ríocht Aontaithe, chomhaontaigh an dá pháirtí teorainneacha gabhála, laistigh den spriocdháta a leagtar síos leis an gComhaontú Trádála agus Comhair (TCA), i gcomhréir leis an uastáirgeacht inbhuanaithe i gcás fhormhór na stoc a raibh an chomhairle sin ar fáil ina leith. Níor glacadh cinneadh éagsúil ach i gcás 4 stoc (cásanna inar gabháil nialasach a comhairlíodh), agus chomhaontaigh an dá pháirtí teorainn ghabhála íseal nach gcumhdaítear ach le foghabhálacha, chun tachtadh na n‑iascach grinnill measctha a chosc. Maidir le stoc amháin, tháinig siad ar chomhaontú maidir le TAC beag chun gur féidir leanúint den bhailiú sonraí.

Maidir le stoic a roinntear go tríthaobhach leis an Iorua agus leis an Ríocht Aontaithe, chomhaontaigh na trí pháirtí athbhunú breise trosc sa Mhuir Thuaidh a shaothrú trí leanúint de bhearta ceartaitheacha agus trí TAC a shocrú faoi bhun na comhairle eolaíche le haghaidh roinnt stoc eile a bhíonn ag idirghníomhú leis an trosc in iascach measctha. Socraíodh TACanna le haghaidh scadáin faoin gcomhairle eolaíoch. Is ar leibhéal na huastáirgeachta inbhuanaithe a socraíodh an t‑aon uastáirgeacht inbhuanaithe a ndearnadh measúnú air a roinntear go déthaobhach leis an Iorua.

Maidir le stoic ronnach, faoitíní gorma agus scadán an Atlantaigh-Chríoch Lochlann, chomhaontaigh na stáit chósta TACanna foriomlána a shocrú ar leibhéal na huastáirgeachta inbhuanaithe. Tá an plé maidir le socruithe roinnte ar an gclár oibre in 2022, chun nach dtarlóidh ró-iascaireacht in éagmais socruithe roinnte.

Déantar iascaireacht os cionn leibhéal inbhuanaithe ar go leor stoc go fóill sa Mheánmhuir agus sa Mhuir Dhubh, arb iad iascach ilspeiceas agus go leor stoc a roinntear le tríú tíortha is saintréithe dóibh, cé go raibh an bhásmhaireacht iascaireachta níos gaire don leibhéal inbhuanaithe i gcás stoic áirithe agus gur shroich 7 stoc a FMSY amach in 2020. Ní mór leanúint de na hiarrachtaí diana caomhnaithe a dhéanamh chun cuspóir na huastáirgeachta inbhuanaithe a bhaint amach faoi 2025, go háirithe trí Phlean Ilbhliantúil na Meánmhara Thiar agus Straitéis nua 2030 CGIM a chur i bhfeidhm. Go deimhin, leis na deiseanna iascaireachta le haghaidh 2022 cuirtear pacáiste suntasach beart chun feidhme, ar bearta iad a ghlac CGIM in 2021..