MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An 30 Meitheamh 2020, ghlac an Chomhairle, ar thogra ón gCoimisiún, Moladh (AE) 2020/912 ón gComhairle maidir leis an srian sealadach ar thaisteal neamhriachtanach isteach san Aontas agus maidir leis an bhféidearthacht deireadh a chur leis an srian sin (an Moladh), moladh lena ndéantar foráil i ndáil le deireadh a chur de réir a chéile leis na srianta taistil isteach san Aontas a forchuireadh ag tús phaindéim COVID-19.

Leagadh síos sa Mholadh roinnt critéar chun a chinneadh cé na tríú tíortha ónar cheart taisteal neamhriachtanach a cheadú chuig na Ballstáit agus chuig tíortha eile a bhfuil feidhm ag acquis Schengen maidir leo. In Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Moladh, cuimsíodh tríú tíortha, réigiúin riaracháin speisialta, agus eintitis agus údaráis chríochacha eile (‘tríú tíortha agus réigiúin’) a chomhlíonann na critéir. Thairis sin, in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Moladh rinneadh foráil maidir le liosta de riachtanais agus d’fheidhmeanna ríthábhachtacha a thugann údar le taisteal ó thríú tíortha nach gcuimsítear i liosta Iarscríbhinn I.

Leasaíodh an Moladh an 2 Feabhra 2021 agus an 20 Bealtaine 2021 chun na nithe seo a leanas a dhéanamh go háirithe – na critéir a úsáidtear a oiriúnú de réir fhorbairt na staide eipidéimeolaíche, cur i bhfeidhm céimneach na bhfeachtas vacsaínithe ar fud an domhain a chur san áireamh, agus foráil a dhéanamh maidir le bearta lena gcabhraítear le srian a chur le leathadh na n‑athraitheach ar díol imní iad agus na n‑athraitheach ar díol spéise iad. Ina theannta sin, ó glacadh Iarscríbhinn I, tá sí leasaithe 12 uair ag an gComhairle chun tíortha a chur le liosta na dtríú tíortha agus na réigiún a bhféadfaí deireadh a chur leis an srian ar thaisteal neamhriachtanach ina leith, nó chun iad a bhaint den liosta sin.

An 22 Feabhra 2022, rinneadh leasú breise ar Mholadh (AE) 2022/290 chun a chur san áireamh, go háirithe, gur tugadh isteach Deimhniú Digiteach COVID an Aontais le Rialacháin (AE) 2021/953 agus (AE) 2021/954. Thairis sin, iarradh sa Mholadh sin ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an Moladh, d’fhonn Iarscríbhinn I a scriosadh, agus é á chur san áireamh go raibh méadú ag teacht ar an nglacadh vacsaínithe ar fud an domhain, rud a d’fhágfadh go bhféadfaí aistriú ó chur chuige tírbhunaithe um measúnú riosca i leith an taistil go dtí cur chuige duinebhunaithe um an gceist sin. Iarradh ar an gCoimisiún ansin tuarascáil a chur faoi bhráid na Comhairle, agus, mar ab iomchuí, togra a chur isteach le haghaidh Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Moladh a scriosadh.

An liosta de thríú tíortha agus réigiúin a bhí díolmhaithe ó shrianta ar bhonn critéir oibiachtúla (Iarscríbhinn I), ba mhodh úsáideach agus comhréireach a bhí ann chun na teorainneacha seachtracha a oscailt le haghaidh taistealaithe neamhriachtanacha agus taistealaithe riachtanacha araon i Meitheamh 2020, agus arís ina dhiaidh sin nuair nach raibh táirgeadh na vacsaíní gob ar ghob fós leis an éileamh domhanda. Bíodh sin amhlaidh, ní mar sin atá cúrsaí faoi láthair. Ó shin i leith, tá méadú tagtha ar an líon vacsaíní COVID‑19 atá údaraithe ag an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA) agus an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS), agus rinneadh líon méadaithe vacsaíní a tháirgeadh atá glactha ag daoine san Aontas agus i gcéin. Is ar an gcúis sin atá sé á mholadh arís ag an Coimisiún Iarscríbhinn I a bhaint den Mholadh.

Ráta glactha an vacsaínithe phríomhúil in aghaidh COVID-19 i measc dhaonra iomlán an Aontais/LEE, shroich sé 72.7 % an 6 Deireadh Fómhair 2022, agus tá mar a bheadh léibheann ann ó thaobh fhás an ráta sin ó bhí Aibreán 2022. Ba é 53.9 % ráta glactha na chéad teanndáileoige/dáileoige breise i measc iomlán an daonra.

Tá dul chun cinn leanúnach déanta ag feachtais vacsaínithe ar fud an domhain. Ráta iomlán an vacsaínithe i measc dhaonra an domhain mhóir faoin 7 Deireadh Fómhair 2022, ba é 61.8 % a bhí ann maidir leis an gcéad chúrsa iomlán vacsaínithe. Mar sin féin, is figiúr é sin a léiríonn éagothromaíochtaí suntasacha idir tíortha agus réigiúin éagsúla, ós ísle i bhfad an glacadh atá ann i dtíortha agus réigiúin atá i mbéal forbartha, agus tá mar a bheadh léibheann ann ó thaobh fhás an fhigiúir sin freisin ó bhí Aibreáin 2022 ann.

Anuas air sin, an 1 Meán Fómhair 2022, d’fhormheas an Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA) dhá vacsaín dhéfhiúsacha mRNA a d’fhorbair Pfizer/BioNTech agus Moderna agus atá dírithe ar an bhfo-athraitheach Omicron BA.1, sin agus ar thréithchineál bunaidh SARS-CoV-2, agus, an 12 Meán Fómhair 2022, d’fhormheas siad vacsaín dhéfhiúsach mRNA eile, vacsaín a d’fhorbair Pfizer/BioNTech agus atá dírithe ar na fo-athraithigh Omicron BA.4 agus BA.5, sin agus ar an víreas bunaidh. Ina theannta sin, tá an dara catagóir de vacsaíní próitéinbhunaithe le teacht ar an bhfód, rud a mheastar a tharlóidh i bhfómhar nó i ngeimhreadh na bliana seo, agus is comhlánú breise a bheidh ansin ar phunann leathan vacsaíní an Aontais.

Chomh maith leis sin, na cinntí cur chun feidhme lena leagtar síos maidir le deimhnithe COVID-19 arna n‑eisiúint ag tríú tír chuig saoránaigh den Aontas agus chuig baill a dteaghlach, sin agus chuig náisiúnaigh tríú tíortha atá ina gcónaí go dleathach san Aontas agus atá ag fanacht go dleathach ann, gur deimhnithe iad a mheasfar a bheith coibhéiseach le deimhnithe arna n‑eisiúint ag na Ballstáit i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/953 maidir le Deimhniú Digiteach COVID an Aontais (‘cinntí coibhéise’), is cinntí iad sin lena ndéantar éascaíocht don fhéidearthacht taisteal isteach san Aontas a atosú trí chreat a bhunú i dtaca le deimhnithe tríú tíortha um thástáil, vacsaíniú agus téarnamh a aithint.

Ina theannta sin, an ráta fógartha foriomlán maidir le cásanna COVID-19 san Aontas/in LEE, bíonn an ráta sin ag dul suas agus síos le himeacht ama, agus ní mór dúinn féachaint ar tháscairí déine ar nós an lín othar atá in ospidéil agus in Aonaid Dianchúraim, táscairí atá faoi smacht san am i láthair, cé go mbíonn siad féin fós ag dul suas agus síos. An rabharta a bhí ann i samhradh 2022, léirigh sé nach i gcónaí a eascraíonn brú suntasach ar chórais cúraim sláinte náisiúnta as tréanscaipeadh víris tar éis d’athraitheach nua ar díol imní é teacht chun cinn. Is rud é sin a leagann béim ar chomh tábhachtach agus a bhíonn cur chuige stuama nuair a bhítear ag smaoineamh ar shrianta taistil a thabhairt isteach de réir líon na gcásanna nó toisc athraitheach nua a bheith ann.

An 15 Meán Fómhair 2022, faoi chuimsiú na Freagartha Comhtháite ar Ghéarchéimeanna Pholaitiúil, d’iarr an Uachtaránacht ar na Ballstáit a dtuairimí a roinnt maidir leis an gcur chuige comhordaithe i leith deireadh a chur le srianta ag teorainneacha seachtracha i gcomhréir leis an Moladh. Gach Stát atá rannpháirteach sa limistéar nach ndéantar rialuithe ag teorainneacha inmheánacha ann (‘limistéar Schengen’), an Iorua, an Eilvéis, Lichtinstéin agus an Íoslainn san áireamh, chuir siad in iúl nach bhfuil aon srian á chur i bhfeidhm acu faoi láthair (nó go raibh siad na srianta á mbaint acu) agus nach bhfuil sé beartaithe acu aon cheann a thabhairt isteach arís, mura rud é go mbeadh imní ar leith ann i dtaobh teacht chun cinn athraithigh nua ar díol imní nó spéise é. Na Stáit ar fad a labhair, thacaigh siad le hIarscríbhinn I a bhaint den Mholadh, sin agus le deireadh a chur le srianta taistil.

I bhfianaise an mhéid atá thuas, agus ar chuntar gur cobhsaí fós don staid eipidéimeolaíoch, rud lena n‑áirítear scaipeadh athraitheach aitheanta de SARS-CoV-2, measann an Coimisiún gur cheart deireadh a chur leis na srianta ar thaisteal chuig an Aontas. Mar sin féin, i gcomhréir le tromlach soiléir na Stát rannpháirteach, an coscán éigeandála, mar a thugtar air, dá bhforáiltear sa Mholadh, measann an Coimisiún gur cheart sin a choinneáil. Ag an am céanna, i bhfianaise ar tharla san am atá caite, tuigtear gur gá cur chuige coiteann a chur i bhfeidhm freisin maidir leis an gcoscán éigeandála a bhaint, ar mhaithe le srianta fada, díréireacha agus neamhriachtanacha ar an taisteal idirnáisiúnta a sheachaint.

Ar deireadh, in ainneoin na rudaí dearfacha thuasluaite a bheith tagtha i gceist le tamall, tá an víreas SARS-CoV-2 fós gníomhach, tá sé fós ag scaipeadh leis ar fud an domhain, agus ní hé go bhfuil an phaindéim thart. Rabhartaí nua ionfhabhtuithe a theacht i gceist arb é an toradh a bheadh orthu go rachadh an staid eipidéimeolaíoch in olcas, ar an ábhar go mbeadh athraitheach nua ar díol imní nó spéise é tar éis teacht chun cinn, nó ar chúis eile, sin rud nach féidir a chur as an áireamh. Go deimhin féin, mar a thuairiscigh an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC) an 7 Deireadh Fómhair 2022, an staid eipidéimeolaíoch atá ann faoi láthair, tugann sí le fios go bhfuil ag méadú ar an tarchur i bhformhór na mBallstát, ach ní hé go bhfuil aon rud ann a chuirfeadh in iúl go bhfuil athrú ag teacht ar dháileadh na n‑athraitheach atá ag scaipeadh. Sa chás go dtiocfadh athrú den chineál sin i gceist, ba cheart do na Ballstáit agus do na Tíortha atá Comhlachaithe le Schengen a bheith réidh chun roinnt srianta nó na srianta ar fad a thabhairt isteach arís ar bhealach comhordaithe.