MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Is é cuspóir an togra le haghaidh Rialacháin atá i gceangal leis seo fionraíocht shealadach na ndleachtanna comhtharaife custaim dá dtagraítear in Airteagal 56(2), pointe (c), de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 maidir le hearraí a úsáidtear chun leasacháin nítrigine a tháirgeadh, ar earraí iad a aicmítear faoi láthair faoi fho-cheannteidil na hAinmníochta Comhcheangailte (AC) 2814 10 agus 3102 10.

Tá margadh an Aontais Eorpaigh (AE) le haghaidh ionchuir áirithe leasacháin nítrigine ag brath go mór ar allmhairí ó thríú tíortha. In 2021, d’allmhairigh an tAontas 2,9 milliún tona amóinia agus 4,7 milliún tona úiré chun leasacháin nítrigine a tháirgeadh. Tháinig méadú suntasach ar phraghsanna na dtáirgí sin in 2021 agus tá méadú breise tagtha orthu tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin.

Chun na costais ar tháirgeoirí leasachán an Aontais a mhaolú, agus ar an gcaoi sin costais a laghdú d’fheirmeoirí an Aontais agus chun cur leis an soláthar iomchuí bia a tháirgtear san Aontas, is iomchuí bearta sealadacha léirscaoilte trádála an togra seo a ghlacadh. Chun cobhsaíocht an tsoláthair a mhéadú, is iomchuí freisin raon feidhme geografach na dtionscnamh neamhfhabhrach, atá dírithe ar an Rúis faoi láthair, a leathnú chun tíortha eile a chuimsiú. Go bunúsach, agus go háirithe tráth an ghanntanais ar mhargaí idirnáisiúnta leasachán nítrigine, is dídhreasacht do sholáthar mhargadh an Aontais é taraifí a bheith ann maidir le hionchuir idirmheánacha amhail amóinia agus úiré a allmhairiú isteach san Aontas i gcomparáid le margaí domhanda eile nach bhfuil taraifí allmhairiúcháin den sórt sin acu. Ós rud é gur tráchtearraí go príomha iad earraí trádáilte sa chatagóir sin, cuireann an difreálach taraife sin bac ar iarrachtaí éagsúlú a dhéanamh ar allmhairí an Aontais.

Thairis sin, sa Teachtaireacht uaidh an 23 Márta 2022 chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle maidir le ‘Slándáil bia a chosaint agus athléimneacht na gcóras bia a neartú’, tugann an Coimisiún dá aire go raibh borradh suntasach faoi phraghsanna i margaí tráchtearraí cheana féin roimh ionradh na Rúise ar an Úcráin, rud a bhraith na margaí talmhaíochta trí na méaduithe ar chostais fuinnimh agus leasacháin, agus méadú dá bharr sin ar phraghsanna táirgí feirme. Mar gheall ar an ionradh ar an Úcráin agus ar an ardú domhanda ar phraghsanna tráchtearraí, tá méadú breise tagtha ar phraghsanna i margaí na dtáirgí talmhaíochta agus tá siad ag nochtadh leochaileachtaí chóras bia an Aontais atá ag brath go páirteach ar allmhairiú leasachán. Sa teachtaireacht sin, cuireadh i dtábhacht nach mór, sa ghearrthéarma, tús áite a thabhairt do chostas agus infhaighteacht leasachán mianraí, go dtí go n‑aistreofar chuig cineálacha leasachán inbhuanaithe nó modhanna leasacháin inbhuanaithe. Le linn na tréimhse sin, ní mór don tionscal leasachán san Aontas a bheith in ann rochtain a fháil ar na hallmhairí riachtanacha, lena n‑áirítear ionchuir chun leasacháin a tháirgeadh laistigh den Aontas é féin.

As na trí phríomhchineál leasacháin a úsáideann feirmeoirí, is é an leasachán nítriginebhunaithe an ceann atá faoi réir dleachtanna comhtharaife custaim is infheidhme maidir le hionchuir idirmheánacha atá ríthábhachtach dá tháirgeadh, murab ionann agus potais agus fosfar atá príomh‑ionchuir faoi réir ráta comhtharaife custaim nialasach cheana féin. Is iad leasacháin nítriginebhunaithe an cineál leasacháin is mó a thomhlaítear san Aontas freisin, agus is iad praghsanna na leasachán sin is mó a mhéadaigh ó bhí 2021 sin. Dá bhrí sin, díríonn na bearta atá beartaithe ar ionchuir le haghaidh leasacháin nítriginebhunaithe.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Faoi láthair, is iad príomhsholáthraithe na n‑earraí sin do mhargadh an Aontais na tríú tíortha a bhaineann tairbhe as rochtain fhabhrach saor ó dhleacht ar mhargadh an Aontais de bhun Comhaontuithe Saorthrádála. Mar sin féin, allmhairíonn an tAontas méid mór ionchur le haghaidh leasacháin nítrigine de thionscnamh tíortha atá faoi réir na Comhtharaife Custaim, agus tá rátaí taraife idir 5,5 agus 6.5 % ann faoi láthair. Chun cobhsaíocht an tsoláthair a mhéadú, is iomchuí raon feidhme geografach na dtíortha soláthair a leathnú go sealadach thar na tíortha sin a bhaineann tairbhe as comhaontú saorthrádála, ós rud é go bhfuil an soláthar comhchruinnithe faoi láthair i líon measartha beag soláthróirí fabhracha. Mar sin féin, murab ionann agus rochtain trí chomhaontuithe trádála fabhracha, is bearta sealadacha iad na bearta atá beartaithe le haghaidh fionraíochtaí taraife faoin togra seo.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Is é is aidhm do na bearta léirscaoilte trádála atá sa togra seo a áirithiú go gcuirfear comhtharaif chustaim an Aontais ar fionraí go sealadach i gcomhthéacs phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a leagtar amach in Airteagal 21 CAE agus go mbeidh réimsí éagsúla de ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, chomh maith lena ghníomhaíocht sheachtrach agus beartais eile de chuid an Aontais, comhsheasmhach lena chéile. Is iomchuí, dá bhrí sin, táirgí de thionscnamh na Rúise agus na Bealarúise a eisiamh ón laghdú taraife, i gcomhréir leis na bearta sriantacha a rinne an tAontas i gcoinne na dtíortha sin tar éis ionsaí na Rúise ar an Úcráin.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Is é Airteagal 31 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) bunús dlí an togra seo le haghaidh Rialacháin.

•Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)

Níl feidhm ag prionsabal na coimhdeachta ós rud é go dtagann an togra faoi inniúlacht eisiach an Aontais.

•Comhréireacht

Comhlíonann an togra prionsabal na comhréireachta ós rud é go ndéanann sé cothromaíocht idir leas tráchtála na n‑oibreoirí eacnamaíocha (táirgeoirí leasachán nítrigine agus tomhaltóirí). Déantar foráil sa togra maidir le dleachtanna na Comhtharaife Custaim a chur ar fionraí i gcás na línte taraife d’ionchuir leasacháin a bhfuil an spleáchas is airde ar allmhairí ag an Aontas ina leith, agus ag a raibh na méaduithe is airde ar phraghsanna. Ina theannta sin, ní bheidh feidhm ag an bhfionraí ach ar feadh tréimhse shealadach. Ní chuireann an fhionraí teorainn le cearta bunúsacha aon duine; a mhalairt ar fad, cuireann sé deireadh go sealadach le hoibleagáid íocaíochta dleachta.