MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

Tá ráig COVID-19 tar éis dul i bhfeidhm ar na Ballstáit ar bhealach tobann tromchúiseach, agus tionchar ollmhór a imirt ar shochaithe agus ar gheilleagair na mBallstát, de réir mar a thagann laghdú mór ar an ngníomhaíocht eacnamaíoch. Dá réir sin, is cás eisceachtúil don Aontas Eorpach ina iomláine é, rud a fhágann gur gá na hacmhainní uile atá ar fáil, ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal na mBallstát, a shlógadh chun na dúshláin nach bhfacthas riamh a bhaineann le ráig COVID-19 a shárú.

An 13 Márta 2020, mhol an Coimisiún “an Tionscnamh Infheistíochta mar Fhreagairt ar an gCoróinvíreas” a bheidh dírithe ar infheistíochtaí a chur chun cinn trí chúlchistí airgid atá ar fáil i gCistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa a shlógadh chun dul i ngleic leis an ngéarchéim láithreach. An 19 Márta 2020, ghlac an Coimisiún Creat nua Státchabhrach.

Ina ainneoin sin, tá raon feidhme idirghabhála na mBallstát i réimse an iascaigh srianta le forálacha an Chiste Eorpaigh Muirí agus Iascaigh (CEMI), nach dtugann tacaíocht faoi láthair do na gníomhaíochtaí is gá agus is práinní chun éifeachtaí ráig COVID-19 a shárú. De dheasca na dteorainneacha sin, cuirtear srian ar chumas na mBallstát úsáid a bhaint as CEMI chun dul i ngleic leis an ngéarchéim.

Go háirithe, is é is mó atá earnáil an iascaigh agus an dobharshaothraithe thíos go háirithe leis an suaitheadh ar an margadh mar gheall ar an laghdú suntasach atá tagtha ar an éileamh. Tháinig laghdú suntasach ar phraghsanna agus ar mhéideanna na dtáirgí mar gur dúnadh ionaid díolacháin, margaí, asraonta agus bealaí dáileacháin. Mar gheall ar an laghdú atá tagtha ar an éileamh agus ar phraghsanna, agus chomh leochaileach agus chomh casta atá an slabhra soláthair (táirgí meatacha, gá ar leith leis an lucht saothair), táthar ag déanamh caillteanais in oibríochtaí na gcabhlach iascaireachta agus oibríochtaí táirgthe bia mara. Dá dheasca sin, tá ar iascairí fanacht sa chalafort agus beidh ar tháirgeoirí dobharshaothraithe táirgí a dhiúscairt nó a scriosadh laistigh de roinnt seachtainí nó beidh orthu costais eisceachtúla maidir le bainistiú stoc a íoc, costais a bhaineann le níos mó spáis agus bia d’éisc lánfhásta nach féidir a mharú mar gheall ar an laghdú atá tagtha ar an éileamh. Déantar dochar go sonrach d’oibreoirí iascaireachta cósta ar mhionscála agus táirgeoirí éisc mar gheall ar an meath tapa sin.

Toisc nach féidir deireadh na géarchéime seo a thuar, d’fhéadfadh sé tarlú go tapa go gcuirfí deireadh le gníomhaíochtaí agus le gnólachtaí in earnáil atá an-íogair ó thaobh iomlaoidí timthriallacha de. D’fhéadfadh sé go mbeadh iarmhairtí socheacnamaíocha tromchúiseacha ag an ngéarchéim seo ar phobail áirithe atá ag brath go mór ar an iascaireacht agus ar an dobharshaothrú. 75 % de gach soitheach gníomhach nach mór agus níos mó ná 55 % d’fhostaíocht dhíreach atá sna hiascaigh chósta ar mhionscála; is iad na hiascaigh chósta sin an phríomhghníomhaíocht eacnamaíoch ina lán ceantar cósta. Bíonn pobail chósta agus ceantair thuaithe ag brath ar earnáil na feirmeoireachta éisc. Is minic nach mbíonn cúlchistí airgeadais ag oibreoirí iascaireachta ná oibreoirí dobharshaothraithe cúlchistí chun na costais leanúnacha a chlúdach mar gur micrifhiontair iad den chuid is mó. A luaithe agus a chuirtear deireadh lena n‑oibríocht, brisfear na slabhraí margaíochta.

Murab ionann agus bunús na n‑earnálacha eile sa gheilleagar, tagann iascaigh faoi réir inniúlacht eisiach an Aontais agus táthar á rialáil ar leibhéal an Aontais le comhbheartas agus, dá réir sin, gan rialacháin náisiúnta á gcur san áireamh den chuid is mó agus gan na rialacháin sin maidir le tacaíocht airgeadais á gcur san áireamh ach an oiread. Tá na coinníollacha le haghaidh tacaíocht phoiblí á rialú le CEMI.

Dá bhrí sin, tá an Coimisiún ag glacadh togra reachtach, lena leasófar Rialachán (AE) Uimh. 508/2014 (Rialachán CEMI), chomh maith le Rialachán (AE) Uimh. 1379/2013 (Rialachán CMO) chun bearta sonracha a thabhairt isteach i CEMI chun tionchar ráig COVID-19 ar an earnáil iascaigh agus dobharshaothraithe a mhaolú.