AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,14.7.2021 COM(2021) 564 final 2021/0214(COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (Téacs atá ábhartha maidir le LEE) {SEC(2021) 564 final} - {SWD(2021) 643 final} - {SWD(2021) 644 final} - {SWD(2021) 647 final}



MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN 1.COMHTHÉACS AN TOGRA •Forais agus cuspóirí an togra Tá an domhan i ngleic le géarchéim aeráide ollmhór agus ní mór freagairt dhomhanda a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann leis an athrú aeráide. Trí chomhar idirnáisiúnta láidir, treiseofar an chomhghníomhaíocht aeráide nach mór do pháirtithe uile Chomhaontú Pháras tabhairt fúithi chun go bhféadfar an sprioc a bhaint amach, eadhon, an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil roinnt mhaith níos ísle ná 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a choinneáil faoi réir teorainn 1.5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch. Ní mór an dá rud a bheith ann in éineacht – ceannaireacht idirnáisiúnta an Aontais Eorpaigh agus gníomhaíocht chinnte dhearfach san Aontas féin. Chun an cuspóir an tAontas Eorpach a bheith aeráidneodrach faoi 2050 a bhaint amach, i gcomhréir le Comhaontú Pháras, ní mór don Aontas a uaillmhian a mhéadú maidir leis an deacáid amach romhainn agus a chreat beartais maidir leis an aeráid agus leis an bhfuinneamh a nuashonrú. Faoin reachtaíocht AE atá ann cheana, táthar ag brath cheana féin ar thús a chur leis an bpróiseas sin. Thairis sin, mar a fógraíodh sa Chomhaontú Glas don Eoraip, mhol an Coimisiún sprioc AE nua le haghaidh 2030, is é sin na hastaíochtaí gáis cheaptha teasa (‘GCT’) a laghdú faoi 55 faoin gcéad ar a laghad i gcomparáid leis na leibhéil a bhí ann in 1990, agus é sin bunaithe ar mheasúnú tionchair cuimsitheach. D’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach an cuspóir sin agus cuireadh in iúl é do Chreat‑Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide, rud a fhágann go ngabhann ceangailteacht idirnáisiúnta leis. Sa Dlí Aeráide Eorpach, amhail a comhaontaíodh leis na comhreachtóirí, leagtar síos an sprioc nua le haghaidh 2030 agus, in éineacht leis sin, cuirtear ceangal dlí ar chuspóir an Aontais Eorpaigh maidir leis an aeráidneodracht. Chun na laghduithe sin ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach i gcomhréir leis an Dlí Aeráide Eorpach, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh, i gcás inar gá, ar na hionstraimí beartais ábhartha uile faoi mhí Iúil 2021, trí bhíthin an phacáiste ‘Oiriúnach do 55’ (dá ngairtear freisin ‘Fit for 55’), rud a chuimseodh go háirithe athbhreithniú a dhéanamh ar an reachtaíocht earnála i réimsí na haeráide, an fhuinnimh, an iompair agus an chánachais. Tá sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (‘SCCT’), a fógraíodh sa Chomhaontú Glas don Eoraip, ina chuid den phacáiste sin agus beidh an sásra sin ina eilimint riachtanach de bhosca uirlisí an Aontais a úsáidfear chun cuspóir áirithe de chuid an Aontais a bhaint amach i gcomhréir le Comhaontú Pháras, eadhon, an tAontas a bheith aeráidneodrach faoi 2050, trí aghaidh a thabhairt ar rioscaí a bheidh ann maidir le sceitheadh carbóin mar thoradh ar an méadú ar uaillmhian aeráide an Aontais. I mí an Mhárta 2021, ghlac Parlaimint na hEorpa rún inar moladh sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a thabhairt isteach a bheadh comhoiriúnach le córas na hEagraíochta Domhanda Trádála. D’fhógair an Coimisiún freisin ina Phlean Gníomhaíochta AE ‘I dtreo Uisce, Aer agus Ithir Saor ó Thruailliú’ go gcuirfí chun cinn ionstraimí agus dreasachtaí ábhartha chun feabhas a chur ar chur chun feidhme an phrionsabail ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ agus dá réir sin chun céimniú amach an ‘truaillithe saor in aisce’ a thabhairt chun críche d’fhonn an leas is fearr is féidir a bhaint as sineirgí idir an dícharbónú agus an uaillmhian maidir le truailliú nialasach. D’fhógair an Coimisiún go raibh sé ar intinn aige sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a mholadh mar chuid den Chomhaontú Glas don Eoraip. Mar a léirítear sa Teachtaireacht ‘Má bhíonn difríochtaí fós ann ar fud an domhain idir na leibhéil uaillmhéine, de réir mar a mhéadóidh an tAontas Eorpach a uaillmhian aeráide, cuirfidh an Coimisiún moladh chun cinn maidir le sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, le haghaidh earnálacha a roghnófaí, chun laghdú a dhéanamh ar an riosca sceite carbóin. D’áiritheodh sé sin gur chruinne a léireodh praghsanna iompórtálacha an cion carbóin a bhaineann leo. Ceapfar an beart sin ar dhóigh a gcomhlíonfaidh sé rialacha na hEagraíochta Domhanda Trádála agus oibleagáidí idirnáisiúnta eile atá ar an Aontas’. Is rogha mhalartach é an sásra sin ar na bearta a thugann aghaidh ar an riosca sceite carbóin i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh (‘CTA AE’) agus tá sé d’aidhm aige a áirithiú, i dtaca le hiarrachtaí an Aontais maidir le hastaíochtaí a laghdú, nach ndéanfar na hiarrachtaí sin a fhrithchúiteamh de dheasca méadú astaíochtaí lasmuigh den Aontas a thiocfadh d’athlonnú oibríochtaí táirgthe atá dian ar charbón nó a thiocfadh de dheasca méadú ar an méid de tháirgí den chineál sin a d’allmhaireofaí. In éagmais sásra den chineál sin, d’fhéadfadh sé go dtiocfadh méadú foriomlán ar na hastaíochtaí domhanda de thoradh an sceite carbóin. Le Comhaontú Pháras cuirtear de cheangal ar an gcomhphobal idirnáisiúnta méadú leanúnach a dhéanamh ar uaillmhian na gníomhaíochta aeráide chun teorainn a chur leis an méadú ar an meánteocht dhomhanda d’fhonn rioscaí agus tionchair an athraithe aeráide a laghdú go suntasach. I dtaca le rannchuidithe arna gcinneadh go náisiúnta, ní mór do gach Páirtí a rannchuidiú féin a ullmhú leis an sprioc dhomhanda sin a bhaint amach, agus é sin a bheith ina léiriú ar an ‘uaillmhian is airde is féidir’ mar aon lena ‘fhreagrachtaí coiteanna ach difreáilte, agus a chumais faoi seach’, i bhfianaise imthosca difriúla náisiúnta. Fad is a bheidh líon nach beag de chomhpháirtithe idirnáisiúnta an Aontais ag feidhmiú cur chuige beartais nach mbíonn an leibhéal amháin uaillmhéine aeráide mar thoradh air, mairfidh an riosca sceite carbóin. An sceitheadh carbóin, is rud é a tharlaíonn má dhéanann gnólachtaí in earnálacha nó i bhfo-earnálacha áirithe, ar chúiseanna a bhaineann le héagsúlacht uaillmhéine maidir le beartas aeráide, oibríochtaí táirgthe a athlonnú go tíortha eile ar lú na srianta astaíochta atá i bhfeidhm iontu, nó má ghlacann allmhairí ó na tíortha sin ionad earraí atá coibhéiseach ach atá níos éadroime ó thaobh astaíochtaí GCT de, de bharr difear idir beartais aeráide. D’fhéadfadh méadú domhanda ar astaíochtaí iomlána na ngnólachtaí sin a bheith mar thoradh air sin, rud a chuirfeadh laghdú na n‑astaíochtaí GCT i gcontúirt, laghdú a bhfuil géarghá leis má tá an domhan chun an mheánteocht dhomhanda a choimeád go mór faoi bhun 2°C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch. Faoi láthair, san Aontas, is faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh atáthar ag tabhairt aghaidhe ar an riosca sceite carbóin. Is é an chéad chóras idirnáisiúnta trádála astaíochtaí GCT ar domhan é agus tá sé ann ó 2005. I gcás na n‑earnálacha a chumhdaítear leis an gcóras sin agus arb iad is mó atá faoi riosca sceite carbóin, déantar an riosca sin a bhainistiú trí lamháltais saor in aisce agus cúitimh a thabhairt, faoi rialacha um státchabhair, i leith an mhéadaithe ar chostais leictreachais. Mar sin féin, an leithdháileadh saor in aisce faoi chóras trádála astaíochta an Aontais Eorpaigh, bíonn de thoradh air, i gcomparáid leis an gceantáil iomlán, go lagaíonn sé an praghaschomhartha a thugann an córas do na suiteálacha a fhaigheann an leithdháileadh. Dá réir sin, cuireann sé isteach ar na dreasachtaí i dtaca le hinfheistíocht a dhéanamh i laghdú breise ar astaíochtaí. Ag an am céanna, de réir mar a mhéadóidh an tAontas a uaillmhianta aeráide, meastar gur i méid a rachaidh an dibhéirseacht idir an tAontas agus na leibhéil gníomhaíochta aeráide i dtríú tíortha, agus go dtiocfaidh riosca sceite carbóin as sin don Aontas Eorpach. D’eascródh sé sin as spriocanna uaillmhianacha an Aontais, atá ag ardú ó thaobh uaillmhéine de, maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, spriocanna ar cheart go laghdódh siad líon iomlán na lamháltas CTA. Mar thoradh air sin, neartaítear an praghaschomhartha carbóin a thugann córas trádála astaíochtaí an Aontais, rud a thugann dreasacht do tháirgeoirí an Aontais a gcuid astaíochtaí a laghdú, ach a leathnaíonn an éagsúlacht le tíortha nach bhfuil aon sásraí praghsála carbóin acu. Thairis sin, tiocfaidh laghdú ar an leithdháileadh saor in aisce, ina fhoriomláine, le himeacht ama, i gcomhréir leis an laghdú ar an uasteorainn astaíochtaí. I bhfianaise na bhfadhbanna a bhfuil tuairisc orthu thuas, tugtar aghaidh sa togra seo ar an bhfadhb a bhaineann le hastaíochtaí GCT san Aontas a laghdú, agus ag an am céanna seachnaítear an cás ina ndéanfaí na hiarrachtaí laghdaithe astaíochtaí sin a fhrithchúiteamh ar an leibhéal domhanda trí mhéadú astaíochtaí lasmuigh den Aontas. Sa chomhthéacs sin, moltar sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a mbeadh de chuspóir uileghabhálach aige aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin chun an t‑athrú aeráide a chomhrac trí astaíochtaí GCT a laghdú san Aontas agus ar fud an domhain. •Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana I gcomhthéacs an phacáiste ‘Oiriúnach do 55’, ní beart neamhspleách é an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha. Is beart beartais aeráide é lena ndírítear ar shláine uaillmhian aeráide an Aontais a chaomhnú, an uaillmhian sin atá dírithe ar mhórchuspóir na haeráidneodrachta. Is é ról an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha ná aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin agus córas trádála astaíochtaí an Aontais Eorpaigh a threisiú. Dá réir sin, tá gaol láidir idir córas trádála astaíochtaí an Aontais agus an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha. Mar chuid den phacáiste ‘Oiriúnach do 55’, táthar ag moladh athbhreithniú a dhéanamh ar chóras trádála astaíochtaí an Aontais Eorpaigh freisin. Is éard atá i gceist leis sin córas trádála astaíochta an Aontais a leathnú go dtí an t‑iompar muirí agus, chomh maith leis sin, trádáil astaíochtaí a thabhairt isteach in earnálacha na bhfoirgneamh agus an iompair de bhóthar. Is é is suntasaí faoi sin gur sna huasteorainneacha níos déine ar astaíochtaí a fheictear an bhreis uaillmhéine aeráide atá sna leasuithe atáthar a mholadh maidir le córas trádála astaíochtaí an Aontais, rud a chiallaíonn go dtiocfaidh laghdú ar líon iomlán na lamháltas atá ar fáil. Ach an uasteorainn a bheith níos déine, is intuigthe gur láidre a bheadh praghaschomhartha an charbóin. Cuspóir an Aontais maidir le haeráidneodracht agus an cinneadh a rinneadh an uaillmhian aeráide i dtaca le 2030 a ardú, bhí de thoradh air sin gur tugadh faoi athbhreithniú níos leithne a dhéanamh ar na bearta atá ann cheana in aghaidh an riosca sceite carbóin. Go háirithe, cé gurb éifeachtach a choisceann leithdháileadh lamháltas saor in aisce na rioscaí sceite carbóin, is amhlaidh a lagaíonn sé, i gcomparáid leis an gceantáil iomlán, an praghaschomhartha carbóin a thugtar d’earnáil tionscail an Aontais. Mar a thugtar le fios sa Chomhaontú Glas don Eoraip, d’áiritheodh sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha gur chruinne a léireodh praghas allmhairí an cion carbóin a bhaineann leo. Ceapadh an beart seo ar dhóigh a gcomhlíonfaidh sé rialacha na hEagraíochta Domhanda Trádála (‘EDT’) agus oibleagáidí idirnáisiúnta eile atá ar an Aontas. Thairis sin, chuir an tUachtarán von der Leyen béim ar leith air – ‘ní mór praghas a bheith ar an gcarbón – óir ní féidir leis an dúlra an praghas a íoc níos mó. Ba cheart go spreagfadh an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha táirgeoirí eachtracha agus allmhaireoirí san Aontas lena gcuid astaíochtaí carbóin a laghdú’. Chun na críche sin, is den tábhacht féachaint le dul i gcion ar bhealach gníomhach ar thríú tíortha i dtaca le tuiscint ar na ceanglais SCCT agus ar a gcomhlíonadh. Thairis sin, rachaidh an tAontas i gceann plé le tríú tíortha a ndéanann an Rialachán seo difear dá gcuid trádála leis an Aontas, féachaint an bhfuil deiseanna ann le haghaidh dialóg agus comhar i dtaca le cur chun feidhme eilimintí áirithe den Sásra. Ba cheart dó freisin féidearthachtaí a fhiosrú maidir le comhaontuithe a thabhairt i gcrích chun a sásra praghsála carbóin a chur san áireamh.

Na sásraí atá ann cheana lena dtugtar aghaidh ar an riosca sceite carbóin, is éard atá i gceist leo lamháltais CTA AE a leithdháileadh saor in aisce agus, i gcásanna áirithe, bearta airgeadais chun cúiteamh a dhéanamh ar chostais astaíochtaí indíreacha ó mhéaduithe ar phraghsanna leictreachais de dheasca CTA AE (costais astaíochta indíreacha). Rogha mhalartach ar na bearta sin is ea an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha agus dá bhrí sin níor mhór dó a n‑ionad a ghlacadh le himeacht ama. Mar sin féin, chun ligean do tháirgeoirí, d’allmhaireoirí agus do thrádálaithe dul in oiriúint don chóras nua, ba cheart an laghdú ar an leithdháileadh saor in aisce a chur chun feidhme de réir a chéile fad a bheidh an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha á chéimniú isteach, chun a áirithiú nach mbeidh ag carnadh ar a chéile. •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais Tá an tAontas thar a bheith gníomhach i bhfóraim idirnáisiúnta chun na rialacha domhanda comhshaoil a neartú agus chun dul in éineacht le comhpháirtithe trádála agus le tíortha atá i mbéal forbartha agus iad ar chonair an dícharbónaithe. Beidh an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ina chomhlánú ar ghníomhaíocht chomhshaoil idirnáisiúnta an Aontais agus oibreoidh sé i bhfabhar an dícharbónaithe i dtríú tíortha. Ó bhí 1992 ann, tá an tAontas Eorpach ag obair chun réitigh chomhpháirteacha a fhorbairt agus chun gníomhaíochtaí domhanda a bhrú chun cinn chun dul i ngleic leis an athrú aeráide. Le bheith níos sonraí faoi, ba cheart é a bheith d’aidhm ag an ngníomhaíocht ar leibhéal an Aontais Eorpaigh soláthar a dhéanamh do bhaint amach cuspóirí aeráide fadtéarmacha ar dhóigh chostéifeachtach, agus é sin a dhéanamh ar dhóigh a áiritheoidh an chóir agus an tsláine chomhshaoil. Trí rialachas láidir a chur á dhéanamh ar chuspóir an Aontais maidir le haeráidneodracht le haghaidh 2050, cuideofar lena áirithiú go leanfaidh an tAontas de bheith ag tarraingt go cinnte ionsar an sprioc sin. D’fhógair an Coimisiún freisin go gcuirfí chun cinn ionstraimí agus dreasachtaí ábhartha chun an prionsabal ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ a chur chun feidhme ar dhóigh níos fearr agus dá réir sin chun céimniú amach an ‘truaillithe saor in aisce’ a thabhairt chun críche i bPlean Gníomhaíochta an Aontais: I dtreo Uisce, Aer agus Ithir Saor ó Thruailliú d’fhonn uasmhéadú a dhéanamh ar na sineirgí idir an dícharbónú agus an uaillmhian maidir le truailliú nialasach. 2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT •Bunús dlí Le hAirteagail 191 go 193 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), déantar inniúlachtaí AE i réimse an athraithe aeráide a dheimhniú agus a shonrú. Is é Airteagal 192(1) de CFAE bunús dlí an togra seo. I gcomhréir le hAirteagal 191 agus Airteagal 192(1) de CFAE, rannchuideoidh an tAontas Eorpach, inter alia, na cuspóirí seo a leanas a shaothrú: cáilíocht an chomhshaoil a chaomhnú, a chosaint agus a fheabhsú, bearta a chur chun cinn ar an leibhéal idirnáisiúnta chun déileáil le fadhbanna comhshaoil, bídís sin réigiúnach nó domhanda, agus, go háirithe, an t‑athrú aeráide a chomhrac. •Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach) Is de bhun‑nádúr an athraithe aeráide gur dúshlán trasteorann é nach leor gníomhaíocht ar an leibhéal áitiúil ná náisiúnta, aisti féin, chun leigheas a fháil air. Is féidir le gníomhaíocht chomhordaithe de chuid an Aontais cur go héifeachtach le gníomhaíocht náisiúnta agus áitiúil agus cuireann sí leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide. Is gá comhordú a dhéanamh ar an ngníomhaíocht ar son na haeráide ar leibhéal an Aontais agus, i gcás inar féidir, ar an leibhéal domhanda, agus tá bonn cirt le gníomhaíocht AE ar fhorais na coimhdeachta. Le tabhairt isteach Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ar fud an Aontais, cruthófar creat coiteann aonfhoirmeach chun coibhéis a áirithiú idir an beartas praghsála carbóin a chuirtear i bhfeidhm i margadh inmheánach an Aontais agus an beartas praghsála carbóin a chuirtear i bhfeidhm ar allmhairí. Is é an comhshaol agus é sin amháin is aidhm dó agus tá gné thrasteorann ag baint leis, rud a fhágann nach féidir do na Ballstáit dul i ngleic leis go neamhspleách astu féin. De bharr gur leis an gcomhshaol a bhaineann an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha go bunúsach agus chun sraonadh trádála a sheachaint, ba cheart an Sásra a chur i bhfeidhm ar bhealach níos éifeachtúla ar leibhéal an Aontais agus ar bhealach aonfhoirmeach, agus é sin a bheith ag teacht le córas trádála astaíochtaí an Aontais agus ba cheart é a dhearadh ar bhealach atá comhoiriúnach le rialacha na hEagraíochta Domhanda Trádála. Thairis sin, dá mba rud é nach gcuirfí an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha i bhfeidhm ar bhealach aonfhoirmeach, chuirfeadh sé dreasacht faoi iompraíochtaí a mbeadh sraonadh trádála agus siopadóireacht dlínse mar thoradh orthu, arae bheadh onnmhaireoirí tríú tíortha ag allmhairiú earraí trí na dlínsí de chuid an Aontais ina mbeifí ag cur an tSásra i bhfeidhm ar an mbealach is boige. An méid sin, níl aon chontrárthacht idir é agus an cur chun feidhme agus an forfheidhmiú a chur siar chuig na húdaráis náisiúnta inniúla; ba cheart, áfach, é a theorannú do chur chun feidhme agus d’fhorfheidhmiú. ·Comhréireacht Féachtar leis an togra seo le haghaidh a thabhairt ar an dúshlán a bhaineann le hastaíochtaí GCT san Aontas a laghdú, agus ag an am céanna seachnaítear an cás ina ndéanfaí na hiarrachtaí laghdaithe astaíochtaí sin a fhrithchúiteamh trí mhéadú astaíochtaí lasmuigh den Aontas. Maidir leis na roghanna polasaí, is léir gurb é atá á ndeachtú ná an aidhm maidir le cuspóirí an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a bhaint amach, eadhon aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin chun an t‑athrú aeráide a chomhrac trí astaíochtaí GCT a laghdú san Aontas agus ar fud an domhain. An cumhdach táirgí a mholtar le haghaidh an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, cinneadh é i bhfianaise na n‑earnálacha agus na n‑astaíochtaí a chumhdaíonn córas trádála astaíochtaí an Aontais, córas ina mbunaítear an cumhdach earnála ar chritéir éagsúla chainníochtúla agus cháilíochtúla atá nasctha le cuspóirí comhshaoil CTA AE, agus ba cheart raon feidhme an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a leagan síos trí thagairt d’earraí áirithe de réir an aicmithe a dhéantar orthu san Ainmníocht Chomhcheangailte. Riarann sé sin don mhéid a spreag an beart, eadhon, a áirithiú go ndéanfar na rioscaí sceite carbóin a mhaolú i gcás earnálacha áirithe atá dian ar fhuinneamh. Leis an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, téitear céim eile chun cinn le loighic CTA AE i dtaca leis an aeráid, arae dírítear de chéad uair ar na hearnálacha is airde astaíocht ó thaobh cainníochta de agus arb iad, dá réir sin, is mó a bhféadfaí difear a dhéanamh dóibh. Eilimint ríthábhachtach den Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha is ea an cion carbóin sna táirgí, óir tugann sé tásc ar na hastaíochtaí GCT (i dtéarmaí coibhéis dé-ocsaíde carbóin, ‘CO2e’) a scaoileadh le linn a dtáirgthe ar an gcoigríoch. Úsáidtear é sin chun a áirithiú nach gcaitear le táirgí allmhairithe ar bhealach is lú fabhar ná an bealach a gcaitear le táirgí intíre a tháirgtear i suiteálacha CTA AE. Ó tá suiteálacha a chumhdaítear le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais faoi réir praghas carbóin a dhéantar a mheasúnú bunaithe ar a n‑astaíochtaí iarbhír, ba cheart freisin measúnú bunaithe ar a n‑astaíochtaí GCT iarbhír a dhéanamh ar tháirgí allmhairithe atá faoi raon feidhme an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha. Mar sin féin, ionas go mbeidh gnólachtaí in ann dul in oiriúint don chur chuige sin, tá sé beartaithe tosú amach le hidirthréimhse gan coigeartú airgeadais. A mhéid a bhaineann le riar an bhirt, dá gcumhachtaítí na húdaráis náisiúnta inniúla, d’uasmhéadófaí éifeachtacht an chur chun feidhme agus an fhorfheidhmithe tríd an taithí náisiúnta ar bhainistiú Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais a chur san áireamh. Leagan amach ina mbeadh na húdaráis aeráide inniúla náisiúnta ag feidhmiú ról lárnach, bheadh sé ag teacht den chuid is mó leis an leagan amach a úsáideadh go rathúil ar feadh deich mbliana i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. • An rogha ionstraime Is le Rialachán is fearr is féidir cuspóirí an togra seo a shaothrú. Áiritheofar leis sin infheidhmeacht dhíreach roinnt forálacha maidir le hearraí a allmhairítear san Aontas Custaim. Thairis sin, ceanglaítear leis an Rialachán seo cur i bhfeidhm agus forfheidhmiú aonfhoirmeach comhsheasmhach ar fud an Aontais chun cuspóirí Airteagail 32 agus 207 de CFAE a shaothrú.

Difríochtaí i dtaca le nochtadh don riosca sceite carbóin, thabharfadh siad bonn cirt teoranta le haghaidh gníomhaíocht ar an leibhéal náisiúnta. Ní rud logánaithe atá sna hastaíochtaí carbóin agus, amhail Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, is féidir tuilleadh éifeachtúlachta a chur sa Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha trína chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach ar scála níos leithne. Ar an gcúis sin, is le Rialachán is fearr is féidir cuspóirí an togra seo a shaothrú. Áiritheofar leis sin go mbeidh a fhorálacha infheidhme go díreach. Lena chois sin, trí chúraimí áirithe a bhaineann le cur chun feidhme agus forfheidhmiú a chur ar na húdaráis ar a bhfuil cúram na haeráide agus an chustaim sna Ballstáit, thabharfaí aghaidh ar shrianta teicniúla agus modheolaíochta agus mhéadófaí an éifeachtacht. 3.TORTHAÍ AR MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, AR CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS AR MHEASÚNUITHE TIONCHAIR ·Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara Mar chuid d’ullmhú an togra seo, rinne an Coimisiún straitéis chomhairliúcháin le páirtithe leasmhara a cheapadh agus a chur chun feidhme, straitéis a chuimsigh idir chomhairliúcháin phoiblí agus chomhairliúcháin spriocdhírithe. An 4 Márta 2020, foilsíodh measúnú ar thionchar tionscanta agus iarradh aiseolas. Rinneadh comhairliúchán ar leanadh de go dtí an 1 Aibreán 2020 agus arbh é ba aidhm dó aiseolas a bhailiú faoi ghnéithe a bhí le meas i bhfíorthús an tionscadail. 219 freagra san iomlán a cuireadh isteach le linn na tréimhse comhairliúcháin sin agus rinneadh na freagraí sin a mhiondealú mar a leanas – 150 nó mar sin ó chónaidhmeanna trádála, ó chomhlachais ghnó nó ó ghnólachtaí aonair, 20 ó eagraíochtaí neamhrialtasacha, 20 ó shaoránaigh agus an chuid eile ó mheithleacha machnaimh, ó institiúidí acadúla/taighde, ó cheardchumainn agus ó údaráis phoiblí. As an Aontas Eorpach a tháinig formhór na bhfreagraí, agus tháinig 24 fhreagra as tríú tíortha. Ar an iomlán, cuireadh in iúl i bhformhór na bhfreagraí go raibh an freagróir ag tacú leis an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, agus bhí an chuid eile díobh ina dhá leath, a bheag nó a mhór, leath a léirigh tacaíocht theoranta agus leath nár léirigh aon tacaíocht. Chuir formhór mór na bhfreagairtí in iúl gur ghá bheith faichilleach le dearadh an bhirt agus d’iarr siad go ndéanfaí gach rogha a mheas. I bhfreagairtí eile, ar na príomhréimsí ar leagadh béim orthu bhí an tionchar ar shlabhraí luacha agus an spleáchas ar allmhairí amhábhar, seachaint éifeachtaí iomarcacha ar thomhaltóirí deiridh, naisc le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais agus lamháltais saor in aisce, an tionchar i dtaca leis an dáileadh sna hearnálacha a ndéantar difear dóibh agus leis an dáileadh ar fud tíortha, go háirithe i ngeilleagair atá i mbéal forbartha, agus an idirghníomhaíocht le bearta cosanta trádála atá ann cheana maidir le hamhábhair. I gcomhréir le Treoirlínte an Choimisiúin maidir le Rialáil Níos Fearr, rinneadh comhairliúchán poiblí oscailte freisin idir an 22 Iúil agus an 28 Deireadh Fómhair 2020. Bhí sé d’aidhm ag an gcomhairliúchán tuairimí a bhailiú ó shaoránaigh agus ó eagraíochtaí maidir leis an mbonn cirt, leis na cuspóirí, le dearaí féideartha, leis an scóip fhéideartha, agus maidir leis an tionchar a bheadh ag an tionscnamh. Ceadaíodh do na freagróirí freisin páipéir sheasaimh a uaslódáil. 615 fhreagróir san iomlán a bhí páirteach sa chomhairliúchán poiblí. Den mhéid sin, ba dhúblaigh 6 cinn de na freagairtí, rud a fhágann gurb é 609 an líon aighneachtaí bailí. Maidir le fadhb an sceite carbóin, deir formhór na bhfreagróirí gur saincheist ar gá caitheamh go dáiríre léi is ea an sceitheadh carbóin agus gur féidir an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a úsáid mar dhóigh le déileáil le sceitheadh carbóin, le nós seasta a bhunú san Aontas maidir le tomhailt táirgí ísealcharbóin, agus le spreagadh a thabhairt d’úsáid teicneolaíochtaí ísealcharbóin agus do bheartais aeráide uaillmhianacha i dtríú tíortha. Maidir le héifeachtacht na mbeart atá ann cheana i gcomhthéacs Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh agus na rialacha maidir le státchabhair chun sceitheadh carbóin a theorannú, agus maidir le cumas beart rialála eile chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, tá creideamh dearfach ag cuideachtaí, comhlachais ghnó agus ag údaráis phoiblí ach tá dearcadh níos criticiúla ag saoránaigh agus geallsealbhóirí eile. Molann na freagróirí gur cheart an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a dhíriú ar tháirgí ó ghníomhaíochtaí atá san áireamh cheana i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh (go háirithe iad siúd is airde riosca sceite carbóin) agus gur cheart slabhraí luacha iomlána a chur san áireamh. Sa bhreis ar an méid thuas, chuaigh seirbhísí an Choimisiúin i mbun comhairliúcháin dhéthaobhacha fhorleathana le húdaráis phoiblí laistigh den Aontas agus le tríú tíortha, le comhlachais ghnó, le cuideachtaí aonair agus le heagraíochtaí neamhrialtasacha. Ag an am céanna, chuaigh conraitheoir seachtrach i gceann comhairliúcháin spriocdhírithe agus rinne sé 25 agallamh san iomlán, agallaimh dhoimhne, le bainisteoirí sinsearacha agus le comhlachais in earnálacha na n‑ábhar bunúsach, le monaróirí, le heagraíochtaí neamhrialtasacha agus le lucht déanta beartas. Dhá bhabhta agallamh a bhí ann. Sa chéad bhabhta, rinneadh 17 n‑agallamh neamhfhoirmiúla go luath sa chomhairliúchán agus d’fhóin siad chun pointí ábhartha imní a shainaithint agus ceisteanna a oscailt le haghaidh tuilleadh taighde. Sa dara babhta, rinneadh ocht n‑agallamh breise d’fhonn a thástáil, maidir leis na breithiúnais agus na hábhair imní a léiríodh ag agallaimh neamhfhoirmiúla an chéad bhabhta, an raibh na breithiúnais agus na hábhair imní chéanna i measc grúpa níos leithne de na páirtithe leasmhara. Páirtithe san earnáil tionscail ba ea 17 de na páirtithe leasmhara, ba as eagraíochtaí neamhrialtasacha cúigear díobh agus ba as institiúidí de chuid na mBallstát an triúr eile. Chuir torthaí an chomhairliúcháin phoiblí agus an chomhairliúcháin spriocdhírithe ar chumas an Choimisiúin líon suntasach dearcthaí agus tuairimí a bhailiú maidir leis an tionscnamh. Léiríodh sna comhairliúcháin phoiblí agus spriocdhírithe araon gur aontaigh na freagróirí gur gá Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a bheith ann chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin agus chun cabhrú leis an Aontas a uaillmhianta aeráide méadaithe a chur i gcrích. An t‑aiseolas a fuarthas le linn na gcomhairliúchán sin, úsáideadh é chun eolas a dhéanamh do roghnú na n‑eilimintí dearaidh agus do chinntí maidir leis cad é na roghanna beartais is fearr. Tá achoimre ar thorthaí an chomhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara san iarscríbhinn ábhartha a ghabhann leis an measúnú tionchair. •Bailiú agus úsáid saineolais Tá na céimeanna ullmhúcháin don togra bunaithe ar shraith de staidéir agus de chomhairlí a fuarthas ó shaineolaithe, lena ndéantar anailís ar dhearadh agus raon feidhme féideartha an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha agus ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige ar an gcomhshaol, ar an tsochaí agus ar an ngeilleagar. Go háirithe, le cuidiú saineolais a fuair an Coimisiún ó fhoinsí seachtracha, rinneadh staidéar i dtaca le dearadh optamach an tsásra agus i dtaca leis na hearnálacha ba cheart a chumhdach leis an sásra. Mar chuid den staidéar, rinneadh athbhreithniú ar loighic na hidirghabhála, rinneadh measúnú ar raon roghanna malartacha agus ar a indéanta atá siad, tugadh comhairle theicniúil faoi eilimintí a bhaineann le dearadh teicniúil agus tugadh tacaíocht maidir le roghnú na n‑earnálacha atá le cumhdach leis an sásra. Cuirtear eilimintí den staidéir sin i láthair sa mheasúnú tionchair agus, chomh maith leis sin, tá an staidéar iomlán foilsithe ag an gCoimisiún. Chomh maith leis an staidéar cáilíochtúil a rinneadh ar an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, rinneadh measúnú tiomnaithe cainníochtúil ar na tionchair, le tacaíocht ó Airmheán Comhpháirteach Taighde an Choimisiúin agus ó shaineolaithe seachtracha, agus díríodh ar an gcéad ásc ar thionchair an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ar tháirgí ábhair agus díríodh ina dhiaidh sin ar na tionchair ar leictreachas. Leis na measúnuithe cainníochtúla sin fuarthas léargas ar thionchair chomhshaoil, eacnamaíocha agus shóisialta an tionscnaimh agus tá fáil go poiblí orthu mar chuid den mheasúnú tionchair. Ar deireadh, baineadh tairbhe freisin san anailís as breithniú a rinneadh ar irisí, staidéir agus páipéir taighde a chuir acadóirí faoi bhráid an chomhairliúcháin phoiblí oscailte agus ar staidéir eile neamhspleácha. •Measúnú tionchair D’eisigh an Bord um Ghrinnscrúdú Rialála tuairim dhearfach maille le forchoimeádais maidir leis an measúnú tionchair, agus bhí san áireamh ann sin moltaí maidir le feabhsúchán. Bunaithe ar an méid sin rinneadh tuilleadh leasaithe ar an tuarascáil measúnaithe tionchair; go háirithe, rinneadh iarracht ar a áirithiú go bhfuil seasamh neamhspleách inti maidir le fadhb an sceite carbóin, agus ag an am céanna rinneadh í a láidriú i dtaca le comhleanúnachas leis an togra le haghaidh athbhreithniú a dhéanamh ar Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, agus lena chois sin rinneadh breis soiléirithe inti ar na príomhthionchair agus na roghanna institiúideacha agus rinneadh léiriú níos mionsonraí ar thuairimí na ngrúpaí éagsúla páirtithe leasmhara. Is í an fhadhb a dtugtar aghaidh uirthi leis an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ná cén dóigh a laghdófar na hastaíochtaí GCT laistigh den Aontas Eorpach agus cén dóigh a seachnófar, ag an am céanna, an cás ina ndéanfaí na hiarrachtaí laghdaithe astaíochtaí sin a fhrithchúiteamh trí mhéadú astaíochtaí lasmuigh den Aontas (sceitheadh carbóin). Chun an creat dinimiciúil sin a chur san áireamh, ullmhaíodh an measúnú tionchair i bhfianaise an fhíorais go bhfuil an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneach á chur chun tosaigh i gcomhthéacs sprioc nua aontaithe an Aontais maidir le glanastaíochtaí GCT a laghdú faoi 55 faoin gcéad ar a laghad (i gcoibhneas le 1990).

Rinneadh measúnú ar shé rogha éagsúla i gcomhthéacs an chreata dhinimiciúil sin, roghanna a ceapadh ar dhóigh a chuir ceanglais na hEagraíochta Domhanda Trádála san áireamh maille le gealltanais idirnáisiúnta an Aontais Eorpaigh amhail na comhaontuithe saorthrádála arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas Eorpach nó Conradh an Chomhphobail Fuinnimh. Is é an chéad rogha maidir le Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ná cáin charbóin a chur ar allmhairí, agus an cháin sin a bheith le híoc ag an allmhaireoir ar theacht isteach san Aontas do na táirgí. Is iad na húdaráis chustaim a bhaileodh an cháin, ag an teorainn, agus bheadh an cháin bunaithe ar phraghaschomhartha an charbóin san Aontas agus ar dhéine carbóin na dtáirgí, déine carbóin a bheadh de réir réamhshocrú. Bheadh an deis ag na hallmhaireoirí laghdú ar an gcáin SCCT a éileamh, agus an t‑éileamh sin bunaithe ar a lorg carbóin féin agus ar aon phraghas carbóin a d’íocfaí i dtír an táirgthe. Maidir leis an dara rogha, is éard a bheadh i gceist córas a chur i bhfeidhm ar allmhairí, córas a bheadh ina mhacasamhail den chóras atá infheidhme maidir leis an táirgeadh baile. Is é atá i gceist leis an rogha seo – cosúil le córas na lamháltas faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais – go dtabharfadh na hallmhaireoirí suas deimhnithe (‘deimhnithe SCCT’), agus an tabhairt suas sin bunaithe ar dhéine astaíochtaí leabaithe na dtáirgí a bheadh siad a allmhairiú isteach san Aontas, agus go gceannófaí iad ar phraghas a bheadh ag freagairt do lamháltais CTA AE ag am ar leith. Ní bheadh na deimhnithe sin nasctha le córas lamháltas Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais, ach bheadh siad ar aon dul le praghas na lamháltas sin ionas go n‑áiritheofaí cur chuige comhleanúnach maidir leis an bpraghsáil faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais. Is iad na húdaráis aeráide náisiúnta a dhéanfadh díol na ndeimhnithe SCCT a riar agus dhéanfadh na hallmhaireoirí dearbhuithe maidir le hastaíochtaí leabaithe fíoraithe na dtáirgí allmhairithe a chur faoi bhráid na n‑údarás sin a mbeidh sé de chúram orthu an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a bhainistiú agus thabharfaidís suas líon deimhnithe SCCT a bheidh i gcomhfhreagairt leis na hastaíochtaí a dhearbhaigh siad. An dearbhú agus an tabhairt suas sin, dhéanfaí iad – amhail a dhéantar faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais – ag comhréiteach bliantúil a dhéanfaí an bhliain i ndiaidh bhliain an allmhairithe agus bhunófaí an méid sin ar mhéideanna bliantúla na n‑allmhairí trádála. Is ar luachanna réamhshocraithe a bhunófaí déine astaíochta carbóin na dtáirgí; thabharfaí an deis d’allmhaireoirí, áfach, tráth an réitigh bhliantúil, laghdú ar an gcáin SCCT a éileamh ar bhonn a bhfeidhmíochta astaíochta aonair féin. Chomh maith leis sin, bheidís i dteideal laghdú ar an gcáin SCCT a éileamh i leith aon phraghas carbóin a bheadh íoctha acu sa tír tháirgeachta (is é sin íocaíochtaí nach dtugtar lacáiste ina leith ná nach ndéantar a chúiteamh ar bhealach eile tráth an onnmhairithe). Tá rogha 3 ar aon dul mórán le rogha 2, ach gur ar na hastaíochtaí iarbhír ó na táirgeoirí tríú tír a bhunófaí praghas carbóin na n‑allmhairí seachas ar luach réamhshocraithe a bheadh bunaithe ar mheánluachanna tháirgeoirí an Aontais. Faoin rogha seo, bheadh ar an allmhaireoir na hastaíochtaí iarbhír atá leabaithe sa táirge a thuairisciú agus bheadh air líon comhfhreagrach de dheimhnithe SCCT a thabhairt suas. Chuirfí rogha 4 i bhfeidhm ar aon dul le rogha 3. Is éard atá ann deimhnithe SCCT a thabhairt suas i leith táirgí allmhairithe. Chomh maith leis sin, áfach, bheadh idirthréimhse 10 mbliana ann chun céimniú isteach, idirthréimhse a gcuirfí tús léi in 2026, agus ar feadh na hidirthréimhse sin dhéanfaí na lamháltais saor in aisce faoi CTA AE a chéimniú amach ag ráta 10 bpointe céatadáin gach bliain agus, lena linn sin, dhéanfaí an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a chéimniú isteach. Le linn na hidirthréimhse céimniúcháin sin, dhéanfaí laghdú comhréireach ar an gcáin SCCT i gcomhréir leis an méid lamháltas saor in aisce a dháilfí sna hearnálacha ar leith. Leagan de rogha 3 is ea rogha 5, rogha lena gcuirfí síneadh leis an raon feidhme níos faide síos sa slabhra luacha. Ábhair dian ar charbón i dtáirgí leathchríochnaithe nó i dtáirgí críochnaithe, chumhdófaí iad ag pointe eile den slabhra luacha. I gcás allmhairí, amhail a dhéantar faoi roghanna eile, is ar na hastaíochtaí iarbhír ó na táirgeoirí tríú tír a bhunófaí an cháin SCCT. Is éard atá i gceist le rogha 6 dleacht mháil ar ábhair atá dian ar charbón, agus chumhdófaí leis sin tomhailt táirgí san Aontas, idir tháirgí baile agus tháirgí allmhairithe, mar aon le leanúint ar aghaidh le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais, lena n‑áirítear leithdháileadh saor in aisce lamháltas lena gcumhdaítear an táirgeadh san Aontas. Maidir le héifeachtacht an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha i dtaca leis an gcuspóir foriomláin atá aige, eadhon, aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin d’fhonn an t‑athrú aeráide a chomhrac trí na hastaíochtaí GCT san Aontas agus ar fud an domhain a laghdú, léirítear sa mheasúnú tionchair go mbeadh tionchar dearfach ag na roghanna beartais uile. Maidir leis sin, fuarthas amach gurb é an toradh a bheadh ar gach ceann de na roghanna go bhfaighfí laghdú níos mó ar astaíochtaí sna hearnálacha SCCT san Aontas, i gcoibhneas leis an gcás ina mbeadh uaillmhian níos airde ann agus leithdháileadh saor in aisce. Maidir le táirgeoirí tríú tíortha a dhreasú ionsar phróiseas táirgthe níos glaine, gheofaí torthaí dearfacha le gach ceann de na roghanna beartais. Maidir leis na critéir sin, tá na roghanna sin a d’fhágfadh go bhféadfaí na hastaíochtaí iarbhír a léiriú, tá siad thar a bheith éifeachtach, agus taispeánadh go bhfaighfí torthaí an‑dearfacha le roghanna 3, 4 agus 5, freisin. Is é a measadh go bhfuil na roghanna uile comhleanúnach le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. Maidir le cosaint a thabhairt ar sceitheadh carbóin, is í rogha 4, agus ina dhiaidh sin roghanna 3 agus 5, is láidre a d’imreodh tionchar dearfach, agus ba lú an éifeacht a bheadh i roghanna 1, 2 agus 6. Rinneadh gach rogha beartais a dhearadh ar bhealach a urramaíonn gealltanais idirnáisiúnta an Aontais Eorpaigh. Bheadh an cháin SCCT infheidhme ar allmhairí earraí ag an bpraghas carbóin a chinnfí faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh trí bhíthin an chórais ceantála. Dhéanfaí an muirearú ar allmhairithe ar bhonn luach réamhshocraithe, sin nó ar bhonn na n‑astaíochtaí iarbhír atá leabaithe sna hallmhairí. An fhéidearthacht sin a bheadh ann a léiriú gur fearr an éifeachtúlacht carbóin atá ina gcuid táirgí ná an luach réamhshocraithe, chuirfeadh sé le castacht an chórais, ach thabharfadh sé dreasacht freisin chun na hastaíochtaí a laghdú i gcás an sciar ábhar a onnmhairítear chuig an Aontas Eorpach. Ar an iomlán, is tionchar teoranta atá ag an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ar an bhfostaíocht. Den chuid is mó, is é an leithdháileadh saor in aisce, is é sin é a bheith ann nó gan é a bheith ann, a dhéanann difear don fhostaíocht. Gheofaí ardú beag ar an bhfostaíocht sna hearnálacha SCCT ach córas an leithdháilte saor in aisce a choimeád ar bun. Is trí dheireadh a chur go hiomlán leis an leithdháileadh saor in aisce, in éagmais Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, a gheofaí an t‑ísliú ba mhó ar an bhfostaíocht. An Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a chur i bhfeidhm i gcás táirgí tionsclaíocha ábhair, rud é sin ar dócha dó gan bheith aige ach tionchar sách teoranta ar na praghsanna tomhaltóra arae is ar tháirgí ar an gcuid réamhtheachtach den slabhra luacha a bheadh an beart dírithe agus ní bheadh ach tionchar indíreach aige ar earraí le haghaidh tomhaltóirí deiridh. Glactar leis go mbeadh costais chomhlíontachta ar allmhaireoirí san Aontas a bheadh faoi réir oibleagáidí SCCT. D’fhéadfaí déileáil leis sin ar bhonn luach réamhshocraithe nó trí sholáthar faisnéise fíoraithe faoi na hastaíochtaí iarbhír. Cé gur lasmuigh den Aontas a dhéanfaí an faireachán ar na hastaíochtaí iarbhír sin, is ar na hallmhaireoirí a bheadh an fhreagracht – agus, dá réir sin, na costais – an fíorú i dtaca leis an bhfaireachán sin a chur faoi bhráid na n‑údarás. Maidir le roghanna 1, 2, 3, 4 agus 5, nuair is de réir an luacha réamhshocraithe a dhéanfaí an dearbhú, ní bheadh gá le faireachán a dhéanamh ar na hastaíochtaí ón bpróiseas táirgthe agus, dá réir sin freisin, ní thabhófaí ach costais theoranta. Dá gcinnfeadh an t‑allmhaireoir, áfach, éileamh a dhéanamh arna bhunú ar na hastaíochtaí iarbhír ón bpróiseas táirgthe, thabhófaí costais bhreise dá réir don ghnólacht de bharr an fhaireacháin. Le rogha 6, níor mhór luachanna réamhshocraithe a chinneadh le haghaidh ábhar agus earraí monaraithe araon. Is sách íseal an t‑ualach riaracháin atá ar tháirgeoirí ábhar san Aontas Eorpach, rud a fhágann nach gá do na táirgeoirí aon léargas a thabhairt ar an déine carbóin a ghabhann leis an táirgeadh a dhéanann siad. Maidir le giniúint leictreachais, is ar leithligh ó tháirgí bunábhair a dhéileáiltear leis. Chun Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a chur i bhfeidhm ar an earnáil leictreachais, ní mór uathúlacht na hearnála a chur san áireamh, uathúlacht a fhágann gur neamhionann é le hábhair bhunúsacha ar mhórán bealaí, cuir i gcás ó thaobh an mhodha a n‑iompraítear an leictreachas, trí eangacha monaplachta srianta, agus ó thaobh na dteicneolaíochtaí iomadúla a úsáidtear le leictreachas a tháirgeadh. I gcomhréir leis na cineálacha cur chuige a chuirtear i bhfeidhm i gcás na dtáirgí ábhair, ní mór, i gcomhthéacs cinneadh a dhéanamh maidir leis an oibleagáid SCCT chomhfhreagrach, ní mór luach tagartha a bhunú le haghaidh astaíochtaí atá leabaithe i leictreachas a allmhairítear. Baintear úsáid as dhá rogha mhalartacha chun an luach tagartha le haghaidh astaíochtaí leabaithe a chinneadh i gcás an leictreachais, eadhon (a) an mheándéine astaíochtaí GCT atá i meascán leictreachais an Aontais agus (b) meánfhachtóir astaíochtaí GCT mheascán leictreachais an Aontais. Dála roghanna eile, áfach, bheadh an deis fós ag allmhaireoirí a chruthú gurb ísle na hastaíochtaí ar leibhéal a gcuid suiteálacha ná na luachanna tagartha dá dtagraítear thuas. Ar bhonn an mhéid sin thuas, is é conclúid ar thángthas air sa mheasúnú tionchair go ngabhann tairbhí soiléire le rogha 4 i gcomparáid leis na roghanna eile ar fad a breithníodh. Moltar, dá bhrí sin, sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a thabhairt isteach i gcás táirgí áirithe roghnaithe, agus é sin a dhéanamh i bhfoirm deimhnithe SCCT arna mbunú ar na hastaíochtaí iarbhír. Moltar, dá bhrí sin, sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a thabhairt isteach de réir a chéile in éineacht le laghdú comhfhreagrach ar na lamháltais a leithdháiltear saor in aisce sna suiteálacha CTA AE comhfhreagracha. Leis an rogha beartais sin, áirithítear go mbeidh ardéifeachtúlacht sa Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha. Córas a bhunaítear ar na hastaíochtaí iarbhír a bheidh ag gabháil leis na hearraí a allmhaireofar, áiritheoidh sé go gcaithfear go cóir comhionann leis na hallmhairí eile agus go mbeidh comhghaol dlúth ann le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. Beidh sé riachtanach, áfach, comhlánú a dhéanamh ar an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha trína áirithiú go mbeifear in ann na ríomhanna a bhunú ar thacar de luachanna réamhshocraithe atá le húsáid i ngach cás nach mbeidh fáil, ar bhealach leordhóthanach, ar shonraí astaíochta. Ina theannta sin, d’fhéadfadh sé, le linn na hidirthréimhse tosaigh, nach mbeadh teacht fós ag na hallmhaireoirí ar na sonraí astaíochta iarbhír a éilítear faoi gcóras, agus féadann sé dá réir sin go gcuirfí luach réamhshocraithe i bhfeidhm. I gcás na rogha seo, is gá an dearadh a dhéanamh ar bhealach a urramóidh gealltanais idirnáisiúnta an Aontais go hiomlán, rialacha na hEagraíochta Domhanda Trádála go háirithe agus, dá bhrí sin, is gá a áirithiú, má bhíonn luach réamhshocraithe i bhfeidhm, go dtabharfar an deis i gcónaí do na hallmhaireoirí a léiriú gur fearr an luach arna bhunú ar a bhfeidhmíocht féin agus, dá réir sin, ar a n‑astaíochtaí féin, ná an luach réamhshocraithe sin. Thairis sin, maidir le céimniú isteach an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha agus maidir leis an gcéimniú amach a dhéanfar i gcomhfhreagracht leis sin ar na lamháltais saor in aisce, ní mór a áirithiú ar feadh na hidirthréimhse sin nach gcuirfear, tráth ar bith, cóir is lú fabhar ar allmhairí ná mar a chuirfear ar tháirgí baile an Aontais. Thairis sin, dá dtabharfaí isteach deimhnithe SCCT a bheadh bunaithe ar na hastaíochtaí iarbhír thabharfadh sé sin cosaint ar an riosca sceite carbóin agus, ag an am céanna, thabharfadh sé dreasacht do tháirgeoirí tríú tír aistriú i dtreo próiseas táirgthe níos glaine, le tacaíocht ó Chúnamh Oifigiúil um Fhorbairt nuair is infheidhme. Maidir le leictreachas, is í an rogha thosaíochta an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a chur i bhfeidhm agus é bunaithe ar an bhfachtóir astaíochta carbóin, lena n‑áirítear an fhéidearthacht d’allmhaireoirí a léiriú go bhfuil a gcuid astaíochtaí níos ísle. Bheadh an dá rogha sin ina gcuidiú chun na rioscaí sceite carbóin a mhaolú, trí dhíspreagadh a thabhairt sa mheántéarma do charnadh foinsí giniúna cumhachta atá dian ar charbón cóngarach do theorainneacha an Aontais Eorpaigh, foinsí a d’fhéadfadh teacht in ionad gineadóirí atá bunaithe san Aontas Eorpach agus a bhfuil costais charbóin mhéadaithe ag baint leo. Mar sin féin, an rogha sin atá bunaithe ar an bhfachtóir astaíochta carbóin, is léir gurb éifeachtaí í maidir le sceitheadh carbóin a chosc agus costais riaracháin a choinneáil íseal san am céanna. Dá mba é a roghnófaí rogha beartais 4 i gcás táirgí ábhair agus an fachtóir astaíochta carbóin i gcás an leictreachais, thabharfadh sé sin sásra comhréireach chun aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide trí astaíochtaí GCT a laghdú san Aontas agus trína áirithiú nach dtiocfadh astaíochtaí a ghinfí lasmuigh den Aontas in ionad na n‑astaíochtaí sin. Ina theannta sin, dá gcuirfí deireadh de réir a chéile leis an leithdháileadh saor in aisce faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais sna hearnálacha lena mbaineann, agus dá dtabharfaí isteach an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha de réir a chéile, in éineacht leis sin, d’áiritheofaí go bhféadfadh na gnólachtaí agus na húdaráis an t‑aistriú a dhéanamh ar bhealach stuama intuartha. •Oiriúnacht rialála agus simpliú

Tugtar le fios sa mheasúnú tionchair go mbeadh toradh eile ar Shásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, is é sin go mbeadh costais chomhlíontachta níos airde ag gabháil leis do FBManna ná a bheadh d’fhiontair mhóra. Leis na sonraí atá ar fáil faoi láthair, ní rabhthas in ann méid beacht na difríochta idir an dá ghrúpa a chainníochtú. Sa mhéid agus go dtabharfaí isteach sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha i gcás allmhairiú roinnt ábhair bhunúsacha agus roinnt táirgí ábhair bhunúsaigh, fágann sin gurb iad na gnólachtaí móra is mó a n‑imreofaí tionchar orthu. Dá bhrí sin, is beag tionchar praiticiúil ar FBManna a d’imreodh na bearta a bhaineann le hallmhairiú, d’ainneoin go mbeadh an tionchar sin níos airde ná an tionchar a d’imreodh na bearta sin ar ghnólachtaí móra, is é sin dá gcuirfí i gcomparáid le chéile iad de réir an mhéid a allmhairítear. Ar an gcúis sin, ní dhearnadh tástáil FBM mar chuid den mheasúnú tionchair, ná ní dhearnadh comhairliúchán FBM ar leithligh, cé go ndearnadh measúnú ar thuairimí FBManna, agus ar na himpleachtaí do FBManna, mar chuid de Chomhairliúchán Poiblí ar Líne an Choimisiúin, Ar na cúiseanna sin freisin, ní fhoráiltear aon bhearta speisialta le haghaidh FBManna sa Rialachán seo. •Cearta bunúsacha Urramaítear sa togra seo na cearta bunúsacha agus comhlíontar na prionsabail a aithnítear go háirithe i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. Go háirithe, rannchuidíonn an togra leis an gcuspóir maidir le hardleibhéal cosanta don chomhshaol i gcomhréir le prionsabal na forbartha inbhuanaithí mar a leagtar síos in Airteagal 37 den Chairt. 4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA Is chuig buiséad an Aontais Eorpaigh a rachaidh formhór an ioncaim a ghinfear leis an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha. Ag cruinniú urghnách den Chomhairle Eorpach an 17-21 Iúil 2020, tháinig ceannairí an Aontais ar chomhaontú maidir leis an ionstraim théarnaimh NextGenerationEU. Leis an ionstraim sin, cuirfear na hacmhainní is gá ar fáil don Aontas chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le paindéim COVID-19 agus, freisin, chun tacú leis an infheistíocht san aistriú glas agus san aistriú digiteach. Chun é a mhaoiniú, beidh an Coimisiún in ann suas le EUR 750 billiún a fháil ar iasacht ar na margaí airgeadais. Sa chomhthéacs sin, d’aontaigh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ‘[go n‑]oibreoidh na hinstitiúidí chun acmhainní dílse nua leordhóthanacha a thabhairt isteach d’fhonn méid a chomhfhreagraíonn don chaiteachas a bhfuiltear ag súil leis agus a bhaineann leis an aisíocaíocht a chumhdach’ i gcás NextGenerationEU. Gheall an Coimisiún go dtíolacfadh sé tograí maidir le hacmhainní dílse nua, agus go mbeadh an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ar cheann acu sin, sa chéad seimeastar de 2021. 5.EILIMINTÍ EILE •Pleananna cur chun feidhme agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairisciúcháin Faoi chuimsiú phacáiste iomlán na mbeart comhshaoil a ghlac an tAontas agus a chuir an tAontas i bhfeidhm, lena léirítear go bhfuil an tAontas ag leanúint de bheith ag saothrú leibhéal uaillmhéine comhshaoil is airde ná a bhfuil ag a lán dár gcomhpháirtithe trádála, meastar gurb iomchuí tosú ar aistriú ó chóras ina dtugtar aghaidh ar sceitheadh carbóin le lamháltais saor in aisce go dtí córas ina dtugtar aghaidh ar sceitheadh carbóin i ndáil le hallmhairí trí bhíthin sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, agus an t‑aistriú sin a dhéanamh a luaithe is féidir go réasúnta, agus an indéantacht theicniúil agus eacnamaíoch, lena n‑áirítear srianta riaracháin agus ionchais dhlisteanacha na n‑oibreoirí eacnamaíocha uile, á gcur sna áireamh. Nuair a chuirtear na cuspóirí iolracha sin le chéile ag aon am amháin agus nuair a thugtar faoi chothromaíocht a fháil eatarthu, feictear gurb é an cur chuige is fabhraí ná sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a thabhairt isteach de réir a chéile, a luaithe is féidir go réasúnta, ionas go mbeidh na hoibreoirí in ann, le linn céim phíolótach tosaigh sách gearr nach ndéanfar aon choigeartú airgeadais lena linn, go mbeidh siad in ann iad féin a chur in oiriúint don chóras nua, lena n‑áirítear na ceanglais bhreise riaracháin a ghabhann leis, agus ionas go mbeidh na húdaráis in ann taithí a fháil i dtaca le hoibriú an chórais nua. A luaithe a bheidh an chéim phíolótach sin curtha i gcrích, cuirfear dlús dáiríre le próiseas an aistrithe ó lamháltais saor in aisce go dtí sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha agus déanfar é sin ar bhealach a áiritheoidh nach ndéanfar aon idirdhealú idir earraí baile agus earraí allmhairithe, ná idir earraí a allmhairítear ó thíortha éagsúla, i lánchomhlíontacht le hoibleagáidí agus cearta idirnáisiúnta an Aontais Eorpaigh. Áiritheoidh an Coimisiún go mbeidh socruithe i bhfeidhm chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmiú an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha, lena n‑áirítear forfheidhmiú an tSásra in aghaidh cleachtais chalaoiseacha, agus chun meastóireacht a dhéanamh air i bhfianaise na bpríomhchuspóirí beartais. Ó tá an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ar cheann de na tograí beartais faoin bpacáiste ‘Oiriúnach do 55’, d’fhéadfaí an faireachán agus an mheastóireacht a dhéanamh i gcomhréir le beartais eile an phacáiste. Roimh dheireadh na hidirthréimhse, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin agus, más iomchuí, tíolacfaidh sé togra reachtach maidir leis an Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha a leathnú chun earraí eile a chumhdach cé is moite de na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I agus, b’fhéidir, astaíochtaí eile freisin, agus tabharfaidh sé isteach athruithe eile arbh fhéidir go bhfeabhsóidís an feidhmiú. Chuige sin, is gá ar an gcéad dul síos faireachán a dhéanamh ar éifeacht an tSásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha. •Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra I gCaibidil I leagtar amach forálacha ginearálta, lena n‑áirítear ábhar agus raon feidhme an togra (Airteagail 1 agus 2) agus sainmhínithe na bpríomhthéarmaí (Airteagal 3). In Iarscríbhinn I déantar sainiú mionsonraithe ar raon feidhme an togra, liostaítear na hearraí agus liostaítear na hastaíochtaí GCT a bhaineann le gach ceann de na hearraí sin. Léirítear in Iarscríbhinn II na tíortha agus na críocha tionscnaimh atá eisiata ó chur i bhfeidhm an bhirt. I gCaibidil II tá forálacha maidir le hoibleagáidí agus cearta dearbhóirí earraí. Go sonrach, tá forálacha sa Chaibidil sin maidir leo seo a leanas – na coinníollacha chun iarratas a dhéanamh ar údarú chun earraí SCCT a allmhairiú (Airteagail 4 agus 5), an oibleagáid atá ar dhearbhóir údaraithe dearbhú SCCT bliantúil a chur isteach faoin 31 Bealtaine gach bliain agus ábhar an dearbhaithe sin (Airteagal 6), na prionsabail a bhaineann le ríomh na n‑astaíochtaí atá leabaithe in earraí a allmhairíodh chuig an Aontas Eorpach sa bhliain féilire roimhe sin (Airteagal 7 – leagtar amach breis sonraí faoi in Iarscríbhinn III), agus an próiseas um fhíorú na n‑astaíochtaí sin ag fíoraitheoirí creidiúnaithe (Airteagal 8, arna chomhlánú ag ceanglais tuairisciúcháin agus prionsabail fíorúcháin in Iarscríbhinní IV agus V). Leagtar amach sa Chaibidil sin freisin na prionsabail maidir le praghas carbóin a íoctar i dtríú tíortha a chur san áireamh (Airteagal 9). Ar deireadh, faoi Airteagal 10, is féidir d’oibreoir suiteála i dtríú tír a iarraidh ar an gCoimisiún go gclárófaí i mbunachar sonraí lárnach é. A luaithe a chlárófar é, féadfaidh an t‑oibreoir rogha a dhéanamh faisnéis faoi na hastaíochtaí leabaithe fíoraithe a nochtadh do dhearbhóir údaraithe. Is féidir don dearbhóir údaraithe an fhaisnéis nochta sin a úsáid chun an oibleagáid maidir le faisnéis fhíoraithe ar astaíochtaí leabaithe a dhearbhú a chomhlíonadh tráth a allmhaireoidh sé chuig an Aontas na hearraí a táirgeadh sa tsuiteáil atá cláraithe sa bhunachar sonraí lárnach. I gCaibidil III, tá na forálacha ginearálta maidir le socrú riaracháin na n‑údarás náisiúnta inniúil, maidir le ról an Choimisiúin – mar riarthóir lárnach freisin – agus maidir le nochtadh faisnéise (Airteagail 11, 12, 13 agus 15). Tá forálacha sa chaibidil freisin maidir le príomh‑shaintréithe na gclárlann náisiúnta agus a gcuid cuntas (Airteagail 14 agus 16) agus maidir le cinntí na n‑údarás i dtaca le húdarú um allmhairiú (Airteagal 17), maidir le creidiúnú fíoraitheoirí (Airteagal 18) agus maidir leis an athbhreithniú ar dhearbhuithe SCCT (Airteagal 19). Tá forálacha i gCaibidil IV maidir leis na deimhnithe SCCT. Bunaítear le hAirteagail 20 go 24 rialacha mionsonraithe maidir le saolré na ndeimhnithe SCCT, óna ndíol go dtí rialú a dtabhairt suas nó, más ábhartha, go dtí a n‑athcheannach, agus go dtí go gcealaítear iad ar deireadh. Baineann Airteagal 20 go mionsonrach le díol deimhnithe SCCT ag na húdaráis inniúla. Is é is ábhar d’Airteagal 21 ríomh phraghas na ndeimhnithe, ríomh a dhéanann an Coimisiún, ar bhonn seachtainiúil. Leagtar síos in Airteagal 22 na nósanna imeachta lena n‑áirithítear go gcomhlíonfaidh gach dearbhóir údaraithe an oibleagáid atá air deimhnithe a thabhairt suas sa chlár náisiúnta. Bunaítear le hAirteagal 23 ceart an dearbhóra údaraithe a iarraidh ar an údarás inniúil líon teoranta de dheimhnithe SCCT a athcheannach, is é sin líon teoranta deimhnithe a bheadh fágtha ar a chuntas tar éis an tabhairt suas. Ar deireadh, sonraítear in Airteagal 24 go gceanglaítear ar an údarás inniúil, faoin 30 Meitheamh gach bliain, na deimhnithe atá fágtha i gcuntas gach dearbhóra a chur ar ceal tar éis an tabhairt suas agus an athcheannaigh, más ann dóibh. I gCaibidil V pléitear leis an gcaoi ar cheart do na húdaráis chustaim déileáil leis na nósanna imeachta um riar earraí ag an teorainn (Airteagal 25). I gCaibidil VI, in Airteagal 26 socraítear na pionóis i gcás neamhchomhlíonadh, agus déantar foráil speisialta maidir le himchéimniú i gcás go dtiocfadh athruithe ar phatrún na trádála (Airteagal 27).

I gCaibidil VII tá forálacha maidir le feidhmiú an tarmligin chuig an gCoimisiún chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh (Airteagal 28) agus an nós imeachta scrúdúcháin le haghaidh gníomhartha cur chun feidhme (Airteagal 29). Déantar tagairt in Airteagail 2, 18 agus 27 don chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh. Tá forálacha maidir le cumhachtaí cur chun feidhme in Airteagail 2, 5 go 9, 21, 25, 31, 33 agus 35. I gCaibidil VIII tá forálacha in Airteagal 30 maidir leis an meastóireacht ar an Rialachán agus maidir lena athbhreithniú. Pléitear i gCaibidil IX (Airteagal 31) le laghdú na hoibleagáide maidir leis an Sasra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha ionas go gcuirfear san áireamh leithdháileadh idirthréimhseach na lamháltas CTA AE saor in aisce i suiteálacha atá ag táirgeadh, san Aontas, an chineáil chéanna earraí a chumhdaítear leis an togra. Tá forálacha sonracha i gCaibidil X atá le cur i bhfeidhm le linn idirthréimhse tosaigh. De réir na bhforálacha sin, sna chéad bhlianta, beidh feidhm ag SCCT nach mbeidh aon choigeartú airgeadais mar chuid de agus a bheidh dírithe ar shonraí a bhailiú agus ar fheasacht na ndearbhóirí a mhéadú. Mairfidh an idirthréimhse sin trí bliana, ón 1 Eanáir 2023 go dtí an 31 Nollaig 2025, mar a bhunaítear in Airteagal 32. Tá sé i gceist go dtuairisceoidh na dearbhóirí, ar bhonn ráithiúil, na hastaíochtaí leabaithe a ghabhann lena gcuid allmhairí sa ráithe roimhe sin, agus go dtabharfaidh siad mionsonraí sa tuairisc sin ar na hastaíochtaí díreacha agus indíreacha agus tuairisc ar aon phraghas carbóin a íocadh ar an gcoigríoch. Cuirfidh na húdaráis chustaim na dearbhóirí ar an eolas faoina n‑oibleagáidí maidir le SCCT agus malartóidh siad faisnéis leis na húdaráis inniúla. Mar phointe deiridh, léirítear teacht i bhfeidhm an togra i gCaibidil XI agus, mar chuid de sin, léirítear nach mbeidh feidhm ag roinnt de na forálacha ach amháin le linn na hidirthréimhse agus go dtosófar ag cur roinnt eile díobh i bhfeidhm in 2026 (Airteagal 36). 2021/0214 (COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (Téacs atá ábhartha maidir le LEE) TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH, Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de, Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach, Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta, Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún, Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach, De bharr an mhéid seo a leanas: (1)Leag an Coimisiún amach, ina theachtaireacht maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip, straitéis nua fáis a bhfuil d’aidhm aici an tAontas a chlaochlú ina shochaí chóir rathúil, ag a mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch a bheidh tíosach ar acmhainní, nach mbeidh aon ghlanastaíochtaí (líon na n‑astaíochtaí lúide na haistrithe) gás ceaptha teasa (‘astaíochtaí GCT’) ann in 2050, agus nach mbeidh an fás eacnamaíoch inti ceangailte a thuilleadh le húsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm ag an gComhaontú Glas don Eoraip freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a fheabhsú, agus sláinte agus dea-bhail na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. San am céanna, ní mór an claochlú sin a bheith cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár. D’fhógair an Coimisiún freisin ina Phlean Gníomhachta AE: ‘I dtreo Uisce, Aer agus Ithir Saor ó Thruailliú’ go gcuirfí chun cinn ionstraimí agus dreasachtaí ábhartha chun feabhas a chur ar chur chun feidhme an phrionsabail ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ mar a leagtar amach in Airteagal 191(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (‘CFAE’) agus dá réir sin chun céimniú amach an ‘truaillithe saor in aisce’ a thabhairt chun críche d’fhonn an leas is fearr is féidir a bhaint as sineirgí idir an dícharbónú agus an uaillmhian maidir le truailliú nialasach. (2)Tháinig Comhaontú Pháras, a glacadh faoi Chreat‑Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (‘UNFCCC’) i mí na Nollag 2015, tháinig sé i bhfeidhm i mí na Samhna 2016. Tá aontaithe ag na Páirtithe i gComhaontú Pháras, in Airteagal 2 den Chomhaontú, an méadú ar an mheánteocht dhomhanda a choimeád roinnt mhaith níos ísle ná 2°C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn a chur leis an méadú teochta ag 1.5 C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch.

(3)Is éard atá i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Is mó arís anois an luach atá ag baint leis an gComhaontú Glas don Eoraip i bhfianaise thionchair an‑tromchúiseacha phaindéim COVID-19 ar shláinte agus ar dhea-bhail eacnamaíoch shaoránaigh an Aontais. (4)Tá an tAontas tiomanta a astaíochtaí GCT a laghdú 55 faoin gcéad ar a laghad faoi 2030 faoi bhun leibhéil 1990, faoi mar a leagtar amach sa mhéid a cuireadh faoi bhráid UNFCCC thar ceann an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát maidir le nuashonrú an rannchuidithe arna chinneadh go náisiúnta ón Aontas agus óna Bhallstáit. (5)Le Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle cumhdaítear sa reachtaíocht an sprioc maidir le haeráidneodracht ar fud an gheilleagair faoi 2050. Bunaítear freisin leis an Rialachán seo gealltanas atá ceangailteach ar an Aontas astaíochtaí GCT a laghdú 55 faoin gcéad ar a laghad faoi bhun leibhéil 1990 faoi 2030. (6)Leis an Tuarascáil Speisialta ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide maidir leis na tionchair a ghabhann le méaduithe teochta domhanda 1.5°C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus na conairí astaíochta GCT domhanda atá gaolmhar leis sin, cuirtear bunús láidir eolaíoch ar fáil chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus léirítear inti gur gá dlús a chur leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide. Deimhnítear sa tuarascáil sin go bhfuil géarghá le hastaíochtaí GCT a laghdú chun an dóchúlacht go dtarlódh teagmhais adhaimsire a laghdú, agus gur gá an t‑athrú aeráide a theorannú go méadú teochta domhanda 1.5°C. (7)Tá beartas uaillmhianach maidir leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide á shaothrú ag an Aontas agus tá creat rialála curtha i bhfeidhm aige chun a sprioc maidir le laghdú astaíochtaí GCT a bhaint amach faoi 2030. Is é atá sa reachtaíocht lena gcuirtear an sprioc sin chun feidhme, inter alia, Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas (‘CTA AE’) agus lena dtugtar isteach praghsáil chomhchuibhithe i ndáil le hastaíochtaí GCT ar leibhéal an Aontais le haghaidh earnálacha agus fo-earnálacha dianfhuinnimh, Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lena dtugtar isteach spriocanna náisiúnta chun astaíochtaí GCT a laghdú faoi 2030, agus Rialachán (AE) 2018/841 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lena gceanglaítear ar na Ballstáit astaíochtaí GCT ó úsáid talún a chúiteamh le haistrithe astaíochtaí ón atmaisféar. (8)Fad agus atá éagsúlacht cur chuige beartais ag líon mór comhpháirtithe idirnáisiúnta de chuid an Aontais agus éagsúlacht dá réir sin maidir leis an leibhéal uaillmhéine aeráide a bhíonn mar thoradh ar a gcur chuige, tá riosca sceite carbóin ann. An sceitheadh carbóin, is rud é a tharlaíonn má dhéanann gnólachtaí in earnálacha nó i bhfo-earnálacha áirithe, ar chúiseanna costais a bhaineann le beartais aeráide, oibríochtaí táirgthe a athlonnú go tíortha eile, nó má ghlacann allmhairí ó na tíortha sin ionad earraí atá coibhéiseach ach atá níos éadroime ó thaobh astaíochtaí GCT de. D’fhéadfadh méadú domhanda ar astaíochtaí iomlána na ngnólachtaí sin a bheith mar thoradh air sin, rud a chuirfeadh laghdú na n‑astaíochtaí GCT i gcontúirt, laghdú a bhfuil géarghá leis má tá an domhan chun an mheánteocht dhomhanda a choimeád go mór faoi bhun 2°C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch. (9)An tionscnamh maidir le sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (‘SCCT’) tá sé ina chuid den phacáiste ‘Oiriúnach do 55’. Beidh an sásra sin ina eilimint riachtanach de bhosca uirlisí an Aontais chun an cuspóir maidir le hAontas aeráidneodrach faoi 2050 a chomhlíonadh i gcomhréir le Comhaontú Pháras trí aghaidh a thabhairt ar rioscaí sceite carbóin mar thoradh ar uaillmhian aeráide mhéadaithe an Aontais. (10)Na sásraí atá ann cheana lena dtugtar aghaidh ar an riosca sceite carbóin in earnálacha agus i bhfo-earnálacha ina bhfuil riosca sceite carbóin, is éard atá iontu sásraí lena ndéantar lamháltais CTA AE a leithdháileadh saor in aisce go hidirthréimhseach agus bearta airgeadais chun cúiteamh a dhéanamh ar chostais astaíochta indírí a thabhaítear ó chostais astaíochta GCT a chuirtear ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais a leagtar síos in Airteagail 10a(6) agus 10b faoi seach de Threoir 2003/87/CE. Mar sin féin, le leithdháileadh saor in aisce faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh lagaítear an praghaschomhartha a thugann an córas do shuiteálacha a fhaigheann an leithdháileadh i gcomparáid leis an gceantáil iomlán agus, dá réir sin, cuireann sé isteach ar dhreasachtaí chun infheistíocht a dhéanamh i laghdú breise ar astaíochtaí. (11)Féachann an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha le hionadú a dhéanamh ar na sásraí sin atá ann faoi láthair trí aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin ar bhealach difriúil, eadhon trí phraghsáil carbóin atá coibhéiseach le haghaidh allmhairí agus táirgí intíre a áirithiú. Chun aistriú diaidh ar ndiaidh ón gcóras reatha ina bhfuil lamháltais saor in aisce chuig SCCT a áirithiú, ba cheart SCCT a thabhairt isteach de réir a chéile de réir mar a chuirtear deireadh de réir a chéile le lamháltais saor in aisce in earnálacha a chumhdaítear le SCCT. Maidir le cur i bhfeidhm comhpháirteach agus idirthréimhseach lamháltais CTA AE a leithdháiltear saor in aisce chomh maith le cur i bhfeidhm an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, níor cheart é a bheith mar thoradh orthu sin, i gcás ar bith, go bhfaigheadh earraí AE cóir níos fabhraí i gcomparáid leis an gcóir a fhaigheann earraí a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais. (12)Cé gurb é is cuspóir don sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha an riosca sceite carbóin a chosc, leis an Rialachán seo, thabharfaí spreagadh do tháirgeoirí ó thríú tíortha freisin teicneolaíocht a úsáid atá níos tíosaí ar astaíochtaí GCT, ionas go nginfí níos lú astaíochtaí in aghaidh an aonaid aschuir. (13)Leis an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, mar ionstraim chun sceitheadh carbóin a chosc agus astaíochtaí GCT a laghdú, ba cheart a áirithiú go bhfuil earraí a allmhairítear faoi réir córas rialála lena gcuirtear i bhfeidhm costais charbóin atá coibhéiseach leis na costais a bheadh le híoc faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh murach sin. Is beart aeráide é an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha agus leis sin, ba cheart an riosca sceite carbóin a chosc agus tacú le huaillmhian mhéadaithe an Aontais maidir leis an athrú aeráide a mhaolú, mar aon le comhoiriúint do EDT a áirithiú san am céanna. (14)Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le hearraí a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais ó thríú tíortha, ach amháin i gcás ina bhfuil táirgeadh na n‑earraí sin faoi réir Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh cheana, agus sa chás sin, tá feidhm aige maidir le tríú tíortha agus tríú críocha, nó maidir le córas praghsála carbóin atá idirnasctha go hiomlán le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. (15)I dtaca le tríú tíortha nó tríú críocha a dhéanfaí a chomhtháthú go hiomlán, nó a nascadh, de bharr aon chomhaontuithe a dhéanfaí amach anseo, le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais, chun na tríú tíortha nó na tríú críocha sin a eisiamh ón sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 de CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i leith liosta na dtíortha in Iarscríbhinn II a leasú. Os a choinne sin, ba cheart na tríú tíortha agus na tríú críocha sin a eisiamh ón liosta in Iarscríbhinn II agus iad a bheith faoi réir SCCT ionas nach muirearaíonn siad an praghas CTA iarbhír ar earraí a onnmhairítear chuig an Aontas. (16)Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir leis an scairbh ilchríochach agus maidir leis an limistéar eacnamaíoch eisiach a d’fhógair Ballstáit de bhun Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige, d’fhonn an riosca sceite carbóin i suiteálacha amach ón gcósta a chosc. (17)Ba cheart na hastaíochtaí GCT atá le rialú leis an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a bheith ar aon dul leis na hastaíochtaí GCT sin a chumhdaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh i dTreoir 2003/87/CE, eadhon dé-ocsaíd charbóin (CO2’) mar aon le, i gcás inarb ábhartha, ocsaíd nítriúil (‘N2O’) agus sárfhluaracarbóin (‘PFCanna’). Ba cheart feidhm a bheith ag an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha maidir le hastaíochtaí díreacha ó na GCTanna sin ó tháirgeadh earraí go dtí tráth an allmhairithe isteach i gcríoch chustaim an Aontais ar dtús, agus tar éis idirthréimhse agus tar éis measúnú breise a dhéanamh, feidhm a bheith aige maidir le hastaíochtaí indíreacha, amhail raon feidhme Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. (18)Tá sé de chuspóir coiteann ag Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh agus ag an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha astaíochtaí GCT atá leabaithe sna hearnálacha agus sna hearraí céanna a phraghsáil trí lamháltais shonracha nó trí dheimhnithe sonracha a úsáid. Is de chineál rialála an dá chóras agus tá údar leo de thoradh an ghá le srian a chur ar astaíochtaí GCT, i gcomhréir leis an gcuspóir comhshaoil a leagtar amach san Aontas. (19)Mar sin féin, le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, cé go gcuirtear dearbhtheorainn ar na hastaíochtaí GCT ó na gníomhaíochtaí atá faoina raon feidhme agus go gceadaítear lamháltais a thrádáil (dá ngairtear ‘córas teorannaithe agus trádála astaíochtaí’), níor cheart teorainn chainníochtúil ar allmhairí a bhunú leis an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, chun a áirithiú nach ndéanfar sreafaí trádála a shrianadh. Thairis sin, cé go bhfuil feidhm ag Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh maidir le suiteálacha atá bunaithe san Aontas, ba cheart feidhm a bheith ag sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha maidir le hearraí áirithe a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais. (20)Tá gnéithe sonracha ag an gcóras SCCT i gcomparáid le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, lena n‑áirítear gnéithe maidir le praghas na ndeimhnithe SCCT a ríomh, maidir leis an deis deimhnithe a thrádáil agus maidir le bailíocht na ndeimhnithe le himeacht ama. Tá na gnéithe sonracha sin ann de bharr an ghá le héifeachtacht an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a chaomhnú mar bheart chun sceitheadh carbóin a chosc le himeacht ama agus chun a áirithiú nach mbeidh ualach rómhór ag baint le bainistíocht an chórais maidir le hoibleagáidí a fhorchuirtear ar na hoibreoirí agus maidir le hacmhainní le haghaidh an rialtais, agus, san am céanna, leibhéal coibhéiseach solúbthachta atá ar fáil d’oibreoirí faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh a chaomhnú. (21)D’fhonn a éifeachtacht mar bheart sceite carbóin a chaomhnú, ní mór an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a bheith ar aon dul le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh ó thaobh praghais de. Cé go ndéantar praghas na lamháltas a chinneadh trí cheantanna ar mhagadh CTA AE, ba cheart praghas na ndeimhnithe SCCT a bheith ina léiriú measartha ar phraghas ceantanna den sórt sin trí mheánphraghsanna arna ríomh ar bhonn seachtainiúil. Léirítear go mion le meánphraghsanna seachtainiúla den sórt sin na luaineachtaí i bpraghas Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh agus fágann sé go mbeadh corrlach réasúnta ag allmhaireoirí chun leas a bhaint as athruithe ar phraghas CTA AE agus, san am céanna, áirithítear go mbeidh na húdaráis riaracháin in ann an córas a bhainistiú. (22)Faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, is é líon iomlán na lamháltas a eisítear (an ‘chaidhp’) a chinneann soláthar na lamháltas astaíochtaí agus a thugann deimhneacht maidir leis na hastaíochtaí uasta GCT. Is í an chothromaíocht idir an soláthar sin agus éileamh an mhargaidh a chinneann an praghas carbóin. Tá gá le ganntanas chun dreasacht phraghais a bheith ann. Toisc nach féidir teorainn a fhorchur ar líon na ndeimhnithe SCCT atá ar fáil d’allmhaireoirí, dá bhféadfadh allmhaireoirí deimhnithe SCCT a thabhairt ar aghaidh agus a thrádáil, d’fhéadfadh sé dá thoradh sin go dtiocfadh ann do chásanna nach mbeadh praghas na ndeimhnithe SCCT ina léiriú a thuilleadh ar an éabhlóid ar an bpraghas i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. Lagódh sé sin an dreasacht chun dícharbónú a dhéanamh le haghaidh earraí baile agus earraí allmhairithe, rud a chuirfeadh an sceitheadh carbóin chun cinn agus a chuirfeadh isteach ar chuspóir aeráide uileghabhálach an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha. D’fhéadfadh praghsanna difriúla d’oibreoirí ó thíortha difriúla a bheith mar thoradh air. Dá bhrí sin, de bharr gur gá a sheachaint nach mbaintear an bonn d’éifeachtacht agus de chuspóir aeráide an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha agus gur gá a áirithiú go dtugtar an chóir chéanna d’oibreoirí ó thíortha eile, tá údar le teorainneacha ar na deiseanna deimhnithe SCCT a thrádáil agus a thabhairt ar aghaidh. Mar sin féin, chun an deis d’allmhaireoirí a chaomhnú a gcostais a optamú, ba cheart soláthar a dhéanamh sa Rialachán seo le haghaidh córas inar féidir le húdaráis méid áirithe deimhnithe breise a athcheannach ó na hallmhaireoirí. Socraítear an méid áirithe sin ar leibhéal a thugann corrlach réasúnta d’allmhaireoirí chun a gcostais a ghiaráil thar thréimhse bhailíochta na ndeimhnithe agus a chaomhnaíonn an éifeacht fhoriomlán ar tharchur praghsanna san am céanna, rud a áirithíonn go gcaomhnaítear cuspóir comhshaoil an bhirt.

(23)Ós rud é go bhfuil feidhm ag an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha maidir le hallmhairí earraí isteach i gcríoch chustaim an Aontais, seachas maidir le suiteálacha, ba ghá freisin feidhm a bheith ag oiriúnuithe agus simplithe áirithe sa chóras SCCT. Is é ba cheart a bheith i gceann de na simplithe sin córas dearbhaitheach inar cheart d’allmhaireoirí na hastaíochtaí iomlána fíoraithe GCT atá leabaithe in earraí a allmhairítear i mbliain féilire ar leith a thuairisciú. Ba cheart uainiú atá difriúil i gcomparáid le timthrialla comhlíontachta Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm chun aon bhac a sheachaint a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar oibleagáidí ar fhíoraitheoirí creidiúnaithe faoin Rialachán seo agus faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh. (24)I dtaca le smachtbhannaí, ba cheart do na Ballstáit pionóis a chur i bhfeidhm maidir le sáruithe ar an Rialachán seo agus a áirithiú go gcuirtear chun feidhme iad. Ba cheart méid na bpionós sin a bheith comhionann le méid na bpionóis atá i bhfeidhm faoi láthair laistigh den Aontas i gcás ina sáraítear Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh de réir Airteagal 16(3) agus (4) de Threoir 2003/87/CE. (25)Cé go bhfuil feidhm ag Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh maidir le próisis agus gníomhaíochtaí táirgthe áirithe, leis an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha ba cheart díriú go háirithe ar na hallmhairí earraí comhfhreagracha. Chuige sin, ní mór earraí allmhairithe a shainaithint go soiléir trí iad a aicmiú san Ainmníocht Chomhcheangailte (‘AC’) agus trí iad a nascadh le hastaíochtaí GCT leabaithe. (26)Ba cheart cumhdach táirgí an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a bheith ina léiriú ar na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh arae tá an scéim sin bunaithe ar chritéir chainníochtúla agus cháilíochtúla atá nasctha le cuspóir comhshaoil Threoir 2003/87/CE agus toisc gurb é an córas rialála astaíochtaí GCT is cuimsithí dá bhfuil san Aontas é. (27)Maidir le raon táirgí a shocrú le haghaidh an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha lena léirítear na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, bheadh sé sin ina rannchuidiú chun a áirithiú nach gcuirfear cóir is lú fabhar ar tháirgí allmhairithe ná mar a chuirfear ar tháirgí comhchosúla de bhunús baile. (28)Cé gurb é cuspóir foriomlán an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha cumhdach táirgí leathan a bheith ann, ba stuama tosú le líon áirithe earnálacha le táirgí atá measartha aonchineálach mar a bhfuil riosca sceite carbóin. Liostaítear na hearnálacha AE a mheastar a bhfuil riosca sceite carbóin ag roinnt leo i gCinneadh Tarmligthe 2019/708 ón gCoimisiún. (29)Ba cheart na hearraí faoin Rialachán seo a roghnú tar éis anailís chúramach a dhéanamh ar a n‑ábharthacht i dtéarmaí astaíochtaí GCT carntha agus i dtéarmaí riosca sceite carbóin sna hearnálacha CTA AE comhfhreagracha agus, san am céanna, castacht agus an t‑ualach riaracháin a theorannú. Go háirithe, ba cheart bunábhair agus buntáirgí a chumhdaítear le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh a chur san áireamh sa roghnúchán iarbhír, agus é mar chuspóir leis sin a áirithiú go mbeidh allmhairiú táirgí dianfhuinnimh isteach san Aontas ar comhchéim le táirgí AE i dtéarmaí praghsála carbóin CTA AE, agus chun rioscaí sceite carbóin a mhaolú. Seo a leanas critéir ábhartha eile ba cheart a bheith ann chun an roghnúchán a chaolú: ar an gcéad dul síos, ábharthacht na n‑earnálacha i dtéarmaí astaíochtaí, is é sin cé acu atá nó nach bhfuil an earnáil ar cheann de na hastaírí astaíochtaí comhiomlána GCT is mó; ar an dara dul síos, neamhchosaint na hearnála ar riosca suntasach sceite carbóin, mar a shainmhínítear de bhun Threoir 2003/87/CE; ar an tríú dul síos, an gá atá le cothromaíocht a bheith ann idir cumhdach leathan i dtéarmaí astaíochtaí GCT agus, san am céanna, an chastacht agus an iarracht riaracháin a theorannú. (30)Le húsáid an chéad chritéir, ceadaítear na hearnálacha seo a leanas a liostú i dtéarmaí astaíochtaí carntha: iarann agus cruach, scaglanna, stroighin, ceimiceáin bhunúsacha orgánacha, agus leasacháin. (31)Mar sin féin, níor cheart aghaidh a thabhairt sa Rialachán seo ar earnálacha áirithe atá liostaithe i gCinneadh Tarmligthe (AE) 2019/708 ón gCoimisiún, i ngeall ar a saintréithe ar leith. (32)Go háirithe, ní áirítear ceimiceáin orgánacha i raon feidhme an Rialacháin seo i ngeall ar shrianta teicniúla a fhágann nach féidir astaíochtaí leabaithe earraí allmhairithe a shainiú go soiléir. I gcás na n‑earraí sin, is bunpharaiméadar é an tagarmharc is infheidhme faoi Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, rud a fhágann nach féidir astaíochtaí atá leabaithe in earraí allmhairithe aonair a leithdháileadh ar mhodh cinnte. Teastaíonn tuilleadh sonraí agus anailíse chun leithdháileadh lamháltas níos spriocdhírithe a chur i bhfeidhm maidir le ceimiceáin orgánacha. (33)Tá feidhm ag srianta teicniúla comhchosúla maidir le táirgí scaglainne, óir is é mar atá i gcás na dtáirgí sin nach féidir astaíochtaí GCT a shannadh ar mhodh cinnte do na táirgí aschuir aonair. An tráth céanna, ní le táirgí sonracha, amhail peitreal, díosal nó ceirisín, atá baint dhíreach ag an tagarmharc ábhartha i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, ach leis an aschur scaglainne ina iomláine. (34)Mar sin féin, ba cheart táirgí alúmanaim a chuimsiú sa sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha toisc gur mó an neamhchosaint atá acu ar sceitheadh carbóin. Thairis sin, i roinnt feidhmeanna tionsclaíocha tá táirgí alúmanaim in iomaíocht dhíreach le táirgí cruach i ngeall ar shaintréithe atá an‑chosúil le saintréithe na dtáirgí cruach. Cuimsiú an alúmanaim, rud é atá ábhartha freisin toisc go bhféadfadh sé go leathnófaí raon feidhme an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha sa todhchaí chun astaíochtaí indíreacha a chumhdach freisin. (35)Ar an gcaoi chéanna, ba cheart feadáin agus feistis píobáin a chuimsiú i raon feidhme an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha d’ainneoin a leibhéal íseal astaíochtaí leabaithe toisc, dá n‑eisiataí iad, go méadódh sé sin an dóchúlacht go ndéanfaí cuimsiú táirgí cruach sa sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a imchéimniú tríd an bpatrún trádála a mhodhnú i dtreo táirgí iartheachtacha. (36)Os a choinne sin, níor cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le táirgí áirithe nach bhfuil astaíochtaí suntasacha i gceist lena dtáirgeadh amhail dramh feiriúil (faoi chód AC 7204), fearó‑chóimhiotal (cód AC 7202) agus leasacháin áirithe (faoi chód AC 3105 60 00). (37)Ba cheart allmhairiú leictreachais a chuimsiú i raon feidhme an Rialacháin seo, toisc gurb í an earnáil seo is cúis le 30 faoin gcéad d’iomlán na n‑astaíochtaí GCT san Aontas. Le huaillmhian aeráide fheabhsaithe an Aontais mhéadófaí an bhearna maidir le costais charbóin idir táirgeadh leictreachais san Aontas agus táirgeadh leictreachais ar an gcoigríoch. Leis an méadú sin mar aon leis an dul chun cinn atá déanta chun eangach leictreachais an Aontais a nascadh le heangach leictreachais a chomharsan, mhéadófaí an riosca sceite carbóin i ngeall ar mhéadú na n‑allmhairí leictreachais, ós le gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe a tháirgtear cuid shuntasach díobh. (38)Ós rud é nár cheart go mbeadh ar allmhaireoirí táirgí a chumhdaítear leis an Rialachán seo a n‑oibleagáidí SCCT faoin Rialachán seo a chomhlíonadh tráth an allmhairithe, ba cheart bearta riaracháin sonracha a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí ag céim níos déanaí. Dá bhrí sin, níor cheart allmhaireoirí a bheith i dteideal earraí SCCT a allmhairiú ach amháin tar éis iad údarú a fháil arna dheonú ag údaráis inniúla atá freagrach as cur i bhfeidhm an Rialacháin seo. (39)Ba cheart an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a bhunú ar chóras dearbhaitheach ina ndéanann dearbhóir údaraithe, a fhéadfaidh ionadaíocht a dhéanamh ar níos mó ná allmhaireoir amháin, dearbhú a chur isteach go bliantúil maidir leis na hastaíochtaí leabaithe sna hearraí a allmhairíodh isteach i gcríoch chustaim an Aontais agus líon áirithe deimhnithe SCCT a thabhairt suas a chomhfhreagraíonn do na hastaíochtaí a dearbhaíodh. (40)Ba cheart dearbhóir údaraithe a bheith in ann laghdú a éileamh ar líon na ndeimhnithe SCCT atá le tabhairt suas, laghdú a chomhfhreagraíonn don phraghas carbóin a íocadh i leith na n‑astaíochtaí sin i ndlínsí eile cheana. (41)Ba cheart na hastaíochtaí leabaithe a dearbhaíodh a bheith deimhnithe ag duine atá creidiúnaithe ag comhlacht creidiúnaithe náisiúnta arna cheapadh i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle nó de bhun Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067. (42)Faoin gcóras, ba cheart an deis a bheith ann d’oibreoirí suiteálacha táirgthe i dtríú tíortha clárú i mbunachar sonraí lárnach agus a n‑astaíochtaí GCT leabaithe ó tháirgeadh earraí a chur ar fáil do dhearbhóirí údaraithe. Ba cheart oibreoir a bheith in ann a roghnú nach dtabharfaí rochtain don phobal ar a ainm, a sheoladh ná a shonraí teagmhála sa bhunachar sonraí lárnach.

(43)Tá difríocht idir deimhnithe SCCT agus lamháltais CTA AE, arae is gné fhíor-riachtanach de na lamháltais sin an cheantáil laethúil. An gá atá le praghas soiléir a shocrú le haghaidh deimhnithe SCCT, rud é sin a fhágann go gcuireann an foilsiú laethúil ualach rómhór agus mearbhall ar oibreoirí, de dheasca an riosca go gcaillfeadh na praghsanna laethúla a mbailíocht tráth a bhfoilsithe. Dá réir sin, bheadh foilsiú na bpraghsanna SCCT ar bhonn seachtainiúil ina léiriú cruinn ar threocht phraghsála lamháltais CTA AE agus shaothródh sé an cuspóir aeráide céanna. Dá bhrí sin, ba cheart ríomh phraghsanna deimhnithe SCCT a bhunú ar bhonn fráma ama níos faide (ar bhonn seachtainiúil) ná an fráma ama a bunaíodh le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh (ar bhonn laethúil). Ba cheart a chur de chúram ar an gCoimisiún an meánphraghas sin a ríomh agus a fhoilsiú. (44)Chun solúbthacht a thabhairt do na dearbhóirí údaraithe maidir lena n‑oibleagáidí SCCT a chomhlíonadh agus chun ligean dóibh tairbhiú de luaineachtaí i bpraghas na lamháltas CTA AE, ba cheart na deimhnithe SCCT a bheith bailí ar feadh tréimhse 2 bhliain ó dháta an cheannaigh. Ba cheart deis a bheith ann don dearbhóir údaraithe cuid de na deimhnithe a ceannaíodh de bharraíocht a athdhíol leis an údarás náisiúnta. Ba cheart don dearbhóir údaraithe an méid deimhnithe a bheidh ag teastáil tráth an tabhairt suas a thiomargadh i rith na bliana, de réir tairseacha arna leagan síos ag deireadh gach ráithe. (45)Tá údar le dearadh atá beagán difriúil le haghaidh an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha i ngeall ar shaintréithe fisiceacha an leictreachais mar tháirge, go háirithe toisc nach indéanta sreabhadh iarbhír na leictreon a leanúint. Ba cheart luachanna réamhshocraithe a úsáid mar chur chuige caighdeánach agus ba cheart é a bheith d’fhéidearthacht ag dearbhóirí údaraithe a éileamh go ríomhfaí a n‑oibleagáidí SCCT ar bhonn a gcuid astaíochtaí iarbhír. Tá difríocht idir trádáil an leictreachais agus trádáil earraí eile, go háirithe toisc go ndéantar an trádáil trí eangacha leictreachais idirnasctha, a bhaineann úsáid as malartáin chumhachta agus as cineálacha sonracha trádála. An mhargadhchúpláil, foirm trádála leictreachais is ea í a ndéantar rialáil dhlúth uirthi agus inar féidir tairiscintí agus ofrálacha a chomhiomlánú ar fud an Aontais. (46)Chun rioscaí imchéimniúcháin a sheachaint agus chun feabhsú a dhéanamh ar inrianaitheacht astaíochtaí CO2 iarbhír ó allmhairiú an leictreachais agus óna úsáid in earraí, níor cheart ríomh astaíochtaí iarbhír a cheadú ach amháin faoi réir roinnt coinníollacha dochta. Go háirithe, ba cheart é a bheith riachtanach a léiriú go ndearnadh ainmniúchán cinnte maidir leis an toilleadh idirnaisc a leithdháileadh agus go bhfuil gaol conarthach díreach idir an ceannaitheoir agus táirgeoir an leictreachais in‑athnuaite, nó idir an ceannaitheoir agus táirgeoir an leictreachais a ngabhann astaíochtaí atá faoi bhun an luacha réamhshocraithe leis. . (47)Maidir leis na Comhpháirtithe Conarthacha sa Chonradh lena mbunaítear an Comhphobal Fuinnimh nó na Páirtithe i gComhaontuithe Comhlachais lena n‑áirítear Limistéir Dhoimhne Chuimsitheacha Shaorthrádála, tá siad tiomanta do phróisis dícharbónaithe ar cheart go mbeadh mar thoradh orthu sa deireadh go nglacfar sásraí praghsála carbóin a bheidh comhchosúil nó coibhéiseach le CTA AE nó go nglacfaidh na Comhpháirtithe sin páirt in CTA AE. (48)Comhtháthú na dtríú tíortha i margadh leictreachais an Aontais, rud é sin a thugann spreagadh tábhachtach do na tíortha sin dlús a chur lena n‑aistriú chuig córais fuinnimh ina mbeidh sciar ard fuinnimh in‑athnuaite. An mhargadhchúpláil sa mhargadh leictreachais, mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2015/1222 ón gCoimisiún, cuireann sé ar a gcumas do thríú tíortha leictreachas ó fhuinnimh in‑athnuaite a chomhtháthú níos fearr isteach sa mhargadh leictreachais, an leictreachas sin a mhalartú ar bhealach éifeachtúil laistigh de limistéar níos leithne, rud a dhéanann cothromaíocht a bhaint amach idir an soláthar agus an t‑éileamh laistigh de mhargadh an Aontais atá níos mó ná a margaí féin, agus déine carbóin a nginiúna leictreachais a laghdú. Le comhtháthú na dtríú tíortha isteach i margadh leictreachais an Aontais, cuirtear le slándáil an tsoláthair leictreachais sna tíortha sin agus sna Ballstáit chomharsanachta. (49)Nuair a bheidh tríú tíortha comhtháite go dlúth isteach i margadh leictreachais an Aontais tríd an margadhchúpláil, ba cheart teacht ar réitigh theicniúla chun cur i bhfeidhm an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a áirithiú maidir le leictreachas a onnmhairítear ó na tíortha sin isteach i gcríoch chustaim an Aontais. Mura féidir teacht ar réitigh theicniúla, ba cheart díolúine a thabhairt do thríú tíortha atá margadhchúpláilte, díolúine a mbeadh teorainn ama léi, ón sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha go dtí 2030 ar a dhéanaí, agus an díolúine sin a bheith ag baint le honnmhairiú an leictreachais agus leis sin amháin, ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha áirithe. Mar sin féin, ba cheart do na tríú tíortha sin treochlár a fhorbairt agus geallúint go gcuirfidh siad sásra praghsála carbóin chun feidhme lena ndéanfar foráil le haghaidh praghas a bheidh coibhéiseach le CTA AE, agus ba cheart dóibh gealltanas a thabhairt go mbainfidh siad aeráidneodracht amach faoi 2050 agus chun ailíniú le reachtaíocht an Aontais i réimsí an chomhshaoil, na haeráide, na hiomaíochta agus an fhuinnimh. Ba cheart an díolúine sin a aistarraingt tráth ar bith má bhíonn cúiseanna ann lena chreidiúint nach gcomhlíonann an tír atá i gceist a gealltanais nó nach bhfuil CTA glactha aici faoi 2030 atá coibhéiseach le CTA AE. (50)Ba cheart idirthréimhse a bheith i bhfeidhm ar feadh na tréimhse 2023 go dtí 2025. Ba cheart feidhm a bheith ag sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha gan coigeartú airgeadais, agus é de chuspóir aige cur i bhfeidhm rianúil an tsásra a éascú agus dá réir sin an riosca maidir le tionchair shuaiteacha ar thrádáil a laghdú. Ba cheart go mbeadh ar dhearbhóirí na hastaíochtaí leabaithe iarbhír in earraí a allmhairíodh le linn na hidirthréimhse a thuairisciú ar bhonn ráithiúil, agus mar chuid de sin, na hastaíochtaí díreacha agus indíreacha mar aon le haon phraghas carbóin a íocadh ar an gcoigríoch a shonrú. (51)Chun feidhmiú cuí an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a éascú agus a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a chur ar fáil do na húdaráis inniúla atá freagrach as cur i bhfeidhm an Rialacháin seo maidir lena n‑oibleagáidí a chomhlíonadh. (52)Ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar an Rialachán seo roimh dheireadh na hidirthréimhse agus tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle. Ba cheart díriú i dtuarascáil an Choimisiúin ar fhéidearthachtaí maidir le feabhas a chur ar ghníomhaíochtaí ar son na haeráide i dtaca leis an gcuspóir áirithe sin a bhaint amach, is é sin an tAontas a bheith aeráidneodrach faoi 2050. Ba cheart don Choimisiún, mar chuid den mheasúnú sin, tús a chur le heolas a bhailiú a bheidh ag teastáil chun an raon feidhme a leathnú, más féidir, ionas go gcumhdófaí astaíochtaí indíreacha mar aon le hearraí agus seirbhísí eile a bhfuil riosca sceite carbóin ag roinnt leo, agus chun modhanna a fhorbairt chun astaíochtaí leabaithe a ríomh bunaithe ar na modhanna tomhais táirge maidir le lorg comhshaoil . (53)I bhfianaise a bhfuil thuas, ba cheart leanúint den idirphlé le tríú tíortha agus ba cheart spás a bheith ann do chomhar agus do réitigh a d’fhéadfadh a bheith ina mbonn faisnéise le haghaidh roghanna sonracha a dhéanfar maidir leis na sonraí faoi dhearadh an bhirt le linn a chur chun feidhme, go háirithe le linn na hidirthréimhse. (54)Ba cheart don Choimisiún a dhícheall a dhéanamh, ar bhealach cóir agus i gcomhréir le hoibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais, dul i gcomhairle le tríú tíortha a ndéanann an Rialachán seo difear dá dtrádáil leis an Aontas chun na féidearthachtaí a fhiosrú maidir le hidirphlé agus comhar i dtaca le cur chun feidhme ghnéithe sonracha an tSásra a leagtar amach sa Rialachán seo agus sna gníomhartha cur chun feidhme lena mbaineann. Ba cheart don Choimisiún freisin, na féidearthachtaí a fhiosrú maidir le comhaontuithe a thabhairt i gcrích chun a sásra praghsála carbóin a chur san áireamh. (55)Ós rud é go bhfuil sé d’aidhm ag an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha próisis táirgthe atá níos glaine a spreagadh, tá an tAontas réidh chun oibriú le tíortha ísealioncaim agus meánioncaim chun a dtionscail déantúsaíochta a dhícharbónú. Thairis sin, ba cheart don Aontas tacú le tíortha is lú forbairt leis an gcúnamh teicniúil is gá chun a n‑oiriúnú do na hoibleagáidí nua a bhunaítear leis an rialachán seo a éascú. (56)Tá forálacha an Rialacháin seo gan dochar do Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus do Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na h Eorpa agus ón gComhairle. (57)Ar mhaithe le héifeachtúlacht, ba cheart feidhm a bheith ag forálacha Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ón gComhairle. (58)Chun a áirithiú nach ndéanfar forálacha an Rialacháin seo a imchéimniú, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis an liosta d’earraí in Iarscríbhinn I a fhorlíonadh. (59)Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n‑áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. (60)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. (61)Ba cheart leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha feadh an timthrialla caiteachais, lena n‑áirítear neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a fhiosrú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, pionóis airgeadais agus riaracháin a ghearradh. TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Caibidil I

Ábhar, raon feidhme agus sainmhínithe Airteagal 1

Ábhar 1.Bunaítear leis an Rialachán seo sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (‘SCCT’) chun aghaidh a thabhairt ar astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearraí dá dtagraítear in Iarscríbhinn I, tráth a n‑allmhairithe isteach i gcríoch chustaim an Aontais, chun an riosca sceite carbóin a chosc. 2.Comhlánaítear leis an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha an córas arna bhunú le Treoir 2003/87/CE maidir le trádáil lamháltas astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Aontas trí shraith choibhéiseach rialacha a chur i bhfeidhm maidir le hallmhairiú earraí, ar earraí iad dá dtagraítear in Airteagal 2, isteach i gcríoch chustaim an Aontais. 3.De réir a chéile éireoidh an sásra sin ina rogha mhalartach ar na sásraí a bunaíodh faoi Threoir 2003/87/CE chun an riosca sceite carbóin a chosc, go háirithe an leithdháileadh lamháltas saor in aisce i gcomhréir le hAirteagal 10a den Treoir sin. Airteagal 2

Raon feidhme 1.Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí mar a liostaítear iad in Iarscríbhinn I, de thionscnamh tríú tír, nuair a dhéantar na hearraí sin, nó táirgí próiseáilte ó na hearraí sin ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 256 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, a allmhairiú isteach i gcríoch chustaim an Aontais. 2.Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir leis na hearraí dá dtagraítear i mír 1 i gcás ina dtugtar na hearraí sin chuig an scairbh ilchríochach nó chuig limistéar eacnamaíoch eisiach Ballstáit. 3.De mhaolú ar mhíreanna 1 agus 2, níl feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí de thionscnamh tíortha agus críocha a liostaítear in Iarscríbhinn II, Roinn A. 4.Measfar gur earraí de thionscnamh tríú tíortha iad earraí allmhairithe i gcomhréir le rialacha tionscnaimh neamhfhabhair mar a shainmhínítear in Airteagal 59 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013. 5.Déanfar tíortha agus críocha a liostú in Iarscríbhinn II, Roinn A, faoi réir chomhlíonadh carnach na gcoinníollacha seo a leanas: : (a)tá feidhm ag Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh a bunaíodh de bhun Threoir 2003/87/CE maidir leis an tír sin nó leis an gcríoch sin nó tugadh comhaontú i gcrích idir an tríú tír sin nó idir an tríú críoch sin agus an tAontas ar comhaontú é lena ndéantar nasc iomlán idir Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh agus córas trádála astaíochtaí an tríú tír nó an tríú críoch; (b)an praghas a íoctar i dtír thionscnaimh na n‑earraí, muirearaítear go héifeachtach é ar na hearraí sin gan aon lacáiste seachas na cinn sin a chuirtear i bhfeidhm i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh freisin. 6.Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na coinníollacha a chinneadh maidir leis an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a chur i bhfeidhm i leith earraí dá dtagraítear i mír 2. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2). 7.Má tá margadh leictreachais ag tríú tír nó ag tríú críoch, ar margadh é atá comhtháite trí mhargadhchúpláil le margadh inmheánach an Aontais don leictreachas, agus mura rabhthas in ann teacht ar réiteach teicniúil chun an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a chur i bhfeidhm i leith allmhairiú leictreachais isteach san Aontas, ón tríú tír sin nó ón tríú críoch sin, beidh díolúine ó chur i bhfeidhm an tsásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha ag an allmhairiú leictreachais ón tír nó ón gcríoch, ar choinníoll go gcomhlíonfar gach ceann de na coinníollacha seo a leanas: (a)tá comhaontú tugtha i gcrích ag an tríú tír nó ag an tríú críoch leis an Aontas, lena leagtar amach oibleagáid maidir le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i réimse an leictreachais, lena n‑áirítear an reachtaíocht maidir le forbairt foinsí in‑athnuaite fuinnimh, chomh maith le rialacha eile i réimse an fhuinnimh, an chomhshaoil agus na hiomaíochta; (b)cuirtear chun feidhme leis an dlí náisiúnta sa tríú tír sin nó sa tríú críoch sin príomhfhorálacha reachtaíocht mhargadh leictreachais an Aontais, lena n‑áirítear an reachtaíocht maidir le forbairt foinsí in‑athnuaite fuinnimh agus le cúpláil margaí leictreachais; (c)tá treochlár curtha faoi bhráid an Choimisiúin ag an tríú tír nó ag an tríú críoch, ina bhfuil amchlár chun bearta a ghlacadh chun na coinníollacha a leagtar amach i bpointí (d) agus (e) a chur chun feidhme; (d)tá gealltanas tugtha ag an tríú tír nó ag an tríú críoch i leith na haeráidneodrachta faoi 2050 agus dá réir sin, i gcás inarb infheidhme, tá straitéis forbartha fhadtéarmach, le haghaidh lár an chéid agus ailínithe leis an gcuspóir sin, foirmlithe aici maidir le híseal-astaíochtaí gás ceaptha teasa agus curtha in iúl go foirmiúil aici do Chreat‑Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide, agus tá an oibleagáid sin curtha chun feidhme aici ina reachtaíocht intíre; (e)agus an treochlár á chur chun feidhme aici de bhun phointe (c), tá dul chun cinn substaintiúil i dtreo ailíniú na reachtaíochta intíre le dlí an Aontais i réimse na gníomhaíochta ar son na haeráide léirithe ag an tríú tír nó ag an tríú críoch, ar bhonn an treochláir sin, lena n‑áirítear dul chun cinn i dtreo praghsála carbóin ar leibhéal coibhéiseach leis an Aontas a mhéid a bhaineann le giniúint leictreachais ar a laghad. Maidir le córas trádála astaíochtaí le haghaidh leictreachais a chur chun feidhme, a bhfuil praghas coibhéiseach aige le Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh, tabharfar chun críche é faoin 1 Eanáir 2030;

(f)tá córais éifeachtacha curtha ar bun ag an tríú tír nó ag an tríú críoch chun allmhairiú indíreach leictreachais a chosc san Aontas ó thríú tíortha eile nach gcomhlíonann na ceanglais atá leagtha amach i bpointí (a) go (e). 8.Déanfar tríú tír nó tríú críoch a chomhlíonan