AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,22.2.2018 COM(2017) 477 final/3 2017/0225(COD) CORRIGENDUM



This document corrects document COM(2017)477 final of 04.10.2017



Concerns all language versions.



Correction of errors of a clerical nature, correction of some references and adding the title of an article.



The text shall read as follows: Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le ENISA, “Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um chibearshlándáil” agus lena n

x001e

aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 526/2013, agus maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil theicneolaíocht na faisnéise agus na cumarsáide (“an Gníomh um Chibearshlándáil) (Téacs atá ábhartha maidir le LEE) {SWD(2017) 500 final}



{SWD(2017) 501 final}



{SWD(2017) 502 final}



MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN 1.COMHTHÉACS AN TOGRA •Forais agus cuspóirí an togra Rinne an tAontas Eorpach roinnt gníomhaíochtaí chun a athléimneacht a mhéadú agus a ullmhacht cibearshlándála a fheabhsú. Leagann an chéad Straitéis Chibearshlándála de chuid an Aontais a glacadh in 2013 cuspóirí straitéiseacha agus gníomhaíochtaí nithiúla amach chun athléimneacht a bhaint amach, cibearchoireacht a laghdú, beartas agus inniúlachtaí cibearchosanta a fhorbairt, acmhainní tionsclaíocha agus teicneolaíocha a fhorbairt agus beartas comhleanúnach idirnáisiúnta cibearspáis a bhunú don Aontas Eorpach. Sa chomhthéacs sin, rinneadh forbairtí tábhachtacha ó shin i leith, lena náirítear go háirithe an dara sainordú do Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Shlándáil Gréasán agus Faisnéise (ENISA) agus glacadh an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise, arb iad is bunús leis an togra seo. Thairis sin, ghlac an Coimisiún Eorpach Teachtaireacht in 2016 maidir le Córas Cibear-athléimneachta na hEorpa a Threisiú agus Tionscal Cibearshlándála atá Iomaíoch agus Nuálach a Chothú, inar fógraíodh tuilleadh beart chun dlús a chur leis an gcomhar, le comhroinnt faisnéise agus eolais agus athléimneacht agus ullmhacht an Aontais Eorpaigh a mhéadú, agus an tionchas á chur san áireamh freisin go dtarlódh teagmhais mhórscála agus géarchéim chibearshlándála uile-Eorpach. Sa chomhthéacs sin, d'fhógair an Coimisiún go dtabharfadh sé ar aghaidh meastóireacht agus athbhreithniú Rialachán (AE) Uimh. 526/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le ENISA agus lena naisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 460/2004 ("Rialachán ENISA"). De thoradh phróiseas na meastóireachta, d'fhéadfaí an Ghníomhaireacht a athchóiriú agus a hinniúlachtaí agus a hacmhainneachtaí a fheabhsú chun tacú leis na Ballstáit ar bhealach inbhuanaithe. Dá bharr sin, bheadh ról níos lárnaí agus níos oibríochtúla ag an nGníomhaireacht maidir le hathléimneacht cibearshlándála a bhaint amach agus thabharfaí aitheantas d’fhreagrachtaí nua na Gníomhaireachta faoin Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise ina sainordú nua. Is chéad chéim bhunriachtanach an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise d’fhonn cultúr ó thaobh bainistiú riosca de a chur chun cinn trí cheanglais slándála a thabhairt isteach mar oibleagáidí dlíthiúla do na príomhghníomhaithe eacnamaíocha, go háirithe oibreoirí a chuireann seirbhísí bunriachtanacha ar fáil (Príomhghníomhaithe Seirbhísí Riachtanacha - PSRanna) agus soláthraithe príomhsheirbhísí digiteacha (Soláthraithe Seirbhísí Digiteacha - SSDanna). Ós rud é go meastar go bhfuil ceanglais slándála bunriachtanach chun na sochair sin a choimirciú a bhaineann le digitiú na sochaí atá ag síorfhorbairt, agus go bhfuil gléasanna nasctha ag iomadú go sciobtha (Idirlíon na Rudaí Nithiúla - IRN), cuireadh an smaoineamh ar aghaidh i dTeachtaireacht 2016 chomh maith gur cheart creat a bhunú le haghaidh deimhniú slándála do tháirgí agus do sheirbhísí TFC chun cur leis an muinín as an margadh aonair digiteach agus leis an tslándáil a bhaineann leis. Tá tábhacht ar leith le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil TFC i bhfianaise teicneolaíochtaí a bheith á núsáid níos mó a éilíonn leibhéal ard cibearshlándála, amhail carranna nasctha agus uathoibrithe, córais sláinte leictreonacha nó córais rialaithe um uathoibriú tionsclaíoch (IACSanna). A bhuí leis na Conclúidí ón gComhairle 2016, atreisíodh na bearta agus na fógraí beartais a thuilleadh agus aithníodh "go néireoidh na cibearbhagairtí agus na leochaileachtaí níos casta agus níos géire agus go gcaithfear oibriú i ndlúthchomhar le chéile ar bhonn leanúnach, go háirithe agus teagmhais mhórscála chibearshlándála trasteorann á láimhseáil". Athdhearbhaíodh sna conclúidí “gur gné ríthábhachtach de chreat AE maidir leis an gcibear-athléimneacht Rialachán ENISA" agus iarradh ar an gCoimisiún bearta breise a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar cheist an deimhnithe ar leibhéal an Aontais. Dá mbunófaí córas um dheimhniú, ba ghá córas rialála iomchuí a bhunú ar leibhéal AE, lena náireofaí saineolas críochnúil a chuirfeadh gníomhaireacht neamhspleách AE ar fáil. I ndáil leis an méid sin, aithnítear sa togra seo gurb é ENISA an comhlacht nádúrtha ar leibhéal an AE atá inniúil ó thaobh cúrsaí cibearshlándála de agus ar cheart dó an ról sin a ghlacadh chun comhlachtaí náisiúnta inniúla sa réimse um dheimhniú a thabhairt le chéile agus a gcuid oibre a chomhordú. Ina Theachtaireacht faoin Athbhreithniú Meántéarma ar an Straitéis maidir leis an Margadh Aonair Digiteach Bealtaine 2017, shonraigh an Coimisiún sa bhreis air sin go ndéanfadh sé athbhreithniú ar shainordú ENISA faoi Mheán Fómhair 2017. Rinneadh é sin chun a ról a shainiú san éiceachóras cibearshlándála atá athraithe agus bearta a fhorbairt maidir le caighdeáin chibearshlándála, deimhniú agus lipéadú chun córais TFC-bhunaithe, lena náirítear rudaí nithiúla nasctha, a dhéanamh níos sláine. Sna Conclúidí ón gComhairle Eorpach i Meitheamh 2017, ba mhór ag an gComhairle Eorpach go raibh rún ag an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an Straitéis Chibearshlándála i mí Mheán Fómhair agus gníomhaíochtaí spriocdhírithe eile a mholadh as seo go deireadh 2017. Foráiltear leis an Rialachán atá beartaithe sraith chuimsitheach de bhearta a chuireann le gníomhaíochtaí a rinneadh roimhe seo agus a chothaíonn cuspóirí sonracha a threisíonn a chéile: ·Cur le hinniúlachtaí agus ullmhacht na mBallstát agus na ngnólachtaí; ·Feabhas a chur ar an gcomhar agus ar an gcomhordú ar fud na mBallstát agus in institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí an Aontais; ·Cur le hinniúlachtaí ar leibhéal AE chun gníomhaíochtaí na mBallstát a chomhlánú, go háirithe i gcás géarchéimeanna cibearshlándála trasteorann; ·Cur le feasacht na saoránach agus na ngnólachtaí maidir le saincheisteanna cibearshlándála; ·Cur leis an trédhearcacht fhoriomlán maidir le dearbhú cibearshlándála do tháirgí agus do sheirbhísí TFC chun an mhuinín sa mhargadh aonair digiteach agus sa nuálaíocht dhigiteach a mhéadú; agus ·Ilroinnt scéimeanna um dheimhniú san Aontas Eorpach a sheachaint agus ceanglais slándála agus critéir mheastóireachta ghaolmhara ar fud na mBallstát agus na nearnálacha. Mínítear sa chuid seo a leanas den Mheabhrán Míniúcháin réasúnaíocht an tionscnaimh maidir le gníomhaíochtaí beartaithe a chuirfidh ENISA i gcrích agus an deimhniú i ndáil le cibearshlándáil ar bonn mionsonraithe.





ENISA Is lárionad saineolais é ENISA atá dírithe ar shlándáil gréasán agus faisnéise a fheabhsú san Aontas agus a thacaíonn le forbairt acmhainní na mBallstát. Cuireadh ENISA ar bun in 2004 chun an cuspóir foriomlán a chur chun cinn, lena náiritheofaí leibhéal ard slándála gréasán agus faisnéise san Aontas Eorpach. In 2013, bunaíodh le Rialachán (AE) Uimh. 526/2013 sainordú nua na Gníomhaireachta go ceann tréimhse seacht mbliana go dtí 2020. Tá na hoifigí ag an nGníomhaireacht sa Ghréig, go háirithe an oifig riaracháin in Heraklion (An Chréit) agus an oifig croí-oibríochtaí san Aithin. Is gníomhaireacht bheag é ENISA a bhfuil buiséad agus líon foirne íseal aige i gcomparáid leis na gníomhaireachtaí AE ar fad. Tá sainordú téarma shocraithe aige. Tacaíonn ENISA leis na hinstitiúidí Eorpacha, na Ballstáit agus leis an bpobal gnó chun aghaidh a thabhairt ar fhadhbanna slándála gréasán agus faisnéise, freagairt orthu agus go háirithe iad a chosc. Déanann sé amhlaidh trí shraith gníomhaíochtaí sna cúig réimse a sainaithníodh ina straitéis: ·Saineolas: faisnéis agus saineolas a chur ar fáil maidir le príomhcheisteanna slándála gréasán agus faisnéise. ·Beartas: Tacaíocht maidir le beartas a cheapadh agus a chur chun feidhme san Aontas. ·Acmhainn: Tacú le forbairt acmhainní ar fud an Aontais (e.g. Trí sheisiúin oiliúna, moltaí, gníomhaíochtaí ardaithe feasachta). ·Pobal: an pobal slándála gréasán agus faisnéise a chothú (e.g. tacaíocht a thabhairt do na Foirne Práinnfhreagartha Ríomhaireachta (CERTanna), cibearchleachtaí uile-Eorpacha a chomhordú). ·Cumasú (e.g. rannpháirtíocht le geallsealbhóirí agus caidreamh idirnáisiúnta). Le linn na caibidlíochta ar an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise, chinn comhreachtóirí an Aontais Eorpaigh róil thábhachtacha a shannadh do ENISA i gcur chun feidhme na Treorach seo. Go háirithe, cuireann an Ghníomhaireacht an rúnaíocht ar fáil do Líonra na bhFoirne Freagartha do Theagmhais a bhaineann le Slándáil Ríomhaireachta (CSIRTanna a bunaíodh chun comhar oibríochtúil mear éifeachtach a chur chun cinn idir na Ballstáit maidir le teagmhais chibearshlándála ar leith agus faisnéis a roinnt faoi rioscaí) agus iarrtar uirthi freisin cúnamh a thabhairt don Ghrúpa Comhair a chúraimí a chur i bhfeidhm. Ina theannta sin, ceanglaítear ar ENISA leis an Treoir seo cúnamh a thabhairt do na Ballstáit agus don Choimisiún trí shaineolas agus trí chomhairle a chur ar fáil agus le malartú dea-chleachtas a éascú. I gcomhréir le Rialachán ENISA, rinne an Coimisiún meastóireacht ar an nGníomhaireacht ina raibh staidéar neamhspleách agus comhairliúchán poiblí chomh maith. Sa mheastóireacht, rinneadh measúnú ar thábhacht, tionchar, éifeachtacht, éifeachtúlacht, comhleanúnachas agus breisluach AE na Gníomhaireachta maidir lena feidhmíocht, rialachas, a struchtúr eagrúcháin inmheánach agus maidir lena cleachtais oibre le linn na tréimhse 2013-2016. Thug formhór na bhfreagróirí (74%) sa chomhairliúchán poiblí tuairim dhearfach ar fheidhmíocht fhoriomlán ENISA. Lena chois sin, mheas formhór na bhfreagróirí go raibh ENISA ag baint a chuspóirí éagsúla amach (ar a laghad 63% i gcás gach ceann de na cuspóirí). Baineann an leathchuid de na freagróirí nach mór (46%) úsáid rialta as seirbhísí agus táirgí ENISA (go míosúil nó níos minice ná sin) agus is mór ag na freagróirí na seirbhísí agus na táirgí sin mar gur comhlacht ar leibhéal AE atá á gcur ar fáil (83%) agus is mór acu a gcáilíocht (62%). Mheas formhór na bhfreagróirí (88%), áfach, nár leor na hionstraimí agus na sásraí atá ar fáil faoi láthair ar leibhéal an Aontais nó nár leor iad ach go páirteach maidir le haghaidh a thabhairt ar na dúshláin chibearshlándála atá ann. D’aithin formhór na bhfreagróirí (98%) go raibh gá le comhlacht de chuid AE chun aghaidh a thabhairt ar na riachtanais sin, agus ina measc sin, mheas 99% de na freagróirí gurb é ENISA an eagraíocht cheart chun an méid sin a dhéanamh. Lena chois sin, léirigh 67.5% de na freagróirí an tuairim go bhféadfadh ENISA ról a imirt maidir le creat comhchuibhithe a bhunú le haghaidh deimhniú i ndáil le slándáil a chur ar fáil do tháirgí agus do sheirbhísí TF. Ba iad na conclúidí seo a leanas a baineadh amach as an meastóireacht fhoriomlán (ní hamháin go raibh sí bunaithe ar an gcomhairliúchán poiblí ach bhí sí bunaithe ar agallaimh aonair, suirbhéanna agus ceardlanna spriocdhírithe breise freisin): ·Baineann cuspóirí ENISA le hábhar i gcónaí. I gcomhthéacs an dul chun cinn ghasta sa teicneolaíocht agus na mbagairtí atá ag teacht chun cinn agus i bhfianaise na rioscaí cibearshlándála domhanda atá ag fás, is léir go bhfuil gá san Aontas Eorpach le saineolas teicniúil ardleibhéil a chothú agus a threisiú a thuilleadh i ndáil le saincheisteanna cibearshlándála. Is gá acmhainní a fhorbairt sna Ballstáit chun bagairtí a thuiscint agus freagairt orthu agus is gá do gheallsealbhóirí comhoibriú le chéile ar fud réimsí téamacha agus ar fud na ninstitiúidí. ·In ainneoin chomh beag agus a bhí a buiséad, bhí an Ghníomhaireacht ag feidhmiú go héifeachtúil maidir le húsáid a hacmhainní agus i gcur i bhfeidhm a cúraimí. Bhí costais riaracháin bhreise i gceist freisin mar nach raibh oifigí na Gníomhaireachta lonnaithe in aon áit amháin ach go raibh siad roinnte idir an Aithin agus Heraklion. ·Ó thaobh na héifeachtachta de, bhain ENISA a cuspóirí amach i bpáirt. Rannchuidigh an Ghníomhaireacht go rathúil le feabhas a chur ar an tslándáil gréasán agus faisnéise san Eoraip trí fhorbairt acmhainní a chur ar fáil sna 28 mBallstát, comhar a fheabhsú idir na Ballstáit agus na geallsealbhóirí slándála gréasán agus faisnéise, agus trí shaineolas, scileanna tógála pobail agus tacaíocht a thabhairt maidir le beartais a fhorbairt. Ar an iomlán, dhírigh ENISA a fhócas go dúthrachtach ar chur i bhfeidhm a chláir oibre agus bhí sé ag feidhmiú ina chomhpháirtí iontaofa ar son a gheallsealbhóirí i réimse nár aithníodh ach le déanaí go bhfuil tábhacht mhór trasteorann leis.

·D'éirigh le ENISA tionchar mór a imirt, go pointe áirithe ar a laghad, ar an réimse ollmhór maidir leis an tslándáil gréasán agus faisnéise ach níor éirigh leis an ngníomhaireacht go hiomlán ainm branda láidir a fhorbairt agus ról infheicthe go leor a bhaint amach di féin le go naithneofaí í mar an lárionad saineolais is mó san Eoraip. Is é an míniú atá leis sin nár cuireadh go leor acmhainní ar fáil do ENISA a bheadh comhréireach lena sainordú leathan. Ina theannta sin, is é ENISA an taon ghníomhaireacht AE amháin a bhfuil sainordú téarma shocraithe aige lena gcuirtear teorainn lena chumas fís fhadtéarmach a ullmhú agus tacú lena gheallsealbhóirí ar bhealach inbhuanaithe. Tá sé sin i gcodarsnacht freisin le forálacha na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise a chuireann cúraimí ar ENISA nach bhfuil dáta deiridh leo. Ar deireadh, is féidir an éifeachtacht theorannaithe sin a mhíniú i bpáirt, de réir an mheasúnaithe, lena mhéad agus atáthar ag brath ar shaineolaithe seachtracha, seachas ar shaineolaithe intí, agus leis na deacrachtaí a bhaineann le foireann speisialaithe a earcú agus a choinneáil. ·Thar aon rud eile, ba é conclúid na meastóireachta gurbh é breisluach ENISA an cumas atá ag an nGníomhaireacht an comhar a fheabhsú go príomha idir na Ballstáit, agus go háirithe le pobail slándála gréasán agus faisnéise ghaolmhara (go sonrach idir CSIRTanna). Níl aon ghníomhaí eile ar leibhéal an AE a thacaíonn le raon chomh leathan sin de gheallsealbhóirí slándála gréasán agus faisnéise. Mar sin féin, mar gheall ar an ngéarghá atá le tús áite a thabhairt dá ghníomhaíochtaí, tá clár oibre ENISA bunaithe den chuid is mó ar riachtanais na mBallstát. Mar thoradh air sin, ní thugann sé aghaidh ar riachtanais geallsealbhóirí eile go leordhóthanach, riachtanais an tionscail go háirithe. Tugadh ar an nGníomhaireacht freisin riar ar riachtanais a geallsealbhóirí, rud a chuir cosc uirthi tionchar níos mó a imirt. Mar sin, bhí athrú ag teacht ar an mbreisluach a thug an Ghníomhaireacht de réir riachtanais éagsúla a geallsealbhóirí agus de réir a mhéad a bhí an Ghníomhaireacht in ann freagairt orthu (e.g. Ballstáit bheaga nó Ballstáit mhóra; Ballstáit nó an tionscal). Mar achoimre, ba é an chonclúid a baineadh as torthaí na gcomhairliúchán leis na geallsealbhóirí agus as an meastóireacht gur ghá acmhainní agus sainordú ENISA a oiriúnú le go mbeadh ról leordhóthanach aige freagairt ar na dúshláin atá ann anois agus do na dúshláin a bheidh ann amach anseo. I bhfianaise na dtorthaí sin, déantar athbhreithniú ar an sainordú atá ag ENISA faoi láthair agus leagtar síos sraith athnuaite de chúraimí agus d'fheidhmeanna, d’fhonn tacú go héifeachtach éifeachtúil leis na Ballstáit, le hinstitiúidí an Aontais agus le hiarrachtaí geallsealbhóirí eile cibearspás slán san Aontas Eorpach a áirithiú. Féachtar sa sainordú nua molta le ról níos láidre agus níos lárnaí a thabhairt don Ghníomhaireacht, go háirithe trí thacú leis na Ballstáit freisin an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise a chur chun feidhme agus cur in aghaidh bagairtí ar leith (acmhainn oibríochtúil) agus trí bheith ina lárionad saineolais a thacóidh leis na Ballstáit agus leis an gCoimisiún maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Faoin togra seo: ·Thabharfaí sainordú buan do ENISA agus ar an gcaoi sin bheadh bunús níos cobhsaí leis amach anseo. Bheadh an sainordú, na cuspóirí agus na cúraimí a bheadh aige go fóill faoi réir athbhreithniú rialta. ·Soiléirítear ról ENISA a thuilleadh sa sainordú molta go mbeidh sé ag feidhmiú mar ghníomhaireacht an Aontais i ndáil le cibearshlándáil agus mar phointe tagartha in éiceachóras cibearshlándála an Aontais a bheidh ag feidhmiú i ndlúthchomhar le gach comhlacht ábhartha eile den éiceachóras sin. ·Dhéanfaí athbhreithniú measartha ar eagrú agus rialachas na Gníomhaireachta, a rinneadh a bhreithniú go dearfach sa mheastóireacht, go háirithe chun a áirithiú go ndéanfaí iarracht níos mó riar ar riachtanais mhórphobal na ngeallsealbhóirí in obair na Gníomhaireachta. ·Leagtar amach raon feidhme an tsainordaithe a mholtar, na réimsí nua sin inar léirigh an ghníomhaireacht breisluach follasach a neartú agus na réimsí sin ina bhfuil tacaíocht de dhíth i bhfianaise na dtosaíochtaí agus na nionstraimí beartas nua, go háirithe an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise, athbhreithniú na Straitéise Cibearshlándála, an Treoirphlean Cibearshlándála san Aontas a bheidh ann go luath maidir le comhordú i gcibear-ghéarchéimeanna agus deimhniú i ndáil le slándáil TFC: ·Beartas an Aontais a fhorbairt agus a chur chun feidhme: Chuirfí de chúram ar ENISA rannchuidiú go réamhghníomhach le beartas a fhorbairt sa réimse slándála faisnéise gréasán, agus le tionscnaimh bheartas eile a bhfuil a neilimintí cibearshlándála in earnálacha éagsúla (e.g. fuinneamh, iompar, airgeadas). Chun na críche sin, bheadh ról láidir comhairleach aige a d’fhéadfadh sé a chur i gcrích trí thuairimí neamhspleácha a thabhairt agus obair ullmhúcháin a dhéanamh maidir le beartas agus dlí a fhorbairt agus a thabhairt cothrom le dáta. Thacódh ENISA le beartas agus dlí an Aontais sna réimsí cumarsáidí leictreonacha, ríomh-shainaitheantais agus seirbhísí iontaoibhe d’fhonn leibhéal méadaithe cibearshlándála a spreagadh. Le linn chéim an chur chun feidhme, go háirithe i gcomhthéacs an Ghrúpa Chomhair a bhaineann leis an Treoir maidir leis an gcibearshlándáil, chuideodh ENISA leis na Ballstáit cur chuige comhsheasmhach a bhaint amach i gcur chun feidhme na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise thar theorainneacha agus ar fud earnálacha, agus i mbeartais agus i ndlíthe ábhartha eile chomh maith. Chun tacú le hathbhreithniú rialta a dhéanamh ar bheartais agus ar dhlíthe sa réimse cibearshlándála, thabharfadh ENISA tuarascáil rialta maidir le staid chur chun feidhme chreat dlí an Aontais Eorpaigh. ·Forbairt acmhainní Bheadh ENISA ag rannchuidiú le feabhsú an Aontais Eorpaigh agus ag cuidiú le hinniúlachtaí agus saineolas na núdarás poiblí náisiúnta, lena náirítear inniúlachtaí agus saineolas i leith freagairt ar theagmhais agus maoirseacht a dhéanamh ar bhearta rialála a bhaineann le cibearshlándáil. Bheadh de cheangal ar an nGníomhaireacht cuidiú le bunú Lárionaid um Chomhroinnt agus Anailísiú Faisnéise (ISACanna) in earnálacha éagsúla trí bhíthin na cleachtais is fearr agus treoir faoi na huirlisí agus na nósanna imeachta atá ann a chur ar fáil agus aghaidh a thabhairt mar is iomchuí ar shaincheisteanna rialála a bhaineann le comhroinnt faisnéise chomh maith. ·Eolas agus faisnéis, ardú feasachta: Mol faisnéise an Aontais Eorpaigh a bheadh in ENISA. Ba é an tuiscint a bhainfí as sin go mbeadh na cleachtais is fearr agus na tionscnaimh á gcur chun cinn agus á gcomhroinnt ar fud an Aontais trí fhaisnéis a chomhthiomsú faoi chibearshlándáil, faisnéis a eascraíonn as an Aontas agus as institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí náisiúnta. Chuirfeadh an Ghníomhaireacht comhairle, treoir agus na cleachtais is fearr ar fáil freisin faoi shlándáil bonneagar criticiúil. I ndiaidh teagmhais shuntasacha chibearshlándála trasteorann, thiomsódh ENISA tuarascálacha lena chois sin d’fhonn treoir a chur ar fáil do ghnólachtaí agus do shaoránaigh ar fud an Aontais. Mar chuid den sruth oibre sin, d'eagrófaí gníomhaíochtaí ardaithe feasachta freisin i gcomhar le húdaráis na mBallstát ar bhonn rialta. ·Cúraimí a bhaineann leis an margadh (caighdeánú, deimhniú i ndáil le cibearshlándáil): Chuirfeadh ENISA líon feidhmeanna i gcrích go háirithe chun tacú leis an margadh inmheánach agus bheadh sé ag feidhmiú mar 'fhaireachlann mhargaidh’ i ndáil le cibearshlándáil, trí anailís a dhéanamh ar na treochtaí ábhartha sa mhargadh cibearshlándála chun go mbeadh an soláthar agus an téileamh níos oiriúnaí dá chéile, agus trí thacú le forbairt bheartas an Aontais i réimsí um chaighdeánú TFC agus um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil TFC. I dtaca le caighdeánú go háirithe, d'éascódh caighdeáin chibearshlándála a bhunú agus a ghlacadh. Chuirfeadh ENISA na cúraimí i gcrích freisin a fhoráiltear i gcomhthéacs an chreata le haghaidh deimhniú san am atá amach romhainn (féach an roinn thíos). ·Taighde agus nuálaíocht: Thabharfadh ENISA a shaineolas trí chomhairle a chur ar an Aontas agus ar údaráis náisiúnta faoi shocrú tosaíochtaí a bhaineann le taighde agus forbairt, lena náirítear i gcomhthéacs na comhpháirtíochta príobháidí poiblí conarthaí um chibearshlándáil (cPPP). Bheadh éifeacht ag comhairle ENISA ar an Lárionad Eorpach nua um Thaighde agus Inniúlachtaí i ndáil le Cibearshlándáil faoin gcéad chreat airgeadais ilbhliantúil eile. Bheadh ENISA rannpháirteach chomh maith, arna iarraidh sin ag an gCoimisiún air déanamh amhlaidh, i gcláir mhaoiniúcháin an Aontais le haghaidh taighde agus forbairt a chur chun feidhme . ·Comhar oibríochtúil agus bainistiú géarchéime: Maidir leis an sruth oibre sin, ba cheart go gcuirfí leis na cumais oibríochtúla choisctheacha atá ann cheana chun é a neartú, go háirithe chun na cleachtaí cibearshlándála uile-Eorpacha a uasghrádú (CyberEurope) trína gcur i gcrích ar bhonn bliantúil, agus chun ról tacaíochta a bheith aige i gcomhar oibríochtúil agus é ag feidhmiú mar rúnaíocht Líonra CSIRTanna (i gcomhréir le forálacha na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise) trí dhea-fheidhmiú bhonneagar TF agus bealaí cumarsáide Líonra CSIRTanna, i measc rudaí eile, a áirithiú. Sa chomhthéacs sin, ba ghá don Ghníomhaireacht dul i mbun comhar struchtúrtha le CERT-EU, le hIonad Cibearchoireachta na hEorpa (EC3) agus le comhlachtaí ábhartha eile an Aontais. Ina theannta sin, ba é a thiocfadh as an gcomhar struchtúrtha le CERT-EU, in oifigí atá gar go maith dá chéile, feidhm cúnamh teicniúil a thabhairt i gcás teagmhais shuntasacha agus tacú le hanailís a dhéanamh ar theagmhais. Dá niarrfadh na Ballstáit é, thabharfaí an cúnamh sin dóibh teagmhais a láimhseáil agus tacaíocht i ndáil le leochaileachtaí, déantáin agus teagmhais a anailísiú d'fhonn a gcumas coisctheach agus freagartha féin a neartú. ·Bheadh ról ag ENISA freisin i dtreoirphlean cibearshlándála an Aontais Eorpaigh a thíolactar mar chuid den phacáiste seo agus i moladh an Choimisiúin chuig na Ballstáit a shocrú maidir le freagairt chomhordaithe ar theagmhais agus ar ghéarchéimeanna cibearshlándála trasteorann ollmhóra ar leibhéal an Aontais. D'éascódh ENISA an comhar idir na Ballstáit aonair maidir le déileáil le práinnfhreagairt trí thuarascálacha staide náisiúnta a anailísiú agus a chomhiomlánú a bheadh bunaithe ar fhaisnéis a chuirfidh na Ballstáit agus eintitis eile ar fáil don Ghníomhaireacht ar bhonn deonach. ·Deimhniú i ndáil le cibearshlándáil do tháirgí agus do sheirbhísí TFC Chun muinín agus slándáil a bhunú agus a chaomhnú, is gá gnéithe slándála a chur isteach go díreach i dtáirgí agus seirbhísí TFC le linn chéimeanna tosaigh a ndeartha agus a bhforbartha teicniúla (slándáil trí dhearadh). Thairis sin, is gá do chustaiméirí agus d’úsáideoirí a bheith in ann leibhéal dearbhaithe slándála na dtáirgí agus na seirbhísí a fhaigheann siad nó a cheannaíonn siad a fháil amach. An deimhniú, lena gcuimsítear meastóireacht fhoirmiúil a dhéanamh ar tháirgí, seirbhísí agus próisis a dhéanfaidh comhlacht neamhspleách creidiúnaithe agus úsáid á baint as sraith shainithe de chaighdeáin chritéar agus deimhniú a eisiúint ina léireofar comhréireacht, tá ról tábhachtach ag an deimhniú sin maidir le muinín agus slándáil i dtáirgí agus seirbhísí a mhéadú. Cé gur réimse teicniúil ar fad iad meastóireachtaí slándála, is é is cuspóir don deimhniú ceannaitheoirí agus úsáideoirí a chur ar an eolas agus iad a chur ar a suaimhneas faoi airíonna slándála na dtáirgí agus na seirbhísí TFC a cheannóidh siad nó a úsáidfidh siad. Mar a luadh cheana, tá tábhacht ar leith le córais nua a bhaineann úsáid mhór as teicneolaíochtaí digiteacha agus a éilíonn leibhéal ard slándála, e.g. carranna nasctha agus uathoibrithe, córais sláinte leictreonacha, córais rialaithe um uathoibriú tionsclaíoch (IACSanna) nó eangacha cliste. Faoi láthair, tá an deimhniú i ndáil le cibearshlándáil do tháirgí agus do sheirbhísí TFC an-easnamhach. Tá roinnt tionscnamh idirnáisiúnta ann, mar na Comhchritéir (CC) maidir le Meastóireacht Slándála Theicneolaíocht na Faisnéise (ISO 15408) mar a thugtar orthu, ar caighdeán idirnáisiúnta iad sin maidir le meastóireacht slándála ríomhairí. Tá sé bunaithe ar mheastóireacht a chuirfidh tríú páirtí i gcrích agus tá sé beartaithe go mbeidh seacht Leibhéal Dearbhaithe Meastóireachta (EAL) ann. Is iad na Comhchritéir agus an Mhodheolaíocht Chomhchoiteann maidir le Meastóireacht Slándála Theicneolaíocht na Faisnéise (CEM) a ghabhann leo sin is bonn teicniúil le comhaontú idirnáisiúnta, Socrú Aitheantais na gComhchritéar (CCRA), lena náirithítear go dtugann gach sínitheoir den CCRA aitheantas do dheimhnithe na gComhchritéar. Mar sin féin, de réir leagan reatha an CCRA, is do na meastóireachtaí sin ar leibhéal EAL 2 nó faoina bhun sin a thugtar aitheantas frithpháirteach. Lena chois sin, níor shínigh ach 13 Bhallstát an Socrú.

Tá comhaontú um aitheantas frithpháirteach curtha i gcrích ag údaráis um dheimhniú ó 12 Bhallstát maidir leis na deimhnithe arna neisiúint i gcomhréir leis an gcomhaontú ar bhonn na gComhchritéar. Ina theannta sin, tá roinnt tionscnamh um dheimhniú TFC ann faoi láthair nó tá siad á mbunú sna Ballstáit. Más tábhachtach féin iad, tá riosca sna tionscnaimh sin go mbeidh ilroinnt margaidh agus fadhbanna idir-inoibritheachta ann. Dá bharr sin, féadfaidh sé go mbeidh ar chomhlacht dul faoi roinnt nósanna imeachta maidir le deimhniú i mBallstáit éagsúla sula mbeidh sé in ann a tháirge a chur ar fáil ar mhargaí éagsúla. Mar shampla, an monaróir méadar cliste ar mian leis a tháirgí a dhíol i dtrí Bhallstát, e.g. an Ghearmáin, an Fhrainc agus an Ríocht Aontaithe, is gá dó trí scéim éagsúla um dheimhniú a chomhlíonadh. Is iad sin an Commercial Product Assurance (CPA) sa Ríocht Aontaithe, Certification de Sécurité de Premier Niveau sa Fhrainc (CSPN) agus próifíl cosanta ar leith, atá bunaithe ar Chomhchritéir, sa Ghearmáin. Dá réir sin, bíonn costais níos airde air sin agus is suntasach an tualach riaracháin a bheidh ar chuideachtaí atá ag feidhmiú i roinnt Ballstát. Cé go bhféadfaidh an costas um dheimhniú athrú go suntasach de réir an táirge nó na seirbhíse lena mbaineann, de réir an leibhéil dearbhaithe mheastóireachta a iarrtar agus/nó comhpháirteanna eile, is iondúil a bhíonn an costas sin an-ard ar fad do ghnólachtaí. Maidir le deimhniú “Tairseach Méadar Cliste” BSI, mar shampla, tá an costas níos mó ná EUR 1 000 000 (an leibhéal is airde tástála agus dearbhaithe, níl baint aige le táirge amháin ach leis an mbonneagar ar fad a bhaineann leis chomh maith). Tá costas le haghaidh deimhniú méadar cliste sa Ríocht Aontaithe beagnach EUR 150 000. Sa Fhrainc, is ionann an costas agus an costas sa Ríocht Aontaithe, timpeall EUR 150 000 nó níos mó. D’aithin príomh-gheallsealbhóirí poiblí agus príobháideacha, i gcás nárbh ann do scéim um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil ar fud an Aontais, gur minic a chaithfí cuideachtaí a dheimhniú go leithleach i ngach Ballstát, rud a bheadh ina chúis le hilroinnt an mhargaidh. Thar aon ní eile, in éagmais reachtaíocht ón Aontas Eorpach maidir le táirgí agus seirbhísí TFC a chomhchuibhiú, is dóigh go gcruthóidh difríochtaí i gcaighdeáin agus i gcleachtais um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil sna Ballstáit 28 margadh slándála ar leithligh san Aontas Eorpach i gcleachtas, gach ceann acu lena cheanglais theicniúla féin, a mhodheolaíochtaí tástála féin agus a nósanna imeachta féin um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Is dóigh go mbeidh na cineálacha cur chuige éagsúla sin ar leibhéal náisiúnta ina gcúis le céim mhór chun deiridh - mura ndéanfar gníomhaíocht leordhóthanach ar leibhéal an Aontais - fad a bhaineann le margadh aonair digiteach a bhaint amach, rud a chuirfidh moill nó cosc ar na héifeachtaí dearfacha a bhaineann le fás agus poist a chruthú. Ag cur leis na forbairtí thuasluaite, bunaítear leis an Rialachán atá beartaithe Creat Eorpach um Dheimhniú i ndáil le Cibearshlándáil (an "Creat") do tháirgí agus do sheirbhísí TFC agus sonraítear na feidhmeanna agus na cúraimí fíor-riachtanacha ENISA sa réimse um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Leagtar síos sa togra seo creat foriomlán de rialacha lena rialaítear na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Ní thugtar isteach leis an togra seo scéimeanna um dheimhniú atá le cur i bhfeidhm go díreach, ach cruthaítear córas (creat) chun scéimeanna sonracha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil do tháirgí agus sheirbhísí TFC sonracha a bhunú (na "scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil"). Má chruthaítear na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil i gcomhréir leis an gCreat, beidh deimhnithe arna neisiúint faoi na scéimeanna sin bailí agus aitheanta ar fud na mBallstát go léir agus tabharfar aghaidh ar an ilroinnt atá sa mhargadh faoi láthair. Is é an cuspóir ginearálta atá le scéim Eorpach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a léiriú go gcomhlíonann na táirgí agus seirbhísí TFC, a deimhníodh i gcomhréir leis an scéim sin, ceanglais chibearshlándála shonraithe. Is é a bheadh i gceist leis sin, mar shampla, a gcumas sonraí (bíodh siad á stóráil, á dtarchur nó á bpróiseáil ar bhealach eile) a chosaint ar stóráil trí thaisme nó go neamhúdaraithe, próiseáil, rochtain, nochtadh, scriosadh, caillteanas trí thaisme nó athrú. Bhainfeadh na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil úsáid as na caighdeáin atá ann cheana maidir leis na ceanglais theicniúla agus leis na nósanna imeachta meastóireachta a chaithfidh na táirgí a chomhlíonadh agus ní fhorbródh na scéimeanna féin na caighdeáin theicniúla. Mar shampla, maidir le deimhniú ar fud na hEorpa do tháirgí amhail cártaí cliste, a dhéantar a thástáil faoi láthair de réir caighdeáin idirnáisiúnta CC faoin scéim SOG-IS iltaobhach (agus mar atá tuairiscithe roimhe seo), chiallódh sé go mbeadh an scéim sin bailí ar fud an Aontais. Mar aon le sraith shonraithe de chuspóirí slándála a leagan amach atá le cur san áireamh nuair a dhéantar scéim shonrach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a dhearadh, foráiltear leis an togra an tíosmhéid ba cheart a bheith sna scéimeanna sin. Ní mór líon eilimintí sonracha, i measc roinnt eilimintí eile, ina leagtar amach raon feidhme agus cuspóir an deimhnithe i ndáil le cibearshlándáil a shainmhíniú leis na scéimeanna sin. Áirítear air sin catagóirí táirgí agus seirbhísí a chumhdaítear a shainaithint, na ceanglais chibearshlándála a shonrú go mionchruinn (mar shampla trí thagairt do na caighdeáin ábhartha nó do na sonraíochtaí teicniúla), na critéir agus na modhanna sonracha maidir le meastóireacht a dhéanamh, agus an leibhéal dearbhaithe atá beartaithe a áirithiú leo (i.e. leibhéal bunúsach, substaintiúil nó ard). Ullmhóidh ENISA scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil, le cúnamh agus comhairle saineolaithe ón nGrúpa Eorpach um Dheimhniú i ndáil le Cibearshlándáil (féach thíos) agus i ndlúthchomhar leis, agus glacfaidh an Coimisiún iad trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme. Nuair a shainaithneofar an gá atá le scéim um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil, iarrfaidh an Coimisiún ar ENISA scéim a ullmhú le haghaidh táirgí nó seirbhísí TFC ar leith. Oibreoidh ENISA ar an scéim i ndlúthchomhar leis na húdaráis mhaoirseachta náisiúnta um dheimhniú a bhfuil ionadaíocht acu sa Ghrúpa. Féadfaidh na Ballstáit agus an Grúpa a mholadh don Choimisiún iarraidh ar ENISA scéim shonrach a ullmhú. D'fhéadfadh an deimhniú a bheith ina phróiseas an-daor, rud a d'fhágfadh go mbeadh praghsanna níos airde do chustaiméirí agus do thomhaltóirí dá éis. Maidir leis an ngá atá le deimhniú, féadfaidh sé athrú ar bhonn suntasach de réir an chomhthéacs ar leith a bhaineann le húsáid na dtáirgí agus na seirbhísí agus mar thoradh ar luas an athraithe teicneolaíochta. Ba cheart go leanfadh an úsáid a bhaintear as deimhniú Eorpach i ndáil le cibearshlándáil, de bheith deonach, mura bhforáiltear a mhalairt i reachtaíocht an Aontais lena leagtar síos ceanglais chibearshlándála maidir le táirgí agus seirbhísí TFC. Chun an comhchuibhiú a áirithiú agus an ilroinnt a sheachaint, scoirfidh scéimeanna náisiúnta um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil nó nósanna imeachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí TCF arna gcumhdach faoi scéim um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil d'fheidhm a bheith acu ón dáta a bhunófar sa ghníomh cur chun feidhme lena nglacfar an scéim. Thairis sin, níor cheart do na Ballstáit scéim náisiúnta nua um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a thabhairt i bhfeidhm do tháirgí agus do sheirbhísí TCF arna gcumhdach faoi scéim Eorpach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil atá ann cheana. A luaithe a ghlacfar scéim Eorpach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil, beidh monaróirí táirgí TFC nó soláthraithe seirbhísí TFC in ann iarratas a chur isteach ar chomhlacht um measúnú comhréireachta a roghnóidh siad féin le go bhfaighidh siad deimhniú do na táirgí agus do na seirbhísí atá acu. Ba cheart comhlachtaí um measúnú comhréireachta a chreidiúnú ag comhlacht creidiúnaithe ar choinníoll go ndéanfaidís ceanglais shonracha áirithe a chomhlíonadh. Eiseofar creidiúnú le haghaidh uastréimhse cúig bliana agus féadfar é a athnuachan faoi na coinníollacha céanna ar choinníoll go gcomhlíonann an comhlacht um measúnú comhréireachta na ceanglais. Déanfaidh na comhlachtaí creidiúnaithe creidiúnú comhlachta um measúnú comhréireachta a aisghairm i gcás nach mbeidh na coinníollacha maidir leis an gcreidiúnú comhlíonta, nó nach bhfuil siad á gcomhlíonadh a thuilleadh nó i gcás ina sáróidh gníomhaíochtaí a dhéanfaidh comhlacht um measúnú comhréireachta an Rialachán seo. Faoin togra, is ar na Ballstáit a bheidh na cúraimí monatóireachta, maoirseachta agus forfheidhmiúchán a dhéanamh. Beidh ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le húdarás maoirseachta amháin um dheimhniú. Cuirfear de chúram ar an údarás sin maoirseacht a dhéanamh ar chomhlíontacht comhlachtaí um measúnú comhréireachta agus deimhnithe arna neisiúint ag comhlachtaí um measúnú comhréireachta a bhunaítear ina chríoch, le ceanglais an Rialacháin seo agus leis na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Beidh na húdaráis mhaoirseachta náisiúnta um dheimhniú inniúil ar ghearáin a láimhseáil arna dtaisceadh ag aon duine nádúrtha nó dlítheanach maidir le deimhnithe arna neisiúint ag comhlachtaí um measúnú comhréireachta a bhunaítear ina gcríoch. A mhéid is iomchuí, déanfaidh siad imscrúdú ar ábhar an ghearáin agus cuirfidh siad an gearánaí ar an eolas maidir leis an dul chun cinn agus maidir le toradh an imscrúdaithe laistigh de thréimhse réasúnta. Chomh maith leis sin, déanfaidh siad comhar le húdaráis mhaoirseachta um dheimhniú nó le húdaráis phoiblí eile, mar shampla trí fhaisnéis a roinnt faoi neamhchomhlíontachtaí féideartha táirgí agus seirbhísí TFC le ceanglais an Rialacháin seo nó na scéimeanna Eorpacha sonracha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Ar deireadh, bunaítear leis an togra an Grúpa Eorpach um Dheimhniú i ndáil le Cibearshlándáil (an ‘Grúpa’), ar a bhfuil údaráis mhaoirseachta náisiúnta um dheimhniú de chuid na mBallstát ar fad. Is é príomhchúram an Ghrúpa comhairle a chur ar an gCoimisiún faoi shaincheisteanna a bhaineann leis an mbeartas maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil agus a bheith ag obair le ENISA i mbun dréachtscéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a fhorbairt. Tabharfaidh ENISA cúnamh don Choimisiún maidir le fardal poiblí nuashonraithe de na scéimeanna arna bhformheas leis an gCreat Eorpach um Dheimhniú i ndáil le Cibearshlándáil a choimeád agus a chur ar fáil do rúnaíocht an Ghrúpa. Dhéanfadh ENISA idirchaidreamh le comhlachtaí um chaighdeánú chun a áirithiú go mbeadh na caighdeáin arna núsáid i scéimeanna formheasta oiriúnach agus chun réimsí a shainaithint ina dteastódh caighdeáin chibearshlándála. Cuirfear roinnt sochar ar fáil do shaoránaigh agus do ghnóthais leis an gCreat Eorpach um Dheimhniú Cibearshlándála ('Creat'). Go háirithe: ·Má chruthaítear na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil do tháirgí nó do sheirbhísí sonracha ar fud an Aontais, cuirfear "ionad ilfhreastail" maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil ar fáil do chuideachtaí san Aontas. Beidh na cuideachtaí sin in ann a dtáirge a dheimhniú aon uair amháin agus deimhniú a fháil a bheidh bailí sna Ballstáit go léir. Ní bheidh aon oibleagáid orthu a dtáirgí a athdheimhniú faoi chomhlachtaí náisiúnta difriúla um dheimhniú. Dá réir sin, laghdófar costais ar bhonn suntasach do chuideachtaí, éascófar oibríochtaí trasteorann agus laghdófar agus seachnófar ar deireadh ilroinnt an mhargaidh inmheánaigh le haghaidh na dtáirgí lena mbaineann. ·Bunaítear leis an gCreat tosaíocht na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil ar scéimeanna náisiúnta: faoin riail sin, má ghlactar scéim Eorpach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil, beidh forlámhas aici sin ar na scéimeanna náisiúnta comhthreomhara go léir atá ann cheana do na táirgí nó seirbhísí TFC céanna ar leibhéal áirithe dearbhaithe. Gheofar tuilleadh soiléire, laghdófar iomadú an fhorluí agus laghdófar na scéimeanna náisiúnta um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a d’fhéadfadh a bheith ag teacht salach ar a chéile. ·Leis an togra, tugtar tacaíocht do chur chun feidhme na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise agus comhlánaítear é trí uirlis an-úsáideach a chur ar fáil, do na gnóthais atá faoi réir na Treorach, lena léireofar go mbeidh ceanglais na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise á gcomhlíonadh ar fud an Aontais ar fad. Agus scéimeanna nua um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil á bhforbairt, díreoidh an Coimisiún agus ENISA aird ar leith ar an ngá atá lena áirithiú go léireofar riachtanais na slándála gréasán agus faisnéise sna scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil. ·Tabharfar tacaíocht sa togra do bheartas Eorpach maidir le cibearshlándáil a fhorbairt agus éascófar é sin trí na coinníollacha agus na ceanglais shubstainteacha a chomhchuibhiú maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil a thabhairt do tháirgí agus do sheirbhísí TFC san Aontas Eorpach. Tagróidh na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil do chaighdeáin nó do chritéir chomhchoiteanna maidir le modheolaíochtaí meastóireachta agus tástála. Cé go ndéanfar go hindíreach é, cuirfear ar bhealach suntasach le glacadh réiteach slándála comhchoiteann san Aontas agus, ar an gcaoi sin, cuideoidh sé sin deireadh a chur leis na bacainní atá ar an margadh inmheánach. ·Is é is aidhm don Chreat go náiritheofar go mbeidh na scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil solúbtha mar is gá. Ag brath ar na riachtanais shonracha chibearshlándála, féadfar táirge nó seirbhís a dheimhniú de réir leibhéil slándála atá níos airde nó níos ísle. Déanfar na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a dhearadh i bhfianaise na solúbthachta sin, agus déanfar foráil dá bhrí sin maidir le leibhéil éagsúla dearbhaithe (i.e. leibhéal bunúsach, substainteach nó ard) ionas go bhféadfar iad a úsáid chun críocha éagsúla nó i gcomhthéacsanna éagsúla. ·Agus na heilimintí thuasluaite go léir curtha san áireamh ann, déanfar an deimhniú i ndáil le cibearshlándáil níos tarraingtí do ghnólachtaí agus é ina mhodh éifeachtach chun leibhéal dearbhaithe cibearshlándála tháirgí nó sheirbhísí TFC a léiriú. A mhéid a bheidh an deimhniú i ndáil le cibearshlándáil níos saoire, níos éifeachtaí agus níos tarraingtí chun críocha tráchtála, beidh níos mó dreasachtaí ag gnólachtaí a dtáirgí a dheimhniú i gcoinne rioscaí cibearshlándála, rud a bheidh ina chuidiú cleachtais chibearshlándála níos fearr a leathadh maidir le táirgí agus seirbhísí TFC a dhearadh (slándáil trí dhearadh) .

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana Faoin Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise, na hoibreoirí sna hearnálacha atá ríthábhachtach don gheilleagar agus don tsochaí s'againne, amhail fuinneamh, iompar, baincéireacht, bonneagair an mhargaidh airgeadais, cúram sláinte agus bonneagar digiteach, maille le soláthraithe seirbhísí digiteacha (i.e. innill chuardaigh, seirbhísí néalríomhaireachta agus margaí ar líne), ceanglófar ar na hoibreoirí sin bearta a dhéanamh chun rioscaí slándála a bhainistiú mar is iomchuí. Le rialacha nua an togra seo, comhlánaítear forálacha na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise agus áirithítear go bhfuil na rialacha nua sin comhsheasmhach leo chun cibear-athléimneacht an Aontais a léiriú níos mó trí bhíthin inniúlachtaí méadaithe, comhair, bainistiú riosca agus cibearfheasachta. Thairis sin, is ríthábhachtach an uirlis iad na rialacha maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil do chuideachtaí atá faoi réir na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise mar go mbeidh na cuideachtaí in ann a dtáirgí agus a seirbhísí TFC a dheimhniú i gcoinne rioscaí cibearshlándála ar bhonn na scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a bheidh bailí agus aitheanta ar fud an Aontais Eorpaigh. Beidh siad comhlántach leis na ceanglais slándála freisin a luaitear sa Rialachán eIDAS agus sa Treoir maidir le Trealamh Raidió. •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais Leagtar síos sa Rialachán (AE) 2016/679 (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí), "GDPR") forálacha maidir le sásraí deimhnithe agus séalaí agus marcanna cosanta sonraí a chur ar bun ionas go bhféadfar a léiriú go bhfuil an Rialachán seo á chomhlíonadh ag oibríochtaí próiseála a dhéanann rialaitheoirí agus próiseálaithe. Tá an Rialachán seo gan dochar do dheimhniú oibríochtaí próiseála sonraí, lena náirítear nuair a bhíonn na hoibríochtaí sin leabaithe i dtáirgí agus i seirbhísí, faoin GDPR. Áiritheofar sa togra atá beartaithe comhoiriúnacht le Rialachán Uimh. 765/2008 maidir le ceanglais i ndáil le creidiúnú agus faireachas margaidh trí thagairt do rialacha an chreata sin maidir le comhlachtaí náisiúnta um dheimhniú agus comhlachtaí um measúnú comhréireachta. Maidir leis na húdaráis mhaoirseachta, ceanglófar leis an Rialachán atá beartaithe ar na Ballstáit údaráis mhaoirseachta náisiúnta um dheimhniú a ainmniú a bheidh freagrach as na rialacha a mhaoirsiú, monatóireacht a dhéanamh orthu agus iad a fhorfheidhmiú. Beidh na comhlachtaí sin ar leithligh ó na comhlachtaí um measúnú comhréireachta, dá bhforordaítear le Rialachán 765/2008. 2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT •Bunús dlí Tá an bunús dlí atá le gníomhaíocht ón Aontas Eorpach in Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) a bhaineann le comhfhogasú dhlíthe na mBallstát chun cuspóirí Airteagal 26 CFAE a bhaint amach, is é sin le rá, feidhmiú iomchuí an mhargaidh inmheánaigh. Rinne an Chúirt Bhreithiúnas bunús dlí an mhargaidh inmheánaigh, chun ENISA a bhunú, a chosaint (i gcás C-217/04 An Ríocht Aontaithe vs. Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle) agus rinneadh é a dhearbhú a thuilleadh le Rialachán 2013, lenar leagadh síos sainordú reatha na Gníomhaireachta. Lena chois sin, gníomhaíochtaí a léireodh na cuspóirí chun comhar agus comhordú a mhéadú idir na Ballstáit agus na gníomhaíochtaí sin ina gcuirfí le hinniúlachtaí ar leibhéal an Aontais chun gníomhaíochtaí na mBallstát a chomhlánú, thiocfaidís faoin gcatagóir "comhar oibríochtúil". Tá sé sin sainaitheanta go sonrach leis an Treoir maidir le slándáil gréasán agus faisnéise (darb é Airteagal 114 CFAE an bunús dlí) mar chuspóir atá le baint amach i gcomhthéacs Líonra CSIRTanna i gcás "ina gcuirfidh ENISA an rúnaíocht ar fáil agus ina dtacóidh sé go gníomhach leis an gcomhar" (Airteagal 12(2)). Go háirithe, sonraítear a thuilleadh in Airteagal 12(3)(f) cineálacha breise de chomhar oibríochtúil a shainaithint mar chúraimí Líonra CSIRTanna, lena náirítear an méid seo a leanas: (i) catagóirí rioscaí agus teagmhas; (ii) luathrabhaidh; (iii) cúnamh frithpháirteach; agus (iv) prionsabail agus rialacha mionsonraithe maidir le comhordú nuair a fhreagraíonn na Ballstáit do rioscaí agus do theagmhais trasteorann. ·An ilroinnt atá ann faoi láthair i dtaca leis na scéimeanna um dheimhniú do tháirgí agus do sheirbhísí TFC, is é is cúis leis sin freisin an easpa próisis i leith creat comhchoiteann éifeachtach atá ceangailteach ó thaobh dlí de, agus is infheidhme sna Ballstáit. Cuirtear bac leis sin ar mhargadh inmheánach a chruthú le haghaidh táirgí agus seirbhísí TFC agus cuirtear isteach ar iomaíochas an tionscail Eorpaigh san earnáil seo. Is é is aidhm don togra seo aghaidh a thabhairt ar an ilroinnt atá ann faoi láthair agus ar na bacainní gaolmhara atá ar an margadh inmheánach trí chreat comhchoiteann a chur ar fáil chun scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a bhunú a bheidh bailí ar fud an Aontais. Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach) Le prionsabal na coimhdeachta, éilítear go ndéanfar measúnú ar an ngá a bheidh le gníomhaíocht ón Aontas Eorpach agus ar bhreisluach na gníomhaíochta sin. Bhí aitheantas tugtha cheana d'urramú phrionsabal na coimhdeachta sa réimse seo nuair a bhí an Rialachán ENISA atá ann i láthair á ghlacadh. Is saincheist a bhaineann le leas comhchoiteann an Aontais í an chibearshlándáil . De bharr na nidirthuilleamaíochtaí idir gréasáin agus córais faisnéise, is minic nach féidir le gníomhairí aonair (gníomhairí poiblí agus príobháideacha, lena náirítear saoránaigh) gníomhú ar leithligh chun déileáil leis na bagairtí, na rioscaí a bhainistiú agus an tionchar a bhainistiú a d'fhéadfadh teacht aníos ó chibeartheagmhais. Ar thaobh amháin, maidir leis na hidirthuilleamaíochtaí ar fud na mBallstát, lena náirítear bonneagair chriticiúla a oibriú (fuinneamh, iompar, uisce, gan ach beagán a lua), ní hamháin go mbeidh an idirghabháil phoiblí ar an leibhéal Eorpach chun tairbhe an Aontais, ach beidh sí de dhíth freisin. Ar an taobh eile, de bharr idirghabháil ón Aontas, féadfaidh éifeacht iarmhartach dhearfach a bheith ann mar gheall ar chomhroinnt dea-chleachtas ar fud na mBallstát, rud as a dtiocfaidh feabhas ar chibearshlándáil an Aontais. Go hachomair, sa chomhthéacs ina bhfuilimid faoi láthair agus ag amharc ar na cásanna atá amach romhainn, is léir nach leor gníomhaíochtaí aonair ag na Ballstáit agus cur chuige ilroinnte i leith cibearshlándáilchun an chibear-athléimneacht chomhchoiteann a mhéadú. Meastar gur gá gníomhaíocht ón Aontas Eorpach freisin chun aghaidh a thabhairt ar ilroinnt na scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil atá ann faoi láthair. Ligfeadh sé do mhonaróirí lántairbhe a bhaint as margadh inmheánach agus coigiltis shuntasacha a bhaint amach maidir le costais tástála agus athdheartha. Cé go raibh dea-torthaí leis an gComhaontú um Aitheantas Frithpháirteach (CAF) de chuid Ghasra na nOifigeach Sinsearach i ndáil le Slándáil na gCóras Faisnéise (SOG-IS), mar shampla, léiríodh leis an gcomhaontú sin freisin go bhfuil teorainneacha tábhachtacha leis, rud a fhágann nach bhféadtar réitigh fhadtéarmacha inbhuanaithe a chur ar fáil leis chun leas iomlán a bhaint as poitéinseal an mhargadh aonair. Aithníodh an breisluach atá le gníomhú ar leibhéal an Aontais, go háirithe chun comhar idir na Ballstáit a fheabhsú, agus idir pobail slándála gréasán agus faisnéise chomh maith, sna Conclúidí ón gComhairle 2016 agus feictear é sin freisin go soiléir sa mheastóireacht ar ENISA.

•Comhréireacht Ní théann na bearta a bheartaítear thar a bhfuil riachtanach chun a chuspóirí beartais a bhaint amach. Thairis sin, ní chuirtear bac ar ghníomhaíochtaí náisiúnta breise i réimse na slándála náisiúnta le raon feidhme idirghabháil an Aontais. Dá bhrí sin, tá údar le beart ón Aontas ar bhonn coimhdeachta agus comhréireachta. •An rogha ionstraime Déantar athbhreithniú leis an togra seo ar Rialachán (AE) Uimh. 526/2013 ina leagtar amach an sainordú agus na cúraimí reatha le haghaidh ENISA. Thairis sin, ó tharla go bhfuil ról tábhachtach ag ENISA maidir le creat Eorpach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a chur ar bun agus a bhainistiú, is fearr a bhunófar sainordú nua ENISA agus an creat sin faoi ionstraim dlí amháin, agus úsáid á baint as Rialachán mar ionstraim. 3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana De réir threochlár na meastóireachta, rinne an Coimisiún measúnú ar thábhacht, tionchar, éifeachtacht, éifeachtúlacht, agus ar chomhleanúnachas agus ar bhreisluach na Gníomhaireachta maidir lena feidhmíocht, rialachas, a struchtúr eagrúcháin inmheánach agus maidir lena cleachtais oibre sa tréimhse 2013-2016. Is féidir achoimre a dhéanamh ar na príomhthorthaí mar seo a leanas (le haghaidh tuilleadh eolais, féach an Doiciméad Inmheánach Oibre ar an ábhar a ghabhann leis an measúnú tionchair). ·Ábharthacht: I gcomhthéacs an dul chun cinn sa teicneolaíocht agus na mbagairtí atá ag teacht chun cinn agus agus an gá suntasach atá le cibearshlándáil mhéadaithe san Aontas Eorpach á chur san áireamh, cruthaíodh go raibh cuspóirí ENISA ábhartha. Go deimhin, bíonn na Ballstáit agus comhlachtaí an Aontais ag brath ar a shaineolas atá suntasach ar chúrsaí cibearshlándála. Thairis sin, is gá acmhainní a fhorbairt sna Ballstáit chun bagairtí a thuiscint agus freagairt orthu agus is gá do gheallsealbhóirí comhoibriú le chéile ar fud réimsí téamacha agus ar fud na ninstitiúidí. Is príomhthosaíocht pholaitiúil leanúnach de chuid an Aontais í an chibearshlándáil agus táthar ag súil go bhfreagróidh ENISA di; mar sin féin, mar gheall ar dhearadh ENISA mar ghníomhaireacht AE a bhfuil sainordú téarma sheasta aici: (i) ní féidir pleanáil fhadtéarmach a dhéanamh agus ní féidir tacaíocht inbhuanaithe a thabhairt do na Ballstáit agus d’institiúidí an Aontais; (ii) féadfaidh folús dlíthiúil teacht as mar gur de chineál buan iad forálacha na Treorach maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise lena gcuirtear cúraimí ar ENISA; (iii) níl sé comhleanúnach le fís ina nasctar ENISA le héiceachóras cibearshlándála feabhsaithe san Aontas. ·Éifeachtacht: Ar an iomlán, bhain ENISA a chuspóirí amach agus chuir sé a chúraimí i gcrích. Chuidigh sé le slándáil gréasán agus faisnéise mhéadaithe san Eoraip trí bhíthin a phríomhghníomhaíochtaí (forbairt acmhainní, soláthar saineolais, tógáil pobail, agus tacaíocht don bheartas). Léirigh sé gur féidir, áfach, gach ceann de na réimsí sin a fheabhsú. Ba é an chonclúid a baineadh as an meastóireacht gur chruthaigh ENISA caidrimh láidre mhuiníneacha ar bhonn éifeachtach le cuid de na geallsealbhóirí, go háirithe leis na Ballstáit agus pobal CSIRTanna. Idirghabhálacha a rinneadh sa réimse a bhaineann le forbairt acmhainní, measadh go raibh siad éifeachtach go háirithe do na Ballstáit nach bhfuil a oiread acmhainní acu. Ba cheann de na buaicphointí é comhar leathan a spreagadh agus bhí na geallsealbhóirí i gcoitinne ar aon tuairim go raibh ról dearfach ag ENISA daoine a thabhairt le chéile. Mar sin féin, bhí deacrachtaí ag ENISA tionchar mór a imirt ar an réimse mór slándála gréasán agus faisnéise. Bhí sin amhlaidh freisin de bharr go raibh acmhainní daonna agus airgeadais réasúnta teoranta aige chun sainordú an-leathan a chomhlíonadh. Baineadh de chonclúid as an meastóireacht freisin gur bhain ENISA an cuspóir saineolas a chur ar fáil, cuspóir atá nasctha leis na fadhbanna maidir le hearcaíocht saineolaithe (féach thíos faoi éifeachtúlacht), gur bhain sé an cuspóir sin amach i bpáirt. ·Éifeachtúlacht: In ainneoin a bhuiséid bhig – atá ar na buiséid is ísle i gcomparáid le gníomhaireachtaí eile de chuid an Aontais – bhí an Ghníomhaireacht in ann cuidiú cuspóirí spriocdhírithe a bhaint amach agus éifeachtúlacht fhoriomlán a léiriú maidir lena hacmhainní a úsáid. Ba é an chonclúid a baineadh as an meastóireacht go raibh na próisis éifeachtúil i gcoitinne agus gur cuireadh an obair i gcrích mar ba cheart mar gur leagadh amach go soiléir na freagrachtaí laistigh den eagraíocht. Ba cheann de na dúshláin mhóra roimh éifeachtúlacht ENISA é saineolaithe ardcháilithe a earcú agus a choinneáil. Léirítear sna torthaí gur féidir é sin a mhíniú go bhfuil roinnt cúiseanna leis sin, lena náirítear na deacrachtaí ginearálta atá ag an earnáil phoiblí ar fad dul in iomaíocht leis an earnáil phríobháideach nuair a bhíonn siad ag iarraidh saineolaithe an-speisialaithe a fhostú, cineálacha na gconarthaí (téarma seasta) a d’fhéadfadh an Ghníomhaireacht a thairiscint den chuid is mó agus a laghad agus a mheallann láthair ENISA fostaithe nua, mar shampla le deacrachtaí a bhíonn ag céilí na nearcach post a fháil. Bhí iarrachtaí breise de dhíth maidir le comhordú nuair a bhí an Ghníomhaireacht ag feidhmiú i ndá láthair, an Aithin agus Heraklion, agus bhí costais bhreise air sin, ach nuair a aistríodh an roinn croí-oibríochtaí go dtí an Aithin in 2013, cuireadh le héifeachtúlacht oibríochtúil na Gníomhaireachta. ·Comhleanúnachas: Bhí gníomhaíochtaí ENISA comhleanúnach i gcoitinne agus i gcomhréir le beartais agus gníomhaíochtaí a gheallsealbhóirí, ar leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais, ach tá gá le cur chuige níos comhordaithe i leith na cibearshlándála ar leibhéal an Aontais. Níor baineadh leas iomlán as an gcomhar go fóill a d’fhéadfaí a fhorbairt idir ENISA agus comhlachtaí eile de chuid an Aontais. De réir mar atá dlí agus beartais an Aontais ag teacht chun cinn, níl an sainordú atá ann faoi láthair go hiomlán comhleanúnach inniu. ·Breisluach ó AE: Is é breisluach ENISA an cumas atá ag an nGníomhaireacht an comhar a fheabhsú, go príomha idir na Ballstáit, ach le pobail slándála gréasán agus faisnéise ghaolmhara freisin. Níl aon ghníomhaí eile ar leibhéal AE a thacaíonn leis an gcomhar idir an réimse céanna de gheallsealbhóirí slándála gréasán agus faisnéise éagsúla. Bhí athrú ag teacht ar an mbreisluach a thug an Ghníomhaireacht de réir riachtanais agus acmhainní éagsúla a geallsealbhóirí (e.g. Ballstáit bheaga nó Ballstáit mhóra; Ballstáit nó tionscal) agus an gá a bhí leis an nGníomhaireacht tús áite a thabhairt dá gníomhaíochtaí de réir an chláir oibre. Ba é an chonclúid a baineadh as an meastóireacht go gcaillfeadh na Ballstáit ar fad deis mhór dá gcuirfí deireadh le ENISA. Ní fhéadfar an méid céanna de thógáil pobail agus de chomhar a áirithiú ar fud na mBallstát sa réimse cibearshlándála. Gan gníomhaireacht Eorpach níos láraithe, bheadh níos mó ilroinnte ann agus bheadh úsáid á baint as an gcomhar déthaobhach nó réigiúnach chun an folús a bheadh fágtha ag ENISA a líonadh. Maidir le feidhmíochtaí ENISA san am a chuaigh thart agus todhchaí ENISA go sonrach, is iad seo a leanas na príomhthreochtaí atá ag teacht chun cinn as comhairliúchán 2017: ·Thug formhór na bhfreagróirí (74%) tuairim dhearfach ar fheidhmíocht fhoriomlán ENISA le linn na tréimhse 2013 go 2016. Lena chois sin, bhí formhór na bhfreagróirí den tuairim go raibh ENISA ag baint a chuspóirí éagsúla amach (ar a laghad 63% i gcás gach ceann de na cuspóirí). Baineann an leathchuid de na freagróirí nach mór (46%) úsáid rialta as seirbhísí agus táirgí ENISA (go míosúil nó níos minice ná sin) agus is mór ag na freagróirí na seirbhísí agus na táirgí sin mar gur comhlacht ar leibhéal AE atá á gcur ar fáil (83%) agus is mór acu a gcáilíocht (62%). ·Shainaithin freagróirí líon bearnaí agus dúshlán i dtaca leis an gcibearshlándáil san Aontas amach anseo, go háirithe na cúig cinn seo a leanas ar bharr an liosta (liosta 16 cinn): comhordú ar fud na mBallstát; cumas cibearionsaithe mórscála a chosc, a bhrath agus a réiteach; comhordú ar fud na mBallstát i dtaca le cúrsaí a bhaineann le cibearshlándáil; comhordú agus comhroinnt faisnéise idir geallsealbhóirí éagsúla, lena náirítear comhordú poiblí-príobháideach; bonneagar criticiúil a chosaint ar chibearionsaithe. ·Mheas formhór na bhfreagróirí (88%), áfach, nár leor na hionstraimí agus na sásraí atá ar fáil faoi láthair ar leibhéal an Aontais chun aghaidh a thabhairt orthu sin. Thug formhór na bhfreagróirí (98%) le fios gur cheart do chomhlacht de chuid AE freagairt ar na riachtanais sin, agus ina measc sin, mheas 99% de na freagróirí gurb é ENISA an eagraíocht cheart chun an méid sin a dhéanamh. Comhairliúcháin leis na geallsealbhóirí ·D'eagraigh an Coimisiún comhairliúchán poiblí maidir le hathbhreithniú ENISA idir an 12 Aibreán agus an 5 Iúil, 2016 agus fuarthas 421 freagra. De réir na dtorthaí, léirigh 67.5% de na freagróirí an tuairim go bhféadfadh ENISA ról a imirt maidir le creat comhchuibhithe a bhunú le haghaidh deimhniú i ndáil le slándáil a chur ar fáil do tháirgí agus do sheirbhísí TF.

Léiríodh an méid seo a leanas leis na torthaí ó chomhairliúchán 2016 maidir le cibearshlándáil cPPP sa roinn maidir le deimhniú : ·Níl a fhios ag 50,4% (e.g. 121 as 240) de na freagróirí an bhfuil aitheantas frithpháirteach ag na scéimeanna náisiúnta um dheimhniú ar fud Bhallstáit an Aontais. Thug 25.8% (62 as 240) an freagra 'Níl' agus thug 23.8% (57 as 240) an freagra 'Tá'. ·Tá 37.9% de na freagróirí (91 as 240) den tuairim nach dtacaíonn na scéimeanna um dheimhniú atá ann faoi láthair le riachtanais an tionscail san Eoraip. Ar an taobh eile, léirigh 17.5 % (42 as 240) - go príomha cuideachtaí domhanda atá ag feidhmiú ar an margadh Eorpach - a mhalairt de thuairim. ·Dúirt 49.6% (119 as 240) de na freagróirí nach bhfuil sé furasta coibhéis a léiriú idir caighdeáin, scéimeanna um dheimhniú, agus lipéid. Thug 37.9 % (91 as 240) an freagra 'Níl a fhios agam' agus thug 12.5 % (30 as 240) an freagra 'Tá'. Bailiú agus úsáid saineolais Bhí an Coimisiún ag brath ar an gcomhairle shaineolaíoch sheachtrach seo a leanas: ·Study on the Evaluation of ENISA [Staidéar ar an Meastóireacht ar ENISA] (Ramboll/Carsa 2017; SMART no. 2016/0077), ·Study on ICT Security Certification and Labelling – Evidence gathering and impact assessment [Staidéar ar Dheimhniú agus Lipéadú Slándála TFC – Bailiú fianaise agus measúnú tionchair] (PriceWaterhouseCoopers 2017; SMART no. 2016/0029). Measúnú tionchair ·Sa tuarascáil ar an Measúnú Tionchair maidir leis an tionscnamh seo, sainaithníodh na fadhbanna is mó a raibh aghaidh le tabhairt orthu: ·Ilroinnt beartas agus cur chuige maidir leis an gcibearshlándáil sna Ballstáit. ·Acmhainní scaipthe agus cuir chuige ilroinnte maidir leis an gcibearshlándáil in institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí an Aontais. agus ·Feasacht agus faisnéis neamhleor saoránach agus comhlachtaí mar aon leis an líon méadaitheach de scéimeanna náisiúnta agus earnála um dheimhniú atá ag teacht chun cinn. Sa tuarascáil rinneadh measúnú ar na roghanna féideartha seo a leanas maidir le sainordú ENISA: ·an status quo a choinneáil, rud a chiallaíonn sainordú sínte atá teoranta go fóill ó thaobh ama de (rogha bhonnlíne); ·dul in éag shainordú ENISA atá ann faoi láthair gan é a athnuachan agus foirceannadh ENISA (gan aon idirghabháil beartais); ·'ENISA athchóirithe' agus ·gníomhaireacht um chibearshlándáil AE a bhfuil inniúlachtaí oibríochtúla iomlána aici.

Sa tuarascáil rinneadh measúnú ar na roghanna féideartha seo a leanas maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil: ·gan aon idirghabháil beartais (rogha bhonnlíne); ·bearta neamhreachtacha ("reachtaíocht bhog"); ·gníomh reachtach AE maidir le córas sainordaitheach a chruthú do gach Ballstát atá bunaithe ar an gcóras SOG-IS; agus ·creat ginearálta AE um dheimhniú i ndáil le slándáil cibearshlándála TFC. Ba é an chonclúid a baineadh as an anailís gurb é an rogha thosaíochta "ENISA athchóirithe" in éineacht le creat ginearálta AE um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil TFC. Rinneadh measúnú ar an rogha thosaíochta mar an rogha is éifeachtaí chun cuspóirí sainaitheanta AE seo a leanas amach: inniúlachtaí cibearchosanta, ullmhacht, comhordú, feasacht, agus trédhearcacht a mhéadú agus ilroinnt an mhargaidh a sheachaint. Measadh freisin gurb í an rogha is mó atá i gcomhréir le tosaíochtaí beartas na Straitéise Cibearshlándála AE agus beartas gaolmhar (m.sh. an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise), agus an Straitéis maidir le Margadh Aonair Digiteach don Eoraip. Lena chois sin, ón bpróiseas comhairliúcháin, tháinig sé chun cinn go raibh formhór na ngeallsealbhóirí ag tacú leis an rogha thosaíochta. Thairis sin, ba é an chonclúid a baineadh as an anailís sa mheasúnú tionchair go mbainfí na cuspóirí amach leis an rogha thosaíochta trí acmhainní a úsáid go stuama. Thug Bord um Ghrinnscrúdú Rialála an Choimisiúin tuairim dhiúltach uaidh ar dtús an 24 Iúil agus ansin thug sé barúil dhearfach uaidh an 25 Lúnasa 2017 tar éis an measúnú a bheith curtha isteach arís. Áiríodh ar an tuarascáil maidir leis an Measúnú Tionchair leasaithe fianaise thacaíochta bhreise, conclúidí deiridh na meastóireachta ar ENISA agus míniúcháin bhreise ar na roghanna beartais agus a dtionchar. In Iarscríbhinn 1 a ghabhann leis an tuarascáil deiridh maidir leis an Measúnú Tionchair, déantar achoimre ar an dóigh ar tugadh aghaidh ar thráchtaí an Bhoird sa dara tuairim. Go háirithe, tugadh an tuarascáil cothrom le dáta chun an comhthéacs cibearshlándála a thíolacadh ar bhonn níos mionsonraithe, lena náirítear na bearta atá sa Teachtaireacht Chomhpháirteach "Resilience, Deterrence and Defence: [Athléimneacht, Díspeagadh agus Cosaint] Building strong cybersecurity for the EU", [Athléimneacht, Díspreagadh agus Cosaint: Cibearshlándáil láidir a thógáil don Aontas] (JOIN(2017) 450) agus tá tábhacht ar leith acu do ENISA: Treoirphlean cibearshlándála an Aontais agus an Lárionad Eorpach um Thaighde agus Inniúlachtaí i ndáil le Cibearshlándáil lena nascfadh an Ghníomhaireacht a treoir chomhairleach i leith riachtanais taighde an Aontais. Tugtar míniú sa tuarascáil ar an dóigh a bhfeabhsófaí, lena náirítear na cúraimí nua, coinníollacha fostaíochta níos fearr agus an comhar struchtúrach le comhlachtaí de chuid an Aontais sa réimse, tarraingteacht na Gníomhaireachta mar fhostóir de bharr a hathchóirithe agus a rachfaí i ngleic leis na fadhbanna a bhaineann le saineolaithe a earcú. Cuirtear isteach freisin meastachán athbhreithnithe ar chostais a bhaineann le roghanna beartas do ENISA in Iarscríbhinn 6 a ghabhann leis an tuarascáil. Maidir le ceist an deimhnithe, rinneadh athbhreithniú ar an tuarascáil chun míniúchán níos mionsonraithe a thabhairt, lena nairítear léiriú grafach, ar an rogha thosaíochta, chomh maith le meastacháin a thabhairt ar na costais do na Ballstáit agus don Choimisiún maidir leis an gcreat nua um dheimhniú. Míníodh a thuilleadh an réasúnaíocht a bhí le ENISA a roghnú mar príomhghníomhaí sa chreat agus tá an réasúnaíocht sin bunaithe ar a shaineolas ar an réimse agus ar a mbonn gurb é ENISA an taon ghníomhaireacht chibearshlándála ar leibhéal an Aontais atá ann. Ar deireadh, rinneadh athbhreithniú ar na ranna maidir le deimhniú chun gnéithe a bhaineann leis an difríocht idir an córas SOG-IS atá ann faoi láthair agus na sochair a bhaineann leis na roghanna beartas éagsúla a shoiléiriú agus chun a mhíniú go saineofar an cineál táirge agus seirbhíse TFC arna chumhdach le scéim Eorpach um dheimhniú sa scéim fhormheasta féin. Oiriúnacht rialála agus simpliú Ní bhaineann sé le hábhar Tionchar ar chearta bunúsacha Tá ról bunriachtanach ag an gcibearshlándáil maidir le príobháideachas agus sonraí pearsanta daoine aonair a chosaint i gcomhréir le hAirteagal 7 agus le hAirteagal 8 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. I gcás cibeartheagmhas, beidh príobháideachas agus cosaint na sonraí pearsanta atá againn nochta go cinnte. Mar sin, is riachtanach an choinníoll í an chibearshlándáil chun meas a léiriú ar phríobháideachas agus rúndacht na sonraí pearsanta atá againn. Dá réir sin, is é is aidhm don togra an chibearshlándáil a atreisiú san Eoraip agus foráiltear leis comhlánú tábhachtach leis an reachtaíocht atá ann faoi láthair lena ndéantar an ceart bunúsach chun príobháideachas agus sonraí pearsanta a chosaint. Tá an chibearshlándáil bunriachtanach freisin chun rúndacht na gcumarsáidí leictreonacha atá againn a chosaint agus, dá bharr sin, chun an ceart ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh agus faisnéis a fháil a fheidhmiú agus cearta gaolmhara eile, amhail an ceart chun saoirse smaoinimh, coinsiasa agus reiligiúin. 4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA Féach an bhileog airgeadais 5.EILIMINTÍ EILE •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar chur i bhfeidhm an Rialacháin agus cuirfidh sé tuarascáil ar a mheastóireacht faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle agus faoi bhráid Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa gach cúig bliana. Beidh na tuarascálacha seo poiblí agus sonrófar iontu cur i bhfeidhm agus forfheidhmiú éifeachtach an Rialacháin seo.

•Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra Tá na forálacha ginearálta i dTeideal I den Rialachán: an tábhar (Airteagal 1), na sainmhínithe (Airteagal 2), lena náirítear tagairtí do shainmhínithe ábhartha in ionstraimí AE eile, amhail an Treoir (AE) 2016/1148 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal comhchoiteann slándála do líonraí agus do chórais faisnéise ar fud an Aontais (an Treoir maidir le slándáil gréasán agus córas faisnéise), Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar amach na ceanglais maidir le creidiúnú agus maidir le faireachas margaidh a bhaineann le táirgí a mhargú agus lena naisghairtear Rialachán (CEE) Uimh 339/93, agus Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le caighdeánú Eorpach. Tá na príomhfhorálacha a bhaineann le ENISA, Gníomhaireacht um Chibearshlándáil an Aontais Eorpaigh i dTeideal II den Rialachán. Leagtar amach an sainordú (Airteagal 3), na cuspóirí (Airteagal 4) agus cúraimí na Gníomhaireachta (Airteagail 5 go 11) i gCaibidil I faoin Teideal sin. Leagtar amach eagrúchán ENISA i gCaibidil II, lena náirítear príomhfhorálacha maidir lena struchtúr (Airteagal 12). Luaitear ann comhdhéanamh, rialacha vótála agus feidhmeanna an Bhoird Bainistíochta (Airteagail 13 go 17 de Roinn 1), An Bord Feidhmiúcháin (Airteagal 18 de Roinn 2) agus An Stiúrthóir Feidhmiúcháin (Airteagal 19 de Roinn 3). Tá forálacha maidir le comhdhéanamh agus ról an Bhuanghrúpa Geallsealbhóirí (Airteagal 20 de Roinn 4) ann freisin. Thar aon rud eile, sonraítear rialacha oibríochtúla na Gníomhaireachta i Roinn 5 faoin gCaibidil seo, lena náirítear na rialacha maidir lena hoibríochtaí a chlársceidealú, coimhlint leasa, trédhearcacht, rúndacht agus rochtain ar dhoiciméid (Airteagail 21 go 25). Baineann Caibidil III le bunú agus struchtúr bhuiséad na Gníomhaireachta (Airteagal 26 agus Airteagal 27), chomh maith le rialacha a threoraíonn a chur chun feidhme (Airteagal 28 agus Airteagal 29). Tá forálacha ann freisin lena ndéantar éascú ar chalaois, éilliú agus gníomhaíochtaí neamhdhleathacha eile a chomhrac (Airteagal 30). Baineann Caibidil IV le soláthar foirne na Gníomhaireachta. Tá forálacha ginearálta ann maidir leis na Rialacháin Foirne agus na Coinníollacha Fostaíochta agus rialacha i dtaca le pribhléidí agus díolúine (Airteagal 31 agus Airteagal 32). Sonraítear ann freisin rialacha maidir le hoibríochtaí agus maidir le Stiúrthóir Feidhmiúcháin na Gníomhaireachta (Airteagal 33). Sa deireadh, tá na forálacha ann maidir le húsáid saineolaithe náisiúnta ar iasacht agus foireann eile nach bhfuil fostaithe ag an nGníomhaireacht (Airteagal 34). Ar deireadh, tá forálacha ginearálta a bhaineann leis an nGníomhaireacht i gCaibidil V. Leagtar amach an stádas dlíthiúil (Airteagal 35) agus tá forálacha ann maidir le saincheisteanna dliteanais, socruithe teanga, cosaint sonraí pearsanta (Airteagal 36 go 38), chomh maith leis na rialacha slándála maidir le faisnéis rúnaicmithe agus faisnéis íogair neamh-rúnaicmithe a chosaint (Airteagal 40). Tuairiscítear na rialacha ann i dtaca le comhar na Gníomhaireachta le tríú tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta (Airteagal 39). Sa deireadh thiar, tá forálacha ann freisin maidir le ceannoifig na Gníomhaireachta agus coinníollacha oibriúcháin, chomh maith le rialú riaracháin ag an Ombudsman (Airteagal 41 agus Airteagal 42). Bunaítear le Teideal III den Rialachán an creat Eorpach um dheimhniú cibearshlándála (an "Creat") do tháirgí agus do sheirbhísí TFC mar lex generalis (Airteagal 1). Sainítear cuspóir ginearálta na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil, i.e. a áirithiú go gcomhlíonfaidh na táirgí agus seirbhísí TFC ceanglais chibearshlándála shonracha i dtaca lena gcumas, ar leibhéal áirithe dearbhaithe, seasamh i gcoinne gníomhaíochtaí arb é is aidhm leo cur isteach ar infhaighteacht, ar bharántúlacht, ar shláine agus ar rúndacht sonraí atá stóráilte nó tarchurtha nó próiseáilte nó ar na feidhmeanna nó ar na seirbhísí gaolmhara sin (Airteagal 43). Ina theannta sin, tá liosta de na cuspóirí slándála ann arb é is aidhm do na scéimeanna um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil aghaidh a thabhairt orthu (Airteagal 45), amhail an cumas sonraí a chosaint ar rochtain trí thaisme nó neamhúdaraithe nó nochtadh, scriosadh nó athrú i measc cuspóirí eile, agus ábhar (i.e. eilimintí) na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil, amhail sonraíocht mhionsonraithe a raon feidhme, a gcuspóirí slándála, a gcritéir mheastóireachta etc. (Airteagal 47). Bunaítear le Teideal III príomhéifeacht dlí na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú, is iad sin le rá (i) an oibleagáid an scéim a chur chun feidhme ar an leibhéal náisiúnta agus cineál an deimhnithe a bheith deonach; (ii) éifeacht na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil lena ndéanfar na scéimeanna náisiúnta do na táirgí agus seirbhísí céanna a neamhbhailiú (Airteagal 48 agus Airteagal 49). Leagtar síos freisin sa Teideal seo an nós imeachta maidir le scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil agus na róil atá ag an gCoimisiún, ENISA agus ag an nGrúpa Eorpach um Dheimhniú faoi seach i ndáil le Cibearshlándáil – an 'Grúpa' - (Airteagal 44). Ar deireadh, leagtar síos sa Teideal na forálacha lena rialaítear comhlachtaí um measúnú comhréireachta, lena náirítear na ceanglais atá orthu, na cumhachtaí atá acu agus na cúraimí atá orthu, na húdaráis mhaoirseachta náisiúnta um dheimhniú, mar aon le pionóis. Bunaítear an Grúpa freisin sa Teideal seo mar chomhlacht bunriachtanach ar a bhfuil ionadaithe ó na húdaráis mhaoirseachta náisiúnta um dheimhniú arb é an phríomhfheidhm atá acu a bheith ag obair le ENISA chun na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a ullmhú agus comhairle a chur ar an gCoimisiún faoi cheisteanna ginearálta nó sonracha a bhaineann leis an mbeart maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil. Tá na forálacha deiridh lena dtuairiscítear feidhmiú an tarmligin, na ceanglais mheastóireachta, aisghairm agus comharbas, mar aon leis an teacht i bhfeidhm i dTeideal IV den Rialachán.



2017/0225 (COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le ENISA, “Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um chibearshlándáil” agus lena naisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 526/2013, agus maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil theicneolaíocht na faisnéise agus na cumarsáide (“an Gníomh um Chibearshlándáil) (Téacs atá ábhartha maidir le LEE) TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 114 de, Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach, Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta, Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún, Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach, De bharr an méid seo a leanas: (1)Bíonn córais gréasán agus faisnéise agus gréasáin agus seirbhísí teileachumarsáide riachtanach don tsochaí agus tá siad mar a bheadh cnámh droma ann don fhás eacnamaíoch. Is í an teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide is bonn leis na córais chasta a thacaíonn le gníomhaíochtaí na sochaí, a choinníonn na geilleagair ag dul i bpríomhréimsí amhail sláinte, fuinneamh, airgeadas agus iompar, agus a thacaíonn le feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh go háirithe. (2)Tá úsáid córas gréasán agus faisnéise ag saoránaigh, gnólachtaí agus rialtais forleathan ar fud an Aontais anois. Is príomhghnéithe iad an digitiú agus an nascacht de líon méadaitheach táirgí agus seirbhísí, agus le teacht ar an bhfód do "Idirlíon na Rudaí Nithiúla" meastar go mbeidh na milliúin, nó na billiúin fiú, gléasanna digiteacha nasctha in úsáid san Aontas Eorpach sna deich mbliana amach romhainn. Cé go bhfuil líon na ngléasanna atá nasctha leis an idirlíon ag dul i méid, ní leor na gnéithe slándála agus athléimneachta atá ionsuite i ndearadh na ngléasanna sin, agus tá leibhéal na cibearshlándála easnamhach, dá bhrí sin. Sa chomhthéacs sin, ós rud é nach ndéantar deimhniú ach ar bhonn teoranta, tá an fhaisnéis a fhaigheann úsáideoirí in eagraíochtaí agus úsáideoirí aonair maidir le gnéithe cibearshlándála tháirgí agus seirbhísí TFC, tá an fhaisnéis sin easnamhach, agus déantar dochar do mhuinín úsáideoirí as réitigh dhigiteacha dá bhrí sin. (3)Is é an toradh ar dhigitiú agus nascacht mhéadaithe rioscaí breise ó thaobh cibearshlándála de agus, dá bhrí sin, tá an tsochaí i gcoitinne i mbaol ó thuilleadh cibearbhagairtí agus méadaítear ar an dainséar atá roimh dhaoine aonair, lena náirítear daoine leochaileacha amhail leanaí. Chun an baol sin don tsochaí a mhaolú, is gá na bearta riachtanacha uile a dhéanamh chun cibearshlándáil san Aontas Eorpach a fheabhsú d'fhonn cosaint níos fearr in aghaidh cibearbhagairtí a thabhairt do chórais gréasán agus faisnéise, gréasáin teileachumarsáide, táirgí digiteacha, seirbhísí agus gléasanna atá in úsáid ag saoránaigh, rialtais agus gnólachtaí, idir FBManna agus oibreoirí bonneagar ríthábhachtach. (4)Tá an líon cibearionsuithe ag dul i méid agus tá cosaintí níos láidre de dhíth ar gheilleagar agus sochaí nasctha atá níos leochailí ó thaobh cibearbhagairtí agus cibearionsuithe de. Mar sin féin, cé gur iondúil go dtarlaíonn cibearionsuithe trasna teorainneacha, is ar bhonn náisiúnta a bhíonn na freagairtí beartais ó údaráis cibearshlándála agus inniúlachtaí forfheidhmithe dlí. D'fhéadfadh cibeartheagmhais mhórscála cur isteach ar sholáthar seirbhísí riachtanacha ar fud an Aontais. Tá freagairt agus bainistiú éifeachtach géarchéime riachtanach ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, dá bhrí sin, agus cuirfidh siad leis na beartais thiomnaithe agus ionstraimí níos leithne atá ann cheana ar mhaithe le dlúthpháirtíocht agus cúnamh frithpháirteach san Eoraip. Ina theannta sin, is rud tábhachtach do lucht déanta beartas, do lucht tionscail agus d’úsáideoirí, dá bhrí sin, measúnú rialta a dhéanamh ar staid na cibearshlándála agus na hathléimneachta san Aontas, ar bhonn shonraí iontaofa an Aontais, agus forbairtí, dúshláin agus bagairtí amach anseo a thuar go córasach, ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal domhanda araon. (5)I bhfianaise an mhéadaithe atá tagtha ar na dúshláin i dtaca le cibearshlándáil atá roimh an Aontas anois, tá gá le tacar cuimsitheach beart a chuirfeadh le bearta de chuid an Aontais a rinneadh roimhe seo agus a chothódh cuspóirí a threisíonn a chéile. Ar na cuspóirí sin tá an gá le hinniúlachtaí agus ullmhacht na mBallstát agus gnólachtaí a mhéadú, agus comhar agus comhordú a fheabhsú ar fud na mBallstát agus in institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí an Aontais. Ina theannta sin, i bhfianaise go bhfeidhmíonn cibearbhagairtí gan beann ar theorainneacha, is gá inniúlachtaí a mhéadú ar leibhéal an Aontais chun bearta ar leibhéil na mBallstát a chomhlánú, go háirithe i gcás cibeartheagmhais agus géarchéimeanna mórscála trasteorann. Tá breis iarrachtaí ag teastáil freisin chun feasacht saoránach agus gnólachtaí a ardú i dtaca le saincheisteanna cibearshlándála. Thairis sin, ba cheart muinín sa mhargadh aonair digiteach a fheabhsú trí fhaisnéis thrédhearcach a chur ar fáil maidir le leibhéal slándála na dtáirgí agus seirbhísí TFC. Éascóidh deimhniú ar fud an Aontais an méid sin trí cheanglais choiteanna agus critéir mheastóireachta maidir le cibearshlándáil a leagan síos sna hearnálacha agus margaí náisiúnta. (6)In 2004, ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle Rialachán (CE) Uimh. 460/2004 lena mbunaítear ENISA d’fhonn cur leis na spriocanna leibhéal ard slándála gréasán agus faisnéise a áirithiú laistigh den Aontas agus cultúr slándála gréasán agus faisnéise a fhorbairt chun leasa saoránach, tomhaltóirí, gnóthas agus riarachán poiblí. In 2008, ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle Rialachán (CE) Uimh. 1007/2008 lenar cuireadh síneadh le sainordú na Gníomhaireachta go dtí Márta 2012. Le Rialachán (CE) Uimh. 580/2011, cuireadh síneadh breise le sainordú na Gníomhaireachta go dtí an 13 Meán Fómhair 2013. In 2013, ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle Rialachán (CE) Uimh. 526/2013 maidir le ENISA agus lena naisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 460/2004, a chuir síneadh le sainordú na Gníomhaireachta go dtí Meitheamh 2020. (7)Tá roinnt beart déanta ag an Aontas cheana chun cibearshlándáil a áirithiú agus chun muinín i dteicneolaíochtaí digiteacha a mhéadú. In 2013, glacadh straitéis chibearshlándála de chuid an Aontais chun freagairt bheartais an Aontais ar bhagairtí agus rioscaí cibearshlándála a threorú. Chun iarracht a dhéanamh cosaint níos fearr a thabhairt do mhuintir na hEorpa ar líne, ghlac an tAontas in 2106 an chéad ghníomh reachtach i réimse na cibearshlándála, Treoir (AE) 2016/1148 maidir le bearta le haghaidh leibhéal ard coiteann slándála do chórais gréasán agus faisnéise ar fud an Aontais (An Treoir maidir le slándáil gréasán agus faisnéise). Leis an Treoir maidir le slándáil gréasán agus faisnéise, leagadh síos ceanglais maidir leis na hinniúlachtaí náisiúnta i réimse na cibearshlándála, bunaíodh na chéad sásraí chun comhar straitéiseach agus oibríochtúil a fheabhsú idir na Ballstáit, agus tugadh isteach oibleagáidí maidir le bearta slándála agus fógraí faoi theagmhais i réimsí áirithe atá ríthábhachtach don gheilleagar agus don tsochaí amhail fuinneamh, iompar, uisce, baincéireacht, bonneagair an mhargaidh airgeadais, cúram sláinte, an bonneagar digiteach mar aon le príomhsholáthraithe seirbhísí digiteacha (i.e. innill chuardaigh, seirbhísí néalríomhaireachta agus margaí ar líne). Tugadh príomhról do ENISA tacú le cur chun feidhme na Treorach sin. Ina theannta sin, ós rud é gur tosaíocht thábhachtach de chuid an Chláir Oibre Eorpaigh maidir leis an tSlándáil é an chibearchoireacht a chomhrac go héifeachtúil, cuideoidh sé sin an cuspóir foriomlán, mar atá leibhéal ard cibearshlándála, a bhaint amach. (8)Aithnítear go bhfuil athruithe suntasacha tagtha ar an gcomhthéacs foriomlán beartais ó glacadh Straitéis Chibearshlándála an Aontais Eorpaigh in 2013 agus ón uair dheireanach a rinneadh sainordú na Gníomhaireachta a athbhreithniú, agus baineann cuid de na hathruithe sin le timpeallacht dhomhanda atá níos éiginnte agus nach bhfuil chomh slán is a bhíodh. Sa chomhthéacs sin agus faoi chuimsiú bheartas cibearshlándála nua an Aontais, is gá athbhreithniú a dhéanamh ar shainordú ENISA chun a ról san éiceachóras cibearshlándála athraithe a shainiú, agus chun a áirithiú go gcuidíonn sé go héifeachtúil i dtaca le freagairt an Aontais ar dhúshláin cibearshlándála a eascraíonn as timpeallacht bagartha atá athraithe go radacach agus nach leor an sainordú reatha chun dul i ngleic leo, rud a aithníodh sa mheastóireacht ar an nGníomhaireacht. (9)Ba cheart don Ghníomhaireacht arna bunú leis an Rialachán seo teacht i gcomharbas ar ENISA mar a bunaíodh le Rialachán (CE) Uimh. 526/2013. Ba cheart don Ghníomhaireacht na cúraimí, arna dtabhairt di leis an Rialachán seo agus le gníomhartha dlí de chuid an Aontais sa réimse cibearshlándála, a thabhairt i gcrích trí shaineolas agus comhairle a sholáthar, i measc rudaí eile, agus trí fheidhmiú mar lárionad faisnéise agus eolais de chuid an Aontais. Ba cheart di malartú dea-chleachtas idir na Ballstát agus geallsealbhóirí príobháideacha a chur chun cinn, moltaí beartais a chur chuig an gCoimisiún Eorpach agus chuig na Ballstáit, feidhmiú mar phointe tagartha do thionscnaimh earnálacha bheartais an Aontais maidir le cúrsaí cibearshlándála agus comhar oibríochtúil a chothú idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí an Aontais. (10)Faoi chuimsiú Chinneadh 2004/97/CE, Euratom, arna ghlacadh ag cruinniú na Comhairle Eorpaí an 13 Nollaig 2003, chinn ionadaithe na mBallstát go mbeadh suíochán ENISA i mbaile sa Ghréig a roghnódh rialtas na Gréige. Ba cheart do Bhallstát óstach na Gníomhaireachta na dálaí is fearr is féidir a áirithiú i gcomhair oibriú rianúil agus éifeachtúil na Gníomhaireachta. Chun a áirithiú go ndéanfar cúraimí na Gníomhaireachta go cuí agus go héifeachtúil, go nearcófar agus go gcoimeádfar an fhoireann agus go gcuirfear le héifeachtúlacht gníomhaíochtaí líonraithe, tá sé ríthábhachtach an Ghníomhaireacht a bheith lonnaithe i suíomh iomchuí ina soláthraítear, i measc nithe eile, naisc iomchuí iompair agus saoráidí le haghaidh na gcéilí agus na leanaí a bheidh i dteannta bhaill foirne na Gníomhaireachta. Ba cheart na socruithe riachtanacha a leagan síos i gcomhaontú idir an Ghníomhaireacht agus an Ballstát óstach arna chur i gcrích tar éis formheas a fháil ó Bhord Bainistíochta na Gníomhaireachta. (11)I bhfianaise an mhéadaithe ar na dúshláin atá roimh an Aontas ó thaobh cibearshlándála de, ba cheart na hacmhainní airgeadais agus daonna a leithdháiltear ar an nGníomhaireacht a mhéadú chun freagairt dá ról agus dá cúraimí feabhsaithe agus don ról ríthábhachtach atá aici in éiceachóras na neagraíochtaí atá ag cosaint an éiceachórais dhigitigh Eorpaigh. (12)Ba cheart don Ghníomhaireacht leibhéal ard saineolais a fhorbairt agus a chothabháil, agus feidhmiú mar phointe tagartha chun muinín agus iontaoibh a bhunú sa mhargadh aonair de bhua a neamhspleáchais, ardchaighdeán na comhairle agus na faisnéise a thugann sí, thrédhearcacht a nósanna imeachta agus a modhanna oibriúcháin, agus a dúthrachtacha i dtaobh a cúraimí a dhéanamh. Ba cheart don Ghníomhaireacht páirt ghníomhach a ghlacadh in iarrachtaí na mBallstát agus an Aontais nuair atá a cúraimí á ndéanamh aici i gcomhar iomlán le hinstitiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachta an Aontais agus leis na Ballstáit. Ina theannta sin, ba cheart don Ghníomhaireacht cur leis an ionchur agus le comhar ón earnáil phríobháideach agus ó gheallsealbhóirí ábhartha eile. Ba cheart a leagan síos i bhfoirm tacar cúraimí an chaoi a ndéanfaidh an Ghníomhaireacht a cuspóirí a bhaint amach, ach solúbthacht ina cuid oibríochtaí a éascú ag an am céanna. (13)Ba cheart don Ghníomhaireacht cuidiú leis an gCoimisiún trí bhíthin comhairle, tuairimí agus anailísí maidir le cúrsaí uile an Aontais a bhaineann le beartais agus dlí a fhorbairt, a nuashonrú agus a athbhreithniú i réimse na cibearshlándála, lena náirítear cosaint bonneagair chriticiúil agus cibear-athléimneacht. Ba cheart don Ghníomhaireacht gníomhú mar phointe tagartha comhairle agus saineolais do thionscnaimh earnáilsonracha beartais agus dlí i gcás cúrsaí a bhaineann le cibearshlándáil.

(14)Is é bunchúram na Gníomhaireachta cur chun feidhme comhleanúnach an chreata dlí ábhartha a chur chun cinn, go háirithe cur chun feidhme éifeachtúil na Treorach maidir le slándáil gréasán agus faisnéise, rud atá riachtanach chun cibear-athléimneacht a fheabhsú. I bhfianaise thimpeallacht bagartha na cibearshlándála atá ag fás go tapa, is léir gur gá cur chuige trasbheartas níos cuimsithí i dtaca le cibear-athléimneacht a fhorbairt chun cuidiú leis na Ballstáit. (15)Ba cheart don Ghníomhaireacht cuidiú le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus leis na Ballstáit lena niarrachtaí inniúlachtaí agus ullmhacht a bhunú agus a fheabhsú chun fadhbanna agus teagmhais chibearshlándála a chosc, a bhrath agus chun freagairt orthu, agus maidir le slándáil na gcóras gréasán agus faisnéise. Go háirithe, ba cheart don Ghníomhaireacht tacú le forbairt agus feabhsú CSIRTanna náisiúnta d'fhonn leibhéal ard coiteann a bhaint amach i dtaca lena naibíocht san Aontas. Ba cheart don Ghníomhaireacht freisin cuidiú a thabhairt straitéisí an Aontais agus na mBallstát maidir le slándáil na gcóras gréasán agus faisnéise a fhorbairt agus a thabhairt cothrom le dáta, go háirithe i dtaca le cibearshlándáil, scaipeadh na gcóras sin a chur chun cinn agus an dul chun cinn maidir lena gcur chun feidhme a rianadh. Ba cheart don Ghníomhaireacht cúrsaí oiliúna agus ábhar oiliúna a chur ar fáil do chomhlachtaí poiblí agus "oiliúint a chur ar na hoiliúnaithe" nuair is iomchuí d'fhonn cuidiú leis na Ballstáit a ninniúlachtaí oiliúna féin a fhorbairt. (16) Ba cheart don Ghníomhaireacht cuidiú leis an nGrúpa Comhair a bunaíodh leis an Treoir maidir le slándáil gréasán agus faisnéise, a chúraimí a dhéanamh, trí shaineolas agus comhairle a chur ar fáil agus trí mhalartú dea-chleachtas a éascú, agus cuidiú a thabhairt go háirithe do na Ballstáit oibreoirí seirbhísí riachtanacha a shainaithint, lena náirítear dea-chleachtais maidir le spleáchais trasteorann, rioscaí agus teagmhais. (17)D'fhonn comhar a chothú idir an earnáil phoiblí agus phríobháideach agus laistigh den earnáil phríobháideach, agus go háirithe chun tacú le cosaint na mbonneagar criticiúil, ba cheart don Ghníomhaireacht bunú Lárionad um Chomhroinnt agus Anailísiú Faisnéise (ISACanna) a éascú trí bhíthin dea-chleachtais a bhunú agus treoir a thabhairt maidir leis na huirlisí agus na nósanna imeachta atá ar fáil, agus maidir leis an gcaoi le dul i ngleic le saincheisteanna rialála a bhaineann le roinnt faisnéise. (18)Ba cheart don Ghníomhaireacht tuarascálacha náisiúnta ó CSIRTanna agus ó CERT-EU a chomhiomlánú agus a anailísiú agus rialacha, teanga agus téarmeolaíocht choiteann a leagan síos maidir le malartú faisnéise. Ba cheart ról a bheith ag an earnáil phríobháideach sa Ghníomhaireacht freisin, faoi chuimsiú na Treorach maidir le slándáil gréasán agus faisnéise lenar leagadh síos na forais le haghaidh malartú deonach faisnéise teicniúla ar an leibhéal oibríochtúil trí líonra CSIRTanna a bhunú. (19)Ba cheart don Ghníomhaireacht cuidiú le freagairt ar leibhéal an Aontais i gcás teagmhais agus géarchéimeanna mórscála cibearshlándála trasteorann. Mar chuid den fheidhm sin ba cheart don Ghníomhaireacht faisnéis ábhartha a bhailiú agus gníomhú mar éascaitheoir idir líonra CSIRTanna agus an comhphobal teicniúil agus le lucht déanta cinntí atá freagrach as bainistiú géarchéimeanna. Ina theannta sin, d'fhéadfadh an Ghníomhaireacht tacaíocht a thabhairt i gcás láimhseáil teagmhas ón taobh teicniúil de trí mhalartú ábhartha teicniúil réiteach idir na Ballstáit a éascú agus trí ionchur a sholáthar i gcumarsáidí poiblí. Ba cheart don Ghníomhaireacht tacú leis an bpróiseas trí mhódúlachtaí an chomhair sin a thástáil trí bhíthin cleachtaí bliantúla cibearshlándála. (20)Chun a cúraimí oibríochtúla a dhéanamh, ba cheart don Ghníomhaireacht an saineolas atá ar fáil trí CERT-EU a úsáid trí bhíthin comhar struchtúrtha, agus ba cheart í a bheith lonnaithe in oifigí atá gar go maith do CERT-EU. Éascóidh an comhar struchtúrtha sin na sineirgíochtaí is gá agus cuirfidh sé le saineolas ENISA. Nuair is iomchuí, ba cheart socruithe tiomnaithe a leagan síos idir an dá eagraíocht chun cur chun feidhme praiticiúil an chomhair sin a shainiú. (21)I gcomhréir lena cúraimí oibríochtúla, ba cheart don Ghníomhaireacht a bheith in ann tacaíocht a sholáthar do na Ballstáit, amhail trí chomhairle nó cúnamh teicniúil a sholáthar, nó trí anailísí ar bhagairtí agus ar theagmhais a áirithiú. Sa Mholadh ón gCoimisiún maidir le freagairt chomhordaithe ar theagmhais agus géarchéimeanna cibearshlándála mórscála, moltar go gcomhoibreoidh na Ballstáit de mheon macánta agus go roinnfidh siad eatarthu féin agus le ENISA faisnéis faoi theagmhais agus géarchéimeanna cibearshlándála mórscála gan moill mhíchuí. Ba cheart go gcabhródh an fhaisnéis sin tuilleadh le ENISA a chúraimí oibríochtúla a dhéanamh. (22)Mar chuid den chomhar rialta a bhíonn ar siúl ar an leibhéal teicniúil chun tacú le feasacht staide an Aontais, ba cheart don Ghníomhaireacht Tuarascáil an Aontais ar staid theicniúil na cibearshlándála i dtaca le teagmhais agus bagairtí a ullmhú go rialta agus ba cheart an tuarascáil sin a bheith bunaithe ar fhaisnéis atá ar fáil go poiblí, ar a hanailís féin agus ar thuarascálacha arna roinnt léi ag CSIRTanna na mBallstát (ar bhonn deonach) nó ag Ionaid Ilfhreastail arna mbunú leis an Treoir maidir le slándáil gréasán agus faisnéise, Ionad Cibearchoireachta na hEorpa (EC3) ag Europol, CERT-EU agus, nuair is iomchuí, Lárionad Faisnéise agus Staide an Aontais Eorpaigh atá mar chuid den tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (EEAS). Ba cheart an tuarascáil a bheith ar fáil do na páirtithe ábhartha sa Chomhairle, sa Choimisiún, d'Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála agus do Líonra CSIRTanna. (23)Fiosruithe teicniúla ex-post a dhéanann an Ghníomhaireacht arna iarraidh sin di, nó a dtacaíonn sí leo le comhaontú na mBallstát lena mbaineann, ar theagmhais a raibh tionchar suntasach acu i níos mó ná Ballstát amháin, ba cheart iad a bheith dírithe ar theagmhais a chosc amach anseo agus ba cheart iad a dhéanamh gan dochar d'aon nósanna imeachta breithiúnacha nó riaracháin maidir le milleán nó dliteanas a chur ar aon pháirtí. (24)Ba cheart do na Ballstáit lena mbaineann an fhaisnéis agus an cúnamh is gá a sholáthar don Ghníomhaireacht, chun críche an fhiosraithe gan dochar d'Airteagal 346 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh nó do chúiseanna eile a bhaineann le beartas poiblí. (25)Féadfaidh na Ballstáit cuireadh a thabhairt do na gnóthais lena mbaineann an teagmhas comhoibriú tríd an bhfaisnéis agus an cúnamh is gá a sholáthar don Ghníomhaireacht gan dochar dá gceart faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de a chosaint. (26)Chun tuiscint níos fearr a fháil ar na dúshláin atá ann i réimse na cibearshlándála, agus d'fhonn comhairle straitéiseach fhadtéarmach a thabhairt do na Ballstáit agus d'institiúidí an Aontais, is gá don Ghníomhaireacht anailís a dhéanamh ar na rioscaí atá ann faoi láthair agus atá ag teacht chun cinn. Chun na críche sin, ba cheart don Ghníomhaireacht, i gcomhar leis na Ballstáit agus de réir mar is iomchuí, i gcomhar le comhlachtaí staitistiúla agus eile, faisnéis ábhartha a bhailiú agus anailísiú a dhéanamh ar theicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn agus measúnuithe a dhéanamh a bhaineann go sonrach le topaic ar leith i dtaobh an tionchair a mheastar a bheidh ag nuálaíochtaí teicneolaíochta ar shlándáil gréasán agus faisnéise, agus go háirithe ar chibearshlándáil, ó thaobh na sochaí, an dlí, an gheilleagair agus na rialála de. Ina theannta sin, ba cheart don Ghníomhaireacht tacaíocht a thabhairt do na Ballstáit agus d'institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí an Aontais treochtaí atá ag teacht chun cinn a shainaithint agus fadhbanna a bhaineann le cibearshlándáil a chosc, trí anailísiú a dhéanamh ar bhagairtí agus ar theagmhais. (27)Chun athléimneacht an Aontais a mhéadú, ba cheart don Ghníomhaireacht caighdeán feabhais a fhorbairt i ndáil le slándáil an bhonneagair idirlín agus na mbonneagar criticiúil, trí chomhairle, treoir agus dea-chleachtais a chur ar fáil. D'fhonn rochtain níos éasca a áirithiú ar fhaisnéis struchtúrtha faoi rioscaí cibearshlándála agus réitigh fhéideartha, ba cheart don Aontas "mol faisnéise" an Aontais a fhorbairt agus a chothabháil, ar tairseach ilfhreastail é ar a gcuirfear ar fáil don phobal faisnéis faoi chibearshlándáil a thagann ón Aontas Eorpach agus ó institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí náisiúnta. (28)Ba cheart don Ghníomhaireacht cuidiú a thabhairt feasacht an phobail maidir le rioscaí a bhaineann le cibearshlándáil a ardú, agus treoir a thabhairt do shaoránaigh agus d'eagraíochtaí maidir le dea-chleachtais le haghaidh úsáideoirí aonair. Ba cheart don Ghníomhaireacht cuidiú a thabhairt freisin dea-chleachtais agus réitigh a chur chun cinn ar leibhéal daoine aonair agus eagraíochtaí trí fhaisnéis atá ar fáil go poiblí maidir le teagmhais shuntasacha a bhailiú agus a anailísiú agus trí thuarascálacha a thiomsú d'fhonn treoir a thabhairt do ghnólachtaí agus do shaoránaigh agus leibhéal foriomlán na hullmhachta agus na hathléimneachta a fheabhsú. Ina theannta sin, ba cheart don Ghníomhaireacht, i gcomhar leis na Ballstáit agus le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí ábhartha an Aontais, feachtais rialta for-rochtana agus oideachais phoiblí a eagrú a bheidh dírithe ar úsáideoirí deiridh, arb é is aidhm dóibh iompraíocht níos sábháilte ar líne a chur chun cinn i measc daoine aonair agus feasacht a ardú maidir le bagairtí a d’fhéadfadh a bheith ann sa chibearspás, lena náirítear cibearchoireacht amhail ionsaithe fioscaireachta, róbatlíonta, calaois airgeadais agus baincéireachta, chomh maith le comhairle maidir le fíordheimhniú bunúsach agus cosaint sonraí a chur chun cinn. Ba cheart ról lárnach a bheith ag an nGníomhaireacht i bhfeasacht a ardú i measc úsáideoirí deiridh i dtaca le slándáil gléasanna. (29)Chun tacú leis na gnólachtaí atá ag gníomhú i réimse na cibearshlándála, agus le húsáideoirí réiteach cibearshlándála, ba cheart don Ghníomhaireacht "faireachlann mhargaidh" a fhorbairt agus a chothabháil trí anailísiú rialta a dhéanamh agus trí na príomhthreochtaí i margadh na cibearshlándála a scaipeadh, ar thaobh an tsoláthair agus an éilimh araon. (30)Chun a áirithiú go néiríonn léi a cuspóirí a bhaint amach ina niomláine, ba cheart don Ghníomhaireacht idirchaidreamh a dhéanamh leis na hinstitiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí ábhartha, lena náirítear CERT-EU, Ionad Cibearchoireachta na hEorpa (EC3) ag Europol, an Ghníomhaireacht Eorpach um Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar chórais mhórscála TF (eu-LISA), an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Eitlíochta (EASA) agus aon ghníomhaireacht eile de chuid an Aontais atá bainteach le cibearshlándáil. Ba cheart di freisin idirchaidreamh a dhéanamh le húdaráis a phléann le cosaint sonraí chun saineolas agus dea-chleachtais a mhalartú agus chun comhairle a thabhairt maidir le gnéithe den chibearshlándáil a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar a gcuid oibre. Ba cheart go mbeadh ionadaithe údarás um fhorfheidhmiú an dlí agus um shonraí a chosaint, arb údaráis náisiúnta agus údaráis de chuid an Aontais iad, i dteideal ionadaíocht a bheith acu ar Bhuanghrúpa Geallsealbhóirí na Gníomhaireachta. Trí idirchaidreamh a dhéanamh le comhlachtaí um fhorfheidhmiú an dlí maidir le gnéithe slándála gréasán agus faisnéise a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar a gcuid oibre, ba cheart don Ghníomhaireacht bealaí faisnéise atá ann cheana agus gréasáin atá bunaithe cheana a urramú. (31)Ina cáil mar bhall a chuireann rúnaíocht ar fáil do Líonra CSIRTanna, ba cheart don Ghníomhaireacht tacú le CSIRTanna na mBallstát agus le CERT-EU i dtaca leis an gcomhar oibríochtúil i dtaobh cúraimí ábhartha uile Líonra CSRITanna, a bhfuil sainmhíniú orthu sa Treoir maidir le slándáil gréasán agus faisnéise. Thairis sin, ba cheart don Ghníomhaireacht tacú le comhar idir na CSIRTanna ábhartha agus é a chur chun cinn i gcás teagmhas, ionsaithe nó briseadh i ngréasáin nó i mbonneagar arna mbainistiú nó arna gcosaint ag CSRITanna agus lena mbaineann dhá CERT ar a laghad, nó lena bhféadfadh baint a bheith ag dhá CERT ar a laghad leo, agus aird chuí á tabhairt ar nósanna imeachta oibríochta caighdeánacha Líonra CSIRTanna. (32)D'fhonn ullmhacht an Aontais a fheabhsú i dtaca le freagairt ar theagmhais chibearshlándála, ba cheart don Ghníomhaireacht cleachtaí bliantúla cibearshlándála a eagrú ar leibhéal an Aontais agus tacú leis na Ballstáit agus le hinstitiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí an Aontais cleachtaí a eagrú, má iarrann siad sin. (33)Ba cheart don Ghníomhaireacht a cuid saineolais i dtaca le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil a fhorbairt agus a chothabháil d'fhonn tacú le beartas an Aontais sa réimse seo. Ba cheart don Ghníomhaireacht úsáid an deimhnithe i ndáil le cibearshlándáil a chur chun cinn laistigh den Aontas, trí chuidiú a thabhairt, i measc nithe eile, creat um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil a bhunú agus a chothabháil ar leibhéal an Aontais, d'fhonn trédhearcacht an dearbhaithe cibearshlándála do tháirgí agus seirbhísí TFC a mhéadú agus, ar an gcaoi sin, muinín sa mhargadh digiteach inmheánach a threisiú.

(34)Ba cheart beartais éifeachtúla cibearshlándála a bheith bunaithe ar mhodhanna measúnaithe riosca atá dea-fhorbartha, san earnáil phoiblí agus san earnáil phríobháideach araon. Baintear úsáid as leibhéal éagsúla modhanna um measúnú riosca gan cleachtas coiteann ar bith a bheith ann i dtaobh conas iad a chur i bhfeidhm go héifeachtúil. Déanfar leibhéal na cibearshlándála san Aontas a mhéadú trí dhea-chleachtais a chur chun cinn agus a fhorbairt i dtaobh measúnú riosca agus i dtaobh réitigh chomh-inoibritheacha bainistithe riosca in eagraíochtaí na hearnála poiblí agus na hearnála príobháidí. Chun na críche sin, ba cheart don Ghníomhaireacht tacú le comhar idir geallsealbhóirí ar leibhéal an Aontais, agus a gcuid iarrachtaí maidir le bunú agus glacadh caighdeán Eorpach agus idirnáisiúnta a éascú i dtaobh bainistiú riosca agus i dtaobh slándáil intomhaiste na dtáirgí, córas, gréasán agus seirbhísí leictreonacha, a chomhdhéanann, in éineacht le bogearraí, na córais gréasán agus faisnéise. (35)Ba cheart don Ghníomhaireacht na Ballstáit agus soláthraithe seirbhíse a spreagadh chun a gcuid caighdeán ginearálta slándála a fheabhsú ionas go ndéanfaidh gach úsáideoir idirlín na bearta is gá chun a chuid cibearshlándála pearsanta a áirithiú. Go háirithe, ba cheart do sholáthraithe seirbhíse agus monaróirí táirgí aon táirge nó seirbhís nach gcomhlíonann caighdeáin chibearshlándála a tharraingt siar nó a athchúrsáil. I gcomhar leis na húdaráis inniúla, féadfaidh ENISA faisnéis a scaipeadh maidir le leibhéal cibearshlándála na dtáirgí agus na seirbhísí atá á dtairiscint sa mhargadh inmheánach, agus foláirimh a eisiúint dírithe ar sholáthraithe agus monaróirí agus a cheangal orthu slándáil a dtáirgí agus a seirbhísí, lena náirítear cibearshlándáil, a fheabhsú. (36)Ba cheart don Ghníomhaireacht lánaird a thabhairt ar na gníomhaíochtaí atá ar bun faoi láthair maidir le taighde, forbairt agus measúnú teicneolaíoch,