Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2), pointe (a), de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 341/05)

Leis an bhfoilsiú seo, tugtar an ceart cur i gcoinne an iarratais de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilsithe seo.

DOICIMÉAD AONAIR

“Dalmatinska janjetina”

Uimh. AE: PDO-HR-02799 – 17.8.2021

STFC (X) TGFC ( )

1. Ainm(neacha) [STFC nó TGFC]

“Dalmatinska janjetina”

2. Ballstát nó tríú tír

an Chróit

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. Cineál táirge

Aicme 1.1. Feoil Úr (agus scairteach)

3.2. Tuairisc ar an táirge a bhfuil an t-ainm in (1) ag tagairt dó

Is éard is “dalmatinska janjetina” ann feoil uan de phór dúchasach caorach Crótach — Pramenka na Dalmáite — a bheirtear, a thógtar agus a mharaítear go heisiach sa limistéar geografach dá dtagraítear i bpointe 4 amháin.

D’fhonn “Dalmatinska janjetina” a tháirgeadh, maraítear na huain nuair atá siad idir 70 agus 130 lá d’aois, agus meáchan coirp idir 15 kg agus 28 kg iontu.

Is iad na gnéithe idirdhealaitheacha conablach uaineoil pramenka Dalmátach a gcruth conablaigh a bhíonn idir meánmhaith agus an-mhaith agus an cumhdach fíocháin shailligh idir beag agus measartha (grád 2 nó grád 3) a bhíonn orthu. Tá na conablaigh, a bhfuil an ceann orthu, 8–14 kg, suas le 80 cm ar fad agus tá meáchan conablaigh te 45 % ar a laghad iontu. Tá an fíochán matáin bándearg go bándearg éadrom, agus tá níos lú ná 4 % saille i bhfeoil an mhatáin longissimus dorsi agus tá ar a laghad cúig chomhdhúil cheimiceacha orgánacha éagsúla ann den ghrúpa teirpéine.

Déantar “dalmatinska janjetina” a mhargú i rith na bliana, é úr agus fuaraithe agus sin amháin, i bhfoirm conablaigh iomláin ar a bhfuil an ceann, na duáin agus an gheir duáin (atá ceangailte den chonablach i gcónaí), agus bíodh an scairteach ann nó ná bíodh (an t-ae, na scamhóga maille leis an traicé agus an croí) agus na magairlí, má tá siad ann, meastar iad a bheith ina gcuid den chonablach, nó mar leathchonablach a fhaightear tríd an gconablach a scaradh go siméadrach trí lár an chinn, gach veirteabra muineálaí, droma, lumbaí agus sacraí agus trí lár an steirnim agus na simfíse isceapúbasaí.

Itear “dalmatinska janjetina” cócaráilte i gcónaí. Tá an fheoil súmhar agus bog, leánn sí sa bhéal agus níl aon dea-bholadh nó blas caoireola uirthi.

3.3. Beatha (do tháirgí de bhunús ainmhíoch amháin) agus amhábhair (do tháirgí próiseáilte amháin)

Déantar na huain a úsáidtear chun “Dalmatinska janjetina” a tháirgeadh a chothú ar bhainne a máthar agus ar fhéarach amháin go dtí go maraítear iad.

Is é féarach an fhoinse beatha caoirigh is tábhachtaí, a chlúdaíonn suas le 80 % dá riachtanais chothaitheacha, agus is é atá sa chuid eile féar móinéir agus/nó, ní chomh minic céanna, féar tirim mheidic na mbó (sa gheimhreadh den chuid is mó). Tagann 80 % ar a laghad den bheatha ó limistéar geografach sainithe táirgthe “Dalmatinska janjetina” a leagtar amach i bpointe 4. Is minice a fhaightear an féar i móinéir in aice láimhe sna limistéir is torthúla i gCúlchríoch na Dalmáite — ceantair shléibhtiúla na Dalmáite — agus, i gcás géarghá agus triomaigh, faightear é lasmuigh den limistéar sainithe táirgthe “Dalmatinska janjetina”, go sonrach ó mhóinéir Lika agus Gorski Kotar, ach ó na contaetha seo a leanas amháin: Contae Zadar (limistéar bhaile Gračac), Contae Lika-Senj (an contae iomlán), Contae Karlovac (ach amháin críoch bhaile Ogulin agus bardasachtaí Josipdol, Plaški agus Saborsko) agus Contae Primorje-Gorski Kotar (i gcríoch na mbailte Vrbovsko, Delnice agus Čabar amháin, agus bardais Lokve, Fužine, Mrkopalj, Ravna Gora, Skrad agus Brod Moravice). Féadfar féar ó na limistéir thuasluaite a úsáid mar bheatha chomhlántach le haghaidh na gcaorach (ach ní le haghaidh na n-uan) sa gheimhreadh nuair a bhíonn caoirigh ina dtréimhse sheasc (tréimhse iompair) agus dá bhrí sin níl aon tionchar aige ar cháilíocht ná ar chomhdhéanamh ceimiceach na feola uain.

3.4. Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór a thógáil sa limistéar geografach sainithe

Ní mór gach céim de tháirgeadh “Dalmatinska janjetina” a dhéanamh sa limistéar geografach sainithe táirgthe dá dtagraítear i bpointe 4.

Áirítear leis an bpróiseas táirgthe “Dalmatinska janjetina” caoirigh Dalmatian Pramenka a thógáil, a cúpláil agus a n-uan a thógáil agus a mharú.

3.5. Rialacha sonracha maidir le slisniú, grátáil, pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Sula gcuirtear conablaigh agus leathchonablaigh uain Pramenka na Dalmáite ar an margadh, ní mór iad a mharcáil le stampa an tseamlais fhormheasta ina ndearnadh an marú, agus é fillte i scannán plaisteach trédhearcach, féinghreamaitheach.

Pacáil — i.e. conablach cóirithe agus fuaraithe uain “Dalmatinska janjetina” a chlúdach i scannán plaisteach — déantar í i seamlais sa limistéar dá dtagraítear i bpointe 4 sula gcuirtear an táirge ar an margadh, go príomha chun sláinteachas na feola a chosaint (chun conablaigh a chosc de dheasca teagmháil a dhéanamh le foinsí éillithe mhiocróbaigh le linn a láimhseála agus a n-iompair), agus a húire agus a cáilíocht (chun cosc a chur ar chonablaigh teacht i dteagmháil leis an aer agus, dá bhrí sin, na próisis cheimiceacha a bhriseann síos an tsaill agus an phróitéin san fheoil a mhoilliú).

3.6. Rialacha sonracha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

4. Sainmhíniú gonta ar an limistéar geografach

Táirgtear “dalmatinska janjetina” laistigh de theorainneacha riaracháin Chontae Lika-Senj (ach amháin limistéar bhaile Novalja agus fánaí cósta shliabhraon Velebit ar chríoch bhardasacht Karlobag) agus Contae Zadar (na bailte i mbailte Benkovac, Biograd, Nin, Obrovac, Pag agus Zadar, agus iontu sin amháin, agus na bardais Bibinje, Galovac, Jasenice, Kali, Kolan, Kukljica, Lišane Ostrovičke, Novigrad, Pakoštane, Pašman, Polača, Poličnik, Posedarje, Povljana, Preko, Privlaka, Ražanac, Sali, Stankovci, Starigrad, Sukošan, Sveti Filip i Jakov, Škabrnja, Tkon, Vir, Vrsi agus Zemunik Donji) agus i gcríoch iomlán Chontae Šibenik-Knin, Contae Split-Dalmatia agus Contae Dubrovnik-Neretva.

5. Baint leis an limistéar geografach

Sainiúlacht an limistéir gheografaigh

Tosca nádúrtha

Tá trí chrios gheomhoirfeolaíocha agus aeráide éagsúla i limistéar geografach na Dalmáite (crios cósta agus oileánach ag a bhfuil aeráid Mheánmhuirí, cúlchríoch Dhalmátach ag a bhfuil aeráid fho-Mheánmhara agus an crios sléibhtiúil a bhfuil aeráid ilchríochach ann), a bhfuil tionchar díreach acu, mar aon le tionchar an duine leis na céadta bliain, ar chlúdach na bplandaí sa limistéar sin. Áiteanna a bhfuil tionchar láidir ag an mBóra orthu nó ina bhfuil na hithreacha creagacha is díghrádaithe (e.g. bunchnoic shléibhte Velebit) den chuid is mó, tá féaraigh de sháiste íocshláinte agus féar cleite (Ass. Stipo-Salvietum officinalis), mar a bhfuil líon mór speiceas eindéimeach Illiriach agus Aidriadach-Illiriach, go príomha iad siúd atá in oiriúint do thriomach agus do ghaoth láidir an Bhóra, go háirithe plandaí aramatacha agus míochaineacha. Tá an Dalmáit ar cheann de réigiúin na hEorpa ina bhfuil an flóra is saibhre, ós rud é go bhfuil thart ar 3 500 speiceas éagsúil plandaí ann, os cionn 7 % díobh atá eindéimeach, chomh maith le líon níos mó speiceas steini-eindéimeach (Ozimec et al., 2009, Poljoprivredna bioraznolikost Dalmacije. Tradicijske sorte i pasmine Dalmacije, lch. 430). Is éard atá sna féaraigh i gcúlchríoch na Dalmáite feisciú Illiriach agus mionfhéar garbh bleibíneach den chuid is mó(Ass. Festuco-Koelerietum officinalis) arb é atá ina gcomhdhéanamh plandúil go leor speiceas luibheach íseal, speiceas luibheach den chuid is mó a chlúdaíonn go leor talamh,mar thoradh ar phróiseas roghnúcháin, is cosúil a tharla in imeacht na mílte blianta d’innilt ag caoirigh. Meastar gur féarach caorach tipiciúil iad na féaraigh sin (Rogošić, 2000: Gospodarenje mediteranskim prirodnim resursima, lch. 112). Soláthraítear leis sin fianaise shoiléir, ní hamháin go bhfuil an cine dúchasach Pramenka na Dalmáite in oiriúint do dhálaí nádúrtha ina bhfuil cothaithigh gann ach, chomh maith leis sin, go bhfuil tionchar aige ar chomhdhéanamh luibheolaíoch agus ar shaintréithe an fhéaraigh. Chomh maith le flúirse speiceas plandaí éagsúla, is éard atá i ngnéithe idirdhealaitheacha thalamh féaraigh na Dalmáite sa limistéar cósta agus oileáin agus cúlchríoch na Dalmáite an fíorbheagán féarach, go háirithe le linn tréimhsí tirime na bliana, agus an cion suntasach de speicis phlandaí a bhfuil luach íseal cothaitheach acu ach a bhfuil saibhreas comhdhúile ceimiceacha aramatacha agus frith-ocsaídeacha iontu (plandaí déchotailéadóin) (Iarscríbhinn 6.4. Krvavica et al., 2015, “Isparljivi sastojci arome dalmatinske janjetine”, Meso 1, lch. 58). Mar gheall ar na gnéithe sin tá féarach na Dalmáite fíor uathúil agus an-difriúil ón bhféarach i gceantair ilchríochacha, cé go bhfuil na criosanna sléibhtiúla, áit nach bhfuil plandaí feosaí i rith an tsamhraidh (agus i gcás nach bhfuil aon triomach, murab ionann agus na limistéir níos ísle i gcúlchríoch na Dalmáite, an chósta agus na n-oileán), ní hamháin saibhir i speicis plandaí ach chomh maith leis sin tá méid mór féarach ann, agus úsáidtear é go traidisiúnta mar mhóinéir chun féar tirim a tháirgeadh nó le haghaidh innilt le linn thréimhse thirim na bliana.

Tosca a bhaineann leis an duine

Tá an t-ainm “Dalmáit” nasctha go dlúth leis an traidisiún a bhaineann le caoirigh a thógáil sa cheantar seo. Chomh fada siar leis an 4ú haois RC, shocraigh treibh Illiriacha an“Daltmatae” nó“Delmatae” i gcríoch na Dalmáite an lae inniu. Ainmnítear an treibh sin as an bhfocal Illiriach ar chaoirigh —“dalma” nó“delma” — agus ainmníodh cúige Rómhánach na Dalmáite as an treabh (Ozimec et al., 2009, Poljoprivredna bioraznolikost Dalmacije; Tradicijsko poljoprivredno bilje i domaće životinje, lch. 203, 204). Rinneadh na chéad taifid scríofa ar fheirmeoireacht caorach sa Dalmáit ag deireadh an 17ú agus tús an 19ú haois, agus tagraíonn foinse ón mbliain 1808 do thógáil beagnach dhá mhilliún caorach agus gabhar (Defilippis, 2001, Dalmatinska poljoprivreda u prošlosti, lch. 83; i: Kraljski Dalmatin, 1808, lgh. 218, 222). Tá cuntais stairiúla ar an saol fánaíochta a bhí ag feirmeoirí caorach na Dalmáite, a bhíodh ag tiomáint a gcuid caorach agus gabhar suas go dtí na sléibhte in aice láimhe i míonna an tsamhraidh (Meitheamh-Lúnasa), áit a raibh cónaí orthu freisin in éindí leo, agus tá an nós fós ann sa lá atá inniu sa réigiún seo (sliabhraonta Velebit, Dinarides, Svilaja, Kamešnica, Mosor agus Biokovo). Déanann feirmeoirí caorach amhlaidh go príomha toisc go stopann an fásra ag fás — is é sin le rá nach bhfuil féarach agus uisce leordhóthanach ann — i gceantair ísealchríochacha i rith an tsamhraidh.

Maidir leis an mbealach traidisiúnta chun “Dalmatinska janjetina” a chócaireacht tríd an gconablach uain iomlán a róstadh agus an ceann air (Brusić, 8000 godina uzgoja ovaca na hrvatskom Jadranu, lgh. 416, 427, 428, 431), bhí tionchar mór aige sin ar shaintréithe chonablach uain Pramenka na Dalmáite (aois agus meáchan na n-uan), a mhargaítear dá bharr sin i gcónaí agus an ceann air.

Sainiúlacht an táirge

Tá an-spéis ag tomhaltóirí i “dalmatinska janjetina” agus, i bhfianaise a cháilíochta eisceachtúla, meastar gur speisialtacht de chuid chócaireacht na Dalmáite é. Ar bhonn a meáchain, baineann conablaigh uain Pramenka na Dalmáite le catagóir na gconablach uain éadroma. I gcomparáid le huain a thógtar i gceantair ilchríochacha nó le dianfheirmeoireacht i sciobóil, tá toradh níos airde ar chéim an tseamlais ag conablaigh uain de phóir Pramenka na Dalmáite, agus tá dath beagán níos docha ar an bhfíochán matáin agus tá níos lú saille ann. I bhfeoil an mhatáin longissimus dorsi tá níos lú ná 4 % saille (Vnučec, 2011, Odlike trupa i kakvoća mesa janjadi iz različitih sustava uzgoja, tráchtas dochtúireachta, lch. 61), tá comhdhúile aramatacha so-ghalaithe níos éagsúla ann, go háirithe teirpéiní (Krvavica et al., 2015, op. cit., lch. 62), agus tá comhdhéanamh aigéid shailligh ar leith aige. Tagann as an meascán tréithe sin go léir airíonna orgánaileipteacha sonracha a aithníonn agus a bhfuil meas ar leith ag tomhaltóirí orthu. Baineann aois agus meáchan coirp na n-uan nuair a mharaítear iad, agus an chaoi a ndéantar na conablaigh a chóiriú ag an seamlas, go príomha le traidisiún fheirmeoireacht caorach, le húsáid bheartaithe an táirge agus le nósanna na dtomhaltóirí; dá bhrí sin, cuirtear conablaigh uain Pramenka na Dalmáite — i.e. “Dalmatinska janjetina” — ar an margadh i gcónaí agus an ceann orthu, na duáin, an scairteach agus an gheir duáin iontu, agus bíodh an scairteach iontu agus na magairlí orthu nó ná bíodh.

Úsáideadh an t-ainm “Dalmatinska janjetina” go traidisiúnta sa chaint laethúil, ina bhfeictear biachláir go leor bialann sa Dalmáit agus bialanna i mór-roinn na Cróite, agus úsáidtear an t-ainm céanna sa litríocht eolaíoch agus ghairmiúil freisin.

Nasc cúisíoch idir an limistéar geografach agus an táirge

Tá an nasc cúisíoch idir an limistéar geografach agus an táirge “Dalmatinska janjetina” bunaithe ar cháilíocht shonrach feola uain Pramenka na Dalmáite agus ar an modh traidisiúnta tógála sa limistéar geografach sonrach.

Is é an t-ainm atá ar “dalmatinska janjetina” an limistéar ina dtógtar Pramenka na Dalmáite (an Dalmáit), agus tagann ainm na Dalmáite féin ón bhfocal Illiriach ar chaoirigh — “dalma” nó “delma” freisin. Dá bhrí sin, is féidir a rá gur talamh do chaoirigh agus feirmeoirí caorach é an Dalmáit ó thús ama.

Taispeánann saintréithe Pramenka na Dalmáite — amhail a chruas agus a aclaíocht, agus go háirithe a cheann beag barrchaolaithe, solúbthacht a ghéill, agus a liopaí — go bhfuil an pór in oiriúint do na dálaí crua i dtírdhreach carstach na Dalmáite leis na mílte bliain, rud a fhágann gur féidir leis maireachtáil ar na féaraigh atá deacair le teacht orthu ar thalamh creagach na Dalmáite atá faoi bhrat tor agus tom, agus maireachtáil fiú ar an tír-raon is neamh-inrochtana agus is fiáine atá le fáil ar fhánaí an-ghéar an réigiúin cósta. Ina theannta sin, meastar gur talamh féaraigh tipiciúil é talamh féaraigh na Dalmáite, talamh féaraigh caorach is cosúil a eascraíonn as roghnú beatha plandaí mar thoradh ar na mílte blianta d’innilt, ag caoirigh den chuid is mó, ach is léir gur oibrigh an próiseas oiriúnaithe sa dhá bhealach. Na speicis plandaí sna trí chrios éagsúla d'fhásra, lena n-áirítear líon suntasach a bhfuil luach íseal cothaitheach acu ach a bhfuil saibhreas comhdhúile ceimiceacha aramatacha agus frith-ocsaídeacha iontu, a bhfuil tionchar ríthábhachtach acu ar chomhdhéanamh ceimiceach sonrach an táirge, go háirithe a chomhdhéanamh aigéid shailligh (Vnučec, 2011, op. cit., lch. 67), agus ar chomhdhéanamh comhdhúile so-ghalaithe aramatacha, is iad sin is cúis den chuid is mó le blastanas agus blas sonrach “Dalmatinska janjetina”. Mar thoradh air sin, cuimsíonn próifíl aramatach “Dalmatinska janjetina” líon i bhfad níos airde comhdhúile soghalaithe ná cineálacha eile uaineola, go háirithe líon agus cion foriomlán teirpéine i gcomparáid le huain ilchríochacha (Krvavica et al., 2016, “Isparljivi sastojci mesa janjadi iz različitih zemljopisnih područja”, imeachtaí, lch. 162). Is meitibilítí iad teirpéiní de phlandaí déchotailéadóin a léirítear go mór i gcomhdhéanamh bláthanna uathúil agus éagsúil na bhféarach Dalmátach agus a ionsúitear go díreach slán isteach i bhfíochán ainmhithe (Krvavica et al., 2015, op.cit., lch. 58), agus a meastar dá bhrí sin sa litríocht a bheith ina rianairí plandaí uathúla (Krvavica et al., 2016, op. cit., lch. 162). Thairis sin, ós rud é nach bhfuil féarach ar fáil go flúirseach ann an chuid is mó den bhliain sa limistéar ina dtógtar pór Pramenka na Dalmáite, clúdaíonn caoirigh agus uain achair mhóra gach lá sa tóir ar bhia, agus dá bhrí sin tá níos lú saille in “Dalmatinska janjetina” agus tá dath beagán níos dorcha air (éadrom bándearg go bándearg) ná cineálacha eile uaineola. Rud eile fós, mar gheall ar an bhféarach gann, fásann na huain níos moille agus, mar thoradh air sin, tá córas díleá nach bhfuil chomh forbartha céanna acu; dá bhrí sin, tá an toradh seamlais níos airde ná mar a bhíonn i gcás uan ilchríochach (Mioč et al., 2012, “Dalmatinska janjetina”, imeachtaí, lgh. 31, 32, 34). I bhfianaise an mhéid thuas, is féidir teacht ar an gconclúid gurb é an blastanas sainiúil agus sonrach agus blas “Dalmatinska janjetina” an toradh, ní hamháin ar shaintréithe an phóir agus ar an modh traidisiúnta tógála caorach agus uan, ach chomh maith leis sin — agus thar aon rud eile — ar shainiúlacht an limistéir gheografaigh ina dtógtar pór Dalmatinska Pramenka.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta táirge

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/zoi-zozp-zts/dokumenti-zoi-zozp-zts/Specifikacija%20DJ%20-%20izmijenjena_02.2022_%C4%8Distopis.pdf

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.