DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN TUARASCÁIL AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

Comhthéacs beartais

Is éard is Truailleáin Orgánacha Mharthanacha (POPanna) ann ceimiceáin a fhanann sa chomhshaol, a bhithcharnann agus ar féidir dóibh tionchar mór díobhálach a bheith acu ar shláinte an duine nó ar an gcomhshaol. Tugtar aghaidh leis an measúnú tionchair seo ar na roghanna ó thaobh na tairseacha is infheidhme maidir le truailleáin orgánacha mharthanacha áirithe i ndramhaíl a athrú, is é sin na tairseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn IV den Rialachán maidir le Truailleáin Orgánacha Mharthanacha. Más cothrom leis na tairseacha sin an tiúchan POP i ndramhaíl, nó más airde í ná iad, ní féidir an dramhaíl a athchúrsáil; i bhformhór na gcásanna, ba cheart í a dhiúscairt ar shlí go scriosfar na truailleáin orgánacha mharthanacha atá inti nó go gclaochlófar iad ar bhealach do-athraithe.

Cén fhadhb atá ann?

Leis an Rialachán maidir le Truailleáin Orgánacha Mharthanacha, cumhdaítear 26 shubstaint POP (nó grúpaí substaintí POP), ach breathnaítear sa mheasúnú tionchair seo ar líon teoranta truailleán orgánach marthanach, ar cinn iad:

·a liostaítear cheana sa Rialachán maidir le Truailleáin Orgánacha Mharthanacha, agus arb é an cás é ina leith go bhféadfadh sé go mbeadh údar maith leis na teorainnluachanna in Iarscríbhinn IV a dhéanamh níos déine, chun a dteorainnluachanna a chur in oiriúint don dul chun cinn eolaíoch agus teicniúil: PBDEnna, HBCDD, SCCPanna, dé-ocsainí agus fúráin, agus PCBanna dé-ocsainiúla.

·a liostaíodh le déanaí mar thruailleáin orgánacha mharthanacha faoi Choinbhinsiún Stócólm, agus nach mór, dá bhrí sin, iad a chur san áireamh i reachtaíocht an Aontais (i.e. sa Rialachán maidir le Truailleáin Orgánacha Mharthanacha): PFOA, déchófól agus peinteaclóraifeanól (PCP).

Na truailleáin orgánacha mharthanacha sin, cé is moite de chorreisceacht, ní úsáidtear a thuilleadh iad i dtáirgí nua san Eoraip, ach de bharr go rabhthas á n‑úsáid roimhe seo faightear fós i ndramhaíl iad. Dá ndéantaí athchúrsáil ar na dramhábhair ina bhfuil truailleáin orgánacha mharthanacha (e.g. plaisteach, adhmad, páipéar), d’fhéadfadh sé go rachaidís ar ais isteach sa gheilleagar agus, leis sin, go ndéanfaí dochar don chomhshaol agus do shláinte an duine.

Trí theorainnluach a shocrú le haghaidh na substaintí sin, cinntear an bealach nach mór bainistiú a dhéanamh ar dhramhaíl ina bhfuil truailleáin orgánacha mharthanacha, agus é de sprioc dheiridh aige sin a áirithiú go ndéanfar an dramhaíl sin a bhainistiú ar bhealach atá fónta ó thaobh an chomhshaoil de. Go ginearálta, ciallaíonn sé sin nach mór, i gcás dramhaíl a sháraíonn na teorainnluachanna le haghaidh an chion truailleán orgánach marthanacha, an dramhaíl sin a scriosadh nó a chlaochlú ar bhealach do-athraithe trína loscadh nó trí oibríochtaí diúscartha ceadaithe eile, agus ar an mbealach sin truailleáin orgánacha mharthanacha a stopadh ó dhul ar ais isteach sa gheilleagar.

Leis an ngníomhaíocht sin, is féidir go gcuirfí teorainn leis an méid amhábhair thánaistigh ab fhéidir a fháil ó dhramhaíl, amhábhar a bheadh le fáil murab é an ghníomhaíocht sin, agus ar an mbealach sin go laghdófaí an poitéinseal go rannchuideodh na hábhair sin le geilleagar ciorclach. Is féidir freisin, áfach, go gcuideodh sé sin le muinín in amhábhair thánaisteacha a fheabhsú i dtéarmaí leibhéal éillithe na n‑amhábhar sin. An t‑ionadú a thagann de, eadhon ábhar príomhúil dul in ionad ábhair thánaistigh, is féidir don ionadú sin éifeacht dhíobhálach a bheith aige, agus is minic a chuireann sé leis an astaíocht gás ceaptha teasa.

Cad atáimid ag iarraidh a bhaint amach?

Is é cuspóir sonrach an tionscnaimh ná teorainnluachanna a shocrú nó a leasú le haghaidh an lín theoranta truailleán orgánacha marthanach sin sa dramhaíl, ar bhealach a bhainfidh an chothromaíocht is fearr is féidir amach idir na trí chuspóir ghinearálta seo a leanas:

·an t‑aistriú a dhéanamh go dtí cúrsáil ábhair a bheidh ar ardcháilíocht agus saor ó thocsaineacht;

·méadú a dhéanamh ar an athchúrsáil agus ar an gciorclaíocht;

·laghdú a dhéanamh ar astaíocht gás ceaptha teasa.

Ach an chothromaíocht cheart a aimsiú áiritheofar go ndéanfar bainistiú a bheidh fónta ó thaobh an chomhshaoil de ar an dramhaíl POP. Leis sin, comhlíonfar cuspóir uileghabhálach an Rialacháin maidir le Truailleáin Orgánacha Mharthanacha, is é sin sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint, agus áiritheofar go ndéanfaidh an beart an méid is mó is féidir i dtaca leis na cuspóirí aeráide agus na cuspóirí geilleagair chiorclaigh atá sa Chomhaontú Glas don Eoraip a chur chun cinn.

Cad iad na roghanna?

·Rogha Beartais 1: Bonnlíne – glactar leis nach bhfuil aon athrú ar liosta na substaintí agus ní shocraítear aon teorainnluachanna nua.