MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Déantar foráil leis an togra seo maidir le hathruithe eisceachtúla agus spriocdhírithe ar chreat dlíthiúil foriomlán 2014-2020 a bunaíodh le haghaidh na gCistí Eorpacha Struchtúracha agus Infheistíochta agus le haghaidh an Chiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí (FEAD) mar fhreagairt, ar an gcéad dul síos, ar ionradh Chónaidhm na Rúise ar an Úcráin agus ar an tionchar a eascraíonn as sin ar an Aontas Eorpach agus ar roinnt dá réigiúin thoir go háirithe; agus ar an dara dul síos, tionchar fada phaindéim COVID‑19 ar an Aontas ina iomláine.

Ar an gcéad dul síos, mar thoradh ar ionsaí míleata gan chúis gan údar a bheith déanta ag an Rúis, tá dúshláin imirce láithreacha le sárú ag an Aontas, agus ag roinnt dá réigiúin thoir go háirithe, go sonrach a mhéid a bhaineann le sreafaí náisiúnach tríú tír. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, soiléiriú a dhéanamh ar an raon tacaíochta is féidir a chur ar fáil do na Ballstáit agus do na réigiúin ionas go mbeidh siad in ann aghaidh a thabhairt ar an gcás urghnách sin agus cosc a chur ar a gcuid oibre leanúnaí téarnamh leanúnach a thógáil ó phaindéim COVID‑19 a bheith á chur i mbaol.

Sa chomhthéacs sin, tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhfuil na Ballstáit agus na réigiúin in ann tacú le bearta cheana chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin na himirce faoi Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (‘CFRE’) agus faoi Chiste Sóisialta na hEorpa (‘CSE’) lena n‑áirítear faoi na hacmhainní breise a cuireadh ar fáil mar Chúnamh don Téarnamh don Chomhtháthú agus do Chríocha na hEorpa (‘REACT‑EU’). D’fhéadfaí a áireamh sa tacaíocht sin infheistíochtaí i mbonneagar, i dtrealamh, i dtáirgí, i rochtain ar sheirbhísí agus in oibríochtaí i réimsí an oideachais, na fostaíochta, an chuimsithe shóisialta, na sláinte, an chumais riaracháin, na seirbhísí cúraim pobalbhunaithe agus an chúraim bhaile agus an fhrith-idirdhealaithe, chomh maith le tacaíocht do chórais ghlactha lena gcomhlánaítear an tacaíocht ó CTIL agus ó fhoinsí cistiúcháin eile. Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara freisin gur féidir FEAD a úsáid chun bia agus cúnamh ábhartha bunúsach a sholáthar do dhaoine a ndearna ionsaí míleata na Rúise difear dóibh, lena n‑áirítear náisiúnaigh tríú tír.

Cé go mbaineann acmhainní breise REACT‑EU tairbhe as roinnt solúbthachtaí cur chun feidhme cheana féin, níl feidhm ag cuid de na solúbthachtaí sin maidir le hacmhainní CFRE agus CSE ó chreat airgeadais ilbhliantúil 2014-2020. Ina theannta sin, is iomchuí freisin bearta sonracha a leagan amach le haghaidh CCEDD, agus aird á tabhairt go háirithe ar an ngá práinneach atá ann cúnamh ábhartha bunúsach a chur ar fáil do na daoine sin a ndéanann ionsaí míleata na Rúise difear dóibh. Agus a phráinní atá sé aghaidh a thabhairt ar na dúshláin imirce mar thoradh ar ionsaí míleata na Rúise á cur san áireamh, is gá, dá bhrí sin, incháilitheacht aisghabhálach a cheadú go dtí dáta tosaigh an ionsaithe sin i gcás na n‑oibríochtaí lena mbaineann. Ina theannta sin, ba cheart solúbthacht sa tacaíocht idir CFRE agus CSE a mhéadú i gcás oibríochtaí den sórt sin ionas go bhféadfar an maoiniú atá ar fáil i gcláir a úsáid go tapa. Thairis sin, chun a áirithiú gur féidir FEAD a úsáid go tapa chun cúnamh ábhartha bunúsach a chur ar fáil do dhaoine dá ndéantar difear, lena n‑áirítear náisiúnaigh tríú tír, is iomchuí cead a thabhairt do na Ballstáit gnéithe áirithe de na cláir a fhaigheann tacaíocht ó FEAD a leasú gan formheas an Choimisiúin a bheith riachtanach.

Ar an dara dul síos, bhí fad phaindéim COVID‑19 níos faide ná mar a tuaradh in 2020. Is ann fós do thionchair dhíreacha agus indíreacha na paindéime i ngach Ballstát, rud a éilíonn tacaíocht phoiblí ar feadh tréimhse fhada do théarnamh na limistéar críochach agus na n‑earnálacha eacnamaíocha is mó a raibh tionchar orthu. Mar thoradh air sin, tá brú an-mhór ar bhuiséid na mBallstát, rud a fhágann gur gá bearta eisceachtúla breise a chur i bhfeidhm sna cúinsí sin.

Leis an dá phacáiste beart faoin Tionscnamh Infheistíochta mar Fhreagairt ar an gCoróinvíreas (CRII) agus CRII+ arna bhformheas le Rialachán (AE) 2020/460 Rialachán (AE) 2020/558 faoi seach in earrach na bliana 2020, tugadh isteach roinnt athruithe suntasacha lenar cumasaíodh freagairt níos éifeachtaí agus lenar soláthraíodh solúbthacht bhreise eisceachtúil chun freagairt ar an gcás nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe. Agus na rioscaí sonracha atá ann do na daoine is díothaí de thoradh na paindéime á gcur san áireamh, áiríodh sa dara pacáiste freisin leasuithe ar Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 (Rialachán FEAD), trí Rialachán (AE) 2020/559, lena dtugtar isteach bearta sonracha maidir le solúbthacht agus leachtacht bhreise do na Ballstáit chun aghaidh a thabhairt ar phaindéim COVID‑19 faoin gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí (FEAD).

Thairis sin, cuireadh acmhainní breise substaintiúla ar fáil ó NextGeneration EU maidir le beartas comhtháthaithe, i bhfoirm REACT‑EU, chun cúnamh a chur ar fáil chun leigheas dhíobháil na géarchéime a chothú i gcomhthéacs phaindéim COVID‑19 agus a hiarmhairtí sóisialta agus téarnamh glas, digiteach agus athléimneach a ullmhú don gheilleagar, Is féidir leis na Ballstáit na hacmhainní breise sin a úsáid freisin chun an leithdháileadh do chláir a fhaigheann tacaíocht ó FEAD a mhéadú.

Bhí mórthionchar dearfach ag na solúbthachtaí agus na hacmhainní breise a tugadh isteach, lena n‑áirítear EUR 50 billiún d’airgead úr faoi REACT‑EU, agus EUR 23 bhilliún de chistiú athdhírithe faoi CRII agus CRII+. Go háirithe, rinneadh thart ar EUR 8 mbilliún a ath-leithdháileadh ar infheistíocht phráinneach i dtrealamh cosanta pearsanta, aerálaithe agus otharcharranna. Tá breis agus EUR 12 bhilliún dírithe ar dheontais éigeandála agus iasachtaí ar ráta úis íseal a chur ar fáil do ghnólachtaí beaga, rud a chuireann ar a gcumas fanacht i mbun gnó. Mar sin féin, bhí fad na paindéime agus an tionchar a bhí aige ar gheilleagar an Aontais, ar dhaoine, go háirithe ar na daoine is díothaí, agus ar an tsochaí i gcoitinne níos mó ná mar a measadh ag an tús. Go háirithe, tá laghdú tagtha ar na hacmhainní atá ar fáil mar gheall ar an mbrú ard ar bhuiséid na mBallstát chun an cómhaoiniú náisiúnta is gá a áirithiú le haghaidh na gclár lena mbaineann.

Nuair a tháinig athraithigh nua den víreas chun cinn le linn 2021, go háirithe athraitheach Omicron go déanach sa bhliain, agus mar gheall ar an ngéarú forleathan ar shrianta a bhí ann sa ráithe dheireanach de 2021, cuireadh leis na héifeachtaí diúltacha ar gheilleagair na mBallstát.

Ina theannta sin, tá brú breise ar bhuiseid na mBalltstát toisc go bhfuil bearta fioscacha suntasacha á nglacadh acu chun aghaidh a thabhairt ar an méadú a tháinig ar phraghsanna fuinnimh le déanaí tríd an tionchar ar na daoine is leochailí, ar ghnólachtaí beaga agus ar thionscail dianfhuinnimh a mhaolú. Níl an tionchar eacnamaíoch a ghabhann leis an ionradh ar an Úcráin soiléir go fóill ach oiread agus d’fhéadfadh sé go mbeadh drochthionchair aici ar théarnamh gheilleagair na mBallstát. i ndiaidh COVID‑19.

Mar iarmhairt air sin, ba cheart tacaíocht ó na Cistí a shlógadh go pras chun an t‑ualach ar bhuiséid náisiúnta a laghdú. Is gá, dá bhrí sin, mar bheart sealadach agus eisceachtúil agus gan dochar do na rialacha ar cheart feidhm a bheith acu faoi chúinsí rialta, síneadh a chur leis an bhféidearthacht shealadach maidir leis an ráta cómhaoinithe 100 % ó bhuiséad an Aontais chun cláir beartais chomhtháthaithe agus cláir a fhaigheann tacaíocht ó FEAD a chur chun feidhme go dtí an bhliain chuntasaíochta reatha 2021-2022.