AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,23.9.2022 COM(2022) 483 final TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE, CHUIG AN gCOISTE EACNAMAÍOCH AGUS AIRGEADAIS AGUS CHUIG AN gCOISTE FOSTAÍOCHTA



Tuarascáil maidir le bunú ionstraime Eorpaí le haghaidh tacaíocht shealadach chun rioscaí dífhostaíochta a mhaolú i gcás éigeandála (SURE) ag eascairt as ráig COVID-19 de bhun Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2020/672 ón gComhairle

















SURE: Dhá bhliain níos déanaí



Achoimre Feidhmiúcháin Is í an tuarascáil seo an ceathrú tuarascáil leathbhliantúil ar an ionstraim Eorpach le haghaidh Tacaíochta sealadaí chun Rioscaí Dífhostaíochta a mhaolú i gcás Éigeandála (SURE). Deimhníonn sé na torthaí a leagadh amach sna tuarascálacha roimhe seo, cuireann sé i láthair oibríochtaí agus úsáid na hionstraime go dtí seo agus déanann sé athbhreithniú ar a tionchar socheacnamaíoch. Is ionstraim ghéarchéime é SURE, dar luach EUR 100 billiún, a chruthaigh an tAontas Eorpach (AE) chun cabhrú le Ballstáit poist agus ioncaim oibrithe a chosaint i gcomhthéacs phaindéim COVID-19. Lena chois sin is léiriú láidir dlúthpháirtíochta é SURE ar fud na mBallstát tríd an Aontas: chomhaontaigh na Ballstáit go léir ráthaíochtaí déthaobhacha a thabhairt don Aontas ionas go bhféadfadh an tAontas iasachtaí a fháil ó na margaí ar choinníollacha an-fhabhracha chun iasachtaí SURE a mhaoiniú. Ionstraim nua curtha i bhfeidhm go tapa chun freagairt do thionchar socheacnamaíoch na paindéime Cuireadh an ionstraim i bhfeidhm go tapa agus go réidh. Mar chuid de fhreagairt tosaigh an Aontais ar an bpaindéim, mhol an Coimisiún Rialachán SURE an 2 Aibreán 2020, agus ghlac an Chomhairle an Rialachán an 19 Bealtaine 2020. Bhí an t‑imchlúdach airgeadais de EUR 100 billiún ar fáil an 22 Meán Fómhair 2020, tar éis do na Ballstáit go léir na comhaontuithe ráthaíochta a shíniú. Chuir an Coimisiún dlús le cur chun feidhme na hionstraime, agus é ag obair i ndlúthchomhar leis na Ballstáit. Eisíocadh an chuid is mó den chúnamh airgeadais a deonaíodh laistigh de sheacht mí, ó Dheireadh Fómhair 2020 go Bealtaine 2021. Tharla eisíocaíocht eile i mí an Mhárta 2022 chun freastal ar Bhallstáit ar fearr leo cistí a fháil níos déanaí. D’eisigh an tAontas bannaí sóisialta den chéad uair chun cúnamh airgeadais SURE a mhaoiniú do na Ballstáit. Chomh maith le riachtanais Rialachán SURE, soláthraíonn an tuarascáil seo an tuairisciú ábhartha faoi Chreat Bannaí Sóisialta SURE an Aontais agus athdheimhníonn sé go bhfuil caiteachas SURE ailínithe go maith le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe NA. D’éirigh leis an gCoimisiún EUR 2.2 billiún breise de bhannaí sóisialta SURE a eisiúint i mí an Mhárta 2022. Léiríonn ró-shuibscríobh mór an bhanna eisithe tuilleadh muiníne na n‑infheisteoirí i gcumas maoinithe an Aontais agus i stóinseacht an chláir SURE. Tar éis an 8ú idirbheart agus eisíocaíocht SURE seo maidir le bannaí sóisialta, eisíocadh EUR 91.8 billiún de chúnamh airgeadais SURE le 19 mBallstát, arb ionann é agus beagnach an méid iomlán a dheonaigh an Chomhairle (EUR 93.3 billiún, tar éis Chinneadh Cur Chun Feidhme na Comhairle maidir leis an Rómáin a glacadh le déanaí). Úsáid leanúnach SURE de réir Bhallstát is tairbhithe Deimhníonn an tuarascáil seo an meastachán níos luaithe gur chlúdaigh SURE thart ar 31½ milliún duine agus 2 ½ milliún gnólacht in 2020, ag tús na paindéime. Is ionann sin agus beagnach aon trian den fhostaíocht iomlán agus de na gnólachtaí iomlána sna Ballstáit is tairbhithe. Is iad na FBManna is mó a fuair cúnamh airgeadais SURE. Ba iad na hearnálacha is mó a raibh tacaíocht á fáil acu ná seirbhísí dlúth-theagmhála (seirbhísí cóiríochta agus bia, trádáil mhórdhíola agus mhiondíola), agus déantúsaíocht. In 2021, go háirithe sa chéad leath den bhliain nuair a bhí an phaindéim fós ag déanamh slada, lean SURE ar aghaidh ag tacú le thart ar 9 milliún duine agus le breis is 800,000 gnólacht. Bhí gá le bearta tacaíochta eacnamaíche fós sa chéad leath de 2021 ach cuireadh deireadh leo de réir a chéile de réir mar a laghdaíodh tionchar eacnamaíoch agus sláinte na paindéime níos déanaí sa bhliain, mar thoradh ar vacsaínithe agus oiriúnú na ngeilleagar do na hathruithe a spreag paindéim COVID-19. Sa chéad leath de 2022, nuair a cuireadh deireadh le formhór chaiteachas SURE, chuir roinnt Ballstát fad lena scéimeanna oibre gearr-ama a bhaineann leis an bpaindéim. Ní raibh an chuid is mó de na Ballstáit ag baint úsáide as SURE in 2022 a thuilleadh agus mar gheall ar thionchar na paindéime a bheith ag maolú laghdaigh caiteachas SURE míosúil go méideanna diomaibhseacha. Ag an am céanna, meastar gur thacaigh an caiteachas laghdaithe in 2022 fós le thart ar 220,000 duine agus 10,000 gnólacht i dtrí Bhallstát. Tá an caiteachas poiblí go léir, nach mór, a bhí beartaithe faoin scéim SURE déanta anois. Meastar anois go sroichfidh an caiteachas poiblí iomlán ar bhearta a bheidh incháilithe chun críocha SURE EUR 119 billiún sna Ballstáit is tairbhithe. Tá sé seo i bhfad níos mó ná an cúnamh airgeadais iomlán a deonaíodh (EUR 93 billiún), ós rud é go bhfuil maoiniú SURE maidir le bearta incháilithe forlíonta ag roinnt Ballstát le maoiniú náisiúnta, rud a léiríonn ábharthacht na mbeart a fhaigheann tacaíocht ó SURE do na Ballstáit. Leithdháileadh leath den chaiteachas poiblí iomlán ar bhearta a cháiligh do SURE ar scéimeanna oibre gearr-ama. Leithdháileadh trian amháin ar bhearta comhchosúla do dhaoine féinfhostaithe. Leithdháileadh an chuid eile den chaiteachas poiblí ar bhearta fóirdheontais pá agus ar bhearta a bhaineann leis an tsláinte. Tá nádúr coimhdeach an chaiteachais a bhaineann leis an tsláinte, nach ionann é ach 3.2% den chaiteachas iomlán, deimhnithe uair eile ach bhain 38 % de le bearta a glacadh san ionad oibre, chun atosú gnó sábháilte a áirithiú, mar a mholtar le Rialachán SURE. Tá ionsú an chúnaimh airgeadais SURE ard i gcás fhormhór mór na mBallstát agus táthar ag tabhairt aghaidh air in dhá Bhallstát ina raibh sé íseal. I mí Iúil 2022, leasaigh an Chomhairle an Cinneadh Cur Chun Feidhme (CID) don Rómáin chun 21 bheart breise a áireamh agus an méid deonaithe a laghdú go dtí an méid a eisíocadh cheana féin (EUR 3 billiún). Laghdaigh sé seo go mór an bhearna mhór ionsúite a aithníodh sna tuarascálacha leathbhliantúla roimhe seo, faoi thart ar thrí cheathrú. Sa Pholainn, dearbhaíodh bearna ionsúite measartha idir an caiteachas iomlán agus an méid a deonaíodh. Tá idirphlé teicniúil ar siúl i gcónaí leis an gCoimisiún chun bearta incháilithe breise a chur san áireamh sa CID. Déanfar dlúthmhonatóireacht go leanúnach ar chur chun feidhme cúnamh airgeadais SURE sa dá Bhallstát. Measúnú nuashonraithe ar thionchar SURE Chuir an fhreagairt beartais ar ghéarchéim COVID-19, lena n‑áirítear SURE, cosc ar thart ar 1½ milliún duine a bheith dífhostaithe in 2020. Bhí an méadú ar dhífhostaíocht in 2020 i mBallstáit is tairbhithe an-mheasartha, in ainneoin an laghdaithe mhóir ar aschur eacnamaíoch, agus bhí sé i bhfad níos ísle ná mar a bhíothas ag súil leis. Baineadh é seo amach trí fhostaithe a choinneáil ina ngnólachtaí agus trí ghníomhaíocht daoine féinfhostaithe a choimeád, rud a chuir cosc freisin ar mhéadú ar éagothroime sa mhargadh saothair trí scaipeadh rátaí dífhostaíochta a laghdú, go háirithe i measc tairbhithe SURE. Tá sé seo i gcodarsnacht le forbairtí a tharla tar éis na géarchéime airgeadais domhanda.

Tháinig téarnamh níos gasta in 2021 ná mar a tharla i ngéarchéimeanna roimhe seo mar thoradh ar chosaint fostaíochta sa chéad dá bhliain den phaindéim. Léiríonn sonraí suirbhé gur thacaigh SURE leis na hearnálacha ba mhó a ndeachaigh an phaindéim i bhfeidhm orthu in 2021. Bhí caiteachas SURE comhdhlúite freisin sa chéad leath den bhliain, tráth a bhí bearta srianta níos déine i bhfeidhm. Tugann sé seo le fios go bhfuil SURE dírithe ar na riachtanais is práinní trí thacú leis na hearnálacha is measa a buaileadh. Meastar gur shábháil na Ballstáit íocaíochtaí úis dar luach EUR 8.5 billiún san iomlán trí chúnamh airgeadais trí SURE a fháil. Tháinig méadú ar an bhfigiúr seo mar thoradh ar an 8ú idirbheart SURE i mí an Mhárta 2022. Na tarluithe eisceachtúla a thugann údar le SURE ag leanúint ar aghaidh Cé go bhfuiltear ag súil go gcuirfear deireadh le bearta éigeandála sealadacha COVID-19 de réir a chéile, beidh ráig nua na paindéime san Aontas fós ina riosca amach anseo. Cé gur chuir formhór na mBallstát deireadh leis na srianta a bhain le COVID-19 go hiomlán nach mór, le linn 2022, tá baol ann i gcónaí go dtiocfadh an víris ar ais i rith an gheimhridh. Beidh fuílleach an chúnaimh airgeadais faoi SURE ar fáil go dtí an 31 Nollaig 2022. Tá os cionn EUR 6 billiún de chúnamh airgeadais ar fáil faoi láthair, go dtí an 31 Nollaig 2022. Is dócha go dtiocfaidh laghdú suntasach ar an méid sin faoi dheireadh 2022, ós rud é gur léirigh roinnt Ballstát spéis i gcúnamh airgeadais breise a fháil faoi SURE.



Réamhrá Is í an tuarascáil seo an ceathrú tuarascáil leathbhliantúil ar an ionstraim Eorpach le haghaidh Tacaíochta sealadaí chun Rioscaí Dífhostaíochta a mhaolú i gcás Éigeandála (SURE). Bhunaigh an tAontas Eorpach (AE) SURE i mí na Bealtaine 2020 chun cabhrú leis na Ballstáit poist agus ioncam oibrithe a chosaint le linn phaindéim COVID-19. Tugann sé cúnamh airgeadais ón Aontas (suas le EUR 100 billiún) do na Ballstáit iarrthacha i bhfoirm iasachtaí a bhfuil coinníollacha fabhracha ag baint leo. Is é is aidhm do na hiasachtaí cuidiú chun scéimeanna oibre gearr-ama na mBallstát nó bearta comhchosúla a mhaoiniú, arb é is aidhm dóibh fostaithe agus daoine féinfhostaithe a chosaint agus, mar chuid choimhdeach, bearta a bhaineann leis an tsláinte a mhaoiniú, go háirithe san ionad oibre. Is oibleagáid dhlíthiúil í an tuarascáil leathbhliantúil seo. Glacann an Coimisiún Eorpach (an Coimisiún ina dhiaidh seo) é i gcomhréir le hAirteagal 14 de Rialachán (AE) 2020/672 ón gComhairle (Rialachán SURE) chun a oibleagáid maidir le tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choiste Eacnamaíoch agus Airgeadais (EFC) agus don Choiste Fostaíochta a chomhlíonadh. Beidh an chéad tuarascáil eile le teacht faoi dheireadh mhí an Mhárta 2023. Ba é an spriocdháta chun faisnéis a áireamh sa tuarascáil seo ná an 7 Meitheamh 2022 maidir le tuairisciú na mBallstát agus an 28 Lúnasa 2022 maidir le sonraí eipidéimeolaíocha. Cuirtear i láthair sa tuarascáil seo sonraí nua nó sonraí nuashonraithe, amhail mí an Mheithimh 2022, lena ndeimhnítear na measúnuithe dearfacha SURE a cuireadh i láthair sna tuarascálacha leathbhliantúla roimhe seo. Is féidir achoimre a dhéanamh ar na príomhthorthaí mar seo a leanas: -Meastar go raibh thart ar 31½ milliún duine agus 2 ½ milliún gnólacht cumhdaithe faoi SURE in 2020. -Bhí 9 milliún duine agus os cionn 800,000 gnólacht cumhdaithe faoi SURE in 2021 in 13 Ballstát, agus bhí deireadh á chur leis go soiléir de réir a chéile in 2022, tráth a bhí 220,000 duine agus 10,000 gnólacht in 3 Bhallstát cumhdaithe. -Meastar gur chabhraigh bearta margaidh saothair náisiúnta a fuair tacaíocht ó SURE chun dífhostaíocht a chosc go héifeachtach i gcás thart ar 1½ milliún duine in 2020. -Chomh maith leis sin, chuidigh an ghníomhaíocht bheartais seo le neamhionannas sa mhargadh saothair a laghdú trí scaipeadh rátaí dífhostaíochta a laghdú, go háirithe i measc tairbhithe SURE. -Deonaíodh cúnamh airgeadais faoi SURE do 19 Ballstát agus deonaíodh tacaíocht bhreise do sheacht gcinn díobh seo. -Tá os cionn EUR 93 billiún leithdháilte – tar éis an laghdaithe ar an méid deonaithe i mBallstát amháin - agus tá beagnach EUR 92 billiún íoctha amach. -Leithdháil na Ballstáit leath den chúnamh airgeadais faoi SURE chun tacú le scéimeanna oibre gearr-ama agus leithdháileadh aon trian le haghaidh beart dá leithéid do dhaoine féinfhostaithe. -Leithdháileadh 3.2% ar bhearta a bhaineann leis an tsláinte, atá ‘coimhdeach’ de réir Rialachán SURE. Bhain os cionn trian den mhéid sin le bearta a glacadh san ionad oibre. -Tá ionsú cúnamh airgeadais SURE ard i gcás 17 gcinn as na 19 mBallstát is tairbhithe. -Tá feabhas suntasach tagtha ar an ionsú i mBallstát amháin, tar éis don Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme a leasú, agus tá dlúthmhonatóireacht á déanamh air i mBallstát eile. -Lasmuigh de na sochair shóisialta agus fostaíochta, meastar gur shábháil na Ballstáit íocaíochtaí úis dar luach EUR 8.5 billiún.

-Tá os cionn EUR 6 billiún fós ar fáil faoi SURE go dtí deireadh 2022 ar a laghad, is é sin, an soláthar luí na gréine atá i bhfeidhm in éagmais sínidh, a d’éileodh cinneadh ón gComhairle a bheadh bunaithe ar thogra ón gCoimisiún ar fhorais suaitheadh geilleagrach leanúnach de bharr phaindéim COVID-19. Tugann an tuarascáil seo an fhaisnéis atá sna chéad trí thuarascáil leathbhliantúla SURE cothrom le dáta agus soláthraíonn sé roinnt anailíse breise. Clúdaíonn sé forbairtí institiúideacha ó dháta scoite na tríú tuarascála go luath i mí an Mhárta 2022, lena n‑áirítear eisíocaíocht EUR 2.2 billiún i mí an Mhárta agus leasú Chinneadh Cur Chun Feidhme (CID) na Comhairle don Rómáin chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna ionsúite ansin. Déantar an anailís a bhí sna tuarascálacha roimhe seo a nuashonrú, go háirithe maidir le caiteachas poiblí na mBallstát arna chumhdach ag SURE – bunaithe ar thuairisciú leathbhliantúil arna sholáthar ag na Ballstáit i mí an Mheithimh 2022 - agus ar an tionchar measta atá ag SURE - bunaithe ar na figiúirí maicreacnamaíocha is déanaí. Leis an tuarascáil déantar forbairtí in 2022 a mheas ar bhealach níos mionsonraithe, go háirithe maidir le cumhdach fostaithe, daoine féinfhostaithe agus gnólachtaí. Sa chéad tuarascáil leathbhliantúil eile maidir le SURE déanfar breathnú níos doimhne go sonrach ar chórais rialaithe agus iniúchta, a bheidh dírithe go díreach ar a áirithiú go n‑urramaítear oibleagáidí an Chomhaontaithe Iasachta,. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go n‑úsáidtear cistí i gceart ar an leibhéal náisiúnta, go ndéantar neamhrialtachtaí agus calaois a chosc agus cistí mí-úsáidte a aisghabháil i gcomhréir le Rialachán SURE agus le comhaontuithe iasachta déthaobhacha. Chun a áirithiú go bhfuil na córais riachtanacha i bhfeidhm ag na Ballstáit chun an oibleagáid sin a urramú, rinne an Coimisiún suirbhé ad hoc an 18 Eanáir 2022. Tuairiscíodh na torthaí sa tríú tuarascáil leathbhliantúil. Tá sé mar aidhm ag an gCoimisiún obair leantach a dhéanamh ar an suirbhé seo chun an fhaisnéis a bailíodh cheana féin a nuashonrú agus a chomhlánú agus tuairisc a thabhairt uirthi sa chéad tuarascáil eile – an cúigiú ceann. Tá an tuarascáil leagtha amach ina cúig chuid. I Roinn I, tugtar breac-chuntas ar an gcúnamh airgeadais a deonaíodh do na Ballstáit, lena n‑áirítear méideanna a íocadh amach agus méideanna atá gan íoc agus an sceideal aisíocaíochta a ghabhann leis. I Roinn II tugtar achoimre ar chaiteachas poiblí iomlán na mBallstát ar bhearta náisiúnta a dtacaíonn SURE leo . Déanann Cuid III an measúnú ar thionchar SURE a chuirtear ar fáil sna tuarascálacha roimhe seo a nuashonrú agus a leathnú. Scrúdaíonn Roinn IV na tarluithe eisceachtúla a thugann údar maith le leanúint ar aghaidh le SURE. Ar deireadh, tugtar i gCuid V an tuairisciú ábhartha atá tiomanta faoi Chuid 2.4 de Chreat Bannaí Sóisialta SURE an Aontais agus a chumasctar sa tuarascáil seo . I.Úsáid an chúnaimh airgeadais faoi rialacha SURE: suimeanna a deonaíodh agus a eisíocadh agus gnéithe airgeadais eile 1.1 Forbhreathnú ar na Ballstáit is tairbhithe agus na méideanna a deonaíodh Is é EUR 93.3 billiún an cúnamh airgeadais iomlán a deonaíodh faoi SURE faoin am seo, síos ó EUR 94.4 billiún sa tuarascáil SURE roimhe seo. Tá sé seo amhlaidh mar gheall ar chinneadh ón gComhairle an 18 Iúil 2022 an méid iomlán a tugadh don Rómáin a laghdú faoi EUR 1.1 billiún tar éis togra ón gCoimisiún agus le comhaontú ó údaráis na Rómáine. Níor deonaíodh aon chúnamh airgeadais nua ón tuarascáil roimhe sin i mí an Mhárta 2022. Ag an am céanna, léirigh roinnt Ballstát spéis i gcúnamh airgeadais breise a fháil faoi rialacha SURE faoi dheireadh na bliana.



Tábla 1: Forbhreathnú ar an tacaíocht a deonaíodh faoi SURE (EUR) Ballstát Méid Iomlán a Deonaíodh* Breisiú den mhéid seo An Méid a Eisíocadh* Méid gan Íoc An Bheilg 8 197 530 000 394 150 000 8 197 000 000 0 An Bhulgáir 511 000 000 0 511 000 000 0 An Chipir 603 770 000 124 700 000 603 000 000 0 An tSeicia 2 000 000 000 0 2 000 000 000 0 An Ghréig 5 265 000 000 2 537 000 000 5 265 000 000 0 An Spáinn 21 324 820 449 0 21 324 000 000 0 An Chróit 1 020 600 000 0 1 020 000 000 0 An Iodáil 27 438 486 464 0 27 438 000 000 0 An Liotuáin 957 260 000 354 950 000 957 000 000 0 An Laitvia 305 200 000 112 500 000 305 000 000 0 Málta 420 817 000 177 185 000 420 000 000 0 An Pholainn 11 236 693 087 0 9 736 000 000 1 500 000 000 Phortaingéil 5 934 462 488 0 5 934 000 000 0 An Rómáin 3 000 000 000 0 3 000 000 000 0 An tSlóivéin 1 113 670 000 0 1 113 000 000 0 An tSlóvaic 630 883 600 0 630 000 000 0 An Ungáir 651 470 000 147 140 000 651 000 000 0 Éire 2 473 887 900 0 2 473 000 000 0 An Eastóin 230 000 000 0 230 000 000 0 Iomlán 93 315 550 988 3 847 625 000 91 807 000 000 1 500 000 000 * Nuair a bhí na heisíocaíochtaí á gcur i bhfeidhm, slánaíodh na méideanna a deonaíodh síos chun críocha oibríochtúla. 1.2 Eisíocaíochtaí, méid neamhíoctha agus sceideal aisíocaíochta is infheidhme D’éirigh leis an gCoimisiún EUR 2.2 billiún breise de bhannaí sóisialta SURE a eisiúint thar ceann an Aontais an 22 Márta 2022. In ainneoin timpeallacht mhargaidh atá ag éirí níos dúshlánaí de bharr an chogaidh san Úcráin, bhí suim na n‑infheisteoirí láidir i gcónaí. Bhí leabhar orduithe EUR 35 billiún ag an mbanna 15 bliana, rud a d’fhág go raibh sé ró-shuibscríofa 16 huaire. Léiríonn sé seo muinín na n‑infheisteoirí i gcumas maoinithe an Aontais agus sa chlár SURE. Eisíocadh an EUR 2.2 billiún sin an 29 Márta 2022: EUR 1.5 billiún don Pholainn, EUR 523 milliún don Phortaingéil agus EUR 147 milliún don Ungáir. Faoi Lúnasa 2022, bhí beagnach EUR 92 billiún de chúnamh airgeadais SURE íoctha amach le 19 mBallstát (Tábla 1). Is ionann sin agus 98% den chúnamh airgeadais SURE iomlán a dheonaigh an Chomhairle. Tá eisíocaíocht den EUR 1.5 billiún eile de chúnamh airgeadais a deonaíodh don Pholainn curtha ar athló go dtí go réiteofar an cheist maidir le cistí a ionsú (féach Roinn 2.1.2). Tuairiscítear tuilleadh sonraí maidir le hidirbhearta agus eisíocaíochtaí SURE leis na Ballstáit i dTáblaí A1 agus A2 san Iarscríbhinn. Is ionann meánaibíocht na n‑eisíocaíochtaí leis na Ballstáit agus 14.5 bliana i gcónaí. Tá sé seo gar don uaslíon arb ionann é agus 15 bliana a sholáthraíonn na CIDanna faoi seach. Cuirtear tuairisciú ar an sceideal aisíocaíochta d’íocaíochtaí príomhshuime agus úis i láthair i dTábla 2.



Tábla 2: Sceideal na n‑iasachtaí SURE ón Aontas atá fós le híoc Bliain féilire Príomhshuim Ús Iomlán SURE 2021 35 480 000 35 480 000 2022 111 110 000 111 110 000 2023 151 404 400 151 404 400 2024 146 912 500 146 912 500 2025 8 000 000 000 146 912 500 8 146 912 500 2026 8 000 000 000 146 912 500 8 146 912 500 2027 146 912 500 146 912 500 2028 10 000 000 000 146 912 500 10 146 912 500 2029 8 137 000 000 146 912 500 8 283 912 500 2030 10 000 000 000 146 912 500 10 122 500 000 2031 146 912 500 146 912 500 2032 146 912 500 146 912 500 2033 146 912 500 146 912 500 2034 146 912 500 146 912 500 2035 8 500 000 000 146 912 500 8 646 912 500 2036 9 000 000 000 146 912 500 9 146 912 500 2037 2 170 000 000 128 912 500 2 298 912 500 2038 104 500 000 104 500 000 2039 104 500 000 104 500 000 2040 7 000 000 000 104 500 000 7 104 500 000 2041 97 500 000 97 500 000 2042 97 500 000 97 500 000 2043 97 500 000 97 500 000 2044 97 500 000 97 500 000 2045 97 500 000 97 500 000 2046 5 000 000 000 97 500 000 5 097 500 000 2047 6 000 000 000 75 000 000 6 075 000 000 2048 30 000 000 30 000 000 2049 30 000 000 30 000 000 2050 10 000 000 000 30 000 000 10 030 000 000 Iomlán 91 807 000 000 3 400 269 400 95 182 856 900

II.Úsáid na hionstraime SURE: caiteachas poiblí agus bearta náisiúnta arna gcumhdach ag SURE Díríonn an chuid seo ar úsáid beartais na hionstraime. Go sonrach, déantar achoimre ann ar chaiteachas poiblí de réir Ballstáit atá cumhdaithe ag SURE nó incháilithe dó agus de réir chineál na mbeart náisiúnta a dtacaítear leo. Cuirtear i láthair ann freisin líon na bhfostaithe agus na ngnólachtaí a bhain tairbhe as na bearta a dtacaíonn SURE leo. 2.1 Caiteachas poiblí iarbhír agus pleanáilte a dtacaíonn SURE leis 2.1.1 Monatóireacht ar chaiteachas poiblí maidir le bearta incháilithe Baintear úsáid as tuairisciú leathbhliantúil ó na Ballstáit is tairbhithe chun monatóireacht a dhéanamh ar úsáid phleanáilte agus iarbhír an chúnaimh airgeadais a dheonaítear faoi SURE. Áirítear leis an tuairisciú riachtanach caiteachas poiblí do bhearta atá clúdaithe ag SURE (agus cumhdach fostaithe agus gnóthais na mbeart sin mar a thuairiscítear i gCuid 2.3). Bhí cúig shraith den tuairisciú sin ann go dtí seo: i mí Lúnasa 2020 (‘tuairisciú tosaigh’), i mí Eanáir - Feabhra 2021 (‘an chéad tuarascáil’), i mí an Mheithimh 2021 (‘an dara tuarascáil’), i mí Eanáir 2022 (‘an tríú tuarascáil’) agus i mí an Mheithimh 2022 (‘an tuairisciú is déanaí’). Cuirtear an fhaisnéis i láthair mar a thuairiscíonn na Ballstáit í maidir le bearta atá incháilithe do SURE. Chaith roinnt Ballstát níos mó ná méid an chúnaimh airgeadais SURE a fuair siad, agus/nó chuir siad le tacaíocht SURE le maoiniú náisiúnta nó le cistí struchtúracha an Aontais, ionas go bhféadann an caiteachas iomlán a bheith níos mó ná an méid ar thacaigh SURE leis. Leis an tuairisciú sin, féadtar ionsú an chúnaimh airgeadais faoi SURE a thomhas, trí é a chur i gcomparáid leis an méid a dheonaíonn an Chomhairle. Tá an caiteachas poiblí ar fad, nach mór, a bhí pleanáilte faoi SURE déanta anois. Faoi Rialachán SURE, is féidir cúnamh airgeadais a úsáid le haghaidh méaduithe a thabhaítear agus méaduithe a bheartaítear araon ar chaiteachas poiblí ar bhearta atá cumhdaithe ag SURE . Laghdaigh an sciar den chaiteachas beartaithe ó 54% i mí an Mheithimh 2020 go 10% i mí an Mheithimh 2021 agus ní raibh ach 2% i gceist faoi dheireadh 2021 (Graf 2). Shroich an sciar den chaiteachas a tabhaíodh ar bhearta incháilithe SURE 99% faoi mhí na Bealtaine 2022 . Graf 1: Caiteachas poiblí tuairiscithe Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022). Nóta: Rinne an Eastóin iarratas ar thacaíocht SURE i mí Feabhra 2021 agus, dá réir sin, tá sí san áireamh ó Mheitheamh 2021 ar aghaidh. Freagraíonn S1 don chéad seimeastar (Eanáir go dtí Meitheamh). Freagraíonn S2 don dara seimeastar (Iúil go Nollaig). Graf 2: Forbairt mhíosúilchaiteachais phoiblí thabhaithe agus bheartaithe faoi SURE Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022). Meastar go mbeidh caiteachas poiblí iomlán ar bhearta a bheidh incháilithe do SURE thart ar EUR 119 billiún, de bhreis ar an gcúnamh airgeadais iomlán arna dheonú faoi SURE. Tá an méid seo cosúil leis an gceann a bhfuiltear ag súil leis sa tríú tuarascáil (Graf 1). Tháinig méadú beag ar chostais ar an líon níos lú scéimeanna a lean ar aghaidh in 2022 ó EUR 2.8 billiún a bhí beartaithe go EUR 3.7 billiún, agus rinneadh roinnt athbhreithnithe síos ar chaiteachas roimhe seo. Tuairiscíonn 13 Bhallstát caiteachas in 2022, i gcomparáid le 10 gcinn sa tuairisciú roimhe seo. Tá an caiteachas iomlán (EUR 119 billiún) níos mó ná an méid iomlán a deonaíodh faoi SURE (EUR 93.3 billiún) toisc go bhfuil sé beartaithe ag roinnt Ballstát níos mó a chaitheamh ar bhearta incháilithe ná an cúnamh airgeadais a d’iarr siad agus ar deonaíodh dóibh. Taispeánann sé seo go soiléir a ábhartha agus atá raon feidhme SURE i gcónaí do na Ballstáit. Mar thoradh ar mhaolú thionchar na paindéime in 2022 tá an caiteachas míosúil ar bhearta incháilithe maidir le SURE laghdaithe go méideanna diomaibhseacha. Taispeánann Graf 2 gur shroich caiteachas 2022 an buaic (ag leibhéal íseal) i mí Eanáir sular tháinig laghdú tapa air. Díríodh caiteachas luath 2022 ar bhearta amhail bearta a bhaineann le coraintín, tástáil COVID-19 agus cúiteamh speisialta d’oibrithe cúram sláinte. I mí na Nollag 2022, níl sé beartaithe ach EUR 38 milliún a chaitheamh. 2.1.2 Ionsú cistí Tá ionsú cúnamh airgeadais SURE ard i gcás formhór mór na mBallstát. Agus beagnach gach caiteachas poiblí déanta faoin am seo, níor tháinig aon cheisteanna nua maidir le hionsú chun cinn ó foilsíodh an tríú tuarascáil leathbhliantúil. Tá ar a laghad 17 as 19 mBallstát tar éis an cúnamh airgeadais iomlán a deonaíodh dóibh maidir le bearta incháilithe (Graf 3) a chaitheamh cheana féin. Ina theannta sin, chaith 15 Bhallstát níos mó ná an méid a deonaíodh, lena n‑áirítear tríd an gcuid eile a mhaoiniú go náisiúnta, é sin, nó tá sé beartaithe acu níos mó ná sin a chaitheamh. Graf 3: Barrachas caiteachais phoiblí bheartaithe agus tabhaithe ar bhearta incháilithe thar méid na hiasachta (% de mhéid na hiasachta) Foinse: Tuairisciú na mBallstát Nóta: Tagraíonn caiteachas poiblí do bhearta a thuairiscítear a bheith cumhdaithe sna CIDanna, glan ó Chistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa (CSIE). Scoir roinnt Ballstát (an Eastóin, an tSlóivéin) de thuairisciú ar bhearta atá incháilithe do SURE toisc nach bhfuil cúnamh airgeadais SURE á úsáid acu a thuilleadh chun na bearta sin a mhaoiniú, tar éis dóibh an méid a deonaíodh a shárú cheana féin. Maidir leis an Rómáin, tagann an figiúr ó mheasúnú an Choimisiúin, bunaithe ar thaithí roimhe seo agus caidhpeáil an chaiteachais a bhaineann leis an tsláinte a chur i bhfeidhm ar 49% d’iomlán an chaiteachais incháilithe (ionas go bhfanfaidh sé ina chaiteachas coimhdeach mar a fhoráiltear leis an rialachán SURE). Sa Pholainn, cé gur caitheadh an méid go léir a eisíocadh, dearbhaíodh bearna mheasartha idir an caiteachas iomlán agus an méid a deonaíodh. Sháraigh an caiteachas poiblí iomlán a thuairiscigh an Pholainn (EUR 9.9 billiún) an méid a eisíocadh (EUR 9.7 billiún). Mar a léirítear sa tríú tuarascáil, áfach, thuairiscigh an Pholainn caiteachas poiblí iomlán níos ísle ar bhearta a chumhdaítear ina CID ná an méid a dheonaigh an Chomhairle (EUR 11.2 billiún). Tháinig an bhearna sin chun cinn tar éis athbhreithnithe ar shonraí i gcás roinnt beart agus is féidir í a chur i leith théarnamh an gheilleagair a bheith níos láidre ná mar a bhíothas ag súil leis. D’fhonn an bhearna seo a dhúnadh, mhol na húdaráis náisiúnta dhá bheart breise a chur san áireamh (atá incháilithe do SURE), go príomha le haghaidh caiteachas roimhe seo suas go dtí 2021. Tá idirphlé teicniúil ar siúl i gcónaí leis an gCoimisiún agus aontaíodh go gcuirfí siar eisíocaíocht na gcistí atá fágtha (EUR 1.5 billiún) go dtí go mbeidh an t‑idirphlé críochnaithe. Sa Rómáin, i ndáil leis an mbearna ionsúite measartha mór maidir leis an méid a deonaíodh, laghdaíodh go mór í mar thoradh ar bhearta nua atá incháilithe do SURE a chur san áireamh agus an méid a deonaíodh a ísliú. Go luath in 2021, aithníodh bearna ionsúite de thrí cheathrú, nach mór, den mhéid a deonaíodh (EUR 2.9 billiún le caitheamh fós as EUR 4.1 billiún a deonaíodh) mar gheall ar thionchar na paindéime ar gheilleagar na Rómáine a bheith níos laige ná mar a bhíothas ag súil leis in 2020 agus téarnamh a bheith níos láidre ná mar a bhíothas ag súil leis in 2021. Bhí an bhearna (EUR 1.8 billiún) suntasach freisin maidir leis an méid a eisíocadh cheana féin. Mar thoradh ar idirphlé teicniúil idir an Coimisiún agus údaráis na Rómáine, leasaigh an Chomhairle CID bunaidh na Rómáine, bunaithe ar thogra ón gCoimisiún, chun bearta breise atá incháilithe faoi SURE a chur san áireamh. Anuas air sin, laghdaíodh an cúnamh airgeadais a tugadh don Rómáin go EUR 3 bhilliún mar a comhaontaíodh le húdaráis na Rómáine, ionas go ndéanfaí gan an EUR 1.1 bhilliún a bhí fágtha gan eisíoc agus go gcuirfí ar fáil é le haghaidh riachtanas breise a d’fhéadfadh a bheith ag Ballstáit an Aontais. Áirítear sa Chinneadh Cur Chun Feidhme leasaithe ón gComhairle maidir leis an Rómáin 21 bheart incháilithe breise, atá curtha chun feidhme cheana féin. Tá dhá cheann de na bearta cosúil le scéimeanna oibre gearr-ama, toisc gurb é is cuspóir dóibh fostaíocht agus ioncaim a chaomhnú: sochar saoire bhreoiteachta agus tacaíocht d’fhostaithe le haghaidh trealamh oifige baile. Baineann na 19 mbeart eile leis an tsláinte, lena n‑áirítear, mar shampla, bónas d’oibrithe cúram sláinte, trealamh cosanta, agus cógais agus vacsaíní chun paindéim COVID-19 a throid. Toisc go bhfuil bearta a bhaineann leis an tsláinte coimhdeach faoi Rialachán SURE, tá teorainn 49% den chaiteachas iomlán ar mhéid an chaiteachais incháilithe a bhaineann leis an tsláinte.

Leanfaidh an Coimisiún de bheith ag déanamh dlúthmhonatóireachta ar an leibhéal ionsúite sa Rómáin agus d’fhéadfadh gá a bheith le tuilleadh beart. Laghdaigh an bhearna ionsúite agus meastar faoi láthair go bhfuil thart ar EUR 350 milliún ann. Mar sin féin, níl sé soiléir fós an leanfadh an bhearna seo ar aghaidh i ndeireadh thiar, mar braitheann sé ar theacht chun cinn an chaiteachais bheartaithe in 2022, rud atá ag brath é féin ar fhorbairtí amach anseo maidir le paindéim COVID-19. Más amhlaidh an cás, d’fhéadfaí bearta breise i margadh an tsaothair atá incháilithe a chur san áireamh i CID leasaitheach, nó d’fhéadfaí cuimhneamh ar aisíocaíocht na bearna atá fágtha. 2.2 Bearta náisiúnta: scéimeanna oibre gearr-ama nó bearta comhchosúla a dtacaíonn SURE leo Leithdháileadh formhór mór an chaiteachais phoiblí iomláin ar bhearta atá incháilithe do SURE ar scéimeanna oibre gearr-ama agus ar ‘bhearta comhchosúla’ do dhaoine féinfhostaithe. Go deimhin, díríodh 50% den chaiteachas poiblí iomlán ar bhearta atá incháilithe do SURE ar scéimeanna oibre gearr-ama, atá á maoiniú ag 17 mBallstát as na 19 mBallstát a bhaineann leas as SURE. Leithdháileadh 32% eile ar ‘bhearta comhchosúla’ do dhaoine féinfhostaithe. Leithdháileadh 9%ar scéimeanna fóirdheontais pá, agus leithdháileadh 6% den chaiteachas iomlán ar bhearta ‘eile’ comhchosúla a thacaíonn le coinneáil post agus le hioncaim oibrithe, lena n‑áirítear sochair saoire bhreoiteachta. Níor úsáid 12 Bhallstát cúnamh airgeadais SURE ach amháin le haghaidh bearta don mhargadh saothair (Graf 4). Deimhnítear nádúr coimhdeach an chaiteachais a bhaineann leis an tsláinte. Níor caitheadh ach 3.2% den chaiteachas iomlán ar bhearta a bhaineann leis an tsláinte, é sin nó níor beartaíodh ach an méid sin a chaitheamh. Níor úsáid ach 7 mBallstát as 19 gcinn tacaíocht SURE chun bearta a bhaineann leis an tsláinte a mhaoiniú. Ceadaíonn Rialachán SURE maoiniú aon bhirt sláinte a bhaineann le COVID-19, ach leagann sé béim go háirithe ar na cinn a ghlactar san ionad oibre, arb ionann iad agus 38% den chaiteachas sláinte go léir (Graf 5).



Graf 4: Caiteachas poiblí ar bhearta atá incháilithe do SURE - de réir cineál caiteachais Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) Nóta: Féach tuarascáil Márta 2021 chun teacht ar shonraí faoi chaiteachas sláinte na hUngáire, agus roinn 2.1.2 maidir leis an Rómáin. Graf 5: Sciar an chaiteachais a bhaineann leis an t‑sláinte san ionad oibre Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) 2.3. Cumhdach SURE i dtéarmaí fostaíochta agus gnólachtaí Meastar gur thacaigh SURE le 31½ milliún duine agus 2 ½ milliún gnólacht in 2020. Is ionann sin agus beagnach aon trian den fhostaíocht iomlán agus de na gnólachtaí iomlána sna 19 mBallstát is tairbhithe. Bhí an meastachán fostaíochta comhdhéanta de thart ar 22¼ milliún fostaí agus 9 ¼ milliún oibrí féinfhostaithe. Tugann graif 6 agus 7 miondealú ar chlúdach SURE de réir Ballstáit. Ní áirítear leis na meastacháin sin daoine ar tacaíodh leo ach amháin trí bhearta a bhaineann leis an tsláinte faoi SURE agus a d’fhéadfaí a mheas dá bhrí sin go bhfuil siad ar an gceann caol de. Graf 6: Oibrithe a bhí cumhdaithe faoi SURE in 2020 (% den fhostaíocht iomlán) Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) Nóta: Is iad na figiúirí cumhdaigh agus fostaíochta iomláine iad siúd a thuairiscíonn na Ballstáit. Chun críche na tuarascála seo chuir na Ballstáit sonraí ar fáil freisin do dhaoine féinfhostaithe agus d’fhostaithe sa gheilleagar iomlán, rud a chuir ar a gcumas an figiúr fostaíochta iomláine (an t‑ainmneoir) a ríomh ar bhealach níos beaichte. Mar thoradh air seo bhí roinnt neamhréireachtaí ann i gcomparáid leis na sonraí a taispeánadh sa tuarascáil roimhe seo. Graf 7: Gnólachtaí a bhí cumhdaithe faoi SURE in 2020 de réir méid (% iomlán na ngnólachtaí) Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) Nóta: Ní chuirtear gnólachtaí gan aon fhostaí san áireamh in iomlán na ngnólachtaí. Níor thuairiscigh an Pholainn ar mhéid gnólachtaí. Is iad FBManna iad siúd a bhfuil níos lú ná 250 fostaí acu agus is gnólachtaí móra iad siúd a bhfuil níos mó ná 250 fostaí acu. Ba iad FBManna príomhthairbhithe na tacaíochta SURE (Graf 7). Mar thoradh ar an bpaindéim d’aistrigh úsáid scéimeanna oibre gearr-ama a bhíodh go príomha i ngnólachtaí móra roimh Covid go dtí gnólachtaí beaga agus meánmhéide arb ionann iad agus formhór na ngnólachtaí atá cumhdaithe ag SURE (Graf 8). Ghlac na hearnálacha seirbhísí agus miondíola den chuid is mó le scéimeanna oibre gearr-ama. Mar sin féin, fuair déantúsaíocht fós thart ar an cúigiú cuid de chaiteachas SURE. Seo a leanas na hearnálacha leis an sciar is mó den chaiteachas de réir an tuairiscithe is déanaí: (i) seirbhísí cóiríochta agus bia, (ii) an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, agus (iii) déantúsaíocht (Graf 9). Ina theannta sin, thug go leor Ballstát tacaíocht d’earnálacha breise, amhail earnáil an chultúir, le bearta spriocdhírithe ina gcuid CIDanna faoi seach. Graf 8: FBManna a bhí cumhdaithe faoi SURE in 2020 (% iomlán na FBManna) Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) Nóta: Níor thuairiscigh an Pholainn faoi mhéid na ngnólachtaí agus níor sholáthair an Bheilg ná an tSeicia sonraí maidir le líon iomlán na FBManna. Is iad FBManna na fiontair sin a bhfuil níos lú ná 250 fostaí acu. Graf 9: Cumhdach earnála SURE Foinse: Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) Nóta: Tuairiscíonn na Ballstáit na trí earnáil is mó a thairbhigh de SURE, chomh maith le sciartha an chaiteachais a chaitear ar na hearnálacha sin. Tuairiscítear sa ghraf seo meánsciar an chaiteachais ar fud na mBallstát i ngach earnáil. Nuair nach luaitear earnáil, glacaimid leis go bhfaigheann sí sciar den chaiteachas iarmharach atá i gcomhréir le bille pá iomlán na hearnála sa gheilleagar. Tá ceithre Bhallstát nach dtuairiscíonn sciartha an chaiteachais a chaitear ar na trí earnáil is mó: glacaimid leis go bhfaigheann an earnáil is mó 50%, go bhfaigheann an dara ceann is mó 25% agus an tríú ceann is mó 15% den chaiteachas iomlán. Freagraíonn na figiúirí sin don mheáin sna Ballstáit a thuairiscigh sciartha caiteachais. In 2021, go háirithe sa chéad leath den bhliain nuair a lean an phaindéim ag déanamh slada, thacaigh SURE le thart ar 9 milliún duine agus le breis is 800,000 gnólacht. Áirítear leis seo beagnach 5¾ mhilliún fostaí agus 3¼ milliún duine féinfhostaithe arb ionann iad agus beagnach 17% den fhostaíocht iomlán agus de ghnólachtaí sna 13 Bhallstát is tairbhithe a lean orthu ag baint úsáide as an ionstraim in 2021 (Graif 10 agus 11). Mar thoradh ar an téarnamh míchothrom in 2021 bhí gá le bearta tacaíochta geilleagraí fós ag céimeanna éagsúla i rith na bliana. Mar a fheictear i nGraf 1, bhí siad seo dírithe sa chéad leath de 2021 agus maolaíodh iad de réir mar a laghdaigh tionchar eacnamaíoch agus sláinte na paindéime níos déanaí sa bhliain mar gheall ar vacsaínithe agus oiriúnuithe eacnamaíocha eile. Cé go bhfuil deireadh curtha de réir a chéile le mórchuid chaiteachas SURE faoin am seo, chuir roinnt Ballstát fad lena scéimeanna oibre gearr-ama a bhaineann leis an bpaindéim sa chéad leath de 2022. Sa Bhulgáir, bhí fóirdheontais pá d’oibrithe cumhdaithe don tréimhse go dtí Meitheamh 2022. Chuir an Bheilg síneadh le ‘nós imeachta simplithe’ a scéime oibre gearr-ama maidir le paindéim COVID-19 go dtí Meitheamh 2022. Leathnaíodh scéim fóirdheontais pá Mhálta agus scéim oibre gearr-ama na Gréige go dtí Bealtaine 2022, agus chuir an Rómáin síneadh lena scéim oibre gearr-ama go dtí deireadh na bliana. Sa Chróit, san Iodáil agus sa Phortaingéil maoiníodh bearta chun poist a choinneáil a bhain le paindéim COVID-19 le linn an chéad ráithe de 2022. Cuireadh deireadh le rialacha éigeandála na Spáinne don scéim oibre gearr-ama ERTE de réir a chéile - leathnaíodh codanna de na sochair agus de na lacáistí slándála sóisialaí go dtí an 31 Márta 2022. In 2022, meastar gur thacaigh SURE le thart ar 220,000 duine agus 10,000 gnólacht, ar aon dul leis an laghdú ar chaiteachas a bhaineann le SURE. Bhí thart ar 80,000 fostaí agus 140,000 oibrí féinfhostaithe i gceist (Graf 10). Ní raibh formhór na mBallstát ag baint úsáide as SURE in 2022 a thuilleadh, áfach. Níor bhain ach 3 Bhallstát úsáid as SURE chun bearta a mhaoiniú in 2022, agus chuir 14 Bhallstát eile maoiniú ar fáil do bhearta a bheadh incháilithe chun SURE a fháil trí fhoinsí eile. III.Réamhanailís ar thionchar SURE Sa chuid seo déantar an anailís a cuireadh i láthair sna tuarascálacha leathbhliantúla roimhe seo ar thionchar SURE ar dhífhostaíocht, ar an bhfíorgheilleagar agus ar a éifeacht airgeadais dhíreach a nuashonrú agus a leathnú. 3.1. Tionchar SURE ar dhífhostaíocht a mheas Tugann an chuid seo measúnú nuashonraithe ar thionchar SURE ar dhífhostaíocht sna Ballstáit is tairbhithe. Is é is cuspóir do SURE cuidiú leis na Ballstáit fostaíocht oibrithe agus daoine féinfhostaithe a chaomhnú le linn phaindéim COVID-19, agus ar an gcaoi sin ioncaim saothair a chosaint. Cuireann na torthaí faisnéis ar fáil ach ba chóir iad a léirmhíniú go cúramach mar gheall ar chúiseanna modheolaíochta . Bhí an méadú ar dhífhostaíocht in 2020 i mBallstáit is tairbhithe i bhfad níos lú ná mar a bhíothas ag súil leis, rud a chuir cosc ar thart ar 1½ milliún duine a bheith dífhostaithe. Mhaolaigh na bearta beartais tapa suntasacha a glacadh in 2020 chun aghaidh a thabhairt ar ghéarchéim COVID-19, lena n‑áirítear SURE, tionchar an laghdaithe ar aschur ar dhífhostaíocht, rud a d’fhág gur tháinig méadú ar dhífhostaíocht a bhí níos ísle ná mar a bhíothas ag súil leis i bhformhór na dtíortha . Míníonn úsáid fhorleathan na scéimeanna oibre gearr-ama agus bearta eile den chineál céanna go páirteach an méadú ar dhífhostaíocht atá laghdaithe i gcomparáid leis an laghdú ar aschur agus meastar gur chuir sé ar chumas 1½ milliún duine a gcuid post a choinneáil in 2020 i mBallstáit is tairbhithe SURE. Ar leibhéal na tíre, dá airde an méid a fuarthas trí SURE in 2020, ba é ba mheasartha an t‑ardú ar dhífhostaíocht i measc na mBallstát is tairbhithe. Ag an am céanna, bhí roinnt Ballstát nach tairbhithe iad in ann a staid airgeadais fhabhrach agus a gcoinníollacha maoinithe a úsáid chun scéimeanna oibre gearr-ama móra a reáchtáil (Graf 13).





Graf 12: Poist mheasta a sábháladh in aghaidh an Bhallstáit in 2020 (mílte) Foinse: Ameco agus ríomhanna dár gcuid féin. Nóta: Díorthaítear meastachán na bpost a sábháladh ón difríocht idir an t‑athrú iarbhír agus an t‑athrú ionchais ar an ráta dífhostaíochta sna Ballstáit, arna iolrú faoi lucht saothair 2020. Glacann sé leis gurb ionann an lucht saothair iarbhír agus an lucht saothair ionchais. I gcás roinnt tíortha, is ionann an meastachán agus nialas, toisc go raibh an t‑athrú iarbhír ar an ráta dífhostaíochta níos airde ná mar a bhí tuartha ag an tsamhail. Freagraíonn an t‑athrú a bhfuiltear ag súil leis ar rátaí dífhostaíochta don tuar a thagann as samhail chúlchéimnithe a bhaineann go sonrach le tír ar leith don tréimhse 1999 go 2019. Tá an anailís bunaithe ar chur chuige dlí Okun, áit a seasann an athróg spleách don athrú ar an ráta dífhostaíochta agus tagraíonn an athróg neamhspleách don fhíor-ráta fáis OTI. Bhí an ríomh bunaithe ar shonraí a fuair AMECO sa bhfómhar 2021. Graf 13: An gaol idir an t‑athrú ar an ráta dífhostaíochta agus maoiniú SURE a eisíocadh in 2020 Foinse: Ameco agus ríomhanna dár gcuid féin. Nóta: y - ais: Eascraíonn an t‑athrú a bhfuiltear ag súil leis ar rátaí dífhostaíochta ón tsamhail chúlchéimnitheach a bhaineann go sonrach le tír ar leith a mhínítear sa nóta a ghabhann le Graf 12. Chuidigh SURE freisin le méadú ar neamhionannas sa mhargadh saothair a chosc ar fud na mBallstát. Is cosúil gur chuir SURE cosc ar ardú géar ar dhífhostaíocht sna tíortha ina ndearnadh níos mó díobhála sa mhargadh saothair le linn na géarchéime airgeadais domhanda. Ar dtús, bhí an méadú ar an meánráta dífhostaíochta i measc tairbhithe SURE an-chosúil leis an gceann i dtíortha nach tairbhithe iad i ndiaidh ghéarchéim COVID-19. Tá sé seo i gcodarsnacht leis an méid a tharla i ndiaidh na géarchéime airgeadais domhanda, tráth ar tháinig méadú suntasach ar an meánráta dífhostaíochta i measc tairbhithe SURE i gcomparáid le tíortha nach tairbhithe iad (Graf 14). Ar an dara dul síos, tháinig laghdú suntasach ar scaipeadh na rátaí dífhostaíochta ar fud tairbhithe SURE ó tharla paindéim COVID-19, agus iad ag teacht le chéile de réir a chéile chuig an scaipeadh níos ísle a bhí ag na tíortha nach tairbhithe SURE iad (Graf 15). Is é atá sa laghdú seo ar neamhionannas dífhostaíochta a mhalairt ar fad den rud a tharla sa ghéarchéim airgeadais dhomhanda. Tugann an toradh seo le fios freisin gurb iad tairbhithe SURE na Ballstáit siúd ba mhó a raibh an ionstraim ag teastáil óna margaí saothair. Graf 14: Éabhlóid an mheánráta dífhostaíochta idir Ballstáit SURE agus Ballstáit nach bhfuil ag baint leasa as SURE Foinse: Ameco. Nóta: Tagraíonn ‘SURE-19’ do na 19 mBallstát de chuid an Aontais ar tugadh tacaíocht SURE dóibh. Tagraíonn ‘Neamh-SURE’ do na 8 mBallstát eile de chuid an Aontais. Graf 15: Scaipeadh stairiúil rátaí dífhostaíochta i mBallstáit SURE agus i mBallstáit Neamh-SURE Foinse: Ameco. Nóta: Tagraíonn scaipeadh don diall caighdeánach ar ráta dífhostaíochta na mBallstát is tairbhithe de SURE agus na mBallstát nach tairbhithe iad, a ríomhtar le haghaidh gach bliana. Sa chéad tuarascáil leathbhliantúil pléitear go mion na bealaí ina mínítear conas a d’éascaigh SURE ardú níos séimhe sa dífhostaíocht in 2020. Áirítear orthu sin muinín ghinearálta a fheabhsú ar fud an Aontais, tacú le húsáid scéimeanna oibre gearr-ama agus iad a spreagadh, agus cur ar chumas na mBallstát níos mó a chaitheamh ar thacaíocht fostaíochta agus ar bheartais eile a bhaineann leis an bpaindéim. Léirigh sonraí ón suirbhé ad-hoc a taispeánadh sa chéad tuarascáil go raibh ról ag SURE i gcinneadh a ghlac tromlach na mBallstát is tairbhithe scéim nua oibre gearr-ama a ghlacadh nó scéim atá ann cheana a mhionathrú, agus chuir sé ar chumas roinnt Ballstát a bheith níos uaillmhianaí maidir le bearta cosúil le scéimeanna oibre gearr-ama. Chomh maith leis sin, chuidigh SURE leis na Ballstáit flaithiúlacht nó fad a scéimeanna coinneála fostaíochta a mhéadú, ós rud é gur thacaigh sé le muinín na mBallstát tabhairt faoi iasachtaí agus caiteachas níos mó ná mar a dhéanfaidís murach é, agus leas á bhaint acu as an gcoigilteas ráta úis a fuair an tAontas Eorpach in ainneoin rátáil chreidmheasa níos ísle a bheith acu. Léirítear éifeacht na muiníne tuilleadh le torthaí shuirbhé Eorabharaiméadair i mí na Nollag 2021 a cuireadh i láthair sa tríú tuarascáil agus a léirigh gur shíl 82% de shaoránaigh an limistéir euro gur smaoineamh maith iad na hiasachtaí SURE. 3.2. Meastachán a dhéanamh ar an tionchar atá ag SURE ar an bhfíorgheilleagar Tháinig téarnamh níos gasta in 2021 ná mar a tharla i ngéarchéimeanna roimhe seo mar thoradh ar chosaint fostaíochta sa chéad dá bhliain den phaindéim. Ar an gcéad dul síos, théarnaigh an olltáirgeacht intíre (OTI) agus an ráta dífhostaíochta agus tháinig siad níos gaire doleibhéil réamh-ghéarchéime i mBallstáit SURE in 2021 i gcomparáid leis an ngéarchéim airgeadais dhomhanda agus an ngéarchéim fiachais sa limistéar euro tar éis na tréimhse céanna (Graf 16). Tharla sé seo in ainneoin na ráigeanna den phaindéim ina dhiaidh sin a d’fhág gur ghá srianta a thabhairt isteach arís i rith na bliana. Ar an dara dul síos, bunaithe ar réamhaisnéis eatramhach an Choimisiúin sa samhradh 2022, leanfaidh an fás eacnamaíoch ar aghaidh in 2022 agus 2023 cé go mbeidh sé ag ráta níos laige ná mar a bhí réamh-mheasta an t‑earrach seo caite mar gheall ar theagmhais nach bhfuil ag brath ar COVID-19, is é sin, an ghéarchéim fuinnimh agus ionradh na Rúise ar an Úcráin. Mar sin féin, tá sé níos fearr fós ná an téarnamh a chonacthas ag an gcéim chéanna tar éis na géarchéime airgeadais domhanda agus na géarchéime fiachais sa limistéar euro, de réir mar a d’fhill geilleagar an Aontais ar a leibhéal aschuir réamhphaindéime in 2021, mar d’fhan sé go maith faoi bhun na leibhéal réamh-ghéarchéime ag an gcéim chéanna sa dá ghéarchéim roimhe sin. Tugann sé seo le fios gur chabhair é nasc a choinneáil idir an lucht saothair a bhí ar fáil agus na gnólachtaí trí scéimeanna oibre gearr-ama agus bearta den chineál céanna d’fhonn tacú leis an téarnamh tapa, in ainneoin cúrsaí eipidéimeolaíochta a bheith ina ndúshlán in 2021. Graf 16: Comparáid stairiúil idir téarnamh OTI agus dífhostaíochta tar éis géarchéime Foinse: Ameco (ag baint úsáide as réamhaisnéis Earraigh 2022 an Choimisiúin le haghaidh ráta dífhostaíochta agus réamhaisnéis eatramhach samhraidh 2022 don OTI), Eurostat Nóta: Taispeántar OTI comhiomlán agus meánráta dífhostaíochta do na Ballstáit is tairbhithe SURE. Tagraíonn an tréimhse ama t -1 don bhliain roimh na géarchéimeanna faoi seach. t=2009 le haghaidh na géarchéime airgeadais domhanda (GFC); t=2012 maidir le géarchéim fiachais an limistéir euro (EA); t=2020 maidir le géarchéim Covid. Tagraíonn t+2 do ghéarchéim Covid do 2022.

Léiríonn sonraí suirbhé gur thacaigh SURE le gníomhaíocht na n‑earnálacha eacnamaíocha ba mhó a ndeachaigh an phaindéim i bhfeidhm orthu in 2021. Léirigh Suirbhé Gnó agus Tomhaltóirí an Aontais go raibh éileamh lag agus muinín lag ag leanúint ar aghaidh i gcónaí, go háirithe sa chéad leath de 2021 sna hearnálacha seirbhísí ba mhó a raibh tionchar ag COVID-19 orthu sna Ballstáit is tairbhithe SURE (cóiríocht, bia agus deoch, gníomhaireachtaí taistil, gníomhaíochtaí spóirt agus seirbhísí pearsanta eile) (Graf 17). I gcodarsnacht leis sin, ní raibh tionchar chomh mór sin ag na srianta ar dhéantúsaíocht go luath in 2021 agus d’éirigh níos fearr léi. Mar a léirítear i nGraf 17, ba iad na hearnálacha ina gcuimsítear an sciar is mó de chaiteachas SURE ná seirbhísí cóiríochta agus bia agus trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, rud a thug le fios go ndeachaigh SURE i ngleic leis na riachtanais is práinní trí thacú leis na hearnálacha ba mhó a bualadh. Graf 17: Éileamh earnála seirbhísí agus caiteachas SURE Foinse: Clár Suirbhé Gnó agus Tomhaltóirí an Aontais Iúil 2022; Tuairisciú na mBallstát (Meitheamh 2022) Nóta: Maidir le seirbhísí, taispeántar meán-innéacs le haghaidh cóiríochta, bia agus dí, gníomhaireachtaí taistil, gníomhaíochtaí spóirt agus seirbhísí pearsanta eile. 3.3. An éifeacht dhíreach airgeadais: coigiltí ráta úis measta Meastar gur shábháil na Ballstáit íocaíochtaí úis dar luach EUR 8.5 billiún san iomlán trí chúnamh airgeadais trí SURE a fháil. Tá an méid seo bunaithe ar na chéad ocht n‑eisiúint SURE, suas go dtí eisíocaíocht an 29 Márta 2022 (Tábla 3). Dá bhrí sin, is dócha go dtiocfaidh méadú ar na coigiltí úis measta le haon eisíocaíochtaí atá fágtha. Gineadh nacoigiltí seo mar thoradh ar iasachtaí SURE a bheith ag a tairiscint rátaí úis níos ísle do na Ballstáit ná iad siúd a d’íocfaidís dá mbeadh fiachas náisiúnta eisithe acu féin, agus a leithéid thar tréimhse gar do 15 bliana ar an meán . Is é is cúis leis sin rátáil chreidmheasa láidir an Aontais agus leachtacht na mbannaí SURE. Ba iad na ballstáit a bhfuil rátálacha creidmheasa níos ísle acu a thaifead na coigiltí ba mhó. Tábla 3: Coigiltí Ráta Úis de réir Ballstáit Ballstát An méid a eisíocadh (EUR bn) Meánraon difríochtaí Meánaibíocht Coigiltí úis (EUR bn) Coigiltí úis (% an méid a eisíocadh) An Bheilg 8.2 0.06 14.7 0.14 1.7 An Chipir 0.6 0.62 14.7 0.06 9.5 An Ghréig 5.3 0.73 14.5 0.51 9.7 An Spáinn 21.3 0.44 14.7 1.58 7.4 An Chróit 1.0 1.11 14.3 0.16 15.3 An Ungáir* 0.7 1.80 14.8 0.15 22.5 An Iodáil 27.4 0.96 14.8 3.76 13.7 An Liotuáin 1.0 0.04 14.7 0.00 0.5 An Laitvia 0.3 0.10 14.6 0.00 1.6 Málta 0.4 0.56 14.6 0.04 8.4 An Pholainn 9.7 0.48 13.3 0.63 6.5 Phortaingéil 5.9 0.47 14.7 0.41 7.0 An Rómáin 3.0 2.27 14.6 0.85 28.4 An tSlóivéin 1.1 0.23 14.8 0.05 4.3 An tSlóvaic 0.6 0.09 14.9 0.01 1.3 An Bhulgáir 0.5 0.37 15.0 0.03 6.6 Éire 2.5 0.11 14.7 0.05 2.1 An tSeicia 2.0 0.23 10.1 0.04 1.9 An Eastóin** 0.2 0.00 15.0 0.00 0.0 Iomlán 91.8 0.64 14.5 8.48 9.2 Nóta: Ríomhtar coigiltí úis banna ar bhanna, agus suimítear iad thar dhátaí eisiúna agus aibíochtaí. * Níl ach dhá bhanna 10 mbliana agus 30 bliain atá ainmnithe in euro eisithe ag an Ungáir ó bhí 2020 ann, an dá cheann i mí na Samhna 2020. Trí úsáid a bhaint as an dá bhanna sin, rinneadh an raon difríochta idir an cuar toraidh san airgeadra náisiúnta agus in euro a eachtarshuíomh ag aibíochtaí agus dátaí eisiúna eile. **Níor eisigh an Eastóin ach aon bhanna amháin 10 mbliana gan íoc agus ní raibh aon sonraí ar fáil maidir le haibíochtaí eile. Glactar leis go bhfuil an raon difríochtaí leis an mbanna sóisialta SURE AE ag na haibíochtaí eile seo gar do nialas. IV.Na tarluithe eisceachtúla a thugann údar le cur i bhfeidhm Rialachán SURE ag leanúint ar aghaidh Tuairiscíonn an chuid seo ar leanúint de na tarluithe eisceachtúla a thugann údar do chur i bhfeidhm na hionstraime SURE, mar a éilíonn Rialachán SURE .