AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,14.6.2018 COM(2018) 460 final 2018/0243(COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear an Ionstraim maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta

{SEC(2018) 310 final}

{SWD(2018) 337 final}



MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN 1.COMHTHÉACS AN TOGRA •Forais agus cuspóirí An togra seo, tá sé ar chuid den Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) 2021–2027 a leagtar amach sa Teachtaireacht “Buiséad Nua-aimseartha le haghaidh Aontas a chumhdaíonn, a chumhachtaíonn agus a chosnaíonn – an Creat Airgeadais Ilbhliantúil don tréimhse 2021-2027” ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún. Leagtar síos sa Teachtaireacht na príomhthosaíochtaí agus an creat buiséadach foriomlán le haghaidh cláir ghníomhaíochta seachtraí an Aontais faoin gceannteideal ‘An Chomharsanacht agus an Domhan’, lena náirítear bunú na hIonstraime um Chomharsanacht, um Fhorbairt agus um Chomhar Idirnáisiúnta. Is é cuspóir ginearálta na hIonstraime maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta leasanna agus luachanna an Aontais a chumhdach agus a chur chun cinn ar fud an domhain chun cuspóirí agus prionsabail ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a shaothrú, mar a leagtar síos in Airteagal 3(5), Airteagal 8 agus Airteagal 21 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE). Tá méadú tagtha ar na dúshláin nach mór dul i ngleic leo le gníomhaíocht sheachtrach le blianta beaga anuas. Tá méadú ar an leochaileacht ina saintréith den domhan, leochaileacht i ngeall ar roinnt géarchéimeanna i gcomharsanacht an Aontais Eorpaigh agus níos faide i gcéin. Tá coinbhleachtaí réigiúnacha, sceimhlitheoireacht, neamhionannais eacnamaíocha agus brúnna imirce, ar fad mar chuid den leagan amach nua seo ar an saol, agus an fás ar an daonra, an tathrú aeráide agus díghrádú comhshaoil ag cur leis an bhfadhb. San am céanna, agus cé gur tháinig laghdú ar leibhéil na bochtaineachta ar fud an domhain, tá líon na ndaoine atá beo bocht fós ina fhadhb mhór, sna geilleagair atá ag teacht chun cinn san áireamh. Cé go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta ag comhpháirtithe áirithe, tá cinn eile fós sáite i gcásanna leochaileacha. I gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020, tá roinnt ionstraimí tugtha le chéile faoin gceannteideal “An Eoraip Dhomhanda”, agus rachaidh a bhformhór in éag an 31 Nollaig 2020. Tá cuspóirí éagsúla ag gach ceann faoi seach faoi chuspóirí leathana ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, lena náirítear: –laghdú ar an mbochtaineacht agus forbairt inbhuanaithe (Rialachán (AE) Uimh. 233/2014 lena mbunaítear an Ionstraim le haghaidh Comhar um Fhorbairt), –leasanna straitéiseacha an Aontais a chur chun cinn (Rialachán 234/2014 lena mbunaítear an Ionstraim um Chomhpháirtíocht), –cúnamh do chomharsanacht an Aontais (Rialachán (AE) Uimh. 232/2014 lena mbunaítear an Ionstraim Eorpach Comharsanachta), –cosaint chearta an duine (Rialachán (AE) Uimh. 235/2014 lena mbunaítear an Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine ar fud an domhain), –freagairt ar ghéarchéimeanna, gníomhaíochtaí maidir le coinbhleachtaí a chosc agus cothaithe síochána i dtíortha comhpháirtíochta (Rialachán 230/2014 lena mbunaítear an Ionstraim lena gcuirtear le Cobhsaíocht agus le Síocháin), –ardleibhéal sábháilteachta núicléach a chur chun cinn (Rialachán (Euratom) Uimh. 237/2014 lena mbunaítear an Ionstraim um Chomhar maidir le Sábháilteacht Núicléach), –tacaíocht maidir le staid airgeadais inbhuanaithe a athbhunú agus leasuithe maidir le coigeartú eacnamaíoch a spreagadh (cúnamh macra-airgeadais), –tacú le fiontair bheaga agus mheánmhéide i dtríú tíortha spriocdhírithe agus d’fhorbairt bonneagair shóisialta agus eacnamaíoch do thionscadail a bhaineann leis an athrú aeráide (Cinneadh (AE) 2018/412 lena leasaítear Cinneadh 466/2014/AE maidir leis an sainordú iasachtaithe seachtraigh), –ciste ráthaíochta le haghaidh gníomhaíochta seachtraí (Rialachán (CE/Euratom) 480/2009), agus –an Ciste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe, a Ráthaíocht agus a Chiste Ráthaíochta (Rialachán (AE) 2017/1601). Tá an Comhrialachán cur chun Feidhme (Rialachán (AE) Uimh. 236/2014) lena leagtar síos rialacha agus nósanna imeachta coiteanna le haghaidh chur chun feidhme ionstraimí an Aontais chun an ghníomhaíocht sheachtrach a mhaoiniú ar tí dul in éag freisin. Tá an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta, a mhaoinítear faoi láthair lasmuigh de bhuiséad an Aontais, ar cheann de na hionstraimí príomha um maoiniú seachtrach, a rachaidh in éag ag deireadh 2020. Tá sé mar aidhm leis comhar a áirithiú le Stáit san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin, le páirtithe conarthacha i gComhaontú Comhpháirtíochta Cotonou, agus leis na Tíortha agus na Críocha Thar Lear.

I gcomhréir leis an Teachtaireacht ‘A new, modern Multiannual Financial Framework for a European Union that delivers efficiently on its priorities post-2020 [Creat Airgeadais Ilbhliantúil úr nua-aimseartha le haghaidh Aontas Eorpach a bhainfidh a thosaíochtaí amach tar éis 2020] , agus mar a baineadh de thátal as sa mheasúnú tionchair atá ag gabháil leis an Rialachán seo, ba cheart na hionstraimí thuasluaite go léir a chuíchóiriú ina ionstraim ghinearálta amháin, cé is moite de dheontais cúnaimh mhacrairgeadais agus cuid den Ionstraim um Chomhar maidir le Sábháilteacht Núicléach. Léirigh na hathbhreithnithe agus na meastóireachtaí a rinneadh le déanaí ar na hionstraimí seachtracha a luach breise agus an ábharthacht. Leag siad béim, áfach, ar na deiseanna atá ann chun feabhsuithe a dhéanamh, go háirithe an gá le bealaí oibre a shimpliú agus cur ar chumas an Aontais freagairt d’imthosca gan choinne le tuilleadh solúbthachta. Na ceachtanna a foghlaimíodh, in éineacht leis na dúshláin atá ag teacht chun cinn, spreag siad an Coimisiún chun ailtireacht na nionstraimí airgeadais seachtracha a athrú, agus na gníomhaíochtaí atá á maoiniú faoi láthair ag an gCiste Eorpach Forbraíochta a chuimsiú sa bhuiséad. Tríd an togra seo leanfaidh an tAontas Eorpach de bheith in ann ról gníomhach a bheith aige maidir le cearta an duine, cobhsaíocht, forbairt, slándáil, bunchúiseanna na himirce neamhrialta, trádáil, an comhrac in aghaidh athrú aeráide agus cosaint an chomhshaoil, i measc saincheisteanna eile a chur chun cinn. Mar sin féin, beidh sé in ann é sin a dhéanamh ar bhealach níos cuimsithí agus le níos mó solúbthachta ag an am céanna chun acmhainní a aistriú chuig an áit ina bhfuil gá leo i bhfianaise athruithe ar an gcomhthéacs idirnáisiúnta. Foráiltear leis togra seo gurb é an 1 Eanáir 2021 an dáta teacht i bhfeidhm agus tá sé á thíolacadh d’Aontas ina mbeidh 27 mBallstát, i gcomhréir leis an bhfógra a fuair an Chomhairle Eorpach an 29 Márta 2017 ón Ríocht Aontaithe go bhfuil sé beartaithe ag an Ríocht Aontaithe tarraingt siar ón Aontas Eorpach agus ó Euratom bunaithe ar Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. •Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana Cuireann an togra seo creat cumasúcháin ar fáil trínar féidir beartais ghníomhaíochta seachtraí agus oibleagáidí idirnáisiúnta a chur chun feidhme. I measc na noibleagáidí idirnáisiúnta tá Clár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe, Comhaontú Pháras maidir leis an Athrú Aeráide, Clár Oibre Gníomhaíochta Addis Ababa, Creat Sendai um Laghdú Rioscaí Tubaistí (2015-2030) agus Rún 2282 (2016) ó Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe maidir le síocháin a chothú. Cuimsítear sa chreat beartais, laistigh den AE, na forálacha den Chonradh a bhaineann le gníomhaíocht sheachtrach, forálacha a bhfuil tuilleadh mionsonraí tugtha ina leith i Straitéis Dhomhanda an Aontais maidir leis an mBeartas Eachtrach agus Slándála, an Comhdhearcadh Eorpach nua maidir leis an bhForbairt, Comhpháirtíocht athnuaite AE-na hAfraice agus an Beartas Comharsanachta Eorpach athbhreithnithe, i measc doiciméid bheartais eile. Beidh an Rialachán ina chreat freisin chun comhpháirtíocht comharba a chur chun feidhme i leith Chomhaontú Cotonou reatha, lena mbunaítear comhlachas agus comhpháirtíocht idir baill Ghrúpa Stát na hAfraice, Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin, agus an tAontas Eorpach agus a chuid Ballstát. •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais Agus an Rialachán seo á chur chun feidhme, áiritheofar comhsheasmhacht le réimsí eile gníomhaíochta seachtraí agus le beartais ábhartha eile de chuid an Aontais, in éineacht le leanúnachas beartais i leith na forbartha. Már a léirítear i gClár Oibre 2030, ciallaíonn tionchair na mbeartas uile ar an bhforbairt inbhuanaithe ar gach leibhéal a chur san áireamh – ar an leibhéal náisiúnta, laistigh den Aontas, i dtíortha eile agus ar an leibhéal domhanda. De bhreis air sin, ba cheart sineirgíochtaí le gníomhaíochtaí le cláir eile de chuid an Aontais a iarraidh chun an tionchar is mó is feidir a bhaint as idirghabhálacha comhcheangailte. Ba cheart go bhfágfadh idirghníomhaíochtaí agus comhlántacht le cláir den sórt sin go mbeidh tionchar feabhsaithe ag an Aontas. Ba cheart bearta arna maoiniú faoin togra seo a bheith ag teacht leo sin a dhéantar faoin Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais III, an Ionstraim maidir le Cabhair Dhaonnúil, an Cinneadh maidir le Tíortha agus Críocha Thar Lear, an Ionstraim Eorpach um Chomhar maidir le Sábháilteacht Núicléach lena gcomhlánaítear an Ionstraim maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta ar bhonn Chonradh Euratom, an comhbheartas eachtrach agus slándála agus an tSaoráid um Shíocháin san Eoraip atá beartaithe le déanaí agus atá maoinithe lasmuigh de bhuiséad an Aontais Eorpaigh. Ní dhéanfar cúnamh daonnúil mar atá leagtha amach in Airteagal 214 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a chistiú faoin togra seo; Leanfar de ghníomhaíochtaí cabhrach daonnúla a mhaoiniú ar bhonn an Rialacháin maidir le Cabhair Dhaonnúil. Cumhdófar leis an Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha, arna maoiniú leis an Rialachán seo agus le IPA III, soláthar cúnaimh mhacra-airgeadais freisin chun dul i ngleic le géarchéimeanna íocaíochtaí i dtíortha ábhartha. Ba cheart foráil a dhéanamh faoin Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha do chúnamh macra-airgeadais chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin pholaitiúla agus ar éagobhsaíocht eacnamaíocha atá sna tíortha sin, ag tógáil, mar phointe tagartha, méid bliantúil an iasachtaithe arna chomhaontú san Athbhreithniú Meántéarmach ar Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020. Ba cheart go mbeadh an tacaíocht seo nach bhfuil in-chlársceidealta comhlántach le rialacha mionsonraithe eile cúnaimh a leagtar síos sa Rialachán seo. Ba cheart cistiú ón Rialachán seo a úsáid freisin chun gníomhaíochtaí a bhaineann le soghluaisteacht foghlama go tríú tíortha, as tríú tíortha nó eatarthu faoin gclár Erasmus, mar aon le comhar agus idirphlé beartais leis na tíortha sin, a mhaoiniú i gcúrsaí oideachais agus i gcultúr ar bhealach atá comhsheasmhach le Rialachán Erasmus agus le Rialachán Eoraip na Cruthaitheachta. 2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT •Bunús dlí Tá an togra seo bunaithe ar Airteagal 209, Airteagal 212 agus Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Déanann an Coimisiún é a thíolacadh i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 294 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Soláthraítear i gCuid a Cúig, Teideal III, Caibidil 1 agus Caibidil 2 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh an creat dlí le haghaidh comhair le tíortha comhpháirtíochta agus le réigiúin chomhpháirtíochta. •Coimhdeacht Tá an tAontas Eorpach in ann cúnamh seachtrach a thabhairt a bhealach nach féidir le haon dream eile ar roinnt cúiseanna. Tá tionchar polaitiúil, agus brú dá réir, aige i ngeall ar a stádas mar eintiteas fornáisiúnta. Tá láithreacht dhomhanda ag an Aontas Eorpach trína thoscaireachtaí, rud a áirithíonn líonra mór faisnéise faoi fhorbairtí a dhéanann difear do thíortha ar fud an domhain. Is páirtí é an tAontas Eorpach freisin i bhformhór na bpróiseas iltaobhach a bhfuil sé mar aidhm acu dul i ngleic le dúshláin dhomhanda. Fágann sin go mbíonn an tAontas Eorpach ar an eolas i gcónaí faoi riachtanais agus fadhbanna nua agus gur féidir leis, dá bhrí sin, acmhainní a ath-leithdháileadh dá réir sin. Tá comhlántachtaí idir gníomhaíocht AE agus na bearta arna ndéanamh ag na Ballstáit ag méadú. Ar an gcaoi sin, cuirtear leis an idirphlé agus leis an gcomhar le tíortha comhpháirtíochta, rud a dhéantar níos mó agus níos mó trí chomh-chlársceidealú leis na Ballstáit. Ina theannta sin, tá an tAontas Eorpach in ann gníomhaíochtaí na mBallstát a chomhlánú freisin chun déileáil le cásanna a d’fhéadfadh a bheith contúirteach nó a d’fhéadfadh bheith ag obair i gcás idirghabhálacha an-costasach. I réimsí nach bhfuil na Ballstáit gníomhach, is é tAontas Eorpach a bhíonn mar phríomhghníomhaí, agus uaireanta, an taon ghníomhaí, chun idirghabháil a dhéanamh. Is amhlaidh atá, mar shampla, i gcomhthéacsanna íogaire amhail cosaint chearta an duine agus misin bhreathnadóireachta toghcháin. Tá deis ag an Aontas Eorpach idirphlé agus comhar a chur ar bun le heagraíochtaí idirnáisiúnta agus le heagraíochtaí réigiúnacha, mar shampla leis an ngrúpa tíortha san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin agus an tAontas Afracach. Féadfaidh an tAontas Eorpach breisluach a sholáthar bunaithe ar an méid acmhainní a chuirtear ar fáil, trí bhíthin a ionstraimí, a modhanna bainistíochta cuibheasach solúbtha agus intuarthacht acmhainní le linn thréimhse an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil.

Tá saineolas suntasach ag an Aontas Eorpach i réimsí áirithe a eascraíonn as stair na hEorpa féin (mar shampla, lánpháirtiú réigiúnach agus aistriú daonlathach) agus as beartais ar éirigh go maith leo (mar shampla saineolas i dtaobh slándála bia a fhaightear tríd an gcomhbheartas talmhaíochta agus tríd an gcomhbheartas iascaigh, agus i gcaighdeáin theicniúla an Mhargaidh Aonair). Tá clú idirnáisiúnta air mar ghníomhaí síochána agus mar ghníomhaí chun coinbhleachtaí a chosc agus ina thacadóir gníomhach ar shaorthoghcháin agus cearta an duine. •Comhréireacht I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ní théann an Rialachán beartaithe thar a bhfuil riachtanach chun a chuspóirí a bhaint amach. •An rogha ionstraime I gcomhréir le hAirteagal 209 agus le hAirteagal 212 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh , a leagann amach an gnáthnós imeachta reachtach le húsáid chun bearta a ghlacadh chun comhar a chur chun feidhme le tríú tíortha, tá an togra i bhfoirm Rialacháin, chun a áirithiú go bhfuil a chur i bhfeidhm aonfhoirmeach agus go bhfuil sé ceangailteach go hiomlán agus go díreach. 3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ SIARGHABHÁLACHA, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR •Meastóireachtaí siarghabhálacha/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana Sa tuarascáil ar an measúnú meántéarma, arna glacadh ag an gCoimisiún maidir le 10 gcinn de na hionstraimí um maoiniú seachtrach, na tuarascálacha meastóireachta ex post ar chúnamh macra-airgeadais agus an tathbhreithniú meántéarma ar shainordú iasachta seachtrach an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta, thángthas ar an gconclúid iontu go léir go raibh na hionstraimí maoinithe seachtracha, ar an iomlán, oiriúnach dá bhfeidhm agus go raibh treochtaí dearfacha ag teacht chun cinn i ndáil le baint amach na gcuspóirí. Léirítear sna tuarascálacha go bhfuil tuilleadh acmhainní ag teastáil i gcomhair ionstraimí um maoiniú seachtrach toisc go bhfuil a dteorainn airgeadais bainte amach acu. Leagtar amach leis na hionstraimí raon feidhme, cuspóirí agus nósanna imeachta maidir leis na beartais a chur chun feidhme. Léirítear sa tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú gur féidir leo, de bharr a gcineál cumasaithe, formhór na mbeart agus na spriocanna a bhaineann le gníomhaíocht sheachtrach an Aontais a chlúdach. B’fhearr i bhfad an leas a bhainfí astu dá léireofaí forbairtí amhail an méid seo a leanas: an creat beartais nua lena náirítear cumhdach uilíoch Chlár Oibre 2030, géarchéim na himirce/na ndídeanaithe agus síneadh seachtrach na mbeartas inmheánach. Ina theannta sin, ní mór aird a thabhairt níos mó ar na naisc idir forbairt agus slándáil agus an leibhéal foriomlán uaillmhéine maidir le síocháin agus slándáil i ngníomhaíochtaí seachtracha. Nuair a tugadh isteach prionsabal an ghrádaithe i roinnt ionstraimí (i.e. an Ionstraim le haghaidh Comhar um Fhorbairt), fágadh bearna i gcumas an Aontais dul i gcomhar leis na tíortha ard-mheánioncaim sin trí bhíthin comhar déthaobhach. Ós féidir go mbeidh gá leis an tacaíocht sin sna tíortha sin i gcásanna áirithe (e.g. cásanna iar-ghéarchéime), thángthas ar an gconclúid gur cheart don Aontas Eorpach bealaí nuálacha comhair a fháil, mar a leagtar amach sa Chomhdhearcadh Eorpach nua maidir leis an bhForbairt lena bheith ag obair i gcomhar leis na tíortha i mbéal forbartha atá níos faide chun tosaigh agus le comhpháirtithe straitéiseacha, i gcomhréir le cumhdach uilíoch Chlár Oibre 2030. Tá cur chun cinn luachanna bunúsacha agus chearta an duine ag croílár na nionstraimí. Os a choinne sin, bhain deacrachtaí leis an gclár oibre sin a chur chun cinn agus a thabhairt ar aghaidh i roinnt tíortha, agus thángthas ar an spás i gcomhair eagraíochtaí na sochaí sibhialta ag cúngú i roinnt mhaith tíortha. Dá bhrí sin, baineann dúshlán lena bheith ag obair ar na saincheisteanna sin agus is léir an teannas atá ann idir an clár oibre maidir le cearta an duine a chur chun cinn agus an clár oibre maidir le leasanna tosaíochta na gcomhpháirtithe féin a chur chun cinn. Ós rud é go mbíonn a lán géarchéimeanna agus coinbhleachtaí ann faoi láthair, ní mór do AE a bheith in ann freagairt go mear do chúinsí athraitheacha. Mar sin féin, i gcás ionstraimí áirithe, cuireadh bac ar fhreagrúlacht de dheasca easpa solúbthachta airgeadais. Nuair a tháinig tosaíochtaí nua chun cinn amhail an ghéarchéim imirce/dídeanaithe, thángthas ar fhadhbanna nuair a bhíothas ag féachaint le cistí a ath-leithdháileadh laistigh de na hionstraimí faoin mbuiséad mar go raibh méideanna móra gafa i gcláir fhadtéarmacha sa chaoi nach rabhthas in ann corrlach leordhóthanach a lamháil. Mar a dúradh sa tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú, ní mór an tsolúbthacht a mhéadú. Tá gá le comhsheasmhacht idir codanna de chomhpháirteanna ionstraime, idir ionstraimí éagsúla agus le deontóirí. Ar an iomlán, tá conclúidí éagsúla ó thaobh comhsheasmhachta de sa tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú. Maidir le comhsheasmhacht na nionstraimí, fuarthas go raibh siad sásúil. Bhí leibhéal áirithe comhsheasmhachta idir na hionstraimí ach bhíodh forluí gníomhaíochtaí ann in amanna idir na cláir de bharr a iomadúla a bhí siad, go háirithe sa chomhar casta le tíortha i mbéal forbartha a bhí níos faide chun cinn. Lena chois sin, thagadh easpa comhsheasmhachta sna freagraí ar leibhéal na tíre in amanna as an idirghníomhú idir an cur chuige geografach agus an cur chuige téamach. Léiríodh san aiseolas ó thoscaireachtaí de chuid an Aontais gur dheacair leo comhlántachtaí a bhainistiú agus leas a bhaint astu agus sineirgíochtaí a chruthú idir na hionstraimí. San iomlán, measadh go raibh an tAontas Eorpach ag cur deiseanna amú i dtaca le straitéisí comhordaithe do thír/réigiún ar leith. Ó thaobh comhsheasmhachta leis na Ballstáit de, fuarthas amach, san athbhreithniú, go bhféadfaí clársceidealú comhpháirteach a neartú a thuilleadh. Mar sin féin, chun é sin a dhéanamh, bheadh gá le tuilleadh tiomantais i gcásanna áirithe ó rialtais na dtíortha comhpháirtíochta agus ó na Ballstáit araon. Léirítear sa tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú go bhfuil dea-threochtaí ag teacht chun cinn i leith torthaí a bhaint amach. Os a choinne sin, luadh go raibh deacrachtaí ann ó thaobh gnóthachain a thomhas. Is minic gur beag faisnéis a bhíodh ann faoi chórais faireacháin dá dtagraítear sna hionstraimí. Bhí easpa sonraí ann (lena náirítear na bonnlínte) le tomhas i gcás ina raibh na hionstraimí ar an mbóthar ceart chun cuid dá gcuspóirí a ghnóthú (go háirithe na cuspóirí ardleibhéil), agus bhí an tuiscint ann go nimríonn cuid mhór fachtóirí seachtracha (e.g. beartais tíre comhpháirtíochta agus deontóirí eile) tionchar ar ghnóthú na gcuspóirí. Maidir le tosaíochtaí an Aontais a phríomhshruthú, luadh go ndearnadh dul chun cinn suntasach sna hionstraimí ar fad atá ann cheana i réimsí an athraithe aeráide, ach ní mór tuilleadh a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar scála na ndúshlán comhshaoil eile amhail cailliúint na bithéagsúlachta agus ídiú acmhainní nádúrtha. Measadh sa chuid is mó de na cásanna gur ‘obair atá ar siúl’ a bhí i bpríomhshruthú chearta an duine, lena náirítear comhionannas inscne agus cumhachtú na mban, agus go léiríodh rialtais chomhpháirtíochta easpa suime sna réimsí sin nó frithbheartaíocht ina néadan. Cé gur measadh go raibh feidhmíocht an eagrúcháin éifeachtúil ar an iomlán, mheas gníomhaithe áirithe go raibh ualach mór ó thaobh riaracháin de i ngeall ar chur chun feidhme ionstraimí áirithe. I dtéarmaí na giarála, bhí an Plean Infheistíochta Seachtraí in ann infheistíocht phríobháideach shubstaintiúil a mhealladh le haghaidh tograí gnó inmharthana a ceapadh chun freagairt do riachtanais forbartha inbhuanaithe, le cistí poiblí teoranta. Rannchuidíonn an Ciste Eorpach um Ráthaíocht Forbartha Inbhuanaithe leis an infheistíocht atá ag teastáil i dtíortha comhpháirtíochta, lena náirítear i limistéir agus in earnálacha ardriosca, a mhéadú agus cuireadh tús éifeachtach leis de réir dealraimh. Ba cheart don Chiste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe (CEFI +) agus an Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha leanúint de bheith ag cur leis an taithí dhearfach sin. •Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara

Nuair a bhí na doiciméid mheastóireachta a tugadh isteach sa tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú á ndréachtú, eagraíodh trí chineál comhairliúchán leis na páirtithe leasmhara. Is le hoifigigh an Aontais Eorpaigh, agus le hionadaithe ó institiúidí an Aontais Eorpaigh, ó na Ballstáit agus ó na tíortha comhpháirtíochta a rinne measúnóirí timpeall is míle agallamh struchtúrtha nó leathstruchtúrtha. Reáchtáladh roinnt ceardlann teicniúil chun na dréacht-mheastóireachtaí a chur i láthair agus a phlé le rannpháirtithe ó Pharlaimint na hEorpa, ó mheithle oibre na Comhairle, ó choistí na mBallstát, agus ó eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus ó údaráis áitiúla. Eagraíodh comhairliúchán poiblí oscailte in 2017. Bhí sé d’aidhm aige aiseolas a bhailiú ó pháirtithe leasmhara faoi na torthaí atá ag teacht as meastóireachtaí a dhéantar ar na hionstraimí agus ar na hionstraimí um maoiniú seachtrach a bheidh ann amach anseo tar éis 2020. Déantar achoimre thíos ar na príomhtheachtaireachtaí a tháinig chun cinn ó na páirtithe leasmhara a ndeachthas i gcomhairle leo. Solúbthacht: Chomhaontaigh na páirtithe leasmhara gur cheart na hionstraimí nua maoiniúcháin a bheith níos solúbtha chun freagairt do dhúshláin agus do ghéarchéimeanna gan choinne. Chuir siad béim, go háirithe, ar an ngá atá lena dhéanamh níos fusa cistí a aistriú thar réigiúin agus idir modúlachtaí cabhrach. Ina theannta sin, leagadh béim air freisin nár cheart an tsolúbthacht a mhéadú chun níos lú intuarthachta a bheith ann, úinéireacht na dtíortha a dhéanamh níos laige agus níos lú fócais a chur ar chuspóirí forbartha fadtéarmacha a ghnóthú. D’fhonn solúbthacht agus intuarthacht a áirithiú, rinne freagróirí áirithe argóint ar son cúlchistí leordhóthanacha a bheith ar fáil dóibh. Comhsheasmhacht: Mheas na páirtithe leasmhara gur ghá sin chun a áirithiú go mbeadh comhsheasmhacht níos fearr idir beartais inmheánacha agus sheachtracha an Aontais, agus idir na hionstraimí seachtracha féin. Leag roinnt de na páirtithe leasmhara béim ar an ngá atá le comhlántacht agus le sineirgíocht a neartú idir ionstraimí geografacha agus ionstraimí téamacha. D’áitigh páirtithe leasmhara eile go gcuirfí an bonn is iomchuí ar fáil chun an chomhsheasmhacht a mhéadú idir beartais inmheánacha agus beartais sheachtracha leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe. Mhol an chuid is mó de na páirtithe leasmhara gur cheart don Aontas Eorpach ról ceannasach a ghlacadh maidir le comhlántacht a fheabhsú idir páirtithe leasmhara éagsúla, laistigh agus lasmuigh den Aontas. Chuir roinnt freagróirí béim ar an riosca forluí go mbeadh na cuspóirí beartais céanna maoinithe le hionstraimí iomadúla. D’iarr freagróirí deighilt shoiléir a dhéanamh ar na hionstraimí, agus chuir siad béim ar an ngá atá ann a áirithiú go mbainfidh cláir gheografacha agus théamacha tairbhe as sineirgíochtaí agus nasc trasearnála eatarthu. Comhlántacht: Maidir le struchtúr na nionstraimí sa todhchaí, bhí páirtithe leasmhara den tuairim go mbeadh torthaí dearfacha ann ach na cláir gheografacha agus na cláir théamacha a chomhcheangal le chéile. Chuir siad in iúl go láidir gurbh é an luach atá leis na hionstraimí struchtúrtha atá bunaithe ar bhonn geografach an acmhainneacht atá acu chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais shonracha tíortha comhpháirtíochta ar shlí shainoiriúnaithe. Tá an méid sin ríthábhachtach i bhfianaise éagsúlacht na ndúshlán agus na riachtanas sna tíortha sin. Chomh maith leis sin, mhol na páirtithe leasmhara na hidirghabhálacha domhanda spriocdhírithe a rinneadh, amhail san Ionstraim um Chomhpháirtíocht agus an Ionstraim lena gcuirtear le Cobhsaíocht agus le Síocháin. Simpliú: Moladh go láidir don Aontas Eorpach ailtireacht fhoriomlán na nionstraimí a shimpliú a thuilleadh. Ba cheart don Aontas leanúint lena chuid iarrachtaí nósanna imeachta anásta riaracháin agus airgeadais a shimpliú. Bhí eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus údaráis áitiúla den tuairim láidir go bhfuil impleachtaí tábhachtacha leis na nósanna imeachta agus na rialacha atá i bhfeidhm faoi láthair maidir lena gcumas a bheith níos rannpháirtí sa chomhar um fhorbairt. Giaráil: Bhí na páirtithe leasmhara den tuairim go bhféadfadh ról tábhachtach a bheith ag ionstraimí airgeadais nuálacha maidir le maoiniú poiblí agus príobháideach a ghiaráil do chúnamh seachtrach an Aontais. Measadh gur ábhar misnigh iad na torthaí dearfacha a bheith ann maidir le héifeachtaí giarála agus breisíocht airgeadais ionstraimí den sórt sin sa mheastóireacht a rinneadh ar an gcumasc le déanaí. Mar sin féin, thug freagróirí ó eagraíochtaí na sochaí sibhialta le fios go raibh ábhair imní orthu faoi thosaíochtaí na hearnála príobháidí atá ag sárú na gcuspóirí sin maidir leis an mbochtaineacht a laghdú sna tíortha comhpháirtíochta. Tugtar freagra leis an togra seo ar fhormhór na nábhar imní a chuir na páirtithe leasmhara in iúl. •Saineolaithe seachtracha Bhí an tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú agus na doiciméid inmheánacha oibre a bhaineann le hábhar bunaithe den chuid is mó ar shraith tuarascálacha neamhspleácha meastóireachta a rinneadh idir 2016 agus 2017 (meastóireacht amháin in aghaidh na hionstraime). San am céanna, ullmhaíodh tuarascáil neamhspleách freisin i dtaobh ionstraimí na ngníomhaíochtaí seachtracha a chumhdaítear leis an tuarascáil mheántéarma maidir le hathscrúdú, agus baineadh úsáid as na ceachtanna tábhachtacha a foghlaimíodh sa tuarascáil sin. Seachas na tuarascálacha nua sin, foilsíodh sraith moltaí i ndáil le hailtireacht, rialacha agus nósanna imeachta na nionstraimí um maoiniú seachtrach an Aontais san athbhreithniú piaraí a rinne Coiste Cúnaimh Forbartha na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta ar chomhar an Aontais um fhorbairt in 2012. Mar shampla, d’iarr an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta ar an Aontas Eorpach an comhar sin a shimpliú agus a nuachóiriú a thuilleadh, trí líon ítimí an bhuiséid a laghdú, rialacha na hIonstraime le haghaidh Comhar um Fhorbairt agus Ciste Forbraíochta na hEorpa a ailíniú, nósanna imeachta formheasa a chuíchóiriú agus comhsheasmhacht a mhéadú idir cláir réigiúnacha agus théamacha. Iarradh ar an Aontas Eorpach feidhmiú ar bhonn níos éifeachtaí, níos tráthúla agus níos solúbtha ar leibhéal an chláir agus ar fud shraith na nionstraimí araon. Bhí gá leis an méid sin go háirithe i gcásanna leochaileachta agus géarchéime, nuair a tuigeadh don Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta go bhféadfaí feabhas mór a chur ar na cásanna sin. •Measúnú tionchair In 2018 rinne an Coimisiún measúnú tionchair a chumhdaíonn an ghníomhaíocht sheachtrach dar teideal ‘an Eoraip Dhomhanda’ faoi Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020 ina ndírítear ar na mórathruithe atá beartaithe do ghníomhaíocht sheachtrach, lena náirítear cuíchóiriú a dhéanamh ar roinnt ionstraimí in ionstraim leathan amháin agus lánpháirtiú na ngníomhaíochtaí atá á maoiniú ag an gCiste Eorpach Forbraíochta faoi láthair isteach i mbuiséad an Aontais. Baineadh an chonclúid as an anailís gur mhó na buntáistí gan leanúint de bheith ag maoiniú gníomhaíochtaí forbraíochta tríd an gCiste Eorpach Forbraíochta lasmuigh de bhuiséad an Aontais, gur mhó iad ná na míbhuntáistí chomh fada agus a d’fhéadfaí réamhchoinníollacha ar leith a chomhlíonadh. Ar na coinníollacha sin tá: –níor cheart an méid a dhéanfaí a leithdháileadh ar ghníomhaíocht sheachtrach a bheith níos lú ná suim CEF agus na nionstraimí eile um maoiniú seachtrach arna gcomhcheangal le chéile; –ba cheart solúbthachtaí CEF a aistriú a mhéid is féidir chuig buiséad an Aontais; agus –ba cheart go leanfaí leis na hoibríochtaí míleata a mhaoinítear faoin tSaoráid um Shíocháin san Afraic den Chiste Eorpach Forbraíochta trí shásra seachbhuiséadach eile – an tSaoráid um Síocháin san Eoraip, atá mar chuspóir ag togra ar leithligh. Baineadh an chonclúid as an measúnú tionchair freisin go bhféadfaí formhór na nionstraimí, amach ó na hionstraimí sin de chineál an-sonrach amhail an chabhair dhaonnúil lena mbaineann prionsabal na neodrachta, a chumasc in aon ionstraim amháin, is é sin: an Comhrialachán cur chun Feidhme, an Ionstraim le haghaidh Comhar um Fhorbairt, an Ciste Eorpach Forbraíochta, an Ciste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe, Sainordú Iasachtaithe Sheachtraigh, an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht, an Ionstraim Eorpach i gcomhair an Daonlathais agus Chearta an Duine, an Ciste Ráthaíochta, an Ionstraim lena gcuirtear le Cobhsaíocht agus le Síocháin, agus an Ionstraim um Chomhpháirtíocht. Is iad seo na hionstraimí is ceart fanacht ar leithligh: an ionstraim um chúnamh réamhaontachais; cabhair dhaonnúil; an buiséad don chomhbheartas eachtrach agus slándála; tíortha agus críocha thar lear, an Ghraonlainn san áireamh; Sásra an Aontais um chosaint shibhialta; scéim saorálaithe cabhrach an Aontais; tacaíocht do phobal Turcach na Cipire; An Cúlchiste um Chabhair Éigeandála; agus an tSaoráid nua um Síocháin san Eoraip.

Mar a shonraigh an Coimisiún agus mar a tugadh le fios freisin san aiseolas ó chomhpháirtithe le linn an chomhairliúcháin phoiblí oscailte, tá struchtúr reatha na nionstraimí um maoiniú seachtrach róchasta. Bheadh deis ann chun a gcórais bhainistíochta agus mhaoirseachta a chuíchóiriú agus chun an tualach riaracháin do na páirtithe leasmhara uile a laghdú, dá ndéanfaí ionstraimí áirithe a athchóiriú in ionstraim leathan amháin. Trí chóras maoirseachta simplithe, bheadh na hinstitiúidí ábhartha in ann tuiscint níos fearr, níos cuimsithí a fháil ar chaiteachas seachtrach an Aontais. A bhuí le hionstraim leathan, bheadh cur chuige níos cuimsithí go geografach agus go téamach, lenar fusa beartais éagsúla a chur chun feidhme ar bhealach trasréigiúnach, ilearnálach agus domhanda. Dhéanfadh an tAontas Eorpach níos éasca é chun freagairtí agus sineirgíochtaí comhsheasmhacha a thabhairt, lena miondealaítear stórais sonraí téamacha agus geografacha. Chuirfí deireadh leis an bhforluí, go háirithe maidir leis na cineálacha forluí sin idir an Ionstraim um Chomhpháirtíocht atá ann faoi láthair agus an Ionstraim le haghaidh Comhar um Fhorbairt, i ndáil le comhar nuálach le tíortha i mbéal forbartha atá níos faide chun cinn, agus idir na cláir gheografacha agus na cláir théamacha (i.e. cláir gheografacha den Chiste Eorpach Forbraíochta agus cláir théamacha den Ionstraim um Chomhar agus Forbairt). Rinne an Bord um Ghrinnscrúdú Rialála scrúdú ar an measúnú tionchair an 25 Aibreán 2018 agus fuair siad tuairim dhearfach le hagúis ar an tuiscint gur cheart an measúnú a choigeartú d’fhonn moltaí an Bhoird maidir le gnéithe áirithe a lánpháirtiú. Dá thoradh sin, rinneadh an measúnú a leasú chun an méid seo a leanas a dhéanamh : –tuilleadh faisnéise maidir le struchtúr rialachais na hionstraime nua a sholáthar, lena náirítear faisnéis maidir le nósanna imeachta cinnteoireachta; –roinnt saincheisteanna cistiúcháin a mhíniú a thuilleadh, lena náirítear an bhonnlíne mhaoiniúcháin, imfhálú le haghaidh na réigiún agus na réimsí téamacha agus scála ranníocaíochta na mBallstát don Chiste Eorpach Forbraíochta; agus –an tslí a mbeadh na córais faireacháin agus meastóireachta ag feidhmiú san am atá le teacht. Tuairiscítear tuairim an Bhoird agus na modhnuithe gaolmhara a rinneadh ar an measúnú tionchair a thuilleadh in Iarscríbhinn 1 den mheasúnú tionchair. •Simpliú Tá sé ar thosaíochtaí an Choimisiúin sa Chreat Airgeadais Ilbhliantúil ar fad simpliú a dhéanamh ar a thimpeallacht rialála. A bhuí le cuíchóiriú a dhéanamh ar roinnt ionstraimí faoi cheann ionstraim leathan amháin, cuirfear deis ar fáil chun athchóiriú a dhéanamh ar chórais bhainistíochta agus mhaoirseachta, agus laghdófar an tualach riaracháin d’institiúidí an Aontais agus do na Ballstáit. Seachas béim a leagan ar ilphróisis chlársceidealaithe, bheadh díospóireachtaí níos dírithe ar chuspóirí polaitiúla agus rannpháirtíocht le comhpháirtithe seachtracha. Ina theannta sin, gníomhaíochtaí a fhaigheann cistiú carnach ó chláir éagsúla de chuid an Aontais, ní dhéanfar ach iniúchadh amháin ar na gníomhaíochtaí sin, lena gcumhdófar na cláir uile i dtrácht agus na rialacha is infheidhme lena mbaineann. Ní chiallaíonn simpliú go mbeadh laghdú ar an ngrinnscrúdú nó ar an gcuntasacht. Dhéanfaí an chothromaíocht idirinstitiúideach a chaomhnú ina hiomláine. Ina ionad sin, dhéanfaí cumhachtaí buiséadacha agus grinnscrúdaithe Pharlaimint na hEorpa a leathnú tríd na gníomhaíochtaí arna maoiniú ag an gCiste Eorpach Forbraíochta faoi láthair a ionchorprú i mbuiséad an Aontais. Maidir le rialacha a ailíniú, lena nionchorpraítear forálacha ón gComhrialachán cur chun Feidhme, beidh sraith chomhsheasmhach prionsabal ar fáil don ionstraim nua ina comhchodanna ar fad agus tuigfidh comhpháirtithe agus gníomhairí cur chun feidhme níos fusa í. •Cearta bunúsacha Tá sé mar bhunphrionsabal ag an Aontas Eorpach rannpháirtíocht láidir a léiriú chun cearta bunúsacha, cearta an duine, an daonlathas agus an smacht reachta a chur chun cinn agus a chosaint. Tugtar taca gníomhach do na cearta agus na prionsabail sin laistigh dá theorainneacha, ach nuair a bhíonn sé i mbun caidrimh le tríú tíortha chomh maith. Gabhann an Rialachán seo ionad na hIonstraime Eorpaí i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine reatha agus tacaíonn sé le hidirghabhálacha i réimse chearta an duine, saoirsí bunúsacha agus an daonlathais i dtríú tíortha. Is é an cuspóir atá leis an togra tacú leis an tsochaí shibhialta freisin ina hacmhainn éifeachtach chun athchóiriú polaitiúil a spreagadh agus cearta an duine a chosaint. 4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA Sa Teachtaireacht uaidh an 2 Bealtaine 2018, mhol an Coimisiún Eorpach EUR 89 200 000 000 (i bpraghsanna reatha) a leithdháileadh ar an Ionstraim um Chomharsanacht, um Fhorbairt agus um Chomhar Idirnáisiúnta do 2021-2027. 5.EILIMINTÍ EILE •Ranníocaíocht an Rialacháin atá beartaithe le gealltanas an Aontais athrú aeráide a chomhrac

Faoi chuimsiú na ngealltanas a rinneadh i gComhaontú Pháras, agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, ba cheart go rannchuideodh an Rialachán seo le gníomhaíocht aeráide a phríomhshruthú i mbeartais an Aontais. An comhrac i gcoinne an athraithe aeráide, tá sé ar cheann de na dúshláin is mó atá roimh an domhan agus tá géarghá le gníomhaíocht idirghabhála náisiúnta agus idirnáisiúnta. Sa chomhthéacs sin, is é cuspóir an Aontais 25 % ar a laghad dá bhuiséad a leithdháileadh chun an tathrú aeráide a chomhrac. D’fhonn rannchuidiú leis an gcuspóir seo, le bearta faoin gClár seo, meastar go gcaithfear 25 % d’imchlúdach airgeadais foriomlán ar chuspóirí aeráide. •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe Déanfaidh an Coimisiún faireachán go tráthrialta ar a gcuid gníomhaíochtaí agus déanfaidh sé athbhreithniú ar an dul chun cinn a dhéanfar i dtreo na torthaí a bhaint amach. I gcomhréir le mír 22 agus le mír 23 den Chomhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016, i gcás inar dheimhnigh na trí institiúid gur cheart gur bhunús measúnuithe tionchair ar roghanna maidir le tuilleadh gníomhaíochta, meastóireachtaí ar reachtaíocht agus beartais atá ann cheana, déanfaidh an Coimisiún meastóireacht idirthréimhseach agus meastóireacht deiridh. Is éard a dhéanfaidh na meastóireachtaí ná éifeachtaí na hIonstraime ar an láthair a mheas, bunaithe ar tháscairí ábhartha agus ar anailís ar an ábharthacht, ar an éifeachtúlacht, agus ar an éifeachtacht a mheastar a bheith san Ionstraim, agus anailís ar cé chomh mór agus atá luach breise don Aontas Eorpach ann, agus ar cé chomh comhsheasmhach agus atá sí i gcomhréir le beartais eile de chuid an Aontais Eorpaigh. Beidh ceachtanna a foghlaimíodh sna meastóireachtaí chun aon laigí/fadhbanna atá ann a shainaithint nó aon poitéinseal atá ann breis feabhais a chur ar na bearta nó ar a dtorthaí agus chun cuidiú a dtionchar a uasmhéadú. Cuirfear torthaí na meastóireachtaí, a mbeidh barúlacha ag gabháil leo, in iúl do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle. Déanfar faireachán ar an dul chun cinn ar bhonn táscairí a bheidh i gcomhréir le cuspóirí an togra. Ón mbliain 2022 ar aghaidh, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil bhliantúil chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle maidir le cuspóirí an Rialacháin seo a ghnóthú. Déanfar meastóireachtaí go tráthúil sa dóigh agus go bhféadfar leas a bhaint astu sa phróiseas cinnteoireachta. Ba cheart an Ionstraim um an gComharsanacht, um Fhorbairt agus um Chomhar Idirnáisiúnta a mheas a luaithe agus a bheidh go leor faisnéise ar fáil maidir lena feidhmíocht. •Raon feidhme geografach agus rannpháirtíocht tríú tíortha Tá raon feidhme geografach ar fud an domhain ag an Rialachán atá beartaithe. Ar an ábhar sin, féadfaidh roinnt gníomhaithe ó na Ballstáit agus ó thíortha lasmuigh den Aontas rochtain a fháil ar a cistí agus/nó feidhmiú ina gcomhpháirtithe iad a chur chun feidhme. Maidir le faighteoirí cistí lasmuigh den Aontas, tá eintitis ó thíortha agus ó chríocha atá i mbéal forbartha agus atá ina bpríomhthairbhithe den Rialachán seo, incháilithe do chistiúchán ón Aontas. D’fhéadfadh tríú tíortha eile a bheith incháilithe, faoi réir na gcoinníollacha a leagtar síos in Airteagal 24 den togra, atá i gcomhréir le gealltanais idirnáisiúnta an Aontais maidir le héifeachtacht cabhrach, go háirithe Moladh um Dhícheangail ón Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta agus Fóram Ardleibhéal Nairobi in 2016. Bunaítear le Airteagal 24 nach féidir le heintitis ó thríú tíortha forbartha, mar riail ghinearálta, cistí a fháil faoin Rialachán seo ach amháin ar bhonn na cómhalartachta rochtana ar a gcuid cúnaimh fhorbartha féin, ar cúnamh é a aithnítear le cinneadh ón gCoimisiún. Tá an clár don Chobhsaíocht agus don tSíocháin agus an clár um Chearta an Duine agus Daonlathas oscailte d’eintitis ó gach tír, mar gheall gur spéis leis an Aontas an tairiscint is leithne agus is féidir a thabhairt i bhfianaise raon feidhme domhanda na ngníomhaíochtaí, mar aon leis na cúinsí deacra ina gcuirtear cúnamh ar fáil agus an gá atá le gníomhú go tapa. Tá eagraíochtaí idirnáisiúnta incháilithe freisin. Maidir le comhpháirtithe lasmuigh den Aontas a roghnú, féadfaidh an Coimisiún a chinneadh freisin a bheith ag obair i gcomhar le heagraíochtaí idirnáisiúnta, tíortha comhpháirtíochta nó eintitis idirnáisiúnta ó thríú tíortha eile faoi bhainistiú indíreach chun gníomhaíocht shonrach a chur chun feidhme, nuair is gá sin chun leas an Aontais agus cuspóirí na gníomhaíochta sin, agus faoi réir na rialacha agus na gcoinníollacha a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais. Ba ghá cinneadh ón gCoimisiún chun an rogha sin a dhéanamh. Ina theannta sin, is féidir leis na Ballstáit agus le tríú tíortha rannchuidiú leis an Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha agus, dá bhrí sin, d’fhéadfadh a gcuid eintiteas a bheith ina gcontrapháirtithe incháilithe chun í a chur chun feidhme. I gcás tríú tíortha seachas na páirtithe conarthacha sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, ceanglaítear go bhformheasfaidh an gCoimisiún na ranníocaíochtaí roimh ré. Ba cheart na coinníollacha don ranníocaíocht sin a léiriú i gcomhaontú idir an Coimisiún agus an tríú tír. •Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra TEIDEAL I: FORÁLACHA GINEARÁLTA Ábhar — sainítear in Airteagal 1 an ionstraim arna cruthú leis an Rialachán, ionstraim atá ar cheann de chláir an Aontais um ghníomhaíocht sheachtrach. Sainmhínithe — in Airteagal 2 tá sainmhínithe ar na buntéarmaí a úsáidtear sa Rialachán. Cuspóirí — leagann Airteagal 3 amach an cuspóir ginearálta is infheidhme maidir le colúin uile na hionstraime, chomh maith leis na cuspóirí sonracha. Raon feidhme agus struchtúr — déantar cur síos in Airteagal 4 ar chomhpháirteanna éagsúla na hionstraime: geografach, téamach agus mearfhreagairt. Bunaítear leis raon feidhme geografach agus raon feidhme ábhartha gach comhpháirte agus mínítear an gaol idir na comhpháirteanna.

Tá cláir gheografacha don Chomharsanacht Eorpach, don Afraic fho-Shahárach, don Áise agus don Aigéan Ciúin, agus do Mheiriceá agus do Mhuir Chairib, sa chomhpháirt gheografach. Tá liosta de na tíortha atá sa limistéar Comharsanachta in Iarscríbhinn I; úsáidtear an liosta sin mar bhonn chun na tíortha sna limistéir lena mbaineann a shainiú. Tá tíortha eile ag teacht laistigh de limistéir gheografacha chaighdeánacha. Leagtar amach raon feidhme ábhartha na gclár geografach, leis na réimsí comhair, in Iarscríbhinn II. Díríonn an chomhpháirt téamach ar dhúshláin dhomhanda, go háirithe trí chláir théamacha thiomnaithe a bhaineann le Cearta an Duine agus Daonlathas, le hEagraíochtaí na Sochaí Sibhialta, leis an gCobhsaíocht agus leis an tSíocháin, agus le Dúshláin Dhomhanda, lena gclúdaítear ábhair amhail sláinte, oideachas agus oiliúint, mná agus leanaí, obair chuibhiúil agus cosaint shóisialta, cultúr, imirce, comhshaol agus athrú aeráide, fuinneamh inmharthana, fás inbhuanaithe agus cuimsitheach, an earnáil phríobháideach agus údaráis áitiúla. Déanann na cláir sin comhlánú ar na cláir gheografacha, agus cumhdach domhanda acu. Leagtar amach in Iarscríbhinn III raon feidhme ábhartha na gclár téamach, go háirithe na réimsí idirghabhála. Tá an ghné mearfhreagartha tiomnaithe do chumas tapa freagartha do bhainistíocht géarchéime, coinbhleachtaí a chosc agus síocháin a chothú; teacht aniar a neartú agus gníomhaíochtaí daonnúla agus forbartha a nascadh; agus do riachtanais agus tosaíochtaí na mbeart beartais eachtraigh. Tá cumhdach domhanda ag an gcomhpháirt seo freisin. Sainítear na réimsí idirghabhála in Iarscríbhinn IV. Faoin gcomhpháirt sin, níl clársceidealú de dhíth; déantar cur chun feidhme i bhfoirm bearta eisceachtúla um chúnamh, pleananna gníomhaíochta agus bearta aonair a ghlacadh go díreach. Comhchuibheas, comhsheasmhacht agus comhlántacht — In Airteagal 5 mínítear an gaol idir an ionstraim seo agus ionstraimí eile faoi ghníomhaíocht sheachtrach, maille leis na naisc chuig cláir inmheánacha an Aontais agus comhsheasmhacht leo. Buiséad — In Airteagal 6 déantar tagairt don imchlúdach foriomlán don ionstraim, agus tugtar miondealú mionsonraithe de réir limistéar geografach, de réir clár téamach agus de réir beart mearfhreagartha. Tá tagairt ann freisin do ‘chúlchiste do dhúshláin agus tosaíochtaí atá ag teacht chun cinn’, a d’fhéadfadh na méideanna dá dtagraítear san Airteagal a mhéadú. Creat beartais — Déantar tagairt in Airteagal 7 don chreat foriomlán beartais a úsáidtear chun an ionstraim a chur chun feidhme. Socraíonn na comhaontuithe, na straitéisí, na conclúidí, na rúin agus na doiciméid eile dá leithéid an beartas ar a mbeadh cur chun feidhme na hionstraime bunaithe. Prionsabail ghinearálta — liostaítear in Airteagal 8 na prionsabail éagsúla is infheidhme maidir leis an ionstraim iomlán, amhail an daonlathas, an smacht reachta agus an meas ar chearta an duine agus na saoirsí bunúsacha, cur chuige atá bunaithe ar chearta, comhar, idirphlé, comhpháirtíocht, éifeachtúlacht na forbartha, príomhshruthú an athraithe aeráide, cosaint an chomhshaoil agus comhionannas inscne. Leagtar béim san Airteagal seo freisin ar an ngá atá le comhar leis na Ballstáit. Tá oibleagáid ann Parlaimint na hEorpa a chur ar an eolas agus faisnéis a mhalartú go rialta léi, a fhágfaidh gur féidir leis an gCoimisiún agus Parlaimint na hEorpa plé a dhéanamh go rialta ar chúrsaí beartais agus ar chur chun feidhme na hionstraime. Fothú acmhainní na ngníomhaithe míleata chun tacú leis an bhforbairt agus leis an tslándáil don fhorbairt — Tá sé mar aidhm ag Airteagal 9 na gníomhaíochtaí a bhaineann leis an tslándáil a d’fhéadfaí tacú leo tríd an Ionstraim seo a dheighilt ó ghníomhaíochtaí nach féidir a mhaoiniú faoi bhuiséad an Aontais. TEIDEAL II – AN IONSTRAIM A CHUR CHUN FEIDHME I dTeideal II tugtar le chéile na caibidlí a bhaineann le cur chun feidhme na hionstraime, lena náirítear clársceidealú ilbhliantúil.

Clúdaíonn Caibidil I — Clársceidealú (Airteagail 10-15) na forálacha éagsúla sa chlársceidealú ilbhliantúil, go háirithe an cur chuige ginearálta, prionsabail shonracha do chláir gheografacha, ábhar na ndoiciméad clársceidealaithe le haghaidh cláir gheografacha agus théamacha araon, agus an nós imeachta chun iad a ghlacadh. Leagtar amach in Airteagal 15 an chaoi a noibríonn an cúlchiste do dhúshláin agus tosaíochtaí atá ag teacht chun cinn. I gCaibidil II — Forálacha sonracha don Chomharsanacht (Airteagail 16-18) tá rialacha sonracha maidir le limistéar na Comharsanachta, go háirithe maidir leis na critéir leithdháilte, an cur chuige feidhmíochtbhunaithe agus an comhar trasteorann. I gCaibidil III — Pleananna gníomhaíochta, bearta agus modhanna cur chun feidhme (Airteagail 19-25) tá forálacha a fhorlíonann an Rialachán Airgeadais i ngeall ar chineál sonrach na gníomhaíochta seachtraí. Tá forálacha in Airteagal 25 is gá chun solúbthacht CFE a chuimsiú. I gCaibidil IV — Ráthaíochtaí buiséadacha CEFI + agus cúnamh airgeadais do thríú tíortha (Airteagail 26-30), déantar na forálacha atá ann faoin gCiste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe, an Sainordú Iasachtaithe Seachtraigh agus an Ciste Ráthaíochta um ghníomhaíochtaí seachtracha a chumasc agus a ionadú. I gCaibidil V — Faireachán, tuairisciú agus meastóireacht (Airteagail 31-32) tá forálacha maidir le táscairí agus creataí torthaí a úsáidtear san fhaireachán agus sa mheastóireacht ar ghníomhaíocht sheachtrach, agus ar an tuarascáil bhliantúil, tuarascálacha eatramhacha agus tuarascálacha deiridh meastóireachta. TEIDEAL III – FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA Baineann Teideal III (Airteagail 33-41) tríd is tríd le cláir inmheánacha beartais i dtaca le saincheisteanna institiúideacha, le faisnéis, le cumarsáid agus le poiblíocht, le haisghairm agus le teacht i bhfeidhm. Tá maolú maidir le hinfheictheacht, clásal maidir leis an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí, agus forálacha maidir le rannpháirtíocht tíre nó críche nach bhfuil cumhdaithe ag an Rialachán san áireamh. In Airteagal 34 den Teideal seo cumhdaítear feidhmiú an tarmligin cumhachtaí i ndáil leis an ráta soláthair (tarmligean cumhachta in Airteagal 26(3), na réimsí comhair agus idirghabhála in Iarscríbhinn II, Iarscríbhinn III agus Iarscríbhinn IV (tarmligean cumhachta atá in Airteagal 4(6), réimsí tosaíochta oibríochtaí an Chiste Eorpaigh um Fhorbairt Inbhuanaithe + agus a rialachas in Iarscríbhinn V agus Iarscríbhinn VI (tarmligean cumhachta atá in Airteagal 27(9); na táscairí in Iarscríbhinn VII agus creat faireacháin agus meastóireachta a bhunú (tarmligean cumhachta atá in Airteagal 31(9)). Saincheist shubstainteach atá ann, baineann sí leis an nós imeachta coiste: bunaítear le hAirteagal 35, an coiste um ‘an Chomharsanacht, Forbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta’, de bhun Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. Tá an coiste sin i gceannas ar thuairim a thabhairt ar dhoiciméid chlársceidealaithe ilbhliantúla agus ar chláir oibre bhliantúla (pleananna gníomhaíochta agus bearta). Tá seacht iarscríbhinn ag an togra, mar seo a leanas: – Iarscríbhinn I – Liosta de thíortha agus de chríocha atá sa limistéar comharsanachta – Iarscríbhinn II – Réimsí comhair le haghaidh na gclár geografach – Iarscríbhinn III – réimsí idirghabhála faoi chláir théamacha – Iarscríbhinn IV – réimsí idirghabhála faoi bhearta mearfhreagartha

– Iarscríbhinn V – Réimsí tosaíochta oibríochtaí an Chiste Eorpaigh um Fhorbairt Inbhuanaithe+ – Iarscríbhinn VI – Rialachas an Chiste Eorpaigh um Fhorbairt Inbhuanaithe+ – Iarscríbhinn VII – Liosta de na príomhtháscairí feidhmíochta 2018/0243 (COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear an Ionstraim maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH, Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 209, Airteagal 212 agus Airteagal 322(1) de, Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach, Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta, Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún, Ag féachaint don tuairim ón gCúirt Iniúchóirí, Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach, De bharr an méid seo a leanas: (1)Ba cheart go mbeadh cuspóir ginearálta an Chláir “an Ionstraim maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta” ag cumhdach agus ag cur chun cinn leasanna agus luachanna an Aontais ar fud an domhain chun cuspóirí agus prionsabail ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a shaothrú, mar a leagtar síos in Airteagal 3(5), Airteagal 8 agus Airteagal 21 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. (2)I gcomhréir le hAirteagal 21 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, saothróidh an tAontas an chomhsheasmhacht idir réimsí éagsúla a ghníomhaíochta seachtraí agus idir iad sin agus a bheartais eile agus cuirfidh sé roimhe an comhar a chothú go mór i réimsí uile an chaidrimh idirnáisiúnta. Ba cheart go rannchuideodh an réimse leathan de ghníomhaíochtaí is féidir a chur i gcrích leis an Rialachán seo leis na cuspóirí a leagtar amach san Airteagal sin den Chonradh. (3)I gcomhréir le hAirteagal 8 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, déanfaidh an tAontas gaolmhaireacht speisialta a fhorbairt le tíortha comharsanachta d’fhonn limistéar rathúnais agus dea-chomharsanúlachta a bhunú, arna fhothú ar luachanna an Aontais agus arb iad is sainairíonna ann dlúthchaidreamh síochánta atá bunaithe ar an gcomhar. Ba cheart go rannchuideodh an Rialachán seo le cuspóir den sórt sin. (4)Is é is cuspóir príomhúil do bheartas an Aontais maidir leis an gcomhar um fhorbairt, mar a leagtar síos in Airteagal 208 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, an bhochtaineacht a laghdú agus, san fhadtéarma, deireadh a chur léi ar fad. Gné eile de bheartas an Aontais maidir leis an gcomhar um fhorbairt is ea cuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a ghnóthú, go háirithe na cuspóirí sin a leagtar amach in Airteagal 21(2)(d) den Chonradh ar an Aontas Eorpach maidir le tacú le forbairt inbhuanaithe eacnamaíoch, shóisialta agus chomhshaoil na dtíortha i mbéal forbartha, agus é mar phríomhaidhm aige deireadh a chur leis an mbochtaineacht.

(5)Áiritheoidh an tAontas comhchuibheas beartas le haghaidh na forbartha mar a cheanglaítear le hAirteagal 208 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Ba cheart go gcuirfeadh an tAontas san áireamh na cuspóirí a bhaineann leis an gcomhar um fhorbairt sna beartais ar dócha go ndéanfaidh siad difear do na tíortha i mbéal forbartha, rud a beidh ina ghné ríthábhachtach den straitéis chun na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (‘Clár Oibre 2030’) a shainítear i gClár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe agus a ghlac na Náisiúin Aontaithe i Meán Fómhair 2015. Chun a áirithiú go mbeidh comhchuibheas beartas ar mhaithe leis an bhforbairt inbhuanaithe ann, mar atá i ndaingean i gClár Oibre 2030, caithfear tionchair na mbeartas uile ar an bhforbairt inbhuanaithe ag gach leibhéal a chur san áireamh — ar an leibhéal náisiúnta, laistigh den Aontas, i dtíortha eile agus ar an leibhéal domhanda. (6)Foráiltear leis an Ionstraim seo do ghníomhaíochtaí chun tacú leis na cuspóirí sin agus na beartais ghníomhaíochtaí seachtracha agus cuirtear leis na gníomhaíochtaí dar tugadh tacaíocht roimhe seo faoi Rialachán (AE) Uimh, 233/2014; An Comhaontú Inmheánach agus an Rialachán Cur Chun Feidhme a bhaineann leis an 11ú Ciste Eorpach Forbraíochta (CEF); Rialachán (AE) Uimh. 232/2014; Rialachán (AE) Uimh. 230/2014; Rialachán (AE) Uimh. 235/2014; Rialachán (AE) Uimh. 234/2014; Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 237/2014; Rialachán (AE) Uimh. 236/2014; Cinneadh Uimh. 466/2014/AE; Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 480/2009 agus Rialachán (AE) Uimh. 2017/1601. (7)Is é an comhthéacs domhanda le haghaidh gníomhú go saothrófar ord domhanda atá bunaithe ar rialacha ina mbeidh an tiltaobhachas mar chroíphrionsabal agus na Náisiúin Aontaithe ag feidhmiú ina chroílár. Clár Oibre 2030, mar aon le Comhaontú Pháras maidir leis an athrú aeráide agus Clár Oibre Gníomhaíochta Addis Ababa agus freagairt an phobail idirnáisiúnta do na dúshláin agus na treochtaí domhanda i ndáil leis an bhforbairt inbhuanaithe. Creat polaitiúil bunathraitheach é Clár Oibre 2030, a bhfuil na spriocanna forbartha inbhuanaithe ina chroílár, arb é is aidhm dó deireadh a chur leis an mbochtaineacht agus an fhorbairt inbhuanaithe a bhaint amach ar fud an domhain. Tá raon feidhme uilíoch aige lena bhforáiltear do chreat gníomhaíochta comhroinnte cuimsitheach atá infheidhme maidir leis an Aontas, lena Bhallstáit agus lena chomhpháirtithe. Tá cothromaíocht ann idir gnéithe eacnamaíocha, sóisialta agus comhshaoil na forbartha inbhuanaithe ina naithnítear na hidirnaisc bhuntábhachtacha idir a chuspóirí agus a spriocanna. Is é is aidhm do Chlár 2030 gan aon duine a fhágáil ar leataobh. Déanfar cur chun feidhme Chlár Oibre 2030 a chomhordú go cúramach le ceangaltais idirnáisiúnta ábhartha eile. Ba cheart aird ar leith thabhairt sna gníomhaíochtaí a chuirtear i gcrích leis an Rialachán seo ar na hidirnaisc idir Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe agus ar ghníomhaíochtaí lánpháirtithe lenar féidir tairbhí indíreacha a chruthú agus lenar féidir cuspóirí iolracha a chomhlíonadh ar bhealach comhchuibhiúil. (8)Ba cheart cur chun feidhme an Rialacháin seo a threorú leis na cúig phrionsabal a bhunaítear leis an Straitéis Dhomhanda maidir le Beartas Eachtrach agus Slándála an Aontais Eorpaigh (an ‘Straitéis Dhomhanda’), a tíolacadh an 19 Meitheamh 2016, arb ionann í agus fís agus creat an Aontais Eorpaigh le haghaidh rannpháirtíocht sheachtrach a bheidh aontaithe agus freagrach i gcomhpháirtíocht le páirtithe eile chun a luachanna agus a leasanna a chur chun cinn. Ba cheart don Aontas comhpháirtíochtaí a fheabhsú, idirphlé maidir le beartais a chur chun cinn agus freagairtí comhchoiteanna a cheapadh ar dhúshláin atá ann don domhan uile. Ba cheart go dtacódh a ghníomhaíocht le leasanna agus luachanna an Aontais ina ghnéithe uile, lena náirítear an tsíocháin a chaomhnú, coinbhleachtaí a chosc, an tslándáil idirnáisiúnta a neartú, dul i ngleic le bunchúiseanna na himirce neamhrialta agus cabhrú le pobail, le tíortha agus le réigiúin atá ag tabhairt aghaidh ar thubaistí nádúrtha nó ar thubaistí de dhéanamh an duine, tacú leis an mbeartas trádála, leis an taidhleoireacht i ndáil leis an ngeilleagar agus leis an gcomhordú eacnamaíoch, le réitigh agus teicneolaíochtaí digiteacha a chur chun cinn, agus leis an ngné idirnáisiúnta de bheartais an Aontais a chothú. Agus é ag cur a leasanna chun cinn, ba cheart don Aontas na prionsabail maidir leis an urraim ar ardchaighdeáin shóisialta agus chomhsaoil, ar an smacht reachta, ar an dlí idirnáisiúnta agus ar chearta an duine a chomhlíonadh agus a chur chun cinn. (9)Foráiltear leis an gComhdhearcadh nua Eorpach maidir le Forbairt (‘An Comhdhearcadh’), a síníodh an 7 Meitheamh 2017, an creat le haghaidh cur chuige coiteann maidir le comhar an Aontais agus a Bhallstát um fhorbairt chun Clár 2030 agus Clár Oibre Gníomhaíochta Addis Ababa a chur chun feidhme. Deireadh a chur le gach gné den bhochtaineacht, dul i ngleic leis an idirdhealú agus neamhionannais, gan aon duine a fhágáil ar leataobh agus an athléimneacht a neartú – sin é atá i gcroílár bheartas an Aontais maidir leis an gcomhar um fhorbairt. (10)D’fhonn an creat idirnáisiúnta nua a bhunaítear le Clár 2030, an Straitéis Dhomhanda agus leis an gComhdhearcadh a chur chun feidhme, ba cheart gurbh aidhm don Rialachán seo comhchuibheas ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a mhéadú agus a éifeachtacht a áirithiú trína iarrachtaí a dhíriú trí ionstraim chuíchóirithe chun cur chun feidhme bheartais dhifriúla na gníomhaíochta seachtraí a fheabhsú. (11)I gcomhréir leis an Straitéis Dhomhanda agus le Creat Sendai um Laghdú Rioscaí Tubaistí (2015-2030) mar a glacadh an 18 Márta 2015, ba cheart aitheantas a thabhairt don ghá atá le himeacht ón bhfreagairt do ghéarchéimeanna agus iad a shrianadh agus cur chuige fadtéarmach atá níos struchtúrtha a úsáid ina ionad sin, lena dtabharfar aghaidh ar chásanna leochaileacha, tubaistí nádúrtha agus tubaistí de dhéanamh an duine, agus ar ghéarchéimeanna fada ar bhonn níos éifeachtaí. Is gá béim níos mó a leagan ar rioscaí a laghdú, a chosc, a mhaolú agus ullmhú dóibh agus is gá cineálacha cur chuige comhchoiteanna; agus is gá iarrachtaí breise chun feabhas a chur ar fhreagairt mhear agus ar théarnamh marthanach. Ba cheart go rannchuideodh an Rialachán seo leis an athléimneacht a neartú agus an chabhair dhaonnúil agus an ghníomhaíocht um fhorbairt a nascadh le chéile trí ghníomhaíochtaí mearfhreagartha. (12)I gcomhréir le ceangaltais idirnáisiúnta an Aontais maidir le héifeachtacht na forbartha mar a glacadh in Busan in 2011 agus a rinneadh a athnuachan ag Fóram Ardleibhéal Nairobi in 2016 agus a meabhraíodh sa Chomhdhearcadh, ba cheart prionsabail maidir le héifeachtacht na forbartha a chur i bhfeidhm i gcomhar an Aontais um fhorbairt, is é sin le rá, úinéireacht na dtosaíochtaí forbartha a bheith ag na tíortha atá i mbéal forbartha, díriú ar thorthaí, comhpháirtíochtaí cuimsitheacha don fhorbairt, trédhearcacht agus cuntasacht. (13)De bhun na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe, ba cheart rannchuidiú sa Rialachán seo le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar bhonn treisithe a dhíreofar ar thorthaí, lena gcumhdófar aschur, torthaí agus tionchair i dtíortha comhpháirtíochta a bhaineann leas as cúnamh airgeadais seachtrach an Aontais. Go hairithe, mar a comhaontaíodh sa Chomhdhearcadh, meastar go gcaithfear i ngníomhaíochtaí faoin Rialachán seo 20 % den Chúnamh Forbartha Oifigiúil a chistítear faoin Rialachán seo leis na réimsí, cuimsiú sóisialta agus forbairt dhaonna, lena náirítear comhionannas inscne agus cumhachtú ban. (14)Aon uair a bheidh sé indéanta agus iomchuí, ba cheart faireachán agus measúnú a dhéanamh ar thorthaí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais ar bhonn táscairí réamhshainithe trédhearcacha a bhaineann go sonrach le tír ar leith agus atá intomhaiste, agus iad curtha in oiriúint do shonraíochtaí agus do chuspóirí na hIonstraime lena mbaineann agus atá bunaithe ar chreat torthaí na tíre comhpháirtíochta más féidir. (15)Ba cheart go rannchuideofaí le cuspóir comhchoiteann an Aontais, sa Rialachán seo, chun 0.7 % d’Ollioncam Náisiúnta a sholáthar ina Chúnamh Forbartha Oifigiúil faoi cheann theorainn ama Chlár 2030. I ndáil leis an méid sin, ba cheart go rannchuideodh ar a laghad 92 % den chistiúchán faoin Rialachán seo le gníomhaíochtaí a dhéantar a dhearadh ar shlí go gcomhlíonfaidh siad na critéir maidir le Cúnamh Forbartha Oifigiúil arna leagan síos ag Coiste Cúnaimh Forbartha na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta. (16)Chun a áirithiú go soláthrófar acmhainní sna háiteanna is mó a bhfuil gá leo, go háirithe do na Tíortha is Lú Forbairt agus do na tíortha i staideanna leochaileachta agus coinbhleachta, ba cheart go rannchuideofaí sa Rialachán seo le sprioc chomhchoiteann an Aontais a ghnóthú chun 0.20 % d’Ollioncam Náisiúnta a sholáthar do na Tíortha is Lú Forbairt faoi cheann theorainn ama Chlár 2030. (17)Ba cheart go léireofaí sa Rialachán seo an gá atá le díriú ar thosaíochtaí straitéiseacha, ó thaobh na tíreolaíochta de – an Afraic agus Comharsanacht na hEorpa, mar aon le tíortha atá leochaileach agus na tíortha is mó atá ar an anás, ach ó thaobh téama de freisin – an tslándáil, an imirce, athrú aeráide agus cearta daonna. (18)Ba cheart go dtacófaí freisin leis an Rialachán seo le cur chun feidhme Bheartas Comharsanachta na hEorpa, mar a athbhreithníodh in 2015, agus cur chun feidhme chreata an chomhair réigiúnaigh, amhail an comhar trasteorann agus gnéithe seachtracha a bhaineann le straitéisí agus beartais ábhartha mhacrairéigiúnacha agus imchuach farraige . Is tionscnaimh iad na tionscnaimh sin, lena gcuirtear creata polaitiúla ar fáil chun caidreamh a dhoimhniú leis na tíortha comhpháirtíochta agus eatarthu, bunaithe ar phrionsabail na cuntasachta frithpháirtí, na comhúinéireachta agus na comhfhreagrachta. (19)Is é is aidhm atá le Beartas Comharsanachta na hEorpa, mar a athbhreithníodh in 2015, tíortha comharsanachta a chobhsú agus an athléimneacht a neartú, go háirithe trí bhorradh a chur faoin bhfás eacnamaíoch, atá ar phríomhthosaíochtaí polaitiúla an Aontais. D’fhonn a chuspóir a ghnóthú, bhí Beartas athbhreithnithe Comharsanachta na hEorpa ag díriú ar cheithre réimse tosaíochta: an dea-rialachas, an daonlathas, an smacht reachta agus cearta daonna, agus fócas ar leith á dhíriú ar chaidreamh a dhéanamh leis an tsochaí shibhialta níos mó; forbairt eacnamaíoch; slándáil; imirce agus soghluaisteacht, lena náirítear dul i ngleic le bunchúiseanna na himirce neamhrialta agus an easáitithe éigeantaigh. Is saintréithe de chuid Bheartas Comharsanachta na hEorpa iad an difreáil agus an úinéireacht fhrithpháirteach, lena naithnítear leibhéil éagsúla caidrimh, agus lena léirítear leasanna gach tíre maidir le cineál agus fócas a comhpháirtíochta leis an Aontas. (20)Ba cheart go dtacófaí sa Rialachán seo le cur chun feidhme comhaontaithe comhlachais nuachóirithe le tíortha atá mar chuid de Ghrúpa na Stát san Afraic, sa Mhuir Chairib agus san Aigéan Ciúin (ACC) agus ba cheart go mbeadh an deis ag an Aontas Eorpach agus a chomhpháirtithe ACC comhaontais láidre bhreise a fhorbairt i dtaca le príomhdhúshláin dhomhanda. Go háirithe, ba cheart go mbeadh tacaíocht sa Rialachán seo go leanfaí leis an gcomhar atá i bhfeidhm idir an tAontas Eorpach agus an tAontas Afracach i gcomhréir le Straitéis Chomhpháirteach an Aontais Eorpaigh agus na hAfraice agus cur le comhaontú amach anseo idir an tAontas Eorpach agus tíortha ACC tar éis 2020, lena náirítear cur chuige ilchríochach i leith na hAfraice. (21)Ba cheart go bhféachfadh an tAontas leis an úsáid is éifeachtúla a bhaint as na hacmhainní atá ar fáil d’fhonn an tionchar is fearr is féidir a bheith ar a ghníomhaíocht sheachtrach. Ba cheart an méid sin a ghnóthú trí chomhchuibheas agus comhlántacht in ionstraimí maoinithe sheachtraigh an Aontais, go sonrach san Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais III, an Ionstraim maidir le Cabhair Dhaonnúil, an Cinneadh maidir le Tíortha agus Críocha Thar Lear, an Ionstraim Eorpach um Chomhar maidir le Sábháilteacht Núicléach lena gcomhlánaítear an Ionstraim maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta ar bhonn Chonradh Euratom, an comhbheartas eachtrach agus slándála agus an tSaoráid um Shíocháin san Eoraip atá beartaithe le déanaí agus atá maoinithe lasmuigh de bhuiséad an Aontais, mar aon le sineirgíochtaí le beartais agus Cláir eile de chuid an Aontais Eorpaigh a chruthú. Áirítear ar an méid sin comhchuibheas agus comhlántacht maidir le cúnamh macra-airgeadais, i gcás inarb ábhartha. D’fhonn an leas is mó is féidir a bhaint as an tionchar a bheidh ag na hidirghabhálacha le chéile chun cuspóir coiteann a ghnóthú, ba cheart go mbeadh an deis sa Rialachán cistiúchán a chomhcheangal le Cláir eile de chuid an Aontais, a fhad agus nach gcumhdóidh na ranníocaíochtaí na costais chéanna. (22)Ba cheart cistiúchán ón Rialachán seo a úsáid chun gníomhaíochtaí a mhaoiniú faoi ghnéithe idirnáisiúnta Erasmus, ar i gcomhréir le Rialachán Erasmus ba cheart a gcur chun feidhme a chur i gcrích. (23)Ba cheart gur trí chláir gheografacha a bhainfí úsáid as an gcur chuige is mó i leith gníomhaíochtaí a mhaoinítear faoin Rialachán seo, chun an leas is mó is féidir a bhaint as an tionchar a bheidh ag cabhair an Aontais agus gníomhaíocht an Aontais a thabhairt níos gaire do thíortha agus pobail chomhpháirtíochta. Ba cheart an cur chuige ginearálta a chomhlánú le cláir théamacha agus le gníomhaíochtaí mearfhreagartha, i gcás inarb ábhartha. (24)I gcomhréir leis an gComhdhearcadh, ba cheart don Aontas agus na Ballstáit clársceidealú comhpháirteach a fheabhsú chun an tionchar comhchoiteann a bheidh acu a mhéadú trína nacmhainní agus a nacmhainneachtaí a thabhairt le chéile. Ba cheart go gcuirfí le caidreamh, leithreasú agus úinéireacht na dtíortha comhpháirtíochta sa chlársceidealú comhpháirteach. Ba cheart don Aontas agus na Ballstáit féachaint le tacaíocht a chur ar fáil do na tíortha comhpháirtíochta freisin trí chur chun feidhme comhpháirteach i gcás ar bith inarb iomchuí sin.

(25)Cé gur cheart daonlathas agus cearta daonna, lena náirítear comhionannas inscne agus cumhachtú ban, a léiriú trí chur chun feidhme an Rialacháin seo, ba cheart go mbeadh ról comhlántach sainiúil breise ag cúnamh an Aontais faoi na cláir théamacha le haghaidh cearta daonna agus daonlathas agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta de bhrí go bhfuil gné dhomhanda ag baint leis agus go bhfuil neamhspleáchas gníomhaíochta aige ó thoiliú rialtais agus údaráis phoiblí na dtríú tíortha lena mbaineann. (26)Ba cheart d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta dul i mbun caidrimh le raon leathan de ghníomhaithe a bhfuil róil agus sainorduithe éagsúla acu lena náirítear struchtúir neamhstáit neamhbhrabúsacha neamhpháirtíneacha neamhfhoréigneacha, trína neagraítear daoine chun cuspóirí agus idéil chomhroinnte a ghnóthú, bíodh na cuspóirí nó na hidéil sin polaitiúil, cultúrtha, sóisialta nó eacnamaíoch. Agus iad ag feidhmiú ar an leibhéal áitiúil nó ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach nó ar an leibhéal idirnáisiúnta, cuimseoidh siad eagraíochtaí uirbeacha agus eagraíochtaí tuaithe, eagraíochtaí foirmiúla agus neamhfhoirmiúla. (27)Leagtar síos leis an Rialachán seo imchlúdach airgeadais don Ionstraim seo, arb éard a bheidh ann an príomh-mhéid tagartha do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle le linn an nós imeachta bhuiséadaigh bhliantúil, de réir bhrí phointe 17 de Chomhaontú Idirinstitiúideach an 2 Nollaig 2013 idir Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir leis an smacht buiséadach, le comhar in ábhair bhuiséadacha agus le bainistíocht fhónta airgeadais. (28)Mar léiriú ar an tábhacht atá ag baint le dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir leis na gealltanais atá tugtha ag an Aontas Comhaontú Pháras agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, ba cheart go rannchuideofaí sa Rialachán seo le príomhshruthú na ngníomhaíochtaí a dhéantar ar son na haeráide i mbeartais an Aontais agus le baint amach na sprice arb é atá inti 25 % de chaiteachas bhuiséad an Aontais a bheith ag tacú le cuspóirí aeráide. Le gníomhaíochtaí faoin gClár seo, meastar go gcaithfear le 25 % d’imchlúdach airgeadais foriomlán ar chuspóirí aeráide. Sainaithneofar gníomhaíochtaí ábhartha le linn an Rialachán seo a chur chun feidhme agus ba cheart go mbeadh an rannchuidiú foriomlán ón rialachán seo mar chuid de na meastóireachtaí agus na próisis athbhreithnithe ábhartha. (29)Tá sé ríthábhachtach dlús a chur leis an gcomhar um imirce le tíortha comhpháirtíochta chun leas a bhaint as an imirce atá dea-bhainistithe agus atá rialta agus aghaidh a thabhairt ar an imirce neamhrialta go héifeachtach. Ba cheart go rannchuideofaí sa chomhar sin le rochtain ar chosaint idirnáisiúnta a áirithiú lena dtabharfar aghaidh ar na bunchúiseanna atá leis an imirce neamhrialta, lena bhfeabhsófar bainistiú teorainneacha agus lena ndéanfar iarrachtaí sa chomhrac i gcoinne na himirce neamhrialta, i gcoinne na gáinneála ar dhaoine agus smuigleáil imirceach, agus lena mbeifear ag obair ar fhilleadh, athligean isteach agus athimeascadh i gcás inarb ábhartha, ar bhonn na cuntasachta frithpháirtí agus ar bhonn lánurraim a thabhairt do na hoibleagáidí daonnúla agus do na hoibleagáidí maidir le cearta daonna. Dá bhrí sin, ba cheart go mbeadh an comhar éifeachtach a dhéanfaidh tríú tíortha leis an Aontas sa réimse sin ina ghné lárnach de phrionsabail ghinearálta an Rialacháin seo. Tá comhchuibheas méadaithe idir beartais maidir le comhar um imirce agus um fhorbairt tábhachtach a áirithiú go dtabharfar tacaíocht sa chúnamh forbartha do thíortha comhpháirtíochta an imirce a bhainistiú ar bhonn níos éifeachtaí. Ba cheart go rannchuideofaí sa Rialachán seo le cur chuige comhordaithe, iomlánaíoch agus struchtúrtha i leith na himirce, lena mbainfear an leas is mó is féidir as na sineirgíochtaí agus lena gcuirfear an ghiaráil is gá i bhfeidhm. (30)Ba cheart go gcuirfí ar chumas an Aontais leis an Rialachán seo freagairt do na dúshláin, na riachtanais agus na deiseanna a bhaineann leis an imirce, rud a chomhlánóidh beartas imirce an Aontais. D’fhonn rannchuidiú leis an gcuspóir sin, agus gan dochar d’imthosca gan choinne, meastar go gcaithfear 10 % dá imchlúdach airgeadais chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna atá leis an imirce neamhrialta agus leis an easáitiú éigeantach agus tacú le bainistíocht agus rialachas na himirce, lena náirítear cearta dídeanaithe agus imirceach a chosaint i gcomhréir le cuspóirí an Rialacháin seo. (31)Ba cheart feidhm maidir leis an Rialachán seo a bheith ag rialacha airgeadais cothrománacha a ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar bhonn Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Leagtar síos na rialacha sin leis an Rialachán Airgeadais agus cinntear leo go háirithe an nós imeachta maidir leis an mbuiséad a bhunú agus a chur chun feidhme trí dheontais, trí sholáthar, trí dhuaiseanna, trí chur chun feidhme indíreach, trí chúnamh airgeadais, trí thacaíocht bhuiséadach, trí chistí iontaobhais, trí ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha, agus déantar foráil iontu i gcomhair seiceálacha ar fhreagracht ghníomhaithe airgeadais. Baineann na rialacha arna nglacadh ar bhonn Airteagal 322 CFAE freisin le cosaint bhuiséad an Aontais i gcás easnamh ginearálaithe maidir leis an smacht reachta sna Ballstáit agus i dtríú tíortha, toisc go bhfuil an urraim don smacht reachta ina réamhchoinníoll riachtanach maidir le bainistíocht fhónta airgeadais agus cistiú éifeachtach AE. (32)Na cineálacha maoinithe agus na modhanna cur chun feidhme a úsáidfear faoin Rialachán seo, is ar bhonn a fhónta atá siad ó thaobh cuspóirí sainiúla na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a bhaint amach ba cheart iad a roghnú, agus aird á tabhairt, go háirithe, ar chostais rialuithe, ar an ualach riaracháin, agus ar an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Ba cheart go mbeadh breithniú ar úsáid cnapshuimeanna, rátaí comhréidhe, costas aonaid, chomh maith le maoiniú nach bhfuil baint aige le costais dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais san áireamh anseo. (33)Ba cheart go gcuimseofaí leis an gCiste Eorpach nua um Fhorbairt Inbhuanaithe (‘CEFI+’), ag cur leis an gciste rathúil, EFSD, pacáiste airgeadais lánpháirtithe, lena dtabharfar acmhainneacht mhaoiniúcháin i bhfoirm deontas, ráthaíochtaí buiséadacha agus ionstraimí airgeadais ar fud an domhain. Ba cheart go dtabharfaí le CEFI+ tacaíocht don Phlean Eorpach Infheistíochta Seachtraí agus go gceanglófaí oibríochtaí cumaiscthe agus rathaíochtaí buiséadacha a chumhdófar leis an Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha, lena náirítear na rioscaí ceannasacha sin a bhaineann le hoibríochtaí lena bhfaightear iasachtaí, a chuirtear i bhfeidhm roimhe seo faoi shainordú seachtrach oibríochtaí iasachta an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta. I ngeall ar an ról atá ag an mBanc Eorpach Infheistíochta faoi na Conarthaí agus ar an taithí atá aige le fiche nó tríocha bliain anuas tacú le beartais an Aontais, ba cheart go bhfanfadh sé ina chomhpháirtí nádúrtha ag an gCoimisiún chun oibríochtaí faoin Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha a chur chun feidhme. (34)Ba cheart go mbeadh EFSD+ dírithe ar thacú le hinfheistíochtaí mar mhodh chun rannchuidiú le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a ghnóthú trí bhíthin forbairt eacnamaíoch agus shóisialta atá inbhuanaithe agus cuimsitheach a chothú, agus athléimneacht shocheacnamaíoch tíortha comhpháirtíochta a chur chun cinn, lena ndíreofar fócas ar leith ar an mbochtaineacht a dhíothú, fás inbhuanaithe agus cuimsitheach, cruthú post cuibhiúil, deiseanna eacnamaíocha, scileanna agus fiontraíocht, earnálacha socheacnamaíocha, micrifhiontair, fiontair bheaga agus mheánmhéide mar aon le haghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna sonracha socheacnamaíocha atá leis an imirce neamhrialta, i gcomhréir leis na doiciméid ábhartha tháscacha clársceidealaithe. Ba cheart aird ar leith a thabhairt do thíortha a shainaithnítear ina dtíortha i staideanna leochaileachta nó coinbhleachta, ina dTíortha is Lú Forbairt agus ina dtíortha bochta a bhfuil fiachais ollmhóra acu. (35)Ba cheart do CEFI+ uasmhéadú a dhéanamh ar bhreisíocht chistiúcháin, aghaidh a thabhairt ar chlistí sa mhargadh agus ar staideanna infheistíochta fo-optamacha, táirgí nuálacha a chur ar fáil agus cistí san earnáil phoiblí a phlódú isteach. Le rannpháirtíocht na hearnála príobháidí i gcomhar an Aontais le tíortha comhpháirtíochta trí CEFI+, ba cheart tionchar forbartha intomhaiste agus breise a bheith ann gan an margadh a shaobhadh agus ba cheart é a bheith costéifeachtach, bunaithe ar chuntasacht fhrithpháirteach agus ar chionroinnt rioscaí agus costas. Ba cheart do CEFI+ feidhmiú mar “ionad ilfhreastail” a fhaigheann tograí maoiniúcháin ó institiúidí airgeadais agus ó infheisteoirí poiblí nó príobháideacha agus a sholáthraíonn raon leathan tacaíochta airgeadais d’infheistíochtaí incháilithe. (36)Ba cheart Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha a bhunú, lena gcuirfear le Ráthaíocht CEFI atá ann cheana féin agus leis an gCiste Ráthaíochta do ghníomhaíochtaí seachtracha. Ba cheart tacú sa Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha le hoibríochtaí CEFI+ a chumhdófar le ráthaíochtaí buiséadacha, cúnamh macra-airgeadais agus iasachtaí le haghaidh tríú tíortha ar bhonn an Chinnidh 77/270/Euratom ón gComhairle. Ba cheart tacú leis na hoibríochtaí sin ó leithreasuithe an Rialacháin seo, mar aon leis na cinn sin faoi Rialachán (AE) Uimh. .../... (ICR III) agus Rialachán (AE) Uimh. .../... (EINS), ar cheart dóibh an soláthar agus na dliteanais a thiocfaidh as iasachtaí cúnaimh mhacra-airgeadais agus iasachtaí le haghaidh tríú tíortha dá dtagraítear in Airteagal 10(2) de Rialachán EINS, faoi seach. Le linn oibríochtaí CEFI+ a chistiú, ba cheart tús áite a thabhairt do na hoibríochtaí sin a bhfuil tionchar mór acu ar chruthú post agus a bhfeabhsóidh a gcóimheas costais is tairbhe inbhuanaitheacht na hinfheistíochta. Le linn don Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha tacú leis na hoibríochtaí, ba cheart measúnú ex ante domhain a dhéanamh ar ghnéithe comhshaoil, airgeadais agus sóisialta, mar is iomchuí agus i gcomhréir leis na ceanglais maidir le rialáil níos fearr. Níor cheart úsáid a bhaint as an Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha chun seirbhísí poiblí a sholáthar ar freagracht an rialtais é ar fad. (37)D’fhonn solúbthacht a chur ar fáil, méadú a dhéanamh ar a tharraingtí atá na hinfheistíochtaí don earnáil phríobháideach agus tionchar na ninfheistíochtaí a uasmhéadú, ba cheart foráil a dhéanamh do mhaolú ar na rialacha a bhaineann le modhanna cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, mar a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais, maidir leis na contrapháirtithe incháilithe. D’fhéadfadh na contrapháirtithe incháilithe sin a bheith ina gcomhlachtaí freisin nach gcuirtear de chúram orthu comhpháirtíocht phríobháideach phoiblí a chur chun feidhme agus d’fhéadfaidís a bheith ina gcomhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach de chuid tíre comhpháirtíochta freisin. (38)Chun méadú a dhéanamh ar an tionchar a bheidh ag an Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha, ba cheart do na Ballstáit agus do pháirtithe conarthacha sa Chomhaontú ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch a bheith in ann ranníocaíochtaí a sholáthar i bhfoirm ráthaíochta nó airgid. Níor cheart an ranníocaíocht i bhfoirm ráthaíochta a bheith níos mó ná 50 % de mhéid na noibríochtaí arna rathú ag an Aontas. Níor cheart na dliteanais airgeadais a eascraíonn as an ráthaíocht seo a sholáthar agus ba cheart an maolán leachtacha a sholáthar leis an gciste don soláthar coiteann. (39)Is minic a chuirtear gníomhaíochtaí seachtracha chun feidhme i dtimpeallacht an-ghuagach lenar gá oiriúnú leanúnach tapa do riachtanais chomhpháirtithe an Aontais atá ag teacht chun cinn agus do dhúshláin dhomhanda atá roimh chearta daonna, an daonlathas agus an dea-rialachas, an tslándáil agus an chobhsaíocht, athrú aeráide agus an comhshaol, na haigéin, agus géarchéim na himirce agus a bunchúiseanna. D’fhonn prionsabal na hintuarthachta agus an gá atá le freagairt go mear do riachtanais nua a thabhairt le chéile, ní mór cur chun feidhme airgeadais na gclár a oiriúnú dá bharr sin. D’fhonn cur le cumas an Aontais Eorpaigh freagairt do riachtanais gan choinne, cur le taithí rathúil an Chiste Eorpaigh Forbraíochta (CEF), ba cheart méid a fhágáil gan a leithdháileadh mar chúlchiste um dhúshláin agus tosaíochtaí atá ag teacht chun cinn. Ba cheart é a fhorscaoileadh i gcomhréir leis na nósanna imeachta a bhunaítear leis an Rialachán seo. (40)Dá bhrí sin, agus urraim á tabhairt don phrionsabal go leagtar amach buiséad an Aontais gach bliain, ba cheart an deis a fhorchoimeád sa Rialachán seo chun an tsolúbthacht a chur i bhfeidhm, lenar féidir leis an Rialachán Airgeadais a chur i bhfeidhm maidir le beartais eile cheana féin, mar atá cistí a thabhairt anonn agus a athghealladh, chun a áirithiú go mbainfear úsáid éifeachtúil as cistí an Aontais le haghaidh shaoránaigh an Aontais agus na dtíortha comhpháirtíochta araon, agus chun an leas is mó is féidir a bhaint as cistí an Aontais, dá réir sin, le haghaidh idirghabhálacha ghníomhaíochtaí seachtracha an Aontais. (41)De bhun Airteagal 83 de Chinneadh .../... (tíortha agus críocha thar lear), ba cheart daoine agus eintitis atá lonnaithe i dtíortha agus críocha thar lear a bheith incháilithe cistiú a fháil faoin Rialachán seo, faoi réir a rialacha agus a chuspóirí agus faoi réir aon socrú féideartha is infheidhme maidir leis an mBallstát atá nasctha leis an tír nó leis an gcríoch ábhartha thar lear. Ina theannta sin, ba cheart an comhar idir na tíortha comhpháirtíochta agus na tíortha agus na críocha thar lear mar aon leis na réigiúin is forimeallaí de chuid an Aontais faoi Airteagal 349 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a spreagadh sna réimsí leasa choitinn. (42)D’fhonn feabhas a chur ar an úinéireacht atá ag na tíortha comhpháirtíochta ar a bpróisis fhorbartha agus ar inbhuanaitheacht na cabhrach seachtraí, ba cheart don Aontas, i gcás inarb ábhartha, a bheith i bhfabhar úsáid institiúidí, córas agus nósanna imeachta dílse na dtíortha comhpháirtíochta i ngach gné de gach céim de na tionscadail le haghaidh an chomhair. (43)Is ionann cláir oibre faoin Rialachán Airgeadais agus pleananna gníomhaíochta bliantúla agus ilbhliantúla agus bearta dá dtagraítear in Airteagal 19. Is é atá i gceist le pleananna gníomhaíochta bliantúla agus ilbhliantúla sraith de bhearta a chuirtear le chéile in aon doiciméad. (44)I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta éifeachtacha comhréireacha, lena náirítear trí neamhrialtachtaí, lena náirítear calaois, a chosc, a bhrath, a cheartú agus a fhiosrú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena náirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a shuí ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh calaois agus cionta coiriúla eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a imscrúdú, mar a fhoráiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d’aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha; ar an gcúis sin, ba cheart go mbeadh forálacha sna comhaontuithe le tríú tíortha agus críocha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta, agus in aon chonradh nó in aon chomhaontú a eascróidh ón Rialachán seo a chur chun feidhme, ar forálacha iad lena gcumhachtófar go sainráite an Coimisiún, an Chúirt Iniúchóirí agus OLAF chun iniúchtaí, seiceálacha ar an láthair agus cigireachtaí den sórt sin a dhéanamh i gcomhréir lena gcuid inniúlachtaí faoi seach agus lena náiritheofar go mbeidh na cearta coibhéiseacha ag aon tríú páirtithe atá páirteach i gcur chun feidhme dheontais chistiúcháin an Aontais.

(45)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le forálacha ábhartha an Rialacháin seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. (46)Chun eilimintí neamhriachtanacha an Rialacháin seo a fhorlíonadh nó a leasú, ba cheart an chumhacht gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis na rátaí soláthair a leagtar síos in Airteagal 26(3), na réimsí comhair agus idirghabhála a liostaítear in Iarscríbhinn II, Iarscríbhinn III agus Iarscríbhinn IV, na réimsí tosaíochta a bhaineann le hoibríochtaí EFSD+ in Iarscríbhinn VI, chun na táscairí in Iarscríbhinn VII a athbhreithniú nó a chomhlánú i gcás ina measfar gur gá, agus chun an Rialachán seo a fhorlíonadh le forálacha maidir le creat faireacháin agus meastóireachta a bhunú. (47)De bhun mhír 22 agus mhír 23 den chomhaontú Idirinstitiúideach do Reachtóireacht Níos Fearr dar dáta an 13 Aibreán 2016, ní mór an Clár seo a mheas ar bhonn na faisnéise a bhailítear trí cheanglais shonracha faireacháin, agus rórialáil agus ualaí riaracháin á seachaint, go háirithe i leith na mBallstát. Ar na ceanglais sin is féidir a áireamh, i gcás inarb iomchuí, táscairí intomhaiste mar bhonn chun meastóireacht a dhéanamh ar éifeachtaí an Chláir ar an láthair. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena náirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfar na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos sa Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile i gcomhthráth leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. (48)Ba cheart na tagairtí d’ionstraimí an Aontais in Airteagal 9 de Chinneadh 2010/427/AE ón gComhairle, a gcuirtear an Rialachán seo ina nionad, a léamh ina dtagairtí don Rialachán seo agus ba cheart don Choimisiún a áirithiú go gcuirfí an Rialachán seo i gcomhréir le ról SEGS mar a fhoráiltear sa Chinneadh sin. (49)Ba cheart go mbeadh na gníomhaíochtaí atá beartaithe mar a fhoráiltear thíos ag cloí go docht leis na coinníollacha agus na nósanna imeachta a leagtar amach le bearta sriantacha an Aontais, TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH: TEIDEAL I

FORÁLACHA GINEARÁLTA Airteagal 1

Ábhar Leis an Rialachán seo bunaítear an Clár “An Ionstraim maidir le Comharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta” (an ‘Ionstraim’). Leagtar síos leis cuspóirí an Chláir, an buiséad don tréimhse 2021-2027, na foirmeacha cistiúcháin ón Aontas agus na rialacha a bhaineann leis an gcistiú sin a sholáthar. Bunaítear leis freisin an Ciste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe (CEFI+), agus Ráthaíocht do Ghníomhaíochtaí Seachtracha. Airteagal 2

Sainmhínithe Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas: (1)ciallaíonn “clár tíre” clár táscach a chumhdaíonn tír amháin; (2)ciallaíonn “clár iltíortha” clár táscach a chumhdaíonn níos mó ná tír amháin; (3)ciallaíonn “comhar trasteorann” comhar idir Ballstát amháin nó níos mó agus ceann amháin nó níos mó de thríú tíortha agus críocha atá taobh le teorainneacha seachtracha an Aontais. (4)ciallaíonn “clár réigiúnach” clár iltíortha táscach a chumhdaíonn tríú tír amháin nó níos mó laistigh den limistéar geografach a leagtar síos in Airteagal 4(2); (5)ciallaíonn “clár trasréigiúnach” clár iltíortha táscach a chumhdaíonn níos mó ná tríú tír amháin i limistéir cé is moite den limistéar geografach a leagtar síos in Airteagal 4(2);

(6)ciallaíonn “eintiteas dlíthiúil” aon duine nádúrtha nó dlítheanach a bunaíodh mar eintiteas dlíthiúil agus a aithnítear mar eintiteas dlíthiúil faoin dlí náisiúnta, faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí idirnáisiúnta, a bhfuil pearsantacht dhlíthiúil aige agus a fhéadfaidh, ag gníomhú dó ina ainm féin, cearta a fheidhmiú agus a bheith faoi réir oibleagáidí, nó eintiteas nach bhfuil pearsantacht dhlíthiúil aige i gcomhréir le hAirteagal 197(2)(c) den Rialachán Airgeadais; (7)ciallaíonn “fuinneog infheistíochta” réimse spriocdhírithe ina núsáidtear Ráthaíocht CEFI+ chun tacaíocht a thabhairt do phunanna infheistíochtaí i réigiúin shonracha, i dtíortha sonracha nó in earnálacha sonracha; (8)ciallaíonn “ranníocóir” Ballstát, institiúid idirnáisiúnta airgeadais nó institiúid phoiblí de chuid Ballstáit, gníomhaireacht phoiblí nó eintitis eile a sholáthraíonn ranníocaíochtaí i bhfoirm airgid nó ráthaíochtaí don chiste don soláthar coiteann; Airteagal 3

Cuspóirí 1.Is é cuspóir ginearálta an Rialacháin seo seasamh le leasanna agus luachanna an Aontais agus a chur chun cinn ar fud an domhain chun cloí le cuspóirí agus phrionsabail ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, mar a leagtar síos in Airteagal 3(5), Airteagal 8 agus Airteagal 21 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. 2.I gcomhréir le mír 1, is iad seo a leanas cuspóirí sonracha an Rialachán seo: (a)tacú le dialóg agus comhar le tríú tíortha agus le réigiúin sa Chomharsanacht, san Afraic fho-Shahárach, san Áise agus san Aigéan Ciúin, i gCríocha Mheiriceá agus i Muir Chairib agus an dialóg agus an comhar sin a chothú; (b)ar an leibhéal domhanda, an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a dhaingniú agus tacú leo, tacú le heagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta, cobhsaíocht agus síocháin a chur chun cinn agus aghaidh a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda eile, lena náirítear imirce agus soghluaisteacht; (c)freagairt go luath: do chásanna géarchéime, éagobhsaíochta agus coinbhleachta; do dhúshláin athléimneachta, agus cabhair dhaonnúil agus gníomhaíocht um fhorbairt á nascadh le chéile; agus do riachtanais agus tosaíochtaí beartais eachtraigh. Tomhaisfear an méid a baineadh na cuspóirí sin amach le táscairí ábhartha dá dtagraítear in Airteagal 31. 3.Comhlíonfaidh 92 % den chaiteachas faoin Rialachán seo na critéir maidir le Cúnamh Forbartha Oifigiúil, arna leagan síos ag Coiste Cúnaimh Forbartha na hEagraíochta um Comhar agus Forbairt Eacnamaíochta. Airteagal 4

Raon feidhme agus struchtúr 1.Déanfar tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo a chlársceidealú tríd an méid seo a leanas: (a)cláir gheografacha; (a)cláir théamacha; (b)gníomhaíochtaí mearfhreagartha. 2.Cumhdóidh na cláir gheografacha comhar le tír agus comhar le hiltíortha sna limistéir seo a leanas: (a)an Chomharsanacht;

(b)an Afraic fho-Shahárach; (c)an Áise agus an tAigéan Ciúin; (d)Críocha Mheiriceá agus an Mhuir Chairib. Féadfar na tríú tíortha uile, cé is moite de thíortha is iarrthóirí agus tíortha is iarrthóirí féideartha mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. …/… a chumhdach le cláir gheografacha. (ICR) agus tíortha agus críocha thar lear mar a shainmhínítear i gCinneadh …/… (AE). Féadfar aon tír dá dtagraítear in Iarscríbhinn I a chumhdach le hIarscríbhinn I. Chun na cuspóirí a bhaint amach a leagtar síos in Airteagal 3, beidh na cláir gheografacha bunaithe ar na limistéir chomhair a liostaítear in Iarscríbhinn II. 3.Cumhdóidh na cláir théamacha gníomhaíochtaí atá nasctha leis an iarracht Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a bhaint amach ar an leibhéal domhanda sna réimsí seo a leanas: (a)Cearta an duine agus an Daonlathas; (b)Eagraíochtaí de chuid na Sochaí Sibhialta; (c)An Chobhsaíocht agus an tSíocháin (d)Dúshláin Dhomhanda. Féadfar na tríú tíortha uile chomh maith le tíortha agus críocha thar lear mar a shainmhínítear i gCinneadh …/… (AE) ón gComhairle a chumhdach le cláir théamacha. Chun na cuspóirí a bhaint amach a leagtar síos in Airteagal 3, beidh na cláir théamacha bunaithe ar na limistéir idirghabhála a liostaítear in Iarscríbhinn III. 4.Leis na gníomhaíochtaí mearfhreagartha beifear in ann gníomhú go luath chun: (a)cur le cobhsaíocht agus cosc coinbhleachta i gcásanna éigeandála, géarchéime a bheidh ag teacht chun cinn, géarchéime agus iar-ghéarchéime. (b)cur le neartú athléimneachta stát, sochaithe, pobal agus daoine aonair agus le nascadh le chéile cabhair dhaonnúil agus gníomhaíocht um fhorbairt; (c)aghaidh a thabhairt ar riachtanais agus tosaíochtaí beartais eachtraigh. Féadfar na tríú tíortha uile chomh maith le tíortha agus críocha thar lear mar a shainmhínítear i gComhairle …/… (AE) a chumhdach le gníomhaíochtaí mearfhreagartha. Chun na cuspóirí a bhaint amach a leagtar síos in Airteagal 3, beidh na gníomhaíochtaí mearfhreagartha bunaithe ar na limistéir idirghabhála a liostaítear in Iarscríbhinn IV. 5.Is le cláir gheografacha den chuid is mó a chuirfear chun feidhme gníomhaíochtaí faoin Rialachán seo.

Beidh gníomhaíochtaí a chuirfear chun feidhme le cláir théamacha comhlántach le gníomhaíochtaí a chistítear faoi chláir gheografacha agus tacófar le tionscnaimh dhomhanda agus thrasréigiúnacha chun spriocanna a comhaontaíodh go hidirnáisiúnta leis na gníomhaíochtaí sin, go háirithe na Spriocanna Forbartha, trí leasanna poiblí domhanda nó trí aghaidh a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda. Lena chois sin féadfar tabhairt faoi ghníomhaíochtaí le cláir théamacha i gcás nach mbeidh aon chlár geografach ann, nó má cuireadh é ar fionraí, nó mura mbeidh aon chomhaontú ann maidir leis an ngníomhaíocht leis an tír is comhpháirtí, nó mura féidir an ghníomhaíocht a dhéanamh go leordhóthanach le cláir gheografacha. Beidh gníomhaíochtaí mearfhreagartha comhlántach le cláir gheografacha agus cláir théamacha. Ceapfar agus cuirfear chun feidhme na gníomhaíochtaí sin chun gur féidir, más ábhartha, iad a choinneáil ar bun faoi chláir gheografacha nó théamacha. 6.Beidh sé de chumhacht ag an gCoimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 34 chun Iarscríbhinn II, Iarscríbhinn III agus Iarscríbhinn IV a fhorlíonadh nó a leasú. Airteagal 5

Comhleanúnachas, comhsheasmhacht agus comhlántacht 1.Agus an Rialachán seo á chur chun feidhme, áiritheofar go mbeidh comhleanúnachas, sineirgíochtaí agus comhlántacht ann ó thaobh réimsí eile gníomhaíochta de chuid an Aontais de agus ó thaobh beartais agus cláir ábhartha eile de chuid an Aontais de agus go mbeidh comhsheasmhacht beartas ann ó thaobh forbartha de. 2.Gníomhaíochtaí atá faoi raon feidhme Rialachán (CE) Uimh. 1257/96, ní chisteofar iad faoin Rialachán seo. 3.I gcás inarb iomchuí, is féidir Cláir eile de chuid an Aontais a úsáid chun cur le gníomhaíochtaí a cuireadh ar bun leis an Rialachán seo, ar choinníoll nach gcumhdaíonn na ranníocaíochtaí na costais chéanna. Chomh maith leis sin, is féidir an Rialachán seo a úsáid chun cur le bearta a cuireadh ar bun faoi Chláir eile de chuid an Aontais, ar acht nach gcumhdaíonn na ranníocaíochtaí na costais chéanna. Sna cásanna sin, beidh sé leagtha síos sa chlár oibre lena gcumhdaítear na gníomhaíochtaí sin cén tacar rialacha is infheidhme. Airteagal 6

Buiséad 1.Is é EUR 89 200 milliún i bpraghsanna reatha a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Rialacháin don tréimhse 2021 – 2027. 2.Beidh an timchlúdach airgeadais dá dtagraítear i mír 1 comhdhéanta mar seo a leanas: (a)EUR 68 000 milliún le haghaidh cláir gheografacha: –an Chomharsanacht – EUR 22 000 milliún ar a laghad, –an Afraic fho-Shahárach – EUR 32 000 milliún ar a laghad, –an Áise agus an tAigéan Ciúin – EUR 10 000 milliún, –an Áise agus an tAigéan Ciúin – EUR 4 000 milliún, (b)EUR 7 000 milliún le haghaidh cláir théamacha: –Cearta an Duine agus an Daonlathas – EUR 1 500 milliún, –Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta – EUR 1 500 milliún ar a laghad,

–an Chobhsaíocht agus an tSíocháin – EUR 1 000 milliún ar a laghad, –Dúshláin Dhomhanda – EUR 3 000 milliún, (c)gníomhaíochtaí mearfhreagartha – EUR 4 000 milliún. 3.Leis an gcúlchiste um dhúshláin agus tosaíochtaí atá ag teacht chun cinn, ina mbeidh EUR 10 200 milliún, déanfar na suimeanna dá dtagraítear i mír 2 a mhéadú i gcomhréir le hAirteagal 15. 4.Comhfhreagróidh an timchlúdach airgeadais dá dtagraítear i mír 2(a) do 75 % ar a laghad den imchlúdach airgeadais dá dtagraítear i mír 1. Airteagal 7

Creat beartais Is éard a bheidh sa chreat beartais foriomlán le haghaidh chur chun feidhme an Rialacháin seo, na comhaontaithe comhpháirtíochta agus comhair, na comhaontuithe comhlachais, na comhaontuithe iltaobhacha agus comhaontuithe eile lena mbunaítear caidreamh le tíortha comhpháirtíochta atá ceangailteach de réir dlí agus teachtaireachtaí ón gCoimisiún, conclúidí ón gComhairle Eorpach agus conclúidí ón gComhairle, agus dearbhuithe ó chruinnithe mullaigh nó conclúidí ó chruinnithe ardleibhéil, rúin ábhartha ó Pharlaimint na hEorpa, teachtaireachtaí ón gCoimisiún nó teachtaireachtaí comhpháirteacha ón gCoimisiún agus ó Ard-Ionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála. Airteagal 8

Prionsabail ghinearálta 1.Féachfaidh an tAontas le prionsabail an daonlathais, an smacht reachta, urramú chearta an duine agus saoirsí bunúsacha ar a bhfuil sé bunaithe a chur chun cinn, a fhorbairt agus a chomhdhlúthú, trí idirphlé agus trí chomhar le tíortha comhpháirtíochta agus réigiúin chomhpháirtíochta. 2.Cuirfear cur chuige i bhfeidhm atá bunaithe ar chearta lena gcuimseofar cearta uile an duine, bíodh siad sibhialta nó polaitiúil, eacnamaíoch, sóisialta nó cultúrtha chun prionsabail chearta an duine a chomhtháthú, chun cuidiú le sealbhóirí ceart agus iad ag éileamh a gceart agus é dírithe ar ghrúpaí níos boichte agus níos íogaire agus chun cúnamh a thabhairt do thíortha níos boichte agus iad ag cur chun feidhme a noibleagáidí i leith chearta an duine. Leis an Rialachán seo cuirfear comhionannas inscne agus cumhachtú ban chun cinn. 3.Tacóidh an tAontas, mar is iomchuí, le cur chun feidhme an chomhair agus an idirphlé dhéthaobhaigh, réigiúnaigh agus iltaobhaigh, comhaontuithe comhpháirtíochta agus an chomhair thriantánaigh. Cuirfidh an tAontas chun cinn cur chun feidhme iltaobhach atá bunaithe ar rialacha i leith earraí agus dúshláin dhomhanda agus oibreoidh sé i gcomhar leis na Ballstáit, le tíortha comhpháirtíochta, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus deontóirí eile. Cothóidh an tAontas comhar le heagraíochtaí idirnáisiúnta agus le deontóirí eile. Maidir lena chaidreamh le tíortha comhpháirtíochta, cuirfear san áireamh an taifead atá acu i leith gealltanais, conarthaí idirnáisiúnta agus caidreamh conarthach leis an Aontas. 4.Beidh an comhar idir an tAontas agus na Ballstáit, ar thaobh amháin, agus le tíortha comhpháirtíochta, ar an taobh eile, bunaithe ar phrionsabail éifeachtacht na forbartha agus cuirfidh sé chun cinn iad, i gcás inarb infheidhme, mar atá: úinéireacht na dtosaíochtaí forbartha a bheith ag tíortha comhpháirtíochta, díriú ar thorthaí, ar chomhpháirtíochtaí cuimsitheacha don fhorbairt, ar thrédhearcacht agus ar chuntasacht fhrithpháirteach. Cuirfidh an tAontas chun cinn cur ar fáil agus úsáid acmhainní atá éifeachtach agus éifeachtúil. I gcomhréir le prionsabal na comhpháirtíochta cuimsithí, i gcás inarb iomchuí, áiritheoidh an Coimisiún go rachfar i gcomhairle go hiomchuí le páirtithe leasmhara ábhartha tíortha comhpháirtíochta, lena náirítear eagraíochtaí de chuid sa sochaí sibhialta agus údaráis áitiúla agus go mbeidh rochtain thabpa acu ar fhaisnéis ábhartha sa chaoi gur féidir leo ról fóntach a bheith acu le linn ceapadh, cur chun feidhme agus próisis faireacháin bhainteacha clár. I gcomhréir le prionsabal na húinéireachta, tabharfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, tús áite d’úsáid córas tíortha comhpháirtíochta chun cláir a chur chun feidhme. 5.Chun comhlántacht agus éifeachtúlacht a ngníomhaíochta a chur chun cinn, déanfaidh an tAontas agus na Ballstáit comhordú ar a mbeartais agus rachaidh siad i gcomhairle le chéile faoina gcláir chúnaimh, go fiú in eagraíochtaí idirnáisiúnta agus ag comhdhálacha idirnáisiúnta.

6.Leis na cláir agus na gníomhaíochtaí faoin gclár seo, príomhshruthófar an tathrú aeráide, cosaint an chomhshaoil agus an chomhionannais inscne agus tabharfar aghaidh ar idirnascanna idir Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe, chun gníomhaíochtaí comhtháite a chur chun cinn lenar féidir comhthairbhí agus ilchuspóirí a chruthú ar bhealach comhleanúnach. Beidh na cláir agus na gníomhaíochtaí sin bunaithe ar anailís ar na rioscaí agus na híogaireachtaí, comhtháthófar leo cur chuige athléimneachta agus beidh siad íogair ó thaobh coinbhleachta de. Beidh siad bunaithe ar an bprionsabal nár cheart aon duine a fhágáil ar deireadh. 7.Leanfar de chur chuige níos comhordaithe, níos iomlánaíche agus níos struchtúrtha i leith na himirce le comhpháirtithe agus measfar a éifeachtacht go tráthrialta. 8.Coinneoidh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa ar an eolas agus malartóidh sé tuairimí léi go tráthrialta. Airteagal 9

Fothú acmhainní na ngníomhaithe míleata chun tacú leis an bhforbairt agus leis an tslándáil don fhorbairt 1.I gcomhréir le hAirteagal 412 den Chonradh ar an Aontas