MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1. COMHTHÉACS AN TOGRA

Comhthéacs ginearálta

In Airteagal 8 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) foráiltear go bhforbróidh an tAontas Eorpach (AE) gaolmhaireacht speisialta le tíortha comharsanachta d'fhonn limistéar rathúnais agus dea–chomharsanúlachta a bhunú ag teorainneacha an AE. Forbraíodh Beartas Comharsanachta na hEorpa (BCE) in 2004, agus is beartas é a dhíríonn ar 16 chomhpháirtí soir agus ó dheas ó theorainneacha an AE, eadhon an Ailgéir, an Airméin, an Asarbaiseáin, an Bhealarúis, an Éigipt, an Iordáin, Iosrael, an Libia, an Liobáin, Maracó, Poblacht na Moldóive, an críoch Phalaistíneach faoi fhorghabháil, an tSeoirsia, an tSiria, an Túinéis agus an Úcráin. Faoi BCE cuireann an AE gaolmhaireacht tosaíochta ar fáil dá chomharsana, ag cur leis an gcomhthiomantas do luachanna agus do phrionsabail amhail an daonlathas agus cearta an duine, an smacht reachta, an dea-rialachas, prionsabail an gheilleagair mhargaidh agus an fhorbairt inbhuanaithe, lena n-áirítear gníomhaíocht ar son na haeráide. Déantar foráil sa bheartas freisin maidir le comhlachú polaitiúil agus maidir leis an lánpháirtiú eacnamaíoch a dhoimhniú, maidir le soghluaisteacht a mhéadú agus maidir le teagmháil phearsanta a fheabhsú. Déantar BCE a chistiú ó ionstraim thiomnaithe, an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht (ENPI), a chumhdaíonn na 16 thír is comhpháirtí thuasluaite, mar aon leis an Rúis.

Forais agus cuspóirí an togra

Tá roinnt mhaith mórfhorbairtí curtha i gcrích ó seoladh BCE agus an ENPI.

Rinneadh anailís agus measúnú ar na hathruithe ar ghaolmhaireacht an AE lena gcomharsana agus ar fhorbairtí ó bunaíodh BCE, mar chuid den Athbhreithniú Straitéiseach ar BCE. Mar thoradh air sin, forbraíodh fís nua maidir le BCE, mar atá leagtha amach sa Chomh-Theachtaireacht ó Ardionadaí an AE do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála agus ón gCoimisiún Eorpach "A new response to a changing Neighbourhood" (Freagairt nua ar Chomharsanacht atá ag athrú), a glacadh an 25 Bealtaine 2011 agus conclúidí na Comhairle a glacadh an 20 Meitheamh 2011. Leis an gcur chuige nua seo, iarrtar go háirithe níos mó tacaíochta a thabhairt do na comhpháirtithe atá tiomanta do shochaithe daonlathacha a fhorbairt agus d’athchóirithe a ghabháil ar láimh, i gcomhréir leis na prionsabail “dá mhéad ... is ea is mó” agus “cuntasacht fhrithpháirteach”, agus soláthraítear an creat beartais straitéiseach le haghaidh chaidreamh an AE lena chomharsana.

Cé gur aithníodh go forleathan go bhfuil rath ar an ENPI mar Ionstraim a ghabhann le beartas an AE maidir lena chomharsana, aithníodh roinnt saincheisteanna san athbhreithniú ar bheartas BCE agus i measúnuithe eile, i gceachtanna a foghlaimíodh agus i gcomhairliúcháin phoiblí, saincheisteanna ar ghá aghaidh a thabhairt orthu amach anseo tríd an Ionstraim a oiriúnú chun freagra an AE a dhéanamh níos éifeachtaí, go háirithe:

· Cur i bhfeidhm an phrionsabail "dá mhéad ... is ea is mó": Tá an prionsabal seo mar phríomhghné an Bheartais Chomharsanachta athnuaite. Déantar foráil ann do leibhéal i bhfad níos airde d’idirdhealú i measc comhpháirtithe, i gcomhréir lena dtiomantas do na cuspóirí agus na luachanna a comhaontaíodh, agus go háirithe don chomhpháirtíocht leis an AE atá dírithe ar dhaonlathas agus ar chomhrathúnas. Tá dreasachtaí airgeadais do na leasaitheoirí is uaillmhianaí ina ngné thábhachtach den chur chuige nua. Ina cáil mar Ionstraim atá dírithe ar bheartas, ba cheart go léireodh an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht (ENI) a bheidh ann amach anseo an príomhphrionsabal sin, go háirithe maidir le clárú agus leithdháileadh tacaíochta ar na comhpháirtithe.

· Castacht agus fad an phróisis chlárúcháin: Áirítear roinnt comhairliúchán fairsing agus mórán céimeanna nós imeachta eile leis an bpróiseas clárúcháin reatha, agus bíonn 18 mí ar an meán i gceist leis. Mar gheall ar fhad an phróisis chlárúcháin baintear an bonn d’ábharthacht an chúnaimh. Leanann raon feidhme na ndoiciméad clárúcháin (Páipéir Straitéise Tíre) faoin ENPI an fhormáid a úsáidtear le haghaidh comhair um fhorbairt, rud a chiallaíonn gur gá anailís fhairsing a dhéanamh ar an gcás i dtír áirithe agus fad an phróisis a mhéadú. I gcás tíortha Comharsanachta áfach, ní amhlaidh atá an scéal go hiarbhír agus déantar cur síos ar an anailís tíre den chuid is mó de na comhpháirtithe (tíortha a thug Plean Gníomhaíochta nó sraith coibhéiseach comhchuspóirí eile i gcrích leis an AE) go bliantúil i dTuarascálacha ar Dhul Chun Cinn, a mbíonn an chuid ghinearálta den Pháipéar Straitéise Tíre iomarcach dá mbarr. Dá bhrí sin tá gá agus raon feidhme araon ann chun an próiseas clárúcháin a chuíchóiriú, a ghiorrú agus a dhíriú níos fearr.

· Raon feidhme na hIonstraime: Tagraíonn raon feidhme an ENPI mar a shainítear faoi láthair é do chur chun feidhme comhaontuithe comhair agus comhpháirtíochta, comhaontuithe comhlachais nó comhaontuithe ábhartha eile, do dhea-rialachas a chur chun cinn agus d’fhorbairt eacnamaíoch agus shóisialta chothrom. Áirítear ann freisin liosta leathan de 29 réimse téamach de chomhar dá dtagraítear ar bhealach mionsonraithe agus cothrom, agus dá bhrí sin tá sé an-deacair a fháil amach cad iad príomhchuspóirí agus fócas BCE. Léirítear an cur chuige sin a bhfuil bunús leathan aici sa chlárú agus i roinnt cásanna bhí sé ina dhúshlán comhchuibheas a bhaint amach idir an beartas agus comhar. Beidh an togra reachtach a bheidh ann amach anseo le haghaidh an ENI ina chabhair chun cuíchóiriú níos fearr a dhéanamh ar raon feidhme na hIonstraime agus chun naisc a neartú le beartais inmheánacha ábhartha, agus a solúbthacht reatha á coinneáil ag an am céanna.

· Forálacha cur chun feidhme atá as dáta go páirteach agus easpa comhchuibhis idir na hionstraimí seachtracha: Tá roinn cur chun feidhme an Rialacháin ENPI reatha as dáta i gcodanna agus dá bhrí sin ní thugtar léiriú leormhaith inti ar an mbealach ina gcuirtear cúnamh chun feidhme sa Chomharsanacht. Tá easpa comhchuibhis ann chomh maith idir forálacha cur chun feidhme an ENPI agus ionstraimí eile maidir le gníomhaíocht sheachtrach. Féadfar meicníochtaí solúbthachta a fheabhsú chun iad a chur in oiriúint don chomhthéacs beartais nua. D’fhonn aghaidh a thabhairt ar na pointí sin agus simpliú agus comhchuibhiú níos mó a bhaint amach, forbraíodh creat-rialachán cothrománach ar leithligh ina gcuimsítear na forálacha ginearálta agus na forálacha athfhillteacha go léir. Cumhdaítear sonraí cur chun feidhme an ENI sa rialachán cothrománach nua sin freisin. A bhuí leis sin, beifear in ann na forálacha cur chun feidhme a nuashonrú agus tabharfar aghaidh ar an easpa comhchuibhis idir na hionstraimí seachtracha. Ina theannta sin, trí bhíthin an rialacháin chothrománaigh nua rannchuideofar le soiléireacht níos mó i rialacha, agus le héifeachtúlacht agus comhchuibheas níos fearr i dtéarmaí ghníomhaíocht an Aontais.

· Na forálacha um Chomhar Trasteorann (CTT): Bhí an Comhar Trasteorann ina ghné faoi leith den ghaolmhaireacht idir an AE, comhpháirtithe BCE agus an Rúis agus cuireadh comhthionscnaimh chun feidhme, a bhfuil sraith choiteann rialacha ag baint leo, ar an dá thaobh de theorainneacha an AE mar thoradh air sin. Tá an córas ag feidhmiú go réasúnta maith, ach trí bhíthin comhairliúchán le geallsealbhóirí aithníodh an gá le roinnt athruithe a mbeadh tionchar acu ar an Rialachán. Ina measc sin tá incháilitheacht gheografach a leathnú chun na hionaid thábhachtacha eacnamaíocha, shóisialta agus chultúrtha a bhaineann le feidhmiú iomchuí na gclár a chuimsiú; cur i bhfeidhm iomlán na ‘bainistíochta comhpháirtí’ lena bhfuil baint ag Ballstáit mar shínitheoirí Comhaontuithe Maoinithe; rialacha sonracha maidir le cómhaoiniú ag tíortha comhpháirtíochta agus stádas sonrach na Rúise. Ní mór athruithe forleathana a dhéanamh ar an Rialachán ón gCoimisiún lena leagtar síos Rialacha Cur Chun Feidhme an CTT, maidir le modhanna bainistíochta den chuid is mó.

· Naisc le beartais/ionstraimí inmheánacha: Déantar foráil in BCE do chomhlachú polaitiúil de réir a chéile agus do lánpháirtiú eacnamaíoch comhleanúnach na gcomhpháirtithe leis an AE. Tá prionsabail an gheilleagair mhargaidh agus beartais inmheánacha an AE ina bpríomhthagairtí sa phróiseas seo. I gcás tíortha Comharsanachta, tá gné trasteorann ag baint le roinnt tionscnamh agus níor tugadh mórán airde uirthi sin go dtí seo. Eisceacht thábhachtach is ea an Comhar Trasteorann trínar féidir aghaidh a thabhairt ar dhúshláin choiteanna agus ar chuspóirí coiteanna trí shraith aonair rialacha agus trí acmhainní a chomhthiomsú ó fhoinsí cistiúcháin inmheánacha agus seachtracha araon bhuiséad an AE. I réimsí eile, amhail bonneagar, fuinneamh[1], iompar[2], forbairt FBManna[3] agus comhar tionsclaíoch lena n-áirítear turasóireacht, TFC[4], beartas fostaíochta agus sóisialta[5], imirce agus slándáil, na breithiúna, an comhrac i gcoinne drugaí, ardoideachas, cultúr, taighde agus nuálaíocht[6], an comhshaol, gníomhú ar son na haeráide[7], athléimneacht ó thubaistí agus comhar maidir le gnóthaí muirí, d’fhéadfaí na naisc a neartú idir ionstraimí agus beartais inmheánacha agus BCE agus an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht. Maidir leis sin, cuirfear comhlántacht, comhchuibheas agus príomhshruthú réimsí beartais tosaíochta an AE chun cinn i Rialachán an ENI, i gcomhréir leis an Straitéis Eoraip 2020, fad is a leanfar ag díriú ar phríomhchuspóirí BCE ann. Tugann BCE deis do chomhpháirtithe páirt a ghlacadh i gcláir agus i ngníomhaireachtaí an AE. Ní mór aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist a bhaineann le rannpháirtíocht chomhpháirtithe BCE i ngníomhaireachtaí agus i gcláir an AE a mhaoiniú go fadtéarmach, trí bhíthin, nuair is ábhartha, ranníocaíocht airgeadais ón ENI, lena n‑áirítear meicníochtaí seachadta iomchuí agus inbhuanaithe a bhunú.

· Gaolmhaireacht fhorásach leis an Rúis: Is í an Rúis an t-aon tairbhí de chuid an ENPI nach bhfuil cumhdaithe faoi BCE. Mar is amhlaidh i gcás gach tír eile, tá an Rúis i dteideal tairbhe a bhaint as cistiú déthaobhach, iltíre agus trasteorann an ENPI. Mar sin féin, i bhfianaise na bhfeabhsuithe suntasacha i staid fhioscach na Rúise, tá gá níos lú le méideanna móra cúnaimh airgeadais. Is é toilmhian na Rúise caidreamh cothrom a bhaint amach agus is tír bhronntach í féin anois. Mar thoradh air sin, le linn na tréimhse 2007-2013 ní bhfuair an tír ach leithdháiltí imeallacha faoi imchlúdach déthaobhach an ENPI. Leantar de chomhar faoi chuimsiú cláir iltíre agus leantar prionsabal an chómhaoinithe ag an AE agus ag an Rúis. Go háirithe, tá cláir CTT á gcómhaoiniú ag an Rúis. Léiríonn sé sin an t-athrú ar staid na Rúise mar chomhpháirtí straitéiseach áit ar cheart go mbeadh tionscadail cómhaoinithe chun leasa an dá pháirtí.

Ba cheart an Ionstraim Eorpach nua um Chomharsanacht a chomhfhogasú d’fhís nua BCE agus ba cheart di aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna agus na dúshláin shonracha atá aitheanta thuas.

2. TORTHAÍ AN CHOMHAIRLIÚCHÁIN LE PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS NA MEASÚNUITHE IARMHARTA

Comhairliúchán le páirtithe leasmhara

Tá an togra reachtach maidir leis an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht bunaithe ar phróiseas comhairliúcháin forleathan. Mar chuid den phróiseas tionóladh comhairliúchán poiblí maidir le cistiú seachtrach arna dhéanamh le haghaidh ionstraimí gníomhaíochta seachtraí uile an AE agus tionóladh comhairliúcháin shonracha mar chuid den Athbhreithniú Straitéiseach ar Bheartas Comharsanachta na hEorpa agus ar an gComhar Trasteorann. Tionóladh comhairliúcháin freisin maidir le beartas forbartha an AE sa todhchaí.

Comhairliúchán Poiblí maidir le cistiú le haghaidh ghníomhaíocht sheachtrach an AE

Thionól an Coimisiún comhairliúchán poiblí maidir le cistiú an todhchaí do ghníomhaíocht sheachtrach an AE idir an 26 Samhain 2010 agus 31 Eanáir 2011. Bhí an próiseas sin bunaithe ar cheistneoir ar líne ag gabháil le páipéar cúlra dar teideal "What funding for EU external action after 2013?" (Cén cistiú le haghaidh ghníomhaíocht sheachtrach an AE tar éis 2013?) arna ullmhú ag an gCoimisiún agus ag an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS). Léiríonn an 220 tuairim a tugadh mar fhreagra ar an gcomhairliúchán poiblí raon leathan agus éagsúil tuairimí ina bhfuil an iomaí struchtúr, tuairimí agus traidisiún a fhaightear sa phobal gníomhaíochta seachtraí le sonrú.

Dhearbhaigh formhór na bhfreagróirí go soláthraíonn tacaíocht airgeadais an AE breisluach mór sna príomhréimsí beartais a fhaigheann cistiú ó ionstraimí airgeadais an AE maidir le gníomhaíocht sheachtrach[8]. Luaigh go leor freagróirí breisluach an AE mar an príomhspreagthóir don todhchaí: ba cheart don AE a bhuntáiste comparáideach a ghiaráil, buntáiste a bhaineann lena láithreacht san ardán domhanda, lena shaineolas fadréimseach, lena nádúr ilnáisiúnta, lena ról mar éascaitheoir comhordaithe, agus le barainneachtaí scála.

Thacaigh beagnach gach freagróir le cur chuige níos difreálaithe, arna oiriúnú do chás na dtairbhithe, bunaithe ar chritéir fhónta chun tionchar ionstraimí airgeadais an AE a mhéadú. Bhí tacaíocht leathan ann freisin do choinníollacht bunaithe ar urramú chearta an duine, mionlach, dea-rialachais agus éagsúlachta léirithe cultúir, nó ar chaighdeán bheartais na dtairbhithe agus ar a gcumas agus ar a dtoilteanas iad a chur chun feidhme.

Comhairliúcháin i gcomhthéacs an Athbhreithnithe Straitéisigh ar BCE

Thionóil an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí comhairliúcháin shonracha le hionadaithe Bhallstáit an AE agus thíortha comhpháirtíochta BCE mar chuid den Athbhreithniú Straitéiseach ar an mbeartas, a seoladh in Iúil 2010. Le linn na gcomhairliúchán chuathas i ngleic le maoiniú BCE, go háirithe faoin Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht, agus le saincheisteanna a bhaineann leis an bhfís fhadtéarmach do BCE agus cuspóirí beartais meántéarmacha.

Fuarthas sna comhairliúcháin gur glacadh leis an ENPI mar athrú birt sa chaoi ina gcuirtear cúnamh ón AE ar fáil. Aithníodh an gá le tuilleadh mionleasaithe iontu chomh maith áfach. Leag go leor Ballstát béim ar an tábhacht a bhaineann le comhchuibheas níos fearr idir an beartas agus an cúnamh airgeadais arna sholáthar trí bhíthin na hIonstraime. Dúirt roinnt freagróirí gur cheart na leithdháiltí a bhunú ar fheidhmíocht. Tharraing go leor díobh aird ar an tábhacht a bhaineann le tacaíocht airgeadais a dhéanamh níos tapúla, níos éifeachtúla agus níos solúbtha maidir le freagairt do riachtanais atá ag teacht chun cinn.

Leag tíortha comhpháirtíochta béim ar an ngá le tacaíocht airgeadais iomchuí a sholáthar in éineacht le lánpháirtiú eacnamaíoch, oscailt margaí agus cóineasú rialúcháin. Leag siad béim freisin ar an tábhachta a bhaineann le hinfheistíocht eachtrach.

Comhairliúcháin le geallsealbhóirí maidir le Comhar Trasteorann

Eagraíodh comhairliúcháin shonracha maidir le comhar trasteorann (CTT) leis na geallsealbhóirí ar fad. Seoladh an próiseas le linn Comhdhála maidir le CTT sa Bhruiséil i bhFeabhra 2011, agus chuathas i gcomhairle le geallsealbhóirí maidir leis an gcreat rialúcháin don todhchaí (lena n‑áirítear maidir le Rialacha Cur Chun Feidhme an CTT) ar bhonn ceistneora a scaipeadh i mBealtaine/Meitheamh 2011. Léiríonn na torthaí an gá le roinnt forálacha a oiriúnú chun éifeachtúlacht an CTT a fheabhsú. Is é aidhm na n-athruithe atá molta léiriú níos fearr a thabhairt ar an lánpháirtíocht idir tosaíochtaí bheartas eachtrach an AE agus Beartas Comhtháthaithe an AE, go háirithe tríd an CTT ar theorainneacha seachtracha an AE a chur ar comhréim níos mó leis na rialacha um Chomhar Críche Eorpach. Tionóladh tuilleadh cruinnithe comhairliúcháin an 20 Meán Fómhair 2011 le Ballstáit sa Bhruiséil agus leis na páirtithe leasmhara go léir i mBúdaipeist an 18-19 Deireadh Fómhair 2011.

Comhairliúcháin phoiblí maidir le “Beartas forbartha an AE”

Ina theannta sin, d’fhoilsigh an Coimisiún Páipéar Uaine dar teideal "EU development policy in support of inclusive growth and sustainable development" (Beartas Forbartha an AE chun tacú le fás cuimsitheach agus forbairt inbhuanaithe) agus thionóil sé comhairliúchán poiblí ón 15 Samhain 2010 go dtí an 17 Eanáir 2011. Leag go leor freagróirí béim ar an gcaoi nach bhfuil sa COF[9] ach codán den chistiú le haghaidh forbartha, ar cheart glacadh leis mar chomhlánú le hacmhainní arna slógadh ar bhonn intíre, le hinfheistíochtaí eachtracha, le trádáil eachtrach agus le híocaíochtaí eachtracha. Iarradh comhchuibheas níos fearr i mbeartas forbartha an AE, go háirithe maidir le tíortha meánioncaim. Cé gur tacaíodh le comhchlárú cúnaimh i bprionsabal, ba cheart go dtabharfaí isteach é de réir a chéile ag tosú le tíortha ina bhfaighfí breisluach inléirithe mar thoradh air.

Tá an togra maidir leis an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht bunaithe go mór ar thorthaí na gcomhairliúchán sin. I measc na bpríomhghnéithe a comhtháthaíodh leis an ionstraim athbhreithnithe tá difreáil agus leithdháiltí bunaithe ar fheidhmíocht, cur chuige nua a bhaineann le clárú agus feabhas a chur ar chomhchuibheas an bheartais le cúnamh, lena leasaítear na rialacha maidir le Comhar Trasteorann agus forálacha chun éifeachtúlacht agus solúbthacht na tacaíochta a fheabhsú.

Measúnú tionchair

Rinne an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí agus an Coimisiún Eorpach measúnú iarmharta sonrach maidir leis an ENI a bheidh ann amach anseo a ullmhú go comhpháirteach.

Rinneadh athbhreithniú ar an gceithre rogha seo a leanas sa mheasúnú tionchar:

· Rogha 0: 'Gan gníomhaíocht ar bith ón AE'. Scoireann an AE de thacaíocht airgeadais a sholáthar trí Ionstraim thiomnaithe le haghaidh tíortha Comharsanachta;

· Rogha 1: 'Gan athrú'. Fanann an comhar leis na tíortha lena mbaineann faoi chuimsiú an Rialacháin ENPI reatha, agus ansin amháin;

· Rogha 2: 'An stádas faoi láthair láithreach a oiriúnú'. Ba cheart an togra reachtach a dhéanfar amach anseo a bhunú ar an Rialachán ENPI atá anois ann, ach roinnt leasuithe suntasacha a dhéanamh air le freagairt don chomhthéacs polaitiúil nua agus do na cuspóirí sonracha a sainaithníodh. Faoi chuimsiú na Rogha seo tá roinnt foroghanna freisin maidir leis na nithe a leanas: prionsabal na difreála; an próiseas clárúcháin; raon feidhme na hIonstraime agus comhchuibheas idir beartas agus cúnamh; rialacha maidir le Comhar Trasteorann; foráil um chur chun feidhme, go háirithe chun solúbthacht níos mó a chumasú; naisc le hionstraimí agus beartais inmheánacha agus raon feidhme geografach an ENI.

· Rogha 3: 'Ionstraim úrnua a mholadh' agus raon feidhme geografach éagsúil aici, í ag díriú ar chuspóirí is leithne ná cuspóirí BCE nó nach ionann iad agus cuspóirí BCE.

I dtéarmaí na dtionchar eacnamaíoch, sóisialta, comhshaoil agus eile is dócha a bheadh ag gach aon rogha, aithníodh an méid seo a leanas:

· Dá scoirfí de ghníomhaíocht ar leibhéal an AE (Rogha 0) laghdófaí go suntasach inbhuanaitheacht na n-iarmhairtí a baineadh amach go dtí seo agus bhainfí an bonn di. Bheadh tionchar diúltach aige sin ar chaidreamh foriomlán an AE le comhpháirtithe BCE chomh maith.

· Mura ndéanfaí athrú ar bith ar an Ionstraim reatha (Rogha 1) bheadh roinnt iarmhairtí dearfacha eacnamaíocha, sóisialta agus comhshaoil le feiceáil sna tíortha comhpháirtíochta mar thoradh air sin;

· Dá ndéanfaí an Ionstraim a leasú (Rogha 2) chuirfí feabhas ar na hiarmhairtí deimhneacha eacnamaíocha, sóisialta agus comhshaoil a baineadh amach leis an leagan amach reatha agus ba cheart go mbainfí amach iarmhairt níos dearfaí fós ar rialachas, go háirithe tríd an bprionsabal "dá mhéad ... is ea is mó" a chur i bhfeidhm.

· Dá molfaí Ionstraim úrnua (Rogha 3) is amhlaidh a d’fhágfaí iarmhairtí diúltacha go háirithe ar chomhchuibheas ghníomhaíocht an AE le cuspóirí BCE agus mar sin dhéanfaí dochar do chreidiúnacht an AE sa réigiún.

Ar bhonn na hanailíse agus an ualaithe a rinneadh ar na hiarmhairtí éagsúla (domhanda, eacnamaíoch, sóisialta, comhshaoil), diúltaíodh Rogha 0 agus Rogha 3 mar roghanna neamh‑inmharthana a d’fhágfadh iarmhairtí dearfacha nó trína gcomhlíonfaí cuspóirí BCE. Is ag Rogha 2 a bheadh an acmhainneacht is fearr chun iarmhairt dhearfach a bhaint amach agus an creat comhair atá anois ann a chur in oiriúint don chomhthéacs beartais nua, do chuspóirí BCE agus do na dúshláin arna sainaithint trí mheastóireacht agus trí cheachtanna a foghlaimíodh. Ba í Rogha 1 an dara rogha ab fhearr maidir leis na hiarmhairtí dearfacha atá ann a chaomhnú, ach gan aon foráil a dhéanamh chun go n-áiritheofaí go gcomhlíonfaí cuspóirí BCE nua ná go dtabharfaí faoi na dúshláin agus na fadhbanna sonracha a sainaithníodh sa stádas reatha.

Mar sin is í Rogha 2 an rogha tosaíochta.

3. GNÉITHE DLÍ AN TOGRA

Soláthraítear éirim ghinearálta agus bonn BCE in Airteagal 8 den CAE. Is iad Airteagal 209(1) den CFAE[10] agus Airteagal 212(2) den CFAE bunús dlí na hionstraime maoinithe chun tacú le BCE, an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht a bheidh ann amach anseo.

Coimhdeacht

I dtéarmaí coimhdeachta, tugann gníomhaíocht ar leibhéal an AE breisluach ríthábhachtach, atá nasctha le roinnt tosca:

· Is sna tíortha Comharsanachta úd ar ceann dá bpríomhchuspóirí beartais a bheith ar comhréim le rialacha, caighdeáin, treoirlínte agus bearta an AE is fearr atá an AE i riocht an cúnamh seo a chur ar fáil. Tá tacaíocht áirithe ann nach féidir a chur ar fáil ach ar leibhéal an AE, amhail an lánpháirtiú eacnamaíoch le margadh inmheánach an AE a chur chun cinn, rochtain ar limistéar Schengen nó an rannpháirtíocht i gcláir an AE. Dá bhrí sin is é an AE an comhpháirtí comhair is mó tábhacht i mbunáite na dtíortha BCE, agus tá an ról seo aige aitheanta go forleathan ag na Ballstáit, na hinstitiúidí idirnáisiúnta airgeadais agus deontóirí eile. Tá an cúnamh a thugtar do chomharsana an AE chun iad féin a chur ar comhréim le beartais, rialacha agus caighdeáin an AE ina spreagthóir mór ó thaobh athchóirithe a chur i gcrích sna tíortha is comhpháirtithe in BCE.

· Toisc go bhfuil 27 Ballstát ag gníomhú i gcomhréir le beartais agus le straitéisí i gcomhpháirt, is ag an AE amháin atá an meáchan criticiúil le gur féidir riar ar na dúshláin dhomhanda. D’fhéadfadh go mbeadh gníomhaíocht ar an leibhéal náisiúnta teoranta nó ilroinnte, agus na tionscadal róbheag go minic le haon difríocht inbhuanaithe a dhéanamh. Is fearrde an comhordú agus is éifeachtaí obair an AE de bharr obair na mBallstát a shimpliú agus a luathú tríd an AE.

· Agus na srianta buiséid mar atá siad anois agus roinnt Ballstát tar éis earnálacha iomlána comhair a fhágáil agus a dtacaíocht a aistarraingt ó thíortha áirithe, is féidir leis an AE ról gníomhach a bheith aige ó thaobh an daonlathas, an tsíocháin, an chobhsaíocht, an rathúnas agus laghdú na bochtaineachta a chur chun cinn ina Chomharsanacht. Sa chomhthéacs sin, luíonn sé le réasún anois níos mó ná riamh ó thaobh an gheilleagair de cúnamh a chur ar fáil ar leibhéal an AE, áit ar féidir difríocht cheart a dhéanamh. Tá na costais riaracháin níos lú ná meánchostais riaracháin na bpríomhdheontóirí cúnaimh dhéthaobhaigh. Tá na costais riaracháin níos lú ná meánchostais riaracháin na bpríomhdheontóirí cúnaimh dhéthaobhaigh.

4. IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

Ba cheart go léireofaí ardaidhmeanna Bheartas Comharsanachta athbhreithnithe na hEorpa ar bhealach leormhaith i leibhéal an chistithe ó bhuiséad an AE don ENI nua.

Ar an gcaoi sin, bheartaigh an Coimisiún Eorpach, ina Theachtaireacht an 29 Meitheamh 2011 dar teideal "A Budget for Europe 2020" (Buiséad don Eoraip 2020), EUR 18 182 300 000 (praghsanna reatha) a leithdháileadh ar an ENI le haghaidh na tréimhse 2014-2020.

D’fhonn a intuarthacht a áirithiú, soláthrófar cistiú i leith gníomhaíochtaí ardoideachais i dtríú tíortha i gcomhthéacs an chláir "Erasmus for All" (Erasmus do Chách), i gcomhréir le cuspóirí an AE i dtaobh gníomhaíochta seachtraí, trí bhíthin dhá leithdháileadh ilbhliantúla nach gcuimseoidh ach na chéad ceithre bliana agus na trí bliana ina dhiaidh sin faoi seach. Beidh an cistiú sin léirithe i gclárú táscach ilbhliantúil an ENI, i gcomhréir leis na riachtanais agus na tosaíochtaí a aithníodh sna tíortha lena mbaineann. D'fhéadfaí na leithdháiltí a athbhreithniú i gcás mórchúinsí gan choinne nó athruithe tábhachtacha polaitiúla i gcomhréir le tosaíochtaí seachtracha an AE. Beidh feidhm ag forálacha Rialachán (AE) Uimh. [---] ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear "Erasmus do Chách"[11] maidir le húsáid na gcistí sin.

Tá tionchar airgeadais mionsonraithe a mheastar a bheidh ag an togra leagtha amach sa Ráiteas Airgeadais Reachtach ar leithligh de chuid an ENI.

5. PRÍOMHEILIMINTÍ

Míniú mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

Is iad seo a leanas príomhghnéithe an togra (i gcomparáid leis an leagan amach reatha) agus an réasúnaíocht atá leo:

· An prionsabal "dá mhéad ... is ea is mó" agus cuntasaíocht fhrithpháirteach a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis an léargas nua ar BCE, go mór mór trí fhorálacha sonracha maidir le hidirdhealú i gcomhair leithdháiltí airgeadais agus le haghaidh an phróisis chlárúcháin, de réir mar is gá;

· Aghaidh a thabhairt ar chastacht agus ar fhad an phróisis chlárúcháin d'fhonn, an próiseas a chuíchóiriú agus a chiorrú agus fócas níos fearr a thabhairt dó, go háirithe i gcomhair comhpháirtithe BCE a d’aontaigh go comhpháirteach le tosaíochtaí straitéiseacha an AE i bPleananna Gníomhaíochta nó i ndoiciméid choibhéiseacha;

· Raon feidhme na hIonstraime a chuíchóiriú agus cothromaíocht a aimsiú idir solúbthacht na hionstraime agus díriú ar chuspóirí an bheartais agus ar na príomhréimsí comhair;

· Na forálacha cur chun feidhme a oiriúnú agus an comhchuibheas idir na hionstraimí seachtracha a fheabhsú;

· Na forálacha maidir leis an gComhar Trasteorann a fheabhsú le gur féidir na cláir a chur a chur chun feidhme go héifeachtach tapa;

· Naisc níos dlúithe le hionstraimí agus le beartais inmheánacha an AE a chur chun cinn, lena n-áirítear trí chomhar leis an gCoimisiún a mhéadú ag céim an chláraithe agus, nuair is ábhartha, meicníochtaí a chur chun cinn maidir le comhthiomsú cistí ó cheannteidil inmheánacha agus sheachtracha bhuiséad an AE;

· Freagairt don ghaolmhaireacht fhorásach leis an Rúis trí bhíthin na bhforálacha maidir le hincháilitheacht na Rúise le haghaidh chistiú an ENI a leasú, d’fhonn stádas sonrach na Rúise mar chomharsa de chuid an AE agus mar chomhpháirtí straitéiseach a léiriú.

Simpliú

Tá forálacha san áireamh sa togra maidir leis an ENI chun roinnt gnéithe den ionstraim a shimpliú. Simplíodh raon feidhme na hIonstraime tríd an 29 réimse téamach atá ar fáil sa Rialachán reatha ENPI a laghdú go sé chuspóir shonracha. Tugadh isteach uirlis shimplithe nua chlárúcháin i gcomhair fhormhór na dtíortha comharsanachta (Creat Tacaíochta Aonair). Beidh an doiciméad nua clárúcháin seo níos giorra ná na Páipéir Straitéise agus na Cláir Tháscacha Ilbhliantúla, cuirfidh sé cosc ar dhúbláil na faisnéise atá sna doiciméid dlí/pholaitiúla atá mar bhonn taca le caidreamh an AE lena chomharsana agus ba cheart go gcabhródh sé chun an próiseas clárúcháin a chiorrú agus costais riaracháin a laghdú dá bhrí sin. Tá Airteagal nua ann trínar féidir cistí ón ENI agus ó Cheannteideal inmheánach ábhartha bhuiséad an AE a chomhthiomsú le sraith amháin rialacha i gcomhair beart lena dtugtar aghaidh go háirithe ar dhúshláin trasteorann. A bhuí leis an Airteagal sin, cuirfear feabhas substaintiúil ar éifeachtúlacht agus laghdófar na costais riaracháin a bhaineann le bearta den sórt sin a chur chun feidhme.

Tosaíocht don Choimisiún sa Rialachán nua seo, mar atá i gcláir eile faoi chuimsiú an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil (an CAI), is ea an timpeallacht rialála a shimpliú agus rochtain ar chúnamh an Aontais a fheabhsú do thíortha comhpháirtíochta agus do réigiúin chomhpháirtíochta, d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide, etc. ar an gcoinníoll go saothraíonn siad cuspóirí an Rialacháin.

D’fhonn Rialachán nua an ENI a chur chun feidhme, ba cheart go mbeadh sé de thoradh ag nósanna imeachta atá níos simplithe agus níos solúbtha go bhféadfar glacadh níos tapúla le bearta cur chun feidhme agus cúnamh an AE a chur ar fáil níos tapúla, go hairithe i gcásanna géarchéime nó bagairtí don daonlathas, don smacht reachta, do chearta an duine agus do shaoirsí bunúsacha, nó i gcás tubaistí nádúrtha nó tubaistí de dhéantús an duine. Cuideoidh athbhreithniú an Rialacháin Airgeadais, a bhfuil forálacha an-substaintiúil ann maidir le gníomhaíochtaí seachtracha, chun rannpháirtíocht eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus na ngnóthas beag i gcláir chistithe a éascú, mar shampla trí rialacha a shimpliú, trí chostais na rannpháirtíochta a laghdú agus trí nósanna imeachta deonaithe a luathú. Tá sé ar intinn ag an gCoimisiún an Rialachán seo a chur chun feidhme trí úsáid a bhaint as na nósanna imeachta solúbtha nua dá bhforáiltear sa Rialachán Airgeadais nua.

Ina theannta sin déanfar tuilleadh simplithe trí chreat-rialachán cothrománach amháin a fhorbairt ina gcuimseofar na forálacha ginearálta agus na forálacha athfhillteacha go léir, agus foráil á dhéanamh maidir le comhchuibheas breise idir na hionstraimí um ghníomhaíochtaí seachtracha.

2011/0405 (COD)

Togra le haghaidh

RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

lena mbunaítear an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 209 (1) agus Airteagal 212 (2) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na Parlaimintí Náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa[12],

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún[13],

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an nós imeachta,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1) Is é atá sa Rialachán seo ceann amháin de na hionstraimí lena gcuirtear tacaíocht dhíreach ar fáil do bheartais sheachtracha an Aontais Eorpaigh. Gabhfaidh sé ionad Rialachán Uimh. 1638/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Deireadh Fómhair 2006 lena leagtar síos forálacha ginearálta ag bunú Ionstraime Eorpaí um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht[14] a rachaidh in éag an 31 Nollaig 2013.

(2) Déantar foráil in Airteagal 8 den Chonradh ar an Aontas Eorpach go ndéanfar gaolmhaireacht speisialta a fhorbairt le tíortha comharsanachta d'fhonn limistéar rathúnais agus dea–chomharsanúlachta a bhunú, arna fhothú ar luachanna an Aontais agus arb iad is sainairíonna ann dlúthchaidreamh síochánta bunaithe ar an gcomhar.

(3) Is é aidhm an Aontais luachanna na saoirse, an daonlathais, urramú chearta an duine agus saoirsí bunúsacha, na bprionsabal comhionannais agus an smachta reachta ar a bhfuil sé bunaithe a chur chun cinn, a fhorbairt agus a chomhdhlúthu trí chomhphlé agus trí chomhar le tríú tíortha.

(4) Ón am a seoladh é tá gaolmhaireacht le tíortha comhpháirtíochta neartaithe go suntasach le Beartas Comharsanachta na hEorpa agus sochair inbhraite curtha ar fáil leis don Aontas agus dá chomhpháirtithe araon.

(5) Faoi Bheartas Comharsanachta na hEorpa cuireann an tAontas gaolmhaireacht tosaíochta ar fáil dá chomharsana, ag cur leis an gcomhthiomantas do luachanna amhail an daonlathas agus cearta an duine, an smacht reachta, dea-rialachas, agus prionsabail an gheilleagair mhargaidh agus an fhorbairt inbhuanaithe agus ag cur le cur chun cinn na luachanna sin.

(6) Mhúnlaigh dhá phríomhthionscnamh pholaitiúla an comhar réigiúnach i gcomharsanacht an Aontais Eorpaigh: Comhpháirtíocht an Oirthir idir an tAontas agus a chomharsana Thoir, agus an tAontas don Réigiún Meánmhuirí idir an tAontas agus a chomharsana sa Mheánmhuir Theas. Creata fóinteacha polaitiúla iad na tionscnaimh sin chun caidrimh le tíortha comhpháirtíochta agus an caidreamh ina measc a dhoimhniú, ar caidrimh iad atá bunaithe ar phrionsabail na comhúinéireachta agus na comhfhreagrachta.

(7) Tá roinnt mhaith mórfhorbairtí curtha i gcrích ó seoladh Beartas Comharsanachta na hEorpa agus ó bunaíodh an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht. Áirítear orthu sin an ghaolmhaireacht leis na comhpháirtithe a dhoimhniú, tionscnaimh réigiúnacha agus próiseas an trasdula i dtreo an daonlathais sa réigiún a sheoladh. Spreag siad sin fís nua maidir le Beartas Comharsanachta na hEorpa a leagadh amach in 2011 mar thoradh ar Athbhreithniú Straitéiseach cuimsitheach a rinneadh ar an mBeartas. Tá príomhchuspóirí maidir le comhar an Aontais le tíortha Comharsanachta leagtha amach inti agus cuirtear breis tacaíochta ar fáil do chomhpháirtithe atá tiomanta do shochaithe daonlathacha a fhorbairt agus d’athchóirithe a ghabháil ar láimh, i gcomhréir leis na prionsabail "dá mhéad ... is ea is mó" agus "cuntasacht fhrithpháirteach".

(8) Ba cheart tacaíocht faoin ionstraim seo agus faoi Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa a chur ar fáil i gcomhair na gclár um Chomhar Trasteorann ar feadh theorainneacha seachtracha an Aontais Eorpaigh idir na tíortha comhpháirtíochta agus na Ballstáit chun forbairt réigiúnach chomhtháite agus inbhuanaithe a chur chun cinn idir na réigiúin teorann chomharsanachta mar aon le comhtháthú comhchuí críche ar fud an Aontais agus le tíortha comharsanachta.

(9) Ina theannta sin, tá sé tábhachtach comhar a chothú agus a éascú ar mhaithe leis an Aontas agus a chomhpháirtithe araon, go háirithe trí ranníocaíochtaí ó ionstraimí inmheánacha agus seachtracha bhuiséad an Aontais a chomhthiomsú, go hairithe le haghaidh Comhair Thrasteorann, le haghaidh tionscadal bonneagair atá chun leasa an Aontais agus a shínfear trí thíortha Comharsanachta agus réimsí eile comhair.

(10) Maidir leis na réigiúin teorann atá sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus na réigiúin sin de Chónaidhm na Rúise atá ag glacadh páirte faoi láthair i gCláir um Chomhar Trasteorann, ba cheart go mbeidís in ann leanúint orthu ag déanamh amhlaidh. Tá sé tábhachtach freisin i gcás na réigiún ábhartha i dtíortha atá cumhdaithe faoin Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais go mbeidís in ann páirt a ghlacadh in CTT. Ba cheart go mbeadh rannpháirtíocht tíortha ón Limistéar Eorpach Eacnamaíoch sna cláir CTT bunaithe ar a gcuid acmhainní dílse i gcónaí..

(11) Táthar ag súil go soláthróidh Ballstáit an AE agus na tíortha comhpháirtíochta a ghlacfaidh páirt sa Chomhar Trasteorann cómhaoiniú náisiúnta. Neartóidh sé sin úinéireacht tíre, méadófar ar na hacmhainní airgeadais atá ar fáil do na cláir agus éascófar rannpháirtíocht gníomhairí áitiúla.

(12) Cuideoidh an Comhar Trasteorann, de réir mar is iomchuí, le cur chun feidhme na straitéisí macraréigiúnacha atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo.

(13) Ba cheart don tacaíocht a sholáthrófar do thíortha comharsanachta i mbéal forbartha faoin gcreat arna bhunú ag Beartas Comharsanachta na hEorpa a bheith ag luí le cuspóirí agus le prionsabal bheartais sheachtracha an Aontais agus go háirithe lena bheartas forbartha, lena n-áirítear "Joint Statement on a European Development Policy: the European Consensus" (Comhráiteas maidir le beartas forbartha Eorapach: An Comhdhearcadh Eorpach), arna ghlacadh ag an gComhairle agus ag ionadaithe rialtais na mBallstát ag teacht le chéile laistigh den Chomhairle, ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCoimisiún an 22 Nollaig 2005.

(14) Tá Straitéis Chomhpháirteach an AE agus na hAfraice ábhartha maidir le caidreamh leis na comharsana Meanmhara ó Thuaisceart na hAfraice.

(15) Ba cheart don Aontas agus dá Bhallstáit feabhas a chur ar chomhchuibheas agus ar chomhlántacht a gcuid beartas faoi seach maidir le comhar le tíortha comharsanachta. Lena áirithiú go ndéanfaidh comhar an Aontais agus comhar na mBallstát a chéile a chomhlánú agus a neartú, is iomchuí foráil a dhéanamh do chlárú comhpháirteach ar cheart é a chur chun feidhme nuair is féidir agus nuair is ábhartha.

(16) Ba cheart i bprionsabal go mbeadh tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo comhfhogasaithe le straitéisí agus le bearta comhfhreagracha náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla na dtíortha comhpháirtíochta.

(17) Is sna tíortha comharsanachta úd ar ceann dá bpríomhchuspóirí beartais a bheith ar comhréim le rialacha agus le caighdeáin an Aontais is fearr atá an tAontas i riocht an cúnamh sin a chur ar fáil. Ní féidir tacaíocht shonrach áirithe a chur ar fáil ach amháin ar leibhéal an Aontais.

(18) Ina theannta sin, ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon, comhar polaitiúil feabhsaithe agus lánpháirtiú eacnamaíoch comhleanúnach idir an tAontas Eorpach agus tíortha comharsanachta a bhaint amach go leordhóthanach agus gur fearr, de bharr fhairsinge na gníomhaíochta, is féidir é a bhaint amach ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta atá leagtha amach in Airteagal 5 den Chonradh. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, mar atá leagtha amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach.

(19) Cé go bhfuil riachtanais mhaoinithe mhéadaitheacha ag gabháil le cúnamh seachtrach an Aontais Eorpaigh, tá na hacmhainní atá ar fáil don chúnamh sin teoranta mar gheall ar chás eacnamaíoch agus buiséadach an Aontais. Ní mór don Choimisiún, dá bhrí sin, úsáid is éifeachtúla is féidir na n-acmhainní atá ar fáil a lorg trí ionstraimí airgeadais a úsáid a bhfuil éifeacht ghiarála acu. D'fhéadfaí an éifeacht sin a mhéadú trí chead a thabhairt chun cistí arna n-infheistiú agus arna nginiúint ag ionstraimí airgeadais a úsáid agus a athúsáid.

(20) Tá an comhrac i gcoinne an athraithe aeráide ar cheann de na dúshláin mhóra atá le sárú ag an Aontas agus tá gníomhaíocht idirnáisiúnta ag teastáil go práinneach. I gcomhréir leis an rún atá luaite i dTeachtaireacht CAI ón gCoimisiún de Mheitheamh 2011 maidir leis an gcuid sin de bhuiséad an Aontais a bhaineann leis an aeráid a mhéadú go 20% ar a laghad, ba cheart go rannchuideofaí tríd an Rialachán seo le baint amach na sprice sin.

(21) Ba cheart go mbeadh comhionannas inscne agus neamh-idirdhealú ina chuspóir trasearnálach i ngach gníomhaíocht arna ndéanamh faoin Rialachán seo.

(22) Tá an tAontas tiomanta do chaighdeán maith oibre a chur chun cinn ina chaidreamh lena comhpháirtithe ar fud an domhain chomh maith le daingniú agus cur chun feidhme éifeachtach na gcaighdeán saothair atá aitheanta go hidirnáisiúnta agus na gcomhaontuithe iltaobhacha maidir leis an gcomhshaol, ina chaidreamh lena chomhpháirtithe ar fud an domhain.

(23) Ba cheart leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhíthin beart comhréireach ar feadh an timthrialla caiteachais, lena n-áirítear neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a aisghabháil agus, nuair is iomchuí, pionóis. Cuirfear na bearta sin i gcrích i gcomhréir leis na comhaontaithe is infheidhme arna dtabhairt i gcrích le heagraíochtaí idirnáisiúnta agus le tríú tíortha.

(24) D'fhonn an téarmaíocht a chomhchuibhiú le téarmaíocht an Chomhair Chríche Eorpaigh, ba cheart comhchláir oibríochtúla a thabhairt ar dhoiciméid cur chun feidhme le haghaidh na gclár um Chomhar Trasteorann.

(25) Ionas go mbeifear in ann torthaí na gcinntí polaitiúla arna ndéanamh ag an gComhairle a léiriú go gasta sa Rialachán seo, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún chun liosta na dtíortha is tairbhithe a thabhairt cothrom le dáta san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo.

(26) Cé go mbunaítear le Rialachán (AE) Uimh. .../... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an ...[15] (dá ngairfear 'an Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme' anseo feasta) rialacha agus nósanna imeachta coiteanna maidir le hionstraimí an Aontais a chur chun feidhme le haghaidh gníomhaíochta seachtraí, ba cheart cumhachtaí tarmligthe chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a thabhairt don Choimisiún freisin chun na bearta sonracha cur chun feidhme a ghlacadh atá riachtanach i gcomhair na meicníochtaí um Chomhar Trasteorann arna mbunú i dTeideal II den Rialachán seo. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúchán iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear comhairliúchán le saineolaithe. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú tuilleadh, agus gníomhartha tarmligthe á n-ullmhú agus á dtarraingt suas aige, go ndéanfar na doiciméid ábhartha a tharchur an tráth céanna, go tráthúil agus go hiomchuí chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle.

(27) Chun dálaí aonfhoirmeacha a áirithiú chun an Rialachán seo a chur chun feidhme ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún.

(28) Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme a bhaineann le hAirteagal 7(1), (2), agus (3) agus le hAirteagal 9(1) a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún[16]. Agus aird á tabhairt ar chineál na ngníomhartha cur chun feidhme sin, go háirithe an treo a bhfuil a mbeartas ag dul nó a n-impleachtaí airgeadais, ba cheart, i bprionsabal, an nós imeachta scrúdúcháin a úsáid le haghaidh a nglactha, ach amháin le haghaidh beart ar mhionscála airgeadais.

(29) Tá tuairisc ar eagrúchán agus ar oibriú na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí i gCinneadh 2010/427/AE ón gComhairle.

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Teideal I. CUSPÓIRÍ AGUS PRIONSABAIL

Airteagal 1 Cuspóir foriomlán agus raon feidhme

1. Is é aidhm an Aontais limistéar rathúnais agus dea-chomharsanúlachta a bhunú ina mbeidh an tAontas Eorpach agus na tíortha agus na críocha atá liostaithe san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo (dá ngairfear feasta "na tíortha comhpháirtíochta') páirteach trí bhíthin gaolmhaireacht speisialta a fhorbairt.

2. Úsáidfear tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo chun leasa na dtíortha comhpháirtíochta agus is féidir í a úsáid freisin chun leasa an AE agus na dtíortha comhpháirtíochta araon.

3. Féadfar maoiniú an Aontais a úsáid freisin le cur ar chumas Chónaidhm na Rúise páirt a ghlacadh i gComhar Trasteorann agus i gcláir ábhartha iltíre, d’fhonn stádas sonrach Chónaidhm na Rúise mar chomharsa an Aontais agus mar comhpháirtí straitéiseach sa réigiún a léiriú.

Airteagal 2 Na Cuspóirí sonracha a bhaineann le tacaíocht an Aontais

1. Le tacaíocht faoin Rialachán cuirfear chun cinn comhar polaitiúil feabhsaithe agus lánpháirtiú eacnamaíoch comhleanúnach idir an tAontas agus na tíortha comhpháirtíochta agus, go háirithe, cur chun feidhme comhaontaithe comhpháirtíochta agus comhair, comhaontuithe comhlachais nó comhaontuithe eile atá ann cheana féin nó a bheidh ann sa todhchaí, agus pleananna gníomhaíochta comhaontaithe.

2. Ba cheart tacaíocht an Aontais a dhíriú go háirithe ar an méid seo a leanas:

(a) cearta an duine agus saoirsí bunúsacha a chur chun cinn, an smacht reachta, prionsabail an chomhionannais, daonlathas domhain inbhuanaithe a bhunú, dea-rialachas a chur chun cinn agus sochaí shibhialta a bhfuil rath uirthi a fhorbairt lena n-áirítear comhpháirtithe sóisialta;

(b) comhtháthú comhleanúnach i margadh inmheánach an Aontais a bhaint amach mar aon le comhar feabhsaithe earnála agus trasearnála lena n-áirítear trí chomhfhogasú reachtach agus cóineasú rialála i dtreo chaighdeáin an Aontais agus i dtreo caighdeán idirnáisiúnta ábhartha eile, institiúidí agus infheistíochtaí gaolmhara a fhorbairt, go mór mór i gcás idirnasc;

(c) dálaí a chruthú do shoghluaisteacht dhea-bhainistithe daoine agus teagmhálacha pearsanta a chur cur chun cinn;

(d) forbairt inbhuanaithe agus chuimsitheach i ngach gné, laghdú na bochtaineachta, lena n-áirítear trí fhorbairt na hearnála príobháidí; comhtháthú inmheánach eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a chur chun cinn, forbairt tuaithe, gníomhaíocht ar son na haeráide agus athléimneacht ó thubaistí;

(e) cothú muiníne a chur chun cinn chomh maith le bearta eile trína gcuirtear le slándáil agus le coinbhleachtaí a chosc agus a réiteach;

(f) comhar foréigiúnach, réigiúnach agus ar fud na Comharsanachta chomh maith le Comhar Trasteorann a fheabhsú.

3. Déanfar gnóthú na gcuspóirí sin a mheas agus úsáid á baint go háirithe as na nithe seo a leanas; tuarascálacha tréimhsiúla ábhartha an AE faoi chur chun feidhme an bheartais, agus na táscairí iomchuí arna mbunú ag eagraíochtaí idirnáisiúnta agus ag comhlachtaí ábhartha eile i gcás mhíreanna 2 (a), (d) agus (e); creata rialúcháin an AE a bheith á ghlacadh ag na tíortha comhpháirtíochta mar chreat ábhartha i gcás mhíreanna 2 (b), (c) agus (d); líon na gcomhaontuithe iomchuí agus na ngníomhaíochtaí comhair i gcás mhíreanna 2 (c) agus (f). Áireofar ar roinnt de na táscairí sin, toghcháin dhaonlathacha a dhéanfar faireachán leordhóthanach orthu, an leibhéal éillithe, sreabha trádála, táscairí a chumasaíonn míréireachtaí inmheánacha eacnamaíocha a thomhas lena n-áirítear leibhéil fostaíochta.

4. Féadfar tacaíocht an Aontais a úsáid i réimsí eile freisin nuair a bhíonn sé sin comhsheasmhach le cuspóirí foriomlána Bheartas Comharsanachta na hEorpa.

Airteagal 3 Creat beartais

5. Is iad na comhaontaithe comhpháirtíochta agus comhair, na comhaontuithe comhlachais agus comhaontuithe eile atá ann cheana féin nó a bheidh ann sa todhchaí a chruthaíonn gaolmhaireacht le tíortha comhpháirtíochta, cumarsáidí comhfhreagracha, conclúidí na Comhairle agus Rúin ó Pharlaimint na hEorpa, chomh maith le conclúidí ábhartha cruinnithe aireachta le tíortha comhpháirtíochta, is iad a bheidh sa chreat foriomlán beartais chun tacaíocht an Aontais a chlárú agus a chur chun feidhme faoin Rialachán seo.

6. Is iad pleananna gníomhaíochta comhaontaithe nó doiciméid choibhéiseacha eile idir na tíortha comhpháirtíochta agus an tAontas a chuirfidh an príomhphointe tagartha ar fáil chun tosaíochtaí a leagan síos maidir le tacaíocht an Aontais.

7. I gcás nach bhfuil aon chomhaontuithe, mar a luaitear i mír 1, déanta idir an tAontas agus na tíortha comhpháirtíochta, féadfar tacaíocht an Aontais a chur ar fáil má bhíonn sé úsáideach chun cuspóirí beartais an Aontais a shaothrú, agus déanfar é a chlárú ar bhonn cuspóirí den sórt sin agus riachtanais na tíre lena mbaineann á gcur san áireamh.

Airteagal 4 Difreáil, comhpháirtíocht agus cómhaoiniú

8. Déanfar an tacaíocht a chuireann an tAontas ar fáil faoin Rialachán seo do gach tír chomhpháirtíochta a dhifreáil i bhfoirm agus i méideanna i gcomhréir le tiomantas na tíre comhpháirtíochta d’athchóirithe agus i gcomhréir leis an dul chun cinn atá déanta aici maidir leis na hathchóirithe sin a chur chun feidhme. Léireoidh difreáil den sórt sin leibhéal ardaidhme na tíre sin ó thaobh comhpháirtíochta leis an Aontas, an dul chun cinn atá déanta aici maidir le daonlathas domhain inbhuanaithe a fhorbairt, an dul chun cinn atá déanta aici maidir leis na cuspóirí athchóirithe a comhaontaíodh a chur chun feidhme, riachtanais agus cumais na tíre, agus an tionchar a d'fhéadfadh a bheith ag tacaíocht an Aontais.

9. Is i gcomhpháirtíocht leis na tairbhithe a shocrófar i bprionsabal tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo. Beidh údaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla, geallsealbhóirí eile, an tsochaí shibhialta, comhpháirtithe sóisialta agus gníomhaithe neamhstáit eile, mar is iomchuí, rannpháirteach sa chomhpháirtíocht maidir le tacaíocht an Aontais a ullmhú agus a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh uirthi.

10. Déanfaidh na tíortha comhpháirtíochta tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo a chómhaoiniú i bprionsabal trí bhíthin cistí poiblí, ranníocaíochtaí ó na tairbhithe nó ó fhoinsí eile. Beidh an prionsabal céanna infheidhme maidir leis an gcomhar le Cónaidhm na Rúise, go hairithe maidir leis na cláir dá dtagraítear in Airteagal 6(1) (c). Féadfar ceanglais chómhaoinithe a tharscaoileadh i gcásanna a bhfuil údar cuí leo nuair is gá sin le tacú le forbairt ghníomhaithe na sochaí sibhialta agus gníomhaithe neamhstáit, gan dochar do comhlíonadh na gcoinníollacha eile atá leagtha amach sa Rialachán Airgeadais.

Airteagal 5 Comhchuibheas agus Comhordú Deontóirí

11. Agus an Rialachán seo á chur chun feidhme, áiritheofar comhchuibheas le réimsí eile de ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais agus le beartais ábhartha eile de chuid an Aontais. Chuige sin, maidir leis na bearta a mhaoineofar faoin Rialachán seo, lena n-áirítear na cinn sin atá á mbainistiú ag an mBanc Eorpach Infheistíochta (BEI), beidh siad bunaithe ar na doiciméid faoi bheartas comhair a bhfuil tuairisc orthu in Airteagal 3(1) agus (2) agus ar leasanna sonracha, tosaíochtaí beartais agus straitéisí an Aontais chomh maith. Urramóidh na bearta sin na gealltanais arna ndéanamh faoi chomhaontaithe iltaobhacha agus faoi choinbhinsiúin idirnáisiúnta ar páirtithe iontu an tAontas agus na tíortha comhpháirtíochta.

12. Áiritheoidh an Coimisiún, na Ballstáit agus an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI) comhchuibheas idir tacaíocht arna cur ar fáil faoin Rialachán seo agus tacaíocht eile arna cur ar fáil ag an Aontas, ag na Ballstáit agus ag an mBanc Eorpach Infheistíochta.

13. Áiritheoidh an Coimisiún agus na Ballstáit comhordú ar a gcláir thacaíochta faoi seach chun éifeachtacht agus éifeachtúlacht a mhéadú maidir le soláthar na tacaíochta agus idirphlé beartais i gcomhréir leis na prionsabail bhunaithe maidir le comhordú oibríochtúil a neartú i réimse na tacaíochta sheachtraí, agus maidir le beartais agus nósanna imeachta a chomhchuibhiú. Is é a bheidh i gceist leis an gcomhordú comhairliúcháin rialta agus malartuithe minice faisnéise le linn na gcéimeanna éagsúla de thimthriall na tacaíochta, go háirithe ar an láthair agus d’fhéadfadh comhchlárú, comhar tarmligthe agus/nó socruithe maidir le haistriú a bheith ann dá bharr.

14. Déanfaidh an tAontas na bearta riachtanacha i gcuibhreann leis na Ballstáit d'fhonn a áirithiú go mbeidh comhordú agus comhar ceart ann le heagraíochtaí agus le heintitis iltaobhacha agus réigiúnacha, lena n-áirítear institiúidí Eorpacha airgeadais, institiúidí idirnáisiúnta airgeadais, gníomhaireachtaí na Náisiún Aontaithe, cistí agus cláir, fondúireachtaí príobháideacha agus polaitiúla agus deontóirí nach ón Aontas Eorpach dóibh.

Teideal II. CLÁRÚ TÁSCACH AGUS LEITHDHÁILEADH CISTÍ

Airteagal 6 Saghas clár

15. Déanfar tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo a chlárú trí bhíthin an méid seo a leanas:

(a) cláir dhéthaobhacha ina gcuimsítear tacaíocht d’aon tír chomhpháirtíochta amháin;

(b) cláir iltíre lena dtugtar aghaidh ar dhúshláin a bhaineann le roinnt tíortha comhpháirtíochta nó leo go léir, agus comhar réigiúnach agus foréigiúnach idir dhá thír chomhpháirtíochta nó níos mó ná sin, ina bhféadfadh comhar le Cónaidhm na Rúise a bheith ar áireamh;

(c) Cláir um Chomhar Trasteorann ina ndírítear ar chomhar idir Ballstát amháin nó níos mó ar thaobh amháin agus tír chomhpháirtíochta amháin nó níos mó agus/nó Cónaidhm na Rúise ar an taobh eile a dhéantar ar feadh a gcoda comhroinnte de theorainn sheachtrach an AE.

16. Cuirfear tacaíocht an Aontais faoin Rialachán seo chun feidhme i gcomhréir leis an Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme.

Airteagal 7 Clárú agus leithdháileadh táscach cistí maidir le cláir tháscacha thíre agus iltíre

17. I gcás tíortha inarb ann do na doiciméid dá dtagraítear in Airteagal 3(2), glacfar le Creat Tacaíochta Aonair ilbhliantúil cuimsitheach i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 15(3) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme. Leis an gCreat Tacaíochta Aonair, déanfar athbhreithniú ar an dul chun cinn atá déanta maidir leis an gcreat beartais agus déanfar tosaíochtaí maidir le tacaíocht ón Aontas a liostú, arna roghnú go príomha ó na tosaíochtaí sin atá ar áireamh sna doiciméid dá dtagraítear in Airteagal 3(2) agus i straitéisí nó i bpleananna nó straitéisí na dtíortha comhpháirtíochta, agus a bhfuil gá le tacaíocht ina leith léirithe i measúnú rialta an Aontais. Leagfar amach inti an leibhéal táscach cistithe lena mbaineann freisin. Comhfhreagróidh fad tréimhse an Chreata Tacaíochta Aonair d’fhad tréimhse an doiciméid ábhartha dá dtagraítear in Airteagal 3(2).

18. I gcás tíortha áit nach ann do na doiciméid dá dtagraítear in Airteagal 3(2), glacfar le doiciméad cuimsitheach clárúcháin lena n-áireofar Straitéis agus Clár táscach ilbhliantúil i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 15(3) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme. Saineofar ann straitéis freagartha ón Aontas ar bhonn anailíse ar staid na tíre atá i gceist, agus ar a gcaidreamh leis an Aontas, straitéisí nó pleananna na dtíortha comhpháirtíochta, tosaíochtaí maidir le tacaíocht an Aontais agus leibhéal táscach an chistithe arna mhiondealú de réir tosaíochta. Beidh fad tréimhse ilbhliantúil iomchuí i gceist leis.

19. I gcás clár iltíortha, glacfar le doiciméad cláraithe cuimsitheach lena n-áireofar Straitéis agus Clár táscach ilbhliantúil i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 15(3) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme. Saineofar ann tosaíochtaí maidir le tacaíocht an Aontais i leith an réigiúin nó an fhoréigiúin agus leibhéal táscach an chistithe arna mhiondealú de réir tosaíochta. Beidh fad tréimhse ilbhliantúil iomchuí i gceist leis.

20. Déanfar doiciméid an Chreata Tacaíochta Aonair dá dtagraítear in mír 1 a athbhreithniú nuair is iomchuí agus féadfar iad a leasú i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 15(3) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme. Déanfar na doiciméid chlárúcháin dá dtagraítear i mír 2 agus i mír 3 a athbhreithniú ag meántéarma na ndoiciméad nó nuair is gá agus féadfar iad a leasú i gcomhréir leis an nós imeachta céanna.

21. Cinnfear leithdháiltí airgeadais le haghaidh clár tíre agus iltíre trí chritéir thrédhearcacha agus oibiachtúla a úsáid ina léireofar prionsabal na difreála dá dtagraítear in Airteagal 4(1).

22. Nuair is gá bearta a chur chun feidhme ar bhonn níos éifeachtaí ar mhaithe leis an Aontas agus leis na tíortha comhpháirtíochta araon, i réimsí amhail comhar agus idirnaisc thrasnáisiúnta, féadfar cistiú faoin Rialachán seo a chomhthiomsú le cistiú a chumhdaítear faoi rialacháin ábhartha eile an Aontais lena mbunaítear ionstraimí airgeadais. Sa chás sin, déanfaidh an Coimisiún cinneadh maidir leis an tsraith aonair rialacha ar cheart feidhm a bheith aici maidir le cur chun feidhme.

23. Beidh na Ballstáit agus deontóirí eile a thug gealltanas a dtacaíocht a chomhchlárú leis an AE rannpháirteach sa phróiseas clárúcháin. Féadfar a ranníocaíocht a chumhdach sna doiciméid chlárúcháin de réir mar is iomchuí.

24. Nuair a bhíonn gealltanas tugtha ag na Ballstáit agus ag deontóirí eile a dtacaíocht a chomhchlárú, féadfar doiciméad comhchlárúcháin ilbhliantúil a úsáid in ionad an Chreat Tacaíochta Aonair dá dtagraítear i mír (1) agus na ndoiciméad clárúcháin dá dtagraítear i mír (2) agus i mír (3), ar an gcoinníoll go dtagann sé leis na ceanglais atá leagtha amach sna forálacha sin.

25. I gcás géarchéimeanna nó bagairtí ar an daonlathas, ar an smacht reachta, ar chearta an duine agus ar shaoirsí bunúsacha, nó i gcás tubaistí nádúrtha nó tubaistí de dhéantús an duine, féadfar athbhreithniú ad hoc a dhéanamh ar dhoiciméid chlárúcháin. Áiritheofar in athbhreithniú éigeandála den sórt sin go gcothabhálfar comhchuibheas idir tacaíocht an Aontais dá bhforáiltear faoin Rialachán seo agus tacaíocht dá bhforáiltear faoi ionstraimí airgeadais eile an Aontais. Féadfar doiciméid chlárúcháin leasaithe a ghlacadh de dhroim athbhreithnithe éigeandála. Sa chás sin, seolfaidh an Coimisiún na doiciméid chlárúcháin leasaithe chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle mar eolas laistigh de mhí amháin ó dháta a nglactha.

Teideal III. COMHAR TRASTEORANN

Airteagal 8 Incháilitheacht gheografach

26. Féadfar na cláir um Chomhar Trasteorann dá dtagraítear in Airteagal 6(1)(c) a bhunú:

(a) le haghaidh teorainneacha talún, lena gcumhdaítear na haonaid chríochacha a chomhfhreagraíonn do leibhéal NUTS 3 nó dá choibhéis ar feadh na dteorainneacha talún idir na Ballstáit agus tíortha comhpháirtíochta, agus/nó Cónaidhm na Rúise;

(b) le haghaidh teorainneacha muirí, lena gcumhdaítear aonaid chríochacha a chomhfhreagraíonn do leibhéal NUTS 3 nó dá choibhéis ar feadh na dteorainneacha muirí idir na Ballstáit agus tíortha comhpháirtíochta agus/nó Cónaidhm na Rúise, agus 150 km ar a mhéad eatarthu, gan dochar do choigeartuithe féideartha atá riachtanach chun comhchuibheas agus leanúnachas na gníomhaíochta comhair a áirithiú;

(c) timpeall imchuach farraige, lena gcumhdaítear aonaid chríochacha ar an gcósta a chomhfhreagraíonn do leibhéal NUTS 2 nó dá choibhéis atá os comhair imchuach farraige is coiteann do Bhallstáit agus do thíortha comhpháirtíochta agus/nó do Chónaidhm na Rúise.

27. D’fhonn a áirithiú go leanfar de na scéimeanna comhair atá ann cheana agus i gcásanna eile a bhfuil údar leo, féadfar ligean d’aonaid chríochacha atá cóngarach do na cinn sin dá dtagraítear i mír 1 páirt a ghlacadh i gComhar Trasteorann.

28. I gcásanna a bhfuil údar cuí leo, féadfar lárionaid shóisialta, eacnamaíocha nó chultúrtha nach bhfuil cóngarach d’aonaid chríochacha incháilithe a chur ar áireamh ar an gcoinníoll go gcuireann an rannpháirtíocht sin leis na cuspóirí atá leagtha síos sa doiciméad clárúcháin.

29. Nuair a dhéantar cláir a bhunú de bhun mhír 1(b), féadfaidh an Coimisiún Eorpach, le comhaontú na gcomhpháirtithe, moladh a dhéanamh go ndéanfaí an incháilitheacht gheografach a leathnú chun aonad críochach iomlán leibhéal NUTS 2 a áireamh a bhfuil aonad críochach leibhéal NUTS 3 lonnaithe ina limistéar.

Airteagal 9 Clárú agus cistí a leithdháileadh do Chomhar Trasteorann

1. Déanfar doiciméad clárúcháin a ullmhú d’fhonn an méid seo a leanas a shainiú:

(a) na cuspóirí straitéiseacha atá le saothrú trí bhíthin Comhair Thrasteorann;

(b) liosta de na comhchláir oibríochtúla atá le bunú;

(c) miondealú táscach ar acmhainní idir cláir um theorainneacha talún agus muirí dá dtagraítear in Airteagal 8 (1) (a) agus (b) agus cláir um imchuacha farraige dá dtagraítear in Airteagal 8(1)(c);

(d) leithdháiltí ilbhliantúla táscacha ar gach comhchlár oibríochtúil;

(e) aonaid chríochacha atá incháilithe chun páirt a ghlacadh i ngach comhchlár oibríochtúil, mar aon leis na réigiúin agus na lárionaid atá sonraithe in Airteagal 8(2), 8(3) agus 8(4);

(f) leithdháileadh táscach chun tacú, mar is iomchuí, le gníomhaíochtaí forbartha acmhainní cothrománacha, líonrú agus malartú taithí i measc na gclár;

(g) ranníocaíochtaí leis na cláir thrasnáisiúnta arna mbunú faoi Rialachán (AE) Uimh. […] ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an [….] maidir le forálacha sonracha i dtaca le tacaíocht ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa do sprioc an Chomhair Chríche Eorpaigh[17], a bhfuil tíortha comhpháirtíochta agus/nó Cónaidhm na Rúise rannpháirteach ina leith.

Cuimseofar sa doiciméad clárúcháin tréimhse seacht mbliana agus glacfaidh an Coimisiún é i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 15 (3) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme. Déanfar é a athbhreithniú sa mheántéarma nó nuair is gá agus féadfar é a leasú i gcomhréir leis an nós imeachta céanna dá dtagraítear san Airteagal sin.

2. Déanfar na comhchláir oibríochtúla a chómhaoiniú ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa. Déanfar méid foriomlán na ranníocaíochta ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa a chinneadh de bhun Airteagal 4(4) de Rialachán (AE) Uimh. [... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an [….]maidir le forálacha sonracha i dtaca le tacaíocht ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa do sprioc an Chomhair Chríche Eorpaigh[18]]. Beidh feidhm ag forálacha an Rialacháin seo maidir le húsáid na ranníocaíochta sin.

3. Féadfaidh an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais comhchláir oibríochtúla a cómhaoiniú ar cláir iad ina bhfuil tíortha atá incháilithe faoin Ionstraim sin rannpháirteach. Beidh feidhm ag forálacha an Rialacháin seo maidir le húsáid an chómhaoinithe sin.

4. Beidh leithdháiltí táscacha na gcistí ar na comhchláir oibríochtúla bunaithe go príomha ar dhaonra na limistéar atá incháilithe. Agus na leithdháiltí táscacha á gcinneadh, féadfar coigeartuithe a dhéanamh ionas go léireofar an gá le cothromaíocht idir na ranníocaíochtaí ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa agus na ranníocaíochtaí dá bhforáiltear faoi bhuiséad na hIonstraime seo agus idir tosca eile a dhéanann difear do dhéine an chomhair, amhail saintréithe na limistéar teorann agus an cumas atá acu tacaíocht ón Aontas a bhainistiú agus a ghlacadh.

Airteagal 10 Comhchláir oibríochtúla

5. Déanfar Comhar Trasteorann a chur chun feidhme trí chomhchláir oibríochtúla ilbhliantúla ina gcumhdaítear comhar maidir le teorainn nó grúpa teorainneacha agus ina gcuimseofar bearta ilbhliantúla lena saothrófar sraith chomhsheasmhach tosaíochtaí agus a fhéadfar a chur chun feidhme le tacaíocht ón Aontas. Beidh comhchláir oibríochtúla bunaithe ar an doiciméad clárúcháin dá dtagraítear in Airteagal 9. Áireofar iontu tuairisc achomair ar na córais rialaithe agus bainistíochta a chumhdaíonn na gnéithe dá dtagraítear in Airteagail 11(2) agus 12 (2).

6. Bunófar comhchláir oibríochtúla le haghaidh teorainneacha talún agus muirí le haghaidh gach teorann ar an leibhéal críochach iomchuí agus cuimseofar iontu aonaid chríochacha incháilithe atá i mBallstát amháin nó níos mó agus i dtír chomhpháirtíochta amháin nó níos mó agus/nó i gCónaidhm na Rúise.

7. Maidir le comhchláir oibríochtúla le haghaidh imchuacha farraige, cláir iltaobhacha a bheidh iontu, bunófar iad ar an leibhéal críochach iomchuí agus cuimseofar iontu aonaid chríocha incháilithe a bhfuil aghaidh acu ar imchuach farraige comhchoiteann ar le roinnt tíortha rannpháirteacha éagsúla é, lena n-áireofar Ballstát amháin ar a laghad mar aon le tír chomhpháirtíochta amháin agus/nó Cónaidhm na Rúise. Féadfar a áireamh iontu gníomhaíochtaí déthaobhacha lena dtugtar tacaíocht do chomhar idir Ballstát amháin agus tír chomhpháirtíochta amháin agus/nó Cónaidhm na Rúise.

8. Déanfaidh na tíortha rannpháirteacha i gcomhpháirt tograí le haghaidh comhchlár oibríochtúil a chur faoi bhráid an Choimisiúin laistigh de bhliain amháin tar éis dháta formheasa an doiciméid chlárúcháin dá dtagraítear in Airteagal 9. Déanfaidh an Coimisiún gach comhchlár oibríochtúil a ghlacadh tar éis dó measúnú a dhéanamh ar a chomhsheasmhacht leis an rialachán seo, leis an doiciméad clárúcháin agus leis na rialacha cur chun feidhme.

9. Réigiúin i dtíortha seachas na tíortha comhpháirtíochta, Cónaidhm na Rúise nó na Ballstáit, atá cóngarach do réigiúin incháilithe faoi mar atá sainithe in Airteagal 8(1) (a) agus (b) nó a bhfuil aghaidh acu ar imchuach farraige comhchoiteann áit a bhfuil comhchlár oibríochtúil á bhunú, féadfar iad a chumhdach i gcomhchlár oibríochtúil agus féadfaidh siad tairbhe a bhaint as tacaíocht ón Aontas de réir na gcoinníollacha atá leagtha amach sa doiciméad clárúcháin dá dtagraítear in Airteagal 9.

10. Déanfaidh an Coimisiún agus na tíortha rannpháirteacha na bearta cuí a ghlacadh chun a áirithiú gur cláir lánchomhlántacha agus comhneartaitheacha a bheidh sna cláir um imchuacha farraige a bhunófar faoin Rialachán seo agus sna cláir um chomhar trasnáisiúnta a bhunófar faoi Rialachán (AE) Uimh. [….], agus lena mbaineann cumhdach geografach atá forluiteach i bpáirt.

11. Féadfar comhchláir oibríochtúla a leasú tráth ar bith ar thionscnamh ó na tíortha rannpháirteacha nó ón gCoimisiún ar chúiseanna amhail:

- athruithe ar thosaíochtaí comhair, ar fhorbairtí socheacnamaíocha,

- torthaí ar chur chun feidhme na mbeart lena mbaineann agus na torthaí arna bhfáil tríd an bpróiseas faireacháin agus meastóireachta,

- an gá le méideanna na gcistí atá ar fáil a choigeartú agus acmhainní a athleithdháileadh.

12. I ndiaidh na comhchláir oibríochtúla a ghlacadh, déanfaidh an Coimisiún comhaontú maoinithe a thabhairt i gcrích le tíortha comhpháirtíochta agus/nó le Cónaidhm na Rúise. Cuimseofar sa chomhaontú maoinithe na forálacha dlíthiúla atá riachtanach chun an comhchlár oibríochtúil a chur chun feidhme agus féadfaidh tíortha rannpháirteacha eile agus an t-údarás bainistíochta dá dtagraítear in Airteagal 12(2)(c) é a shíniú freisin.

Más gá, déanfar meamram tuisceana a thabhairt i gcrích idir na tíortha comhpháirtíochta agus an t-údarás bainistíochta chun dualgais shonracha airgeadais na dtíortha a leagan amach.

13. Bunaítear comhchlár oibríochtúil lena mbaineann níos mó ná tír chomhpháirtíochta amháin má shíníonn tír chomhpháirtíochta amháin ar a laghad an comhaontú maoinithe. Is féidir le tíortha comhpháirtíochta eile atá cumhdaithe faoi chlár bunaithe dul i bpáirt leis an gclár tráth ar bith tríd an gcomhaontú maoinithe a shíniú.

14. Má thugann tír rannpháirteach uirthi féin clár a cómhaoiniú, déanfar na socruithe maidir leis an gcómhaoiniú a sholáthar, a úsáid agus faireachán a dhéanamh air a shoiléiriú sa chomhchlár oibríochtúil. Déanfaidh gach tír chomhpháirtíochta an comhaontú cistithe gaolmhar a shíniú.

15. Féadfar foráil a dhéanamh i gcomhchláir oibríochtúla freisin maidir le ranníocaíocht airgeadais ó ionstraimí agus leo, ar ranníocaíochtaí iad a bhféadfaí deontais a chomhcheangal leo, faoi réir ag rialacha na n-ionstraimí sin, ar an gcoinníoll go gcuirfeadh sé sin le baint amach thosaíochtaí na gclár.

16. De réir phrionsabal na comhpháirtíochta, roghnóidh tíortha rannpháirteacha gníomhaíochtaí ar bhonn comhpháirteach le haghaidh tacaíochta ón Aontas, ar gníomhaíochtaí iad a bheidh comhsheasmhach le tosaíochtaí agus le bearta an chomhchláir oibríochtúil.

17. I gcásanna sonracha a bhfuil údar cuí, más rud e:

(a) nach féidir comhchlár oibríochtúil a chur isteach i ngeall ar fhadhbanna a thagann chun cinn i gcaidrimh idir tíortha rannpháirteacha nó idir an tAontas Eorpach agus tír chomhpháirtíochta,

nó

(b) nach bhfuil comhchlár oibríochtúil curtha faoi bhráid an Choimisiúin ag na tíortha rannpháirteacha go fóill, faoin 30 Meitheamh 2017, ar a dhéanaí,

nó

(c) nár shínigh aon cheann de na tíortha comhpháirtíochta atá cumhdaithe faoin gclár an comhaontú maoinithe iomchuí faoi dheireadh na bliana tar éis dháta glactha an chláir,

déanfaidh an Coimisiún, tar éis dó dul i gcomhairle leis an mBallstát nó leis na Ballstáit lena mbaineann, na bearta is gá chun chun go bhféadfaidh an Ballstát nó na Ballstáit lena mbaineann an ranníocaíocht ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa leis an gcomhchlár oibríochtúil a úsáid de bhun Airteagal 4(7) agus (8) de Rialachán (AE) Uimh. […] .

18. Is féidir gealltanais bhuiséadacha le haghaidh gníomhaíochtaí nó clár CTT a mhaireann breis agus bliain airgeadais amháin a mhiondealú thar roinnt blianta i dtráthchodanna bliantúla.

Airteagal 11 Comhchláir oibríochtúla a bhainistiú

19. Déanfar comhchláir oibríochtúla a chur chun feidhme, i bprionsabal, trí bhainistíocht chomhpháirteach leis na Ballstáit. D’fhéadfadh tíortha rannpháirteacha cur chun feidhme a mholadh freisin trí bhainistíocht indíreach, ag eintiteas atá liostaithe sa Rialachán Airgeadais agus i gcomhréir leis na Rialacha Cur Chun Feidhme dá dtagraítear in Airteagal 12(2).

20. Deimhneoidh an Coimisiún dó féin ar bhonn na faisnéise atá ar fáil go bhfuil córais bainistíochta agus rialaithe a chomhlíonann an Rialachán Airgeadais, an Rialachán seo agus na rialacha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 12(2) curtha ar bun agus á n-oibriú ag an mBallstát i gcás na bainistíochta comhpháirtí, nó ag an tír chomhpháirtíochta nó an eagraíocht idirnáisiúnta i gcás na bainistíochta indírí.

Áiritheoidh Ballstáit, tíortha rannpháirteacha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta feidhmiú éifeachtach a gcórais rialaithe inmheánaigh, dlíthiúlacht agus rialtacht na n-idirbheart bunúsach, agus urramú phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais. Beidh siad freagrach as na cláir a bhainistiú agus a rialú.

Féadfaidh an Coimisiún a cheangal ar Bhallstát nó ar thír chomhpháirtíochta nó ar an eagraíocht idirnáisiúnta scrúdú a dhéanamh ar ghearán a cuireadh faoi bhráid an Choimisiúin maidir le roghnú nó cur chun feidhme na n-oibríochtaí a fhaigheann tacaíocht faoin Teideal sin nó maidir le feidhmiú an chórais bhainistíochta agus rialaithe.

21. Ionas gur féidir leis na comhchláir oibríochtúla ullmhú go leormhaith don chur chun feidhme, beidh caiteachas arna thabhú i ndiaidh do chomhchláir oibríochtúla a bheith curtha faoi bhráid an Choimisiúin incháilithe ón 1 Eanáir 2014 ar a luaithe.

22. I gcás ina bhfuil srian ar incháilitheacht de réir Airteagal 8(7) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme, beidh an t-eintiteas dá dtagraítear i mír 1, ar féidir leis glaonna ar thograí agus ar thairiscintí a sheoladh, i dteideal sa chás sin tairgeoirí, iarratasóirí agus iarrthóirí ó thíortha neamh-incháilithe, nó earraí de thionscnamh neamh-incháilithe a ghlacadh agus iad incháilithe de réir Airteagal 9(3) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme.

Airteagal 12 Rialacha Cur Chun Feidhme maidir le Comhar Trasteorann

23. Déanfar rialacha cur chun feidhme lena leagtar síos forálacha sonracha chun an Teideal seo a chur chun feidhme a ghlacadh trí bhíthin gnímh tharmligthe i gcomhréir le hAirteagal 14.

24. Áireofar ar na hábhair a bheidh cumhdaithe faoi na Rialacha Cur Chun Feidhme forálacha maidir leis an méid seo a leanas:

(d) ráta agus modhanna an cómhaoinithe;

(e) ullmhú, modhnú agus dúnadh na gcomhchlár oibríochtúil;

(f) ról agus feidhm struchtúir na gclár: An Comhchoiste Faireacháin, an tÚdarás Bainistíochta agus a Chomh-Ardrúnaíocht Theicniúil, Comhchoistí Roghnúcháin, lena n-áirítear an gradam, an t-aitheantas éifeachtach, an chuntasacht agus an fhreagracht atá acu, tuairisc ar Chórais Bainistíochta agus Rialaithe, agus coinníollacha maidir le bainistíocht theicniúil agus airgeadais thacaíocht an Aontais, lena n-áirítear incháilitheacht an chaiteachais;

(g) nósanna imeachta aisghabhála; faireachán agus meastóireacht;

(h) gníomhaíochtaí infheictheachta agus faisnéise

(i) bainistíocht chomhpháirteach agus indíreach mar a dtagraítear dóibh in Airteagal 6(2) den Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme.

Teideal IV. FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA

Airteagal 13 An Iarscríbhinn a nuashonrú

Is féidir liosta na dtíortha tairbhíocha san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo a nuashonrú tar éis don Chomhairle cinntí polaitiúla a dhéanamh maidir le raon feidhme an bheartais Chomharsanachta. Glacfar modhnú ar an Iarscríbhinn le gníomh tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 14.

Airteagal 14 Feidhmiú an tarmligin

25. Go ceann tréimhse bhailíocht an Rialacháin seo a thabharfar tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 12 agus in Airteagal 13.

26. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na gcumhachtaí a chúlghairm tráth ar bith. Nuair a dhéanfar cinneadh cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Beidh éifeacht aige ón lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta níos déanaí a shonrófar ann. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon cheann de na gníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana féin.

27. A luaithe agus a ghlacann sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra ina leith go comhuaineach do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.

28. Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa nó ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoin ngníomh nó más rud é, roimh dheireadh na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad agóid. Ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle, cuirfear 2 mhí leis an tréimhse sin..

Airteagal 15 An Coiste

Tabharfaidh an Coiste um Ionstraim Comharsanachta na hEorpa cúnamh don Choimisiún. Is é a bheidh sa choiste sin coiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

Airteagal 16 Rannpháirtíocht tríú tír nach bhfuil liostaithe san Iarscríbhinn

29. I gcúinsí a bhfuil údar cuí leo agus d'fhonn comhchuibheas agus éifeachtacht mhaoiniú an Aontais a áirithiú nó comhar réigiúnach nó trasréigiúnach a chothú, féadfaidh an Coimisiún cinneadh a dhéanamh incháilitheacht na ngníomhaíochtaí a leathnú chuig tíortha, críocha agus réigiúin nach mbeadh incháilithe do mhaoiniú ar shlí eile. D’ainneoin fhorálacha Airteagal 8(1) den Rialacháin Coiteann Cur Chun Feidhme, féadfaidh daoine nádúrtha agus dlítheanacha ó thíortha, ó chríocha agus ó réigiúin lena mbaineann rannpháirtíocht a ghlacadh sna nósanna imeachta lena ndéantar gníomhaíochtaí den sórt sin a chur chun feidhme.

30. Féadfar foráil a dhéanamh don fhéidearthacht sin sna doiciméid chlárúcháin dá dtagraítear in Airteagal 7.

Airteagal 17

Tacaíocht an Aontais a fhionraí

Gan dochar do na forálacha maidir le cúnamh a fhionraí i gcomhaontuithe comhpháirtíochta agus comhair agus i gcomhaontuithe comhlachais le tíortha comhpháirtíochta agus le réigiúin chomhpháirtíochta, i gcás ina mainníonn tír comhpháirtíochta prionsabail an daonlathais, an smacht reachta, meas ar chearta an duine agus na saoirsí bunúsacha a urramú, tabharfaidh an tAontas cuireadh don tír thairbhíoch comhairliúcháin a chur ar siúl d'fhonn teacht ar réiteach a bheadh inghlactha don dá pháirtí, ach amháin i gcásanna práinne speisialta. I gcás nach dtiocfar ar réiteach a bheadh inghlactha don dá pháirtí mar thoradh ar chomhairliúchán leis an tír thairbhíoch, nó más rud é go ndiúltaítear comhairliúcháin nó i gcás práinne speisialta, féadfaidh an Chomhairle bearta iomchuí a dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 215(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, lena bhféadfaí a áireamh fionraí iomlán nó páirteach ar thacaíocht ón Aontas.

Airteagal 18 Méid tagartha airgeadais

31. EUR 18 182 300 000 (praghasanna reatha) atá san imchlúdach airgeadais d'fhonn an Rialachán seo a chur chun feidhme le linn na tréimhse 2014 go 2020. Leithdháilfear suas le 5% den imchlúdach airgeadais ar chláir um Chomhar Trasteorann dá dtagraítear in Airteagal 6(1) (c).

32. Is é an t-údarás buiséadach a údaróidh na leithreasaí bliantúla laistigh de theorainneacha an chreata airgeadais.

33. Mar a thagraítear dó i mír 2 d'Airteagal 13 den Rialachán "Erasmus do Chách", d'fhonn gné idirnáisiúnta an ardoideachais a chur chun cinn, déanfar méid táscach EUR 1 812 100 000 ó na hionstraimí seachtracha éagsúla (an Ionstraim do Chomhar um Fhorbairt, an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht, an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais, an Ionstraim um Chomhpháirtíocht agus an Ciste Eorpach Forbraíochta) ar ghníomhaíochtai soghluaiseachta foghlama go dtí tíortha neamh‑AE agus uathu, agus ar chomhar agus idirphlé beartais le húdaráis/institiúidí/eagraíochtaí sna tíortha sin. Beidh feidhm ag forálacha an Rialacháin “Erasmus do Chách” maidir le húsáid na gcistí sin.

Cuirfear an cistiú ar fáil trí dhá leithdháileadh ilbhliantúla nach gcuimseoidh ach na chéad ceithre bliana agus na trí bliana ina dhiaidh sin faoi seach. Beidh an cistiú sin léirithe i gclárú táscach ilbhliantúil na n‑ionstraimí sin, i gcomhréir leis na riachtanais agus na tosaíochtaí a aithníodh sna tíortha lena mbaineann. D'fhéadfaí na cionrannta a athbhreithniú i gcás mórchúinsí gan choinne nó athruithe tábhachtacha polaitiúla i gcomhréir le tosaíochtaí seachtracha an AE.

Airteagal 19 An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí

Is i gcomhréir le Cinneadh Uimh. 2010/427/AE ón gComhairle, lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí a bheidh cur i bhfeidhm an Rialacháin seo.

Airteagal 20 Teacht i bhfeidhm

Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an tríú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Beidh feidhm aige ón 1 Eanáir 2014.

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil, an

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa, Thar ceann na Comhairle,

An tUachtarán An tUachtarán

IARSCRÍBHINN

Tíortha comhpháirtíochta dá dtagraítear in Airteagal 1

an Ailgéir

an Airméin

an Asarbaiseáin

an Bhealarúis

an Éigipt

an tSeoirsia

Iosrael

an Iordáin

an Liobáin

An Libia

Poblacht na Moldóive

Maracó

an críoch Phalaistíneach faoi fhorghabháil

an tSiria

an Túinéis

an Úcráin

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH MAIDIR LEIS AN IONSTRAIM EORPACH UM CHOMHARSANACHT

1. LEAGAN AMACH AN TOGRA/AN TIONSCNAIMH

1.1. Teideal an togra/an tionscnaimh

1.2. Réimse/réimsí beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB

1.3. An cineál togra/tionscnaimh

1.4. Cuspóir (Cuspóirí)

1.5. Na forais leis an togra/an tionscnamh

1.6. Fad agus tionchar airgeadais

1.7. Modh(anna) bainistíochta atá beartaithe

2. BEARTA BAINISTÍOCHTA

2.1. Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

2.2. Córas bainistíochta agus rialaithe

2.3. Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc

2.4. Meastachán ar chostais agus ar thairbhí na rialuithe

3. AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH

3.1. Ceannteideal/ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus an líne/na línte buiséid lena mbaineann

3.2. An tionchar a mheastar ar chaiteachas

3.2.1. Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas

3.2.2. An tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí

3.2.3. An tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de chineál riaracháin

3.2.4. Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha

3.2.5. Rannpháirtíocht ó thríú páirtithe sa mhaoiniú

3.3. An tionchar a mheastar ar ioncam

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH LE hAGHAIDH TOGRAÍ

1. LEAGAN AMACH AN TOGRA/AN TIONSCNAIMH

1.1 Teideal an togra/an tionscnaimh

Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (CE) Uimh. XXX lena mbunaítear Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht (ENI);

1.2. Réimsí beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB[19]

Teideal 19: Caidreamh Seachtrach

Gníomhaíocht 19 08: Ionstraim um Beartas Comharsanachta na hEorpa agus caidreamh leis an Rúis

Freagraíonn teideal na caibidle buiséid seo, 19 08, do struchtúr reatha na n-ionstraimí airgeadais 2007-2013. Tá sé beartaithe an ghníomhaíocht chéanna, 19 08, a choimeád ach teideal na caibidle seo a athrú don tréimhse 2014-2020 mar a leanas:

19 08 : An Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht

1.3. An cineál togra/tionscnaimh

X Baineann an togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua

¨ Baineann an togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua a leanann treoirthionscadal/réamhghníomhaíocht[20]

¨Baineann an togra/tionscnamh le síneadh ar ghníomhaíocht atá ann cheana

¨ Baineann an togra/tionscnamh le gníomhaíocht a atreoraíodh i dtreo gníomhaíochta nua

1.4. Cuspóirí

1.4.1. Cuspóirí straitéiseacha ilbhliantúla an Choimisiúin ar a bhfuil an togra/tionscnamh dírithe

Europe in the World: pulling our weight on the global stage" (An Eoraip sa Domhan: Ár gcion féin a dhéanamh ar leibhéal domhanda)

1.4.2. Cuspóirí sonracha agus an ghníomhaíocht nó na gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann

Cuspóirí sonracha agus na gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann Is é is aidhm do Bheartas Comharsanachta na hEorpa limistéar rathúnais agus dea-chomharsanúlachta a bhunú ar theorainneacha an AE, go háirithe trí bhíthin an fheabhais a chuirfear ar an gcomhlachú polaitiúil, ar an lánpháirtiú eacnamaíoch agus ar an dlúthchomhar i roinnt earnálacha. Sa tréimhse 2014-2020 leanfar de thacaíocht an AE a thabhairt do na cuspóirí sin trí bhíthin ionstraime tiomnaithe airgeadais, an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht (ENI) a úsáidfear in ionad na hIonstraime Eorpaí um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht a bunaíodh in 2006. Is í an ENI a chuirfidh an chuid is mó den chistiú ó bhuiséad an AE ar fáil do na comhpháirtithe.

Le tacaíocht an Chomhphobail faoin Rialachán seo cuirfear chun cinn comhar polaitiúil feabhsaithe neartaithe agus lánpháirtiú eacnamaíoch comhleanúnach idir an tAontas Eorpach agus na tíortha comhpháirtíochta agus, go háirithe, cur chun feidhme comhaontaithe comhpháirtíochta agus comhair, comhaontuithe comhlachais nó comhaontuithe eile atá ann cheana féin nó a bheidh ann sa todhchaí, agus pleananna gníomhaíochta comhaontaithe.

Ba cheart tacaíocht an Aontais a dhíriú go háirithe ar an méid seo a leanas:

a) chur chun cinn cearta an duine agus saoirsí bunúsacha, an smacht reachta, prionsabail an chomhionannais, daonlathas domhain inbhuanaithe a bhunú, dea-rialachas a chur chun cinn agus sochaí shibhialta a bhfuil rath uirthi a fhorbairt lena n-áirítear comhpháirtithe sóisialta;

b) lánpháirtiú comhleanúnach i margadh inmheánach an AE a bhaint amach mar aon le comhar feabhsaithe earnála agus trasearnála lena n-áirítear trí chomhfhogasú reachtach agus cóineasú rialála i dtreo chaighdeáin an Aontais agus i dtreo caighdeán idirnáisiúnta ábhartha eile, institiúidí agus infheistíochtaí gaolmhara a fhorbairt, go mór mór i gcás idirnasc;

c) dálaí a chruthú do shoghluaisteacht dhea-bhainistithe daoine agus do theagmhálacha il-leibhéil duine le duine;

d) forbairt inbhuanaithe agus chuimsitheach i ngach gné, laghdú na bochtaineachta, cruthú post, lena n-áirítear trí fhorbairt ar an earnáil phríobháideach; comhtháthú inmheánach eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a chur chun cinn, forbairt tuaithe, gníomhaíocht ar son na haeráide agus athléimneacht ó thubaistí;

e) cothú muiníne agus bearta eile a chuireann le slándáil agus le coinbhleachtaí a chosc agus a réiteach;

f) comhar foréigiúnach, réigiúnach agus ar fud na Comharsanachta chomh maith le Comhar Trasteorann.

Féadfar tacaíocht an Aontais a úsáid i réimsí eile freisin nuair a bhíonn sé sin comhsheasmhach le cuspóirí foriomlána Bheartas Comharsanachta na hEorpa.

Gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann

Ní mór ath-theideal a chur ar ghníomhaíocht 19.08 mar seo a leanas: An Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht

1.4.3. An toradh agus an tionchar a bhfuil súil leis

Sonraigh an tionchar a bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil sé dírithe

Cúlra

In Airteagal 8 de Chonradh an Aontais Eorpaigh agus i bhfís nua BCE, de Chomharsanacht níos dlúithe, dhaonlathach, rathúil agus chobhsaí, ina mbainfidh gach tír chomhpháirtíochta na buntáistí as cur chuige saincheaptha agus difreáilte, iarrtar go ndéanfar an Ionstraim airgeadais um Chomharsanacht a bheidh ann amach anseo a oiriúnú do leibhéal méadaithe ardaidhme BCE atá athnuaite. Go háirithe ós rud é nach bhfuil cur chun feidhme físe den sórt sin gan dúshláin le haghaidh na gcomhpháirtithe ar gá dóibh tabhairt faoi athchóirithe deacra agus costasacha sular féidir na buntáistí a bhrath.

Ba cheart an ENI a bheidh ann amach anseo a bheith dírithe go suntasach ar bhaint amach phríomhchuspóirí fhís nua BCE agus ar aghaidh a thabhairt ar na fadhbanna sonracha agus ar na dúshláin shonracha a sainaithníodh san am atá thart.

Sa Teachtaireacht A new response to a changing Neighbourhood (Freagairt Nua ar Chomharsanacht atá ag Athrú) tugtar tuilleadh sonraí ar na cineálacha cur chuige éagsúla i leith Oirthear na hEorpa agus Dheisceart an Chugais trí chur chun feidhme leanúnach Chomhpháirtíocht an Oirthir agus i leith na Meánmhara Theas, i gcomhthéacs na “Comhpháirtíochta le haghaidh Daonlathais agus Rathúnais Chomhroinnte” nua.

Go háirithe trí bhíthin “Comhpháirtíocht le haghaidh Daonlathais agus Rathúnais Chomhroinnte” a thairiscint, déanann an AE iarracht tacú le hathrú mór an daonlathais ar cuireadh tús leis san Éigipt agus sa Túinéis, agus d’fhéadfaí é sin a fhorleathnú go tíortha eile na Meánmhara Theas.

Sainaithníodh san Athbhreithniú Straitéiseach ar Bheartas Comharsanachta na hEorpa (BCE) a rinneadh an bhliain seo caite réimsí inar féidir an beartas a neartú go mór. Tá tacaíocht an AE níos tábhachtaí ná mar a bhíodh mar gheall ar na próisis trasdula sa Mheánmhuir Theas agus na barrmhianta láidre atá léirithe ag muintir na dtíortha sin maidir le hathrú polaitiúil agus eacnamaíoch agus tugtar ar aird tríothu réimsí inar féidir agus inar cheart don AE agus do thíortha comhpháirtíochta tuilleadh a dhéanamh. Ar an dóigh chéanna, tá an AE fós tiomanta do thacú ar bhonn inbhuanaithe le daonlathú agus le próisis athchóirithe sa Chomharsanacht iomlán, san Oirthear agus sa Deisceart.

1.4.4. Táscairí a léiríonn toradh agus tionchar

Sonraigh na táscairí a léiríonn faireachán ar chur chun feidhme an togra/tionscnaimh.

Bunaítear leis an Rialachán seo na heilimintí sár-riachtanacha agus an bunús le hidirghabháil an AE. Sainítear na gníomhaíochtaí cruinne trí chlárú ilbhliantúil agus trí chláir bhliantúla gníomhaíochtaí ina mionsonraítear na gníomhaíochtaí a mbeidh ar an AE tabhairt fúthu, lena n-áirítear na torthaí ionchasacha agus an tionchar a shaothraítear leis na gníomhaíochtaí atá i gceist. Déanfar táscairí mionsonraithe chun faireachán a dhéanamh ar an gcur chun feidhme a shocrú an uair sin, d’fhonn an dul chun cinn i dtreo cuspóirí beartais a thomhas go cruinn, agus saintréithe na gníomhaíochta ar leith sin á gcur san áireamh. Bainfidh siad leas as an Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn maidir le cur chun feidhme Phleananna Gníomhaíochta BCE, maidir le sonraí staidrimh, agus/nó meastóireacht ag comhlachtaí neamhspleácha nuair atá fáil uirthi, mar seo a leanas:

a. Déanfar Comhlíonadh méadaithe Chearta an Duine agus Caighdeán Daonlathach a thomhas trí úsáid na sonraí agus na staidreamh arna gcur ar fáil ag Eagraíochtaí Neamhrialtasacha, ag na Náisiúin Aontaithe agus ag comhlachtaí réigiúnacha maidir leis na nithe seo a leanas: saoirse comhlachais, saoirse chun tuairimí a nochtadh agus saoirse comhthionóil, saoirse an phreasa agus na meán; toghcháin dhaonlathacha agus iontaofa a ndéantar faireachán leormhaith orthu; leibhéal na calaoise; breithiúna níos neamhspleáiche agus níos éifeachtaí; formhaoirseacht dhaonlathach níos fearr ar an earnáil slándála. Tugtar chun cuimhne nach bhfuil táscaire oifigiúil ar bith ar fáil maidir le saincheisteanna a bhaineann le Cearta an Duine. Cuireann “ranguithe” a sholáthraíonn roinnt eagraíochtaí, áfach, le measúnú áisiúil ar chúrsaí, agus bíonn ranguithe níos airde (bliain i ndiaidh bliana) ann de ghnáth nuair a dhéantar dul chun cinn i réimse áirithe;

b. Déanfar lánpháirtiú méadaithe i margadh inmheánach an AE a thomhas, i measc rudaí eile, de réir éagsúlú na sreafaí trádála maidir le sonraí bonnlíne sa bhliain n=0 (figiúirí Eurostat); de réir an dul chun cinn atá déanta maidir le comhfhogasú rialála i leith noirm agus chaighdeáin an AE arna dtomhas maidir leis na sonraí bonnlíne atá ar fáil sa bhliain “n=0” agus, ar chaoi an-iomlánaíoch, de réir líon na dtíortha a bhfuil DCFTA bunaithe acu;

c Déanfar soghluaisteacht fheabhsaithe atá nasctha le bainistíocht níos fearr ar theorainneacha agus ar imirce, dul chun cinn maidir le Comhpháirtíochtaí Soghluaisteachta a bhunú, éascú víosaí agus comhaontuithe léirscaoilte víosaí a thomhas trí na staidrimh atá ar fáil a úsáid (Eurostat agus/nó institiúidí iontaofa eile) lena ndéanfar sreafaí turasóireachta, sreafaí imirce, sreafaí acadúla/mac léinn sa bhliain “n” a mheas agus a chur i gcomparáid leis na sonraí bonnlíne ón mbliain “n=0”;

d. Is trí bhíthin sonraí ó Eurostat, ón ECFE, ón mBanc Domhanda, ó Chlár Forbartha na Náisiún Aontaithe agus ó staidrimh oifigiúla a thomhaisfear laghdú ar na héagothromaíochtaí inmheánacha eacnamaíocha; fostaíocht mhéadaithe; forbairt FBManna; beartais, reachtaíocht; gairmoideachas agus gairmoiliúint ar bhonn feabhsaithe; leibhéal rachmais na bpobal feirmeoireachta agus slándáil fheabhsaithe an tsoláthair. Áireofar ar na sonraí sin sonraí fostaíochta a nuashonraítear ar bhonn tréimhsiúil (líon, earnálacha, aois, inscne), líon na bhfiontar beag agus meánmhéide (fiontair bheaga agus mheánmhéide a cruthaíodh/a dúnadh), uimhreacha maidir le hoideachas, dáileadh rachmais agus iad sin a chur i gcomparáid leis na sonraí bonnlíne sa bhliain “n=0”. Tabharfar aird faoi leith, sa chomhthéacs sin, ar chomhéifeacht GINI a thomhas (d’fhonn meastóireacht a dhéanamh ar laghdú nó ar mhéadú ar éagothromaíochtaí ioncaim);

e. Déanfar meastóireacht ar fhorbairt ar chothú muiníne i limistéar coinbhleachta; ar dhul chun cinn maidir le coinbhleachtaí atá ann cheana a réiteach trí bhíthin na ngnéithe atá curtha ar fáil sna Tuarascálacha ar Dhul Chun Cinn;

f. Comhar méadaithe i measc tíortha comhpháirtíochta ar feadh réigiún teorann, idirphlé réigiúnach feabhsaithe, líon na bhfreagairtí comhoibríocha ar dhúshláin réigiúnacha i limistéir éagsúla, líon na gcomhsheasamh agus na gcomhghníomhaíochtaí; forbairt shóisialta agus eacnamaíoch ar limistéir theorann.

1.5. Na forais leis an togra/an tionscnamh

1.5.1. Na ceanglais is gá a shásamh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma

Fís Beartais agus Cuspóirí meántéarma

Is éard atá san fhís fhadtéarmach ar cranntaca í le BCE, Comharsanacht ina ndéanann gach tír chomhpháirtíochta a naisc leis an AE a fhorbairt a mhéid is féidir de réir a mbarrmhianta, a riachtanas agus a gcumas. Ó thaobh na polaitíochta cuimsítear inti comhar níos dlúithe a thairiscint don AE, lena n-áirítear tuilleadh comhthionscnamh i bhfóraim idirnáisiúnta maidir le saincheisteanna domhanda comhleasa. Ó thaobh an gheilleagair de, is féidir lánpháirtiú eacnamaíoch níos dlúithe a chur i gcrích san AE anois, rud as a dtiocfadh lánpháirtiú eacnamaíoch de réir a chéile le margadh inmheánach an AE. Tacaíonn sé freisin le luathú fhás uilechuimsitheach, inbhuanaithe ár gcomharsan, agus ba cheart go gcabhródh sé sin leo éirí níos iomaíche, níos éifeachtaí ó thaobh fuinnimh de, poist mhaithe a chruthú agus Spriocanna Forbartha na Mílaoise a bhaint amach agus chun straitéis forbartha ísealcharbóin a chur chun feidhme ionas go ndéanfaidh siad a gcion maidir leis an athrú aeráide a chomhrac. Ba cheart don AE leas a bhaint as raon iomlán a bheartas i gcomhréir le riachtanais fhrithpháirteacha agus leasanna frithpháirteacha agus le gealltanais athchóirithe agus daonlathaithe gach tíre.

Is éard atá sa sprioc gealltanas frithpháirteach a mhéadú do dea-bhail pholaitiúil agus eacnamaíoch ár saoránach— idir shaoránaigh na hEorpa agus saoránaigh na dtíortha comharsanachta — mar an ráthaíocht is fearr ar mhaithe lenár gcomhchobhsaíocht agus lenár comhrathúnas. Níl fís dá leithéid gan dúshláin. I gcás na dtíortha comhpháirtíochta tá costais agus iarrachtaí atá suntasach i gceist leis na hathchóirithe riachtanacha sular féidir na sochair a bhaint. Ó thaobh an AE, tá sé tábhachtach gan riar rianúil an mhargaidh inmheánaigh a chur i gcontúirt agus a áirithiú go dtarlaíonn soghluaisteacht i dtimpeallacht shlán.

Sna blianta amach romhainn d’fhéadfadh tíortha comhpháirtíochta a ghlacann céimeanna cinntitheacha i dtreo athchóirithe polaitiúla agus eacnamaíocha a bheith ag súil le Comhaontú Comhlachais faoi Chomhpháirtíocht an Oirthir (An tOirthear) a shocrú nó dul i bpáirt le Comhpháirtíocht le haghaidh Daonlathais agus Rathúnais Chomhroinnte (An Deisceart). Beidh ag gabháil leis sin soghluaisteacht agus teagmhálacha duine le duine níos fearr (e.g. bunú féideartha comhpháirtíochtaí soghluaisteachta san áireamh), comhtháthú eacnamaíoch trí chomhar tionsclaíoch, forbairt fiontar beag agus meánmhéide, Infheistíocht Dhíreach Eachtrach agus caidreamh trádála méadaithe leis an AE (e.g. trí bhíthin Limistéir Saorthrádála Dhoimhne agus Chuimsitheacha a bhunú agus comhaontuithe eile a thabhairt chun críche, e.g. i dtalmhaíocht, i seirbhísí agus bunú Comhaontuithe maidir le Measúnú Comhréireachta agus Glacadh Táirgí tionsclaíocha le haghaidh earnálacha tosaíochta), lánpháirtiú earnála ar bhonn níos doimhne (e.g. trí rannpháirtíocht i margaí carbóin idirnáisiúnta a chomhtháthú i margadh uile-Eorpach fuinnimh lena n-áireofar céimeanna ullmhúcháin chun nascadh le Córas Trádála Astuithe an AE, agus rannpháirtíocht i gcláir agus i ngníomhaireachtaí an AE i gcomhréir leis na féidearthachtaí rannpháirtíochta arna ndámhachtain i ngach clár agus leis na treoirlínte ginearálta maidir le rannpháirtíocht i nGníomhaireachtaí an AE).

Trí Comhpháirtíocht le haghaidh Daonlathais agus Rathúnais Chomhroinnte a thairiscint[21], go háirithe, tá iarracht á déanamh ag an AE tacú leis an athrú mór daonlathach ar cuireadh tús leis san Éigipt agus sa Túinéis, agus d’fhéadfaí é sin a fhorleathnú go tíortha eile. D’fhonn próiseas an athraithe dhaonlathaigh a shaothrú go diongbháilte ní mór do na tíortha sin tacaíocht a fháil d’fhonn a n-institiúidí a athchóiriú agus fás eacnamaíoch a atosú. Ní foláir nó go dtuigfidh a ndaonra go bhfuil an AE réidh chun cabhrú leo i rith thréimhse seo an athraithe atá dúshlánach agus deacair.

Ba cheart go mbeadh an ENI bunaithe níos mó ná riamh ar bheartais agus go ndéanfaí foráil léi maidir le difreáil mhéadaithe, tuilleadh solúbthachta, coinníollacht níos dochta agus dreasachtaí le haghaidh na rannpháirtithe is fearr feidhmíocht, de réir ardaidhm gach comhpháirtíochta (e.g. caibidlíochtaí DCFTA). D’fhéadfaí méadú a dhéanamh ar an gcaoi ina gcuirtear cúnamh an AE chun feidhme trína chineachadh chuig tíortha comhpháirtíochta ar an gcoinníoll go n-urramaítear rialacha airgeadais an Aontais agus go ndéantar leasanna airgeadais an AE a chosaint.

Cistiú

Léirítear ardaidhmeanna Bheartas Comharsanachta athbhreithnithe na hEorpa i leibhéal an chistithe. Dá réir sin, moltar go leithdháilfear suim dar luach EUR 18 182 300 000, ar phraghsanna reatha, don ENI ó 2014 go 2020.

Difreáil

Beidh leibhéal thacaíocht an AE ag brath ar an dul chun cinn a dhéantar maidir leis an daonlathas a fhorbairt agus a chomhdhlúthú agus ar mheas ar an smacht reachta agus ar luas na n-athchóirithe. Dá thapúla agus dá mhéad dul chun cinn a dhéanann tír maidir lena a n-athchóirithe inmheánacha is ea is mó tacaíocht a gheobhaidh sé ón AE. Ba cheart go mbeidh an tacaíocht fheabhsaithe sin i bhfoirmeacha éagsúla, lena n-áirítear cistiú méadaithe d’fhorbairt shóisialta agus eacnamaíoch, cláir níos mó d’fhorbairt institiúide, rochtain níos fearr ar an margadh, maoiniú níos mó ón BEI chun tacú le hinfheistíochtaí; agus soghluaisteacht a éascú ar bhonn níos mó. Déanfar na gealltanais tosaíochta sin a oiriúnú de réir riachtanais gach tíre agus de réir an chomhthéacs réigiúnaigh. Tuigfidh siad go mbaineann costais láithreacha shuntasacha le hathchóiriú fóinteach. I gcás tíortha nár tharla athchóiriú ann, déanfaidh an AE cistiú a athbhreithniú nó a laghdú.

1.5.2 Luach breise a bhaineann le rannpháirteachas an AE

Ba cheart an togra a thuiscint i gcomhthéacs foriomlán na hathnuachana ar Bheartas Comharsanacht na hEorpa ina mbeidh comhar polaitiúil agus lánpháirtíocht eacnamaíoch níos doimhne ar fáil do thíortha comhpháirtíochta i gcomhréir le hAirteagal 8 de Chonradh Liospóin. Braitheann sé ar an taithí atá faighte ar lánpháirtiú na hEorpa a chomhroinnt lenár gcomharsana agus iad a tharraingt isteach de réir a chéile i mbeartais an AE.

Is sna Tíortha comharsanachta úd ar ceann dá bpríomhchuspóirí beartais a bheith ar comhréim le rialacha agus le caighdeáin an AE is fearr atá an AE i riocht an cúnamh seo a chur ar fáil. Tá tacaíocht áirithe nach féidir a chur ar fáil ach ar leibhéal an AE, amhail an lánpháirtiú geilleagrach forchéimnitheach i margadh inmheánach an AE a chur chun cinn, an rochtain ar limistéar Schengen nó rannpháirtíocht i gcláir an AE. Dá bharr sin is é an AE an comhpháirtí comhair is mó tábhacht i bhformhór na dtíortha sin, agus tá an ról sin aitheanta go forleathan ag na Ballstáit, ag na hinstitiúidí idirnáisiúnta airgeadais agus ag deontóirí eile. Tá an cúnamh a thugtar do chomharsana an AE chun iad féin a chur ar comhréim le beartais, rialacha agus caighdeáin an AE ina spreagthóir mór ó thaobh athchóirithe a chur i gcrích sna tíortha is comhpháirtithe in BCE.

1.5.3. Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí chomhchosúil roimhe seo

Tá roinnt saincheisteanna tagtha chun solais ó seoladh an ENPI, ar saincheisteanna iad a bhaineann go díreach nó go hindíreach le dearadh na hIonstraime. Is minic gur tugadh chun suntais próiseas clárúcháin fada agus ailíniú neamhiomlán an chúnaimh airgeadais leis an mbeartas agus leis na tosaíochtaí atá sonraithe i bPleananna Gníomhaíochta BCE agus i ndoiciméid ábhartha eile mar phríomhdhúshláin ar gá dul i ngleic leo sa todhchaí. Is saincheisteanna tábhachtacha iad comhordú agus comhchuibheas le hidirghabhálacha faoi ionstraimí eile. Bhí forálacha chun go bhféadfaí ghníomhaíochtaí a dhéanamh le comhpháirtithe/réigiúin lasmuigh de raon feidhme geografach an ENPI ina gcabhair maidir le cur chun feidhme roinnt gníomhaíochtaí agus ba cheart iad a choinneáil.

Baineadh úsáid as cúnamh an ENPI chun iasachtaí ó institiúidí airgeadais a ghiaráil le hinfheistíocht i mbonneagar a mhaoiniú agus chun tacú leis an earnáil phríobháideach trí bhíthin iasachtaí agus oibríochtaí um chaipiteal riosca. Déantar é sin leis an mBanc Eorpach Infheistíochta (BEI) i gcomhthéacs an FEMIP agus leis an BEI, leis an mBanc Eorpach Athfhoirgníochta agus Forbartha (BEAF) agus le hinstitiúidí airgeadais Eorpacha eile i gcomhthéacs na Saoráide Infheistíochta Comharsanachta (INF). Ba cheart comhar leis na hinstitiúidí idirnáisiúnta airgeadais a fheabhsú a thuilleadh trí úsáid uirlisí nuálacha, go háirithe i réimse na ráthaíochtaí. D’fhéadfadh úsáid na gcistí imrothlacha a bheith ina chúnamh chun tionchar an chomhair sin a neartú.

Áirítear ar shaincheisteanna cothrománacha a bhaineann go mór leis an ENPI solúbthacht agus an cumas freagairt ar ghéarchéimeanna agus ar staideanna nach bhfuil súil leo. Tá dul i ngleic le géarchéim strambánach ar cheann de na príomhdhúshláin sa Chomharsanacht. Ní foláir nó go mbeidh aon réiteach laistigh den ENPI ag luí leis na roghanna polaitiúla maidir leis an Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta a bheidh ann amach anseo (eadhon raon feidhme agus méid na hIonstraime) agus maidir lena gaol le hionstraimí geografacha. D’fheidhmigh na meicníochtaí reatha le haghaidh idirghabhálacha meara i gcás géarchéimeanna go maith agus ba cheart iad a threisiú a thuilleadh.

Ní mór breithniú a dhéanamh maidir leis an gcaoi ar féidir faireachán a fheabhsú, lena n-áirítear neartú an naisc idir idirphléite beartais agus cláir chúnaimh (cúnamh teicniúil san áireamh). Is tábhachtach é go mbeadh ardaidhm an bheartais comhoiriúnaithe leis na huirlisí leordhóthanacha chun é a chur chun feidhme. Ba cheart breithniú a dhéanamh ar an gcaoi ar féidir cúnamh teicniúil/TAIEX a fhorbairt, b’fhéidir trí raon feidhme na meicníochta a leathnú d’fhonn gnéithe amhail oiliúint agus cás-staidéar a chur ar áireamh. Ina theannta sin, ba cheart comhar i réimse an staidrimh a fheabhsú.

Anuas ar chuspóirí beartais eile dála údarás poiblí a fheidhmíonn go maith agus breithiúna neamhspleácha a chosnóidh in-fhorfheidhmitheacht conarthaí, cruthaíonn beartas iomaíochais éifeachtach timpeallacht gnó ina éascaítear fás eacnamaíoch.

Tá luach breise an chomhair réigiúnaigh cruthaithe ar fud an domhain go háirithe maidir le cothú sineirgí agus líonraí i réimsí ríthábhachtacha ar ábhair imní coiteanna iad mar shampla; an comhshaol, athrú aeráide, fuinneamh, forbairt inbhuanaithe, forbairt Fiontar Beag agus Meánmhéide, na meáin agus saoirse chun tuairimí a nochtadh, taighde, TFC agus soghluaisteacht na hóige. Cruthaíodh go bhfuil comhar réigiúnach an-éifeachtach nuair a dhéantar é ar leibhéal idir-réigiúnach (Deisceart agus Oirthear): is “cláir eamhnaithe” iad roinnt clár (cosaint shibhialta, cur chun cinn infheistíochtaí príobháideacha) lena mbaineann fócas ar an Deisceart agus ar an Oirthear. Bhí ról tábhachtach freisin ag an CTT, agus léiríodh gur meicníocht áisiúil í meicníocht na ngealltanas deighilte a úsáidtear leis na cláir CTT.

1.5.4. Comhchuibheas agus sineirgíocht a d'fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí ábhartha