AN COIMISIÚN EORPACH 
An Bhruiséil 9.11.2011 
SEC(2011) 1318 leagan deireanach 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN 
ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR 
Togra le haghaidh 
RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE 
lena mbunaítear clár gníomhaíochta um chustam agus cánachas san Aontas Eorpach 
don tréimhse 2014–2020 (FISCUS) agus lena n-aisghair tear Cinneadh 
Uimh. 1482/2007/CE agus Cinn eadh Uimh. 624/2007/CE 
{COIM(2011) 706 leagan deireanach} 
{SEC(2011) 1317 leagan deireanach}  
 
GA 2   GA CUID I: EARNÁIL AN CHUSTAIM  
1. AN FHADHB A SHAINIÚ  
Tá geilleagar an domhain ag athrú i gcónaí, agus eascraíonn fadhbanna nua d'údaráis chustaim 
as an méid sin. Ní foláir an t-aontas custaim a gus a ionstraimí tacaíochta í a chur in oiriúint do 
na hathruithe sin.  
Fadhb 1:  Brú ar na húdaráis chustaim líon níos mó trádála a phróiseáil, agus 
deacrachtaí bearta a chur i bhfeidhm chun cothromaíocht a bhaint amach idir éascú 
agus rialú na trádala  
Faoi lár na bliana 2010 bhí an trádáil idirnáisiúnta ar an lei bhéal céanna is a bhí roimh an 
gcúlú eacnamaíochta agus meastar go lean faidh an fás sin. Léirítear sin san fhás soiléir ar 
líon na gcoinsíneachtaí agus na ndearbhuithe custaim . 
De thoradh an domhandaithe, tá an AE ag brath ar an gcuid ei le den domhan i dtaca le níos 
mó agus níos mó dá ionchuir táirgthe. D éanann samhlacha nua gnó, amhail ríomhthráchtáil 
agus ríomhghnó, athrú ar an gcineá l trádála agus cuireann siad le castacht an ghnó. Éilíonn na 
hathruithe sin bearta  iomchuí um rialú custaim .  
Fadhb 2:  Easnaimh i scileanna, inniúlachtaí agus acmhainní agus i dtaithí agus i 
ndea-chleachtais oibre  
Tá na húdaráis chustaim chun tosaigh maidir le beatha, sláinte agus an comhshaol a 
chosaint.  Tháinig méadú ar líon agus ar thábhacht na mbeart ábhartha si n agus, dá bhrí sin, 
bhí ar na húdaráis chustaim tuilleadh cú raimí speisialaithe a chur i gcrích.  
Méadaíodh ar éileamh an phobail ar shlándáil freisi n. Toradh ar bheartais  shonracha maidir le 
slándáil inmheánach is ea clár oibre suntasach sábháilteachta agus slándála  a bheidh le cur 
chun feidhme ag na húdaráis chustaim. Deacracht atá i ndán do na húdaráis chustaim is ea bheith ag obair le go leor údarás agus comhl achtaí eile agus an brú trealamh teicniúil 
speisialaithe a fháil agus a úsáid.  
Faoi láthair, is minic nach bhfuil na scileanna , na hacmhainní ná an taithí ag na húdaráis 
chustaim sa réimsí sin a luadh chun an méid sin a bhaint amach go héifeachtúil.  
Fadhb 3:
 Beartais an AE á gcur i bhfeidhm  ar bhealach neamhleanúnach agus 
neamhéifeachtúil i gcomhthéacs na sábháilteachta agus na slándála  
I bhfianaise an nuachóirithe atá ag dul ar a ghaidh go leanúnach, tá na húdaráis chustaim 
freagrach as reachtaíocht an AE a chur chun feidhme i réimse na sábháilteachta agus na 
slándála, rud nach mbíonn ag luí i gcónaí go díreach  leis na próisis agus na nósanna 
imeachta atá ann cheana. Bíonn cur chun feidhme na reachtaíochta deacair dá bhrí sin, agus 
cleachtais neamhleanúnacha agus neamhéifeachtúla a bhíonn mar thoradh air sin.  
Fadhb 4:  Easnaimh i gcur chun feidhme aonfhoir meach dhlí an AE ag na húdaráis 
chustaim i 27 tír an AE  
 
GA 3   GA Bíonn deacrachtaí le cur chun feidhme aonfhoirmeach reachtaíochta custaim agus 
modhanna oibre . Toisc go bhfuil ann do 27 próiseas agus  nós imeachta ar leithligh, bíonn an 
cur chun feidhme neamhéifeachtúil go minic a gus is minic a dhéantar saobhadh ar an 
iomaíocht. Baineann sé sin an bonn ó leasanna airgeadais  an Aontais agus cuireann sé bac 
le cosaint na sochaí . Tugadh freagairt reachtach ar na saincheisteanna sin le glacadh Chód 
Custaim nuachóirithe an Chomhphobail1 agus Cinnidh maidir le cur chun feidhme Custam 
Leictreonach2 in 2008. 
Fadhb 5:  Deacrachtaí i gcur chun feidhme aonf hoirmeach córas TF atá idirnasctha  
In ainneoin go bhfuil rochtain ag riaracháin na mBallstát ar ghréasán slán ar fud na hEorpa 
(CCN/CSI3) a thacaíonn leis na príomhchórais 'ríomh chustaim', bíonn ar an Aontas Custaim 
déileáil le fadhbanna maidir le hidirinoibritheacht agus le barraíocht castachta . Ní foláir 
do na gnólachtaí nascadh le hiliomad córas sna Ballstáit ina bhfuil na gníomhaíochtaí custaim ar bun. Cuireann sé sin leis an ua lach riaracháin agus leis na co stais chomhlíonta. Ar mhaithe 
le faisnéis a mhalartú le tríú tíortha , tá gá freisin le réitigh slána, leanúnacha TF a fhorbairt 
ar fud an AE.  
Fadhb 6:
 Ualach níos troime agus níos neamh- inbhuanaithe i ndáil le roinnt údarás 
custaim de chuid an AE maidir le beartais  a chur chun feidhme chun leasa an aontais  
Tá ualaigh éagsúla ar gach Ballstát i dtéarmaí gníomhaíochtaí rialaithe i ndáil le sábháilteacht 
agus slándáil. Tá míchothromaíocht shunt asach ann i dtéarmaí infheistíochta i mbonneagar 
forbartha acmhainní  agus i dteicneolaíocht.  
2. CUSPÓIRÍ  
Cuspóir Ginearálta:  tacú le húdaráis chustaim an AE tríd an gcomhar idir tíortha 
rannpháirteacha, a riarachá in chustaim, a n-oifigigh agus g eallsealbhóirí ábhartha eile a 
mhéadú. 
Is iad na cuspóirí sonracha:  
1. tacú le húdaráis chustaim an AE sa ró l atá acu trádáil dhlisteanach a éascú trí 
nósanna imeachta custaim a uathoibriú agus  a luathú (bainteach le fadhbanna 1, 3, 4, 
5) 
2. tacú le húdaráis chustaim  an AE iomaíocht i ngnó san Eoraip a neartú agus 
sábháilteacht agus slándáil na saoránach a gus an chomhshaoil a chosaint (bainteach 
le fadhbanna 2, 3, 4, 5, 6) 
3. tacú le húdaráis chustaim an AE leas airg eadais agus eacnamaíoch an AE agus na 
mBallstát a chosaint (baint each le fadhbanna 4, 5, 6) 
                                                 
1 Rialachán Uimh. 450/2008/CE an 23 Aibreán 2008 – IO L145, 4 Meitheamh 2008 
2 Cinneadh Uimh. 70/2008/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Eanáir 2008 maidir le 
timpallacht gan pháipéar i ndáil le custaim agus le trádáil 
3 CCN/CSI = Líonra Cumarsáide Comh choiteann, Comhéadan comhchóras 
 
GA 4   GA 4. tacú le dlí agus tionscnaimh an AE a u llmhú, a chur chun feidhme agus a chur i 
bhfeidhm d'fhonn údaráis chustaim an AE a neartú i dtéarmaí éifeachtachta, 
éifeachtúlachta agus aonfhoirmeachta. (bainteach le fadhbanna 1, 2, 3, 4, 5, 6) 
Is iad na cuspóirí oibríochtúla: 
1. dea-chleachtais oibre a shainaithint, a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm i ngach 
réimse de phróisis chustaim 
2. tacú le timpeallacht custam leictreonach uile-Eorpach 3. faisnéis agus saineolas a roinnt c hun tacú le rialuithe custaim a eagrú 
4. comhar idir údaráis chustaim san AE agus i ndáil le tríú tíortha a threisiú mar aon le 
comhar idir údaráis chustaim agus údará is rialtais eile agus tríú páirtithe 
5. gníomhaíochtaí comhpháirteacha/foirne a bhunú chun cúraimí oibríochtúla sonracha 
a thabhairt chun críche i gcomhar lena chéile  
6. tacú le próiseas nuachóirithe Aontas Cu staim an AE ar bhealach comhchuibhithe  
7. tuiscint cheart ar dhlí a gus ar bheartais an AE agus cur i bhfeidhm an dlí agus na 
mbeartas sin a chothú agus faireachán a dhéanamh orthu 
8. scileanna agus inni úlachtaí a athneartú 
9. leithdháileadh iomchuí bonneagair a áirithiú  i bhfianaise freagrachtaí faireacháin 
agus rialaithe 
2.1. An gá atá le hidirghabháil an AE 
Inniúlacht eisiach de chuid an AE is ea an t-aontas custaim,  agus dá bhrí sin chomhaontaigh 
na Ballstáit ipso facto  go bhféadfaí gníomhaíochtaí i réimse an chustaim a chur chun feidhme 
ar bhealach níos fearr ar leibhéal  an AE. Ní áiritheoidh creat d lí an AE ann féin dea-fheidhmiú 
an Aontais Chustaim. Áirithíonn bearta tacaíochta dá bhforáiltear sa Chlár Custaim  go 
ndéanfar reachtaíocht chustaim an AE  a chur i bhfeidhm ar bhealach cóinseasaithe 
comhchuibhithe . Chomh maith leis sin, is de chineál trasteorann  go leor de na 
gníomhaíochtaí i réimse an chustaim agus, dá bh rí sin, ní fhéadfadh Ballstát amháin iad a chur 
i bhfeidhm go héifeachtach éifeachtúil.  
Is iad dlúthpháirtíocht agus co mhroinnt freagrachta  na príomhphrionsabail atá ina mbonn 
le cistiú an Aontais Chustaim. Tá gá le hidirghabháil ón AE c hun leas poiblí an AE a chosaint 
i gcás nach féidir 'éileamh' an AE (mar shampla éileamh ar shlándáil) a shásamh go 
leordhóthanach le 'soláthar' Ballstáit áirithe. Toradh ar an ngníomhaíocht seo de chuid an AE 
is ea forbairt acmhainní teicniúla  a chomhchistiú.  
2.2. Breisluach an AE  
Cuireann príomh-bhreisluach an AE i dtaca le  Clár Custaim 2020 tuilleadh le láidreachtaí 
Chlár Custaim 2013 agus tá sé bunaithe ar thorth aí nithiúla a sholátha r a mbeidh tionchar acu 
ar fud na hEorpa, ar torthaí iad nach bhféadfadh Ballstát amháin a sholáthar chomh éifeachtúil 
éifeachtach céanna. Déanfaidh an clár an méid seo a leanas: 
 
GA 5   GA (a) éifeachtacht  obair oibríochtúil riaracháin chustaim na mBallstát a threisiú agus 
barainneachtaí scála a sholáthar; 
(b) feidhmiú éifeachtúil agus aonfhoirmeach Aontas Custaim an AE  a chumasú i 
bhfoirm gréasán, sineirgíochtaí i ndea-chl eachtais, acmhainní a thiomsú agus ardáin 
chun comhoibriú agus iontaobhas a fhorbairt i measc riarachán.  
Is fearr, dá bhrí sin, don AE gníomhaíocht a dhéanamh  chun beartas an aontais chustaim a 
threisiú. 
3. ROGHANNA BEARTAIS  
Rinneadh anailís ar chúig rogha sa mheasúnú tionchair. 
3.1. Rogha 1:  Cás Bunlíne – "Status Quo"  
Tá an cás bunlíne ag leanúint le Clár Custai m 2013 gan aon athrú a dhéanamh ar mhaoiniú, ar 
chuspóirí ná ar na hionstraimí atá ar fáil. Sa chás seo, tacóidh an clár leis na gníomhaíochtaí 
agus leis na huirlisí céanna ar thacaigh sé leo roimhe seo. 
3.2. Rogha 2:  Tacaíocht mhéadaithe i ndáil le hoib leagáidí dlí an AE, amhail an Cód 
Custam Nuachóirithe   
Tá an rogha seo bunaithe ar an gcás bunlíne agus tugann sí agha idh ar na riachtanais nua a 
thiocfaidh as athruithe ar thimpeallacht custam an  AE. Leis an rogha seo, dhíreofaí níos mó ar 
chuspóirí oibríochtúla 2, 4, 5, 6 agus 8 a bhaint amach. 
Glactar leis sa rogha seo go leanfaí leis na Córais Eorpacha Faisnéise  atá ann cheana agus 
go n-úsáidfí córais nua arna sainmhíniú i reachta íocht an AE maidir le custaim, trí shamhail 
forbraíochta TF a dhéanfar a chomhroinnt níos mó  a thabhairt isteach de réir a chéile agus 
trí nuachóiriú a dhéanamh ar an rialachas,  an struchtúr agus an teicneolaíocht. 
Tugann an rogha seo isteach uirlisí nuálaíocha gníomhaíochta comhpháirtí  sa chaoi is go 
mbeifí in ann na cuspóirí a chom hlíonadh ní b'fhearr. Beartaítear comhar níos cuíchóirithe  
laistigh den AE agus le gníomhairí idirnáisiúnt a trí oiliúint choiteann a athneartú agus trí 
fhoirne saineolaithe san AE a bhunú. Tacaíonn sí le gníomhaíochtaí comhpháirteacha  idir 
údaráis chustaim agus  údaráis eile chun comhbhainistíocht riosca  a athneartú i réimsí 
neamhfhioscacha.  
Beidh tionchar níos mó  ag rogha beartais 2 i dtéarmaí tacú leis na cuspóirí sonraithe ar fad i 
gcomparáid le rogha 1, ós rud é go n-áirítear léi foráil maidir le comhar méadaithe (ar 
leibhéal na teicneolaíochta faisné ise agus ar an leibhéal daonna).   
3.3. Rogha 3:  Rogha 2 agus tacaíocht airgeadais le haghaidh forbartha acmhainní 
teicniúla   
Cuireann an rogha seo scéim tacaíochta airgeadais le rogha 2, a ligea nn do na Ballstáit 
tacaíocht a iarraidh chun aon chineál trealaimh  a fháil d'fhonn tacú leis na gníomhaíochtaí 
rialála chun na héilimh maidir le rialuith e a luathú agus a chuíc hóiriú a chomhlíonadh i 
gcomhthéacs teicneolaíochtaí atá ag forbairt. Bh eadh méadú suntasach ar an mbuiséad i gceist 
leis an rogha seo i gcomparáid le rogha 2.  
 
GA 6   GA 3.4. Rogha 4:  Rogha 2 agus teicneolaíocht faisné ise a roinnt a oiread is féidir  
Beartaítear leis an rogha seo forbairt agus oibríocht a ch omhroinnt ar scála níos mó  i ndáil 
le córais TF thras-Eorpacha. Thacódh se leis  na húdaráis phoiblí na córais le haghaidh 
timpeallachta custam leictreonach uile-Eorpach a fhorbairt agus a chur in úsáid, agus leis na 
gnólachtaí nascadh leis na córais sin.  
I gcomparáid le rogha 2, le rogha 4 bheadh na  húdaráis chustaim in ann an cumas atá ann 
forbairtí coiteanna a chomhroinnt a leathnú i ngach réimse gnó dá gcuid. Thabharfadh an 
rogha seo aghaidh ar na fadhbanna  a bhaineann le córais idirna sctha TF a chur  chun feidhme 
d'fhonn nósanna imeachta custaim a luathú. 
3.5. Rogha 5:  An clár a scor  
Beartaítear leis an rogha seo go scorfaí an Clár Custaim, is é sin le rá nach soláthrófaí cistiú 
chun na córais TF thras-Eorpach a atá ann cheana nó córais TF th ras-Eorpacha nua a oibriú i 
gcomhair gníomhaíochtaí comhpháirteacha ná i gcomhair gníomhaíochtaí coiteanna oiliúna. 
4. MEASÚNÚ AR THIONCHAIR  
Is é an cás bunlíne an tagarmharc le ha ghaidh an mheasúnaithe tionchair. Baineann 
príomhthionchar aon cheann de na roghanna le feidhmiú na n-údarás poiblí ach sonraítear 
freisin tionchar tánaisteach ar ghnól achtaí agus ar thomhaltóirí. 
4.1. Rogha 1:  Cás Bunlíne – "Status Quo"  
Sa chás seo, tá solúbthacht theoranta ag an A ontas Custaim i dtaobh agha idh a thabhairt ar na 
fadhbanna nua agus ar cheanglais nua cur chun feidhme don reachtaíocht AE atá ag teacht agus beidh easnaimh thromchúiseacha ann dá bhrí sin.  
In éagmais athdhíriú na gcuspóirí, foirne brei se uirlisí nua agus cistithe mhéadaithe, ní 
sholáthróidh an Clár Custaim a thuilleadh freagairt leordhóthanach ar na fadhbanna a 
bheidh ann amach anseo.  
Is dócha nach n-éireodh leis an gcás bunlíne dul i ngleic go sásúil leis an gcomhthéacs 
beartais nua atá ag forbairt ná leis na laigí atá ann faoi láthair i ndáil le léirmhíniú ar dhlí an AE ná lena chur chun feidhme, ná le ceist  na nósanna imeachta neamh-chomhchuibhithe.  
NÍ chumasódh  an cás bunlíne cur chuige éifeachtúil TF , ná comhar feabhsaithe idir údaráis 
chustaim ná tiomsú acmhainní, saineolais agus sc ileanna chun tacú leis na Ballstáit a gcúraimí 
oibríochtúla a chomhlíonadh.  
Is dócha go rachadh  fadhbanna  na n-údarás custaim in olcas dá leanfaí leis an gclár ar 
bhonn status quo.  Bheadh éifeacht aige sin ar bhuiséad an AE (tionchar eacnamaíoch) agus 
bheadh éifeacht thromchúiseach aige ar shlándáil agus ar shábháilteacht an AE, a shaoránach 
agus an chomhshaoil. 
 
GA 7   GA 4.2. Rogha 2:  Tacaíocht mhéadaithe i ndáil le hoib leagáidí dlí an AE, amhail an Cód 
Custam Nuachóirithe   
Thacódh an rogha seo le húdaráis  chustaim na mBallstát chun leasanna airgeadais agus 
eacnamaíocha an AE agus na mBallstát a chosaint  trí bhíthin comhair fheabhsaithe 
custaim. Bheadh tionchar díreach ag bailiú éifeachtach na ndleachtanna custaim sin ar 
bhuiséad an AE agus ar na bu iséid náisiúnta. Go  hindíreach, bheadh ti onchar aige sin ar 
leithdháileadh an ioncaim agus ar tháirgeadh earraí poiblí.  
Laghdódh  na barainneachtaí scála a dhíorthófaí  ón gcur chuige uasghrádaithe um fhorbairt 
chomhroinnte  i ndáil leis na córais TF thras-Eorpacha na costais  atá ar rialtais na 
mBallstát. Bheadh tionchar an chur chuige um fhorbairt chomhroinnte i ndáil le TF le feiceáil 
freisin i gcomhchuibhiú an chomhéadain do thrádálaithe.  Dhéanfaí trádáil dhlisteanach a 
éascú trí nósanna imeachta uathoibríocha custaim agus bearta rialaithe a luathú. Bheadh éifeacht iarmharta ag an laghdú ar an ualach riaracháin a thiocfadh as sin ar oibreoirí 
eacnamaíocha agus ar thomhaltóirí. Chuideodh comhar neartaithe  leis na leasanna 
airgeadais a chosaint ní b'fhearr
4. 
Thacófaí le cur chun feidhme éifeachtach éife achtúil agus aonfhoirmeach na 
reachtaíochta  trí bhíthin an chomhair athneartaithe idir  na húdaráis chusta im agus le húdaráis 
eile, mar shampla i ndáil le sábhá ilteacht na n-earraí a allmhairít ear isteach san AE nó le ceart 
maoine intleachtúla. Dá mba ann do chomhar ní os comhchuibhithe, sheachnófaí bearnaí i 
gcosaint an tslabhra soláthair. Dá bhforbrófaí réimsí comhthosaíochta rialaithe,  thabharfaí 
tacaíocht do bhainistíocht chuí theorai nn an AE, agus thabharfaí cúnamh do chosaint na 
saoránach agus an chomhshaoil i gcoinne  rioscaí ón trádáil idirnáisiúnta.  
Bheadh na húdaráis chustaim níos éifeachtúla  agus gníomhaíocht chustaim agus comhar an 
AE á gcur chun feidhme acu sna réimsí seo a leanas: coireacht  chomhshaoil , gluaiseachtaí 
mídhleathacha dramhaíola, ceimiceáin, nó reachta íocht maidir le sláinte ainmhithe agus 
plandaí. 
4.3. Rogha 3:  Rogha 2 agus tacaíocht airgeadais le aghaidh forbartha acmhainní 
teicniúla   
Bheadh rialuithe feabhsaithe neamhfhioscacha, agus cosaint níos fearr ar shaoránaigh an 
AE i dtéarmaí sábháilteachta táirgí agus sláinte dá bhrí sin, mar thoradh ar acmhainní 
feabhsaithe teicniúla na mBallstát.  Chuirfeadh an rogha seo níos mó le cosaint leasanna 
airgeadais agus eacnamaíocha  an AE agus na mBallstát agus laghdódh sé ar an saobhadh 
ar iomaíocht le haghaidh gnólachtaí , agus bheadh rialú níos gasta agus níos cuíchóirithe ar 
earraí ar fud an AE dá bhrí sin.  
Tá tionchar an leithdháilte  maidir le tacaíocht a sholátha r do threalamh rialaithe ábhartha 
mar tá infheistíochtaí níos mó le déanam h ag na Ballstáit atá lonnaithe ag teorainn 
sheachtrach an AE ná mar at á ar na Ballstáit eile.  
                                                 
4 Tuarascáil Théamach Ard-Stiúrthóir eacht an Bhuiséid maidir leis an straitéis um rialú custaim sna 
Ballstáit i bhfianaise acmhainní dílse traidisiúnta a rialú.  
 
GA 8   GA 4.4. Rogha 4:  Rogha 2 agus teicneolaíocht faisné ise a roinnt a oiread is féidir  
Bheadh barainneachtaí scála níos mó mar thoradh ar an rogha seo toisc go n-úsáidfí 
acmhainní TF ar bhealach a bheadh comhtháite ina iomláine. Maidir leis na Ballstát atá ag baint úsáide as na córais choiteanna, bheadh laghdú ar iarracht cothrom le idir 60 % agus 
80 % maidir leis na córais a thabhairt co throm le dáta agus laghdú 30 % don chóras 
tacaíochta. Ní bheadh aon laghdú ar iarracht maidir  leis na córais a th abhairt suas chun dáta 
do na Ballstáit a roghnódh gan na córais choiteanna a úsáid, ach bheadh siad i dteideal laghdú 
ar iarracht cothrom le 30 % don chóras tacaíochta
5. 
Thiocfadh laghdú ar chostais do ghnólachtaí  le tabhairt isteach teicneolaíochtaí nuálaíocha. 
Dá mbeadh níos mó Ballstát ag obair le is an feidhmchláir chéanna TF, bheadh próisis 
chustaim níos comhchuibhithe  ann agus bheadh sochair dhíreacha ann d'oibreoirí 
eacnamaíocha. 
Faoin rogha seo, bheadh seirbhís iomlán le haghaidh údarás custaim agus gnólachtaí  mar 
thoradh ar an timpeallacht nua TF.  
4.5. Rogha 5:  An clár a scor  
Bheadh tionchar diúltach ag an rogha seo ar na riaracháin chustaim i ndáil lena bhfreagracht 
reachtaíocht an AE a chur chun feidhme i réimse na gcustam.   
Laghdófaí ar a gcumas calaois a chosc agus a bhrath , agus thiocfadh tuilleadh meatha ar an 
gcumas sin le himeacht ama. Bheadh caillteanas i ndán don AE agus do na Ballstáit i ndáil le 
dleachtanna agus muirir an AE a bhailiú.  
Is dócha go mbeadh éagsúlacht ann i léirmhíniú an dlí custaim gan dea-chleachtais, oiliúint 
choiteann nó treoirlínte a roinnt agus ga n faisnéis dhigitithe a mhalartú. Chaithfí go héagsúil 
le trádálaithe dá bharr , agus ní bheadh an comhrac i gcoinne trádála neamhdhlisteanaí 
leordhóthanach  agus bheadh tionchar diúltach ar iomaío cht, ar fhás agus ar phoist dá bharr. 
Ní thabharfaí an leibhéal céanna cosanta  do thomhaltóirí ná do shaoránaigh laistigh den AE i 
ndáil le rioscaí ó thaobh sábháilteachta agus slándála de . Bheadh caighdeán na rialuithe 
athraitheach; thiocfa dh méadú ar na deiseanna maidir leis an bpointe is fearr le teacht isteach 
san AE aige nó le himeacht uaidh a roghnú. Chuirfí bac ar an gcumas gníomhaíochtaí coiriúla a chomhrac.  
                                                
 
5 MCC agus Máistirphlean TF do Ríomhchustaim Atriall 1 Doiciméad Staidéir ar Mheastachán 
Iomlánaíocht, lch. 53 
 
GA 9   GA 5. NA ROGHANNA A CHUR I gCOMPARÁID  
Is í rogha 2 rogha na tosaíochta agus tá sí in oiriúint don chiste dá bhfor áiltear sa chéad chreat 
airgeadais ilbhliantúil eile6. 
Critéir  Éifeachtúlacht i ndáil le cuspóirí  agus tionchar a bhaint amach  Éifeachtúlac
ht 
 
Cuspóir 1  
Cuspóir 2  
Cuspóir 3  
Cuspóir 4  
Cuspóir 5  
Cuspóir 6  
Cuspóir 7  
Cuspóir 8  
Cuspóir 9  
Díriú na n-
aschur  
Gnóthachan éifeachtúlacha/dlúthpháirtíocht
 
Ch lúh
Rogha 1 
Cás bunlíne  0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 
Rogha 2 
Tacaíocht 
mhéadaithe i ndáil le hoibleagáidí dlí 
an AE, amhail an 
Cód Custam Nuachóirithe
 + ++ 
(nuálaíoch=c
órais nua TF 
+ forbairt 
chomhroinnte  + ++ +++  
(nuálaíoch 
= foirne 
saineolaithe 
an AE  + + +++ 
(nuálaíoch 
=  
oiliúint 
athneartaith
e) 0 +++ ++ 
Rogha 3 
Rogha 2 móide 
forbairt acmhainní teicniúla
 + ++ 
(mar atá i 
rogha 2)  + ++ +++ 
(mar atá i 
rogha 2)  + + +++ 
(mar atá i 
rogha 2)  +++ 
(nua) +++ +++ 
Rogha 4 
Rogha 2 móide teicneolaíocht 
faisnéise a roinnt a 
oiread is féidir
 + +++ 
(mar atá i 
rogha 2 + 
roinnt iomlán 
) + ++ +++ 
(mar atá i 
rogha 2)  + + +++ 
(mar atá i 
rogha 2)  0 +++ +++ 
Rogha 5 
Gan clár  --- --- --- --- --- --- --- --- 0 N/B  ÍSEAL  
 
                                                 
6 COIM(2011)500 an 29 Meitheamh 2011, Buiséad don straitéis 'Eoraip 2020' 
 
GA 10   GA CUID II: AN EARNÁIL FISCALIS  
1. AN FHADHB A SHAINIÚ  
De réir a chéile, tá an rath atá ar phróisis na lánpháirtíochta Eorpaí ag  déanamh níos mó agus 
níos mó dochair do na húdaráis náisiúnta cánacha : tá na méaduithe éagsúla atá tagtha ar an 
AE, bunú an Mhargaidh Aonair a gus bunú airgeadra aonair Eorpai gh sa limistéar euro tar éis 
na rioscaí a bhí ann roimhe seo maidir le hidi rbhearta eacnamaíocha trasteorann agus costais 
na n-idirbheart sin a lag hdú go suntasach. Dá bhrí sin, tá níos mó tábhachta ag baint leis na 
héagsúlachtaí idir córais ch ánacha i dtéarmaí coibhneasta . 
Mar aon le fás easpónantúil ar idirbhearta trasteorann , tá sé níos dúshlánaí anois déileáil 
go héifeachtúil agus go héifeachtach le hidirbhearta trasteorann ar  cúis iad le cur i bhfeidhm 
na reachtaíochta cánacha, de thoradh na méaduithe atá tagtha ar an AE de réir a chéile agus na rialacha cánach náisiúnta sna 27 dlínse at á ag éirí níos casta de réir a chéile . (Fadhb 1
: 
Cur i bhfeidhm agus cur chun feidhme éagsúil dhlí cánach an AE)  
Is ábhar mór imní fós é an chalaois trasteorann a chomhrac in ainneoin go bhfuil éirithe go 
maith leis le déanaí. Glactar leis go ginearálta  go mbeadh méadú gasta ar leibhéil chalaoise 
mura ndéanfadh na húdaráis chánach aon ghníomhaíocht chomhordaithe. ( Fadhb 2 : Freagairt 
neamh-leordhóthanach ar chalaois, seachaint agus imghabháil cánach) 
Ní féidir le faisnéis ar earraí atá incháinithe laistigh de chríoc h an AE a theacht ó rialuithe ag 
teorainneacha inmheánacha a thuilleadh. Dá bhrí sin, tá údaráis náisiúnta chánach ag brath ar 
ghréasán faisnéise a bheidh slán ar fud an AE d' fhonn faisnéis a mhalartú, agus táthar ag súil 
go dtiocfaidh tuilleadh fáis ar an ngréasán si n de bharr go bhfuil méadú tagtha ar shreafaí 
trádála agus de bharr athruithe reachtacha, ní  hamháin sa mhargadh inmheánach ach le tríú 
tíortha freisin. ( Fadhb 3 : Brú ar údaráis náisiúnta chánach lí on níos mó sonraí agus faisnéise 
a mhalartú ar bhealach slán agus gasta) 
Ba cheart go n-áiritheodh córas éifeachtach cá nach ioncam inbhuanaithe gan cur isteach ar 
fhás ná ar phoist. Faoi láthair, tá an ioma rca bacainní cánach ann agus tá gníomhaíochtaí 
trasteorann níos casta dá bhrí sin, agus tá deacrachtaí ag sa oránaigh faisnéis a fháil nó 
faoiseamh cánach a éileamh ó riaracháin chánach eachtracha7. (Fadhb 4 : Ualach ard 
riaracháin ar cháiníocóirí agus ar riaracháin chánach) 
Tá athrú drámatúil déanta ar na  teicneolaíochtaí atá mar bhonn leis  na hidirbhearta trasteorann 
de bharr dul chun cinn i réimse na teicneolaíoc hta. Mar sin féin, is gnách don dul chun cinn 
teicniúil a bheith níos moille sna riaracháin phoiblí ná san earnáil phríobháideach. Toisc go bhfuil an timpeallacht chánach seo ag athrú, is mó an gá atá le ríomhsheirbhísí rialtais 
éifeachtacha éifeachtúla.  (Fadhb 5
: Dul chun cinn teicniúil níos moille san earnáil phoiblí) 
2. CUSPÓIRÍ  
I bhfianaise na bhfadhbanna arna sonrú do na de ich mbliana atá romhainn, tá cuspóirí Chlár 
Fiscalis 2013 bailí i gcónaí, ach ní foláir iad a athdhíriú ar chalaois a chomhrac agus ar a gcur 
                                                 
7 Teachtaireacht maidir le bacai nní cánach trasteorann a bhaint do shaoránaigh; COIM(2010) 769 
 
GA 11   GA in oiriúint don timpeallacht athr aitheach chánach. Ina theannta sin,  ní foláir dhá chuspóir nua 
a chur leis an gclár nua: an t-ualach riaracháin  ar riaracháin chánacha agus ar cháiníocóirí a 
laghdú (daoine aonair agus gnólachtaí araon) agus co mhar le tríú tíortha agus le tríú páirtithe a 
fheabhsú. 
Is é cuspóir ginearálta an chláir feidhmiú cuí na gcóras cánach sa Mhargadh Inmheánach a 
fheabhsú trí chomhar agus tacaíocht a mhéadú ma idir le beartas cánach an AE idir tíortha 
rannpháirteacha, a riaracháin chánac h, agus geallsealbhóirí ábhartha. 
Is iad na cuspóirí sonracha (CS): (1) Cur i bhfeidhm agus cur chun feidhme comhleanúnach dhlí cánach an AE a éascú 
(2) Creat a sholáthar don chomhar, a fheabhsói dh comhordú agus comhleanúnachas chur 
i bhfeidhm agus chur chun feidhme dhlí cánach an AE 
(3) Malartú faisnéise agus comhar riaracháin  éifeachtach agus éifeachtúil a fheabhsú 
(4) Cuidiú leis an ualach riaracháin atá ar riaracháin chánach agus ar cháiníocóirí a 
laghdú 
(5) Comhar le tríú tíortha agus le tríú páirtithe 
(6) Acmhainn riaracháin na riarachán cánach a ne artú agus a n-éifeachtúlacht a fheabhsú 
2.1. An gá atá le hidirghabháil an AE  
Is cuid de réimse beartais na n-údarás náisiúnta iad na beartais  chánach den chuid is mó fós. 
Ní féidir a mheas, áfach, gur beart de chuid bear tais chánach atá ag teacht faoi inniúlachtaí 
náisiúnta é an clár atá beartaithe. Díríonn an clár ar chomhar a fheabhsú idir riaracháin 
chánach agus ar uirlisí a shol áthar chun comhar a fheabhsú agus  chun na cuspóirí a bhaint 
amach. Is léir gur beart tacaíochta don Mharga dh Inmheánach é an beart atá beartaithe, dá 
bhrí sin, faoi Airteagal 114 den CFAE, agus éas cóidh sé feabhas ar fheidhmiú na gcóras 
éagsúil cánach laistigh den Mhargadh Inmheánach. 
Tá gá le gníomhaíocht ar leibhéal an AE seachas ar an leibhéal náisiúnta ar na cúiseanna seo a 
leanas: 
– Ní leor reachtaíocht a ghlacadh ar an lei bhéal Eorpach agus talamh slán a dhéanamh 
de go gcuirfear chun feidhme go rianúil í, a gus sa chás nach gc uirfear chun feidhme 
go rianúil í, gur leor an nós imeachta maid ir le sárú. Chun dlí cánach an AE agus 
dlíthe cánacha náisiúnta a chur chun feidhme go héifeachtúil, tá gá le comhar agus le comhordú ar an leibhéal Eorpach. Tríd na cl áir Fiscalis éagsúla, tá caidreamh láidir 
iontaoibhe bunaithe idir an Coimisiún agus  na Ballstáit, chun an treoir agus an 
stiúradh sin a sholáthar.  
– Ní féidir dul i ngleic leis na dúshláin atá sonraithe mura mbeidh ról stiúrtha á 
fheidhmiú ag an gCoimisiún agus mura spr eagfar na Ballstáit le staid tíortha eile a 
chur san áireamh.  
 
GA 12   GA 2.1. Breisluach an AE  
Ó thaobh na heacnamaíochta de, tá gníomhaíocht ar leibhéal an AE i bhfad níos éifeachtúla. 
Nuair a dhéantar riaracháin náisiúnta custam a gus cánach a idirnascadh i dtuairim is 5 000 
pointe nasctha, áirithítear n ach gá do riaracháin náisiúnta ach nasc amháin a dhéanamh, 
seachas 26 nasc, chun faisnéis a mhalartú lena chéile.  
Bunchlocha eile is ea gníomhaíochtaí a thugann oifigigh chánachais le chéile chun 
dea-chleachtais a mhalartú agus chun foghlaim ón a chéile. Tá sé níos éifeachtaí an Coimisiún 
a bheith ag gníomhú mar bhróicéir gníomhaíochta , faoi scáth an chláir, idir na tíortha 
rannpháirteacha d'fhonn sineirgíoc htaí a cheadú idir gníomhaíoc htaí, agus d'fhonn a áirithiú 
nach gá do na Ballstáit a sraith uirlisí féin a gus a mbealaí oibre féin a fhorbairt agus ionas go 
leanfar leis an gcur chun feidhme córasach ar leibhéal an AE.  
Dhearbhaigh geallsealbhóirí an chláir nach mbeadh formhór na ngníomhaíochtaí a raibh gá 
leo chun dul chun cinn a dhéanamh i dtaobh comh air chánachais déanta in aon chor, nó go 
mbeadh siad déanta i bhfad níos déanaí agus/nó ar chostas níos airde agus le torthaí níos 
measa, murab ann do chreat comhair an chláir8.  
3. CUR SÍOS AR NA ROGHANNA BEARTAIS  
I bhfianaise an chomhthéacs ghinearálta maidir  le beartais agus na fadhbanna atá i ndán don 
bheartas cánachais sna deich mbliana romhainn, rinneadh roinnt roghanna  beartais eile a 
mheas.  
3.1. Rogha 1 - Cás Bunlíne:  "Status quo"  
Is é cás bunlíne an mheasúnaithe tionchair seo leanúint le clár Fiscalis 2013 gan aon athrú i 
dtéarmaí airgeadais, cuspóirí ná ionstraimí. Sa rogha seo, ní dhéanfaí clár Fiscalis a oiriúnú 
don timpeallacht athraitheach eacnamaíoch agus thei cniúil ná ní dhéanfaí foráil maidir le díriú 
níos mó ar an gcomhrac i gcoinne calaoise,  ar an ualach riaracháin a laghdú do ghnólachtaí 
agus do riaracháin chánach ná maidir le comhar feabhsaithe le tríú tíortha agus le tríú páirtithe.  
Le buiséad seasmhach, ní dhéanfadh an rogha se o ach leanúnachas gnó na gcóras TF a bheidh 
ar fail faoi 2013 a áirithiú. Le is an rogha seo, níor mhór to saíochtaí a roghnú as measc na 
saincheisteanna ar gá dul i ngleic leo. Leis an  gcás bunlíne, ní thabha rfaí isteach na moltaí 
maidir le feabhsúchán a ardaí odh sa mheastóireacht lártéarma
9.  
3.2. Rogha 2 – An cás bunlíne a uasghrádú  
Is éard atá i gceist leis an rogha seo leanúint  leis an gcás bunlíne ach dhéanfaí na cuspóirí 
sonracha a chur in oiriúint chun go mbeadh an cl ár in ann aghaidh a th abhairt ar na dúshláin 
ar fad arna sainiú sa c hur síos ar an bhfadhb.  
An buiséad a bheadh ag an rogha beartais seo, ní bheidh sé ach píosa beag níos mó ná an 
buiséad atá ann faoi láthair. T ugann sé sin le fios go mbeadh tosaíochtaí le roghnú sa rogha 
                                                 
8 RAMBOLL, meastóireacht lártéarma ar  Fiscalis 2013, míreanna 396-424. 
9 RAMBOLL, meastóireacht lártéarma ar  Fiscalis 2013, míreanna 268-328 
 
GA 13   GA seo as measc na saincheisteanna a rachfaí i nglei c leo, agus ní thacófaí ach leis na riaracháin 
chánach laistigh den chomhthéacs reatha beartais. Ní thiocfadh aon tionscnamh nua beartais 
faoi raon feidhme na rogha seo. D'fhéadfaí eisc eacht a dhéanamh i gcás na dtionscnamh sin a 
bhfuil miontionchar acu ar an mbuiséad, rud a chiallódh go bhféadfadh an clár a thacaíocht a 
theorannú go líon an-íseal gníomhaíochtaí comhphá irteacha. Thabharfaí isteach leis an rogha 
seo na moltaí maidir le feabhsúchán10 a rinne na geallsealbhóirí de  bharr an tionchair íseal a 
bheadh acu ar an mbuiséad.  
3.3. Rogha 3 – Uasghrádú agus freastal ar bheartais nua  
Le rogha beartais 3, sholáthrófaí cánachas le dlúthchreat chun ag haidh a thabhairt ar 
dhúshláin na ndeich mbliana atá romhainn. Ní hamháin go dtabharf adh an rogha beartais seo 
aghaidh ar rogha 2, leathnódh sí comhar amach c huig réimsí beartais nua a bhfuil forbairt 
beartas ina bunús leo. Bheadh buiséad  atá roinnt mhaith níos mó ná buiséad an chláir reatha 
ag an rogha beartais seo. D'áiritheofaí leis an rogha seo leanúnachas na gcóras TF ó thaobh 
gnó de, agus teacht i bhfeidhm aon chórais TF at á de dhith ag tionscnaimh nua dhlithiúla. 
3.4. Rogha 4 - Gan an clár a choinneáil ar bun  
Bheartófaí leis an rogha seo go scorfaí clár Fiscalis. Ní dhéanfaí aon chlár comharba a 
sheoladh in 2014 agus ní bheadh aon chistiú ann chun tacú leis na córais TF thras-Eorpacha 
atá ann cheana, ná chun gníomhaíochtaí com hpháirteacha nó gníomhaíochtaí oiliúna a bhunú 
chun tacú le feidhmiú na gcóras cánachais san AE.  
4. MEASÚNÚ AR THIONCHAIR  
Ba iad na critéir mheasúnaithe a úsáideadh: éifeachtacht, éifeachtúlacht agus 
comhleanúnachas le tionscnaimh eile de chui d an AE, comhlánta ag inghlacthacht gach 
rogha do na Ballstáit, toisc go bhfuil tionchar dí reach ag na roghanna beartais ar údaráis 
chánachais sna tíortha rannpháir teacha. Sainaithnítear frei sin tionchair indíreacha.  
I bhfianaise an chineáil r ogha é, níltear ag súil le  tionchair  dhíreacha ar an gcomhshaol . 
Baineann na tionchair indíreacha ar an gcomhshaol leis an laghdú ar fhaisnéis pháipéarbhunaithe agus ar laghdú i dtom hailt fuinnimh. Baineann an tionchar ar  FBManna  
leis an laghdú ar an ualach riaracháin atá ar ghnólachtaí agus  ar an ábhar sin, is tionchar 
indíreach é a bhfuil tionchar ag truicir eile air.  
Tionchar indíreach is ea an tionchar sóisialta  freisin mar bhunaítear leis an gclár creat chun 
tacú le riaracháin chánach chun bailiú cánacha a fheabhsú, agus is é an toradh indíreach air sin 
leithdháileadh níos fearr ioncaim. Mar sin féin, ní l sa chlár ach ceann amhá in de na truicir is 
cúis leis an tionchar sin. 
4.1. Rogha 1:  Cás bunlíne  
Ní bheadh sé de chumas ag an rogha beartais seo aghaidh a thabhairt ar na dúshláin ar 
fad atá os comhair na riarachán cánach , agus ní sholáthródh sé modh chun an comhar a 
uasghrádú ná chun dea-chleachtais a mhalartú i measc riarachán cánach i gcomparáid leis an 
méid atá ar siúl faoi láthair.  
                                                
 
10 Ibid, míreanna 268-328 
 
GA 14   GA Ní dhéanfadh an cás bunlíne athrú ar aon cheann de na heasnaimh maidir le difríochtaí sna 
Ballstáit i ndáil le córais TF chánachais a úsáid, costais níos airde um bailiú cánacha, nó ualach níos mó riaracháin ar cháiníocóirí
11. 
Toisc nach bhfuil méadú tagtha ar an mbuisé id, ní thacaíonn an cás bunlíne ach leis na 
riaracháin chánachais sa chomhthéacs beartais reatha. Faoin rogha sin, níor mhór rogha a 
dhéanamh idir na tosaíochtaí a rachfar i nglei c leo, agus ní thiocfadh aon tionscnamh nua 
beartais faoi raon feidhme na rogha seo.  
Ní áiritheodh an rogha ach leanúnachas na gc óras TF ó thaobh gnó de a bheidh ar fáil faoi 
2013, agus ní dhéanfadh sé laghdú ar  na difríochtaí idir córais  TF chánachais a úsáid eadhon 
na comhéadain dhifriúla le húsáide oirí deiridh na gcóras agus na  bealaí éagsúla a chuirtear na 
córais chun feidhme.  
Ní áireofaí sa rogha seo mo ltaí ón meastóireacht lártéarma12, amhail comhar  a athneartú ar 
bhealach níos córasaí , agus ní dhéanfadh sé saineolaithe  a úsáid a oiread ab'fhéidir ar 
leibhéal oibríochtúil sna Ballstáit13. 
4.2. Rogha 2:  An cás bunlíne a uasghrádú  
Sa rogha seo cuirtear le chéile feabhsúcháin sa n éifeachtúlacht agus cuspóirí níos leithne agus 
thabharfadh sí spreagadh úr do chomhar cánach sna deich mbliana amach romhainn agus 
thabharfaí tacaíocht do chomhordú comhth áite agus do chomhleanúnachas i gcur chun 
feidhme an bheartais chánach. Bheadh an riarachán cánach in ann aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá sainithe i sainiú na  faidhbe de thoradh na n-athru ithe a dhéanfaí ar na hionstraimí 
agus cuspóirí níos leithne a bheith ann.  
Chuirfeadh an rogha beartais seo na cuspóirí  in oiriúint do na riachtanais trí dhíriú ar na 
hathruithe atá ag teacht ar  an timpeallacht chánach , ar an ualach riaracháin atá ar 
riaracháin chánach agus ar cháiníocóirí
14 a laghdú agus ar chomhar feabhsaithe le tríú 
tíortha agus le tríú páirtithe . Chuirfeadh an rogha seo leis an taithí a fuarthas leis an gcóras 
um malartú faisnéis maidir le TVA ar an ngréas án, agus ar an gcaoi sin sholáthródh sí modh 
chun rannchuidiú leis an ualach riaracháin atá ar  cháiníocóirí agus costais an bhailithe cánach 
le haghaidh riarachán cánach a laghdú.  
Neartófaí an comhrac i gcoinne calaoise tr í chreat a sholáthar chun comhordú agus 
comhleanúnachas chur i bhfeidhm agus chur c hun feidhme bheartas cánach an AE a fheabhsú. 
Chuirfeadh an méid sin, mar shampla, leis an ta ithí a fuarthas le Eurofisc, agus d'fhéadfadh 
réimsí nua oibre le haghaidh rial uithe a bheith ann dá bhrí sin.  
Amhail an cás bunlíne, ní bheadh buiséad rogh a 2 leordhóthanach ac h chun tacú leis na 
riaracháin chánach sa chomhthéacs beartais re atha. Ní thiocfadh aon tionscamh nua beartais 
faoi raon feidhme na rogha seo. 
                                                 
11 RAMBOLL, meastóireacht lártéarma  ar Fiscalis 2013, mír 359. 
12 Le linn na meastóireachta lartéarma, cruinniú comhch éime Choiste Fiscalis 2013 agus ceardlann mhí an 
Mheithimh 
13 DELOITTE, Roghanna malartacha ar chomhar cánachais 
14 Ibid, lch. 17-18 
 
GA 15   GA D'áiritheofaí leanúnachas na gcóras TF atá ann cheana agus cheadófaí roinnt ailínithe sa 
teicneolaíocht, nach mórailínithe iad. D'ái ritheodh sí go mbeadh deis ann sonraíochtaí 
coiteanna a fhorbairt agus seirbhísí comhroi nnte a thairiscint d'fhonn an t-am le haghaidh 
úsáide a ghiorrú. Chuirfí roinnt blianta leis an tréimhse do theacht i bhfeidhm aon chórais nua 
TF arna n-éileamh le forbairt beartais agus  a mbainfeadh caiteachas suntasach leis, nó ní 
thacófaí leis in aon chor.  
4.3. Rogha 3 – Uasghrádú agus freastal ar bheartais nua  
Chuirfeadh an rogha beartais seo ar chumas na  riarachán cánach san AE dul i gcomhar lena 
chéile chun feidhmiú na gcóras cánachais a fheabhsú sa mhargadh inmheánach agus chun tacú 
le forbairtí i mbeartas cánach an AE. Thabharfaí isteach leis an rogha se o na feabhsúcháin ba 
ghá maidir le héifeachtúlacht agus thabharfadh sí  aghaidh ar na cuspóirí ar fad gan gá le 
tosaíochtaí a shocrú ná deis a sholáthar réimsí nua a áireamh maidir le comhar, ar scála níos 
leithne i dtréimhse níos giorra. D'fhéadfaí córais nua TF arna n- éileamh le forbairt beartas a 
fhorbairt dá mba ghá, laistigh den tréimhse ba ghá. Bunaithe ar an taithí i ndáil leis na cláir 
roimhe sin, bheadh méadú  suntasach ar an mbuiséad  ag teastáil chun an rogha seo a chur 
chun feidhme i gcomparáid leis an gcás bunlíne. Ag cur san ái reamh na deacrachtaí atá ann 
faoi láthair ó thaobh na heacnamaíochta de, na sr ianta atá ar bhuiséid agus comharthaí soiléire 
ó roinnt Ballstát eile; níl an r ogha seo inghlactha ach ar  leibhéal íseal. Ch omh maith leis sin, 
ní thagann an rogha faoi na forálacha arna ndéanamh sa Bhuiséad don Eoraip 202015. 
4.4. Rogha 4 - Gan an clár a choinneáil ar bun  
Sa chás seo, scorfaí an clár agus ní shol áthrófaí aon chistiú ón AE d'uirlisí TF, do 
gníomhaíochtaí comhpháirteacha ná do ghníomhaío chtaí oiliúna. Chuirfí isteach go mór ar 
chomhar ar leibhéal an chánachais agus, dá bh rí sin, bheadh tionchar diúltach tromchúiseach 
ar éifeachtúlacht agus ar éifeachtacht an c homhair chánachais. B'fhéidir go mbeadh ar na 
Ballstáit bealaí eile a lorg c hun rud eile a chur in  áit an chomhair arb é an clár atá á 
thiomáint16. Bheadh malartú faisnéise digitithe idir úda ráis chánach níos costasaí agus níos 
amscaí. Gan gníomhaíochtaí comhpháirteacha, is  dócha go mbeadh malartú dea-chleachtas ní 
ba scaoilte agus ní ba chostasaí, agus de dheasca nach mbeadh ann do chláir oiliúna 
chomhordaithe, bheadh cúraimí á ndéanamh fa oi dhó. Meastar go dtiocfadh méadú ar na 
héagsúlachtaí reatha idir éi feachtúlacht agus éifeachtacht gníomhaíochtaí cánach idir na 
Ballstáit. 
4.5. Tionchar eacnamaíoch an chláir  
Tá tionchar dearfach eacnamaíoch ag an gc lár toisc go dtacaíonn sé le gníomhaíochtaí atá 
dírithe ar ualaí riaracháin a laghdú. Cheana féin sa rogha bunlíne, bhí tionchar dearfach ag 
uathoibriú. Cuirfear leis an ti onchar sin i rogha 2 agus rogha 3 i gcás ina luaitear go sonrach a 
mhéid a rinneadh chun an t-ualach riaracháin a laghdú.   
Soláthraíonn an clár creat le haghaidh riarachán cánach chun bailiú cánacha a chur i gcrích ar 
bhealach níos fearr agus laghdaíonn sé calaois  agus imghabháil cánach, rud a mbíonn seirbhís 
níos fearr gus costais chomhlíonta níos ísle  mar thoradh air, ach feabhsaíonn sé freisin 
éifeachtúlacht na riarachán cánach agus méadaíonn sé ioncam17. Táthar ag súil go 
                                                 
15 COIM(2011) 500 an 29 Meitheamh 2011. 
16 DELOITTE, Anailís ar chásanna éagsúla maidir le comhar cánach, lch. 47-52 
17 DELOITTE, Roghanna malartacha ar chomhar cánachais, lch 21-22. 
 
GA 16   GA n-athneartófar an tionchar sin ag díriú ar an gcomhrac i gcoinne calaoise faoi rogha 2 agus 
rogha 3. Tríd na héagsúlachtaí i léirmhíniú  an dlí cánach a laghdú, laghdóidh an clár 
iomaíocht mhíchothrom agus cán achas dúbailte a d'fhéadfadh bheit h i ndán do na cáiníocóirí 
gan chúis. 
4.6. Rogha na tosaíochta  
Tugtar achoimre ar thioncha r na roghanna éagsúla, arna r oghnú i dtéarmaí éifeachtachta, 
éifeachtúlachta agus inghlacthachta, i dTábla 1. Seo a leanas na moltaí a tháinig as an 
measúnú tionchair: 
Is í rogha beartais 2 rogha na to saíochta: An cás bunlíne a uasghrádú 
Is í rogha 2 rogha na tosaíochta in ainneoin go bhfuil scór níos lú tugtha di i dtaobh 
éifeachtachta, ach tá sí níos inghlactha do na Balls táit. Tá an rogha seo ag teacht leis an gciste 
dá bhforáiltear sa chéad chreat  airgeadais ilbhliantúil eile18. 
                                                 
18 COIM(2011)500 an 29 Meitheamh 2011, Buiséad don straitéis 'Eoraip 2020' 
 
GA 17   GA Tábla 1: Achoimre ar an gcomparáid idir na roghanna 
Critéir  Éifeachtacht agus ábharthacht  Éifeachtúlacht  Comhlean ú
s 
  
CS 1 
CS 2 
CS 3 
CS 4 
CS 5 
CS 6 
Beartais amach 
anseo  
Díriú na n-aschur  
Gnóthachain éifeachtúlachta
 
Leanúnachas leTionscnaimh eile dechuid an AE
 
Rogha 1:  
Cás bunlíne  0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 
Rogha 2:  
An 
rogha bunlíne a 
uasghrádú   ++ 0 ++ 0 + ++ 0 ++ + ++ 
Rogha 3:  
Uasghrádú agus freastal ar 
bheartais nua 
 +++ ++ +++ ++ ++ +++ + ++ +++ ++ 
Rogha 4:  
Gan clár  -- -- -- -- -- -- 0 N/B  ÍSEAL  ÍSEAL  
 
Nóta: Méid an tionchair arna léiriú i gcomparáid leis an gcás bunlíne:  
+++ an-dearfach, ++ réasúnta dearfach, + dearfac h, 0 amhail an cás bunlíne, - diúltach, -- 
réasúnta diúltach, --- an-d iúltach, N/B neamhbhainteach 
Foinse: DG TAXUD