MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Maidir leis an ábhar

Tá réigiúin teorann na hIodáile agus na hEilvéise comhtháite go dlúth. Tá mórán Iodálach a dhéanann an turas chun na hoibre san Eilvéis agus a mhalairt agus tá trácht bríomhar trasteorann paisinéirí de bhóthar ann. Tá roinnt seirbhísí bus agus cóiste curtha ar fáil a thrasnaíonn an teorainn sa chaoi go nascann siad réigiúin teorann an dá thír.

Is leis an gComhaontú um Iompar de Thalamh idir an tAontas Eorpach agus an Eilvéis (“Comhaontú an Aontais” anseo feasta) a rialaítear iompar paisinéirí agus earraí de bhóthar sa dá threo idir an Eilvéis agus an tAontas Eorpach.

De réir Airteagal 20(1) de Chomhaontú an Aontais, “[ní] údaraítear faoin gComhaontú seo iompar idir dhá phointe atá suite ar chríoch an Pháirtí Chonarthaigh a dhéanann iompróirí atá lonnaithe ar chríoch an Pháirtí Chonarthaigh eile”. Ciallaíonn sé sin nach féidir le hiompróirí a bhfuil na seirbhísí paisinéirí a thrasnaíonn an teorainn á noibriú acu, nach féidir leo ach paisinéirí a iompar trasna na teorann nó laistigh de chríoch an Pháirtí Chonarthaigh ina bhfuil siad lonnaithe. Ní ceadmhach d’oibreoirí busanna agus cóistí atá lonnaithe san Eilvéis paisinéirí a iompar idir dhá phointe ar an taobh Iodálach den teorann agus ní ceadmhach d’oibreoirí atá lonnaithe san Aontas Eorpach paisinéirí a iompar idir dhá phointe ar an taobh Eilvéiseach den teorann.

Ceadaítear le hAirteagal 20(2) de Chomhaontú an Aontais cearta atá ann cheana faoi chomhaontuithe déthaobhacha a tugadh i gcrích idir Ballstáit aonair an Aontais agus an Eilvéis a bhí i bhfeidhm tráth ar tugadh Comhaontú an Aontais i gcrích leanúint de bheith á bhfeidhmiú, ar choinníoll nach ndéanfar aon idirdhealú idir iompróirí an Aontais ná aon saobhadh ar an iomaíocht. Sa chaoi sin, d’fhéadfadh sé gurbh fhéidir cabatáiste in iompar paisinéirí i gcóiste nó i mbus a dhéanamh mar chuid den chaidreamh leis an Eilvéis ach foráil maidir leis sin a bheith déanta sa chomhaontú idir Ballstát an Aontais agus an Eilvéis a bhí i bhfeidhm an 21 Meitheamh 1999. Go praiticiúil, ní raibh foráil in aon cheann de na comhaontuithe déthaobhacha ábhartha idir na Ballstáit agus an Eilvéis a bhí i bhfeidhm ag an am sin, maidir le cearta cabatáiste le haghaidh iompar paisinéirí i gcóiste nó i mbus..

I litir uaithi dar dáta an 7 Feabhra 2018, thug an Iodáil le fios don Coimisiún gur mhian léi comhaontú a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích leis an Eilvéis lena núdarófaí oibríochtaí cabatáiste le linn soláthar seirbhísí iompair paisinéirí i gcóiste agus i mbus i réigiún na teorann idir an dá thír. I gcruinniú den Choiste um Iompar Intíre an Aontais i mí Mheitheamh 2018, arna bhunú le Comhaontú an Aontais, chuir an Eilvéis in iúl don Choimisiún gur mhian léi an comhaontú sin a thabhairt i gcrích freisin.

Is féidir feabhas a chur ar éifeachtúlacht oibríochtaí iompair le cabatáiste in iompar paisinéirí i gcóiste nó i mbus toisc go gceadaíonn sé fachtóir ualaigh na feithicle a mhéadú. Dá bhrí sin, tá an tAontas Eorpach sásta ar an mórgóir le hoscailt mhargadh an chabatáiste, ó tharla gur osclaíodh é laistigh den Aontas Eorpach agus i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh rochtain ar an margadh idirnáisiúnta ag seirbhísí cóiste agus bus (“Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009” anseo feasta). Dá núdarófaí oibríochtaí cabatáiste i gcomhthéacs soláthair seirbhísí iompair paisinéirí idirnáisiúnta i gcóiste agus i mbus sna réigiúin teorann idir an Iodáil agus an Eilvéis, chuirfeadh sin ar chumas na niomróirí lena mbaineann a bheith níos iomaíche agus níos éifeachtúla.

Maidir le hinniúlacht an Aontais Eorpaigh

Leagtar síos in Airteagal 3(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) go mbeidh “inniúlacht eisiach freisin ag an Aontas comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích nuair a fhorálfar dá thabhairt i gcrích i ngníomh reachtach de chuid an Aontais, nó nuair atá sé riachtanach chun a chumasú don Aontas a inniúlacht inmheánach a fheidhmiú, nó a mhéid ar dóigh dá thabhairt i gcrích difear a dhéanamh do na comhrialacha nó a raon feidhme a athrú”.

Faoi Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009, féadfaidh iompróirí a bhfuil ceadúnas Comhphobail acu go heisiach oibríochtaí cabatáiste laistigh den Aontas a dhéanamh faoi choinníollacha áirithe. Gealltanais idirnáisiúnta lena gceadaítear d’iompróirí eile, iompróirí ó thríú tíortha go háirithe, na hoibríochtaí sin a dhéanamh, bíonn tionchar acu ar an Rialachán thuasluaite, de réir bhrí Airteagal 3(2) CFAE.

Ar a bharr sin, beidh tionchar ag na gealltanais idirnáisiúnta sin ar Chomhaontú an Aontais freisin, go háirithe Airteagal 20 de. Ní údaraítear iad i mír 1 den Airteagal sin, seachas mar a leagtar amach i mír 2 de.

Dá réir sin, gealltanais amhail na gealltanais sin atá beartaithe ag an Iodáil, tagann siad faoi raon feidhme inniúlacht eisiach an Aontais. Mar sin féin, i gcomhréir le hAirteagal 2(1) CFAE, féadfaidh an tAontas é a thabhairt de chumhacht do na Ballstáit gníomhú i réimsí ina bhfuil inniúlacht eisiach aige.

Is é is aidhm don togra seo é a thabhairt de chumhacht don Iodáil comhaontú a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích lena núdarófar oibríochtaí cabatáiste le linn soláthar seirbhísí iompair trasteorann paisinéirí de bhóthar i gcóiste agus i mbus i réigiún na teorann sa dá thír.

Maidir leis an nós imeachta

Bíonn tionchar ag oibríochtaí cabatáiste a dhéanann iompróirí tríú tír laistigh den Aontas nach bhfuil ceadúnas Comhphobail acu i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009, bíonn tionchar acu ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh do sheirbhísí cóiste agus bus, mar atá leagtha amach ag Reachtóir an Aontais le Rialachán (CE) Uimh. 1073/2009. Aon chumhachtú a dheonófar faoi Airteagal 2(1) CFAE, is gá Reachtóir an Aontais é a dheonú, i gcomhréir leis an nós imeachta reachtach dá dtagraítear in Airteagal 91 CFAE.