Lena n‑údaraítear tús a chur leis an gcaibidlíocht le haghaidh comhaontú maidir le hiompar earraí de bhóthar idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.Comhthéacs an mholta

Leis seo, molann an Coimisiún don Chomhairle údarú a thabhairt chun tús a chur le caibidlíocht le haghaidh comhaontú a bheidh teoranta ó thaobh ama de maidir le hiompar earraí de bhóthar idir an tAontas agus an Úcráin (dá ngairtear ‘an Comhaontú’ anseo feasta) chun aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí an fhogha míleata a thug an Rúis faoin Úcráin, fogha míleata gan chúis gan údar, agus chun an Coimisiún a ainmniú mar idirbheartaí an Aontais. Cuirtear treoracha caibidlíochta i gceangal leis an moladh freisin.

2.Cúlra

Tá iompar earraí de bhóthar idir an tAontas agus an Úcráin á rialú cuid mhaith faoi láthair ag roinnt comhaontuithe iompair déthaobhacha idir Ballstáit de chuid an Aontais agus an Úcráin. Leis na comhaontuithe sin, forchuirtear socruithe cuótaí ar tharlóirí ón dá thaobh maidir le hidirthuras agus le trádáil dhéthaobhach. De réir staidéar a ullmhaíodh in 2014, dheonaigh na 25 mBallstát a raibh comhaontuithe iompair de bhóthar déthaobhacha ag an Úcráin leo ag an am sin 560 680 cuóta san iomlán ar bhonn déthaobhach di. In 2019, bhí an líon beagán níos ísle (552 875 cuóta, agus 1 750 cinn de chuótaí iolracha ina measc). Go tráthrialta, teastaíonn luachanna astaíochta Euro áirithe ó chuótaí.

Chomh maith leis na ceadanna atá bunaithe ar na comhaontuithe déthaobhacha thuasluaite, oibríonn an Fóram Iompair Idirnáisiúnta (ITF) córas cuótaí iltaobhach lena bhforáiltear do cheadúnais iltaobhacha le haghaidh iompar idirnáisiúnta earraí de bhóthar ag gnóthais iompair atá bunaithe i mBallstát den Fhóram Iompair Idirnáisiúnta (FII). Tá feidhm ag na ceadúnais maidir le hiompar earraí idir Ballstáit FII nó in idirthuras trí chríoch ceann amháin nó níos mó de na tíortha sin. Mar sin féin, tá líon na gcuótaí laistigh de chóras FII íseal go leor i gcomparáid leis na cuótaí arna n‑eisiúint faoi na comhaontuithe déthaobhacha (cé nach comparáid dhian í, toisc go mbaineann cuótaí FII le ceadúnais bhliantúla, ach baineann na comhaontuithe déthaobhacha atá i gceist le ceadanna le haghaidh turais aonair). In 2022, sannadh 4 000 ceadúnas bliantúil d’oibreoirí Úcránacha.

In 2006, d’aontaigh an Úcráin don Chomhaontú maidir le hobair foirne feithiclí ag gabháil d’iompar idirnáisiúnta de bhóthar (AETR), comhaontú a bhfuil Ballstáit uile an Aontais ina bpáirtithe conarthacha ann freisin. Mar thoradh air sin, ní mór d’oibreoirí Úcránacha a bhfuil earraí á n‑iompar acu ar chríoch an Aontais cloí leis an am tiomána céanna, na sosanna céanna agus na tréimhsí sosa céanna leis na cinn siúd atá i bhfeidhm san Aontas i gcomhréir le Rialachán (CE) 561/2006.

I bhfianaise an fhogha mhíleata a thug an Rúis faoin Úcráin, tá an staid iompair tar éis éirí an‑deacair le haghaidh na tíre sin. Tá bealaí tábhachtacha iompair le haghaidh iompar earraí tríd an Muir Dhubh blocáilte nó scriosta ag fórsaí míleata na Rúise, agus tá aerspás na hÚcráine dúnta don iompar sibhialtach. Tugtar tús áite d’iompar paisinéirí agus dídeanaithe ar an ngréasán iarnróid faoi láthair agus tá sé go mór i mbaol fós de bharr bombardaíochtaí de chuid na Rúise.

Dá bhrí sin, chun cuidiú le geilleagar na hÚcráine agus é faoi an‑bhrú, is iomchuí comhaontú a thabhairt i gcrích go práinneach idir an tAontas agus an Úcráin, comhaontú a mhairfidh a fhad agus a bheidh diantionchar ag an gcogadh ar bhonneagair agus oibríochtaí iompair agus comhaontú lena bhféadfar an gréasán iarnróid atá faoi bhrú agus i mbaol, an t‑aerspás sibhialta blocáilte agus calafoirt bhlocáilte na Mara Duibhe a ionadú, a mhéid is féidir, le roghanna malartacha feabhsaithe iompair de bhóthar chun earraí a iompar idir an tAontas agus an Úcráin. Tá sé sin thar a bheith tábhachtach don trádáil gráin, breosla, earraí bia agus earraí eile, nach mór aghaidh a thabhairt orthu mar ábhar práinne chun neamhshlándáil an tsoláthair bia laistigh den Úcráin a laghdú agus chun nach n‑imeoidh eis‑sreabhadh na ndídeanaithe in olcas. Beidh clásail sa Chomhaontú freisin maidir le ceadúnais tiomána agus deimhnithe i leith inniúlacht ghairmiúil tiománaithe Úcránacha a iompraíonn earraí chuig an Aontas a aithint. Beidh feidhm ag an gComhaontú maidir le críoch na hÚcráine atá faoi rialú rialtas dlisteanach na hÚcráine agus a n‑aithníonn an tAontas Eorpach í amhlaidh.

Is chun leasa an Aontais é comhaontú den sórt sin a thabhairt i gcrích, ní hamháin toisc go bhfuil leas ag an Aontas i gcobhsú Stát agus gheilleagar na hÚcráine, ach toisc gur soláthraí tábhachtach táirgí amhail gráin agus earraí bia eile í an Úcráin, agus toisc go bhfaighidh tarlóirí de chuid an Aontais cearta cómhalartacha iompair ar chríoch na hÚcráine.

3.Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais