MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An 29 Márta 2017, chuir an Ríocht Aontaithe isteach fógra go raibh sé de rún aici tarraingt siar as an Aontas de bhun Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Dá bhrí sin, mura ndaingneofar an Comhaontú um Tharraingt Siar, scoirfidh dlí príomhúil agus dlí tánaisteach an Aontais d’fheidhm a bheith acu maidir leis an Ríocht Aontaithe ón 30 Márta 2019 (‘dáta na tarraingthe siar’). Uaidh sin amach, beidh an Ríocht Aontaithe ina tríú tír.

Socraíodh Comhaontú um Tharraingt Siar idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe agus d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach é (Airteagal 50) an 25 Samhain 2018. Ní cinnte go ndaingneofar é sa Ríocht Aontaithe áfach.

Ina Theachtaireacht an 13 Samhain 2018 dar teideal “Preparing for the withdrawal of the United Kingdom from the European Union on 30 March 2019: a Contingency Action Plan” [Ullmhúchán do tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach an 30 Márta 2019: Plean Gníomhaíochta Teagmhasach] (“the Communication on a Contingency Action Plan” [an Teachtaireacht maidir le Plean Gníomhaíochta Teagmhasach]), chuir an Coimisiún Eorpach i dtreis go raibh an Comhaontú um Tharraingt Siar ar an rogha is fearr maidir le tarraingt siar rianúil na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach. Mar sin féin, mura ndéantar Comhaontú um Tharraingt Siar, gníomhóidh an tAontas chun a leasanna a chosaint, agus ba cheart dó cur chuige aontaithe comhordaithe a thaispeáint i dtaobh gach réimse. Sa Teachtaireacht chéanna sin, thíolaic an Coimisiún na sé phrionsabal ghinearálta ar cheart gach beart teagmhasach ar gach leibhéal a bheith i gcomhréir leo. Áirítear orthu sin na prionsabail nár cheart tairbhí a bheith le baint as na bearta atá ar aon dul leis na tairbhí a bhaineann le ballraíocht an Aontais nó le téarmaí aon idirthréimhse, mar a fhoráiltear sa Chomhaontú um Tharraingt Siar; ní mór dóibh a bheith sealadach gan maireachtáil, i bprionsabal, níos faide ná deireadh 2019; agus ní foláir nó gur bearta aontaobhacha den Aontas Eorpach iad chun a leasanna a bhaint amach, agus dá bhrí sin is féidir leis an Aontas iad a chúlghairm tráth ar bith.

Ó dháta na tarraingthe siar, i gcás nach ndéanann an tAontas ná an Ríocht Aontaithe Comhaontú um Tharraingt Siar a shocrú, ní bheidh dlí an Aontais maidir le comhordú na slándála sóisialta i bhfeidhm a thuilleadh sa chaidreamh idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe. Ciallaíonn sé sin nach ráthófar teidlíochtaí slándála sóisialta do shaoránaigh an Aontais atá nó a bhí faoi réir reachtaíocht Ballstáit amháin nó níos mó agus atá nó a bhí i staideanna lenar bhain nó lena mbaineann an Ríocht Aontaithe (e.g. d’oibrigh siad ann nó bhí siad ina gcónaí ann nuair a bhí an Ríocht Aontaithe ina Ballstát den Aontas) agus mar an gcéanna i gcás na náisiúnach siúd ón Ríocht Aontaithe atá nó a bhí faoi réir ag reachtaíocht Ballstáit amháin nó níos mó ná sin.

Beag beann ar an gcás, thug an Coimisiún le fios go soiléir gur tosaíocht é cosaint a thabhairt do shaoránaigh an Aontais atá sa Ríocht Aontaithe, agus do náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe atá san Aontas Eorpach. Chuige sin beidh ar Bhallstáit cur chuige flaithiúil a ghlacadh i leith náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe atá ina gcónaí laistigh dá gcríoch cheana féin. Táthar ag súil go ngníomhóidh an Ríocht Aontaithe ar an dóigh chéanna. I bhfianaise an méid sin, is é cuspóir an togra seo cuid de na héifeachtaí diúltacha a bhaineann le tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas a mhaolú sa chás nach gcomhaontaítear aon réiteach leis an Ríocht Aontaithe.

Go deimhin, is gá a áirithiú go gcoimeádfaidh na daoine sin a bhain leas, mar shaoránaigh an Aontais, as a gceart chun saorghluaiseachta laistigh den Aontas roimh dháta na tarraingthe siar, is gá a áirithiú go gcoimeádfaidh siad a dteidlíochtaí slándála sóisialta atá bunaithe ar fhíricí agus ar imeachtaí a tharla agus ar thréimhsí árachais, tréimhsí fostaíochta, tréimhsí féinfhostaíochta nó tréimhsí cónaithe a tugadh chun críche roimh dháta na tarraingthe siar, tráth a raibh an Ríocht Aontaithe ina Ballstát den Aontas. I gcás roinnt croíphrionsabal maidir le comhordú slándála sóisialta mar a chumhdaítear i Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (asamhlú, comhiomlánú, cóir chomhionann), chomh maith le rialacha an Rialacháin seo lena dtugtar éifeacht phraiticiúil do chur chun feidhme na bprionsabal sin (amhail ríomh pro rata ar phinsean seanaoise), ba cheart go leanfadh na croíphionsabail d’fheidhm a bheith acu i leith na ndaoine sin, maidir le fíricí nó imeachtaí a tharla nó tréimhsí a tugadh chun críche roimh dháta na tarraingthe siar. Bíonn an riachtanas céanna ann maidir le teidlíochtaí slándála sóisialta daoine gan stát agus dídeanaithe atá nó a bhí faoi réir ag reachtaíocht Ballstáit nó níos mó agus atá i staideanna lenar bhain nó lena mbaineann an Ríocht Aontaithe. I gcás na gcatagóirí thuasluaite go léir, áirítear baill teaghlaigh agus marthanóirí.

Ós rud é go mbeidh an Ríocht Aontaithe ina tríú tír, ní leanfaidh prionsabail agus rialacha eile an chomhordaithe slándála sóisialta d’fheidhm a bheith acu tar éis dháta na tarraingthe siar, amhail ineaspórtálacht sochar airgid, soláthar leanúnach tairbhí breoiteachta comhchineáil agus na rialacha maidir leis an reachtaíocht is infheidhme.

De réir na bhforálacha den Chonradh maidir le saorghluaiseacht, d’fheidhmigh an tAontas a inniúlacht go hiomlán maidir le córais slándála sóisialta a chomhordú idir an Ríocht Aontaithe agus Ballstáit eile maidir le leasanna a baineadh as an gceart chun saorghluaiseachta a tharla nuair a bhí an Ríocht Aontaithe ina Ballstát den Aontas. Dá bhrí sin, ní féidir le Ballstáit coinbhinsiúin dhéthaobhacha ina gclúdófar na staideanna a chumhdaítear faoin Rialachán seo a shocrú agus a fheidhmiú.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana sa réimse beartais seo agus le beartais eile an Aontais

Tá an togra seo mar chuid de phlean ullmhachta agus teagmhasach an Aontais éifeachtaí diúltacha tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas gan aon Chomhaontú um Tharraingt Siar ann a mhaolú. Leanann an togra na prionsabail ghinearálta atá leagtha amach sa Teachtaireacht maidir le Plean Gníomhaíochta Teagmhasach. Is aontaobhach agus sealadach an togra go háirithe ós rud é nach bhfuil aon rud ann atá ar aon dul le tairbhí bhallraíocht an Aontais ná le téarmaí aon idirthréimhse faoi mar a bheadh foráilte sa Chomhaontú um Tharraingt Siar.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Tá an togra bunaithe ar Airteagal 48 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) ós rud é go mbaineann sé le bearta sa réimse maidir le comhordú slándála sóisialta.

•Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)