DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

A ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA HEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le bearta cosanta i gcoinne lotnaidí plandaí

1. Sainmhíniú na faidhbe

Cúlra

Tá sláinte plandaí mar phríomhthoisc i ndáil le talmhaíocht, gairneoireacht agus foraoiseacht inbhuanaithe agus iomaíoch. Teastaíonn síolta agus ábhar iomadaithe sláintiúil chun barra brabúsacha a chruthú agus poist, nuáil plandaí agus slándáil bia a áirithiú. Maidir le crainn agus le toir, baineann fíorthábhacht le sláinte plandaí a chosaint d’fhonn foraoisí, tírdhreach agus faichí poiblí agus príobháideacha an Aontais a chaomhnú. De ghnáth, chomh-éabhlóidigh orgánaigh (feithidí, fungais, néimeatóidí, baictéir, víris) atá dochrach do phlandaí (lotnaidí plandaí) i dteannta le speicis phlandaí óstacha ar a n-ilchríoch féin, áit a ndéanann siad damáiste éadrom agus ar féidir iad a bhainistiú trí dhea-chleachtais talmhaíochta dála éagsúlú barr, uainíocht, cineálacha plandaí frithsheasmhacha agus úsáid a bhaint as táirgí cosanta plandaí (lotnaidicídí). Is minic, áfach, nach mbíonn a leithéid sin de chur chuige oiriúnach le déileáil le lotnaidí agus galair ó ilchríocha eile, ar minic plandaí agus crainn Eorpacha a bheith gan frithsheasmhacht ghéiniteach ina gcoinne (níl comh-éabhlóidiú i gceist) agus a bheith gan naimhde nádúrtha san Eoraip. Nuair a thugtar a leithéid isteach san Eoraip, déanann na lotnaidí agus na galair sin damáiste tromchúiseach eacnamaíoch mar aon le forbairt na talmhaíochta a laghdú: léimeann siad chomh fada le speicis óstacha nach raibh tionchar acu orthu roimhe sin agus chuig speicis óstacha nua fiú, agus ní bhíonn siad i bhfad ag leathadh ó thír go tír, agus bíonn laghdú fadtréimhseach ar bharra mar thoradh orthu mar aon le costais mhéadaithe ar tháirgeadh agus ar rialú. Baineann na caillteanais eacnamaíocha a bhíonn sách tromchúiseach níos minice ná a mhalairt an bonn de bhrabúsach agus d’iomaíochas na talmhaíochta agus na foraoiseachta mar aon le hualach breise a chur ar chaiteachais na mBallstát. Ina theannta sin, is minic go músclaíonn bunú lotnaidí agus galar nua toirmisc thrádála ó thríú tíortha, rud is cúis le tuilleadh damáiste (eacnamaíoch, poist) a dhéanamh d’onnmhairí an AE.

Chuige sin, is é an chéad chuspóir atá luaite le córas sláinte plandaí an AE talmhaíocht agus foraoiseacht na hEorpa a chosaint trí theacht isteach agus leathadh orgánach dochrach neamhdhúchasach (lotnaidí agus miocrorgánaigh phataigineacha) a chosc. Is í an phríomhuirlis a úsáidtear chuige sin Treoir 2000/29/CE ón gComhairle, treoir a bhfuil comhaontuithe idirnáisiúnta trádála sa réimse sin san áireamh inti freisin. Daingníonn córas sláinte plandaí an AE trádáil shábháilte trí cheanglais allmhairithe an AE agus coinníollacha gluaiseachta laistigh den AE do phlandaí agus táirgí plandaí a bhunú. Is gá ráigeanna de na horgánaigh liostaithe a dhíothú nó, mura bhfuil sé sin indéanta, iad a shrianadh chun an chuid eile de chríoch an AE a chosaint. Is é dara cuspóir an chórais infhaighteacht agus úsáid ábhair shláintiúil plandaí a áirithiú ag tús shlabhra táirgthe na bplandaí trí leathadh orgánach dochrach le síolta agus le hábhar plandaí a chosc. Tá cosúlacht idir an cuspóir sin agus córas an AE d’ábhar atáirgthe (plandú) plandaí. Baineann fíorthábhacht le hábhar sláintiúil plandaithe d’orgánaigh (e.g. víris) nach bhfuil aon lotnaidicídí ar fáil le déileáil leo. I gcás ina mbíonn a leithéid ar fáil, is gnách nach mbíonn lotnaidicídí in úsáid ach amháin sa réimse talmhaíochta, gairneoireachta (tá na feidhmeanna atá luaite le foraoiseacht an-teoranta) agus gairdíní agus d’fhéadfadh go mbeadh rioscaí comhshaoil agus sláinte daonna luaite leo.

In éagmais an chórais sláinte plandaí, bheadh réimse talmhaíochta, gairneoireachta agus foraoiseachta an Aontais thíos leis de dheasca damáiste tromchúiseach eacnamaíoch (leagtha amach in Iarscríbhinn VII). Tá raon lotnaidí rialaithe idirnáisiúnta mar bhonn le saothrú e.g. cruithneacht (luach onnmhairithe an AE EUR 9 mbilliún chuig tríú tíortha), prátaí (luach táirgeachta AE EUR 9 mbilliún) agus trátaí (luach táirgeachta EUR 9-12 billiún) a chur i mbaol. D’fhéadfadh, mar shampla, go mbeadh lotnaidí rialaithe trátaí mar bhonn le 70 % de chaillteanas táirgeachta mar aon le toirmisc thrádála. Dhéanfaí damáiste tromchúiseach do tháirgeadh citris san AE (EUR 4 bhilliún) dá leathfadh cancar citris chomh fada leis an Aontas, lotnaid a tugadh chomh fada leis na Stáit Aontaithe le deireanaí agus ar caitheadh EUR 800 milliún ar chostais chúitimh agus rialaithe bainteach léi ó shin i leith. Tá ráigeanna néimeatóide péine sa Phortaingéil ó 1999 anall faoi dhianrialú costasach ó tharla go bhféadfadh leathadh na lotnaide ar fud dheisceart na hEorpa a bheith mar bhonn le 50 – 90 % de mhortlaíocht san fhoraois bhuaircíneach (foraois ar fiú idir EUR 39 agus 49 billiún í). Chruthódh ráigeanna den chiaróg phéine sléibhe, a mharaíonn 80 % de 16 mhilliún heicteár den fhoraois péine in iarthar Cheanada faoi láthair, bagairt do chrainn phéine san AE, crainn arb ionann iad agus 20 % de limistéar táirgiúil foraoise an AE. Go ginearálta, meastar go bhfuil cothromaíocht chostais:tairbhe an chórais sláinte plandaí ag 1:500 ar a laghad.

Tá córas sláinte plandaí an AE uathúil sa mhéid is gur córas oscailte atá ann: ceadaítear gluaiseachtaí plandaí agus táirgí plandaí isteach san AE agus laistigh de ar choinníoll go léirítear meas ar shrianta sonracha agus ar cheanglais shonracha (e.g. deimhniú ó réimse saor ó lotnaidí nó cóireáil chuí). Dá ainneoin sin, is ionann an líon ard allmhairí ó ilchríocha eile (Iarscríbhinn VI) agus leibhéal ard dóchúlachta go dtarlóidh ráigeanna d’orgánaigh dhochracha choimhthíocha amach anseo. Dá réir sin, tá an córas sláinte plandaí fíor-riachtanach chun sláinte, barainneacht agus iomaíochas earnáil táirgthe plandaí an AE a chosaint mar aon le beartas trádála oscailte an Aontais a chothú.

Os a choinne sin, an 3 Bealtaine 2011 d’fhógair an Coimisiún ina 'Straitéis Bithéagsúlachta an AE go dtí 2020' comhtháthú ceisteanna breise bithéagsúlachta sna córais sláinte plandaí agus ainmhithe agus forbairt ionstraim thiomnaithe reachtach chun bearnaí beartais a líonadh i ndáil le speicis choimhthíocha ionracha a chomhrac (orgánaigh a thugtar isteach san AE trí thimpiste nó d’aon turas, áit arb ionann iad agus orgánaigh neamhdhúchasacha). Tá sé mar aidhm leis an athbhreithniú atá á dhéanamh ar an gcóras sláinte plandaí faoi láthair cosaint an Aontais i gcoinne lotnaidí agus pataiginí ionracha a threisiú, agus inar féidir cur leis na spriocanna bithéagsúlachta i gcoitinne.

Is ionann an t‑athbhreithniú ar an gcóras sláinte plandaí agus cuid de phacáiste de cheithre athbhreithniú a bhaineann le sláinte plandaí, sláinte ainmhithe, caighdeán an ábhair phlandaithe agus rialú oifigiúil maidir le bia agus beatha. Baineann gnéithe áirithe den Rialachán maidir le rialú oifigiúil (882/2004) leis an earnáil sláinte plandaí cheana féin. Amach anseo cumhdófar sa Rialachán an córas sláinte plandaí go hiomlán. Déileálann an measúnú tionchair reatha leis na hathruithe i "gcolúin" thraidisiúnta an chórais sláinte plandaí, agus cibé an mbeidh nó nach mbeidh forálacha sainiúla (e.g. táillí, allmhairiú) á gcur san áireamh sa Rialachán sin. Tá sé sin riachtanach ó tharla go mbaineann athbhreithniú an chóras sláinte plandaí le feidhmiú an chórais trí chéile. Tá naisc ann leis an gcóras ábhair atáirgthe plandaí a bhaineann le deimhniú ábhar síl agus iomadaithe d’easpa orgánach dochrach. Déileáiltear le hathruithe chun comhleanúnachas idir an dá chóras a fheabhsú sa mheasúnú tionchair reatha.

Sainaithint na faidhbe

Ó cruthaíodh é i 1977, d’éirigh leis an córas sláinte plandaí an AE a chosaint ó thabhairt isteach agus leathadh a lán lotnaidí (e.g. lotnaidí práta agus citris). Tá athrú tagtha ar chúrsaí, áfach, mar gheall ar dhomhandú leanúnach na trádála, rud is cúis le méadú ar allmhairiú ó chodanna nua den domhan. Bhí sé sin mar bhonn le hinsní mhéadaithe d’orgánaigh dhochracha nua, le deich mbliana anuas ach go háirithe. Tá na fadhbanna ag dul chun donais mar gheall ar athrú aeráide, a chiallaíonn gur féidir le lotnaidí nua iad féin a bhunú agus a threisiú, lotnaidí nach raibh beo san AE roimhe seo mar aon le leochaileacht mhéadaithe barr agus foraoisí an AE do lotnaidí coimhthíocha. Dá réir sin, tá an AE ag déileáil le riosca méadaithe maidir le teacht isteach lotnaidí, níos mó deiseanna do bhunú agus do leathadh lotnaidí, agus leochaileacht mhéadaithe éiceachóras talmhaíochta agus nádúrtha (lena n-áirítear foraoisí). Os a choinne sin, bhí méadú an AE mar bhonn le héagsúlacht níos fairsinge aeráidí, córais churaíochta talmhaíochta, cineálacha foraoisí, tírdhreacha agus gnáthóga nádúrtha, a bhfuil éagsúlacht ina leibhéil íogaireachta nó athléimneachta d’orgánaigh dhochracha a bhíonn mar bhonn le níos mó impleachtaí níos suntasaí agus níos fairsinge ar leibhéal an AE.

Léirítear sa mheastóireacht a rinneadh ar gcóras sláinte plandaí (2010) nach mór an córas a chur in oiriúint ionas go mbeifear in ann é a úsáid chun déileáil leis na rioscaí méadaithe sin i gceart. Chuir ráigeanna suntasacha d’orgánaigh dhochracha dhainséaracha a bhaineann le hallmhairí le deich mbliana anuas a raibh tionchar acu ar fhoraoiseacht (e.g. néimeatóid péine, ciaróg fhadadharcach citris, gobachán pailme dheirge) le feasacht na sochaí agus na bpolaiteoirí ar na costais agus ar na tionchair a eascraíonn as cosaint neamhleor. Baineann na príomhdheacrachtaí aitheanta le béim neamhleor ar chosc i ndáil le hallmhairí méadaithe de thráchtearraí ardriosca, an gá atá le tosaíocht a thabhairt d’orgánaigh dhochracha ar leibhéal an AE sna 27 mBallstát, an gá atá le hionstraimí níos fearr chun láithreacht agus leathadh nádúrtha lotnaidí a rialú ar eagla go sroicheann siad críoch an Aontais am éigin, agus an gá atá leis na hionstraimí a bhaineann le gluaiseachtaí laistigh den AE a nuachóiriú agus a uasghrádú (pasanna plandaí agus criosanna cosanta), agus an gá atá le hacmhainní breise a thuar. Ní mór bonn eolaíochta an chórais (taighde, saotharlanna) a threisiú freisin. Ba chóir déileáil leis na fadhbanna sin ar mhaithe le cothromaíocht dhearfach costais is tairbhe an chórais reatha a threisiú san fhadtréimhse. Is éard a bheadh mar thoradh le teip ar ghníomhaíocht rialála i gcoinne ráigeanna ná an bonn a bhaint d'inchreidteacht na ngníomhaíochtaí sin, infheistíochtaí sa chóras a dhímholadh agus na Ballstáit a spreagadh chun tús áite a thabhairt don leas náisiúnta roimh thosaíochtaí an AE (fáinne fí). Dhéanfadh sé sin damáiste do gheilleagar an AE trí chéile.

Os a choinne sin, tá athrú tagtha ar ionchais na sochaí maidir leis an rialachas. Sainmhínítear sa chóras reatha oibleagáidí do pháirtithe leasmhara, cuirtear dualgas orthu táillí a íoc le haghaidh rialuithe éigeantacha, ach ní bhíonn siad páirteach ach ar bhonn teoranta i bhforbairt agus i bhfeidhmiú beartas. Níl sé seo inghlactha feasta; ní mór cothromaíocht nua a bhaint amach i ndáil le roinnt costas agus freagrachta (forbairt comhpháirtíochta). Ó tharla an clár Rialáil Níos Fearr (SMART) a bheith bunaithe, agus deacrachtaí breise a bheith ag eascairt as an ngéarchéim reatha airgeadais, tá sé riachtanach éifeachtacht a mhéadú agus costais neamhriachtanacha agus ualach riaracháin a laghdú. Tá gá chomh maith céanna leis an gcóras a nuachóiriú i dtéarmaí dreasachtaí le haghaidh comhlíonta.

Nuair a cruthaíodh an córas, ba iad táirgiúlacht talmhaíochta agus slándáil bia cuspóirí domhanda an Chomhbheartais Talmhaíochta (CBT). Tá sé riachtanach ó shin i leith, áfach, an CBT a "ghlasú" agus tá níos mó tábhachta anois le cuspóirí a bhaineann leis an gcomhshaol nádúrtha. Tá tionchar aige sin ar an loighic idirghabhála, agus i dtéarmaí airgeadais an chórais sláinte plandaí freisin, atá ag gluaiseacht ó dhea-chóras príobháideach talmhaíochta go dea-chóras measctha poiblí/príobháideach do thalmhaíocht, foraoiseacht, comhshaol nádúrtha agus tírdhreach.

Tá gá chomh maith céanna le creat chun speicis ionracha a rialú. Mar a fógraíodh i Straitéis Bithéagsúlachta an Choimisiúin, ba chóir imscrúdú a dhéanamh ar an bpointe ar cheart speicis ionracha a chur san áireamh i raon feidhme na gcóras sláinte plandaí agus ainmhithe d’fhonn an úsáid is fearr agus is féidir a bhaint as acmhainní agus as an mbonneagar, agus ag an am céanna dúbailt riachtanas faoin reachtaíocht ghinearálta a bheidh ann amach anseo maidir le speicis choimhthíocha ionracha a sheachaint.

Ar deireadh, tá téacs reatha na Treorach um Shláinte Plandaí, toradh 34 bliain de leasuithe ar théacs 1977, fíorchasta agus ní mór é a shimpliú. Is cúis shuntasach neamhchomhlíonta iad míthuiscintí agus difríochtaí i léirmhíniú na Treorach agus, dá réir sin, teip ar chuspóirí an chórais a chomhlíonadh.

Cén cineál forbartha a thiocfadh ar an bhfadhb mura ndéanfaí rud éigin?

Bheadh an insní mhéadaitheach d’orgánaigh dhochracha nua chuig an AE mar bhonn le heipidéimí nua talmhaíochta agus foraoiseachta san AE. Bheadh tionchar ag na caillteanais ó lotnaidí nua plandaí ar inmharthanacht eacnamaíoch na talmhaíochta agus na foraoiseachta, rud a bhainfeadh an bonn de shlándáil bia agus a dhéanfadh dochar don tírdhreach agus don chomhshaol nádúrtha. Theipfeadh ar dhíothú agus ar shrianadh mar gheall ar easpa acmhainní agus ídiú muiníne sa chóras. Bheadh cur in aghaidh méadaithe ón earnáil phríobháideach costais an chórais a iompar, bunaithe ar easpa éifeachtachta agus roinnt theoranta costas agus freagrachtaí idir údaráis agus oibreoirí. Mar thoradh ar ráigeanna leanúnacha agus leathadh lotnaidí contúirteacha, thiocfadh laghdú ar onnmhairí ábhar plandaí chuig tríú tíortha mar gheall ar bhannaí trádála athfhillteacha. Mar atá sonraithe in Iarscríbhinn VII agus Iarscríbhinn VIII, d’fhéadfadh go mbainfeadh luach na mbilliún Euro leis an tionchar diúltach sin gach bliain. D’fhéadfadh go mbeadh an tionchar ar fhoraoisí tubaisteach amach is amach: d'fhéadfaí deireadh a chur le roinnt speiceas coiteann de chrainn bhuaircíneacha agus dhuillsilteacha, mar a tharla do speicis choiteanna crann eile le blianta anuas san Eoraip agus in áiteanna eile.

2. Anailís na coimhdeachta

Tá an córas sláinte plandaí bunaithe ar Airteagal 43 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) maidir leis an gComhbheartas Talmhaíochta. I gcreat an athbhreithnithe reatha, glactar leis go gcuireann sé leis an mbunús dlí chun Airteagal 114 (margadh inmheánach) agus Airteagal 191 (comhshaol) den CFAE a chur san áireamh freisin.

Trí shláinte plandaí a rialú ar leibhéal an AE is féidir tairbhe a bhaint as gníomhaíochtaí comhordaithe agus níos saoire san fhadtréimhse i ndáil le tosaíochtaí an AE, rud a chiallaíonn go mbeidh sé níos éifeachtaí agus níos saoire ná gníomhaíochtaí curtha i gcrích ag Ballstáit aonair. Mar shampla, bheadh rialuithe teorann do liostaí náisiúnta éagsúla d’orgánaigh dhochracha neamhéifeachtúil agus neamhéifeachtach, ó tharla saorghluaiseacht tráchtearraí a bheith ceadaithe ar mhargadh inmheánach singil an AE i ndiaidh allmhairithe. Os a choinne sin, tá lotnaidí plandaí soghluaiste agus ní bheidh éifeachtaí trasteorann i gceist ach amháin trí ghluaiseacht tráchtearraí laistigh den AE ach trí leathadh nádúrtha chomh maith céanna. Dá réir sin, gan aon dul as ní mór déileáil le lotnaidí agus le galair a mbaineann suntas leo i gcomhthéacs an AE ar bhonn comhpháirteach. D’fhéadfadh neamhghníomhaíocht i mBallstát amháin a bheith mar thoradh le leathadh chuig Ballstát eile. Chomh maith leis sin, d’fhéadfadh comhpháirtithe trádála tríú tír srianta a chur ar allmhairí ón AE trí chéile mura ndéanfaí ráig i mBallstát amháin a dhíothú i gceart. Is ionann ballraíocht an AE (ní hamháin i gcomhthéacs an Bhallstáit aonair) i gCoinbhinsiún Idirnáisiúnta Cosanta Plandaí agus Comhaontú Sláintíochta agus Fíteashláintíochta na hEagraíochta Domhanda Trádála agus freagracht an AE creat dlíthiúil oiriúnach a chothú ar mhaithe le caighdeáin idirnáisiúnta sláinte plandaí a chothú.

Is é an breisluach sainiúil a bhaineann leis an gcóras sláinte plandaí a bheith á chómhaoiniú ag an AE go soláthraíonn sé dreasachtaí do na Ballstáit a chuireann gníomhaíochtaí díothaithe agus faireachais i bhfeidhm a rachaidh chun tairbhe an Aontais trí chéile san fhadtréimhse. D’fhéadfadh deacrachtaí a bheith ag baint le gníomhaíochtaí díothaithe ar mórscála á gcur i gcrích ag na Ballstáit gan tacaíocht an AE i bhfianaise na gcostas mór tabhaithe ag an mBallstát aonair chun tairbhe an AE, fiú amháin dá mbeadh an costas/tairbhe iomlán don Aontas trí chéile dearfach. Éilítear leis sin dlúthpháirtíocht idir na Ballstáit maidir le costais agus ualach a roinnt. Léargas é an sampla reatha de ráigeanna na néimeatóide péine sa Phortaingéil go mbaineann fíorthábhacht le buiséad cómhaoinithe sláinte plandaí an AE chun bearta díothaithe agus srianta a chur i bhfeidhm a dhéanann damáiste d'fhoraoiseacht sa Phortaingéil, ach atá riachtanach mar sin féin d'fhonn foraoiseacht sna 26 Ballstát eile a chosaint.

3. Cuspóirí beartais

Is iad cuspóirí an athbhreithnithe córas sláinte plandaí na todhchaí a áirithiú:

– A thacaíonn le beartas talmhaíochta an Aontais (Airt. 43 CFAE) agus beartas comhshaoil (Airt. 191 CFAE) trí bhearta cosanta i gcoinne orgánach dochrach plandaí, agus a shonraíonn go mbeadh cosc ag an bhfoinse mar phrionsabal tábhachtach.

– A cheadaíonn feidhmiú éifeachtach margadh inmheánach an Aontais agus iomaíocht chóir (Airt. 114 CFAE, le meas á léiriú ag an am céanna ar an ardleibhéal cosanta sláinte agus comhshaoil, bunaithe ar fhíricí eolaíocha).

– A chuireann le forbairt chomhchuí na trádála domhanda (Airt. 206 CFAE, trí ghlacadh le reachtaíocht a chloíonn leis an gComhaontú WTO-SPS).

Is iad cuspóirí idirmheánacha an athbhreithnithe:

– A áirithiú go bhfuil críoch an AE saor ó orgánaigh dhochracha nach bhfuil i láthair san Aontas go fóill.

– A áirithiú nach méadaítear réimsí an Aontais a bhfuil tionchar ag orgánaigh thosaíochta orthu.

– An córas a nuachóiriú i dtéarmaí rialachais agus dreasachtaí.

– A áirithiú go bhfuiltear ag tabhairt na tacaíochta cuí don chóras.

Is iad cuspóirí sonracha an athbhreithnithe:

(1) Tosaíochtaí an AE a shainmhíniú (orgánaigh dhochracha thosaíochta a aithint do chríoch an Aontais trí chéile; aistriú níos éasca shliocht orgánach chuig an gcóras ábhair atáirgthe plandaí).

(2) Cosc le linn allmhairithe a fheabhsú (níos mó cosanta i gcoinne trádála ardriosca allmhairithe isteach san AE agus rioscaí a bhaineann le bagáiste paisinéirí; ullmhacht agus faireachas méadaithe i ndáil le ráigeanna d'orgánaigh nua agus thosaíochta).

(3) Acmhainní díothaithe agus srianta a fheabhsú (gníomhaíocht uasghrádaithe ionstraimithe agus dreasaithe).

(4) An córas a bhaineann le gluaiseachtaí laistigh den AE a athbhunú agus a nuachóiriú (iontaofacht agus inchreidteacht athchóirithe; freagrachtaí údarás inniúil agus na hearnála príobháidí athchothromaithe; ualach riaracháin laghdaithe; páirc imeartha cothrom).

(5) Tacaíocht fheabhsaithe don chóras (Cómhaoiniú an Aontais ar chostais tabhaithe don leas coiteann; costais iomlána a aisghabháil ó oibreoirí do rialuithe á soláthar ag údaráis inniúla (baineann siad sin leis an leas príobháideach); tacaíocht láidir dhiagnóiseach agus eolaíoch; feasacht phoiblí ar ábharthacht an chórais agus ar thacaíocht phoiblí).

4. Roghanna beartais

Forbraíodh ceithre rogha chun an córas a fhorbairt. I ndáil le gach rogha, aistrítear gnéithe cothrománacha atá comónta le reachtaíocht eile i ndáil le biashlabhra an Aontais chuig Rialachán (882/2004) maidir le rialuithe oifigiúla. Déileálann an measúnú reatha leis na hathruithe i gcolúin reatha an chórais sláinte plandaí, cibé acu an mbeidh nó nach mbeidh forálacha sainiúla (e.g. ceanglais deimhniúcháin, táillí pasanna plandaí, ceanglais allmhairithe) á gcur san áireamh sa Rialachán sin. Seo a leanas na roghanna:

Rogha 1: Foirm dhlíthiúil agus soiléire an chórais amháin a fheabhsú. Dhéanfaí an reachtaíocht a thiontú ó Threoir go Rialachán, agus í a shimpliú agus a shoiléiriú. Cothaítear an status quo i dtéarmaí substainte.

Rogha 2: Cosc a chur in ord tosaíochta, a nuachóiriú agus a uaschéimniú Sa bhreis ar Rogha 1, dhéanfaí an t-ord tosaíochta a fheabhsú trí Iarscríbhinn I agus Iarscríbhinn II na Treorach a aistriú, ina liostaítear lotnaidí rialaithe de réir gnéithe teicniúla beag beann ar an tosaíocht atá luaite ag an Aontas leo, chuig Iarscríbhinní, gníomhartha a chuirfear i bhfeidhm faoin Rialachán amach anseo, bunaithe ar loighic agus tosaíocht idirghabhála. Dhéanfaí córais na bpasanna plandaí agus na gcriosanna cosanta a nuachóiriú (roinnt freagrachta le hoibreoirí) agus a uasghrádú (raon feidhme na bpasanna plandaí, formáid, táillí éigeantacha aisghabhála pasanna plandaí mar atá i gceist cheana féin i ndáil le hallmhairiú, rialacha maidir le ráigeanna i gcriosanna cosanta). Dhéanfaí an comhleanúnachas idir an córas sláinte plandaí agus an córas ábhair atáirgthe plandaí a fheabhsú d’fhonn éifeachtacht a mhéadú agus costais a laghdú d'oibreoirí. Dhéanfaí cosc a threisiú trí chatagóir nua d’ábhair phlandaí ardriosca a bhunú nach bhfuil údaraithe lena n-allmhairiú go dtí go mbeidh anailís riosca curtha i gcrích, agus trí dheireadh a chur le díolúintí ar bhagáiste paisinéirí (le bheith faoi réir rialuithe ísealmhinicíochta d’fhonn impleachtaí costais a laghdú; féach Iarscríbhinn IX).

Rogha 3: Cosc a chur in ord tosaíochta, a nuachóiriú agus a uaschéimniú agus gníomhaíochtaí i gcoinne ráigeanna a threisiú. Le cois Rogha 2, bhunófaí oibleagáidí chun pleanáil faireachais agus teagmhais a dhéanamh. De réir análaí leis na socruithe sa chóras sláinte ainmhithe, chuirfí cómhaoiniú de chuid an AE ar fáil chun faireachas a dhéanamh ar orgánaigh dhochracha nua agus orgánaigh thosaíochta agus do chúiteamh airgeadais i dtaca le caillteanais dhíreacha oibreoirí mar gheall ar na horgánaigh thosaíochta sin. Dhéanfaí tuilleadh forbartha ar na hionstraimí dlí a bhaineann le díothú agus le srianadh. Chuirfí deireadh le heisiamh na mbeart a bhaineann le leathadh nádúrtha.

Rogha 4: Cosc a chur in ord tosaíochta, a nuachóiriú agus a uaschéimniú agus gníomhaíochtaí i gcoinne ráigeanna a threisiú agus an raon feidhme do phlandaí ionracha a leathnú. Le cois Rogha 3, chumhdófaí sa chóras plandaí ionracha, i dtéarmaí forálacha dlí a bhaineann le bearta agus le cómhaoiniú de chuid an AE. Ní chumhdófaí plandaí ionracha (ach amháin plandaí seadánacha) i Roghanna 1, 2 agus 3.

5. Measúnú na dtionchar

Rinneadh measúnú ar gach Rogha bunaithe ar na costais iomlána a bhaineann léi i gcomparáid leis an gcás bunlíne agus na tionchair eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil. De réir na tuarascála meastóireachta, bhí costais bhunlíne an chórais a tabhaíodh i mbliain tagartha 2008 cothrom le EUR 59 milliún i gcás na nÚdarás Inniúil, EUR 88 milliún i gcás na n‑oibreoirí agus EUR 2 milliún i gcomhthéacs bhuiséad an AE, rud a chiallaigh go raibh costais iomlána an chórais cothrom le EUR 149 milliún. San áireamh sna figiúirí seo tá costais na rialuithe oifigiúla (tabhaithe ag na húdaráis inniúla ach aisghafa i bpáirt ó na hoibreoirí trí tháillí[1]) agus costais na mbeart faireachais, díothaithe agus srianta. Ba chóir a lua go bhfuil an figiúr bunlíne EUR 2 milliún do bhuiséad an AE bunaithe ar an bhfigiúr oifigiúil don bhliain 2008. Ó tharla leibhéal níos airde éileamh de EUR 10-20 milliún a bheith i gceist le haghaidh 2010 agus 2011, beidh caiteachais bhliantúla na mBallstát agus an AE níos airde ná EUR 10-20 milliún faoi láthair.

Bhí difríocht shuntasach le tabhairt faoi deara i gcostais na roghanna beartais. Ní raibh tionchair chostais ar bith luaite le Rogha 1. Bhí costais a bhí níos ísle do na Ballstáit mar thoradh ar Rogha 2 mar aon le costais mhéadaithe d’oibreoirí (mar gheall ar aisghabháil iomlán costas do rialuithe), ach níor tháinig mórán athraithe ar chostais an AE agus d'fhan costais iomlána an chórais mórán mar a chéile. Bhí costais a bhí níos ísle do na Ballstáit mar thoradh ar Rogha 3 (mar gheall ar aisghabháil iomlán costas do rialuithe), costais a d’fhan mar a chéile d’oibreoirí (mar gheall ar chómhaoiniú an AE ar chaillteanais ó ghníomhaíochtaí díothaithe a bhí cothrom leis an méadú ar chostais a tugadh faoi deara mar gheall ar aisghabháil iomlán costas do rialuithe), agus costais chómhaoinithe an AE níos airde, ach ní raibh ach méaduithe beaga le tabhairt faoi deara i gcostais an chórais trí chéile. D'fhan na costais do na Ballstáit agus d'oibreoirí mórán mar a chéile de réir Rogha 4, ach tugadh méaduithe suntasacha ar chostais faoi deara don AE agus don chóras trí chéile (mar gheall ar chostais a bhain le faireachas agus le díothú plandaí ionracha).

Costais chomhlíontacha trí chéile (lena n-áirítear ualach riaracháin agus táillí) || Údaráis Inniúla || Oibreoirí || Buiséad an AE || Iomlán

Cás bunlíne: -- Roimh táillí a thobhach -- Tar éis táillí a thobhach || € 96 milliún € 59 milliún || € 51 milliún € 88 milliún || € 2 milliún € 2 milliún || € 149 milliún € 149 milliún

Rogha 1 || € 59 milliún || € 88 milliún || € 2 milliún || € 149 milliún

Rogha 2 || € 45 milliún || € 106.8 milliún || € 3 milliún || € 154.8 milliún

Rogha 3 || € 44.3 milliún || € 89.8 milliún || € 26.7 milliún || € 160.8 milliún

Rogha 4 || € 64.7 milliún || € 89.8 milliún || € 47.1 milliún || € 201.6 milliún

Ba é a bhí mar thoradh leis an measúnú a rinneadh ar thionchair eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil an chórais go raibh tionchair neodracha nó dhearfacha ag Rogha 1, go raibh tionchair chomhshaoil a bhí dearfach ar éigean ag Rogha 2, agus go raibh tionchair shuntasacha dhearfacha eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil ag baint le Rogha 3 agus Rogha 4 (ainneoin go mbeadh méadú le tabhairt faoi deara i gcostais an chórais trí chéile, bheadh an méadú a bheadh le tabhairt faoi deara sna tairbhí níos suntasaí fós):

Réimsí || Tionchair

Rogha 1 || Rogha 2 || Rogha 3 || Rogha 4

Tionchair eacnamaíocha Laghdú ar chostais/ualach ar oibreoirí Táirgiúlacht, brabúsacht, iomaíochas || 0 0 || −− − || 0 +++ || 0 +++

Tionchair shóisialta Fostaíocht Sábháilteacht agus slándáil bia || 0 0 || − + || ++ ++ || ++ ++

Tionchair chomhshaoil Inbhuanaitheacht Caomhnú éiceachóras agus bithéagsúlachta Sláinte foraoisí, tírdhreacha, faichí poiblí agus príobháideacha || + 0 + || + + + || +++ + +++ || +++ +++ +++

D’fhonn úsáideacht a thomhas, rinneadh gach Rogha a rátáil bunaithe ar chuspóirí tosaigh an athbhreithnithe d’fhonn scrúdú a dhéanamh ar an Rogha is fearr lena gcuirtear aidhmeanna an athbhreithnithe i gcrích:

|| || Rogha 1 || Rogha 2 || Rogha 3 || Rogha 4

Cuspóirí ginearálta || A áirithiú go bhfuil an córas éifeachtach i gcosaint an Aontais i gcoinne aon orgánaigh dhochracha a mbaineann tosaíocht an AE leo An córas a bhaineann le dreasachtaí, costais agus freagrachtaí a nuachóiriú, lena n-áirítear deireadh a chur leis an díchumadh iomaíochais agus an t-ualach a laghdú || 0 0 || + + || +++ +++ || +++ (plandaí ionracha freisin) +++

Cuspóir sainiúla || Sainmhíniú ar thosaíochtaí an AE -- Lotnaidí tosaíochta a aithint -- Cumas feabhsaithe orgánach dochrach a rúnaicmiú || 0 0 || +++ +++ || +++ +++ || +++ +++

Cosc feabhsaithe le linn allmhairithe -- Cosaint mhéadaithe i gcoinne trádála ardriosca -- Ullmhacht agus faireachas méadaithe || 0 0 || ++ ++ || ++ +++ || +++ ++

Acmhainní díothaithe agus srianta neartaithe -- Ionstraimí nuashonraithe -- Fógra, díothú agus srianadh dreasaithe ráigeanna lotnaidí tosaíochta || 0 0 || + 0 || +++ +++ || ++ ++

Athbhunú agus nuachóiriú an chórais do ghluaiseachtaí laistigh den AE -- Inchreidteacht athbhunaithe do phasanna plandaí agus criosanna cosanta -- Freagrachtaí athchothromaithe na mBallstát/an oibreora, ualaí/costais laghdaithe, páirc imeartha cothrom || 0 0 || +++ + || +++ +++ || +++ +++

Tacaíocht fheabhsaithe don chóras -- Aisghabháil iomlán costas do rialuithe oibreoirí agus cómhaoiniú Aontais ar son leas an phobail -- Tacaíocht oiriúnach dhiagnóiseach agus eolaíoch -- Feasacht phoiblí agus tacaíocht || 0 N.B. 0 || ++ N.B. + || +++ N.B. ++ || +++ N.B. ++

Méid an tionchair: ++ fíordhearfach; + dearfach; −− fíordhiúltach; − diúltach; 0 dada. N.B.: neamhbhainteach (tabharfar aghaidh air sin i Rialachán athbhreithnithe 882/2004 agus trí chlár Fís 2020).

6. Comparáid na roghanna

Níor chomhlíon Rogha 1 cuspóirí an athbhreithnithe.

Bhí Rogha 2 mar bhonn leis an gcóras a fheabhsú a mhéid agus ab fhéidir gan rannpháirtíocht bhreise an AE, trí fhreagracht a thabhairt d’oibreoirí (aisghabháil iomlán costas san áireamh) agus cosc a neartú. I bhfianaise na géarchéime airgeadais atá ann faoi láthair, d’fhéadfaí gurb é Rogha 2 an t-iarrthóir mainneachtana don chóras sláinte plandaí a bheidh ann amach anseo. Léiríodh sa mheasúnú, áfach, nach bhfuil cost‑éifeachtúlacht na Rogha seo thar mholadh beirte.

Ba cheart go gcabhródh forálacha allmhairithe níos déine chun insní orgánach dochrach rialaithe isteach san Aontas a laghdú. Tugtar le fios leis an líon ard allmhairí ó ilchríocha eile ina bhfuil na lotnaidí sin forleathan iontu, luath nó mall, go sleamhnóidh roinnt orgánach rialaithe tríd agus go mbeidh siad mar bhonn le ráigeanna, mura gcuirtear deireadh le cur chuige oscailte an AE maidir le hallmhairiú ábhair plandaí (cén rogha a ruaigeadh ón tús, go polaitiúil freisin, mar gheall ar an damáiste a dhéanfadh sé do gheilleagar an Aontais). Ní mór na ráigeanna sin a bhrath go tráthúil agus déileáil leo go héifeachtach má tá cur chuige oscailte an AE le cothú. Tugtar le fios le saineisint Rogha 2, ag seachaint rannpháirtíocht bhreise AE, nach féidir ach na caiteachais bhreise is gá d’fhaireachas agus do ghníomhaíocht luath i gcoinne a leithéid sin de ráigeanna a pháirtchruthú, trí aisghabháil mhéadaithe costais a bhaineann le gluaiseachtaí ábhair plandaí laistigh den AE. Bheadh sé sin mar chabhair i roinnt de na Ballstáit (Ballstáit a bhfuil aisghabháil neamhiomlán costas luaite leo i láthair na huaire). Mhéadófaí leis sin an t-ualach ar oibreoirí (forálacha allmhairithe níos déine, trádáil ardriosca a chur ar fionraí go sealadach) gan cosaint fhadtréimhseach a thairiscint i gcoinne orgánach dochrach ó thríú tíortha, mar nach mbeadh dreasachtaí luath-fhógra á soláthar ag oibreoirí agus i go leor Ballstát bheadh an buiséad faireachais agus gníomhaíocht luath neamhleor. Baineann riosca leis sin ó tharla nach léiríonn orgánaigh dhochracha meas do theorainneacha na mBallstát.

Is é an príomhbhuntáiste a bhaineann le Rogha 2 nuachóiriú agus athchothromú ról agus fhreagrachtaí na n-oibreoirí in aghaidh údaráis inniúla na mBallstát (mar aon le socruithe níos fearr idir an córas sláinte plandaí agus córais ábhair phlandaithe agus páirc imeartha níos cothroime). In ainneoin go raibh sé sin luaite mar cheann de chuspóirí ginearálta an athbhreithnithe, ní bheadh an cuspóir ginearálta eile (cosc agus gníomhaíocht luath feabhsaithe) ach comhlíonta i bpáirt. Is é an rud is fearr a d’fhéadfaí a bheith ag súil leis ná go gcuirfí moill ar insní na n-orgánach dochrach isteach san AE agus go mbeadh méadú leanúnach le tabhairt faoi deara sa damáiste a dhéanfaí. I Rogha 2 glactar leis go bhfuil na Ballstáit agus oibreoirí ábalta déileáil le fadhbanna sláinte plandaí, atá i gcoinbhleacht le toradh mheastóireacht an chórais agus le rogha tosaíochta fhormhór na bpáirtithe leasmhara agus na mBallstát dul i dtreo rannpháirtíocht mhéadaithe san AE. Tugtar neamhaird ar theip margaidh agus ar ghnéithe suntasacha a théann chun tairbhe don leas coiteann, agus dírítear ar loighic bhunaidh an chórais sláinte plandaí, is é sin go bhfuil an córas dírithe ar thalmhaíocht agus ar ghluaiseachtaí trádála.

Bhí Rogha 2 éagsúil ó Rogha 3 sa mhéid is go raibh cómhaoiniú méadaithe an AE luaite le faireachas agus le díothú ráigeanna. Is é a bhí mar thoradh leis sin sraith sineirgí a bhfuil an chosúlacht orthu iad a bheith ríthábhachtach d’fhonn feidhmiú níos fearr an chórais sláinte plandaí a áirithiú chomh fada is a bhaineann le cosc agus le luath-bhrath agus gníomhaíocht in aghaidh ráigeanna, atá riachtanach chun na tairbhí inmhianaithe socheacnamaíocha agus comhshaoil a bhaint amach.

Chabhródh tacaíocht airgeadais an AE d’fhaireachas a dhéanamh ar lotnaidí nua agus tosaíochta ráigeanna a bhrath agus a dhíothú ar bhonn tráthúil, níos mó ná Rogha 2 ina bhfuil ceisteanna maidir lena mbeidh na hacmhainní ag na Ballstáit chun na hoibleagáidí nua a chomhlíonadh chun ár suirbhéanna níos dlúithe a chur i gcrích. Bheadh an chuma ar an scéal go gcuirfí gníomhaíochtaí díothaithe i bhfeidhm ar bhonn níos stuama freisin. Chuirfeadh cómhaoiniú an AE ar chúiteamh ó na Ballstáit le saothróirí le haghaidh caillteanais dhíreacha a eascraíonn as díothú orgánach tosaíochta deireadh le dídhreasachtaí chun ráigeanna a fholú. Trína áirithiú go bhfuil aon chúiteamh coinníollach do chloí taispeánta do dhea-chleachtais bhithshlándála agus fógra tráthúil ráigeanna, bhunófaí dreasacht cosanta nach bhfuil san áireamh i Rogha 2 faoi láthair. Trí thacú le hoibreoirí lena gcaillteanais dhíreacha ó ráigeanna d’fhéadfaí iad a spreagadh le feidhmiú mar chomhpháirtithe i gcóras sláinte plandaí an AE, rud atá iarrtha orthu a dhéanamh. Fad is nach bhfaigheann oibreoirí 100% de chúiteamh ar an leibhéal náisiúnta (ní gnách gur mar sin a bhíonn), níl an chuma ar an scéal go bhfeidhmeodh cómhaoiniú AE ar chaillteanais oibreora mar dhreasacht chlaonta do mheargántacht. Os a choinne sin, bheadh an incháilitheacht do chómhaoiniú an AE srianta do chaillteanais luach díreach, caillteanais iarmhartacha a mbíonn an saothróir freagrach astu; d’fhéadfaí iad seo a árachú nó a chumhdach faoi chistí frithpháirteacha faoin gComhbheartas Talmhaíochta. Tá an chuma ar an scéal go mbeidh cómhaoiniú an AE mar bhonn le forbairt riachtanach na gcistí frithpháirteacha náisiúnta a spreagadh. Déantar foráil i dtogra dlí an Choimisiúin maidir le tacaíocht d’fhorbairt tuaithe (curtha in iúl an 12 Deireadh Fómhair 2011) tacaíocht do ranníocaíochtaí airgeadais d’fheirmeoirí d’árachais agus do chistí frithpháirteacha atá ag soláthar cúitimh do dhamáistí, lena n-áirítear an damáiste a tharlaíonn de dheasca ráigeanna d’orgánaigh dhochracha rialaithe plandaí.

Baintear cothromaíocht amach idir costais agus tairbhí do gach páirtí i Rogha 3. Seachas i Rogha 2, tá costais d’oibreoirí cobhsaí agus laghdaítear costais na mBallstát, ach tá na tairbhí eacnamaíocha agus comhshaoil i bhfad níos airde. Éilítear leis sin caiteachais mhéadaithe an AE, áfach. Tá bunús leis sin ó tharla é a bheith riachtanach chun déileáil le teip margaidh a bhaineann le sláinte plandaí, go háirithe easpa tacaíochta do chuspóirí a théann chun tairbhe don leas coiteann. Trí ghlacadh le freagracht an AE as cosaint chomhshaoil ar bhonn airgeadais freisin, beidh an córas trí chéile ag feidhmiú níos fearr. Chomh maith leis sin, tá barainneachtaí scála i gceist ar leibhéal an AE. Ba cheart a lua, áfach, go bhfuil costais a bhaineann le Rogha 3 trí chéile beagán níos airde ná Rogha 2, ach tá na tairbhí i bhfad níos airde. Trí infheistíochtaí teoranta a dhéanamh i luath-bhrath agus díothú, is féidir go leor airgid a shábháil maidir le caillteanais faoi dheireadh ó ráigeanna agus bearta aireachais i dtalmhaíocht agus sa chomhshaol nádúrtha. Is ann don chóimheas feabhsaithe costais/tairbhe mar gheall ar athdháileadh costas oibreoirí, na mBallstát agus an Aontais. Éascaíonn sé seo dreasachtaí a bhunú agus sineirgí a chruthú. Le Rogha 3 aistrítear "fóirdheontais" na mBallstát ar tháillí go dreasachtaí comhlíontacha (cúiteamh as caillteanais ó bhearta díothaithe). Dá réir sin, is ar na hoibreoirí a thiteann an fhreagracht do bhithshlándáil agus cumhdaítear leis cuid dá rioscaí, d’orgánaigh thosaíochta an AE agus ar choinníoll go gcomhlíontar reachtaíocht an AE.

Cuireann Rogha 4 le Rogha 3 sa mhéid is go bhfuil plandaí ionracha (seachas plandaí seadánacha) cumhdaithe chomh maith. Bheadh tairbhí breise don chomhshaol mar thoradh air seo, ach d’fhéadfadh na costais a bheadh le híoc ag na Ballstáit agus an AE a bheith ard. Chomh fada is nach bhfuil na plandaí ionracha san AE go fóill, bheadh na costais a bhainfeadh leo a chur san áireamh sa chóras íseal go maith. Nuair a tharlaíonn ráigeanna, bheadh méadú ar chostais na suirbhéanna agus na mbeart díothaithe go suntasach, amhail na costais a bheadh i gceist le déileáil le ráigeanna lotnaidí foraoise. Bheadh ráigeanna ar mórscála mar bhonn le leibhéal níos airde costas ná na costais a tabhaíodh don chóras sláinte plandaí laistigh dá raon feidhme reatha. Faoi gComhaontú maidir le Bearta Sláintíochta agus Fíteashláintíochta a Chur i bhFeidhm, ní cheadaítear cosc a chur ar allmhairiú plandaí ionracha ó thríú tíortha nach bhfuil bearta cothroma intíre acu. Dá réir sin, baineann riosca de chostais arda nach rabhthas ag súil leo do bhuiséad an AE le plandaí ionracha a rialú. Sa mhéid is go bhfuil an buiséad teoranta, bheadh tionchar díobhálach ag cumhdach na bplandaí ionracha ar riachtanais an chórais mar atá faoi láthair, ach amháin má bhaintear tairbhe as loighic dhifriúil idirghabhála do phlandaí ionracha (ach ansin bheadh ceisteanna ann maidir lenar cheart iad a chur san áireamh sa chóras sláinte plandaí). Trí phlandaí ionracha a bhaint de bheartas na speiceas coimhthíoch ionrach, d’fhéadfadh, in am trátha, go mbeadh Rogha 4 mar bhonn le neamhréireachtaí le cuspóirí beartais na speiceas coimhthíoch ionrach, mar gheall ar neamhfhóirsteanacht cur chuige díothaithe i ngnáthóga nádúrtha a bhfuil tábhacht comhshaoil luaite leo. D’fhéadfadh go mbeadh sé riachtanach mar chuid de bhainistíú plandaí ó speicis choimhthíocha ionracha glacadh le scaoileadh áitiúil teoranta do gharraíodóireacht, sa chás gur gá scaoileadh maidir le horgánaigh dhochracha a chosc de réir catagóire. Níl aon tairbhe ag baint leis na príomhuirlisí lena n‑áirithítear gluaiseacht shábháilte idirnáisiúnta plandaí, an deimhniú fíteashláintíochta agus an pas plandaí, chun gluaiseacht plandaí ó speicis choimhthíocha ionracha a rialú. Dá réir sin, tá gá le hionstraim dlí dá cuid féin ag bainistiú plandaí ó speicis coimhthíocha ionracha.

An rogha roghnaithe

I bhfianaise an mheasúnaithe thuasluaite, glactar leis gurb é Rogha 3 a sholáthraíonn an bealach is fearr chun cinn chun na cuspóirí a bhaint amach trí thairbhe a bhaint as an leibhéal costais-tairbhe is fearr agus an chothromaíocht is fearr ionchur ó na Ballstáit, ó oibreoirí agus ón Aontas. Ba chóir go mbeadh tionchar dearfach suntasach ag Rogha 3 ar bhrabúsacht agus ar fhás eacnamaíoch na n-earnálacha i gceist; is ionann é freisin agus an léargas is cóngaraí ar thoradh chomhairliúchán na bpáirtithe leasmhara agus na mBallstát. Tá buiséad an AE atá riachtanach chun Rogha 3 chur i bhfeidhm san áireamh i dtogra an Choimisiúin don Chreat Airgeadais Ilbhliantúil le haghaidh 2014-2020.

Féadfar na ceisteanna a bhaineann le speicis choimhthíocha ionracha a réiteach trí fhéidearthacht a chruthú i Rialachán 882/2004 chun deis a thabhairt do na Ballstáit úsáid a bhaint as Poist Rialaithe Teorann ar allmhairiú plandaí agus ainmhithe ó speicis choimhthíocha ionracha (amhail na socruithe atá ann faoi láthair do chur i bhfeidhm CITES). Leis sin cuirfear ar chumas na mBallstát úsáid a bhaint as sinéirgí rialuithe sláinte plandaí (agus ainmhithe) agus rialuithe plandaí ó speicis choimhthíocha ionracha ag an teorainn. Bunófar forálacha críche faireachais agus díothaithe i reachtaíocht tiomnaithe do speicis ionracha, ar aon dul leis an mbunús do reachtaíocht earnálach sláinte plandaí agus ainmhithe.

7. faireachán agus meastóireacht

Is é an chéad aidhm atá luaite le hathbhreithniú córas sláinte plandaí an AE éifeachtúlacht an chórais a fheabhsú. Baineann formhór na gcuspóirí le bearta feabhsaithe i gcoinne teacht isteach san AE, agus bunú agus leathadh orgánach dochrach laistigh den AE. Tá cuspóirí eile fós dírithe ar nuachóiriú fheidhmiú agus rialachas an chórais, trí úsáid níos éifeachtaí a bhaint as acmhainní ganna, freagrachtaí agus costais a athchothromú idir údaráis inniúla agus oibreoirí príobháideacha, ualach riaracháin a laghdú agus cothrom na Féinne a áirithiú.

D’fhéadfaí tairbhe a bhaint as na táscairí dul chun cinn seo a leanas chun eolas a fháil ar chuspóirí an athbhreithnithe (beag beann ar an bhfuil na forálacha dlí luaite sa Rialachán nua sláinte plandaí nó sa Rialachán a bheidh ann amach anseo bunaithe ar rialuithe oifigiúla):

– An líon orgánach dochrach rialaithe atá/nach bhfuil san Aontas.

– Iomlán na réimsí san Aontas a bhfuil tionchar ag orgánaigh thosaíochta orthu.

– Líon iniúchtaí agus tástálacha allmhairithe curtha i gcrích ag na Ballstáit.

– Líon cigireachtaí agus tástálacha faireachais curtha i gcrích ag na Ballstáit d’orgánaigh nach eol iad a bheith le fáil san AE agus d'orgánaigh dhochracha a bhfuil tosaíocht an AE luaite leo.

– Líon ráigeanna díothaithe / neamhdhíothaithe i gcríoch an AE d’orgánaigh dhochracha liostaithe mar thosaíocht an AE.

– An méid ama caite idir am braite agus am fógartha na n-orgánach dochrach rialaithe;

– An méid ama caite idir láithreacht na n-orgánach tosaíochta a bhrath agus a ndíothú.

– Tascradh na mBallstát d’orgánaigh dhochracha rialaithe liostaithe i gcoinsíneachtaí ó Bhallstáit eile (i ndearbhfhigiúirí agus i gcéatadáin den dlús trádála).

– Líon ráigeanna díothaithe / neamhdhíothaithe i gcriosanna cosanta.

– A mhéid is atá oibreoirí sásta le feidhmiú agus le leibhéal costais an chórais.

– Céatadáin d’aisghabháil costas do gach Ballstát d'allmhairiú agus do chigireachtaí ar phasanna plandaí.

– Líon saotharlann tagartha náisiúnta agus an AE.

– A mhéid is atá saoránaigh ar an eolas faoin gcóras agus an tacaíocht a thugann siad dó.

Ainneoin go bhfuiltear ag súil le deacrachtaí modheolaíocha, meastar freisin go ndéanfar obair ar fhorbairt na bparaiméadar ar chaillteanais sheachanta, a d’fhéadfaí a úsáid ansin mar bheart níos dírí d’éifeachtacht córais.

Is ionann na táscairí thuasluaite agus cuid de na hoibleagáidí reatha ginearálta tuairiscithe faoi Rialachán 882/2004 agus Treoir 2000/29/CE, ainneoin gan tagairt a bheith iontu do na táscairí sainiúla thuasluaite. Beidh forálacha sa reachtaíocht lena gcuirfear ar chumas na mBallstát na sonraí a bhaineann leis na táscairí thuasluaite a bhailiú gach bliain sa mhéid is go mbaineann siad le paraiméadair choincréiteacha atá nasctha le gníomhaíochtaí oifigiúla. Gné nua í chomh sásta is atá na hoibreoirí le feidhmiú agus le leibhéal costais an chórais, agus an méid tuisceana atá ag saoránaigh ar an gcóras agus an tacaíocht a thugann siad dó. Níor cheart na tomhais sin a dhéanamh gach bliain, ach áireofar iad mar chuid de mheastóireacht athfhillteach an chórais amach anseo, mar aon le héabhlóid na dtáscairí thuasluaite agus na gcaiteachas airgeadais.

[1] Cuireann an PHR oibleagáid ar BS táillí do rialuithe allmhairithe a thobhach. Ní éilíonn sé táillí do rialuithe pasanna plandaí agus clárú oibreoirí, a ndéantar táillí ina leith a thobhach i roinnt ach ní i ngach BS.