Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Straitéis Eorpach d’Ollscoileanna

(2022/C 301/09)

Rapóirtéir: Emil BOC (RO/PPE), Méara Cluj-Napoca Doiciméad tagartha: Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste Eorpach na Réigiún maidir le straitéis Eorpach d’ollscoileanna COM(2022) 16

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR),

1. ag tacú le rannpháirtíocht an Aontais san oideachas agus lena thacaíocht chun barr feabhais san oideachas a chur chun cinn; ag leagan béim, i ndáil leis sin, ar an ról lárnach atá ag an straitéis Eorpach d’ollscoileanna, ar cuid den phacáiste ardoideachais í lena ndéanfar an Limistéar Eorpach Oideachais a chur ar fáil faoi 2025;

2. á chur i bhfáth nach mairfidh an tsibhialtacht, lena neartaítear luachanna daonlathacha na hEorpa, ach amháin má infheistítear i gcaipiteal daonna. Bunchloch na foghlama ar feadh an tsaoil is ea córas oideachais den scoth a bhfuil ollscoileanna maithe ina chroílár;

3. á chur in iúl go láidir an tábhacht a bhaineann le caighdeán oideachais agus taighde na hollscoile Eorpaí a ardú agus a thábhachtaí atá sé a áirithiú go mbeidh an tacaíocht is gá ar fáil ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach chun na cuspóirí a aithnítear sa straitéis sin a bhaint amach;

4. á aithint go bhfuil ról ríthábhachtach ag ollscoileanna sa tsochaí agus go rannchuidíonn siad le forbairt inbhuanaithe, athléimneach agus chuimsitheach na mBallstát, na bpobal áitiúil agus na réigiún araon, ar forbairt í atá bunaithe ar luachanna daonlathacha. Tá ollscoileanna níos tábhachtaí fós le linn géarchéimeanna, nuair is féidir leo cabhrú leis an ngéarchéim a shárú agus cur leis an téarnamh iar-ghéarchéime ( 1 )

5. á chur chun suntais an ról ríthábhachtach atá ag ollscoileanna chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda. Is fada béim á cur ag an Aontas ar an ngá atá leis an dlúthnasc idir an taighde, an teagasc, an fhoghlaim agus an nuálaíocht in ollscoileanna a neartú, agus maoiniú níos fearr á thabhairt d’ollscoileanna san am céanna chun an leibhéal cáilíochta is gá a dhaingniú. Tá ról na n-ollscoileanna maidir le heolas taighde nua a ghiniúint agus nuálaíocht nua a chur chun cinn ríthábhachtach chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin shochaíocha phráinneacha arna sainaithint i misin an Aontais Eorpaigh;

6. á chur in iúl nach mór féachaint ar ollscoileanna mar ghné bhunúsach de chultúr na hEorpa agus gur buntáiste straitéiseach é éagsúlacht na hearnála ollscoile, lena dtugtar le chéile comhlachtaí teagaisc, institiúidí taighde agus institiúidí gairmoiliúna, etc.;

7. ag tabhairt dá aire gur minic a chuireann ionaid ardoideachais buntáiste iomaíoch tábhachtach ar fáil ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach ( 2 ) . Mar shampla, tá suim ag infheisteoirí i bpobail a bhfuil lucht saothair ardcháilithe acu agus tá suim acu sna deiseanna chun dul i gcomhar le lucht acadúil agus chun aistriú teicneolaíochta agus feasa gnó a dhéanamh idir ollscoileanna agus an earnáil ghnó, agus mealltar chuig na háiteanna sin iad. Gintear ioncam suntasach áitiúil ( 3 ) freisin áit a mbíonn ollscoileanna toisc go gcaitheann mic léinn, léachtóirí agus baill foirne eile cuid mhór airgid i siopaí agus gnólachtaí áitiúla (tá éifeacht mhór iolraitheora ann maidir le tomhaltas ollscoile). Sa bhreis ar na buntáistí sin atá inchainníochtaithe ó thaobh an gheilleagair de, is gnách gur bailte ilchultúrtha iad na bailte ollscoile mar gheall ar mhic léinn agus foireann teagaisc ó thíortha éagsúla a bheith i láthair agus mar gheall ar luachanna amhail an chaoinfhulaingt agus éagsúlacht chultúrtha, reiligiúnach agus eitneach á gcur chun cinn ( 4 )

8. á chur in iúl gur díol sásaimh dó an cur chuige il-leibhéil a glacadh leis an straitéis Eorpach d’ollscoileanna, lena bhféachtar le cuspóirí beartais a ailíniú le hinfheistíocht AE, náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil; á chur in iúl, áfach, go mbeadh sé tairbhiúil gné áitiúil agus réigiúnach níos láidre a bheith i ndearadh agus i gcur chun feidhme na samhla idéalaí d’ollscoileanna amach anseo;

9. ag tabhairt dá aire gur gá comhpháirtíochtaí straitéiseacha a thógáil idir LRAnna agus ollscoileanna, lena n-áirítear maidir le straitéisí forbartha áitiúla agus réigiúnacha a chumadh. Tá ról ríthábhachtach ag ollscoileanna maidir le héiceachórais áitbhunaithe a fhorbairt, a bhfuil straitéisí réigiúnacha um speisialtóireacht chliste mar bhunús maith dóibh;

10. á aithint gur féidir le LRAnna tacú le hollscoileanna trí dhálaí áitiúla agus réigiúnacha a chruthú agus a fheabhsú (amhail rochtain ar gach cineál bonneagair agus seirbhíse, cáilíocht saoil, agus timpeallacht chuimsitheach) lenar féidir ollscoileanna a dhéanamh níos iomaíche ar an leibhéal domhanda;

11. ag tabhairt dá aire go bhfuil seantraidisiún comhair ann cheana féin idir ollscoileanna ó Bhallstáit éagsúla trí chlár Erasmus+, agus ní mór sin a fhorbairt agus a neartú ar bhonn leanúnach;

12. ag tabhairt dá aire go bhfuil athrú ag teacht ar ról na n-ollscoileanna sa tsochaí, agus go bhfuil siad ag glacadh le feidhmeanna nua mar aon lena bhfeidhmeanna traidisiúnta (a bhí dírithe den chuid is mó ar an teagasc agus ar thaighde) ( 5 ) . Tá ról na n-ollscoileanna á athshainiú acu agus iad ag feidhmiú anois mar phríomhghníomhaithe i réimsí amhail nuálaíocht theicneolaíoch agus shóisialta, fiontraíocht agus aistriú teicneolaíochta chuig an ngeilleagar. Ní fhanann siad amach ó na pobail agus ón tsochaí a thuilleadh ach tá siad rannpháirteach sa phobal, iad ina bpáirtithe leasmhara atá in ann freagraí ar roinnt de na fadhbanna atá os comhair na sochaí a aithint ( 6 )

13. á chur in iúl go bhfuil ról lárnach ag ollscoileanna maidir le cuspóirí a chur chun cinn atá ríthábhachtach don Aontas Eorpach, amhail an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach. Tá neart saineolais ag ollscoileanna sna réimsí sin, ach is féidir leo dea-chleachtais ábhartha a chur chun feidhme agus a scaipeadh freisin sna pobail ina bhfuil siad lonnaithe;

14. ag tabhairt dá aire gur féidir le hollscoileanna réitigh agus uirlisí a chur ar fáil chun dul i ngleic le cuid de mhórfhadhbanna an Aontais, amhail imirce daoine oilte ( 7 ) agus tréigean na tuaithe. Tá dlúthnasc idir na héifeachtaí díobhálacha a bhaineann le himirce daoine oilte agus an ról lárnach atá ag cúrsaíocht daoine oilte ar thaobh amháin agus comhar agus comhpháirtíochtaí idir ollscoileanna, LRAnna, an timpeallacht ghnó agus an tsochaí shibhialta ar an taobh eile; á chur i bhfáth gur cheart dlús suntasach a chur leis na hiarrachtaí chun an deighilt eolais agus an deighilt nuálaíochta san Eoraip a chúngú agus chun an bhearna nuálaíochta idir an Eoraip agus SAM a dhúnadh;

15. á mholadh go bhfuil sé tábhachtach go n-aithneofaí agus go n-áiritheofaí go nglacfaí go buan, ar mhórscála, dea-chleachtais ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach maidir le comhar idir ollscoileanna agus LRAnna. Dá bhrí sin, is tosaíocht é do LRAnna na mBallstát líonraí trasnáisiúnta a chruthú atá dírithe ar dhea-chleachtais a scaipeadh, le rannpháirtíocht leathan geallsealbhóirí ardoideachais. D’fhéadfaí an líonra sin a áireamh sa straitéis Eorpach d’ollscoileanna;

16. á thabhairt le fios go bhfuil aghaidh á tabhairt ag ollscoileanna ar fhadhbanna agus bacainní suntasacha de réir mar a athraíonn siad agus de réir mar a ghlacann siad freagrachtaí nua chucu féin. Is é is dóichí go dtiocfar ar dhúshláin airgeadais i ngach Ballstát. Dá bhrí sin, molann sé go ndéanfaí straitéis infheistíochta a cheapadh ina gcuirfí maoiniú réigiúnach, náisiúnta agus Eorpach san áireamh agus ina n-iarrfaí go gcuirfí san áireamh an comhar idir an earnáil phoiblí, an earnáil phríobháideach agus an earnáil neamhbhrabúis d’fhonn acmhainneachtaí na n-ollscoileanna Eorpacha a fhothú. Tá sé ag tabhairt dá aire freisin go bhfuil dúshláin ann a bhaineann le leibhéal an neamhspleáchais ollscoile agus/nó le hidirghabháil pholaitiúil i mórchinntí maidir le maoiniú ollscoile, earcú agus roghnú foirne teagaisc, saoirse chun tuairimí a nochtadh agus rogha ábhar agus treo an taighde, agus maidir le deiseanna le haghaidh cumarsáid shaor gan cinsireacht a dhéanamh ar thoradh an taighde;

17. á chur in iúl go láidir gur gá do LRAnna na mBallstát tabhairt faoi raon leathan d’éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha a chomhdhlúthú agus comhar agus muinín a chur chun cinn idir earnálacha éagsúla an chomhphobail. Tá sé á chur i bhfios ag CnaR nach mór ollscoileanna ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach a mheas mar chuid d’éiceachóras níos leithne ina bhfuil raon leathan geallsealbhóirí ( 8 ) . Tá comhar idir ollscoileanna agus geallsealbhóirí pobail ábhartha ríthábhachtach chun cur ar chumas ollscoileanna scileanna nua a chur ar fáil lena ndíreofar ar réiteach cruthaitheach fadhbanna, ar úsáid teicneolaíochta agus ar chumarsáid éifeachtúil sa phobal;

18. ag tabhairt dá aire gur tosaíochtaí bunúsacha den straitéis Eorpach d’ollscoileanna iad comhar trasnáisiúnta idir ollscoileanna a dhoimhniú agus gné Eorpach an ardoideachais a fhorbairt. Dá réir sin, tá sé den tuairim gur féidir le LRAnna gníomhú chun tacú le comhar trasnáisiúnta idir ollscoileanna nuair is féidir sin (is príomhshásra é Tionscnamh Erasmus+ na nOllscoileanna Eorpacha do chomhghuaillíochtaí ollscoile a bhfuil sé d’aidhm acu barr feabhais a bhaint amach). Is féidir le LRAnna dea-chleachtais a ghlacadh a leagtar amach sa straitéis, amhail an Cárta Mic Léinn Eorpach. Chomh maith le freastal ar chuspóirí acadúla, d’fhéadfadh mic léinn trasnáisiúnta, taighdeoirí trasnáisiúnta agus baill foirne teagaisc idirnáisiúnta an cárta a úsáid agus cumarsáid á déanamh acu le riaracháin áitiúla (mar shampla, le haghaidh ceadanna cónaithe, pasanna iompair phoiblí agus rochtain ar mhúsaeim);

19. á chur in iúl, laistigh den straitéis Eorpach d’ollscoileanna, go gcaithfidh LRAnna na mBallstát gníomhú mar éascaitheoirí atá in ann geallsealbhóirí pobail éagsúla a thabhairt le chéile maidir le tionscnaimh agus tionscadail atá ábhartha d’ollscoileanna. Tá sé ag tabhairt dá aire freisin nach bhfuil freagracht dhíreach ar LRAnna maidir le maoiniú ollscoile i roinnt mhaith Ballstát. Mar sin féin, is féidir le LRAnna maoiniú a chur chun cinn ó raon foinsí d’ollscoileanna agus dá dtionscnaimh éagsúla, agus sineirgí á gcruthú acu ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach;

20. á aithint gur gá d’ollscoileanna na cláir staidéir a athmhúnlú chun freagairt chomh héifeachtach agus is féidir do dhul chun cinn tapa sa teicneolaíocht, don aistriú glas agus an t-aistriú digiteach agus d’athruithe struchtúracha ar mhargaí saothair na hEorpa a bhfuil scileanna nua ag teastáil ina leith ( 9 ) . Tá sé á chur in iúl aige freisin gur féidir le LRAnna ról tábhachtach a imirt sa phróiseas chun cláir staidéir a athmhúnlú agus scileanna nua den sórt sin a fhorbairt. Tá sé á chur i dtábhacht aige, san am céanna, cé go gcuireann ollscoileanna go mór le hinfhostaitheacht agus iomaíochas eacnamaíoch laistigh de gheilleagar domhandaithe a fheabhsú, ní mór gné neamhspleách an oideachais threasaigh a chaomhnú;

21. á chur in iúl go láidir an tábhacht a bhaineann le ról na LRAnna chun éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha a chruthú agus a chomhdhlúthú lena gcuirfear comhar gníomhach agus líonrú chun cinn idir údaráis phoiblí fhonáisiúnta, gnólachtaí agus tionscal, agus ollscoileanna. Ní mór do LRAnna gníomhú mar thionscnóirí agus mar éascaitheoirí sna héiceachórais sin, agus deiseanna comhair á n-aithint, acmhainní á leithdháileadh (airgeadais agus eile) le haghaidh gníomhaíochtaí líonraithe agus comhair, agus tacaíocht á tabhairt do bhunú mol amhail braislí oideachais ar an leibhéal áitiúil agus/nó ar an leibhéal réigiúnach. Uirlisí den scoth is ea braislí oideachais, a cheaptar chun spás a chur ar fáil don idirphlé agus don chomhar idir na príomhpháirtithe leasmhara san oideachas foirmiúil d’fhonn tacú le daoine óga agus iad ag ullmhú le dul isteach i margadh an tsaothair. Trí bhraislí oideachais, is féidir le LRAnna oibriú le geallsealbhóirí eile san éiceachóras chun sásraí amhail cistí nuálaíochta agus miondeontais do ghnólachtaí nuathionscanta i bpríomhréimsí áirithe a chur chun feidhme;

22. den tuairim gur gá do mhic léinn anois, agus iad i mbun foghlama, úsáid a bhaint as modhanna atá an-difriúil i gcásanna áirithe ó na cinn a úsáideadh roimhe seo. Teastaíonn deiseanna uathu chun coincheapa teoiriciúla a chur i bhfeidhm i gcásanna ón bhfíorshaol, agus iad a úsáid chun fadhbanna a réiteach ina bpobal áitiúil agus réigiúnach. I gcomhar le hollscoileanna agus le geallsealbhóirí eile éiceachórais áitiúla agus réigiúnacha, is féidir le LRAnna an taithí foghlama sin a chothú, cuir i gcás trí thacú le saotharlanna maireachtála, saincheisteanna beartais a chur ar aghaidh le haghaidh anailíse, comhthionscadail straitéiseacha a fhorbairt don phobal agus comhar le geallsealbhóirí áitiúla agus réigiúnacha eile a éascú;

23. den tuairim gur féidir le LRAnna, i gcomhpháirtíocht le hollscoileanna agus le geallsealbhóirí eile éiceachórais áitiúla nó réigiúnacha, an-chuid a dhéanamh chun tacú le fiontraithe óga, lena n-áirítear mic léinn agus céimithe, trí chabhrú leo rochtain a fháil ar na príomhacmhainní is gá le haghaidh na nuálaíochta. Tá acmhainní de dhíth ar roinnt mhaith daoine óga agus mic léinn amhail saotharlanna, teicneolaíochtaí nua agus naisc nua chun smaointe gnó agus/nó táirgí agus seirbhísí a fhorbairt. In éineacht le comhlachtaí eile a bhfuil na hacmhainní sin acu, is féidir le LRAnna cur ar chumas fiontraithe óga rochtain a fháil ar na hacmhainní a theastaíonn uathu chun bheith nuálach (spás oifige, oiliúint, comhairle, etc.);

24. á chur in iúl gur féidir le LRAnna caidrimh chliste a fhorbairt le hollscoileanna chun an pobal áitiúil agus réigiúnach a fhorbairt. Ní mór d’ollscoileanna eolas agus seirbhísí a chur ar fáil do na pobail sin ina bhfuil siad lonnaithe. Is féidir le LRAnna an caidreamh sin a éascú trí chláir a bhunú a mbíonn ollscoileanna páirteach iontu ar bhonn buan chun réitigh a fháil ar fhadhbanna áitiúla agus réigiúnacha, trí chomhairle agus saineolas a chur ar fáil agus trí dhea-chleachtais a scaipeadh nuair a thagann siad chun cinn ionas gur féidir le níos mó pobal agus údarás gníomhú ina leith chomh maith. Tá ról thar a bheith tábhachtach ag aitheantas poiblí agus ag dreasachtaí do rannpháirtíocht na n-ollscoileanna chun an tairbhe a ghabhann le bealaí éagsúla acadúla agus/nó gairmiúla a chruthú, agus spreagtar ollscoileanna chun rannpháirtíocht múinteoirí, taighdeoirí agus mac léinn ar an leibhéal áitiúil a chur chun cinn;

25. á chur i dtábhacht gur féidir le pobail áitiúla agus réigiúnacha, idir bheag agus mhór, tairbhe chomhionann a bhaint as ollscoil a bheith acu. Is féidir le LRAnna cur go mór le hollscoileanna a fhorbairt agus iad a dhéanamh níos tarraingtí tríd an mbunobair a leagan síos ar mhaithe le cáilíocht ard saoil agus dearcaí agus iompraíocht a spreagadh atá dírithe ar an gcaoinfhulaingt, an cuimsiú, an ilchultúrthacht agus sábháilteacht an phobail. Is féidir le hollscoileanna cuid dá ngníomhaíochtaí agus dá struchtúir a lonnú i mbailte beaga, mar aon le cathracha. Is féidir le LRAnna cabhrú chun struchtúir ollscoile agus/nó institiúidí taighde a bhunú i mbailte beaga trí sheirbhísí a chur ar fáil amhail tithíocht inacmhainne do mhic léinn, trí úsáid a bhaint as foirgnimh phoiblí áirithe le haghaidh gníomhaíochtaí teagaisc, taighde agus cumarsáide, agus trí tháscairí iontaofa cáilíochta saoil a tháirgeadh, agus leas á baint as sochair áirithe nach gcuirtear ar fáil sna cathracha móra;

26. den tuairim gur féidir dlús a chur leis an aistriú digiteach ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach trí dhul i gcomhar le hollscoileanna agus tríd an leas is fearr is féidir a bhaint as acmhainní ollscoile ábhartha. In éineacht le LRAnna, is féidir le hollscoileanna comhairle a chur ar fáil nó straitéisí um aistriú digiteach a cheapadh atá dírithe ar imthosca áitiúla nó réigiúnacha. I gcomhpháirtíocht le LRAnna, is féidir le hollscoileanna cúrsaí gearrthéarmacha maidir le scileanna digiteacha nó seisiúin oiliúna a chur ar fáil don phobal i gcoitinne, agus béim ar leith á leagan ar ghrúpaí atá i mbaol eisiaimh (amhail daoine scothaosta agus daoine ar bheagán oideachais);

27. Is féidir le LRAnna tacú le forbairt campas hibrideach a chuirfidh an t-aistriú digiteach chun cinn i bpobail agus in ollscoileanna araon, lena n-áiritheofar comhionannas deiseanna, lena gcuirfear lánpháirtiú sóisialta chun cinn, lena gcuirfear feabhas ar iomaíochas daoine óga i margadh an tsaothair, lena neartófar an obair óige, an neamh-idirdhealú agus an tuiscint idirchultúrtha. Le campais hibrideacha, ba cheart aird a thabhairt ar an gcumarsáid chun comhionannas deiseanna a áirithiú agus ar leibhéal scaipthe faisnéise chun a áirithiú go mbeidh rochtain i ndáiríre ag gach duine óg incháilithe uirthi, go háirithe iad siúd a bhfuil cónaí orthu i réigiúin fhorimeallacha. Is féidir le LRAnna tacaíocht airgeadais agus eile a chur ar fáil do bhearta chun na campais hibrideacha sin a oscailt do gheallsealbhóirí pobail éagsúla, lena n-áirítear grúpaí atá i mbaol agus faoi mhíbhuntáiste, daoine óga leochaileacha agus daoine óga atá i mbaol amhail NEETanna, cuardaitheoirí poist óga, mná, dídeanaithe, daoine faoi mhíchumas agus daoine ar scor. Ní mór do bheartais an Aontais agus na mBallstát tosaíocht a thabhairt do chuimsiú daoine óga atá i mbaol;

28. den tuairim go bhfuil lear mór eolais agus saineolais ag ollscoileanna maidir leis an aistriú glas. Is féidir le hollscoileanna a bheith ina samhail de dhea-chleachtais freisin — anuas ar an oideachas agus faisnéis — don aistriú glas. I gcomhpháirtíocht le LRAnna, is féidir le hollscoileanna campais ghlasa a fhorbairt agus páirt a ghlacadh san athnuachan uirbeach, agus campais ghlasa agus foirgnimh eiseamláireacha atá fuinneamhéifeachtúil agus a chomhlíonann prionsabail éicidhearthóireachta á gcur ar fáil don phobal;

29. á chur in iúl gur díol sásaimh dó an treochlár soiléir, na táscairí bliantúla agus na tagarmharcanna chun an straitéis a chur i gcrích, mar a d’iarr Coiste na Réigiún cheana féin, agus a úsáidfear chun meastóireacht a dhéanamh ar an dul chun cinn atá déanta chun cuspóirí an Limistéir Eorpaigh Oideachais a bhaint amach. Mar sin féin, tá sé á chur in iúl aige gur gá an ghné áitiúil agus réigiúnach a chur san áireamh san Fhaireachlann Eorpach um Earnáil an Ardoideachais, toisc go n-áiritheofaí leis sin go mbeadh an scórchlár atá beartaithe dírithe freisin ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach;

30. ag tabhairt dá aire gur féidir le LRAnna cabhrú le hollscoileanna Eorpacha dul ar aghaidh chuig leibhéal idirnáisiúnta agus an tAontas Eorpach a chur chun cinn ar an leibhéal domhanda. Leis an gcúnamh sin, ba cheart a áireamh go gcuirfear tacaíocht ar fáil d’ollscoileanna Eorpacha chun dul isteach i gcomhghuaillíochtaí uaillmhianacha trasnáisiúnta agus comhar sistéamach fadtéarmach á fhorbairt maidir le hoideachas den scoth agus taighde agus nuálaíocht agus go gcuirfear deiseanna buana ar fáil i dtaca le soghluaisteacht acadúil do mhic léinn, do mhúinteoirí, do thaighdeoirí agus do bhaill foirne.

An Bhruiséil, 28 Aibreán 2022. Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún Apostolos TZITZIKOSTAS

(1) Howard, G., Weinstein, R., Yang, Y. (2021), Do universities improve local economic resilience?, IZA DP Uimh. 14422, ar fáil ar líne ag https://docs.iza.org/dp14422.pdf.

(2) Fonseca, L., Nieth, L. (2021), The role of universities in regional development strategies: A comparison across actors and policy stages, European Urban and Regional Studies, 22(3); Goddard, J, Puukka, J. (2008), The engagement of higher education institutions in regional development: an overview of the opportunities and challenges, Higher Education Management and Policy, 20(2): 11-41.

(3) Chirca, A., Lazar, D.T. (2021), Cluj-Napoca without students: an estimation of the gap in the city’s economy, Transylvanian Review of Administrative Sciences, 66E: 44-59.

(4) Goddard, J., Vallance, P. (2014), The university and the city, Higher Education, 68(2): 319-321.

(5) Liddle J., Addidle G.D. (2022), The Changing Role of Universities in Society: Key Influences in The Role of Universities and HEIs in the Vulnerability Agenda. Rethinking University-Community Policy Connections. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-89086-5_3.

(6) Myklebust, J.P., Smidt, H. (2021), What is the role of universities in global upskilling?, University World News, ar líne ag https://www.universityworldnews.com/post.php?story=20210129110449887.

(7) Hammerbauer, M., Pavletić, P., Vespa, M. (2021) Brain drain in higher education in European context, Tuarascáil chríochnaitheach — ESC41, ar líne ag https://www.esu-online.org/wp-content/uploads/2021/03/Brain-Drain-final-report-ESC41-Google-Docs.pdf.

(8) Reichert, S. (2019), The Role of Universities in Regional Innovation Ecosystems, Staidéar EUA, ar líne ag https://www.eua.eu/downloads/publications/eua%20innovation%20ecosystem%20report_final_digital.pdf.

(9) Jackson, N. J. (2011) Learning for a complex world: A lifewide concept of learning, education and personal development. Bloomington, IN: Author House; Williams, S., Dodd, L. J., Steele, C., & Randall, R. (2015), A systematic review of current understandings of employability, Journal of Education and Work, Imleabhar. 29, Uimh. 8, lgh 877-901.