AN COIMISIÚN EORPACH 
An Bhruiséil 7.12.2011 
SEC(2011) 1479 leagan deireanach 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN 
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR 
a ghabhann leis an doiciméad 
RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE 
lena mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur 
chun cinn ar fud an domhain 
{COIM(2011) 844 leagan deireanach} 
{SEC(2011) 1478 leagan deireanach}  
 
GA 2   GA 1. AN FHADHB A SHAINIÚ  
Tá cearta an duine uilechoiteann agus doroi nnte. Dá bhrí sin, bíonn an tAontas Eorpach 
gníomhach maidir lena gcur chun cinn agus a gcosaint laistigh dá  theorainneacha féin 
agus ina chaidreamh le tríú tíortha araon, agus  é ag comhlíonadh a ghealltanas faoi Chairt 
um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus faoi Dhearbhú Uilechoiteann Chearta 
an Duine agus i gcomhréir le sainorduith e an Chonartha faoi  Airteagal 2 agus 
Airteagal 21 CAE. Is gné lárnach iad freisi n maidir le hobair éifeachtach a dhéanamh ar 
an mbochtaineacht a mhaolú agus ar choinbhleachtaí a chosc agus a réiteach. 
Is í an Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR) an 
léiriú tairbhiúil ar thiomantas an AE maidir le is an daonlathas agus c earta an duine a chur 
chun cinn agus a chothú ar fud an domhain, a gus is gné thábhachtach í an Ionstraim den 
tacar fairsing ionstraimí beartas atá ag an AE chuige sin. Dá bhrí sin, is riachtanach 
ionstraim neamhspleách, thiomnaithe maidir leis  an daonlathas agus le cearta an duine a 
bheith ann ar feadh na tréi mhse 2014-2020, ionas nach gcuirf í i gcontúirt inniúlacht an 
AE maidir leis na luachanna seo a chur c hun cinn agus a chothú ar fud an domhain ar 
bhealach tairbhiúil soiléir agus nach mbainfí do cháil idirnáisiúnta an AE. 
Ina theannta sin, i bhfianaise cearta bunúsach a agus saoirsí bunúsacha a bheith á sárú 
agus á gcur faoi chois ina oiread sin tíortha , agus toisc gur gá agus gur díol spéise 
tacaíocht a thabhairt do stáit dhaonlathacha at á ag teacht chun cinn agus do threochtaí i 
leith níos mó measa ar chearta an duine, go háirithe tar éis Mhúscailt na dTíortha 
Arabacha, is tábhachtaí fós go gcoinneoidh an  AE inniúlacht shonrach gníomhaíochta 
agus meicníochtaí seachadta níos fearr d’f honn an daonlathas agus cearta an duine a 
chothú ar fud an domhain. 
Seoladh an EIDHR sa bhliain 2007 agus dearlactar di buiséad bliantúil ar ionann é agus 
tuairim is €157 milliún. Tá breis is 1200 tions cadal i níos mó ná 100 tír á gcistiú fúithi 
faoi láthair. In ainneoin cúinsí achrannacha feidhmiúcháin agus la incisí a bhaineann le 
nádúr na hionstraime féin agus leis na tos ca casta ina bhfeidhmíonn sí go minic, tá roinnt 
mhaith torthaí tairbhiúla rathúla ar an EIDHR chean a, rud a dtacaíonn go leor 
measúnuithe agus athbhreithnithe leis. 
Cé gur cosúil nach ábhar cons póide é buntáiste comparáideach an EIDHR ar leibhéal an 
AE, is fíor-riachtanach go bhfeidhmeoidh an i onstraim a chuirfear ar  f á i l  d e  r é i r  n a  
gceachtanna atá foghlamtha cheana. Tá le tuisci nt uaidh sin, ar láimh amháin, gur cheart 
na breisluachanna cruthaithe a choinneáil, mar aon le prionsabail oibre agus sainiúlachtaí 
aitheanta an EIDHR. Ar an láimh eile, tá le tuiscint uaidh gur cheart leasuithe agus athruithe a dhéanamh ar mheicníochtaí seachad ta na hionstraime d’fhonn feabhas a chur 
ar a frithghníomhaíocht, ar a solúbthacht a gus ar tionchar atá ai ci ar bhonn praiticiúil. 
 
GA 3   GA 2. ANAILÍS AR AN gCOIMHDEACHT  
I bhfianaise a bhfuil bainte amach ag an AE ma idir le réiteach coinbhleachta, tógáil na 
síochána agus cruthú rathúnais, is cosúil go bhfuil deis den scoth aige gníomhaíocht 
sheachtrach a thabhairt i gcrann, thar ceann a Bh allstáit agus ar a son, toisc go bhfuil 
creidiúnacht ard aige sna tíortha ina n- oibríonn sé. Toisc go bhfuil 27 Ballstát ag 
gníomhú i gcomhréir le comhbheartais agus le co mhstraitéisí, tá meáchan criticiúil ag an 
AE chun freagra a thabhairt ar dhúshláin dho mhanda. Tá deis mhaith ag an AE ról a 
ghlacadh mar cheannaire domhanda ag gníom hú thar ceann a chuid saoránach, go 
háirithe maidir leis an daonlathas agus cearta an duine a chothú agus a chur chun cinn. 
3. CUSPÓIRÍ THIONSCNAMH AN AE 
Féachtar leis an EIDHR cur le forbairt agus comhdhlúthú an daonlathais agus riail an dlí 
agus le meas ar shaoirsí bunús acha agus ar chearta uile an duine a chur  chun cinn, laistigh 
de chreat iomlán bheartas an AE maidir le comhar um fhorbairt agus maidir le comhar 
eacnamaíoch, airgeadais agus teicniúil le  tríú tíortha, agus é sin a bheith 
comhsheasmhach le beartas seachtrach an AE agus lena ghníomhaíocht sheachtrach ina iomláine. Leanfar den chuspóir sin. Meastar gur  tábhachtach breisluachanna an EIDHR a 
choinneáil, breisluachanna a eascraíonn óna  comhlántacht: Toisc go bhfuil a cuid 
gníomhaíochta neamhspleách, féadfar idiragai rt a dhéanamh faoin EIDHR sna cásanna is 
achrannaí i dtíortha (ar fud an domhain) beag b eann ar thoil an rialta is aíochta féin, agus 
sineirgí agus comhlántacht a chruthú san áit nach mbeadh ionstraimí geografacha in 
acmhainn é sin a dhéanamh. 
• Faoin ionstraim, féadfar gníomhaíoch taí uathúla nach gcumhdaítear le 
hionstraimí eile a dhéanamh, amhail cásanna  ina bhfuil cearta an  duine á sárú go 
mór nó cásanna práinneacha cosanta, abhc óideacht théamach amhail an feachtas 
i gcoinne an chéasta, phionós an bháis nó an idirdhealaithe, breathnóireacht 
toghcháin, tacaíocht a thabhairt don Chúi rt Choiriúil Idirnáisiúnta, etc. 
• Cé go bhfuil an EIDHR teoranta ó thaobh airgeadais de, d’éirigh go maith lena 
cuid uirlisí solúbtha agus tá siad fíor-riachtanach (e .g. tacaíocht a thabhairt go 
díreach do lucht cosanta chearta an duine, deontais bheaga a thabhairt go díreach, obair a dhéanamh in éineacht le comhpháirtithe neamhfhoirmiúla, 
athdheonú a dhéanamh). 
• De bharr teaglama pragmataí de thionscadail spriocdhírithe agus de ghairmeacha 
ar thograí, chomh maith le bainistío cht ag an gCeanncheathrú agus ag 
Toscaireachtaí araon, agus gníomhaíochta í domhanda, réigiúnacha agus áitiúla, 
bhíothas in ann an Ionstraim a chur chun feidhme ar bhealach cuimsitheach agus 
comhtháite den chuid is mó agus gach  gníomhaí a bheith páirteach inti: an 
tsochaí shibhialta (an phríomhsprioc) c homh maith le heagraíochtaí idirnáisiúnta 
agus eagraíochtaí réigiúnacha. 
 
GA 4   GA Ba cheart don Ionstraim athbhreithnithe aghaidh a thabhairt ar na dúsh láin seo a leanas a 
aithníodh de dhroim na gceacht atá foghlamtha cheana agus ba cheart í a dhéanamh níos 
solúbtha: 
• De dheasca na gcuspóirí agus na stra itéisí a bheith sainithe go scaoilte, tá 
cineálacha éagsúla cur chuige á nglacadh agus tá easpa inléiteachta ar an 
Ionstraim, rud a fhágann baol dúbailte a bheith ann, a chruthaíonn deacrachtaí 
maidir le tionchar na hionstraime a mheas agus a dhéanann lagú áirithe ar an gcomhlántacht; mar sin is gá an Ionstr aim a dhíriú níos mó ar na próisis. 
• Is teoranta an buiséad atá ag an Ions traim nuair a chuirtear san áireamh an 
réimse ollmhór geografach agus téamach a chlúdaítear léi, agus dá bhrí sin 
faightear 2-3 oiread na n- iarratas inghlactha ó thaobh  cáilíochta de ná mar 
atáthar in ann a chomhlíonadh leis an gcis te, rud a léiríonn ard-inniúlacht maidir 
le húsáid ábhartha. 
• Ní mór an Ionstraim a dhéanamh níos solúbtha d’fhonn feabhas a chur ar a 
frithghníomhaíocht i gcásanna tromchúiseacha agus práinneacha ina bhfuil cearta an duine á sárú nó i gcásanna gur baolach é sin a tharlú, agus ní mór cuid 
theoranta den bhuiséad a chaitheamh le  modheolaíocht den chineál céanna a 
úsáidtear faoin Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta, faoin Rialachán Cabhrach 
Daonnúla agus faoin Rialach án Cosanta Sibhialta. 
4. R
OGHANNA BEARTAIS  
Ba iad na chéad roghanna a breithníodh scor  den EIDHR (rogha 0), chomh maith leis an 
EIDHR a choinneáil ar bun gan í a leasú (rogha 1). 
Is éard a bheadh i gceist le rogha 2 rialachán  cumasúcháin níos fea rr a thógáil agus na 
cúig ghné seo a leanas mar chuid de:  
• Uirlis próiseasbhunaithe a bhunú, trína ndírítear go háirit he ar na ceithre ábhar 
seo a leanas: (i) feachtais théamacha a chur ar bun agus aghaidh a thabhairt ar mhórsháruithe ar chearta chomh maith  le tacaíocht bhunús ach a thabhairt do 
ghníomhaithe tábhachtacha agus don oideachas sibhialta bainteach, (ii) tacaíocht shonraithe a thabhairt d’fhorbairt socha ithe sibhialta atá fa oi bhláth, (iii) an 
inniúlacht a atreisiú sa chaoi is go bhf éadfaidh an AE déileáil go sciobtha le 
cásanna práinneacha a bhaineann le cea rta an duine, agus meicníocht 
chuimsitheach de chuid an AE a bhunú le haghaidh Chosantóir Chearta an 
Duine, (iv) neartú agus comhtháthú níos  fearr a dhéanamh ar an gcur chuige i 
leith timthriallta daonlathacha trí bhíth in breathnóireachta toghcháin agus 
cineálacha eile tacaíochta do phró isis dhaonlathacha agus do phróisis 
thoghchánacha.
 
• Leanúint de Mhisin Bhreathnóireachta Toghcháin a chur i bhfeidhm. 
 
GA 5   GA • Leanúint de pháirtithe polaitíochta a eisiamh. 
• A thuilleadh dícheangail a dhéanamh. 
• Solúbthacht nua a thabhairt isteach le hagha idh na gcásanna agus na dtíortha is 
achrannaí. 
5. MEASÚNÚ TIONCHAIR  
Dá bpiocfaí rogha 0 (gan rialachán ar bith), mheasfadh go leor páirtithe leasmhara go 
raibh an AE ag tréigean cur chun chinn a chuid bunluachanna féin agus a chuid caighdeán ábhartha idirnáisiúnta féin. Is ci nnte go mbainfí go mór do cháil an AE laistigh 
den Aontas féin agus ar fud an domhain freisi n. Cé go n-áirítear le  rogha 1 (gan athrú a 
dhéanamh) na barainneachtaí scála atá ann cheana féin agus a ghabhann le hionstraim 
neamhspleách, bheadh na bara inneachtaí scála úd a d’eascr ódh as an gcuíchóiriú atá 
beartaithe le haghaidh an phróisis in eas namh faoin rogha sin, mar aon leo siúd a 
d’eascródh as na feabhsúcháin ar ghastacht an phróisis a thiocfadh ó fheabhas a chur ar a 
sholúbthacht, rud is féidir a dhéanamh faoi rogha 2 (rialachán cuma súcháin a thógáil). Go 
deimhin, féadfaidh meicníocht ní os sciobtha agus níos frit hghníomhaí tionchar nach beag 
a imirt óir is minic nach mbíonn ach laethanta nó  fiú uaireanta le fáil chun beatha duine a 
tharrtháil. Dá bpiocfaí rogha 2, chuirfí feabhas ar na beartais eile freisin agus laghdófaí 
costais idirbheart toisc go rachadh feabhsú na solúbthachta chun sochair an EIDHR 
athbhreithnithe. 
6. C
OMPARÁID IDIR NA ROGHANNA  
Dhéanfadh rogha 0 (gan rialachán ar bith) gnío mhaíochtaí maidir le cearta an duine a 
lánpháirtiú in ionstraimí eile mar chomhartha dearfach príomhshruthaithe. Dá ainneoin sin, dá gcuirfí cosc ar ionstraim neamhspleách chuirfí cosc ar phrionsabail oibre ar leith, 
amhail gan toiliú a fháil ón tír aíochta, rud a bheadh ina bhac ar bhunáite na ngníomhaíochtaí agus a d’fhágfadh nach ndéanfaí a sheachadadh acu na gníomhaíochtaí is fusa nó gníomhaíochtaí taispeánta is. Bhainfí d’éifeacht sheachadadh na 
bhfeidhmiúchán agus chruthófaí fa dhb mhór maidir le feiceálacht. 
Faoi rogha 1 (gan athrú a dhéanamh), choinneofaí na bu nghnéithe de bhreisluach an 
EIDHR, i.e. a cuid prionsabail oibre. D’fhág fadh sin go bhféadfaí leas a bhaint as taithí 
rollach agus cuidiú le for-rochtain trí bhíthin  shainaitheanta carnaí a dhéanamh le linn na 
bliana. Sheachnófaí costais athchóiriúcháin fa oin rogha sin agus dhíreofaí ar fheabhsú 
laethúil a dhéanamh. Ar an láimh eile, ní bhe ifí in ann aghaidh a thabhairt ar bhealach 
struchtúrach ar na gní omhaithe a aithnítear a bheith ina gcúis faidhbe. 
Faoi rogha 2 (rialachán cuma súcháin a thógáil), choinneofaí  na breisluach anna atá ann 
cheana, ach chomh maith leis sin chuirfí f eabhas ar fhrithghníomhaíocht, go háirithe i 
gcásanna ina bhfuil cearta an duine á sárú go mór agus i gcásanna práinne. Dá ainneoin 
sin, tá sé tábhachtach go leanann an Ionstr aim de thacaíocht fhadtéarmach a thabhairt 
 
GA 6   GA agus de ghníomhaíochtaí fóinteacha a dhéanamh a thugann cuidiú fadtréimhseach do 
chosmhuintir na dtíortha, agus nach ndírít ear léi ar bhainistíocht géarchéime laethúil 
amháin. Ní mór comhordú níos fearr a dhéan amh le Cabhair Dhaonnúil agus le Cosaint 
Shibhialta, agus ní mór an Ionstraim le  haghaidh Cobhsaíochta a bhunú. Dá bhrí sin, 
phiocfaí an rogha sin i bhfianaise buiséad  níos mó a bheith chun leasa an EIDHR. 
7. FAIREACHÁN AGUS MEASTÓIREACHT  
Bheadh an EIDHR bunaithe ar na  ceithre ais oibre atá luaite  faoi mhír 4. D’úsáidfí na 
táscairí seo a leanas: 
i) Líon na bhfeachtas arna seoladh, lena n- áirítear líon na n-abhcóideachtaí arna 
ndéanamh, líon na gcoinbhinsiúin idir náisiúnta arna nda ingniú, líon na 
n-oibríochtaí machaire arna ndéanamh, 
ii) Líon na saoránach, na ngairmithe ag us na mac léinn arna n-oiliúint, 
iii) Líon na ngníomhaithe tá bhachtacha arna dtacú, 
iv) Líon na dtionscadal sochaí sibhialta ar na gcur i gcrích, ar  leibhéal domhanda 
agus ar leibhéal áitiúil, 
v) Líon na gcásanna Cosantóra Ch earta an Duine arna leanúint, 
vi) Líon na dtionscadal arna ndéanamh sna tíortha agus sna cásan na is achrannaí, 
vii) Líon na bpróiseas toghchánach agus na dtimthriallta daonlathacha arna dtacú, 
arna n-urramú agus arna leanúint.