GA    GA  
 AN COIMISIÚN EORPACH 
An Bhruiséil, 12.12.2011  
SEC(2011) 1541 final 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN 
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR  
 
a ghabhann leis an doiciméad 
Togra le haghaidh Rialacháin  
maidir le Clár a bhunú don Chomhshaol agus do Ghníomhú ar son na hAeráide 
(LIFE)" 
{COM(2011) 874 final} 
{SEC(2011) 1542 final} {SEC(2011) 1543 final} 
 
 
GA    GA Séanadh:  Ní dhéantar a cheangal leis an achoimre fe idhmiúcháin seo ach na seirbhísí sin de 
chuid an Choimisiúin a bhí baint each le hullmhú na hachoimre a gus tá sí gan dochar d'fhoirm 
chríochnaitheach aon chinnidh a dhéanfaidh an Coimisiún. 
 
GA    GA Déantar measúnú sa Mheasúnú Tionchair seo ar na roghanna maidir le clár don chomhshaol 
agus do ghníomhú ar son na haeráide (LIFE)  a bhainistiú don tréimhse 2014-2020 (comharba 
Chlár LIFE+).  
Ina Theachtaireacht an 29 Meitheamh 2011 (Teachtaireacht an Chreata Airgeadais 
Ilbhliantúil/an CAI) , ghlac an Coimisiún a sheas amh, lenar cuimsíodh Clár LIFE, le haghaidh 
an Chéad Chreata Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) eile don tréimhse 2014-2020. Seo a leanas na 
príomhathruithe:  
i)  fochlár don Ghníomhú ar son na haeráide a chruthú (EUR 800 milliún i rith na tréimhse) 
ag a bhfuil trí thosaíocht: maolú, oiriúnú, rialachas agus feasacht;  
ii)  sainiú níos fearr ar struchtúr an fhochl áir don Chomhshaol (EUR 2.4 billiún i rith na 
tréimhse): Bithéagsúlacht; An Comhshaol; agus Rialachas;  
iii)  Tionscadail Chomhtháite a th abhairt isteach mar thionscadail  taispeántais d’fhonn cuspóirí 
comhshaoil a bhaint amach, go háirithe, trí shló gadh cistí eile náisiú nta nó cistí de chuid 
an AE nó an dá rud. 
1. Saincheisteanna nós imeachta, comhairliúchán  leis na geallsealbhóirí agus tuairim an 
Bhoird um Measúnú Tionchair 
Is é Ard-Stiúrthóireacht an Chomhshaoil agus an  Ard-Stiúrthóireacht um  Ghníomhú ar son na 
hAeráide a d'ullmhaigh an Measúnú Tionchair seo, le tacaíocht ó Ard-Stiúrthóireachtaí eile, 
agus ón nGníomhaireacht Eorpach um Iomaíochas  agus Nuálaíocht. Tá sé bunaithe ar anailís 
fhairsing agus ar chomhairliúchán fa irsing, go háirithe iad seo a leanas: 
-  Meastóireachtaí ex-post (1996-2006) & m eántéarma (2007-2009) ar chlár LIFE;  
-  staidéir ó shainchomhairleoirí seachtrach a: Combined impact assessment and ex-ante 
evaluation of the review of the LIFE+ Regulation ( Measúnú tionchair agus meastóireacht 
ex-ante comhcheangailte maidir leis an athbhreithniú ar Rialachán LIFE+ ) agus Climate 
Change in the future multiannual financial framework ( An tAthrú Aeráide sa chreat 
airgeadais ilbhliantúil amach anseo ); 
-  comhairliúchán oscailte ar líne maidir le ‘Do Ghuth san Eoraip'; -  comhairliúchán a rinne Coiste  na Réigiún, comhairliúchán le  comhaltaí Choiste LIFE agus 
attachés comhshaoil na mBallstát, cruinniú ad -hoc le geallsealbhóirí agus dhá 
chomhdháil.  
Ba í an tuairim ghinearálta ná go bhfuil ag éirí go maith le Clár LIFE ó thaobh an 
chomhshaoil agus an bhreisluacha de. Bhí t acaíocht ollmhór ó na geallsealbhóirí go léir 
leanúint le LIFE agus bhí tacaíocht gh inearálta ann do mholtaí an Choimisiúin. 
Cuireadh an Measúnú Tionchair fa oi bhráid an Bhoird um M easúnú Tionchair an 29 Iúil 
2011. Tar éis don Bhord um Measúnú Tionchair tu airim a thabhairt an  13 Meán Fómhair 
2011, rinneadh modhnú dá réir sin ar an Measúnú Tionchair.  
2. Struchtúr agus feidhmíocht reatha LIFE  
Tá LIFE ar cheann de na príomhbhealaí ina gcuirt ear cistiú comhshaoil an AE ar fáil agus tá 
maoiniú déanta ar 3,115 tionscadal trína bhíthi n, ar fiú EUR 2.7 billiún san iomlán é.  
Faoin Rialachán reatha, tá trí chineál idirgha bhála féideartha: 1) de ontais ghníomhaíochta 
(78 % den bhuiséad) le trí shraith: Dúlra agus  Bithéagsúlacht (NAT) LIFE ina gcuimsítear ar 
a laghad 50 % de bhuiséad na ndeontas gníomhaíochta, Beartas agus Rialachas Comhshaoil 
 
GA    GA (ENV) LIFE agus Faisnéis agus Cumarsáid (IN F) LIFE; 2) deontais oi briúcháin i gcomhair 
Eagraíochtaí Neamhrialtasacha (3 % den bhuiséad ); 3) conarthaí soláthair phoiblí i gcomhair 
seirbhísí agus staidéar (13 % den bhuiséad) agus cúnamh teicniúil maidir le roghnú, 
faireachán agus meastóireacht ar thionscadail LI FE agus ar an gClár (6 % den bhuiséad). 
Dearbhaíodh sna meastóireachtaí gur ionstraim rathúil í LIFE ag  a bhfuil breisluach suntasach 
ón AE. I dteannta na dtairbhí cainníochtúla a mheastar gur fiú EUR 600 milliún in aghaidh na 
bliana iad, bhí LIFE mar chúis le caomhnú agus  athchóiriú feabhsaithe ar timpeall 4.7 milliún 
heicteár talún (nó 6 % den achar iomlán de láit hreáin trastíre shainithe Natura 2000). Cuireadh 
tacaíocht ar fáil faoi chlár LIFE freisin i gc omhair feabhsúchán comhshaoil lena n-áirítear 
feabhsúcháin ar chaighdeán uisc e thar réimse timpeall 3 mhilli ún heicteár, caighdeán aeir ag a 
bhfuil tionchar ar timpeall 12 mhilliún duine,  laghdú dramhaíola de timpeall 300,000 tona; 
agus laghdú 1.13 milliún tona ar CO 2 in aghaidh na bliana. Tá ról suntasach ag LIFE maidir le 
múscailt feasachta, dea-rialachas agus rannpháirtí ocht an phobail. Measann geallsealbhóirí go 
bhfuil modh bainistíochta agus solúbthacht an chláir mar chuid lárnach dá rath.  
3. An fhadhb a shainiú agus breisluach ghníomhaíocht an AE  
Tá gá le gníomhaíocht an AE ós rud é gur de chineál trasteorann iad formhór na bhfadhbanna 
comhshaoil agus aeráide agus nach féidir le Ba llstáit iad a réiteach go leormhaith uathu féin. 
Ina theannta sin, is minic go mbíonn gné den l eas poiblí ag baint le sócmhainní comhshaoil 
agus go mbíonn siad scaipthe go míchothrom ar fud an AE.  
Tagann breisluach an AE ó chumas LIFE feidhm iú mar ardán chun cleachtais a mhalartú agus 
chun eolas a chomhroinnt ionas gur féidir le gníomhaithe foghlaim ó thaithí a chéile agus 
tabhairt faoi fhadhbanna comhshaoil ar bhealaí níos éifeachtaí. Is fé idir freagracht agus 
dlúthpháirtíocht a dháileadh ar bhealach níos f earr trí LIFE chun leas coiteann comhshaoil an 
AE a chaomhnú. Feidhmíonn LIFE  mar chatalaíoch trína solá thraítear infheistíochtaí 
aonuaire, lena ndíbrítear bacai nní tosaigh ar chur chun feidhm e bheartais chomhshaoil agus 
aeráide an AE agus lena dtástáiltear cineálach a cur chuige nua maidir le méadú ar scála.  
Tá bealaí aitheanta trí mheastóireachtaí agus tr í chomhairliúcháin lena gcuirfear feabhas ar 
dhearadh agus ar fheidhmiú an Chláir trí dhul i ngleic leis na saincheisteanna seo a leanas:  
- easpa cur chuige straitéiseach agus  easpa maise criticiúla. Níl to saíochtaí beartais an AE le 
feiceáil go hiomlán sa Chlár, go háirithe i gc ás na sraitheanna ENV agus INF. Mura 
ndéantar athruithe ar bith ar an gclár, tá an baol ann go leanfaidh LIFE de chistiú a 
dhéanamh ar thionscadail atá an-mha ith, ach atá scaipthe ar fud an acquis, gan mórán 
deiseanna ann ceachtanna a fhoghlaim agus a leathadh d’fhonn macasamhlú a dhéanamh orthu in earnáil ar leith agus trí ionstraimí eile de chuid an AE; 
- ní mór na cuspóirí a bhaineann le sraith eanna áirithe (ENV agus INF) agus an raon 
feidhme críochach a shainiú níos fearr. Ba cheart go ndíreofaí níos mó ar chur chun 
feidhme agus ar chruthú iolraitheoirí in LIFE  ENV. Tá éifeachtacht an Chláir laghdaithe 
mar thoradh ar shrianta cistiúchái n do ghníomhaíochtaí lasmuigh den AE; 
- gá atá ann comhlántacht agus  sineirgíochtaí le cis tí AE eile a fheabhsú;  
- ba cheart go mbainfí úsáid níos fearr as tortha í na dtionscadal agus go bhfeabhsófaí aistriú 
fios gnó, go háirithe ar leibhéal an AE.  
- gá atá ann simpliú a dhéanamh ar na nósanna imeachta chun iarratas a dhéanamh agus ar 
na nósanna imeachta roghnúcháin;  
 
GA    GA - níor dáileadh tionscadai l ar bhealach níos cothromúla ar  feadh an AE mar thoradh ar 
leithdháiltí náisiúnta.  
 
4. Cuspóirí an Chláir sa todhchaí  
Cuirtear réitigh ar fáil in LIFE chun cuspóirí  sonracha beartais aeráide agus comhshaoil a 
bhaint amach trí bhíthin rannchuidiú le cur ch un feidhme beartas agus forbartha agus trí 
chomhtháthú na saincheisteanna sin a chur chun cinn i mbeartais eile.  
Is iad seo a leanas na cuspóirí ginearálta atá ag  an gClár nua: i) nasc níos fearr a áirithiú le 
tosaíochtaí beartais an AE, lena n-áirítear gníomhú ar son na haerái de, ii) úsáid Tionscadail 
Chomhtháite a chur chun cinn, iii) sineirgíochtaí agus comhlántacht a fhorbairt le Cistí eile de 
chuid an AE, iv) breisluach a gus dlúthpháirtíocht/comhroinnt dí chill an AE a chur chun cinn 
agus v) an Clár a shimpliú. 
Tá LIFE nasctha go dlúth le cistí eile de chuid an AE, amhail Cistí an Bheartais 
Chomhtháthaithe (CSE, CFRE, an Ciste Comhthát haithe), an Ciste um Fhorbairt Tuaithe (an 
CETFT) nó an Ciste Eorpach Muirí agus Iascaigh. Tá atreisiú déanta ar chomhlántacht agus ar 
chomhleanúnachas LIFE le cláir den chineál sin i dTeachtaireacht an Chreata Airgeadais 
Ilbhliantúil/an CAI. Ní amháin go gcuimseofaí bearnaí aitheanta le LI FE, ach bheadh sé mar 
aidhm leis an gclár sineirgíochtaí agus com hoibriú struchtúrtha a bhunú leis na cistí sin.  
 
5. Roghanna beartais agus anailís ar thionchair 
Ba cheart go mbeadh méadú comhréireach mar ghl anfhigiúr ar thionchair chomhshaoil agus 
shocheacnamaíocha LIFE, a bheidh idir EU R 750 agus EUR 1,000 milliún dá réir, mar 
thoradh ar an méadú buiséid arna chinnea dh i dTeachtaireacht an chreata airgeadais 
ilbhliantúil/an CAI. D’fhéadfaí a bheith ag súil go  mbeadh an méadú is s untasaí ar thionchair 
ag baint leis an maolú aeráide agus leis an oiriúnú don mhaolú si n, mar thoradh ar an 
leithdháileadh méadaithe acmhainní do ghníomhú ar son na haeráide. D’fhéadfaí go mbeadh 
méadú foriomlán i dtairbhí socheacnamaíoc ha mar thoradh ar an éicea-nuálaíocht 
macasamhlaithe margaidh a eisiamh ón bhfochlár  don Chomhshaol, ach is fearr a thabharfar 
faoi na gníomhaíochtaí sin trí chistí eile de chuid an AE.  
Sna roghanna thíos, ní phléitear  ach na gnéithe sin nach gcin ntear i dTeachtaireacht an CAI 
amháin.  
A. Roghanna maidir le pleanáil strait éiseach agus leithdháileadh acmhainní:  
A1: Bunlíne - Cur chuige ón mbun aníos  i leith gach cineáil tionscadail.   
Bheadh tosaíochtaí téamacha leagtha síos don tréimhse chlárúcháin iomlán. Leanfaí le 
glaonna bliantúla ar thograí in a léireofaí na tosaíochtaí lais tigh de na téamaí sin, ach ní 
bheidís uileghabhálach. Ní leagfaí síos aon teorainn maidir leis na réimsí téamacha do 
Thionscadail Chomhtháite. Bheadh na fadhbanna arna n-aithint faoin tréimhse chlárúcháin reatha maidir le easpa fócais agus deacracht ag cruthú mais chriticiúil in earnálacha 
sonracha fós i gceist.  
A2: Cur chuige ó bharr anuas i leith gach cine áil tionscadail (le cu r chuige ó bharr anuas 
níos solúbtha á chur i bhfeidhm ar thionsc adail thraidisiúnta, agus cur chuige ó bharr anuas 
dian á chur i bhfeidhm i gc ás Tionscadal Comhtháite).  
Bhunódh an Coimisiún pleananna oibre 2-3 bliana  ina saineofaí tosaíochtaí sonracha, nach 
mbeadh uileghabhálach i gcás tionscadal traidi siúnta, ionas nach nd éanfaí faillí ar aon 
earnáil comhshaoil ar leith, agus dhíreofaí ar réimsí tosaíochta i dTionscadail Chomhtháite.   
 
GA    GA Dá nglacfaí le feabhsú 50 % ar an gcuid is lú  éifeacht de LIFE, agus feabhsú 25 % ar an 
dara ceathairíl is lú éifeacht, d’fhágfadh sé  sin go mbeadh feabhsú foriomlán 19 % i gceist, 
agus dá bhrí sin go mbeadh méadú EUR 150 milli ún ar thairbhí comhshaoil in aghaidh na 
bliana. 
A3: Cur chuige ó bharr anuas i gcás Tionscadal Comhtháite agus cur chuige ó bhun aníos i 
gcás gach cineáil idirghabhála eile:  
Ní chuirfeadh an Coimisiún an cur chuige ó bharr anuas i bhfeidhm i leith Tionscadal 
Comhtháite ach amháin d’fhonn díriú ar thos aíochtaí sonracha arna  sainiú ex-ante don 
tréimhse chlárúcháin iomlán. D’fhéadfaí tions cadail thraidisiúnta a chur isteach i ngach 
réimse tosaíochta. D’fhéadfaí tionscadail tacaíochta ag a bhfuil naisc laga le forbairt agus cur chun feidhme beartas a bheith mar thoradh ar  easpa cur chuige níos  dírithe maidir le 
tosaíochtaí a shocrú. Ní fhéadfaí coigeartú ar bith a dhéanamh le linn na tréimhse 
clárúcháin. 
 B. Roghanna maidir le comhchruinniú téamach ar Thionscadail Chomhtháite
 
B1: Bunlíne - gan comhchruinniú téamach  
D'fhéadfaí tionscadail chomhtháite a chur isteach i ngach réimse tosaíochta nuair is féidir, 
eadhon dúlra, uisce, dramhaíl, aer agus muir, athrú aeráide agus oiriúnú don athrú sin. 
Dhéanfaí aithris sa rogha sin ar na fadhbanna  reatha maidir le caolú. D’fhéadfaí nach 
ndéanfaí maoiniú ar thionscadail thraidisiúnta, má tá LIFE chun sprioc anna a bhaint amach i 
ngach réimse tosaíochta inar féidir  Tionscadail Chomhtháite a dhéanamh. 
 
B2: Comhchruinniú téamach maidir le hearnálacha sonracha 
I bhfianaise acmhainní teoranta LIFE agus i bhfia naise an cháinte maidir leis an easpa fócais 
straitéisigh, d’fhéadfaí díriú ar réimsí tosaíoch ta trí Thionscadail Chomhtháite, áit inar fearr 
a d’fheidhmeoidís. Tá dhá  fhorogha fhéideartha ann maidir leis an bhfochlár don 
Chomhshaol : 
- Comhchruinniú téamach ar 3 earn áil (dúlra, uisce agus dramhaíl): dhíreofaí an Clár agus 
d’fheabhsófaí tairbhí comhshaoil (le 30-40 %) i gcomparáid leis an mbunlíne), agus 
d’fhéadfaí tionscadail thraidisiúnta a chistiú ag an am céanna. Tá an baol mainneachtana fós 
íseal ós rud é gurb iad na hearná lacha sin na cinn is rathúla faoi LIFE. D’fhéadfaí Aer agus 
Muir a chuimsiú i bpáirt in earnálacha eile. 
- Comhchruinniú téamach ar 4 earnáil (dúlra, uisce, dramhaíl agus aer): mhéadófaí an 
nasc idir tosaíochtaí polaitiúla agus LIFE , agus mhéadófaí na tairbhí socheacnamaíochta 
foriomlána a bhaineann leis (d’fhéadfadh caighdeán  aeir feabhsaithe dul chun tairbhe suas le 
10 % de dhaonra an AE). I bhfianaise acmhainní teoranta, d’fhéadfadh sé go dtitfeadh an líon tionscadal traidisiúnta faoin tairseach nó go laghdófaí na spriocanna uisce agus 
dramhaíola dá gcuimseofaí an t-aer. I gcás an fhochláir don Ghníomhú ar son na haeráide, 
bheadh tosaíochtaí dírithe go leordhóth anach ar mhaolú agus ar oiriúnú.  
C. Roghanna maidir le leithdháileadh acmha inní idir réimsí tosaíochta éagsúla
 
C1: Bunlíne – leithdháileadh Theachtaireacht an chreata airgeadais ilbhliantúil/an CAI  
Ceann de na heilimintí sár-riachtanacha chun díriú níos mó agus chun mais chriticiúil a 
bhaint amach i réimse ar leith ná acmhainní tiomnaithe. D’fhéadfaí tairbhí comhshaoil a mhéadú faoi 50 % (ó EUR 135 milliún in aghai dh na bliana go EUR 270 milliún) trí dhíriú 
 
GA    GA ar ghníomhú ar son na haeráide. Maidir leis  an bhfochlár don Chomhshaol, áfach, mura 
ndéanfaí aon réamh-leithdháileadh acmhainní, chai llfeadh an tsraith NAT an ghné a bhí mar 
chuid de chúis a ratha faoi LIFEII, III agus  LIFE+, rud a laghdódh na tairbhí comhshaoil 
díreacha arna soláthar ag an tsraith.  
C2: Leithdháileadh Theachtaireacht an chreata airgeadais ilbhliantúil/an CAI agus 50 % de 
na hacmhainní don fhochlár don Chomhshaol  a shannadh don Bhithéagsúlacht  
Tiocfaidh méadú ar na tionchair dearfa cha ar an gcomhshaol ag leanúint ó 
réamh-leithdháileadh acmhainní don fhochlár don ghníomhú ar son na hAeráide i ngeall ar 
réamh-leithdháileadh acmhainní don Bhithéagsúlach t. D'fhéadfaí a bheith ag súil le tairbhí 
comhshaoil breise de EUR 450-500 milliún ar a laghad. Is deacair tairbhí breise a bhaineann le Tionscadail Chomhtháite a chainníochtú. Tá an rogha seo i gcomhréir le tuairimí na 
ngeallsealbhóirí. 
D. Roghanna maidir le tionchair dái lte gheografaigh (leithdháiltí náisiúnta)
 
D1: Gach tionscadal a roghnú de réir fiúntais:  
Roghnófaí gach cineál tionscadail de réir fi úntais. Ní dhéanfaí foráil i gcomhair aon 
eochrach dáilte gheografaigh. Is é an baol at á ann ná go mbeadh ró-ionadú fós á dhéanamh 
ar thíortha áirithe. Ní rachfaí i ngleic leis  an dáileadh míchothrom atá ar shócmhainní 
nádúrtha idir na Ball stáit faoi láthair. 
D2: Gach tionscadal a roghnú de réir fiúntais ac h le cothromaíocht gheografach á háirithiú i 
leith Tionscadal Comhtháite: 
Leanfaí de thionscadail thra idisiúnta a roghnú ar  bhonn fiúntais. I gcás Tionscadal 
Comhtháite, bhunófaí córas chun cothromaíocht gheografach a áirithiú, ós rud é go bhfuil 
na tionscadail sin níos nasctha le forbairt st raitéisí réigiúnacha nó áitiúla, cur chun feidhme 
agus forbairt acmhainní. Dá mbeadh Tionscadail Chomhtháite ag Ballstáit áirithe i mbliain 
ar leith, ní fhéachfaí orthu ar bhealach c homh fabhrach ina dhiaidh sin. D’áiritheodh an 
Coimisiún maoiniú ar Thionscadal  Comhtháite amháin in aghaidh an Bhallstát ar a laghad 
in earnálacha dramhaíola agus dúlra, ceann amháin in aghaidh an réigiúin abhantraí 
trasteorann (an Danóib, an Ré in, etc.) agus dhá thionscada l in aghaidh an réigiúin 
bhithgheografaigh. D’fhéachfaí go fabhrach ar Bh allstáit ina bhfuil acmhainní riaracháin 
níos ísle, sócmhainní dúlra tábhachtacha nó  réigiúin abhantraí trasteorann. D’fhéadfaí 
coigeartú a dhéanamh faoi chlárú straitéis each (rogha A2) mura mbeadh aon Tionscadal 
Comhtháite faighte ag Ballstát faoi leith.  
D3: Tionscadail thraidisiúnta a roghnú ar bhonn fiúntais amháin agus leithdháiltí náisiúnta 
(méideanna sonracha in aghaidh an Bhallstáit) maidir le Tionscadail Chomhtháite don tréimhse chlárúcháin iomlán:  
Roghnófaí tionscadail thraidisiúnta ar bhonn  fiúntais amháin amhail D1. Maidir le 
Tionscadail Chomhtháite, bhunófaí  córas leithdháiltí náisiúnta táscacha i gcomhair gach 
Ballstáit agus in aghaidh an limistéir. Tá an r ogha seo mar an gcéanna le D2, ach amháin go 
bhfuil leithdháiltí táscacha roimh ré i gcei st bunaithe ar riachtana is chomhshaoil agus 
aeráide arna gcomhaontú leis na Ballstáit.  
E. Roghanna maidir le rialachas agus múscailt feasachta 
 
E1: Bunlíne - cistiú Eagraíochtaí Neamhrialta sacha, gníomhaíochtaí faoi Theachtaireacht ón 
gCoimisiún agus oibleagáidí cumarsái de/leata i gcomhair tionscadal.  
 
GA    GA Leanfar le cistiú oibríochtúil Eagraíocht aí Neamhrialtasacha ós rud é go gcuireann 
Eagraíochtaí Neamhrialtasacha le  rannpháirtíocht na sochaí sibhi alta i bhforbairt beartas, 
déanann siad cur chun feidhme a chur chun cin n, agus neartaíonn siad  an bonn eolais agus 
múscailt feasachta. Feabhsófar gníomhaíochtaí cumarsáide tionscadail trí chur chuige straitéiseach níos láidre agus  cur chun cinn líonraí de thions cadail chomhchosúla maidir le 
téamaí tosaíochta.  
E2: Cistiú Eagraíochtaí Neamhrialtasacha,  gníomhaíochtaí faoi Theachtaireacht ón 
gCoimisiún agus oibleagáidí cumarsáide/le ata i gcomhair tionscadal agus feachtas 
Teachtaireachta ar leith ar na maoiniú trí dheontais:  
I dteannta na ngníomhaíochtaí in E1, chuirfí tacaíocht ar fáil do thosaíochtaí faisnéise 
roghnaíocha i dtionscadail shonr acha arna gcistiú trí dheontais ghníomhaíochta. Táthar ag 
súil go dtiocfaidh méadú ar na  tionchair dhearfacha a bhai neann le rogha E1 nuair a 
chuirfear tionscadail cumarsáide agus faisnéise shonracha leo.  
F. Roghanna maidir le simpliú 
 
F1: Bunlíne - Uirlisí ar líne  agus tionscadail níos mo  
Bainfear úsáid as uirlis nua TF ar a dtugtar “ríomhthogra”  ó 2012 ar aghaidh i gcomhair 
iarratas ar líne. D’fhéadfaí timpeall 20 % de c hostais na tairisceana a choigilt trí shimpliú a 
dhéanamh ar an nós imeachta chun tionscadail a chur isteach. Dá nglacfaí le héifeachtacht 
mhéadaithe 50 % don fhoireann riaracháin agus 10 % don fhoireann theicniúil, d’fhéadfadh 
coigilteas 7 % a bheith mar thoradh ar ríom hthograí. Má chuirtear gnóthachain 50 % i 
bhfeidhm i leith an dá cheann, d’fhéadfaí a bheith ag súil le méadú 12 % ar choigilteas. Má aistreofar go tionscadail níos mó, tá sé in tuigthe go dtiocfaidh laghdú ar an líon iomlán 
tionscadal arna mbainistiú (ó 230 tionscadal roghnaithe in aghaidh na  bliana go 100 faoi 
dheireadh na tréimhse clárúcháin ), agus tiocfaidh laghdú  dá réir ar fhorchostais agus ar 
chostais bhainistíochta le haghaidh LIFE.  
F2: Bunlíne + Nósanna imeachta roghnúcháin si mplithe agus tuairisciú simplithe: nós 
imeachta dhá chéim agus tuairisciú simpli the i gcomhair Tionscadal  Comhtháite, roghnú 
ilbhliantúil i gcomhair Eagraí ochtaí Neamhrialtasacha  
D’fhéadfaí cur chuige dhá chéim a thabhair t isteach chun Tionscadail Chomhtháite a 
roghnú. Bheadh tuairisciú agus athchlárú bunaithe  ar thimthriall dhá bhliain agus dhéanfaí 
oiriúnú ar an sceideal íocaíochta d’fhonn sr eabhadh airgid níos comhleanúnaí chuig an 
tionscadal a áirithiú. Bheadh laghdú 25 % ar chosta is tuairiscithe mar thoradh ar an simpliú 
sin, is é sin coigilteas idir EUR 178 500 agus EUR 357 000 in aghaidh na bliana. Ós rud é 
go bhfuil Tionscadail Chomhtháite timpeall 5 huair e chomh mór le tionscadail thraidisiúnta, 
d’fhéadfaí an líon idirbheart a laghdú faoi 70 %. Bheadh laghdú 50 % ar a laghad ar an ualach riaracháin a bhaineann le nósanna imeachta roghnúcháin mar thoradh ar roghnú ilbhliantúil i gcomhair Eagraí ochtaí Neamhrialtasacha.  
F3: Bunlíne + Aschuir agus torthaí íocaíoch ta vs cnapshuimeanna, neamh-incháilitheacht 
chostas áirithe:  
Dhéanfaí costais tuairiscithe a shimp liú dá mbainfí úsáid bhreise as cnapshuimeanna  (e.g. 
cur i bhfeidhm per-diems caighdeánacha AE i leith  costas taistil, agus costais foirne 
chaighdeánacha). Dhéanfaí simpliú ar na nósan na imeachta sin dá ndéanfaí teorannú ar 
incháilitheacht chostas ar leith lena mbainea nn tuairisciú agus faireachán achrannach (e.g. 
gan maoiniú a dhéanamh ach amháin ar bhaill foirne bhreise arna n-earcú go sonrach don 
tionscadal faoi chostais phearsanra; CBL a mheas mar mhír neamh-incháilithe). Chiallódh 
 
GA    GA sé sin go mbeadh laghdú tuairim is 5-10 % ar c hostais incháilithe i gcomhair CBL agus 20-
40 % i gcomhair pearsanra i gceist, rud a d’fh éadfadh iarratasóirí féid eartha a dhíspreagadh. 
Dá ndéanfaí méadú ar an ráta cómhaoinithe, d’fhéadfaí na tionchair dhiúltacha sin a shárú. 
G. Roghanna maidir le seachtrú  
I dTeachtaireacht an chreata airgeadais ilbhliant úil/an CAI, mheas an Coimisiún gur cheart 
go bhfanfadh LIFE faoi bhainistíocht lárnach, ac h go bhféadfaí go leor cúraimí bainistíochta 
a tharmligean chuig gníomhaireacht feidhmiúch áin reatha. Faoi láthair, is é tuairim is 
125 post coibhéise lánaimseartha an líon foirne a theastaíonn chun bainistiú a dhéanamh ar 
LIFE, lena n-áirítear conraitheoirí seachtracha a gus oifigigh an AE. Tá  an costas riaracháin 
iomlán díreach os cionn EUR 15 milliún. Is ionann é sin agus 6.2 % de bhuiséad iomlán 
bliantúil an Chláir.  
G1.Seachtrú Iomlán:  
Dhéanfaí na cúraimí bainistíochta maidir le  roghnú agus faireachán tionscadal, deontais 
oibriúcháin Eagraíochtaí Neamhrialtasacha agus  gníomhaíochtaí cumarsáide a aistriú chuig 
gníomhaireacht reatha, i gcás tionscadal trai disiúnta agus Tionscadal  Comhtháite araon. 
D’fhanfadh rialachas, maoirseacht agus meastó ireacht LIFE laistigh den Choimisiún. I gcás 
cúnaimh theicniúil, tá an dá f horogha seo a leanas indéanta:  
- Seachtrú gan comharba a thabhairt ar chúnamh teicniúil:  is é an costas iomlán a bheadh i 
gceist ná 6.3 % de bhuiséad an Chláir.   
- Seachtrú ina dtugtar co mharba ar chúnamh teicniúil:  is é an costas iomlán a bheadh i 
gceist ná 6.0 % de bhuiséad an Chláir. 
G2. Réiteach hibrideach: seachtrú ar th ionscadail thraidisiúnta, agus Tionscadail 
Chomhtháite a choinneáil la istigh den Choimisiún:  
Dhéanfaí seachtrú ar bhainistíocht na dtionscadal  traidisiúnta agus na  ndeontas oibriúcháin i 
gcomhair Eagraíochtaí Neamhrialtasacha chuig gníomhaireacht reatha, agus choinneofaí Tionscadail Chomhtháite i gcomhair an fhochlái r don Chomhshaol agus rialachas an Chláir 
laistigh den Choimisiún. Ba iad na príomhchúi seanna a bheadh leis comhtháthú ar thorthaí 
tionscadal i mbeartais an AE a bhaint am ach, a áirithiú go ndéanfaí Tionscadail 
Chomhtháite a dhearadh go leordhóthanach agus  leanúint le dlút hfhaireachán agus 
cuibhreann le haonaid théamacha. Tá an costas  iomlán cosúil le rogha G1 (le comharba a 
thabhairt ar chúnamh theicn iúil, nó gan é a dhéanamh). 
Mar achoimre, is iad na buntáistí a bhaineann le  rogha na gníomhaireachta ná: costais foirne 
níos ísle, an caighdeán céanna maidir le gníomhaíochtaí cur c hun feidhme, cumarsáide agus 
leata is atá sa chás reatha, agus suas le 19 post a fhuascailt  sa Choimisiún.  
Tá baol ann, áfach, go laghdóf aí an cumas breisluach inmh ianaithe an AE a bhaint amach 
leis an rogha gníomhaireachta. Go háirithe, bhe adh gá le dearadh cúramach ó Thionscadail 
Chomhtháite i gcomhar le haonaid beartais na  nArd-Stiúrthóireachtaí atá os a gcionn, agus 
bheadh gá le dlúthfhaireachán chun a rath agus an nasc le cur chun feidhme a áirithiú, agus 
rud a bheadh níos laige sa chás ina mbeadh bainistiú á dhéanamh ag gníomhaireacht ar an gClár.  
 
 
GA    GA 6. Na roghanna a chur i gcomparáid 
Rinneadh meastóireacht ar na roghanna thuas,  agus cuireadh i gcomparáid iad ar bhonn na 
gcritéar seo a leanas: éifeachtacht, comhlea núnachas agus éifeachtúlacht. Dá bhrí sin, ba 
Chlár é a bheadh i rogha na tosaíochta:  
- ina mbeadh tosaíochtaí téamacha maidir leis an  tréimhse chlárúcháin iomlán, plean oibre 
2-3 bliana le tosaíochtaí neamh-uileghabhálach a, agus cur chuige ó bharr anuas i leith 
gach tionscadal (Rogha A2); 
- ina mbeadh Tionscadail Chomhtháite a dhíreofaí go príomha ar líon teoranta réimsí 
(Roghanna B2a nó B2b); 
- ina mbeadh leithdháileadh chistí LIFE arna nd áileadh amhail is atá i dTeachtaireacht an 
CAI agus ina mbeadh 50 % de na hacmhainní don fhochlár don Chomhshaol á leithdháileadh don bhithéagsúlacht (Rogha C2); 
- ina mbeadh córas chun tionsca dail “thraidisiúnt a” a roghnú bunaithe ar fhiúntas agus 
córas chun Tionscadail Chomhtháite a ro ghnú lena n-áiritheofaí cothromaíocht 
gheografach (Rogha D2); 
- trína gcuirfí le ról na nEag raíochtaí Neamhrialtasacha ma idir le leathadh, agus ina 
mbeadh cineálacha cur chuige feabhsaithe i leith an rialachais agus na cumarsáide; (Rogha E1);  
- lena dtabharfaí meicníochtaí uirlisí TF isteach  chun tograí a chur is teach agus cur chuige 
dhá chéim i gcomhair Tionscadal Comhtháite le  hoibleagáidí tuairiscithe ar thimthriall 
2 bhliain; lena méadófaí úsáid chnapshuimea nna agus lena simpleofaí incháilitheacht 
chostas trí theorainn a chur ar incháilitheacht chostas áiri the (teaglaim de Roghanna F); 
- ina mbeadh seachtrú ar bhainistíocht na d tionscadal traidisiúnta chuig gníomhaireacht 
reatha, agus rialachas an Chláir mar aon le  bainistíocht na dTionscadal Comhtháite san 
fhochlár don Chomhshaol a choinneáil lais tigh de na hArd-Stiú rthóireachtaí lena 
mbaineann. Bunaithe ar mheastóireacht mheán téarma, d’fhéadfaí seachtrú céimneach a 
dhéanamh ar bhainistíocht na dtionscadal sin (Rogha G2). 
Thabharfaí faoi na príomh-mholtaí i meastóireach taí ar Chlár LIFE leis sin, i.e. tosaíochtaí 
téamacha níos fearr, simpliú agus dea-bhainistí ocht. Bheadh sineirgíocht aí suntasacha ann le 
Cistí eile de chuid an AE, rud a d’áiritheodh éi feacht iolraitheora níos fearr. D’fhéadfadh an 
rogha sin timpeall EUR 900-1,210 milliún in agha idh na bliana i dtairbhí comhshaoil a 
ghiniúint, agus coigilteas idir 7-12 % de chos tais tairisceana agus 25 % i gcás oibleagáidí 
tuairiscithe a ghiniúint.   
7. Faireachán agus Meastóireacht  
Tá an creat faireacháin arna bhe artú eagraithe timpeall ar dhá lei bhéal: faireachán ar aschuir, 
ar thorthaí agus ar thionchair ar leibhéal an tionscadail agus ar leibhéal an Chláir; agus rianú 
caiteachais ar leibhéal an Chláir. 
Faireachán ar aschuir, ar t horthaí agus ar thionchair:  
Beidh táblaí aschur ionchais mar chuid de t hograí na dtionscadal mar bhunús chun faireachán 
a dhéanamh ar dhul chun cinn. Beidh tuarascála cha téamacha in aghaidh an réimse mar bhonn 
le scaipeadh beartas agus cur le beartais . Dhéanfaí meastóireacht mheántéarma agus 
meastóireacht ex-post ar Chlár LIFE.  
Rianú ar chaiteachas ar leibhéal an chláir:  
 
GA    GA Ina theannta sin, chun fianaise a sholáthar de na comhthairbhí a bhainfeadh leis an dá fhochlár 
maidir le tosaíochtaí sonracha, amhail gníomhú ar  son na haeráide agus na bithéagsúlachta, 
agus chun léiriú níos fearr a th abhairt ar an leibhéal caiteachai s ar feadh LIFE le haghaidh na 
dtosaíochtaí sin, áireofar leis  an gcreat faireach áin modheolaíocht chun rianú a dhéanamh ar 
chaiteachas a bhaineann leis an aeráid agus leis an mbithéagsúlacht, mar atá luaite i 
dTeachtaireacht an CAI a gus ag leanúint ó “mharcóirí Rio” an ECFE.