MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Is gá margadh gáis comhtháite a chur ar bun chun bunchloch a leagan síos le haghaidh thionscadal an Aontais maidir le hAontas Fuinnimh a bhunú. Meastar go mbíonn an margadh gáis inmheánach ag feidhmiú go maith nuair is féidir le gás gluaiseacht gan bhac, agus ar phraghas réasúnta, ó Bhallstát go chéile go dtí an áit is mó a bhfuil gá leis. Is gá margadh gáis dea-fheidhmiúil a bheith ann chun cinnteacht an tsoláthair gáis san Aontas a fheabhsú. Ós rud é gur trí phíblínte den chuid is mó a iompraítear gás, is gá idirnascacht na ngréasán gáis idir na Ballstáit agus rochtain neamh-idirdhealaitheach ar na gréasáin sin a bheith mar bhonn le feidhmiú éifeachtúil an mhargaidh. Tá an méid sin riachtanach freisin chun gur féidir gás a sheachadadh le linn éigeandálaí, idir na Ballstáit féin agus go dtí tríú tíortha comharsanachta araon. Tá an tAontas ag brath go mór ar allmhairithe gáis ó thríú tíortha agus is chun leasa an Aontais agus custaiméirí gáis atá sé an oiread trédhearcachta agus iomaíochais is féidir a bheith ann maidir leis na píblínte ó na tíortha sin.

Cé go mbíonn feidhm go ginearálta ag dlí an Aontais Eorpaigh maidir le huiscí críochacha agus limistéar eacnamaíoch eisiach Bhallstáit an Aontais, ní leagtar amach go sonrach i dTreoir 2009/73/CE (dá ngairtear "an Treoir maidir le Gás" anseo feasta) creat dlíthiúil le haghaidh píblínte gáis go dtí tríú tíortha agus uathu. Dá bhrí sin, tar éis anailís dhlíthiúil a dhéanamh, thángthas ar an tátal nach bhfuil na rialacha is infheidhme maidir le píblínte tarchurtha gáis a nascann dhá Bhallstát nó níos mó, píblínte a thagann faoi chuimsiú an tsainmhínithe ar "idirnascaire", nach bhfuil na rialacha sin infheidhme maidir le píblínte den chineál atá ag teacht isteach san Aontas. Mar sin féin, tá nós ann príomhphrionsabail an chreata rialála arna leagan amach sa Treoir maidir le Gás i dtaca le tríú tíortha, na príomhphrionsabail sin a chur i bhfeidhm, go háirithe trí chomhaontuithe idirnáisiúnta a bhaineann le píblínte gáis atá ag teacht isteach san Aontas. Meastar go mbeidh gá le beart reachtach as seo amach, dá bhrí sin, chun an creat rialála is infheidhme maidir leis na píblínte gáis uile go dtí tríú tíortha agus uathu a shainiú agus a shonrú ar bhealach sonrach comhleanúnach.

I dteannta na leasuithe atá molta, tiocfaidh an Treoir maidir le Gás ina hiomláine (mar aon le gníomhartha dlí gaolmhara amhail an Rialachán maidir le Gás, cóid agus treoirlínte gréasáin, ach amháin má fhoráiltear dá mhalairt sna gníomhartha sin), tiocfaidh sí chun bheith infheidhme maidir le píblínte go dtí tríú tíortha agus uathu, lena náirítear píblínte atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo, a fhad le teorainn dhlínse an Aontais. Áirítear sa mhéid sin na forálacha ábhartha maidir le rochtain tríú páirtí, rialú taraifí, díchuachadh úinéireachta agus trédhearcacht. Faoin Treoir, beifear in ann freisin iarratas a dhéanamh ar mhaolú ó na rialacha thuas le haghaidh píblínte nua go dtí tríú tíortha agus uathu, de bhun Airteagal 36 den Treoir maidir le Gás. Maidir leis na píblínte atá ann cheana, nach dtagann faoi raon feidhme Airteagal 36, beidh na Ballstáit in ann maoluithe a thabhairt ó chur i bhfeidhm phríomhfhorálacha na Treorach, ar choinníoll nach ndéanfadh an maolú dochar do chumas iomaíochta, d'fheidhmiú éifeachtach an mhargaidh ná do chinnteacht an tsoláthair san Aontas.

Bheadh na píblínte go dtí tríú tíortha agus uathu faoi réir dhá chreat dhlíthiúla ar a laghad, dá bhrí sin. Dá néireodh sin casta ó thaobh an dlí de, ba é comhaontú idirnáisiúnta leis an tríú tír nó leis na tríú tíortha lena mbaineann an ionstraim iomchuí chun creat dlíthiúil comhleanúnach a áirithiú don phíblíne ina hiomláine. In éagmais comhaontú den chineál sin nó eisceacht le haghaidh bonneagar nua nó maolú le haghaidh an bhonneagair atá i bhfeidhm cheana, ní fhéadfar an phíblíne a oibriú ach amháin i gcomhréir le ceanglais Threoir 2009/73/CE laistigh de theorainneacha dhlínse an Aontais.

• Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Leis an togra seo, na rialacha is infheidhme faoi láthair maidir le píblínte laistigh den Aontas, tugtar feidhm dóibh i gcás píblínte go dtí tríú tíortha agus uathu chomh maith. Ar an gcaoi sin, tá sé comhsheasmhach le forálacha atá sa réimse beartais cheana. Áirítear soiléirithe breise nuair is gá chun na ceanglais a bhaineann go sonrach le tríú tíortha a chur san áireamh.