D'éirigh go maith leis an bplé sin agus tá sé sin le sonrú sa chomhsheasamh ón gComhairle, seasamh a glacadh le tromlach cáilithe. Measann an Coimisiún go dtagann an comhsheasamh ón gComhairle le spriocanna bunaidh thogra an Choimisiúin agus go dtugann sé san áireamh a lán dá raibh ina ábhar imní ag Parlaimint na hEorpa. Ainneoin nach bhfuil an seasamh coiteann – i gcás eilimintí ar leith – ag teacht le togra bunaidh an Choimisiúin, glacann an Coimisiún leis go bhfuil comhréiteach atá tomhaiste go cúramach forbartha aige agus tá sé sásta gur cuireadh san áireamh na saincheisteanna ar fad a measann an Coimisiún a bheith riachtanach agus a thogra á ghlacadh aige.

I ndiaidh do Pharlaimint na hEorpa a seasamh a ghlacadh ar an gcéad léamh, leanadh leis an bplé neamhfhoirmiúil idir toscaireachtaí Pharlaimint na hEorpa, Uachtaránacht na Comhairle agus an Coimisiún, agus é mar aidhm teacht ar chomhaontú ag céim an chomhsheasaimh ('comhaontú luath ag an dara léamh').

Níor eisíodh aon togra modhnaithe ón gCoimisiún. Sa "Communication de la Commission sur les suites données aux avis et résolutions adoptés par le Parlement européen lors de la session d'avril 2014" [Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis na bearta a rinneadh i leith na dtuairimí agus na rún a ghlac Parlaimint na hEorpa i seisiún Aibreáin 2014] (doiciméad SP (2014) 471) a seoladh chuig Parlaimint na hEorpa an 7 Iúil 2016, chuir an Coimisiún in iúl go bhféadfadh sé glacadh go hiomlán, i bpáirt, i bprionsabal nó faoi réir athscríobh le 50 den 136 leasú ó tharla gur mheas sé go mbeadh na leasuithe seo ina mbonn le togra an Choimisiúin a shoiléiriú nó a fheabhsú agus go raibh a leithéid ag teacht le haidhmeanna ginearálta an Choimisiúin.

Seoladh togra an Choimisiúin chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle an 6 Bealtaine 2013. Ghlac Parlaimint na hEorpa a seasamh ar an gcéad léamh an 15 Aibreán 2014 agus thacaigh sí le príomhchuspóirí an togra ón gCoimisiún. Go háirithe, chomhaontaigh Parlaimint na hEorpa ar an aicmiú do lotnaidí, ar na bearta maidir le fógraí, díothú, suirbhéanna, pleananna teagmhasacha, cleachtaí ionsamhlúcháin, ar an ngá atá le córas allmhairithe níos réamhghníomhaí a bheith i bhfeidhm, agus ar an gcur chuige nua a bhaineann le deimhniúchán do phlandaí, táirgí plandaí nó réada eile. Mhol Parlaimint na hEorpa deireadh a chur leis an tairseach den 10 % is airde do lotnaidí tosaíochta, thug sí isteach roinnt leasuithe le haghaidh ceanglais níos déine maidir le hallmhairithe agus idirthurais plandaí, táirgí plandaí agus réada eile, agus thionscain sí oibleagáidí maidir le tuairisciú a bhaineann le raon feidhme na bpasanna plandaí a leathnú agus le tionchar na mbeart allmhairithe. Mhol Parlaimint na hEorpa freisin gach lotnaid rialáilte a chur san áireamh sna hIarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán.

Féachtar sa togra leis na cuspóirí faoi rialáil níos fearr a bhaint amach toisc go ndéantar simpliú ann ar na rialacha maidir le gach lotnaid (idir chinn choraintín agus cinn rialáilte nach cinn choraintín iad) faoi aon chreat dlí amháin; leagtar amach ann rialacha níos soiléire agus níos mionsonraithe maidir le conas freagairt a thabhairt ar ráigeanna lotnaidí, agus déantar comhchuibhiú agus soiléiriú ar na ceanglais maidir le deimhniúchán a dhéanamh ar thráchtearraí lena dtabhairt isteach ar chríoch an Aontais, agus maidir lena ngluaiseacht laistigh den chríoch sin. Ina theannta sin, bunaítear ann rialacha níos trédhearcaí maidir le measúnú agus bainistiú a dhéanamh ar an riosca fíteashláintíochta.

Anuas air sin, leagtar amach sa togra córas níos réamhghníomhaí maidir le plandaí, táirgí plandaí agus réada eile – a bhféadfadh lotnaidí den sórt sin a bheith iontu agus a bhfuil riosca fíteashláintíochta ar leibhéal doghlactha iontu – a thabhairt isteach san Aontas, agus a bheith ag gluaiseacht laistigh den Aontas. Déantar simpliú ann ar na rialacha maidir le deimhniú trí cheangal a leagan síos go mbeadh pas aonfhoirmeach plandaí ag gabháil le gach planda atá le cur. Ina theannta sin, bunaítear leis an togra deimhniú réamhonnmhairiúcháin lena áirithiú go mbeidh comhordú níos fearr idir na Ballstáit i gcás ina mbíonn planda, táirge planda nó réada eile ag gluaiseacht i measc na mBallstát sula ndéantar iad a onnmhairiú chuig tír nach Ballstát den Aontas í.

Cumhdaítear measúnú agus bainistiú ar rioscaí ó lotnaidí plandaí sa togra. Déantar na lotnaidí sin a aicmiú i gcomhréir leis na critéir atá bunaithe ar chaighdeán idirnáisiúnta mar lotnaidí coraintín agus lotnaidí rialáilte nach lotnaidí coraintín iad. Na lotnaidí coraintín féin, déantar iad a aicmiú mar lotnaidí coraintín Aontais (is infheidhme i gcríoch iomlán an Aontais) agus lotnaidí coraintín limistéir faoi chosaint (is infheidhme i limistéir faoi chosaint áirithe agus iontu sin amháin). Gach ceann de na lotnaidí sin, ní dhéanfar iad a liostú ach amháin mar thoradh ar mheasúnú riosca i gcomhréir leis na caighdeáin idirnáisiúnta. Moladh freisin an 10 faoin gcéad de lotnaidí coraintín Aontais a mbíonn an tionchar is déine acu ar an ngeilleagar, ar an tsochaí agus ar an gcomhshaol a aicmiú mar lotnaidí tosaíochta, agus ceanglais níos déine, ó thaobh suirbhéanna agus pleananna gníomhaíochta maidir le díothú, a chur i bhfeidhm ina leith.

Leis an togra, aisghairtear reachtaíocht an Aontais maidir le plandaí a chosaint ar lotnaidí agus cuirtear reachtaíocht nua ina háit; is é atá sa reachtaíocht sin Treoir 2000/29/CE maidir le bearta cosanta i gcoinne orgánaigh atá dochrach do phlandaí nó do tháirgí plandaí a thabhairt isteach sa Chomhphobal agus i gcoinne leathadh na norgánach sin laistigh den Chomhphobal, agus sé cinn eile de Threoracha a bhaineann le bearta sláinte i ndáil le plandaí agus le lotnaidí. Tá an creat reachtach atá ann faoi láthair ann ó bhí 1977 ann agus is gá é a chur in oiriúint i bhfianaise na ndúshlán nua atá ann ón méadú ar thrádáil agus ón athrú aeráide. Bhí an togra ina chuid den phacáiste d'athbhreithnithe a bhaineann le sláinte plandaí, sláinte ainmhithe, rialuithe oifigiúla i ndáil le plandaí, ainmhithe, bia agus beatha, agus caiteachais an Aontais i ndáil leis na beartais sin.

*Mar gheall ar an dul chun cinn sa phlé neamhfhoirmiúil idir an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa i ndiaidh chéad léamh an togra ag Parlaimint na hEorpa, níor ullmhaigh an Coimisiún togra leasaithe ach chuir sé a thuairimí maidir le leasuithe na Parlaiminte in iúl sa teachtaireacht dar teideal "Communication de la Commission sur les suites données aux avis et résolutions adoptés par le Parlement européen lors de la session d'avril 2014" [Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis na bearta a rinneadh i leith na dtuairimí agus na rún a ghlac Parlaimint na hEorpa i seisiún Aibreáin 2014] (doiciméad SP(2014) 471) a seoladh chuig Parlaimint na hEorpa an 7 Iúil 2014.

An dáta a tíolacadh an togra chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (doiciméad COM(2013) 267 final – 2013/0141 COD):

3.2Leasuithe Pharlaimint na hEorpa ar ghlac an Coimisiún leo agus atá ionchorpraithe go hiomlán, i bpáirt nó i bprionsabal sa seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh

Oibreoirí gairmiúla ábhartha a chur ar an eolas i dtaca le pleananna teagmhasacha. Thug Parlaimint na hEorpa leasú isteach (56) ina leagtar amach go gcuirfidh Ballstáit a gcuid pleananna teagmhasacha in iúl don Choimisiún agus do na Ballstáit eile arna iarraidh sin orthu, 'agus go gcuirfidh siad gach oibreoir ábhartha ar an eolas'. Is mír bhreise úsáideach é gach oibreoir ábhartha a chur ar an eolas ar ghlac an Coimisiún agus an Chomhairle leis agus a cuireadh san áireamh i dtéacs an Rialacháin.

Rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí sna cleachtaí ionsamhlúcháin. Thug Parlaimint na hEorpa leasú isteach (57) ina leagtar amach go ndéanfar na cleachtaí sin i ndáil le gach lotnaid tosaíochta lena mbaineann laistigh de thréimhse réasúnta ama 'agus le rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí lena mbaineann'. Is mír bhreise úsáideach é rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí lena mbaineann ar ghlac an Coimisiún agus an Chomhairle leis agus a cuireadh san áireamh i dtéacs an Rialacháin.

3.3Leasuithe Pharlaimint na hEorpa arna ndiúltú ag an gCoimisiún agus atá ionchorpraithe go hiomlán, i bpáirt nó i bprionsabal sa seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh

Deireadh a chuir leis an tairseach 10% do lotnaidí tosaíochta. Mheas Parlaimint na hEorpa gur tairseach treallach a bhí san uasteorainn de 10 % as líon iomlán lotnaidí coraintín Aontais; dá bharr sin, mhol sé deireadh a chur leis (leasú 40). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin chun a áirithiú go ndéanfar prionsabal na tosaíochta a urramú agus liosta na lotnaidí tosaíochta á ghlacadh. Ghlac an Chomhairle leis an leasú agus baineadh an tairseach 10% as an Rialachán. Is féidir leis an gCoimisiún glacadh leis an seasamh sin de mheon an chomhréitigh agus toisc go mbeidh sé indéanta fós coincheap na tosaíochta a urramú gan teorainn shonrach a bhunú sa reachtaíocht.

Tuairisciú ar phasanna plandaí. Thug Parlaimint na hEorpa isteach leasú lena leagtar amach oibleagáid ar an gCoimisiún chun tuairisciú a dhéanamh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ar an taithí a fuarthas ó chóras na bpasanna plandaí a leathnú amach go gach gluaiseacht plandaí, táirgí plandaí agus réada eile laistigh de chríoch an Aontais. Ní mór a chur san áireamh sa tuairisciú sin anailís shoiléir ar na leasanna ó thaobh costais de do na hoibreoirí (leasú 108 agus leasú 109). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin toisc gur measadh sa mheasúnú tionchair nach mbeidh aon tionchar suntasach ar oibreoirí ná ar thrádáil plandaí ó raon feidhme na bpasanna plandaí a leathnú chuig gach planda atá le cur. Ghlac an Chomhairle leis an leasú. Is féidir leis an gCoimisiún glacadh le seasamh na Comhairle de mheon an chomhréitigh.

Tuairisciú ar bhearta i dtaca le hallmhairiú. Mhol Parlaimint na hEorpa oibleagáid go ndéanfadh an Coimisiún tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle, ina mbeadh anailís costais/sochair maidir le forfheidhmiú agus éifeachtacht na mbeart a bhaineann le hallmhairiú chuig críoch an Aontais (leasú 98). Ghlac an Chomhairle leis an leasú sin. Cé gur dhiúltaigh an Coimisiún ar dtús don leasú ó Pharlaimint na hEorpa toisc gur measadh go mbeadh ualach rómhór ag baint leis, is féidir leis glacadh leis an téacs, de mheon teacht ar chomhréiteach, mar a ghlac an Chomhairle chuici féin é i seasamh na Comhairle.

3.4Leasuithe Pharlaimint na hEorpa arna nglacadh ag an gCoimisiún go hiomlán, i bpáirt nó i bprionsabal, ach nach bhfuil ionchorpraithe sa seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh

Tá roinnt leasuithe beaga ann ar ghlac an Coimisiún leo i bpáirt ach nár cuireadh isteach go sonrach sa seasamh deiridh ón gComhairle toisc gur fágadh gan fheidhm iad le dul chun cinn na caibidlíochta nó toisc go raibh siad mínithe in áit éigin eile nó curtha isteach go hintuigthe sa togra (leasuithe 43, 44, 45, 46, 51, 52 agus 53 mar shampla).

3.5Leasuithe Pharlaimint na hEorpa arna ndiúltú ag an gCoimisiún agus nach bhfuil ionchorpraithe sa seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh

Speicis choimhthíocha ionracha a chur san áireamh sa sainmhíniú ar lotnaid. Mhol Parlaimint na hEorpa speicis choimhthíocha ionracha a chur san áireamh sa sainmhíniú ar lotnaidí (leasú 19). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin toisc go mbeadh forluí ann le Rialachán (AE) Uimh. 1143/2014 maidir le tabhairt isteach agus leathadh speiceas coimhthíoch ionrach a chosc agus a bhainistiú dá ndéanfaí leathnú ar an raon feidhme agus go gcuirfí an iomarca stró ar na hacmhainní atá ar fáil i dtaca le lotnaidí a mheasúnú agus a bhainistiú. Dhiúltaigh an Chomhairle freisin do leathnú don sórt sin ach chomhaontaigh sí, mar sin féin, na plandaí neamhsheadánacha a chur san áireamh, faoi choinníollacha áirithe, i raon feidhme na 'lotnaidí' (féach pointe 3.6).

Lotnaidí a liostú san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seachas faoi Ghníomh Cur Chun Feidhme. Mhol Parlaimint na hEorpa leasú chun gach lotnaid a liostú faoi na hIarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán (leasú 14, leasú 30 agus leasú 31, mar shampla). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin. Measann sé gur gné riachtanach de raon feidhme an Rialacháin iad na critéir lena gcinntear cé na lotnaidí a liostófar, seachas an liostú é féin atá neamhbhuan. Athraíonn stádas na lotnaidí sna liostaí go minic agus tá dlúthbhaint ag an stádas sin le bearta in aghaidh na lotnaidí sin agus leis na tríú tíortha/Ballstáit shonracha lena mbaineann. Dá bhrí sin, ba cheart lotnaidí a liostú i ngníomhartha cur chun feidhme, seachas in Iarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán. Dhiúltaigh an Chomhairle don leasú sin ar an mbonn céanna.

An ceart a bheith ag údaráis inniúla imshrianadh seachas díothú a chur i bhfeidhm. Mhol Parlaimint na hEorpa sa leasú uaithi go mbeadh an deis ag údaráis inniúla imshrianadh a chur i bhfeidhm, seachas díothú, bunaithe ar chinneadh dá gcuid féin, ar lotnaidí coraintín Aontais, i gcás ina measann siad nach féidir díothú a dhéanamh (leasú 47). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin toisc go bhfuil sé tábhachtach, ar mhaithe le cosaint fíteashláintíochta do chríoch an Aontais, nach mbeidh aon rogha eile ag na húdaráis inniúla seachas díothú. Níor cheart imshrianadh a cheadú ach amháin má chinntear ar leibhéal an Aontais sin a dhéanamh i gCinneadh Cur Chun Feidhme de chuid an Choimisiúin. Dhiúltaigh an Chomhairle don leasú sin bunaithe ar an réasúnú céanna.

Comhordú ar chúiteamh d'oibreoirí gairmiúla. Thug Parlaimint na hEorpa leasú isteach ina dtugtar le fios gur cheart do na Ballstáit a áirithiú, i gcás ina dtabharfaidh siad cúiteamh d'oibreoirí gairmiúla as luach na bplandaí, táirgí plandaí nó réada eile arna scriosadh mar chuid de na bearta díothaithe agus a chuirtear i bhfeidhm i limistéar trasteorann, go ndéanfar comhordú idir na Ballstáit lena mbaineann ar chúiteamh leordhóthanach chun saobhadh an mhargaidh a sheachaint (leasú 48). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin toisc nach mbaineann an mhír bhreise sin le hábhar an togra seo, ach leis an rialú airgeadais le haghaidh bearta na Choimisiúin agus, toisc go mbaineann sé le fógra a thabhairt, go bhfuil sí i gcoinne na rialacha maidir le teicnící reachtacha. Dhiúltaigh an Chomhairle don leasú sin bunaithe ar an réasúnú céanna.

Ceanglais dhiana ar idirthurais fíteashláintíochta. I gcás plandaí, táirgí plandaí nó réada eile ag gluaiseacht tríd an Aontas faoi bhealach, mhol Parlaimint na hEorpa ceanglais níos déine, lena náirítear séala fíteashláintíochta atá formheasta go hoifigiúil a úsáid agus maoirseacht ghéar a dhéanamh ar an ngluaiseacht sin (leasú 91 agus leasú 92). Dhiúltaigh an Coimisiún do na leasuithe sin toisc go bhfuil ualach i gceist leo agus go bhfuil siad díréireach i gcomparáid leis an riosca fíteashláintíochta a d'fhéadfadh a bheith ag na tráchtearraí sin. Dhiúltaigh an Chomhairle don leasú sin bunaithe ar an réasúnú céanna, agus toisc go gcumhdófar forálacha maidir le hearraí faoi bhealach ar mhodh cothrománach faoin Rialachán nua maidir le Rialuithe Oifigiúla (COM(2013) 265 final – 2013/0140 COD).

Dul i gcomhairle leis an nGrúpa Comhairleach. Thug Parlaimint na hEorpa leasú isteach ina leagtar amach gur cheart don Choimisiún dul i gcomhairle leis an nGrúpa Comhairleach ar an slabhra bia agus ar shláinte ainmhithe agus plandaí a bunaíodh faoi Chinneadh 2004/613/CE ón gCoimisiún agus gur cheart don Ghrúpa sin ionchuir a sholáthar nuair atá gníomhartha cur chun feidhme agus gníomhartha tarmligthe á nullmhú (leasú 113). Dhiúltaigh an Coimisiún don leasú sin toisc gur cheart cleachtas den sórt sin a fhágáil faoi lánrogha an Choimisiún seachas é a bhunú i ngníomh reachtach. Téann an Coimisiún i gcomhairle leis an nGrúpa Comhairleach ar bhonn rialta i dtaca le saincheisteanna a bhaineann le sláinte plandaí agus bunaíodh Meitheal bhuan maidir le Plandaí faoin nGrúpa Comhairleach in 2013 chuige sin. Dhiúltaigh an Chomhairle don leasú sin bunaithe ar an réasúnú céanna.

3.6Forálacha nua a thug an Chomhairle isteach

Thug an Chomhairle go leor leasuithe isteach i mbeagnach gach Airteagal den togra. Formhór na leasuithe is, is forbairt bhreise ar fhorálacha an togra atá iontu agus ní thugtar cur chuige nua ná cur chuige atá leasuithe ó bhun isteach leo. Cuireann na forálacha seo a leanas le raon feidhme nó le ceanglais an togra, áfach.

Plandaí neamhsheadánacha a chur san áireamh sa sainmhíniú ar lotnaidí. Faoin togra, fágadh ar lár plandaí neamhsheadánacha sa sainmhíniú ar lotnaid. Chuir an Chomhairle isteach an fhoráil seo: i gcás ina mbíonn fianaise ann go bhfuil rioscaí fíteashláintíochta ag baint le plandaí neamhsheadánacha (gan speicis choimhthíocha ionracha san áireamh) a bhfuil tionchar tromchúiseach eacnamaíochta, sóisialta agus comhshaoil ag na rioscaí sin ar chríoch an Aontais, féadfar na plandaí neamhsheadánacha sin a mheas ina bplandaí atá dochrach do phlandaí nó do tháirgí plandaí (lotnaidí). Ghlac an Coimisiún leis an leasú sin de mheon an chomhréitigh.

Criosanna faoi chosaint go sealadach. Chuir an Chomhairle isteach foráil go bhféadfadh an Coimisiún aitheantas a thabhairt do chrios atá faoi chosaint shealadach ag a mbeidh feidhm leis na coinníollacha a bhaineann le gnáthchriosanna faoi chosaint. Chun crios sealadach a bhunú, ní bheidh de dhíth ach suirbhé bliana, áfach, seachas an suirbhé trí bliana a bhíonn de dhíth do na gnáthchriosanna faoi chosaint. Ní mhairfidh an taitheantas a thugtar do chrios faoi chosaint shealadach níos faide ná trí bliana tar éis é a aithint, agus rachaidh sé in éag go huathoibríoch tar éis trí bliana. Ghlac an Coimisiún leis an bhforáil sin toisc go bhféadfaí a áirithiú léi go mbeadh cur chuige níos solúbtha ann i dtaca le criosanna faoi chosaint a bhunú.