DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

a ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1308/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 1306/2013 maidir leis an scéim cabhrach chun torthaí agus glasraí, bananaí agus bainne a sholáthar sna forais oideachais

1. RÉAMHRÁ

Tá sé mar chuspóir ag an Scéim Bainne Scoile (SBS) agus leis an Scéim Torthaí Scoile (STS) an sciar de thorthaí agus de ghlasraí agus de tháirgí bainne in aistí bia leanaí a mhéadú go hinbhuanaithe nuair a bhíonn a nósanna itheacháin á múnlú. Tacaíonn siad le cuspóirí an CBT agus tá siad ag teacht le cuspóirí na sláinte poiblí maidir le nósanna itheacháin sláintiúla a mhúnlú.

Is ábhartha fós an réasúnaíocht ba chúis leis an dá scéim scoile a chur ar bun agus laghdú ag teacht sa lá atá inniu ann ar an méid torthaí agus glasraí agus táirgí bainne a thomhlaítear[1], fadhb a gcuireann na treochtaí nua-aimseartha tomhaltais i dtreo bia atá próiseáilte go mór ar minic cuid mhór siúcraí breise, salainn agus saille ann agus nithe eile nach iad léi.

2. AN FHADHB A SHAINIÚ

Baineadh de thátal as tuarascálacha éagsúla[2] agus as an taithí a fuarthas tar éis bheith á gcur i bhfeidhm le blianta go raibh laigí agus neamhéifeachtúlachtaí ann i leith na scéimeanna reatha:

(1) Tá sé mar sprioc ag an dá scéim athrú inbhuanaithe a spreagadh i nósanna itheacháin leanaí tríd an oideachas. Ach tá bearna idir leagan amach na scéimeanna agus an cuspóir sin. Bhí an ghné oideachasúil mar chuid den STS ón tús, ach ní chuireann an SBS aon oibleagáid ar na Ballstáit uirlisí oideachasúla faoi leith a úsáid agus tá an nasc idir na táirgí a dháiltear agus an scéim lag. Ina theannta sin, ní mór córais meastóireachta na scéimeanna a fheabhsú chun gur féidir a n‑éifeachtúlacht a thomhas.

(2) Tá easpa comhordaithe agus comhsheasmhachta eatarthu rud a d'fhéadfadh tionchar diúltach a bheith aige ar an gcóras i gcoitinne. Eascraíonn an fhadhb seo ó na creataí éagsúla dlíthiúla agus airgeadais, na difríochtaí sa mhargadh idir na táirgí i dtrácht agus na cinntí a dhéantar ar leibhéal na mBallstát faoi conas an dá scéim a chur i bhfeidhm.

(3) Is saintréith in oibriú na scéimeanna na heasnaimh eile a chuireann teorainn lena dtionchar láithreach, easnaimh choiteanna (amhail ualach mór riaracháin agus eagrúcháin), nó go sonrach i gcás an STS (go príomha 30% den phoitéinseal a bheith curtha i bhfeidhm go heasnamhach agus difríochtaí móra idir costais na dtáirgí a dháiltear) nó i gcás an SBS (éifeacht marbhualaigh phoitéinsiúil, cóimheas íseal costais-sochair).

3. COIMHDEACHT

Tá ceart gníomhaithe an AE leagtha amach in Airteagail 38 - 44 den Chonradh ina ndéantar foráil don CBT. Dearbhaítear le roinnt eilimintí gurb iomchuí gníomhaíocht ar leibhéal an AE agus go ngabhann breisluach leis:

Ar an gcéad dul síos foráiltear le creat ar leibhéal an AE an maoiniú is gá chun tionscnaimh thábhachtacha a chur chun feidhme ar fud an AE, toisc nach mbeadh sé ar chumas formhór na mBallstát a leithéid de thionscnaimh a chur i bhfeidhm lena n‑acmhainní féin amháin. Ina theannta sin, baineadh de thátal as na meastóireachtaí gur tháinig méadú ar inchreidteacht clár sna Ballstáit, agus ar infheictheacht na scéimeanna, chomh maith le feabhas ar íomhá an AE agus ar an gcur amach atá ag daoine ar chreat an AE. Mura ndéanfadh an AE go leor beart agus dá leanfaí de na gníomhaíochtaí ag leanúint ar leibhéal na mBallstát amháin chruthófaí an baol go mbeadh idirdhealú idir tomhaltóirí sna tíortha sin nach bhfuil rochtain acu ar na scéimeanna scoile mar asraon margaidh. Tagann breisluach breise as córas an AE, anuas ar na scéimeanna náisiúnta atá ann cheana féin, toisc go ngintear leis faisnéis leanúnach, trédhearcacht agus aistriú taithí idir na Ballstáit atá rannpháirteach ann.

4. CUSPÓIRÍ

Chun na cuspóirí sin a bhaint amach maidir le tomhaltas T&G agus táirgí bainne a mhéadú agus cur le haistí bia níos sláintiúla a mhúnlú, tá sé mar aidhm ag na cuspóirí sonracha agus oibríúcháin creat reatha na scéimeanna a oiriúnú chun:

(1) An córas atá ann faoi láthair a athdhíriú isteach ar na cuspóirí fadtéarmacha, d'fhonn na huirlisí oideachasúla a thabhairt don dá scéim, agus chun cabhrú saoránaigh óga a athdhíriú ar an mbia agus ar cad as a dtagann sé, agus a dtuiscint ar chúrsaí talmhaíochta agus ar tháirgí talmhaíochta a fheabhsú. Is ionann na cuspóirí sonracha sin agus na cuspóirí oibriúcháin a bhfuil sé mar aidhm acu:

– Gné oideachasúil na gcóras atá ann faoi láthair a spreagadh agus a chomhdhlúthú le huirlisí oideachasúla éigeantacha,

– An nasc idir na táirgí agus an scéim a mhéadú (breisluach an AE),

– Modheolaíocht meastóireachta choiteann a fhorbairt i gcomhair meastóireachta a dhéanfar san AE agus sna Ballstáit agus faireacháin bhliantúil.

(2) Na creataí dlíthiúla agus airgeadais ar leith atá ann faoi láthair a aontú agus a chomhdhlúthú agus trédhearcacht idirghabháil an AE a mhéadú. Tá sé mar aidhm ag na cuspóirí oibriúcháin:

– Na sineirgíochtaí atá idir an dá scéim faoi láthair agus éifeachtúlacht a gcuid bainistíochta a mhéadú,

– Trédhearcacht scéimeanna an AE a mhéadú.

(3) Éifeachtúlacht an chaiteachais atá dírithe ar chur chun cinn tomhaltais earraí talmhaíochta sna scoileanna a mhéadú, agus é mar aidhm ag na cuspóirí oibriúcháin:

– Feabhas a chur ar na coinníollacha a dhéanann difear d'úsáid acmhainneacht bhuiséadach,

– An creat dlíthiúil a shimpliú agus an t‑ualach riaracháin/eagrúcháin a laghdú.

5. ROGHANNA BEARTAIS

Le linn don scagadh a rinneadh ar roghanna éagsúla, cuireadh ceithre rogha i leataobh[3], agus rinneadh tuilleadh anailíse ar na roghanna seo a leanas:

5.1. Rogha 1: CBT 2020 (status quo)

Leis an rogha status quo comhtháthaítear cheana féin na hathruithe a tháinig as an athbhreithniú ar an CBT 2020, ina gcoimeádtar na creataí dlíthiúla agus airgeadais ar leith atá ann faoi láthair, mar aon leis na hathruithe a comhaontaíodh don dá scéim. An STS: buiséad méadaithe go EUR 150 milliún in aghaidh na bliana, rátaí cómhaoinithe ón AE níos airde (75 %, nó 90 % sna réigiúin lagfhorbartha), agus bearta tacaíochta a bheith incháilithe do chómhaoiniú ón AE. An SBS: oibleagáid ar na Ballstáit straitéisí náisiúnta nó réigiúnacha agus bearta tacaíochta deonacha a dhréachtadh. Ní dhéantar aon athrú ar shocruithe maoinithe an SBS (cúnamh ón AE €18.15/100kg an táirge, nó uasmhéid foriomlán ar chaiteachas an AE).

5.2. Rogha 2: Coigeartú

Tá sé i gceist leis an rogha seo féachaint an bhféadfaí na cuspóirí a bhaint amach dá gcloífí leis na creataí ar leith, maoiniú CBT 2020 agus an rogha táirgí ach na coigeartuithe seo a leanas a thabhairt isteach:

– bearta tacaíochta éigeantacha a thabhairt isteach don SBS freisin,

– na creataí atá ann faoi láthair a chomhfhogasú trí coigeartuithe rialála (ceanglais i leith comhstraitéisí, forálacha coiteanna agus riaracháin maidir le rialuithe etc.), agus

– tuilleadh sineirgíochtaí tar éis CBT 2020.

5.3. Rogha 3: Creat nua

De réir an rogha seo beidh creat coiteann dlíthiúil agus airgeadais i gcomhair scéimeanna scoile an CBT, bunaithe ar na trí ''cholún'':

i) Bearta tacaíochta coiteanna, lena bhfuil béim oideachasúil chun leanaí a athcheangal le cúrsaí talmhaíochta, le cúrsaí cothaithe/sláinte agus comhshaoil, lena bhféadfaí réimse níos leithne táirgí talmhaíochta, de réir téamaí, a chur leis corruair (le faomhadh ag údaráis sláinte náisiúnta).

ii) Gan ach torthaí agus glasraí úra (bananaí san áireamh) agus bainne óil a dháileadh. Dhíreodh sé sin an dáileachán isteach ar bhuiséad teoranta, léireodh sé an cleachtas reatha is coitianta, laghdódh sé an t‑ualach eagrúcháin ar scoileanna, agus tá sé ag teacht leis an ngá atá ann cabhrú na treochtaí maidir le laghdú tomhaltais an dá ghrúpa táirgí sin a chasadh timpeall.

iii) Creat coiteann airgeadais lena bhfuil:

- teorainn le buiséad foriomlán an AE (CBT 2020 neodrach, uasmhéid a thabhairt isteach don bhainne freisin), a leidhdháilfí ar na Ballstáit in ''imchlúdaigh'' ar leith do T&G agus do bhainne, agus an deis ann go bhféadfaí malartú eatarthu (tosaíocht a thabhairt d'idirghabháil trí straitéisí);

- teorainn le ranníocaíocht an AE in aghaidh an aonaid tomhaltais do T&G agus do bhainne (níl leibhéil chómhaoinithe ón AE mar atá faoin STS faoi láthair i gceist);

méadú ar an bhfóirdheontas ón AE don bhainne chun an éifeacht marbhualaigh a laghdú agus chun costas/sochar an dáileacháin a mhéadú.

6. MEASÚNÚ TIONCHAIR

6.1. Tionchar eacnamaíoch

· Tionchar díreach, indíreach agus fadtéarmach ar an éileamh

Faoi rogha 1, is dócha go mbeidh méadú ar an tionchar díreach agus indíreach ar an éileamh ar tháirgí T&G i gcás an STS mar gheall ar an mbuiséad a bheith níos airde agus na bearta tacaíochta níos treise. D'fhéadfadh tuilleadh tairbhí do thomhaltóiri áitiúla teacht as an éileamh méadaithe sin (na scoileanna mar ''mhargadh nideoige'' dá dtáirgí) dá n‑aimseofaí táirgí go háitiúil d'fhéadfaí go spreagfaí cineálacha éagsúla comhair chun freastal ar éilimh na margaí institiúideacha.

Is dócha gur cobhsaí a bheidh an tionchar ag an éileamh ar tháirgí bainne faoin SBS, agus an tionchar fadtéarmach ag brath ar an Ballstáit (má chuireann siad bearta oideachasúla i bhfeidhm). D'fhéadfaí go measfaí gurbh ualach riaracháin iad na straitéisí náisiúnta, rud a d'fhéadfadh baint de tharraingteacht an SBS. Má théann praghsanna réamh‑mheasta an bhainne/déiríochta in airde, beidh laghdú eile ar an gcúnamh ón AE do chostas na dtáirgí gan aon athrú a theacht ar leibhéil na bhfóirdheontas ón AE.

Faoi rogha 2, ceaptar go mbeidh an poitéinseal díreach i ndáil leis na méideanna a dháilfear gar den phoitéinseal a bheadh ann faoi rogha 1, ach ba cheart go mbeadh méadú ar an tionchar indíreach agus ar an tionchar fadtéarmach dá mbeadh bearta tacaíochta éigeantacha ann don SBS. Ach d'fhéadfaí go mbeadh laghduithe suntasacha ar an ualach riaracháin mar spreagadh chun rannpháirtíochta agus leas níos fearr a bhaint as an bpoitéinseal.

Tá an tionchar díreach ar an éileamh ar T&G faoi rogha 3 cosúil le rogha 1 ach é a bheith dírithe níos mó ar G&T úra. Ní bheidh aon tionchar ag buiséad foriomlán teoranta an AE do bhainne ar mhéideanna na dtáirgí a dháilfear, ach ba cheart go mbeidís níos airde i gcás bainne mhilis (mar gheall ar tháirgí déiríochta eile). Mura dtiocfaidh aon athrú ar bhreisithe náisiúnta nó ar ranníocaíochtaí príobháideacha, is dócha go gcuirfidh rátaí níos airde na bhfóirdheontas ón AE laghduithe ar na méideanna a dháiltear. Meastar go mbeidh tionchair fhadtéarmacha níos láidre ann faoin rogha seo agus bearta tacaíochta feabhsaithe ann.

· Tomhaltas

Faoi rogha 1, meastar go mbeidh an tomhaltas díreach agus indíreach T&G, gearrthéarmach agus fadtéarmach, níos airde faoin STS. Ba cheart go mbeadh tomhaltas táirgí bainne cobhsaí.

Is dócha go mbeidh tionchar níos mó ag rogha 2 ar thomhaltas trí na bearta tacaíochta éigeantacha don dá scéim agus trí phleanáil straitéiseach choiteann.

Meastar go mbeidh níos mó tionchair dhírigh ag rogha 3 ar thomhaltas bainne mhilis agus G&T úra (a bhfuil treochtaí a dtomhaltais ag laghdú) agus tionchar indíreach freisin ar éagsúlacht níos leithne táirgí trí na bearta tacaíochta.

· Ioncam feirmeoirí agus praghsanna

Níl tionchar suntasach ag na scéimeanna scoile ar ioncam feirmeoirí ná ar phraghsanna, ach amháin gur féidir le táirgeoirí deiseanna margaidh a fhorbairt lasmuigh den scoil (casadh ar thuismitheoirí agus a leithéid). Nuair a roghnaítear táirgí áitiúla is trédhearcaí faoin tslí ar thángthas ar an bpraghas deiridh (má fhoinsítear iad go háitiúil). I gcás rogha 2 tá níos mó deiseanna ann d'éagsúlú gníomhaíochtaí agus do rannpháirtíocht sna bearta tacaíochta atá faoin SBS freisin. Anuas ar sin, meastar i gcás rogha 3 go mbeidh an iomaíocht níos cothroime maidir le praghas táirgí T&G a dháiltear, rud a rachadh i bhfeidhm ar tháirgeoirí dá bhfoinseofaí táirgí go háitiúil.

· Nuálaíocht

Tá teorainn leis an bpoitéinseal atá ag scéimeanna scoile nuálaíocht agus taighde a chothú chun táirgí, pacáistí agus a leithéidí a thaitneodh le leanaí a chruthú.

· Trádáil le tríú tíortha

Tá gach rogha ag teacht le hoibleagáidí trádála idirnáisiúnta an AE, cé nach suntasach an tionchar a bheadh ag na scéimeanna ar thrádáil toisc na méideanna a bheith teoranta agus foinsiú na dtáirgí a bheith áitiúil /réigiúnach den chuid is mó.

6.2. Tionchar sóisialta

· Sláinte phoiblí

Tá tairbhe ag baint le tomhaltas táirgí T&G agus táirgí bainne ó thaobh sláinte poiblí de. Tá an tionchar ag táirgí áirithe déiríochta ar bhainistiú meáchain ag brath ar an rogha táirgí, ar mhéid na n‑aonad bia agus ar mhinicíocht. Leis na straitéisí éigeantacha faoin SBS faoi rogha 1, díreofar an scéim ar shlí níos fearr. Is dócha go nginfidh rogha 2 tionchair níos láidre de bharr na mbeart tacaíochta éigeantach lena n‑áirítear oideachas faoi chothú freisin. Beidh tionchar níos mó ag rogha 3 ar an tsláinte phoiblí ó nach ndáilfear go rialta ach T&G úra agus bainne óil amháin, trí rannpháirtíocht údarás sláinte náisiúnta agus trí fhaomhadh táirgí chomh maith le díriú níos fearr trí straitéisí coiteanna.

· Cothroime shóisialta agus idir críocha

Áirithítear le rogha 1 an tionchar leanúnach a bheadh ag dáileachán scoile ar chothroime shóisialta agus idir críocha (féadfaidh na Ballstáit a n‑iarrachtaí a dhíriú agus tosaíochtaí a chur in ord trína a gcuid straitéisí). Le leibhéil níos airde cómhaoinithe an CBT 2020 tabharfar níos mó tacaíochta faoin SBS (90%) do thíortha tearcfhorbartha. Is minic ranníocaíochtaí suntasacha airgeadais poiblí nó príobháideacha ag teastáil mar gheall ar an leibhéal íseal fóirdheontais faoin SBS. Tá tionchair den chineál céanna ag rogha 2 agus atá ag rogha 1. Ó chuirfeadh sé deireadh leis an gcómhaoiniú éigeantach do T&G, tá rogha 3 chun leas na réigiún/na mBallstát a bhfuil deacrachtaí eacnamaíocha acu agus bheadh an ráta comhréidh in aghaidh an aonaid fabhrach d'fhormhór na réigiún lagfhorbartha ina bhfuil táirgí níos saoire.

· Fostaíocht agus cruthú post

Níl d'acmhainn ag na scéimeanna scoile aon tionchar suntasach a imirt ar fhostaíocht ná ar chruthú post, ach amháin trí éagsúlú gníomhaíochtaí agus comhair.

6.3. Tionchar comhshaoil

Le rogha 1 spreagtar na SBSanna ceannach go háitiúil agus cúrsaí comhshaoil a chur san áireamh. I roinnt mhaith de na Ballstáit bíonn na pacáistí a úsáidtear do dháileadh T&G ath-inúsáidte nó in-athchúrsáilte D'fhéadfaí oideachas ar chúrsaí comhshaoil a chomhtháthú sna bearta tacaíochta freisin. Treisítear na heilimintí sin freisin don SBS faoi rogha 2. D'fhéadfaí tuilleadh tionchar dearfach a bheith ag rogha 3 trí na cineálacha táirgí atá le dáileadh a theorannú.

6.4. Tionchar Buiséadach

Faoi rogha 1, beidh an tionchar céanna ar bhuiséad an AE agus a beartaíodh don athbhreithniú ar CBT 2020. De réir phrionsabal an chómhaoinithe faoin SBS is gá ranníocaíochtaí náisiúnta, ach braitheann tionchar an SBS ar bhuiséid náisiúnta ar rannpháirtíocht na mBallstát (breisithe deonacha) agus ranníocaíochtaí príobháideacha (tuismitheoirí is mó). Tá rogha 2 neodrach i leith buiséid i gcomparáid leis an status quo, tá neamhchinnteacht teoranta ann maidir le buiséad an AE, toisc gan aon imchlúdach foriomlán a bheith ann a chuirfeadh teorainn le caiteachais an AE. Tá rogha 3 neodrach freisin i leith buiséid ach cuirtear teorainn le ranníocaíocht an AE do bhainne freisin i gcás na rogha sin. Beidh na ranníocaíochtaí náisiúnta riachtanach má theastaíonn ó na Ballstáit raon feidhme agus/nó dlús a gcuid scéimeanna a mhéadú.

6.5. Ualach riaracháin agus simpliú

Faoin status quo (rogha 1), meastar 54 oibleagáid faisnéise a bheith i líon na n‑oibleagáidí inchainníochtúla. Meastar costais riaracháin iomlána EUR 1.08 milliún a bheith ar an STS, agus costais tuairim is EUR 5.27 milliún ar an SBS. Le rogha 2 is suntasach na laghduithe a dhéantar ar an ualach riaracháin, agus d'fhéadfaí na hoibleagáidí éigeantacha a laghdú ó 54 go 39 (30%). D'fhéadfadh ualach breise riaracháin don SBS teacht as na bearta tacaíochta éigeantacha freisin. Meastar go mbeidh thionchair den chineál céanna ach a bheidh soiléir ag rogha 3 ar an ualach riaracháin agus atá ag rogha 2, ach sa bhreis air rogha 2 laghdófar an t‑ualach riaracháin tuilleadh ó bheidh liosta níos giorra de tháirgí atá le dáileadh i gceist.

7. NA ROGHANNA A CHUR I gCOMPARÁID

7.1. Éifeachtacht

De dheasca rogha 1 beidh bearna fós sa ghné oideachasúil agus, mar gheall air sin, sna tionchair fhadtéarmacha idir an dá scéim. Tugtar aghaidh ann ar roinnt de na heasnaimh don STS ach níl aon tionchar eile aige ar aon rud eile faoi deara oibriú fo‑optamach an dá scéim.

Le rogha 2 tugtar cuidiú níos fearr do chuspóirí fadtéarmacha na scéimeanna tríd an ngné oideachasúil treisithe den SBS. Tá sé dearfach freisin maidir leis na sineirgíochtaí méadaithe ach tá teorainn leo de bharr socruithe airgeadais difriúla. Is teoranta an tionchar atá aige, áfach, ar na heasnaimh eile, rud a chuireann teorainn le tionchar láithreach caiteachais agus úsáid an phoitéinsil.

Is ag rogha 3 is mó atá an poitéinseal na cuspóirí sainaitheanta a bhaint amach laistigh de bhuiséad atá gan athrú, toisc go mbogann sé sprioc chórais na scoileanna go cuspóirí fadtéarmacha. Bheadh córas na scoile in ann freagairt níos fearr do na fadhbanna a bhaineann le laghdú tomhaltais T&G agus bainne, agus méadú na hotrachta. Is féidir bainistiú go héifeachtúil leis, éascaítear do sholúbthacht agus do chur in ord tosaíochtaí. Toisc go dtugann sé aghaidh ar fhormhór na rudaí faoi deara na fadhbanna (iadsan ar fhéadfaí dul i ngleic leo san athbhreithniú), tá de phoitéinseal ann éifeachtúlacht an dáileacháin a fheabhsú.

7.2. Éifeachtúlacht

Má dhéantar hathruithe teoranta ar na socruithe maoinithe agus leibhéal an ualaigh riaracháin faoi rogha 1 beidh an cóimheas íseal costais/sochair fós ann atá ceangailte den chur chun feidhme. Is dócha go mbeidh éagsúlachtaí móra ann fós san éifeachtúlacht dáileacháin faoin STS, bíodh is go mbeidh na fadhbanna a chuireann teorainn le héifeachtúlacht an SBS (marbhualach poitéinsiúil) ann fós.

Tá rogha 2 neodrach i leith buiséid ach tá roinnt neamhchinnteachtaí beaga ann maidir le maoiniú an SBS (gan aon teorainn fhoriomlán le cistí ón AE ann). Méadaíonn an laghdú ar an ualach riaracháin an cóimheas costais/sochair. Beidh éagsúlachtaí láidre éifeachtúlachta sa STS fós, áfach, (éagothromaíochtaí móra i gcostais na dtáirgí) agus sa SBS, agus beidh éifeacht leanúnach marbhualaigh phoitéinsiúil ann.

I gcás rogha 3, baineann níos mó d'éifeachtúlacht costais le dáileachán dírithe, le hualach riaracháin níos ísle agus le hathruithe sna coinníollacha airgeadais. Meastar go mbeidh an tionchar is mó agus is féidir ag an dáileachán dírithe laistigh den bhuiséad teoranta. D'fhéadfadh na hathruithe ar an bhfóirdheontas bainne raon feidhme na scéime a laghdú ach an tionchar a mhéadú i gcomparáid leis an gcumhdach níos leithne agus tionchar teoranta.

7.3. Comhleanúnachas

I gcás rogha 1, tá an poitéinseal níos teoranta maidir le dul i ngleic leis na hathruithe atá ag teacht ar an tsochaí (patrúin tomhaltais) agus is teoranta freisin mar a chuireann sé le cuspóirí cothrománacha rialála níos fearr agus le cuspóirí an tsimplithe. Ach is féidir leis cur leis an tsláinte phoiblí ar bhonn dearfach (go háirithe i ndáil le héagothroime sláinte) le spriocdhíriú agus le tosaíochtaí a chur in ord trí straitéisí náisiúnta.

Tá éifeacht thábhachtach simpliúcháin le rogha 2, agus, mar sin, cuireann sé níos mó le rialáil níos fearr agus le simpliú. Tá sé tábhachtach freisin i ndáil le cuspóirí na sláinte poiblí trí na huirlisí oideachais atá ann don dá scéim, ag cur le múnlú nósanna itheacháin níos sláintiúla.

Tá tionchar eacnamaíoch níos mó ag rogha 3 ar tháirgí a dteastaíonn cur chun cinn níos mó uathu (T&G úra agus bainne óil) ach tionchar níos lú ar tháirgí déiríochta agus ar tháirgí próiseáilte T&G eile. Luíonn sé níos fearr le cuspóirí na sláinte poiblí (bainistiú meáchain, éagothroime sláinte). Is ann freisin an tionchar simplithe is mó.

8. FAIREACHÁN AGUS MEASTÓIREACHT

Faoi láthair, tá córas faireacháin agus meastóireachta ar bun ag an STS a d'fhéadfaí a fheabhsú agus a úsáid mar eiseamláir don chóras amach anseo.

Dhéanfaí an faireachán ar bhonn tuarascálacha bliantúla faireacháin (TBF) chun na torthaí láithreacha a thomhas agus chun faireachán a dhéanamh ar na bearta tacaíochta.

San áireamh sa tuarascáil bheadh:

– tuarascálacha meastóireachta na mBallstát cúig bliana tar éis don scéim a bheith curtha chun feidhme,

– meastóireacht sheachtrach ar an AE uile chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht, éifeachtúlacht, comhleanúnachas agus ábharthacht na scéime,

– sainghrúpa an AE a chuirfeadh comhairle ar na Ballstáit i ndáil le cur chun feidhme, faireachán agus meastóireacht na scéime,

– staidéar ar tháscairí tionchair fhadtéarmaigh.

[1] De réir sonraí ó Freshfel, tá meath tagtha ar thomhaltas torthaí agus glasraí úra ; laghdú comhiomlán 9.4% i gcás torthaí agus 10.3% i gcás glasraí sa tréimhse 2005-2010. Bhí laghdú 3% uirthi in 2011 i gcomparáid leis an meán don tréimhse roimhe sin. De réir sonraí ó Eurostat agus ó AR AGRI, tháinig laghdú 5 % ar thomhaltas measta bainne mhilis san AE. Bhí laghdú 5% freisin thar 10 mbliana ar thomhaltas foriomlán táirgí bainne per capita, léirithe mar choibhéis bainne, ó 302kg go 286kg in 2011, cé gur fhan an tomhaltas mar a bhí nó gur mhéadaigh sé fiú i gcás roinnt táirgí déiríochta, ar nós cáise.

[2] Tuarascáil Speisialta ón gCúirt Iniúchóirí Uimh. 10 ó 2011 'An bhfuil na Scéimeanna Bainne agus Torthaí Scoile éifeachtach?', meastacháin sheachtracha ar an STS (2012) agus ar an SBS (2013), arna gcur le chéile ag AFC Consulting Group AG and Co Concept.

[3] ''Gan aon bheartas'', cuireadh an rogha sin i leataobh mar gheall ar an anailís ar an ngá atá le hidirghabháil leanúnach i scoileanna; ''deireadh a chur leis leis an SBS amháin'', ní raibh an rogha sin ag teacht leis an anailísiú ar a ábhartha is a bhí sé leanúint ar aghaidh leis an dáileachán bainne ach oiread; ''creat nua lena ndíreofar isteach ar na grúpaí sin amháin atá faoi bhuntáiste socheacnamaíoch'', cuireadh an rogha sin i leataobh toisc gur fearr is féidir leis na Ballstáit an idirghabháil a dhéanann siad a spriocdhíriú agus tosaíocht a thabhairt dí; agus ''creat nua lena bhfuil dáileachán rialta rogha níos leithne de tháirgí talmhaíochta"; cuireadh an rogha sin i leataobh mar gheall ar thoradh an chomhairliúcháin phoiblí, comhréireacht agus an t‑ualach mór cur chun feidhme a d'fhéadfadh a bheith ann.