AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,7.4.2022 COM(2022) 137 final TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA AGUS CHUIG AN gCOMHAIRLE An naoú tuarascáil ón gCoimisiún maidir le nósanna imeachta clárúcháin, bailiúcháin agus rialaithe CBL de réir Airteagal 12 de Rialachán ón gComhairle (CEE, Euratom) Uimh. 1553/89



Clár na n‑ábhar 1.Réamhrá 1.1. Cur chuige nua: cur le scéalta ratha 1.2. Sonraí a bhailiú agus a anailísiú 2.Leas comhchoiteann: tábhacht CBL do Bhallstáit, don Aontas Eorpach agus do cháiníocóirí 2.1. An bhearna chomhlíontachta (bearna CBL) 2.2. Tionchar na bearna CBL ar acmhainní dílse 2.3. Riarachán CBL agus ualach comhlíontachta do ghnólachtaí 3.Clárú agus anailís riosca le haghaidh CBL 3.1. Cúnamh a thabhairt do cháiníocóirí trí chumarsáid níos fearr 3.2. Iomláine bhunachar sonraí na gcáiníocóirí atá cláraithe le haghaidh CBL 4.CBL, teicneolaíocht faisnéise agus teicneolaíochtaí nua 4.1. An ríomhthráchtáil 4.2. Mion‑ionad ilfhreastail 4.3. Digitiú, teicneolaíocht faisnéise agus anailísíocht sonraí 4.4. Pleananna bainistíochta comhlíontachta 4.5. Seirbhísí do cháiníocóirí 4.6. Úsáid sonraí chun críche comhlíontachta CBL 4.6.1. Sonraí a bhailiú

4.6.2. Cinneadh feasach: sonraí a chur chun oibre 5.Comhdú agus íoc CBL 5.1. Tráthúlacht comhdaithe 5.1.1.Comhdú leictreonach 5.1.2.Faireachán a dhéanamh ar chomhlíontacht i dtaobh comhdú CBL 5.2. CBL a íoc 6.Bailiú fiach CBL, aisíocaíochtaí agus iniúchtaí 6.1. Bailiú fiach CBL 6.2. Aisíocaíochtaí CBL 6.3. Iomláine na n‑oibleagáidí tuairiscithe: Iniúchtaí CBL 7.Cuntasaíocht CBL, cuntasacht agus díospóidí 7.1. Cuntasaíocht CBL, rialuithe inmheánacha agus athbhreithnithe seachtracha 7.2. An próiseas um réiteach díospóide CBL 8.COVID‑19 agus CBL: moltaí maidir le bailiú agus aisghabháil CBL 9.Conclúid Iarscríbhinn 1: Innéacs na moltaí Iarscríbhinn 2: Innéacs na bhfíoracha agus na dtáblaí Iarscríbhinn 3: Tagairtí



1.Réamhrá Seirbhísí poiblí – idir chúram leighis agus fhorbairt bonneagair, idir oideachas agus chosaint náisiúnta – tá siad fíor‑riachtanach dár ngnáthshaol laethúil, ach cosnaíonn siad airgead. Bíonn cánacha de dhíth lena gcistiú, agus is ranníocóir fíor‑riachtanach í an cháin bhreisluacha (CBL) agus is minic gur príomh‑ranníocóir le buiséid na mBallstát í. Cuirtear an fhorbairt, an fás agus an iontaoibh sa rialtas i gcontúirt le riarachán tearcfheidhmíochta CBL. Dá bhrí sin, is chun leas gach duine – na riaracháin náisiúnta, institiúidí de chuid an Aontais, cáiníocóirí agus saoránaigh‑ é riar éifeachtach CBL le próisis agus nósanna imeachta éifeachtúla. Cuirtear de chúram ar an gCoimisiún le Rialachán Uimh. 1553/89 ón gComhairle an 29 Bealtaine 1989 measúnú a dhéanamh, gach 3 bliana, ar na nósanna imeachta náisiúnta chun daoine inchánach a chlárú agus chun CBL a chinneadh agus a bhailiú, chomh maith leis na módúlachtaí agus na torthaí ó na córais rialaithe CBL náisiúnta. Féadfar leasuithe féideartha a bhreithniú ansin d’fhonn feabhas a chur ar éifeachtacht na nósanna imeachta sin. Comhlíonann an tuarascáil seo an sainordú sin agus déantar scrúdú ar an tréimhse 2016-2019 inti. Ó 1989 i leith, táthar tar éis ocht dtuarascáil mheasúnachta den chineál sin a eisiúint. Ba sa tuarascáil is déanaí, a foilsíodh i mí na Nollag 2017, a moladh na sadhlanna a bhriseadh agus feabhas a chur ar riar CBL trí chomhar níos fearr idir na riaracháin chánach. Sainaithnítear sa tuarascáil seo roinnt de na cúiseanna dóchúla le caillteanas ioncaim agus tugtar achoimre shainráite inti ar mholtaí le haghaidh beart chun dul i ngleic leis trí riar CBL a neartú (liostaítear na moltaí i mboscaí sna ranna thíos. Thairis sin, le haghaidh achoimre ar na moltaí, féach Iarscríbhinn 1). Baineann tábhacht leis sin, go háirithe i gcomhthéacs na n‑athruithe atá á dtabhairt ag an digitiú agus ag teicneolaíochtaí nua dár ngeilleagair. Léirítear sa tuarascáil seo freisin eispéiris agus dea‑chleachtais ag na riaracháin CBL náisiúnta. Beidh an cánachas cóir agus éifeachtúil níos tábhachtaí fós sna míonna agus sna blianta amach romhainn, agus an tAontas Eorpach agus an pobal domhanda ag féachaint le teacht ar ais ó dhrochiarmhairtí ghéarchéim COVID‑19. Chuir Ballstáit bearta a bhaineann le CBL chun feidhme go tapa in éineacht le bearta eile spriocdhírithe chun an bealach a réiteach don téarnamh. Déantar measúnú sa tuarascáil seo ar ullmhacht na riarachán cánach chun aghaidh a thabhairt ar chásanna deacra, lena n‑áirítear na héigeandálaí i ndáil le COVID‑19 agus le coinneáil orthu ag feidhmiú lena laghad cur isteach agus is féidir. 1.1.Cur chuige nua: cur le scéalta ratha Is é an cúram céanna is dual do na riaracháin chánach: cánacha a bhailiú. Bíonn go leor feidhmeanna comhchosúla acu, go háirithe i limistéar cánach amhail CBL atá comhchuibhithe go maith, ach is féidir leo a bheith éagsúil i dtéarmaí eagrúcháin, oibríochtaí, beartais agus tosaíochtaí cánach. Seastar siar sa tuarascáil seo agus caitear súil ar riarachán CBL ó dhearcadh níos leithne lena bhfuil ar siúl ag na Ballstáit a ghabháil. Moltar cur chuige féideartha inti chun feidhmíocht chomhchosúil a ghnóthú ar fud an Aontais. Cloíonn sí leis an timthriall CBL iomlán, ó chlárú daoine inchánach le haghaidh CBL go rialú iar‑aisíoctha CBL. An bealach is éasca chun dea‑fheidhmíocht agus dea‑chleachtas a shainaithint is ea comparáid a dhéanamh idir faisnéis feidhmíochta. Tá sé dodhéanta tagarmharcáil iomlán a dhéanamh áfach, de bharr sainmhínithe difriúla, easpa iomláine agus stóinseachta na sonraí, agus neamh‑inchomparáideacht na bhfeidhmeanna comhchosúla i dtimpeallachtaí éagsúla (méid, eagraíocht pholaitiúil, struchtúir shóisialta, etc.). Is í an éagsúlacht atá ann faoi láthair, go deimhin féin, an dúshlán is mó nuair a dhéantar comparáid idir costais agus feidhmíocht na riarachán cánach. Feidhmíonn tosca breise amhail iompraíocht na n‑íocóirí CBL (e.g. claonadh chun cánacha a íoc), caighdeán an dlí do chur i bhfeidhm CBL agus cinntithigh eile CBL (e.g. méid an mhiondíola, struchtúr cáiníocóirí, tíreolaíocht, méid na tíre, an timpeallacht eacnamaíoch, an dífhostaíocht) tionchar ar an mbearna CBL, ach is ionann agus dodhéanta é measúnú a dhéanamh orthu. Cé nach cleachtadh tagarmharcála atá sa tuarascáil seo, mar sin féin sainaithnítear inti deiseanna don athrú agus don fheabhsú agus aird á tabhairt do shonraíochtaí gach tír. Is minic a bhaineann cineál cáilíochtúil (‘bog’) leis na deiseanna sin ar deacair iad a thabhairt faoi deara. 1.2.Sonraí a bhailiú agus a anailísiú Chun na sonraí a bhailiú, chuir an Coimisiún suirbhé faoi shaincheisteanna roghnaithe faoi bhráid gach Ballstáit. Trí 109 sraith ceisteanna dhifriúla (saorthéacs, aonrogha agus ilrogha, maitrís, etc.) agus táblaí a úsáid, bhailigh an Coimisiún 8 700 iontráil sonraí. D’úsáideamar modhanna bailíochtaithe (e.g. cros‑seiceálacha, comparáidí le foinsí eile agus príomhcheisteanna fíorúcháin) chun caighdeán na sonraí a fhaightear a fhíorú agus a dheimhniú. Rinne an Coimisiún teagmháil leis na Ballstáit thar an iliomad bealaí chun plé a dhéanamh ar neamhréireachtaí a bhraitear. Bhí an deis ag gach Ballstát chun athbhreithniú a dhéanamh ar a gcuid freagraí. Faightear éagsúlacht shuntasach i gcaighdeán agus i gcruinneas na sonraí go fóill. Ba cheart do na Ballstáit féachaint chuige go soláthrófaí sonraí ardchaighdeáin laistigh den chreat ama atá socraithe. Tharraing an Ríocht Aontaithe siar as an Aontas Eorpach an 31 Eanáir 2020. Toisc gurb í an tréimhse 2016–2019 atá léirithe sa tuarascáil, agus gur fhan dlí an Aontais lán‑infheidhmithe i leith na Ríochta Aontaithe agus inti ar feadh na hidirthréimhse, áirítear an Ríocht Aontaithe ar aon tagairt do ‘Bhallstáit’ agus gach ríomh (e.g. cóimheasa agus céatadáin éagsúla). Ghlac an Ríocht Aontaithe rannpháirt iomlán sa chleachtadh. 2.Leas comhchoiteann: tábhacht CBL do Bhallstáit, don Aontas Eorpach agus do cháiníocóirí 2.1.An bhearna chomhlíontachta (bearna CBL)

Is ábhar práinneach do na Ballstáit, don Aontas Eorpach, do ghnólachtaí agus do shaoránaigh Eorpacha í inniúlacht na riarachán cánach chun cáin bhreisluacha (CBL) a bhailiú. Is ranníocóir fíor‑riachtanach agus príomh‑ranníocóir é CBL le buiséid stáit na mBallstát chomh maith le bheith ina Acmhainn Dhílis thábhachtach le buiséad an Aontais Eorpaigh. Mar sin féin, rinneadh meastachán ar CBL a bhí dlite ach nár bhailigh na húdaráis chánach ag EUR 134 bhilliún i dtéarmaí ainmniúla agus ag 10.3 % arna sloinneadh mar sciar den Dliteanas Cánach CBL Iomlán in 2019 ( Figure 1 ). Seo é an rud ar a dtugtar an ‘bhearna CBL’: an difríocht idir an Dliteanas Cánach CBL iomlán (VTTL) agus an méid a bhailíonn údaráis chánach na mBallstát iarbhír agus mar sin is ionann í agus fáltais CBL atá caillte i gcomparáid le ríomh teoiriciúil CBL. Ríomhann agus foilsíonn an Coimisiún an bhearna CBL ar bhonn bliantúil, d’fhonn sonraí inchomparáide agus táscairí a bhailiú maidir le scála na gcaillteanas ioncaim CBL. Tugtar meastachán leis an mbearna CBL ar chaillteanas ioncaim i leith cúiseanna is féidir a ghrúpáil ina gceithre chatagóir leathana: (1) Calaois CBL agus imghabháil CBL, (2) cleachtais seachanta agus optamú CBL, (3) féimheachtaí agus dócmhainneachtaí airgeadais, agus (4) earráidí riaracháin. Thairis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go ríomhtar an bhearna CBL ar bhonn na staitisticí náisiúnta. Ar deireadh, is toisc é inniúlacht riaracháin na mBallstát chun comhlíontacht a éascú agus chun comhrac in aghaidh na calaoise CBL lena mbaineann fíorthábhacht ina leith sin. Cé go n‑éilítear freagairt bheartais dhifriúil le gach ceann de na cúiseanna seo don bhearna CBL, níorbh fhéidir an bhearna CBL a dhíothú go hiomlán fiú amháin faoi na tosca ab fhearr, cuir i gcás maidir le CBL tarscaoilte de bharr féimheachtaí agus dócmhainneachtaí airgeadais. Ach cainníochtú agus faireachán a dhéanamh ar an mbearna CBL féadfaidh na rudaí sin cuidiú chun bearta atá spriocdhírithe go maith a fhorbairt agus chun faireachán a dhéanamh ar a n‑éifeachtacht. Dá réir sin, is féidir an bhearna CBL a mheas mar tháscaire chun éifeachtacht na mbeart forfheidhmithe agus comhlíontachta CBL a thomhas i ngach aon Bhallstát. Foinse: An Coimisiún Eorpach (2021) – VAT gap in the EU report 2021 [Tuarascáil um Bearna CBL san Aontas Eorpach 2021] Cé go bhfeictear feabhas ar an bpictiúr ar fud an Aontais le himeacht ama, feictear éagsúlacht shuntasach sa staidreamh nuair a dhéantar comparáid idir Ballstáit, idir chomh híseal agus 1 % agus suas le 35 % den dliteanas CBL teoiriciúil náisiúnta iomlán (VTTL) ( Figure 2 ). Tá samplaí maithe ann gur féidir dul chun cinn a dhéanamh agus an bhearna CBL a laghdú: Ar an mórgóir, tháinig laghdú ar sciar na Bearna CBL i 18 mBallstát i gcomparáid le 2018. I dteannta leis an gCróit agus an Chipir, tharla na laghduithe ba shuntasaí sa Bhearna CBL sa Ghréig, sa Liotuáin, sa Bhulgáir agus sa tSlóvaic (ar laghdaigh an ceathrar acu an bhearna CBL idir 3.2 agus 2.2 (-3 phointe céatadáin). Grúpa eile tíortha is ea an tSualainn, an Fhionlainn agus an Eastóin. Sna Ballstáit sin, tá meastachán déanta cheana féin ar an gcaillteanas i bhfáltais CBL le haghaidh na mblianta ag níos lú ná 5 % den CBL atá dlite. Chonacthas an méadú ba mhó sa Bhearna CBL, seachas Málta, sa tSlóivéin (+3 phointe céatadáin) agus sa Rómáin (+2.3 pointe céatadáin). Nóta: Tagraítear leis na lipéid sonraí don bhearna CBL mar sciar de VTTL in 2019

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2021) – VAT gap in the EU report 2021 [Tuarascáil um Bearna CBL san Aontas Eorpach 2021] Léirítear leis na hathrúcháin ar mheastacháin don bhearna CBL idir na Ballstáit na difríochtaí i dtéarmaí chomhlíontacht cánach, calaoise, seachanta, féimheachtaí, dócmhainneachtaí agus inniúlachta riaracháin. Fiú má fheidhmíonn tosca eile amhail forás eacnamaíoch agus eagrú staidrimh náisiúnta tionchar ar na meastacháin, is le méid na bearna CBL agus go háirithe an treocht a leanann sí a thugtar tásc ar fheidhmíocht na riarachán cánach náisiúnta. Bliain Ballstát 2016 2017 2018 2019 EUR Mill % EUR Mill % EUR Mill % EUR Mill % An Bheilg 3 513 10.9 % 4 126 12.2 % 4 007 11.4 % 4 444 12.3 % An Bhulgáir 621 12.3 % 648 12.2 % 617 10.8 % 508 8.3 % An tSeicia 2 499 16.0 % 2 223 13.1 % 2 567 13.8 % 2 835 14.3 % An Danmhairg 2 539 8.7 % 2 528 8.3 % 2 516 7.9 % 2 778 8.6 % An Ghearmáin 22 091 9.2 % 23 212 9.3 % 24 291 9.4 % 23 443 8.8 % An Eastóin 115 5.5 % 117 5.2 % 98 4.0 % 116 4.5 % Éire 1 426 10.2 % 1 910 12.8 % 1 541 9.8 % 1 721 10.1 % An Ghréig 5 374 27.3 % 6 730 31.5 % 6 237 29.0 % 5 350 25.8 % An Spáinn 4 577 6.1 % 5 411 6.8 % 5 252 6.3 % 5 840 6.9 % An Fhrainc 14 852 8.8 % 15 329 8.6 % 14 428 7.9 % 13 858 7.4 % An Chróit 553 8.4 % 482 6.9 % 553 7.4 % 77 1.0 % An Iodáil 36 852 26.5 % 32 611 23.3 % 32 415 22.9 % 30 106 21.3 % An Chipir 47 2.7 % 169 9.4 % 171 8.6 % 54 2.7 % An Laitvia 309 13.2 % 402 15.7 % 277 10.2 % 237 8.3 % An Liotuáin 1 070 26.1 % 1 116 25.2 % 1 137 24.4 % 1 048 21.4 % Lucsamburg 589 15.8 % 226 6.3 % 333 8.5 % 267 6.6 % An Ungáir 1 748 14.2 % 1 891 13.9 % 1 261 8.9 % 1 483 9.6 % Málta 244 25.6 % 225 21.7 % 203 18.1 % 287 23.5 % An Ísiltír 2 651 5.3 % 3 190 6.0 % 3 039 5.5 % 2 660 4.4 % An Ostair 2 466 8.3 % 2 605 8.4 % 3 033 9.4 % 2 895 8.7 % An Pholainn 7 880 20.3 % 6 810 15.8 % 5 288 11.6 % 5 379 11.3 % An Phortaingéil 2 123 11.9 % 1 847 9.9 % 1 759 9.0 % 1 609 7.9 % An Rómáin 6 453 37.0 % 6 797 36.8 % 6 258 32.7 % 7 411 34.9 % An tSlóivéin 186 5.3 % 142 3.9 % 163 4.1 % 298 7.1 % An tSlóvaic 1 360 20.0 % 1 206 16.9 % 1 414 18.3 % 1 313 16.1 % An Fhionlainn 985 4.8 % 1 320 6.1 % 884 4.0 % 646 2.9 % An tSualainn 1 228 2.8 % 1 713 3.7 % 1 483 3.3 % 597 1.4 % An Ríocht Aontaithe 20 102 10.7 % 20 714 11.3 % 19 835 10.5 % 17 176 8.9 % AE 144 452 12.1 % 145 698 11.5 % 141 059 11.1 % 134 436 10.3 % Foinse: An Coimisiún Eorpach (2021) – VAT gap in the EU [Bearna CBL san Aontas Eorpach] Áiríonn 25 de na 28 mBallstát meastacháin ar an mbearna CBL ar a modhanna éagsúla faireacháin ar leibhéal an tuairiscithe mhíchruinn (cé is moite den Ghearmáin, Málta agus an tSualainn). Úsáideann ceithre Bhallstát déag idir mheastacháin inmheánacha agus mheastacháin de chuid an Choimisiúin, agus braitheann ocht mBallstát, eadhon an tSeicia, Éire, an Spáinn, Lucsamburg, an Ungáir, an Ísiltír, an Ostair agus an Phortaingéil, ar fhigiúirí an Aontais amháin. Úsáideann an Bhulgáir, an Eastóin agus an Ríocht Aontaithe a gcuid meastacháin inmheánacha amháin. Seasann an Coimisiún leis an moladh sa tuarascáil roimhe seo gur cheart do Bhallstáit infheistíocht a dhéanamh nó leanúint d’infheistíocht a dhéanamh i meastacháin ar a mbearnaí CBL féin agus anailís níos mionsonraithe a dhéanamh orthu. Is le léargais sa bhearna CBL a cheadaítear do lucht ceaptha beartais náisiúnta tionchar a mbeart beartais a thomhas agus iad a choigeartú le comhlíontacht CBL a mhéadú. Chomhroinn roinnt de na Ballstáit (11/28) a meastacháin inmheánacha maidir leis an mbearna CBL le chéile. Ar an mórgóir, ní raibh aon difríocht shuntasach ann (1–2 phointe céatadáin ar an meán) idir na meastacháin inmheánacha agus na meastacháin a léiríonn an Coimisiún. Léirítear leis sin uair amháin eile an cruinneas a bhaineann leis na figiúirí bliantúla arna bhfoilsiú ag an gCoimisiún. Measann beagnach gach Ballstát gur tairbheach iad staidéir agus meastacháin ar bhearna CBL le tuiscint níos fearr a fháil ar leibhéal tuairiscithe mhíchruinn na n‑oibleagáidí CBL, ach tá méid na léirthuisceana sin éagsúil. Is fiú a thabhairt faoi deara nach measann na Ballstáit nach ndéanann mórán infheistíochta i meastachán a dhéanamh ar an mbearna CBL gur fóinteach í seo mar shaothar, ach ní a oiread céanna. Ceist 4.8: ‘Cá mhéad a chuidigh na staidéir/meastacháin ar an mbearna CBL le do riarachán cánach chun díriú níos fearr ar d’obair chomhlíontachta amach anseo?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] 2.2.Tionchar na bearna CBL ar acmhainní dílse

Toibhítear acmhainní dílse CBL do bhuiséad an Aontais ar bhonn CBL gach Stát. Déantar na boinn CBL a chomhchuibhiú ar dtús i gcomhréir le rialacha AE sula ríomhtar an acmhainn dhílis CBL a bheidh le híoc. Toibhítear an céatadán céanna ar bhonn comhchuibhithe gach Ballstát, a gcuirtear uasteorainn leis áfach ag 50 % d’olltáirgeacht náisiúnta (GNI) an Bhallstáit. Déanann feidhmíocht an riaracháin CBL i mBallstáit difear go díreach d’ioncam an Aontais Eorpaigh. Toisc go n‑úsáidtear glanioncam CBL arna bhailiú ag gach Ballstát chun an bonn comhchuibhithe a chinneadh, feidhmíonn an bhearna CBL tionchar ar ioncam agus méideanna acmhainní dílse CBL na mBallstát agus an Aontais Eorpaigh araon. Ó thaobh an dlí de, rinne an Chúirt Bhreithiúnais nasc soiléir idir bailiú CBL náisiúnta agus infhaighteacht na n‑acmhainní comhfhreagracha do bhuiséad an Aontais Eorpaigh. Tá sciar na ranníocaíochtaí atá bunaithe ar CBL tar éis meathlú le himeacht ama, agus ní mór aon titim ar acmhainní dílse CBL a chúiteamh le méadú comhfhreagrach sna ranníocaíochtaí atá bunaithe ar OIN a íocann gach ceann de na Ballstáit. Is féidir féachaint ar fhigiúirí na bearna CBL sna Ballstáit ó dhearcthaí difriúla, amhail céatadán na bearna nó a méid i ndearbhluachanna, lena léirítear go léir an mórphictiúr céanna d’ioncaim in easnamh. a. an bhearna CBL mar chéatadán den dliteanas cánach CBL iomlán (VTTL) b. an bhearna CBL in EUR milliún Foinse: An Coimisiún Eorpach (2021) – VAT gap in the EU [Bearna CBL san Aontas Eorpach] 2.3.Riarachán CBL agus ualach comhlíontachta do ghnólachtaí Cé gur comhchuibhithe iad na prionsabail CBL, is féidir na rialacha a achtú agus a chur chun feidhme ar bhealaí éagsúla i mBallstáit dhifriúla, agus tá éagsúlachtaí móra san ualach comhlíontachta ar ghnólachtaí dá réir. Feidhmíonn éifeachtúlacht agus éifeachtacht na riarachán cánach tionchar ar chostais an riaracháin cánach do rialtais agus ar chostais na comhlíontachta do ghnólachtaí. Óir is cuid mhór den ualach riaracháin do ghnólachtaí atá sa CBL, beidh sé chomh tábhachtach céanna feabhas a chur ar chaighdeán an riaracháin CBL. Ní féidir measúnú a dhéanamh ar an ualach riaracháin d’íocóirí CBL, áfach, toisc go bhfuil sé lasmuigh de raon feidhme na tuarascála seo. Moladh 1: An bhearna CBL náisiúnta agus a comhpháirteanna difriúla (calaois laistigh den Chomhphobal arna déanamh ag trádálaí ar iarraidh, ríomhthráchtáil, etc.) a ríomh agus a anailísiú. 3.Clárú agus anailís riosca le haghaidh CBL Céim tosaigh bhunúsach chun CBL a riar is ea na cáiníocóirí (gnólachtaí, daoine aonair agus eintitis eile atá cláraithe i gcomhair CBL) a chlárú agus a uimhriú, rud a neartaíonn príomhphróisis riaracháin má tá an fhaisnéis sa bhunachar sonraí clárúcháin ina faisnéis iomlán, chruinn agus cothrom le dáta. Ar chlárú dóibh, áirítear íocóirí CBL ar na bunachair shonraí náisiúnta CBL. Sa tuarascáil roimhe seo, mhol an Coimisiún go ndéanfadh na Ballstáit: ·infheistíocht níos mó chun cúnamh a thabhairt do cháiníocóirí, go háirithe do chinn eachtracha, chun a gcuid oibleagáidí clárúcháin CBL a chomhlíonadh (Moladh 4); ·machnamh ar leithdháileadh na n‑uimhreacha aitheantais CBL agus na n‑uimhreacha clárúcháin sa Chóras Malartaithe Faisnéise CBL (VIES) (Moladh 5); ·bailíocht na sonraí clárúcháin CBL agus VIES a fhíorú ar bhealach níos córasaí (Moladh 6). 7.0.Cúnamh a thabhairt do cháiníocóirí trí chumarsáid níos fearr Toisc gur cuireadh comhairle ar Bhallstáit sa tuarascáil roimhe seo infheistíocht níos mó a dhéanamh chun cúnamh a thabhairt do cháiníocóirí lena n‑oibleagáidí clárúcháin CBL, áiríodh ceist leantach le measúnú a dhéanamh ar dhul chun cinn san ábhar sin. Thug na Ballstáit le fios ina gcuid freagraí go raibh an clárúchán ar líne ar fáil den chuid is mó, agus go bhfuil cáiníocóirí curtha ar an eolas faoin gclárúchán ar líne agus faoi oibleagáidí gaolmhara.

Ceist 3.3: ‘An gcuireann an Riarachán Cánach cáiníocóirí ar an eolas faoina gcuid oibleagáidí clárúcháin CBL agus faoin nós imeachta clárúcháin ar líne? Cuir i gcás trí mheán leathanach gréasáin, iarratas etc.’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riar, bailiú agus rialú CBL] Ceist 3.8: ‘An bhfuil clárúchán ar líne...’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Moladh 2: Cáiníocóirí a chur ar an eolas ar líne faoina gcuid oibleagáidí i ndáil le CBL, agus foráil a dhéanamh maidir le clárúchán ar líne. 7.1.Iomláine bhunachar sonraí na gcáiníocóirí atá cláraithe le haghaidh CBL Ní mór cothromaíocht a bhaint amach idir gníomhaíocht eacnamaíoch atá ag teacht chun cinn a éascú trí chlárúchán éasca le haghaidh CBL ar thaobh amháin, agus an comhrac in aghaidh na calaoise CBL ar an taobh eile. Is féidir gníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanamh i mBallstát AE gan ach uimhir ghníomhach CBL a bheith ag duine nó gnólacht, fiú mura bhfuil bunaíocht bhuan ag an duine ná an ghnólacht ansin. Is céim ríthábhachtach dá bhrí sin meastóireacht chúramach a dhéanamh ar iarratasóirí ag an gcéim clárúcháin chun cásanna calaoise féideartha a shainaithint. D’fhéadfadh an troid in aghaidh na calaoise CBL diúltú iarratais le haghaidh uimhir CBL a cheangal faoi choinníollacha áirithe. Ba cheart go n‑áireofaí gné anailíse riosca leis an nós imeachta clárúcháin a bheadh bunaithe ar fhaisnéis a thaisc an t‑iarratasóir ag an gcéim clárúcháin, a dhéantar a chros‑seiceáil in aghaidh faisnéise a fhaightear ó thríú páirtithe, agus más gá, a dhéantar a scagadh tar éis próiseas soiléirithe leis an gcáiníocóir. Ba cheart do Bhallstáit a áirithiú gurb iomlán, cruinn í an fhaisnéis a fhaightear ina mbunachair sonraí CBL, agus go ndéantar an fhaisnéis sin a nuashonrú go tráthrialta. Chun an méid sin a bhaint amach, ba cheart go mbeadh fochóras clárúcháin TF ilfheidhmeach acu a d’fheidhmeodh mar chomhéadan le fochórais eile TF sa riarachán cánach, agus a ligfeadh dóibh fáil na dtuairisceán CBL a chur ar fionraí, meabhrúcháin a eisiúint, meastachán a dhéanamh ar mheasúnuithe agus bearta eile a dhéanamh i dtaca le cáiníocóirí atá neamhghníomhach ar bhonn sealadach. Ba cheart go mbeidís in ann faisnéis bainistíochta maidir le clárúchán CBL a ghiniúint, agus a mhéid a sholáthraíonn bunachar sonraí VIES cinnteacht maidir lena bhailíocht a scrúdú go tráthrialta. Chun sláine na mbunachar sonraí maidir le clárúchán CBL a chinneadh, rinne an Coimisiún fiosrú freisin faoilíon na gcáiníocóirí, CBL agus clárúchán Mhion‑ionad Ilfhreastail (MOSS), faoi na seiceálacha clárúcháin atá déanta agus faoi na dearbhuithe agus fáltas CBL ionchasach. Aithníodh sa tuarascáil roimhe seo go bhfuil nósanna imeachta clárúcháin i bhfeidhm sna Ballstáit, agus go bhfuil an clárúchán ar líne ag éirí níos coitianta. Ina theannta sin, tá saoráidí clárúcháin ‘ionad ilfhreastail’ ar fáil i roinnt Ballstát, agus bíonn roinnt oifigí amhail comhlachais tráchtála páirteach sa phróiseas clárúcháin CBL. Rinneadh suirbhé ar Bhallstáit faoi mhalartú uathoibríoch na faisnéise idir riaracháin chánach agus comhlachtaí difriúla atá i gceannas ar chlárú gnólachtaí. Ceist 3.2: ‘3.2. An bhfuil malartú uathoibríoch faisnéise ann idir an riarachán cánach agus na comhlachtaí sin [atá i gceannas ar chlárúchán gnólachtaí, mar shampla: comhlachas tráchtála]?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Chun comhláine agus cruinneas na mbunachar sonraí CBL a áirithiú, tá comhtháthú níos mó de na bunachair sonraí ábhartha agus malartú faisnéise iarbhír idir na gníomhaithe náisiúnta fíor‑riachtanach.

Moladh 3: Malartú faisnéise uathoibríoch a fheabhsú idir riaracháin chánach agus comhlachtaí náisiúnta eile. Ba cheart’ íosmhéid faisnéise faoin gcáiníocóir a bheith i mbunachair sonraí clárúcháin na mBallstát chun caighdeán na comhláine agus an chruinnis a chomhlíonadh. Ba cheart formhór na mionsonraí ábhartha faoi cháiníocóirí a bheith sa bhunachar sonraí CBL tráth an chlárúcháin. Ceist 3.4: Cén fhaisnéis a éilítear agus duine inchánach nua á chlárú? (MOSS eisiata)? (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Go ginearálta déantar dea‑chothabháil ar bhunachair sonraí na gcáiníocóirí cláraithe CBL sna Ballstáit. Áirítear leo an chuid is mó de na mionsonraí ábhartha ar cháiníocóirí, agus tá an fhaisnéis iontu leordhóthanach le haghaidh idirghníomhaíocht éifeachtach leo. Éilíonn formhór na mBallstát (24/28) an chuid is mó de na réimsí faisnéise le linn íocóir nua CBL a bheith á chlárú. D’áirigh deich mBallstát, eadhon an Danmhairg, Éire, an Ghréig, an Chróit, an Chipir, an Liotuáin, an Ungáir, an Ostair, an Phortaingéil agus an Ríocht Aontaithe na réimsí go léir. I gcás an chuid is mó de na Ballstáit nach n‑áiríonn na réimsí íosta ina mbunachar sonraí, éilíonn siad réimsí eile nó faisnéis mhalartach amhail mionsonraí bainc, láimhdeachas ionchais, mionsonraí aitheantais an ionadaí dhlíthiúil nó na n‑ionadaithe dlíthiúla, foinsí maoinithe agus sonraí ar fhostaithe. D’fhéadfaí gnóthachain éifeachtúlachta a bhaint amach trí na réimsí sin a chomhtháthú tráth an chlárúcháin, ag áirithiú go dtaispeántar iad láithreach sa bhunachar sonraí. Shábhálfadh sé sin na riaracháin chánach náisiúnta ó bheith faoi cheangal faisnéis bhreise a fháil trí fhiosraithe aonair. Moladh 4: Bunachar sonraí CBL cruinn agus comhlánaithe a choinneáil ar bun. Níor nocht an anailís aon chomhghaol córasach idir an bhearna CBL agus táscairí amhail an líon cáiníocóirí cláraithe, an líon gnólachtaí cláraithe CBL agus an fhaisnéis a iarradh ag an gclárú. D’fhéadfadh sé go bhfuil comhghaol beag idir méid na bearna CBL agus an meánluach de bhailiúchán CBL in aghaidh an cháiníocóra. Tá an chuma air go bhfuil bearna níos ísle ó thaobh CBL de ag na Ballstáit leis an luach is airde d’ioncam in aghaidh an cháiníocóra cláraithe CBL (Lucsamburg, Éire, an Danmhairg agus an Ríocht Aontaithe). Léiríonn Fíor 9 a mhéid a chuireann Ballstáit seiceálacha clárúcháin CBL i bhfeidhm agus a mhéid a dhéantar barántúlacht iarratas clárúcháin a fhíorú chomh maith le comhlíonadh iarratasóirí leis na ceanglais dhlíthiúla maidir le clárúchán. a. Ceist 3.5: ‘Cén fhaisnéis a éilítear agus duine inchánach nua á chlárú? (MOSS eisiata)?

(Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ b. Ceist 3.6: An ndéanann do Riarachán Cánach réamhsheiceálacha roimh chlárúchán CBL?

(Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Go ginearálta, baineann na Ballstáit úsáid as táscairí riosca; déantar fíoruithe ar bhonn córasach agus féadfaidh cuairteanna ar áitreabh an cháiníocóra a bheith san áireamh más gá. Tá nósanna imeachta i bhfeidhm chun a áirithiú go bhfuil iarratais ar chlárú barántúil agus go gcomhlíonann iarratasóirí na ceanglais dhlíthiúla. D’fhéadfadh an Ghréig, an Iodáil, an Chipir, Málta agus an Phortaingéil, áfach, tairbhe a bhaint as tuilleadh comhsheasmhachta sna réamhsheiceálacha. Cuirtear comhairle ar an tSeicia agus ar an Spáinn aitheantas an iarratasóra a fhíorú’níos fearr, bíodh is go bhféadfadh go mbeidh an Bhulgáir, an tSeicia, an Spáinn, Málta, an Ísiltír, an Rómáin agus an tSualainn ag iarraidh féachaint an athuair ar a bhforálacha ar fhíorú dlíthiúil maidir le clárúchán CBL. Thuairiscigh roinnt Ballstát réamhfhíoruithe eile. Tá siad seo bunaithe ar fhoinsí difriúla amhail taighde deisce, faisnéis phoiblí, cuairteanna ar láithreáin roimh chlárúchán agus taifid choiriúla. Mar aon leis sin is gnáthchleachtais iad iarrataí ar fhaisnéis, agallaimh/cruinnithe le stiúrthóirí nó a n‑ionadaithe údaraithe, nó ceistneoirí tiomnaithe chun measúnú riosca a dhéanamh. D’fhéadfadh sé a bheith ina dhea‑chleachtas freisin an idir‑inoibritheacht idir cánachas agus critéir riosca chustaim bainteach le CBL a áirithiú (e.g. d’fhéadfadh sé go mbeadh feidhm ag comharthaí bainteach le nós imeachta custaim 42 le riosca calaoise CBL freisin). Thagair roinnt freagraí do chomhar idirnáisiúnta agus riaracháin mar fhoinse bhreise fíoraithe.

Moladh 5: Fíoruithe dlíthiúla agus aitheantais agus réamhsheiceálacha córasacha a dhéanamh bunaithe ar tháscairí riosca. Tá comhartha éigin maidir le cáilíocht an phróisis measúnaithe riosca le fáil ón gcéatadán d’iarrataí ar chlárúchán diúltaithe CBL atá idir 0 % san Iodáil agus > 20 % sa Laitvia agus sa Liotuáin. Is gnách go mbíonn bearna CBL níos airde ag na Ballstáit a bhfuil ráta íseal de chlárúcháin diúltaithe CBL acu, agus is gnách go bhfeidhmíonn siad siúd a bhfuil ráta níos airde diúltaithe acu níos fearr maidir leis seo. Thug an Iodáil agus an Ghréig, mar shampla, freagra ‘nialas’ agus ‘níl sonraí ar fáil’, faoi seach; sa Rómáin chuaigh an sciar foriomlán de chlárúcháin CBL diúltaithe síos ó 14.5 % in 2016 go 2.2 % in 2019. D’fhéadfadh sé go mbainfeadh Ballstáit tairbhe as cuimhne institiúide d’iarrataí clárúcháin, go háirithe iarrataí diúltaithe, chun feabhas a chur ar eolas maidir le leas dlisteanach iarratasóra gníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanamh, agus a inniúlacht chun é a dhéanamh. Ceist 3.7: An gcoimeádann do riarachán taifead ar iarratasóirí nár deonaíodh clárúchán dóibh? Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Coimeádann formhór na mBallstát (19/28) taifead ar iarratasóirí nár deonaíodh clárúchán dóibh. Ba cheart do gach Ballstát an dea-chleachtas sin a ghlacadh, agus athrú sa reachtaíocht náisiúnta a mheas más gá. Moladh 6: Taifead a choimeád ar iarratasóirí nár deonaíodh clárúchán dóibh. Déanann formhór na mBallstát cros‑seiceáil ar an bhfaisnéis a choinnítear sa bhunachar sonraí clárúcháin CBL i gcoinne faisnéis tríú páirtí amhail clárlanna rialtais eile, d’fhonn sláine agus cruinneas a mbunachar sonraí a fheabhsú. Is dea‑chleachtas é sin, agus ba cheart do na Ballstáit sampla na dtíortha seo a leanas a leanúint: an Danmhairg, an Eastóin, Éire, an Ghréig, an Fhrainc, an Chróit, an Laitvia, an Liotuáin, Lucsamburg, an Rómáin agus an tSualainn. Ceist 3.9: ‘An ndéantar cros‑seiceáil ar an bhfaisnéis atá á coimeád sa bhunachar sonraí clárúcháin CBL i gcoinne foinsí faisnéise tríú páirtí (e.g. clárlanna rialtais eile amhail cláraitheoir cuideachtaí) chun a áirithiú go bhfuil an fhaisnéis atá á coimeád cothrom le dáta?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Moladh 7: An fhaisnéis atá á coimeád sa bhunachar sonraí clárúcháin CBL a chros‑seiceáil i gcoinne foinsí faisnéise tríú páirtí. Ina theannta sin, rinne an Coimisiún iarracht níos mó a fháil amach faoi phróisis a bheith ann chun gnólachtaí agus daoine aonair atá faoi cheangal clárúcháin ach nach ndéanann amhlaidh, chomh maith leis na cineálacha próiseas sin, agus, chomh tábhachtach leis sin, na torthaí a thagann as na próisis sin. Tá próisis éagsúla i bhfeidhm ag na riaracháin chánach a d’fhreagair ‘Déantar’ ar an gcéad cheist d’fhonn gnólachtaí neamhchláraithe a bhrath. Ceist 3.11.a: ‘Sonraigh le do thoil cén cineál tionscnamh ar bhain do riarachán cánach feidhm astu.

(Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán]

In Figure 13 Cuirtear tuilleadh faisnéise ar na hearnálacha eacnamaíocha lena mbaineann ar fáil. Ceist 3.11.b: ‘Cad iad na hearnálacha eacnamaíocha dár aithin do riarachán cánach líon suntasach de ghnólachtaí neamhchláraithe bunaithe ar na tionscnaimh sin? (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Moladh 8: Próisis a bheith i bhfeidhm chun cáiníocóirí nach gcláraíonn a bhrath agus chun díriú ar na hearnálacha eacnamaíocha sonracha ina bhfuil líon suntasach gnólachtaí neamhchláraithe . Faoi mar a tugadh faoi deara sa tuarascáil roimhe, tá na Ballstáit ag bogadh de réir a chéile i dtreo nós imeachta clárúcháin bunaithe ar mheasúnú riosca. Chun measúnú a dhéanamh ar an bhfuil sé seo ina chúis le moill shuntasach do cháiníocóirí atá ag déanamh iarratas ar uimhreacha clárúcháin CBL agus VIES, cuireadh i gcomparáid an t‑am a bhí ag teastáil chun iarraidh a phróiseáil leis na sonraí ón tréimhse roimhe sin. Ceist 2.2.g: ‘Líon íosta na laethanta a bheidh ag teastáil chun...a fháil’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Déanann an t‑amharc tréimhse níos faide na cinntí roimhe a bhailíochtú: ní chuireann an cur chuige measúnaithe riosca moill shuntasach ar an bpróiseas clárúcháin, agus tá riaracháin chánach ag bogadh i dtreo an uimhir aitheantais CBL agus an uimhir chlárúcháin VIES a chomhdhlúthú ina sainaitheantóir uathúil. Moladh 9: Próiseas measúnaithe riosca a chomhtháthú sa phróiseas clárúcháin. Sa chóras CBL díolmhaítear soláthairtí earraí laistigh den Aontas ó CBL i mBallstát an tsoláthair nuair a dhéantar iad do cháiníocóir lonnaithe i mBallstát eile. Déanfaidh an Ballstát ina bhfuil an cáiníocóir lonnaithe cuntas a thabhairt maidir leis an asbhaint CBL. Dá bhrí sin, aon cháiníocóir atá ag déanamh soláthairtí den sórt sin, ní mór dó a bheith in ann a sheiceáil gur daoine inchánach iad a chustaiméirí i mBallstát eile agus go bhfuil uimhir aitheantais CBL bailí acu. Chun na críche sin, coinníonn gach riarachán cánach bunachar sonraí leictreonach ar bun ina bhfuil na sonraí clárúcháin CBL de thrádálaithe lonnaithe sa Bhallstát ann, lena n‑áirítear an uimhir aitheantais CBL, ainm’an trádálaí agus seoladh’an trádálaí. Bunaíodh VIES ríomhairithe chun go bhféadfadh riaracháin chánach náisiúnta sonraí maidir le soláthairtí laistigh den Aontas a mhalartú. Féadfaidh cáiníocóirí dul i gcomhairle le VIES ar an ngréasán chun deimhniú maidir le huimhreacha CBL a bpáirtithe trádála a fháil. D’fhonn measúnú a dhéanamh ar a bhfreagra ar an moladh maidir le fíorú níos córasaí maidir le bailíocht na sonraí clárúcháin CBL agus VIES, fiafraíodh de na Ballstáit faoi sheiceáil leantach a bheith ann i ndiaidh chlárúchán VIES. a. Ceist 3.12: ‘An mbíonn seiceáil leantach ann maidir le bailíocht i ndiaidh an chlárúchán VIES?’ b. Ceist 3.13: ‘An mbaineann do riarachán cánach an uimhir aitheantais VIES ón gcóras VIES i gcás calaoise?’

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] De réir Airteagal 22 de Rialachán (AE) 904/2010 ón gComhairle, tá sé d’oibleagáid ar na Ballstáit rialuithe iarchlárúcháin a dhéanamh i gcás nach bhfuil ach réamhsheiceálacha acu roimh chlárúchán. Níor fhreagair ach mionlach Ballstát (18 %) nach ndéanann siad na sonraí sin a fhíorú, i gcomparáid le > 30 % de na riaracháin chánach nár chuir rialuithe iarchlárúcháin chun feidhme sa tuarascáil roimhe sin. Tá forálacha ag fiche Ballstát a cheadaíonn baint na huimhreach VIES i gcás calaoise, agus measann an Coimisiún gur dea‑chleachtas é seo. Thug an Danmhairg agus an Chipir le fios nach ndéanann siad bailíocht na huimhreach VIES a fhíorú tar éis clárúcháin, agus thug an Bhulgáir, an Eastóin, an Pholainn, an tSlóvaic agus an Fhionlainn le fios nach mbaineann siad na huimhreacha VIES i gcás calaoise. Thug an Ghearmáin, an tSualainn agus an Ríocht Aontaithe le fios nach ndéanann siad bailíocht na huimhreach VIES a fhíorú tar éis clárúcháin, agus nach mbaineann siad na huimhreacha VIES i gcás calaoise. Cuirtear comhairle ar Bhallstáit sampla an tromlaigh a leanúint. Tacaíonn an córas CBL le margadh inmheánach an Aontais, agus is gnách go mbíonn an slabhra calaoise CBL fada agus go mbíonn dhá thír nó níos mó i gceist; uaireanta is gá gníomhú in aghaidh na dtrádálaithe inmheánacha chun cosc a chur ar ‘onnmhairiú’ na calaoise CBL chuig Ballstát eile. Moladh 10: Seiceáil leantach a dhéanamh ar uimhreacha clárúcháin CBL agus anailís a dhéanamh ar an bhféidearthacht go bhféadfaí an uimhir VIES a bhaint nó a chur ar fionraí i gcás calaoise. Ba cheart do riarachán cánach maith faireachán a dhéanamh ar an bpróiseas clárúcháin CBL agus meastóireacht a dhéanamh ar thoradh na mbeart comhlíontachta CBL. Tá ról fíor‑riachtanach ag TF i gcás mar sin, toisc go gcuidíonn sé le riaracháin chánach cros‑seiceáil sonraí, brathadóireacht riosca agus anailís a dhéanamh. Dá bhrí sin ba cheart don fhaisnéis chlárúcháin a bheith nasctha le fochórais TF eile, amhail comhdú agus íocaíocht, bailiúchán agus iniúchadh, agus faisnéis bainistíochta a thacaíonn leis an bpróiseas cinnteoireachta. Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ós rud é nach féidir leis an gCoimisiún idirnasc na bhfochóras inmheánach a mheas, fiafraíodh de Bhallstáit an raibh comhéadan idir fochóras TF clárúcháin CBL a riaracháin chánach agus fochórais eile TF. Dheimhnigh an tromlach (90 %) go raibh comhéadan ann; is sa tSeicia, san Eastóin, sa Chipir agus i Málta amháin nach bhfuil comhéadan den sórt sin ar fáil. Thairis sin, thug an Danmhairg, an Eastóin, Éire, an Ghréig agus an Chróit ‘Tá’ mar fhreagra ar fhormhór na gceisteanna dírithe ar fhochóras próiseála comhdúcháin TF éifeachtach a shainaithint, fad a thug an Bhulgáir, an tSeicia, an Iodáil, Málta, an Ísiltír, agus an Pholainn le fios go bhfuil córas acu a bhfuil níos lú comhpháirteanna ann. Moladh 11: An córas clárúcháin faisnéise TF a nascadh le fochórais eile an riaracháin chánach, amhail comhdú agus íocaíocht, bailiúchán agus iniúchadh. Maidir le dea‑chleachtas i dtaca le clárúchán, is í an bharúil ghinearálta ná go bhfuil claonadh ag na Ballstáit dul i dtreo córas comhtháite de mheasúnú riosca agus comhéadan ar líne a chruthú ionas gur féidir le cáiníocóirí aon athrú ina sonraí a thuairisciú láithreach. Moladh 12: Cead a thabhairt d’íocóirí CBL rochtain agus léirshamhlú a bheith acu ar a sonraí atá ábhartha maidir le CBL agus iad a mhodhnú trí nasc slán ar líne. 4.CBL, teicneolaíocht faisnéise agus teicneolaíochtaí nua 4.1.An ríomhthráchtáil Déanann an ríomhthráchtáil an trádáil níos inrochtana ach cuireann sé deiseanna calaoise ar fáil freisin. Luaigh Cúirt Iniúchóirí na hEorpa go ‘bhfuil go leor de na dúshláin maidir le CBL a bhailiú fós gan réiteach’ agus d’iarr ar an gCoimisiún ‘faireachán a dhéanamh ar fheidhmiú cian díolacháin earraí laistigh den Aontas agus ar mhion‑ionad ilfhreastail (MOSS)’ . Ba cheart go mbeidh aithne ag riaracháin chánach ar a gcáiníocóirí agus ba cheart dóibh taifid a choimeád de na gnólachtaí atá ag soláthar earraí agus seirbhísí do chustaiméirí (idir an gnólacht agus an tomhaltóir) ar líne. Níor dheimhnigh, áfach, ach leath de na Ballstáit (an Bheilg, an Bhulgáir, an tSeicia, an Danmhairg, Éire, an Ghréig, an Iodáil, an Chipir, an Laitvia, an Liotuáin, Lucsamburg, an Ungáir, an Ostair agus an tSlóvaic) go gcoimeádann siad taifead maidir leis an líon cáiníocóirí cláraithe CBL atá ag díol earraí nó seirbhísí ar líne.

Ceist 3.14: ‘An gcoimeádann do riarachán cánach taifead maidir leis an líon cáiníocóirí cláraithe CBL atá ag díol earraí nó seirbhísí ar an idirlíon?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Thairis sin, tá éagsúlacht shuntasach sna huimhreacha (nó na meastacháin) de cháiníocóirí ríomhthráchtála ó > 10 000 sa Bhulgáir, an tSeicia, an Ghréig, agus an Laitvia go < 100 san Iodáil (71), an Bheilg (25) agus an Ostair (5). Moladh 13: Clárlann maidir le cáiníocóirí ríomhthráchtála a chruthú nó a choinneáil ar bun. 4.2.Mion‑ionad ilfhreastail Is scéim roghnach é MOSS CBL do cháiníocóirí a chuireann ar a gcumas cuntas maidir le CBL a dhéanamh i mBallstát amháin de chuid an Aontais in ionad roinnt Ballstát. Tá feidhm aige maidir le teileachumarsáid trasteorann, teilifís agus craoltóireacht raidió, agus seirbhísí digiteacha do dhaoine neamh‑inchánach. Cuireann MOSS ar chumas oibreoirí na seirbhísí sin a dtuairisceáin CBL a sheoladh agus an CBL is infheidhme atá dlite do roinnt Ballstát an Aontais (Ballstáit tomhaltais (MSCanna)) a íoc trí chóras ar líne i gceann amháin de na Ballstáit de chuid an Aontais (Ballstát aitheantais (MSI)). a. Ballstát tomhaltais b. Ballstát aitheantais Nótáil: luachanna i milliúin Euro

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2021) – Faireachán ar an Mion‑ionad ilfhreastail D’éirigh le seoladh MOSS in 2015. Mar gheall ar na difríochtaí idir an Ballstát aitheantais agus an Ballstát tomhaltais, tá leibhéal ard iontaoibhe ar gach taobh fíor‑riachtanach maidir lena fheidhmiú. Tógann an iontaoibh seo ar dhícheall na mBallstát, go háirithe ina gcumarsáid (agus is fearr é seo trí bhealach tiomnaithe) le gnólachtaí atá ag úsáid na scéime, sa phróiseas clárúcháin (seiceálacha ar thrádálaithe sula gcláraíonn siad le MOSS) agus maidir le rialuithe (a d’fhéadfadh díchlárú e.g. de dhaoine inchánach neamhghníomhacha a bheith mar thoradh leo). Ceist 2.4: ‘Cad iad na cineálacha seiceálacha clárúcháin chun críche MOSS a dhéantar go córasach i do thír (mar Bhallstát aitheantais)? (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ceist 4.4: ‘Seirbhísí do cháiníocóirí: Tá bealach faisnéise tiomnaithe...ag do riarachán cánach’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán]

Ní éilíonn formhór na mBallstát ach sonraí bunúsacha, amhail sonraí teagmhála (ainm’iomlán an cháiníocóra, seoladh gnó agus poist etc.), dáta corpraithe/clárúcháin, cineál gníomhaíochta agus aicmiú earnála eacnamaíoch. Dá bhrí sin, uaireanta ní bhíonn ach eolas teoranta acu ar ghnólachtaí cláraithe MOSS. Bailíonn seacht mBallstát déag (an Bheilg, an Bhulgáir, an Ghearmáin, Éire, an Ghréig, an Spáinn, an Laitvia, Lucsamburg, an Ungáir, Málta, an Pholainn, an Rómáin, an tSlóivéin, an tSlóvaic, an Fhionlainn, an tSualainn agus an Ríocht Aontaithe) faisnéis eile amhail: ·clárúcháin roimhe sin agus úsáid na scéime MOSS; ·cuardaigh maidir le daoine díchláraithe mar thoradh ar athrú Ballstáit aitheantais; ·cuardach trí uimhir aitheantais le haghaidh níos mó ná clárúchán amháin (níos mó ná Ballstát amháin); ·fíorú maidir le cibé acu atá nó nach bhfuil buanbhunaíocht ghnó ag an ngnólacht sa tír; ·na sonraí cuntais bainc, etc. Seiceálann roinnt Ballstát (an tSlóivéin, an tSualainn agus an Ríocht Aontaithe) an ann do leathanach gréasáin nó bealach eile chun seirbhísí leictreonacha a dháileadh, clárlanna poiblí i dtríú tíortha agus an cineál soláthair. Moladh 14: Bealach faisnéise tiomnaithe maidir le MOSS a chur ar bun agus réamhsheiceálacha clárúcháin a dhéanamh go córasach chun críche MOSS. Tugann freagraí Ballstát le fios gur tháinig ardú ar an líon gnólachtaí cláraithe MOSS le linn 2016-2019 a mhéid a bhaineann le scéim an Aontais. Bhí fás na scéime nach scéim de chuid an Aontais í níos substaintiúla, mar go léiríonn sé an bhonnéifeacht a ionadaíonn an líon beag de na huimhreacha clárúcháin ag tús na tréimhse faoi anailís. Le déanaí, dealraíonn sé go bhfuil an treocht ardaitheach de cháiníocóirí cláraithe MOSS ag dul ar chúl, rud a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar níos mó déine i leith díchlárú cáiníocóirí neamhghníomhacha. a. scéim de chuid an Aontais b. scéim nach scéim de chuid an Aontais í Foinse: An Coimisiún Eorpach (2020). – staidreamh CBL MOSS Tá cuma dhifriúil, áfach, ar an bhforbairt ar leibhéal na mBallstát: tháinig méadú suntasach i roinnt tíortha, amhail an Eastóin agus an Ísiltír le linn na tréimhse agus tháinig laghdú sna clárúcháin MOSS i roinnt eile, amhail an Ghearmáin, Éire, an Fhrainc, an Pholainn agus an tSlóvaic. Nóta: Cuireann na colúin clárúcháin MOSS in 2019 i gcomparáid le meán‑chlárúcháin MOSS le linn na tréimhse 2016–2019

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2020). – staidreamh CBL MOSS Tarlaíonn díchlárú MOSS ar iarraidh an cháiníocóra, sin nó ar thionscnamh an riaracháin chánach. Sa chás deireanach sin, tugtar léiriú maith ar iarrachtaí riarachán cánach chun cruinneas an bhunachair sonraí MOSS a choinneáil ar bun. Léiríonn na freagraí ó na Ballstáit dul chun cinn teoranta sa réimse seo, go háirithe i dtreo dheireadh na tréimhse faoi anailís. Nóta: Léiríonn na colúin an sciar díchláraithe mar chuid de na gnólachtaí cláraithe san iomlán, ar an meán le linn na tréimhse 2016-2019.

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2020). – staidreamh CBL MOSS Tá éagsúlacht shuntasach, áfach, sna figiúirí. Dealraíonn sé nach bhfuil leath na mBallstát (an Danmhairg, an Eastóin, an Ghréig, an Chróit, an Iodáil, an Liotuáin, an Pholainn, an Phortaingéil, an Rómáin, an tSlóivéin, an tSlóvaic, an Fhionlainn agus an tSualainn) ag déanamh díchlárú MOSS ex officio ar chor ar bith; tá na tíortha eile (go háirithe an Bheilg, an Spáinn, an tSeicia, an Fhrainc, an Ríocht Aontaithe, an Chipir, Éire agus an Laitvia) ag glanadh a mbunachar sonraí MOSS trí dhíchlárú ex officio. Moladh 15: Iarrachtaí chun an bunachar sonraí MOSS a choimeád cruinn a mhéadú. Ní chríochnaíonn gach clárúchán mar iniúchadh. Ach na freagraí a chomhthacú le foinsí de shonraí inmheánacha eile atá ar fáil, is léir nach bhfuil roinnt Ballstát ag déanamh iniúchadh ar dhaoine inchánach MOSS. Foinse: An Coimisiún Eorpach (2020). – staidreamh CBL MOSS Tá an líon iniúchtaí ar dhaoine inchánach cláraithe MOSS i mBallstáit an Aontais an‑íseal, gan ach 47 san iomlán in 2019 i scéim de chuid an Aontais agus sa scéim nach scéim de chuid an Aontais í araon mar Bhallstáit aitheantais agus mar Bhallstáit tomhaltais, fad is é nialas an t‑airmheán don Aontas. Ciallaíonn sé sin gur eisceacht é iniúchadh faoi láthair agus is é ‘gan iniúchadh a dhéanamh ar MOSS’ fírinne an scéil ar leibhéal an Aontais Eorpaigh. Níor thuairiscigh ach an Bheilg (7 n‑iniúchadh mar Bhallstáit aitheantais agus 4 iniúchadh mar Bhallstáit tomhaltais ar scéim de chuid an Aontais), an Danmhairg (14 iniúchadh mar Bhallstáit tomhaltais ar an scéim nach scéim an Aontais í) an Fhionlainn (7 n‑iniúchadh mar Bhallstáit aitheantais ar an scéim nach scéim an Aontais í) agus an Spáinn (5 iniúchadh mar Bhallstáit tomhaltais ar scéim an Aontais) go raibh gníomhaíocht éigin acu sa réimse. Ní dhearna formhór mór na mBallstát (16/28) iniúchadh MOSS ar bith in 2019. Mhínigh cuid acu nach raibh siad in ann figiúir a chur ar fáil toisc go n–oibríonn siad córas anailíse riosca agus bainistíochta comhlíontachta atá go hiomlán comhtháite do chánacha uile, agus dá bhrí sin ní shainaithnítear ar leithligh na hiniúchtaí MOSS sa staidreamh náisiúnta. Moladh 16: An leibhéal gníomhaíochta iniúchta ar ghnólachtaí cláraithe MOSS a fheabhsú. 4.3.Digitiú, teicneolaíocht faisnéise agus anailísíocht sonraí Sa tuarascáil roimhe seo, mhol an Coimisiún go ndéanfadh na Ballstáit digitiú agus uathoibriú na riarachán chánach agus malartú/roinnt sonraí a mhéadú (Moltaí 2 agus 11). Mar bheart leantach, fiafraíodh de na Ballstáit maidir le feabhas mór TF (e.g. tionscadail digitithe, feidhmiúlachtaí nua) ina riarachán cánach le linn 2016–2019. Thug formhór na mBallstát freagra dearfach air sin, rud a chomhghaolaíonn de réir dealraimh le feidhmíocht aonair maidir le (1) laghdú sa bhearna CBL ar an meán agus (2) méadú san ioncam CBL ar an meán le linn na tréimhse céanna. a. Ceist 1.10: ‘An raibh aon mhórfheabhsú TF (e.g. tionscadail digitithe, feidhmiúlachtaí nua) i riarachán cánach do Bhallstáit (tréimhse 2016–2019)?’

b. Mórthionscnamh TF (‘Tá’/’Níl’) vs. athrú san ioncam CBL agus sa bhearna CBL Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Dealraíonn sé go n‑éiríonn le feabhsuithe TF laghdú níos comhsheasmhaí den bhearna CBL agus méadú níos mó ar ioncam CBL a bhaint amach. Bhí na Ballstáit a léirigh mórfheabhas TF beagnach ceithre oiread ní ba rathúla maidir leis an mbearna CBL a laghdú le linn na tréimhse céanna. Bhí an meánmhéadú sa bhailiúchán CBL sna Ballstáit a léirigh mórfheabhas TF 37 % oiread ní ba mhó le linn na tréimhse faoi anailís. Tá tionchar na bonnéifeachta san áireamh sna sonraí, áfach, (ní raibh na Ballstáit ar an leibhéal céanna maidir le forbairt TF ag tús na hanailíse, mar sin d’fhéad cuid acu níos mó feabhsuithe a dhéanamh) agus i bparaiméadair eile amhail athruithe i rátaí CBL le linn na tréimhse. Taispeánann na samhlacha eacnaiméadracha a rinneadh sna staidéir roimhe seo maidir leis an mbearna CBL (2018, 2020) an suntas staitistiúil a bhaineann le sciar de chaiteachas TF nuair atá míniú á thabhairt maidir le méid na bearna CBL. De réir na dtorthaí meastacháin den tsonraíocht bonnlíne, is gá méadú de 5.4 phointe céatadáin go garbh sa sciar de chaiteachas TF sa chaiteachas uile de riarachán cánach mar thoradh ar laghdú d’aon phointe céatadáin amháin sa bhearna CBL. Ní réiteach draíochta é an caiteachas TF, áfach, agus tá teorainn lena thionchar: ar leibhéal áirithe, ní bhíonn tionchar níos dearfaí mar thoradh ar infheistíochtaí méadaithe a thuilleadh. Is féidir gaol cuasach idir an sciar de chaiteachas TF agus an bhearna CBL a bhreathnú. Go deimhin ní fheictear na gnóthachain mórán nuair atá an caiteachas TF tuairim is 9.8 % de chaiteachas uile an riaracháin chánach. Bunaithe ar na sonraí a fuarthas ó riaracháin chánach agus ó fhoinsí eile (ECFE), bhí an sciar den chaiteachas TF uile (infheistíocht agus cothabháil) oiriúnaithe de réir bhailiúchán CBL níos mó do 10 mBallstát: Éire, an Fhionlainn, an Laitvia, an Ungáir, an Liotuáin, an Bhulgáir, an tSeicia, Málta, an Iodáil agus an Pholainn (chun críche anailíse braislithe i ‘ngrúpa chaiteachas CBL’). Moladh 17: Infheistíocht a dhéanamh in uasghrádaithe substaintiúla TF, fad a choinnítear córais TF atá ann cheana ar bun bunaithe ar anailís ar riachtanais foriomlána. 10 is mó ‘Grúpa caiteachais TF’ i gcomparáid le meán an Aontais Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Má dhéantar an anailís an athuair maidir leis an gcaiteachas foriomlán TF le linn na tréimhse, rinne na 10 mBallstát a d’infheistigh an méid ba mhó sa TF i bhfad ní b’fhearr maidir le hioncam CBL (81 % méadú ní ba mhó) agus bearna CBL (laghdú dúbailte i bpointí céatadáin). Sa chás sin freisin, níl caiteachas TF agus go háirithe infheistíocht TF dáilte go líneach agus is féidir leo athrú go suntasach in imeacht na mblianta. Tá dhá phríomhghné ag baint le digitiú na riarachán cánach: caiteachas ar TF (infheistíocht agus cothabháil) agus daoine (saineolaithe TF). Ba é 13 % an meánmhéadú a tháinig ar acmhainní daonna a bhí dírithe ar TF san Aontas le linn 2016–2019, agus an líon d’fhoireann TF (fostaithe go lánaimseartha) sa Bhulgáir, san Ungáir, san Fhionlainn, sa Rómáin agus sa Spáinn b’airde é ná an meán. Chláraigh an Chipir, an Chróit, an Eastóin, an Spáinn, an tSualainn agus go háirithe an Pholainn méaduithe suntasacha sa líon foirne TF le linn na tréimhse seo. Tá sé dodhéanta, áfach, measúnú a dhéanamh ar scileanna TF, cé go bhféadfadh riaracháin chánach tairbhe a bhaint as cleachtas den sórt sin d’fhonn a gcuid straitéisí a shocrú. Baineann Ballstát de chuid an Aontais leas as samhlacha forbraíochta TF éagsúla idir inmheánach agus sheachfhoinsithe, agus ag brath ar roinnt tosca agus cinntí inmheánacha. Níl ceachtar den dá shamhail foirfe, óir tá buntáistí agus míbhuntáistí ag baint leis an dá cheann i dtéarmaí ama, rioscaí agus costas (e.g. nuair a bhaineann riaracháin chánach leas as forbróirí inmheánacha, glacann siad leis an riosca iomlán i dtéarmaí a gcumas, ach le forbróir seachtrach ní ghlacann). Go ginearálta tá riaracháin chánach ag méadú a gcuid caiteachas TF agus a gcuid fruilithe saineolaithe TF, infheistíocht a n‑éiríonn léi de ghnáth. Dá bhrí sin, seasann an Coimisiún leis an moladh a rinne sé roimhe gur cheart an leibhéal digitithe a mhéadú agus infheistíocht a dhéanamh in uathoibriú sonraí agus i malartú sonraí. Mar a dúradh sa tuarascáil roimhe, d’fhéadfadh Ballstáit tairbhe a bhaint as comhar ní ba dhlúithe agus comhinfheistíocht i réitigh TF a sheachnaíonn dúbláil iarrachtaí agus córas ionas go bhféadfaí laghduithe i gcostas TF a bhaint amach. Moladh 18: Infheistíocht i bhfoireann TF a dhéanamh d’fhonn a líon agus a scileanna araon a fheabhsú. Chun ardleibhéal comhlíontachta leanúnach a bhaint amach, déanann na Ballstáit dhá ghné a chomhardú agus a chur le chéile agus cur chuige ‘idir mhealladh agus bagairt’ á úsáid: feabhas a chur ar sheirbhísí á dtairiscint do cháiníocóirí comhlíontacha (‘an mealladh’) agus cáiníocóirí neamhchomhlíontacha a shainaithint agus a cheartú (‘an bhagairt’). Tá an méid seo amháin i gceist leis an dá chur chuige straitéiseach seo: gníomhaíochta tiománaí stóráilte. Tacaíonn úsáid éifeachtach sonraí le cinntí níos cothroime agus níos eolasaí, le seachadadh seirbhísí níos fearr do cháiníocóirí agus le cáiníocóirí neamhchomhlíontacha a bhrath.

Tosaíonn an anailís sa roinn seo thíos le (1) riarachán cánach’pleananna bainistíochta comhlíontachta agus bogann sí ar aghaidh le (2) seirbhísí’ cáiníocóirí agus críochnaíonn sí le (3) sonraí a úsáideann an riarachán cánach maidir le comhlíontacht CBL. 4.4.Pleananna bainistíochta comhlíontachta Ba cheart do riarachán CBL tosú le plean maith comhlíontachta. Is plean ardleibhéal é ‘clár comhlíontachta cáiníocóra, a thugann le chéile in aon doiciméad amháin tuairisc ar na rioscaí comhlíontachta is suntasaí a shainaithnítear sa chóras cánach agus a leagann amach na mionsonraí ginearálta faoi conas mar a thabharfaidh an ghníomhaireacht ioncaim aghaidh ar na rioscaí sin’ (CAI, 2010). Sa tuarascáil roimhe, mhol an Coimisiún go n‑áiritheoidh ‘na Ballstáit go bhfuil a straitéis iniúchta mar chuid de straitéis uile comhlíontachta (CBL) agus nach cur chuige neamhspleách atá ann’. Braitheann an measúnú ar an bhfuil na Ballstáit ag comhlíonadh an cheanglais seo ar dhoiciméad den sórt sin a bheith ann, é a bheith faofa ar an leibhéal sinsearach iomchuí agus é a bheith comhtháite leis an bpleanáil oibríochtúil bliantúil den riarachán cánach. Ceist 4.1: ‘An bhfuil plean feabhsúcháin comhlíontachta ag do riarachán cánach?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ceann de na céimeanna sa treo ceart is ea plean comhlíontachta a bheith ann. Maidir leis an bpróiseas bainistíochta CBL, áfach, tá an méid atá sa phlean níos tábhachtaí fós. Lorg an Coimisiún tuilleadh eolais maidir le cuimsiú na rioscaí agus na bhfreagairtí comhlíontachta CBL is suntasaí, pleananna iniúchta, gníomhaíochtaí maolaitheacha agus eilimintí eile i bpleananna comhlíontachta’ na mBallstát. Achoimrítear na torthaí i Fíor 28. Ceist 4.1.a. ‘Plean comhlíontachta do riaracháin chánach... (d’fhéadfadh freagraí éagsúla a bheith ann)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Bunaithe ar na freagraí ar na ceisteanna maidir lena bpleananna comhlíontachta, thug ocht mBallstát le fios go bhfuil a bpleananna comhlíontachta go hiomlán trédhearcach/poiblí agus ar fáil do cháiníocóirí. Chuaigh sé cinn de na Ballstáit sin (Éire, an Spáinn, an Chróit, an Iodáil, an Ísiltír agus an tSlóvaic) níos faide leis an gcleachtadh trédhearcachta seo trí na doiciméid a chur ar fáil go poiblí. Thairis sin, cuireann roinnt Ballstát de chuid an Aontais, amhail an Bhulgáir agus an Spáinn, na heilimintí uile sin san áireamh ina gcuid pleananna. An tráth céanna, d’fhreagair an Ghearmáin, Lucsamburg agus an Phortaingéil ‘Níl’ mar fhreagra ar an gceist ‘An bhfuil plean feabhsúcháin comhlíontachta ag do riarachán cánach?’ Moladh 19: Rioscaí a mhaolú trí phlean bainistíochta comhlíontachta ina mbeidh na príomhbhagairtí comhlíontachta agus faireachán a dhéanamh ar a chur chun feidhme go tráthrialta. 4.5.Seirbhísí do cháiníocóirí Ní mór do cháiníocóirí rochtain a bheith acu ar fhaisnéis agus an tacaíocht is gá chun comhlíonadh a dhéanamh go deonach ar chostas réasúnta. ‘Ceann de na straitéisí is fearr in aghaidh calaois CBL’ is ea seirbhísí do cháiníocóirí a fhorbairt agus ualaí riaracháin cáiníocóirí a laghdú’ (CAI, an Coimisiún Eorpach, ECFE, an Banc Domhanda). Ós rud é gur féidir le riar CBL a bheith an‑chasta, tá cúnamh leordhóthanach ag teastáil ó cháiníocóirí. Tá an ceart acu chun seirbhísí oiriúnacha chun cuidiú leo a n‑oibleagáidí a bhaineann le CBL a chomhlíonadh. Rinne an Coimisiún suirbhé ar riaracháin chánach’ na mBallstát maidir le seirbhísí do cháiníocóirí a bheith ann, amhail: ·straitéis um bhealach soláthair seirbhíse ar fáil go poiblí nó catalóg de sheirbhísí arna gcur ar fáil do cháiníocóirí; ·nósanna imeachta lena n‑áirithítear nuashonrú tráthrialta agus córasach ar fhaisnéis maidir le rialacha CBL do cháiníocóirí;

·faisnéis ar rialacha CBL ar fáil i dteangacha iasachta; ·... tá modh faisnéise tiomnaithe aige do MOSS; ·caighdeáin seachadta seirbhíse i ndáil leis an méid ama a thógann sé chun freagra a thabhairt ar fhiosrúcháin’ cáiníocóirí; ·socruithe coimeádta taifead agus tuairiscithe simplithe ar fáil do cháiníocóirí beaga. F í or 29 déantar comhiomlánú ar na freagraí a fuarthas ó na Ballstáit. Ceist 4.4: ‘Seirbhísí do cháiníocóirí: Do riarachán chánach... (is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ní chuireann ach an Ghréig, an Spáinn an Laitvia agus an Phortaingéil na seirbhísí do cháiníocóirí uile a liostaítear thuas ar fáil. Cuireann tromlach na mBallstát formhór na seirbhísí ar fáil, cé go gcuireann an tSeicia, an Chipir, an Pholainn, an Rómáin agus an Fhionlainn níos lú cineálacha seirbhísí do cháiníocóirí ar fáil. Ba cheart do riarachán cánach a bheith trédhearcach agus a ghníomhaíochtaí á ndéanamh, agus ba cheart dó tuarascálacha a fhoilsiú (e.g ar an suíomh gréasáin) maidir lena fheidhmíocht i dtaca le seirbhísí do cháiníocóirí a sholáthar. Déanfaidh cáiníocóirí CBL iontaoibh a chothú agus déanfaidh siad an caidreamh atá acu lena riarachán cánach a chomhdhlúthú. Chuir an Coimisiún ceist ar na Ballstáit faoi fhoilsiú tuarascálacha feidhmíochta sa réimse seirbhísí do cháiníocóirí le linn 2016-2019. Ceist 4.4: ‘Seirbhísí do cháiníocóirí. Foilsíonn do riarachán cánach .... tuarascálacha (e.g. ar shuíomh gréasáin an riaracháin chánach) ar an bhfeidhmíocht a bhaintear amach agus seirbhísí á soláthar do cháiníocóirí laistigh den tréimhse 2016-2019.’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ní dhearna an Coimisiún suirbhé ach amháin ar sheirbhísí do cháiníocóirí a bheith ann agus ní dhearna iarracht cáilíocht an chúnaimh arna chur ar fáil a mheasúnú ina iomláine. É sin ráite, tugadh cuairt ar shuíomhanna gréasáin gach Ballstát (féach Iarscríbhinn 3: Liosta de leathanaigh ghréasáin ar oibleagáidí CBL). Shiúil an ‘Coimisiún i mbróga’ cáiníocóra eachtraigh agus rinne iarracht an fhaisnéis ábhartha maidir le clárúchán CBL a aimsiú ar líne. Cuireann an scóráil ualaithe i bhFíor 31 gnéithe difriúla san áireamh maidir le cáiníocóirí a chur ar an eolas i dtaca lena n‑oibleagáidí clárúcháin CBL, amhail faisnéis ar líne a bheith ann, í a bheith ar fáil i dteanga iasachta agus an tuiscint maidir le hiomláine na faisnéise. Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán]

Go ginearálta, bíonn Ballstáit gníomhach maidir le cáiníocóirí a chur ar an eolas i dtaca lena n‑oibleagáidí CBL. Níor thug ach an Rómáin an freagra ‘Níl’ sa suirbhé seo. Ní raibh faisnéis ach ar éigean i dteanga iasachta ag mionlach de Bhallstáit (an Ghréig, an Rómáin, an Ríocht Aontaithe agus, go páirteach, an Bhulgáir, Éire, agus an Chipir). De ghnáth, is é an Béarla an teanga iasachta a úsáidtear chun cáiníocóirí a chur ar an eolas, rud a mhíníonn scór sách íseal’na Ríochta Aontaithe. Tá Ballstáit tar éis fíordhul chun cinn a dhéanamh maidir le cuimsitheacht na faisnéise CBL agus an t‑eispéireas nascleanúna ginearálta, leis an Danmhairg, an Eastóin, Éire, an Laitvia, an Liotuáin an Ísiltír, an Pholainn, an Fhionlainn agus an Ríocht Aontaithe ag barr an liosta. Tá roinnt Ballstát (an Bhulgáir, an Ghréig, an Chipir, an Rómáin agus, go páirteach, an Ghearmáin, an Fhrainc, agus an tSlóvaic) ar gcúl. Ba cheart a thabhairt faoi deara go mbíonn infheistíocht an‑bheag ag teastáil i dtaca le faisnéis níos fearr agus níos inrochtana maidir le hoibleagáidí CBL agus an reachtaíocht is infheidhme agus cuireann sé feabhas ar chomhlíontacht cánach laistigh de thréimhse sách gearrthéarmach. Moladh 20: Meon dírithe ar sheirbhísí a ghlacadh maidir le cáiníocóirí CBL agus an deis a chuireann an idirghníomhaíocht le cáiníocóirí a thapú chun seirbhísí riaracháin CBL ar ardcháilíocht a chur ar fáil. 4.6.Úsáid sonraí chun críche comhlíontachta CBL 4.6.1. Sonraí a bhailiú Ní mór do riarachán cánach nua‑aimseartha freastal ar an éileamh méadaitheach ar sheirbhísí digiteacha sa réimse riaracháin CBL agus leas a bhaint as na deiseanna a thagann chun cinn mar thoradh ar na forbairtí nua TF san fhearann seo. Ar thaobh amháin tá ionchais níos mó ag íocóirí CBL maidir le seirbhísí riaracháin cánach. Ar an taobh eile, cuireann an t‑éileamh méadaitheach leis an mbrú ar riaracháin chánach níos mó seirbhísí a chur ar fáil d’íocóirí’ CBL. Mar thoradh ar sheirbhísí níos fearr éilítear níos mó sonraí agus sonraí cáilíochtúla. Sa lá atá inniu ann, gintear méid ollmhór sonraí rud a chuireann deiseanna ar fáil do riaracháin chánach leas a bhaint as na sonraí seo chun críche comhlíontachta. Theastaigh ón gCoimisiún fáil amach céard iad na sonraí atá inrochtana chun críche comhlíontachta CBL. Baineann riaracháin chánach leas as sonraí ó fhoinsí éagsúla, amhail sonraisc, ardán idirlín, staidéir iompraíochta agus comhshaoil, faisnéis tríú páirtí, faisnéis a mhalartaítear le tíortha eile agus comhaontuithe cúnaimh fhrithpháirtigh le tíortha eile. Ceist 4.3: Céard iad na catagóirí sonraí atá inrochtana agus á n‑úsáid ag an riarachán cánach chun críche comhlíontachta CBL? (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Tá úsáid na bhfoinsí sonraí éagsúla chun críche comhlíontachta CBL an‑éagsúil i measc na mBallstát. Bíonn tionchar ag na saintréithe i réimsí amhail an creat reachtach, eagraíocht pholaitiúil agus struchtúir shóisialta ar an éagsúlacht. Cé go ndéanann na Ballstáit uile faisnéis a mhalartú, agus comhaontuithe cúnaimh fhrithpháirtigh agus faisnéis tríú páirtí a úsáid, ní bhaineann ach mionlach leas as sonraí íocaíochta ar ardáin ar líne nó staidéir iompraíochta. Sainaithnítear sna staidéir seo na fachtóirí socheacnamaíocha (e.g. aois, inscne, stádas fostaíochta agus gnóthachtáil oideachais) agus na fachtóirí institiúideacha (e.g. iontaoibh sa rialtas agus sásamh an phobail le cáilíocht seirbhísí poiblí) a bhfuil tionchar acu ar spreagadh’an cháiníocóra a n‑oibleagáidí CBL a chomhlíonadh. Thug an Danmhairg, an Ghréig, an Iodáil agus an Ungáir le fios go mbaineann siad leas as réimse leathan sonraí chun críche comhlíontachta CBL. Chuir an Bheilg, an Ghearmáin, Lucsamburg, an Ísiltír agus an Fhionlainn in iúl nach n‑úsáideann siad sonraí ach amháin ó dhá cheann de na catagóirí thuasluaite. Moladh 21: Scrúdú a dhéanamh ar a indéanta atá sé roinnt tacair shonraí a úsáid chun críche comhlíontachta CBL agus feabhas buan a chur ar cháilíocht an mhalartaithe faisnéise agus comhar riaracháin. 4.6.2. Cinneadh feasach: sonraí a chur chun oibre Bíonn riaracháin chánach ardfheidhmíochta ag brath go mór ar a n‑anailísíocht sonraí agus a gcumais taighde chun seirbhísí níos fearr a chur ar fáil, maoirseacht níos éifeachtaí a dhéanamh agus comhairle bheartais iontaofa a chur ar rialtas. Ar thaobh amháin ba cheart go mbeadh na sonraí anailíseacha uile is gá ag bainistíocht shinsearach an riaracháin chánach chun ionchur a chur ar fáil do phróiseas buiséadaithe rialtais agus ioncam cánach a thuar. Ar an taobh eile, ba cheart don bhainistíocht léargas foriomlán a bheith acu ar an bpróiseas riaracháin CBL tráth ar bith (deais). Tá spriocanna bliantúla ag tromlach Bhallstáit an Aontais (20/28) maidir le bailiú CBL. Ní úsáideann roinnt acu (an Ghearmáin, an Chipir, Lucsamburg, an Ísiltír, an tSualainn, an Fhionlainn, agus an Ríocht Aontaithe) spriocanna bailiúcháin ach braitheann siad ar mheastacháin ar ioncam CBL. Leagann ranna airgeadais nó ardchomhlachtaí polaitiúla spriocanna síos i gcomhar le riaracháin chánach nó bunaithe ar an ionchur a chuireann siad ar fáil, agus fachtóirí éagsúla á gcur san áireamh amhail athruithe sa timpeallacht mhaicreacnamaíoch agus réamhaisnéisí ar ioncam CBL.

Go ginearálta tá na spriocanna bailiúcháin agus meastacháin cruinn (thart ar 1.2 % de dhiallas airmheánach), agus tá roinnt Ballstát (an Danmhairg, an Ghearmáin, an Eastóin, Éire, an Ghréig, an Fhrainc, an Laitvia, an Liotuáin, Lucsamburg, an Ísiltír, an Ostair, an tSlóivéin, an tSlóvaic agus an tSualainn) an‑ghar do na luachanna bailiúcháin CBL iarbhír maidir lena gcuid réamhaisnéisí agus socruithe spriocanna. Ceist 4.5: ‘Faigheann bainistíocht shinsearach an riaracháin chánach tuarascálacha ar an méid a leanas go tráthrialta...

(Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] D’uireasa tacar maith bunsonraí, ní bhíonn riarachán CBL chomh éifeachtach. Is beag leasa a bhaintear as fiú na tacair shonraí is fearr gan an cumas a bheith ann na sonraí seo a úsáid chun eolas agus léargais inghníomhaithe a mhéadú chun cinntí feasacha a thacú. I roinnt Ballstát, amhail an Bheilg, an Spáinn, an Fhrainc, an Chróit, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, an Rómáin, an tSlóivéin agus an Ríocht Aontaithe, faigheann an bhainistíocht shinsearach tuarascálacha go tráthrialta. Measann an Coimisiún go rachaidh tuarascálacha tráthrialta sna réimsí uile thuasluaite chun tairbhe na bainistíochta sinsearaí i riaracháin chánach na mBallstát, óir ceadaíonn siad cinntí feasacha. Chuir roinnt riarachán cánach faisnéis bhreise ar fáil maidir leis an bhforbairt le déanaí i gcomhlíontacht CBL agus seirbhísí do cháiníocóirí. Trí na tionscnaimh sna Ballstáit is rathúla i dtaca leis an mbearna CBL a laghdú (an Bhulgáir, an Spáinn, an Fhrainc, an Chróit, an Laitvia, an Ungáir, an Pholainn, an Phortaingéil an tSlóivéin agus an tSlóvaic) a chur i gcomparáid leo siúd le bearnaí CBL íseal go stairiúil (an Danmhairg, an Eastóin, an Fhionlainn agus an tSualainn) dealraíonn sé gurb iad seo a leanas na bearta is rathúla: ·cur chun feidhme scipéad airgid ar líne; ·tuairisciú leictreonach; ·rialú trádála; ·ríomhsheirbhísí iniúchta agus caighdeánú; ·tuairisciú bunaithe ar idirbheart; ·bainistíocht riosca, lena n‑áirítear deighilt agus próifíliú iompraíochta; ·teicnící sonraíbhunaithe as a dtiocfaidh scóráil riosca agus rangú uathoibrithe. Moladh 22: Sonraí lánbhrí a bhailiú, cothromaíocht a aimsiú idir anailís meastóireachta riosca agus réitigh próifílithe, agus leanúint leis an infheistíocht sa chumas anailíseach. 5.Comhdú agus íoc CBL 5.1.Tráthúlacht comhdaithe Is príomhmhodh é an dearbhú CBL go fóill maidir le dliteanas CBL cáiníocóra’a dheimhniú. I dtuairisceán CBL, cuireann daoine inchánach an riarachán cánach sa Bhallstát ar an eolas maidir lena n‑idirbhearta, an CBL a muirearaíodh (CBL ar aschur) nó a mhuirearaigh a soláthróirí (CBL ar ionchur) agus an méid CBL is iníoctha nó inaisíoctha. Tá formáidí éagsúla ag na Ballstáit maidir le dearbhuithe CBL. Is gnách go gcuirtear isteach iad i bhformáid leictreonach (ceadaíonn roinnt Ballstát dearbhuithe páipéarbhunaithe freisin) agus déanann na cáiníocóirí iad a chomhdú iad féin nó trí idirghabhálaí.

5.1.1.Comhdú leictreonach Cuireann na forbairtí TF is déanaí sa chomhdú leictreonach agus íocaíocht cánacha buntáiste mór ar fáil do riaracháin chánach amhail feabhas ar éifeachtúlacht, costais riaracháin agus forfheidhmiú. Cuireann comhdú leictreonach leis an gcáilíocht fhoriomlán de sheirbhísí do cháiníocóirí tríd an ualach comhlíontachta CBL a laghdú. Chun rátaí níos airde i dtaca le comhdú leictreonach a bhaint amach, déanann na Ballstáit fógraíocht maidir leis na buntáistí a ghabhann le comhdú leictreonach buan agus tá roinnt acu tar éis é a dhéanamh sainordaitheach. Ceist 5.1: I mo thír tá comhdú leictreonach CBL...’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Go ginearálta, tá ráta ard ag Ballstáit maidir le comhdú leictreonach. Tá airmheán an Aontais Eorpaigh gar do 99 % le haghaidh 2019. I gcomparáid leis an tuarascáil roimhe seo, tá dul chun cinn soiléir ann maidir le comhdú leictreonach: tháinig méadú ar an ráta ó > 83 % le haghaidh 2013 go beagnach 100 % i ngach mór na Ballstáit go léir in 2019. Maidir le cúig Bhallstát (an Ghearmáin, an Ghréig, an Chipir, Málta agus an tSualainn) bhí na rátaí ríofa maidir le comhdú leictreonach < 90 %. Má tá na sonraí arna dtuairisciú i gceart, ní mór aghaidh a thabhairt ar an ráta íseal comhdaithe leictreonaigh sin, go háirithe sna Ballstáit ina bhfuil sainordú maidir le comhdú leictreonach. 5.1.2.Faireachán a dhéanamh ar chomhlíontacht i dtaobh comhdú CBL Cuireann comhdú leictreonach na dtuairisceán CBL deis ar fáil do na Ballstáit faireachán níos fearr a dhéanamh ar chomhlíontacht cáiníocóirí maidir le sprioc‑amanna i dtaobh tuairisceáin CBL. D’fhreagair nach mór na Ballstáit uile (25/28) go ndéantar faireachán ar chomhlíontacht cáiníocóirí’ i dtaca le sprioc‑amanna maidir le comhdú CBL go huathoibríoch, agus baineann níos mó ná leath leas as critéir riosca nó teicnící próifílithe bunaithe ar imthosca agus ar iompar atá ar eolas d’fhonn rátaí níos airde a bhaint amach maidir le comhdú CBL in am. a. Ceist 5.2: ‘Tá comhlíontacht le sprioc‑amanna cáiníocóirí maidir le comhdú CBL ...’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] b. Ceist 5.3: ‘An úsáidtear critéir riosca nó teicnící próifílithe (bunaithe ar imthosca agus ar iompar atá ar eolas) chun comhdú CBL in am a bhaint amach?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Dar le go leor cáiníocóirí, is é cur isteach na dtuairisceán CBL an teagmháil is suntasaí a bhíonn acu leis an riarachán cánach. Féadfaidh na Ballstáit a gcuid sprioc‑amanna tuairiscithe féin a shocrú le haghaidh tuairisceán CBL. Bíonn an chuid is mó díobh ag súil le tuairisceáin CBL sna 10 lá dheireanacha den mhí i ndiaidh dheireadh na tréimhse tuairisceáin, ach tá eisceachtaí ann (e.g. éilíonn an Ghearmáin tuairisceáin CBL laistigh de 10 lá ó dheireadh na tréimhse tuairiscithe). Tá an tsaoirse ag na Ballstáit a bhféilirí tuairiscithe um dhearbhú CBL a shocrú, agus éilítear tuairisciú míosúil de ghnáth. Ní rud annamh é tuairisciú ráithiúil, agus is ceanglas breise é tuairisciú bliantúil i dtíortha áirithe (e.g. an Iodáil). D’fhéadfadh roinnt tíortha, amhail an Ghearmáin, tuairisceán bliantúil aonair a éileamh mura mbíonn ach gníomhaíocht theoranta i gceist. Is annamh go mbíonn tréimhsí dearbhúcháin CBL eile ann, ach feictear iad mar sin féin (e.g. sa Fhrainc do chuideachtaí le trádáil neamhrialta, sa Ghréig do cháiníocóirí beaga i gcatagóirí áirithe amhail soithí iascaireachta ar an gcósta < 12 m agus sa Bheilg do thuairisceáin speisialta i gcásanna féimheachta nó do rannpháirtíocht in imeachtaí speisialta). Déanann socruithe speisialta den sórt sin difear do ríomh na rátaí comhdúcháin in am (líon na ndearbhuithe arna gcomhdú in am i ndáil le líon na ndearbhuithe cánach a bhfuil coinne leo), ar ionann é agus príomhtháscaire na comhlíontachta i réimse na dtuairisceán CBL.

Bíonn rátaí comhdúcháin in am arda ag na Ballstáit de ghnáth, agus bíonn cuid acu gar do 100 % (an Bheilg, an Bhulgáir, an Eastóin, an Spáinn, an Laitvia, an Liotuáin, an Ostair, an tSlóvaic, an Fhionlainn agus an tSualainn). 93.1 % an meán atá san Aontas. Tá na rátaí is ísle comhdúcháin in am ag an nGréig (66 %), Málta (74 %) agus ag an gCipir (86 %), agus ní raibh cúig Bhallstát (an tSeicia, an Ghearmáin, an Fhrainc, an Chróit agus an Pholainn) in ann na sonraí is gá a sholáthar don táscaire seo. Moladh 23: Leanúint leis na hiarrachtaí le haghaidh ráta níos airde comhdúcháin in am a bhaint amach mar dhea‑tháscaire de stóinseacht an chórais CBL. Dhírigh go leor seirbhísí riaracháin CBL ar réimsí níos simplí amhail comhdú leictreonach tuairisceán CBL agus íocaíocht leictreonach CBL i dtosach. Bíonn ar riarachán cánach fiosruithe a dhéanamh nuair a bhíonn easpa comhlíontachta ann, áfach, le comhdú leictreonach fiú. Ghlac riaracháin chánach níos mó seirbhísí déthreo, le foláirimh agus fógraí éagsúla ina dhiaidh sin. Tá gníomhaíocht na riarachán cánach chun cur isteach pras dearbhuithe CBL a fhorfheidhmiú éagsúil, mar a léirítear i bhFíor 36. Ceist 5.4. ‘Cad iad na gníomhaíochtaí a thionscnaíonn do riarachán cánach i gcás comhdú déanach nó i gcás nár comhdaíodh aon tuairisceán CBL? (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Moladh 24: Bheith réamhghníomhach maidir le sprioc‑amanna comhdúcháin a mheabhrú do cháiníocóirí agus uirlisí tacaíochta a úsáid. Ba cheart go ndéanfaí sainaithint na gcáiníocóirí nár chomhdaigh dearbhuithe CBL agus iad dlite a uathoibriú agus ba cheart bearta leantacha agus forfheidhmithe na riarachán cánach a shaincheapadh ag brath ar an gcás, amhail nósanna an cháiníocóra roimhe sin (stair chomhdúcháin). Mura gcomhdaítear aon tuairisceán CBL, tugann formhór na mBallstát meastachán maidir leis an CBL atá dlite agus cuirtear pionós leis. Ba cheart meastóireacht a dhéanamh ar éifeachtacht an chórais pionóis as comhdú déanach CBL, áfach. Ceist 5.5: ‘An ndearna an lucht riaracháin anailís ar éifeachtacht an chórais pionóis as comhdú déanach agus/nó íocaíocht dhéanach?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ní dúirt ach mionlach de riaracháin chánach (6/28) go ndéanann siad meastóireacht den sórt sin. Moladh 25: Córas pionóis a dhearadh do chásanna nach gcuirtear tuairisceáin CBL isteach nó nach ndéantar íocaíochtaí in am, agus aird á tabhairt ar dhá phríomhphrionsabal: simplíocht agus comhréireacht. 5.2.CBL a íoc Is idirghníomhaíocht thábhachtach eile idir cáiníocóirí agus riaracháin chánach é CBL a íoc. Toisc gur cáin indíreach é CBL, íocann an díoltóir leis an riarachán cánach é (an ‘duine inchánach’) ach íocann an ceannaitheoir é mar chuid den phraghas. Táthar ag súil go n‑íocfadh cáiníocóirí CBL in am. Mura n‑íoctar CBL in am, is gnách go gcuireann an riarachán cánach ús agus pionóis agus gníomhaíocht leantach i bhfeidhm, agus ba cheart go mbeadh sé mar aidhm aige an ráta is airde d’íocaíocht dheonach in am agus an cás is ísle riaráiste cánach a bhaint amach. Chun an toradh sin a bhaint amach, tá gá le próiseas íocaíochta gan locht agus beart leantach gasta nuair a bhíonn an íocaíocht thar téarma. Is féidir tairbhí suntasacha a bheith ann do na páirtithe uile lena mbaineann ach úsáid a bhaint as an teicneolaíocht faisnéise agus as réitigh íocaíochta leictreonaí: cáiníocóirí, an riarachán cánach agus earnáil an airgeadais. Go traidisiúnta, d’éascaigh gach riarachán cánach san Aontas seirbhísí íocaíochta leis an duine ar an láthair nó íocaíochtaí in airgead tirim, toisc, i bpáirt, nach raibh rogha eile ann . D’éirigh sé níos éifeachtaí ó thaobh costais de do chomhlachtaí ioncaim tríú páirtithe, amhail bainc, a úsáid chun íocaíochtaí cánach a bhailiú leis an digitiú méadaithe le himeacht ama.

An modh íocaíochta lánleictreonach, is é sin an gnás atá ann le déanaí agus déanann cáiníocóirí a gcuid íocaíochtaí féin ar líne nó socraíonn siad go ndéanfaí é sin go huathoibríoch (tríd an mbanc le comhshocrú ar nós dochar díreach). Thacaigh an Coimisiún le tabhairt isteach réitigh ríomhíocaíochta i roinnt tuarascálacha roimhe seo. In 2019, mar a bhíothas ag súil, d’éascaigh gach Ballstát de chuid an Aontais íocaíocht leictreonach oibleagáidí CBL, arb é an rogha modh íocaíochta i ngach cás é nach mór. Ceist 5.6: ‘Tá íocaíocht leictreonach oibleagáidí CBL ...’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Tá níos mó Ballstát anois ag roghnú go mbeidh íocaíocht leictreonach CBL éigeantach. Thug an tuarascáil roimhe seo le fios go dtugann riaracháin chánach i bhformhór na mBallstát an rogha CBL atá dlite a íoc go leictreonach agus nach bhfuil íocaíocht leictreonach CBL éigeantach i 50 % de Bhallstáit. Ceist 5.7: ‘An gceadaítear íocaíochtaí in airgead tirim chun oibleagáidí CBL a shocrú?’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Tá ríomhíocaíocht CBL á déanamh éigeantach i ngach Ballstát nach mór (98 %) faoi láthair. Moladh 26: Íocaíochtaí CBL le hairgead tirim a theorannú a mhéid is féidir. Tá sé mar aidhm ag riaracháin chánach go mbainfear rátaí arda d’íocaíocht dheonach CBL in am amach. Ceanglaítear leis seo leibhéal ard de chomhdú CBL in am chun méideanna atá dlite a shuí (féach an roinn roimhe seo) agus beart leantach nuair a bhíonn an íocaíocht CBL thar téarma. Dá bhrí sin, ní mór do riaracháin chánach an t‑aiseolas is fearr a sholáthar do cháiníocóirí maidir le socrú oibleagáidí CBL. Úsáideann na Ballstáit roinnt modhanna éagsúla chun aiseolas den sórt sin a sholáthar. Ceist 5.8: ‘Soláthraíonn an riarachán cánach aiseolas do cháiníocóirí maidir lena gcuid oibleagáidí CBL a shocrú le... (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Dhearbhaigh riaracháin chánach an Aontais gurb é modh ar líne an rogha a bhí acu chun aiseolas a sholáthar maidir le socrú oibleagáidí CBL. Is gnách go n‑úsáidtear modhanna ar líne den sórt sin chun cumarsáid a dhéanamh le híocóirí CBL, lena n‑áirítear aiseolas maidir le híocaíochtaí CBL. Úsáideann roinnt Ballstát modhanna ‘eile’ (e.g. lárionaid ghlaonna) chun cáiníocóirí a chur ar an eolas maidir lena gcuid oibleagáidí íocaíochta. D’fhorbair an Phortaingéil aip mhóibíleach thiomnaithe, Situação Fiscal – Pagamentos, ag soláthar faisnéis iomlán maidir le híocaíochtaí CBL agus ag comhtháthú sparán digiteach chun íocaíochtaí móibíleacha a shimpliú. Thosaigh roinnt Ballstát ag úsáid cuntas cánach aonair (ar a dtugtar ‘micreachuntas’ sa Pholainn) chun dliteanais CBL a shocrú, a d’fhreastail ar chánacha eile chomh maith amhail cáin ioncaim phearsanta agus cáin ioncaim chorparáide.

Tugann taighde a rinneadh go dtí seo le fios go bhfuil modhanna íocaíochta atá lán‑leictreonach ar na bealaí is éifeachtaí ó thaobh costais de chun íocaíochtaí cánach a bhailiú (ECFE, 2010). Molann an Coimisiún do gach Ballstát bheith fabhrach do ríomhíocaíocht CBL a mhéid is féidir agus cumarsáid bhuan uathoibríoch a chur ar bun le híocóirí CBL maidir lena gcuid oibleagáidí íocaíochta. Moladh 27: Réiteach modha ar líne a úsáid agus modhanna cumarsáide cúltaca eile a choinneáil ar bun agus a uasghrádú le haghaidh idirghníomhaíocht le híocóirí CBL. 6.Bailiú fiach CBL, aisíocaíochtaí agus iniúchtaí 6.1.Bailiú fiach CBL Déanann riaracháin chánach an Aontais a ndícheall chun an leibhéal is airde comhlíontachta CBL a bhaint amach. Go bunúsach, ba cheart go mbeidís ar an eolas láithreach, agus bheith ag súil uaireanta, leis na cásanna uile a mbíonn cáiníocóirí ag streachailt le CBL a íoc agus ba cheart dóibh na cásanna seo a rianú. Ceist 6.1: ‘Cé mhéad ama a cheadaítear idir an dáta dlite reachtúil agus an uair a dhéantar an chéad bheart chun an riaráiste a aisghabháil (e.g. an chéad fhógra don cháiníocóir)? (i laethanta)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ós rud é go bhfuil freagairt thapa ar cheann de na gnéithe is tábhachtaí de bhainistíocht fiach CBL, d’fhiafraigh an Coimisiún de Bhallstáit cé mhéad ama a cheadaítear idir an dáta dlite reachtúil agus an uair a dhéantar an chéad bheart chun an riaráiste CBL a aisghabháil (e.g. an chéad fhógra don cháiníocóir). Fuarthas freagraí éagsúla idir 0 (an cás is minice) agus 90 lá. Freagraíonn riaracháin chánach an Aontais go pras nuair a chailleann gnólacht sprioc‑am i gcomhair íocaíocht CBL. Ní fhanann ach ceithre Bhallstát – an Bhulgáir (61 lá), an Chipir (75 lá), Lucsamburg (90 lá) agus an Pholainn (40 lá) – > 1 mhí amháin idir an dáta dlite agus an chéad bheart aisghabhála. Déanann an Ghréig, an Iodáil, an Laitvia, an Liotuáin, an Rómáin agus an Ríocht Aontaithe an chéad bheart aisghabhála láithreach. Aithníonn an Coimisiún go bhfuil difríochtaí sa reachtaíocht agus nósanna imeachta aonair sna Ballstáit. Mar sin féin, ba cheart do riaracháin chánach a bheith feasach agus faireachán a dhéanamh ar íocaíochtaí CBL a chailltear ag an dáta dlite reachtúil agus a bheith réidh gníomhú a luaithe is féidir, fiú má éilítear líon áirithe laethanta sula nglactar gníomhaíocht fhoirmiúil. Uaireanta, agus go háirithe le linn tréimhsí neamhfhabhracha eacnamaíocha amhail cúlú eacnamaíochta na paindéime, leanann fiachas CBL air ag léiriú faidhbe d’ainneoin straitéisí atá i bhfeidhm chun an fiach a bhailiú. Agus an dúshlán seo rompu, ní mór do riaracháin chánach bealaí a lorg atá níos nuálaí, comhordaithe agus níos éifeachtaí ó thaobh costais de chun plé le riaráiste CBL a bhailiú. An fhreagairt is fearr ná fochóras TF atá láidir, a fheidhmíonn go maith agus atá so‑úsáidte, chun fiachas a bhainistiú. Tá gach riarachán cánach san Aontas tar éis fochórais TF a chur i bhfeidhm chun riaráiste CBL a bhainistiú. Ní fheidhmíonn gach córas mar an gcéanna, áfach. D’iarr an Coimisiún níos mó faisnéise ar riaracháin chánach maidir le príomhghnéithe éagsúla a gcóras bainistíochta TF um riaráiste chun iarracht a dhéanamh measúnú a dhéanamh ar a n‑éifeachtacht. Ceist 6.2: ‘An córas TF a úsáideann do riarachán cánach chun riaráiste CBL a bhainistiú... (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Moladh 28: Fochóras TF solúbtha a choinneáil ar bun chun riaráiste CBL a bhainistiú agus tús áite a thabhairt dó. Tá eiseamláir cruthaithe ag an mBeilg, ag Éire agus ag an Ríocht Aontaithe i ndáil leis seo. Léiríonn an Ghearmáin, an Ghréig, an Spáinn, an Fhrainc, an Liotuáin, Lucsamburg, an Rómáin, an tSlóivéin agus an tSualainn láidreacht i ndáil leis seo freisin.

Maidir le riaráiste CBL gan íoc, eadhon an fiachas foriomlán CBL ag deireadh na bliana san ioncam iomlán, chonacthas treocht sách dearfach d’fhormhór na mBallstát. Cé is moite den Ghréig, den Chipir, den Ísiltír agus den Ríocht Aontaithe, chláraigh Ballstáit a sholáthair sonraí iomlána nó páirteacha chun an ríomh a dhéanamh treocht dearfach. Tá riaráiste CBL os cionn mheán an Aontais sa Ghréig, sa Chipir, i Málta, sa Pholainn agus sa tSlóvaic. Thuairiscigh an Pholainn gurbh é ba dhóchúla ba chúis leis an leibhéal ard riaráiste CBL ná gur bhain measúnú CBL le neamhrialtachtaí cánach tromchúiseacha agus le cáiníocóirí nach raibh sócmhainní ná acmhainní airgeadais eile acu ina gcuntais bainc. D’fhéadfadh an cás bheith amhlaidh i mBallstáit eile ag a bhfuil leibhéil CBL sách ard, rud a thacaíonn leis an moladh chun faireachán a dhéanamh ar riaráiste CBL agus bheith réidh i gcónaí chun gníomhú ar dháta dlite reachtúil na híocaíochta CBL. 6.2.Aisíocaíochtaí CBL Ceann de na príomhghnéithe den chóras sonraisc‑creidmheasa CBL ná nach n‑íocann ach cáiníocóirí a cheannaíonn nithe méideanna substaintiúla CBL. Aisíoctar thart ar aon trian CBL ar leibhéal an Aontais Eorpaigh ar an meán. An riail lena nglactar go ginearálta ná gur cheart aisíocaíochtaí CBL a íoc go pras tar éis dearbhuithe CBL a fháil, rud a spreagann róchreidiúint. I ndáiríre, ‘ba é aisíocaíocht creidiúintí laige an chórais CBL ... agus mar gheall air tá bearta casta riaracháin a dhéanann dochar suntasach d’fheidhmiú an chórais CBL’ (CAI). Tá sé fíor‑riachtanach, mar sin, go n‑íocfaí aisíocaíochtaí dlisteanacha cánach go pras, fad is atá coimirce ann chun íocaíocht a sheachaint i gcás éilimh chalaoiseacha ar aisíocaíocht, ionas go mbeadh próiseas riaracháin CBL slán ann agus láidríonn sé comhlíontacht cánach. Íoctar aisíocaíochtaí in am go ginearálta. Ní raibh roinnt Ballstát (an Bhulgáir, an Ghearmáin, an Spáinn, an Fhrainc, an Chróit, an Laitvia, Lucsamburg, an Ungáir, an Ísiltír, an Pholainn, an Fhionlainn agus an tSualainn) in ann sonraí riachtanacha a sholáthar chun ráta íocaíochta in am na n‑aisíocaíochtaí a ríomh, cé gur fhreagair a bhformhór ‘Déanann’ ar an gceist an ndéanann siad ‘faireachán rialta (e.g. gach mí) ar an am a glacadh chun aisíocaíochtaí CBL a íoc nó a fhritháireamh’ (féach Fíor 44 thíos). Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] I measc riarachán cánach a chuir sonraí ar fáil maidir le haisíocaíochtaí CBL a íocadh faoin dáta reachtúil, bhí an Chipir, an Ghréig, Málta agus an Rómáin faoi mheán an Aontais. Níor léirigh ach Málta agus an Rómáin treocht dhiúltach i luach na n‑aisíocaíochtaí CBL a íocadh in am, áfach. Bíonn moill i bpróiseáil na n‑aisíocaíochtaí de ghnáth nuair a bhíonn buiséid stáit faoi bhrú agus nuair nach gcomhlíontar spriocanna bailiúcháin cánach. Ní mór go mbeadh córais tuartha agus faireacháin ag riaracháin chánach agus aireachtaí airgeadais ionas go mbeifear ag súil leis na leibhéil aisíocaíochta agus gur féidir ciste leordhóthanach a chur i leataobh chun éilimh dhlisteanacha ar aisíocaíocht a chomhlíonadh nuair a tharlóidh siad. Moladh 29: Aisíocaíochtaí dlisteanacha cánach a íoc go pras, fad is a bhíonn nósanna imeachta i bhfeidhm chun íocaíocht éilimh chalaoiseacha ar aisíocaíocht CBL a sheachaint. ‘Nuair nach gceadaíonn riaracháin chánach íocaíocht in am d’éilimh dhlisteanacha ar aisíocaíocht, athraítear an cineál CBL go bunúsach, i bpáirt, ó cháin ar ídiú deiridh go cáin ar tháirgeacht’ (CAI). Seachas na ndeimhnithe ag céim an chlárúcháin CBL, amhail seiceáil ar chruthúnas aitheantais (féach Roinn 3, Fíor 9), áirítear le dea‑chleachtais chun íocaíocht phras aisíocaíochtaí CBL a áirithiú: ·aonaid thiomnaithe um CBL a aisíoc; ·nós imeachta sonrach d’iarrataí ar aisíocaíocht CBL, a mbaineann priacal íseal leo, (e.g. bogearraí uathoibrithe sonracha a dhéanann athbhreithniú ar éilimh ar aisíocaíocht CBL in aghaidh critéar a dhéanann idirdhealú idir stair dea-chomhlíontachta agus stair chomhlíontachta nach bhfuil ar eolas); ·bearta sonracha chun plé le hiarrataí ar aisíocaíocht CBL arna gcur isteach ag onnmhaireoirí; ·íocaíocht leictreonach na n‑aisíocaíochtaí, trí chreidmheasanna díreacha chuig cuntas bainc an cháiníocóra; ·faireachán tráthrialta ar an am a ghlactar chun aisíocaíochtaí CBL a íoc nó a fhritháireamh. Ceist 6.3: ‘Chun íocaíocht phras aisíocaíochtaí CBL dlisteanacha a áirithiú, déanann do riarachán cánach ... (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Moladh 30: Na dea‑chleachtais a fheictear a chur chun feidhme má íoctar luachanna arda aisíocaíochtaí CBL tar éis an dáta reachtúil. Moladh 31: An próiseas aisíocaíochta a nascadh leis an gcomhpháirt chlárúcháin (seiceáiltear aitheantais cáiníocóirí chun cosc a chur ar thrádálaithe bréagacha dul isteach sa chóras CBL) agus é a chomhtháthú lena gcóras bainistíochta riosca comhlíontachta. 6.3.Iomláine na n‑oibleagáidí tuairiscithe: Iniúchtaí CBL Ba cheart d’íocóirí CBL faisnéis iomlán chruinn a thuairisciú ina ndearbhuithe cánach, agus ba cheart do riaracháin chánach faireachán a dhéanamh go tráthrialta ar chaillteanais in ioncam cánach de dheasca tuairisciú míchruinn. D’fhéadfadh iarmhairtí an‑tromchúiseach a bheith ag baint le tuairisciú míchruinn CBL nuair a bhíonn méideanna móra i gceist ar méideanna iad atá sonrach do cháiníocóirí is gnólachtaí. Cuireann iniúchtaí CBL agus gníomhaíochtaí deimhnithe eile tuairisciú cruinn chun cinn agus laghdaíonn siad calaois chánach. Cuireann iniúchtaí le tionscnaimh chomhlíontachta níos réamhghníomhaí eile maidir le cúnamh don cháiníocóir (féach Roinn 5). Tá cuspóir thriarach ag gníomhaíochtaí deimhnithe amhail iniúchtaí cánach, imscrúduithe agus meaitseáil ioncaim in aghaidh foinsí faisnéise tríú páirtí: (1) ceartaitheach (is féidir measúnú a dhéanamh ar phionóis bhreise chánach chun na neamhréitigh a cheartú), (2) coisctheach (tá éifeacht dhíspreagtha ag an dóchúlacht mheasta braith in aghaidh neamhchomhdú nó comhdú míchruinn) agus (3) faisnéiseach (bailiú faisnéise a bhaineann le cáin). Ní mór don chur chuige straitéiseach seo cloí le codanna iomadúla: ·ní mór go mbeadh an ghníomhaíocht iniúchta CBL bunaithe ar phlean bliantúil comhtháite a ndéanann bainistíocht shinsearach athbhreithniú air; ·ba cheart go mbeadh nósanna imeachta sonracha agus lámhleabhar iniúchta ann agus ba cheart go n‑úsáidfí iad; ·ní mór go mbeadh treoracha sonracha a chuirtear in oiriúint do shainghnéithe na dtionscal/earnálacha éagsúla (e.g. turasóireacht, tógáil, teileachumarsáid) i bhfeidhm; ·ba cheart an próiseas iniúchta CBL a thaifeadadh agus ba cheart faireachán a dhéanamh air i dtaobh cáilíochta; ·ba cheart don ghníomhaíocht iniúchta úsáid a bhaint as bogearraí sonracha a chuirtear in oiriúint do phróisis iniúchta CBL; ·ba cheart don phróiseas iniúchta teicneolaíocht a úsáid a cheadaíonn cros‑seiceáil ar na méideanna a thuairiscítear i ndeimhnithe cánach in aghaidh na faisnéise a fhaightear ó thríú páirtithe ar mhórscála; ·ní mór an t‑iniúchadh a dhéanamh uaireanta i gcomhar le gníomhaireachtaí riaracháin agus comhlachtaí rialtais eile. Ceist 6.4. ‘An t‑iniúchadh CBL arna dhéanamh ag do riaracháin cánach ... (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Tugann Ballstáit aird ar leith ar an bpróiseas iniúchta CBL de ghnáth. Nochtann anailís ar na freagraí ar an suirbhé go gcleachtann córais iniúchta na Fionlainne agus na Sualainne na dea‑chleachtais ar fad a liostaítear thuas. Léiríonn freagraí ó Bhallstáit eile amhail an tSeicia, an Liotuáin, an Ungáir, an Pholainn, an tSlóvaic agus an Ríocht Aontaithe go bhfuil siad láidir i dtaobh na ceiste seo freisin. Os a choinne sin, d’fhéadfadh Málta (nach dtuairiscíonn ach ceann amháin as na hocht ndea‑chleachtas a liostaítear thuas), an Ostair agus an Fhrainc (a thuairiscíonn dhá cheann as na hocht ndea‑chleachtas) iarrachtaí breise a dhéanamh chun a nósanna imeachta iniúchta a fheabhsú. Gabhann riaracháin chánach faisnéis CBL atá ábhartha ó thaobh iniúchta de i mbunachair sonraí speisialta um chomhlíontacht d’iniúchtaí amach anseo ar na cáiníocóirí céanna nó cáiníocóirí a bhaineann leo (toisc gur féidir faisnéis ábhartha a aimsiú maidir le cáiníocóir amháin agus iniúchadh á dhéanamh ar cheann eile). Anuas air sin, feabhsaítear feidhm an iniúchta nuair a dhéantar iniúchadh ar cháiníocóirí lena chéile nó i gcomhar le hinstitiúidí eile agus/nó nuair a roinntear sonraí a bhaineann le CBL le hinstitiúidí eile.

Thuairiscigh formhór mór na mBallstát (21/28) comhar le comhlachtaí rialtais eile, amhail custaim (a bhíonn mar chuid den riarachán cánach comhtháite uaireanta), imscrúdú coireachta (póilíní, ionchúisitheoirí poiblí, etc.), imscrúdú agus rialú saothair, imscrúdú agus cosaint shóisialta, agus gníomhaireachtaí um shábháilteacht bia agus ceimiceán fiú. Tá ‘tascfhórsaí CBL’ speisialta curtha ar bun ag roinnt Ballstát (e.g. an tSeicia, an Fhrainc agus an tSlóvaic) le struchtúir chomhordaithe idir-aireachtaí agus oibríochtúla arna n‑ainmniú go sonrach chun calaois CBL a chomhrac. Sa Fhrainc, cruinníonn fórsa cánach gach páirtí a bhaineann le riarachán cánach na Fraince (lucht dlí, póilíní, custaim agus aonaid faisnéise airgeadais) le chéile leis na foirne um iniúchadh cánach go tráthrialta chun obair a dhéanamh i gcomhar le chéile sa réimse iniúchta CBL. Moladh 32: Lámhleabhair iniúchta earnáilsonracha a úsáid, obair a dhéanamh i gcomhar le gníomhaireachtaí eile, pleananna iniúchta a thabhairt cothrom le dáta agus a athbhreithniú agus faireachán a dhéanamh ar cháilíocht na feidhme iniúchta i gcomhréir le próiseas doiciméadaithe. Éilíonn an chuid is mó de ghnéithe iniúchta CBL go n‑úsáidtear trealamh TF agus bogearraí sonracha, ag tosú le rogha iniúchta a éilítear go rangaítear cáiníocóirí de réir an riosca shonraigh a ghabhann leo maidir le bailiú ioncaim. Ní féidir an tasc aonair seo a dhéanamh de láimh do dhaonra mór. Úsáideann riaracháin chánach bogearraí tiomnaithe iniúchta de ghnáth. Níor thug ach trí Bhallstát (an Danmhairg, an tSlóivéin agus an Ríocht Aontaithe) le fios nach n‑úsáideann siad bogearraí speisialaithe. Úsáideann 17 mBallstát réitigh iniúchta CBL, arna bhforbairt go hinmheánach, ina n‑aonar nó i gcomhar le bogearraí speisialaithe nó cineálacha. Thug trí Bhallstát (an Iodáil, Málta agus an Ísiltír) le fios nach n‑úsáideann siad ach bogearraí inmheánacha amháin. Ceist 6.4.b: ‘Tabhair sonraí maidir leis na bogearraí (cláir) a úsáideann do riarachán cánach chun críche iniúchta (e.g. ACL, IDEA, bogearraí inmheánacha, etc.)’ a. Réitigh thráchtála réamhdhéanta vs. réitigh shaincheaptha b. Príomhréitigh iniúch‑shonracha a úsáidtear Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Fiú má bhíonn na príomhfheidhmeanna céanna ag riaracháin chánach Ballstáit éagsúla, lena n‑áirítear iniúchadh, ní bhíonn an leibhéal céanna castachta rompu ar fad maidir le cur chun feidhme TF. Is fachtóir é an leibhéal castachta seo a chuireann riaracháin chánach i dtreo táirgí inmheánacha bogearraí. Tá an leibhéal oiriúnaithe a dhéantar ar bhogearraí saincheaptha den sórt sin an‑éagsúil i measc na mBallstát. Tá réitigh táirgí le ceannach i siopa ar fáil le haghaidh iniúchadh CBL freisin. Forbraítear réitigh táirgí le ceannach i siopa de réir an phríomhchleachtais atá ann cheana, agus d’fhéadfadh sé go mbeadh costas níos lú ag baint le cur chun feidhme do riaracháin chánach ag a bhfuil riachtanas laghdaithe i leith oiriúnaithe agus is iondúil go n‑éiríonn níos fearr leosan. Mar sin féin, fágann castacht an chur chun feidhme, riachtanais shonracha, reachtaíocht dhifriúil agus/nó na gnéithe eagrúcháin faoi leith a bhaineann le riarachán cánach nach féidir comparáid a dhéanamh idir fiúntas na mbogearraí iniúchta éagsúla. Ar an iomlán, is iondúil go n‑úsáideann leath de riaracháin chánach an Aontais meascán de réitigh thráchtála agus réitigh shaincheaptha. Mar a luaitear i dtuarascálacha roimhe seo, d’fhéadfadh aon chomhar agus comhthiomsú acmhainní (go háirithe i gcás riaracháin cánach i mBallstáit níos lú atá ag obair go dlúth le chéile ar cheisteanna coitianta) barainneachtaí scála a ghiniúint. Tá iniúchadh CBL, go háirithe bogearraí TF a úsáidtear sa phróiseas seo, ar cheann de na bealaí a bhféadfadh na Ballstáit tairbhiú de thaithí a chéile. Tá uirlisí de chuid an Aontais ar fáil ar féidir le Ballstáit iad a úsáid chun nuachóiriú agus athchóiriú riarachán cánach a mhaoiniú agus tacú leis sin. Moladh 33: Uirlisí de chuid an Aontais atá ar fáil a úsáid, taithí agus dea‑chleachtais a roinnt maidir le húsáid na n‑uirlisí agus na nósanna imeachta éagsúla agus a bheith ag dul i gcomhar (e.g. comh‑iniúchtaí) chun éifeachtúlacht na bhfeidhmeanna iniúchta a mhéadú. Mar a luaitear sa tuarascáil dheireanach, ‘is uirlis chostasach é iniúchadh toisc go bhfuil sé fadálach agus éilítear líon mór acmhainní daonna leis. Thairis sin, tá céatadán na ranníocaíochta iniúchta leis an mbailiúchán foriomlán CBL teoranta’. Dá bhrí sin, méadaíonn straitéis iniúchta a dhíríonn ar na príomhréimsí riosca an toradh ar úsáid modhanna teoranta iniúchta agus acmhainní eile agus éascaíonn sé comhlíontacht dheonach toisc go laghdaítear an cur isteach ón riarachán cánach a bhraitear i saol cáiníocóirí comhlíontacha. Chuir an tuarascáil roimhe seo i dtábhacht go n‑aithníonn níos mó riarachán cánach nach mbítear ag súil go mbeidh (‘iniúchadh ar an mbealach is éifeachtaí éifeachtúla chun iompar neamhchomhlíontach a dhíspreagadh’) agus meastar gur (‘beart deiridh chur chun feidhme’) é iniúchadh nuair nach mbíonn tionscnaimh réamhghníomhacha eile a dhíríonn ar chomhlíontacht dheonach a fheabhsú éifeachtach a thuilleadh. Luaigh an tuarascáil roimhe seo freisin an dúshlán a bhaineann le cothromaíocht a bhaint amach idir tionscnaimh a mhéadaíonn comhlíontacht agus iniúchadh CBL. Agus é ag díriú ar na chéad chúig Bhallstát i dtéarmaí méideanna CBL arna measúnú tar éis iniúchta (an Pholainn, an Rómáin, an Bhulgáir, an tSlóvaic agus an Ungáir), léiríonn Fíor 47 go soiléir go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta ag na Ballstáit maidir le húsáid na feidhme iniúchta CBL.

Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Ba cheart go mbeadh sé ar chumas riarachán cánach cineálacha iomadúla iniúchtaí a dhéanamh, áfach, agus ‘beartas soiléir bheith acu ar chineálacha na n‑iniúchtaí agus na cásanna ina ndéantar cineálacha áirithe iniúchtaí, ionas go dtuigfidh oifigigh agus bainisteoirí iniúchta a mbítear ag súil leis uathu’ (ECFE). Ba cheart go mbeadh na Ballstáit in ann seiceálacha clárúcháin pras a dhéanamh go héifeachtach, chomh maith le hiniúchtaí comhairliúcháin agus coimeádta taifead, iniúchtaí sonracha ar cheisteanna aonair agus iniúchtaí ar aisíocaíochtaí CBL agus ba cheart dóibh iad a dhéanamh. Ba cheart dóibh freisin tionscadail iniúchta níos casta a chur i bhfeidhm (do ghrúpaí sonracha cáiníocóirí, tionscal nó cineál gnólachta amhail miondíol, chun aghaidh a thabhairt ar riosca áirithe nó chun méid an neamhchomhlíonta in earnáil faoi leith a shuí) agus iniúchtaí cuimsitheacha agus imscrúduithe ar chalaois a dhéanamh. Ceist 6.5: ‘Céard iad na deimhnithe/iniúchtaí a dhéanann do riarachán cánach sa réimse CBL? (Is féidir níos mó ná freagra amháin a roghnú)’ Foinse: An Coimisiún Eorpach (2019) – Survey on VAT administration, collection and control [Suirbhé ar riarachán CBL, bailiúchán agus rialúchán] Bíonn riaracháin chánach an Aontais breá ábalta gach cineál iniúchta a dhéanamh de ghnáth. Molann an Coimisiún go leanann na Ballstáit an sampla atá leagtha síos ag an mBeilg, an Ghearmáin, an Iodáil, an Ungáir, an tSlóivéin, an Fhionlainn agus an tSualainn agus gur cheart dóibh a bpunanna iniúchta a éagsúlú a mhéid is féidir. Moladh 34: Raon feidhme agus déine na