1.Réamhrá

Tháinig dúshláin nua nach raibh coinne leo don Aontas Eorpach agus don domhan ar fad mar thoradh ar chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine. Agus an tsochaí seo againne fós i mbun téarnaimh ó phaindéim COVID‑19, tháinig cogadh agus scrios as ionradh na Rúise agus tháinig géarú ar an éagobhsaíocht gheopholaitiúil agus suaitheadh ar an ngeilleagar domhanda.

Tá an tAontas ag leanúint de sheasamh i ndlúthpháirtíocht leis an Úcráin agus lena muintir. Ó bhí 2014 ann, tá cabhair dhaonnúil agus cabhair luath‑théarnaimh breis agus EUR 1 bhilliún tugtha ag an Aontas Eorpach agus ag na Ballstáit don tír. Ón uair a tharla ionradh na Rúise ar an Úcráin, tá méadú tagtha ar an tacaíocht sin, arb é atá ann agus breis agus EUR 4 bhilliún le haghaidh athléimneacht eacnamaíoch, shóisialta agus airgeadais na hÚcráine i bhfoirm cúnamh macra-airgeadais, tacaíocht bhuiséadach, cúnamh éigeandála, freagairt ar ghéarchéimeanna agus cabhair dhaonnúil. Chuir an tAontas cúnamh míleata breis agus EUR 2 bhilliún ar fáil freisin faoin tSaoráid Eorpach Síochána. Anuas air sin, d’fhreagair an tAontas go tapa agus go cinntitheach d’ionradh na Rúise trí smachtbhannaí a ghlacadh a mbeidh iarmhairtí ollmhóra tromchúiseacha acu ar an Rúis.

Ó bhí an 24 Feabhra ann, tá daoine ina sluaite gan choinne ag teacht isteach san Aontas agus iad ar a dteitheadh ó fhogha na Rúise. Go dtí seo, tháinig níos mó ná 6.2 milliún náisiúnach den Úcráin isteach san Aontas. Cé go bhfuil roinnt daoine ag filleadh ar an Úcráin agus go bhfuil an t‑insreabhadh ag cobhsú de réir a chéile, tá líon suntasach daoine ag teacht go fóill agus tá an líon sin ag méadú. Tá tionchair éagsúla ag an insreabhadh ar fud na mBallstát. Tá líon an‑mhór daoine ag teacht isteach i roinnt Ballstát agus réigiún, agus tugadh cosaint shealadach do líon daoine ar mó é ná 1 % den daonra náisiúnta in ocht mBallstát agus ar mó é ná 3 % sa Pholainn agus sa tSeicia.

Is iarrachtaí gan fasach iad na hiarrachtaí glacadh le daoine easáitithe agus a lánpháirtiú le linn dóibh a bheith san Aontas a éascú. Chuir na húdaráis áitiúla agus an tsochaí shibhialta go mór le tionscnaimh na mBallstát agus leanann siad de bheith ar thús cadhnaíochta chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais dhaonnúla agus dídean, éadaí, earraí sláinteachais, chomh maith le tacaíocht shíceolaíoch, san áireamh sa mhéid sin.

Tá tacaíocht curtha ar fáil ag an Aontas trí bhearta agus cistiú nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais daoine easáitithe. Chuir an tAontas Eorpach an Treoir um Chosaint Shealadach i ngníomh den chéad uair riamh agus tugadh cosaint shealadach láithreach chomhchoiteann do dhaoine atá ar a dteitheadh ó fhogha na Rúise. Tugann an stádas cosanta sealadach rochtain ar chúram sláinte, ar oideachas agus ar an margadh saothair, agus tá thart ar leathmhilliún páistí as an Úcráin ag baint tairbhe anois as an scolaíocht i dtíortha ina bhfuil dídeanaithe á n‑óstáil.

Rinneadh tacaíocht an Aontais faoin Sásra Eorpach um Chosaint Shibhialta (RescEU) a shlógadh láithreach chomh maith, in éineacht le Cistí Gnóthaí Baile atá ar fáil go fóill faoi thréimhse 2014-2020. Ina theannta sin, tar éis na hócáide gealltanais “Stand Up for Ukraine”, tá EUR 400 milliún á úsáid as na Cistí Gnóthaí Baile mar Chúnamh Éigeandála do na Ballstáit is mó atá thíos leis. Beidh cuid de na cistí sin dírithe ar údaráis áitiúla agus réigiúnacha chomh maith le heagraíochtaí na sochaí sibhialta chun aitheantas a thabhairt don ról ríthábhachtach atá acu maidir leis an gcéadghlacadh a chur ar fáil do dhaoine easáitithe ón Úcráin.

I bhfianaise a phráinní atá sé aghaidh a thabhairt ar an gcás, glacadh roinnt tograí chun an tsolúbthacht i gcistiú comhtháthaithe a mhéadú chun tacú leis na Ballstáit. Le pacáistí comhleanúnacha Ghníomhaíocht an Chomhtháthaithe le haghaidh Dídeanaithe san Eoraip (CARE) táthar ag cabhrú leis na Ballstáit tacaíocht éigeandála a chur ar fáil agus rochtain a fháil ar sheirbhísí amhail cóiríocht shealadach, soláthairtí bia agus uisce nó cúram leighis.

Ó thaobh úsáid sholúbtha a bhaint as Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus as Ciste Sóisialta na hEorpa (CSE) faoi chláir chomhtháthaithe 2014-2020 le haghaidh tionscadal a thugann aghaidh ar na dúshláin imirce sin, cuireadh incháilitheacht chúlghabhálach i bhfeidhm ó dháta an ionraidh, le go gcumasófaí gach gníomhaíocht a rinneadh láithreach chun riachtanais ghaolmhara na ndídeanaithe a chumhdach.

Ina theannta sin, tugadh isteach costas aonaid saincheaptha chun an t‑ualach riaracháin ar thairbhithe agus ar riaracháin na mBallstát a laghdú i gcomhthéacs aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin.

Thairis sin, cuireadh síneadh go dtí an 30 Meitheamh 2022 leis an deis aisíocaíocht iomlán a fháil as caiteachas a dearbhaíodh don Choimisiún agus méadaíodh go suntasach réamh‑mhaoiniú ó acmhainní REACT‑EU, arbh é a bhí ann EUR 3.5 billiún breise i réamhíocaíochtaí chun an t‑ualach ar airgeadas poiblí na mBallstát a mhaolú.

Is féidir leis na Ballstáit an maoiniú sin a úsáid chun réitigh shaincheaptha a fhorbairt ar lánpháirtiú fadtéarmach daoine ar náisiúnaigh tríú tír iad, trí infheistíocht a dhéanamh sa tithíocht, san oideachas, san fhostaíocht, sa tsláinte, sa chuimsiú sóisialta agus sa chúram sóisialta, nó i seirbhísí sóisialta eile. Mar sin féin, tá sé ríthábhachtach dul ar aghaidh go tapa le coigeartuithe ar na cláir chun na sreafaí airgeadais a áirithiú san áit is mó a bhfuil gá leo.

D’ainneoin na n‑iarrachtaí uile a rinneadh, tá méadú leanúnach ag teacht ar na riachtanais. Labhair go leor páirtithe leasmhara de chuid na sochaí sibhialta, na n‑údarás áitiúil agus réigiúnach agus na mBallstát leis an gCoimisiún agus tharraing siad anuas deacrachtaí sonracha a tháinig chun cinn maidir le cabhrú le daoine atá ar a dteitheadh ó fhogha na Rúise. Tá ábhair imní na ndaoine sin léirithe ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle Eorpach, a d’iarr ar an gCoimisiún, ag a chruinniú speisialta an 30-31 Bealtaine, ‘tionscnaimh nua a chur i láthair chun tacú leis an iarracht sin laistigh den Chreat Airgeadais Ilbhliantúil’.

Ag cur leis na hiarrachtaí a rinneadh roimhe seo, ghlac an Coimisiún tacar beart breise inniu chun solúbthacht an bheartais chomhtháthaithe a mhéadú a thuilleadh chun aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí an chogaidh, agus leachtacht EUR 3.5 billiún a sholáthar. Cabhróidh na bearta FAST‑CARE sin lena áirithiú go mbeidh rochtain níos éasca agus níos tapúla ag na Ballstáit ar mhaoiniú chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais na ndaoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin, agus san am céanna leanúint de thacú le téarnamh réigiúin na hEorpa.

2.Cúnamh solúbtha breise laistigh den bheartas comhtháthaithe chun aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí an chogaidh

Le cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tháinig daoine easáitithe isteach ina sluaite gan fasach, géaraíodh ar phraghsanna tráchtearraí, praghsanna fuinnimh agus bia san áireamh agus tá scrogaill athnuaite sa slabhra soláthair dá dheasca. Tá aghaidh á tabhairt ar na dúshláin sin sa bhreis ar an tacaíocht a thugtar chun dul i ngleic leis an bpaindéim agus chun an téarnamh a neartú agus chun an t‑ualach breise ar chistí poiblí na mBallstát a neartú. Mar thoradh air sin, tháinig méadú ar leibhéil easnaimh agus fiachais agus meastar go bhfanfaidh siad os cionn na leibhéal réamhphaindéime i bhformhór na mBallstát sna blianta atá le teacht. Sa chomhthéacs sin, tá sraith chuimsitheach beart á moladh ag an gCoimisiún faoin mbeartas comhtháthaithe, agus na tionscnaimh a glacadh go dtí seo á gcomhlánú aige. Leis an gcúnamh solúbtha do chríocha (FAST – CARE), comhlánófar bearta CARE agus luíonn an cúnamh sin ar dhá cholún: tograí reachtacha, ar thaobh amháin, lena gcuirtear solúbthacht bhreise ar fáil faoin mbeartas comhtháthaithe agus faoi réamh‑mhaoiniú breise agus, ar an taobh eile, bearta comhlántacha neamhreachtacha chun an leas is fearr is féidir a bhaint as na cistí agus chun aghaidh a thabhairt ar na riachtanais atá ag teacht chun cinn. Áirítear an méid seo a leanas ar na bearta reachtacha atá beartaithe:

-Réamh‑mhaoiniú breise EUR 3.5 billiún atá le híoc in 2022 agus in 2023 lena gcuirfear leachtacht bhreise thapa ar fáil do na Ballstáit ar fad.