Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 288/08)

Bronnann an foilseachán seo an ceart cur i gcoinne an iarratais de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilseacháin seo.

DOICIMÉAD AONAIR

“Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina”

Uimh. AE: PDO-HR+SI-2655 – 19.1.2021

STFC (X) TGFC ( )

1. Ainmneacha [STFC nó TGFC]

“Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina”

2. Ballstát nó Tríú Tír

Poblacht na Cróite

Poblacht na Slóivéine

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. Cineál táirge

Aicme 1.1 Feoil (agus cosamar feola) úr

3.2. Tuairisc ar an táirge dá dtagraíonn an t-ainm in (1)

Is feoil úr é “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” a ndéantar aibiú rialaithe uirthi ar feadh 15 lá ar a laghad. Faightear an fheoil ó phór dúchasach ar a dtugtar eallach na hIstria (“istarsko govedo / istrsko govedo”), a beirtear sa limistéar geografach a shainítear i bpointe 4 agus atá faoi réir nós imeachta caighdeánach maidir le marú agus próiseáil an chonablaigh.

Cuirtear “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” ar an margadh mar tháirge úr nó reoite.

Bíonn dath bándearg éadrom go dath dearg dorcha ar “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina”, le cion measartha saille ionmhatánach (marmarú), agus bíonn sé aramatach, bíonn boladh taitneamhach uaidh, bíonn blas láidir air ar blas sainiúil mairteola é, bíonn sé mín agus súmhar, agus bíonn sé oiriúnach dá réir sin lena úsáid i miasa éagsúla feola.

Ag brath ar a n-aois agus ar a gcatagóir meáchain, ní mór na saintréithe seo a leanas a bheith i gconablaigh phór eallaigh na hIstria:

— laonna fireanna agus laonna baineanna arna marú agus iad 8 mí go 12 mhí d’aois – ó 100 kg go 250 kg i meáchan a leathchonablach ullmhaithe; bíonn dath bándearg éadrom ar a gcuid feola, agus í mín, súmhar, beagán aramatach, agus measartha marmaraithe; bíonn dath bán ar fhíochán na saille fo-chraicní;

— laonna baineanna arna marú agus iad níos sine ná 12 mhí d’aois – ó 180 kg go 320 kg i meáchan a leathchonablach ullmhaithe; bíonn dath bándearg ar a gcuid feola, agus í mín, súmhar, beagán aramatach, agus measartha marmaraithe; bíonn dath bán ar fhíochán na saille fo-chraicní;

— tairbh óga (fireannaigh arna marú agus iad 12 mí go 24 mhí d’aois) – ó 200 kg go 400 kg i meáchan a leathchonablach ullmhaithe; bíonn dath idir dath bándearg agus dath dian dearg ar a gcuid feola, agus í mín, súmhar, beagán aramatach, agus marmaraithe; bíonn dath idir dath bán agus dath beagán buí ar fhíochán na saille fo-chraicní;

— ba (baineannaigh arna marú agus iad níos sine ná 24 mhí d’aois) – níos mó ná 220 kg i meáchan a leathchonablach ullmhaithe; bíonn dath idir dath bándearg agus dath deargchorcra ar a gcuid feola, agus í mín, súmhar, beagán aramatach, agus marmaraithe; bíonn dath idir dath beagán buí agus dath dian buí ar fhíochán na saille fo-chraicní;

— tairbh (fireannaigh arna marú agus iad níos sine ná 24 mhí d’aois) – níos mó ná 280 kg i meáchan a leathchonablach ullmhaithe; bíonn dath idir dath bándearg agus dath deargchorcra ar a gcuid feola, agus í mín agus aramatach; bíonn dath idir dath beagán buí agus dath dian buí ar fhíochán na saille fo-chraicní;

— bulláin (fireannaigh choillte arna marú agus iad níos sine ná 24 mhí d’aois) – níos mó ná 350 kg i meáchan a leathchonablach ullmhaithe; bíonn dath idir dath dearg agus dath dorcha dearg ar a gcuid feola, agus í aramatach agus marmaraithe; bíonn dath dian buí ar fhíochán na saille fo-chraicní.

Déantar conablaigh phór eallaigh na hIstria a aicmiú trí úsáid a bhaint as an gcóras eangaí EUROP. A mhéid a bhaineann le comhréireacht, ní mór do na conablaigh a bheith in aicmí E, U, R nó O, agus a mhéid a bhaineann le méid bhrat na saille, ní mór iad a bheith in aicmí 2, 3 nó 4.

Ní mór an luach pH, arna thomhas sa mhatán droma (musculus longissimus dorsi) 24 uair an chloig ar a luaithe tar éis mharú agus fhuarú an leathchonablaigh, a bheith níos lú ná nó cothrom le 5,8.

3.3. Beatha (do tháirgí de bhunús ainmhíoch amháin) agus amhábhair (do tháirgí próiseáilte amháin)

Laonna lena ramhrú, déantar iad a scoitheadh ag 4 mhí d’aois ar a luaithe. Sula dtosaíonn an ramhrú, tugtar féar agus féarach isteach ina mbeatha de réir a chéile, in éineacht le bainne.

Is é an príomhbheatha le haghaidh eallaigh atá os cionn 8 mí d’aois farae garbh (féarach, féar tirim), agus ba cheart, i bprionsabal, an bheatha sin a tháirgeadh sa limistéar geografach a shainítear i bpointe 4.

Ceadaítear beatha thacúil (gránaigh) a chur léi go dtí uasmhéid 20 % den chandam laethúil iomlán (arna shloinneadh mar sciar de mheáchan an ábhair thirim atá sa bheatha thacúil). Féadfar an bheatha thacúil a sholáthar lasmuigh den limistéar geografach a shainítear i bpointe 4.

I gcás nach bhfuil go leor farae ghairbh ar fáil de dheasca drochaimsire, féadfaidh an t-eallach féar agus féarlas a ithe a tháirgtear lasmuigh den limistéar geografach sainithe, ach ní fhéadfar é sin a dhéanamh ach ar feadh 15 % ar a mhéad de mhéid iomlán bliantúil an fharae ghairbh arna shloinneadh in ábhar tirim.

D’fhéadfadh sé gur suas le 28 %, arna shloinneadh in ábhar tirim, cion iomlán an fharae (farae garbh, beatha thacúil) ar fad a tháirgtear lasmuigh den limistéar geografach sainithe inar féidir leis an eallach beathú le linn aon bhliana ar leith. Ós rud é nach bhfaightear é ach i gcúinsí eisceachtúla lasmuigh den limistéar geografach sainithe, ní bhíonn tionchar mór ag úsáid farae den sórt sin i méideanna teoranta mar sin ar airíonna an táirge a dtugtar tuairisc air i bpointe 3.2.

Ní cheadaítear úsáid a bhaint as bainne púdrach ná as meascáin réamhdhéanta beatha tacúla ina bhfuil fotháirgí de chuid thionscal an bhia agus an t-eallach á bheathú. Tá cosc freisin sadhlas a úsáid sa bheathú.

Ceadaítear féarlas agus meascán de sheamair agus féar a úsáid i mbeathú go dtí uasmhéid 40 % den chandam laethúil arna shloinneadh in ábhar tirim.....

3.4. Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór a thógáil sa limistéar geografach sainithe

Gach céim de tháirgeadh “Meso istarskog goveda – boškarina” / “Meso istrskega goveda – boškarina”, ó bhreith lao, trí eallach a mharú, príomhphróiseáil agus búistéireacht, go dtí aibiú na feola, ní mór í a dhéanamh laistigh den limistéar geografach dá dtagraítear i bpointe 4.

3.5. Rialacha sonracha maidir le slisniú, grátáil, pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Tar éis don phróiseas aibithe a bheith críochnaithe, féadfar “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” a reo go mear nó a chur ar an margadh mar tháirge úr. Ní mór an fheoil a fholúsphacáil sula reoitear í.

Má aibíodh an fheoil ina leathchonablaigh nó ina ceathrúna, ní mór búistéireacht a dhéanamh ar na conablaigh de réir na ngearrthacha caighdeánacha i dtionscal an mharaithe sula ndéantar iad a reo nó a chur ar an margadh.

Féadfar an fheoil úr a chur ar an margadh neamhphacáilte, folúsphacáilte nó tar éis í a phacáil in atmaisféar modhnaithe. Ní fhéadfar an fheoil úr a chur ar an margadh gan í a bheith folúsphacáilte.

3.6. Sainrialacha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

I gcás ina ndíoltar “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” leis an tomhaltóir deiridh in ionad miondíola agus í neamhphacáilte, ní mór an inscríbhinn “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” agus an tsiombail choiteann “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” (féach an léaráid thíos) a bheith ar taispeáint go soiléir. Ní fhéadfaidh an tsiombail choiteann ar an inscríbhinn a bheith níos lú ná 7 x 7 cm.

I gcás ina gcuirtear “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” ar an margadh agus é pacáilte, ní mór an inscríbhinn “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” agus an tsiombail choiteann “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” a bheith ar gach pacáiste. Ní mór don inscríbhinn “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” seasamh amach níos soiléire ná aon inscríbhinn eile trí litreoireacht níos mó a úsáid. Ní fhéadfaidh an tsiombail choiteann ar an bpacáiste a bheith níos lú ná 2,5 x 2,5 cm.

De bhreis ar an bhfaisnéis a leagtar síos sna rialacháin atá i bhfeidhm maidir le mairteoil a lipéadú, ní mór an dáta maraithe, an catagóir eallaigh dá dtagraítear sa tsonraíocht agus an inscríbhinn “Feoil aibí” a bheith ar an bpacáiste nó ar an inscríbhinn (i gcás feoil neamhphacáilte).

Léaráid den tsiombail choiteann

Tá dhá leagan den tsiombail choiteann “Meso istarskog goveda — boškarina”/“Meso istrskega goveda — boškarina”, a fhreagraíonn don dá leagan (Cróitis agus Slóivéinis) d’ainm an táirge.

Is iondúil gurb é an leagan ildaite a úsáidtear den tsiombail choiteann. Mura féidir an leagan ildaite den tsiombail choiteann a úsáid, féadfar an leagan a úsáid nach bhfuil ann ach aon dath amháin, agus dath dubh air nó ceann de na príomhdhathanna atá sa tsiombail ildaite.

4. Sainiú gonta ar an limistéar geografach

Déantar “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” a tháirgeadh i gcríoch leithinis na hIstria, in oileánra Kvarner, in ardchláir Karst agus Čičarija, agus i ngleann Podgrad lena n-áirítear fánaí theas chnoic Brkini.

Sa Chróit, féadfar an táirgeacht a dhéanamh i gcríoch na mbailte agus na mbardas seo a leanas: Buje, Buzet, Labin, Novigrad, Pazin, Poreč, Pula, Rovinj, Umag, Vodnjan, Bale, Barban, Brtonigla, Cerovlje, Fažana, Funtana, Gračišće, Grožnjan, Kanfanar, Karojba, Kaštelir-Labinci, Kršan, Lanišće, Ližnjan, Lupoglav, Marčana, Medulin, Motovun, Oprtalj, Pićan, Raša, Sveta Nedjelja, Sveti Lovreč, Sveti Petar u Šumi, Svetvinčenat, Tar-Vabriga, Tinjan, Višnjan, Vižinada, Vrsar, Žminj, Mošćenička Draga, Lovran, Opatija, Matulji agus Kastav, Cres, Mali Lošinj, Krk, Baška, Dobrinj, Malinska-Dubašnica, Omišalj, Punat agus Vrbnik.

Sa tSlóivéin, féadfar an táirgeacht a dhéanamh i gcríoch na mbardas seo a leanas: Piran, Izola, Koper, Ankaran, Hrpelje-Kozina, Ilirska Bistrica, Sežana, Komen agus Divača.

5. Nasc leis an limistéar geografach

Mar thoradh ar éagsúlacht agus castacht struchtúr geolaíoch agus geomhoirfeolaíoch limistéar táirgthe “Meso istarskog goveda - boškarina” / “Meso istrskega goveda – boškarina”, forbraíodh cineálacha éagsúla ithreach. Aeráid Mheánmhuirí atá in aeráid an limistéir gheografaigh ina iomláine, a athraíonn de réir a chéile sa limistéar intíre agus i dtreo thuaisceart na leithinse, áit a n-éiríonn sí measartha ilchríochach. Mar thoradh ar an éagsúlacht sa topagrafaíocht, sa chré agus san aeráid agus ar an idirghníomhaíocht eatarthu, tá cumhdach saibhir agus éagsúil fásra ann. Flóra Dinearach, Alpach agus Meánmhuirí, faightear iad ar fad anseo, le foraoisí síorghlasa darach toilm agus scrobarnaí, agus foraoisí duillsilteacha darach clúmhaí, crainn shleamhain agus feá. Clúdaíonn coillearnach an tríú cuid den talamh, agus is éard atá i gcuid mhaith den limistéar talamh féaraigh agus scrobarnach ina bhfuil os cionn 300 cineál plandaí.

Go dtí an lá atá inniu ann, tógtar ar an mbealach traidisiúnta pór dúchasach eallach na hIstria a eascraíonn as an limistéar geografach. San am a chuaigh thart, tógadh an t-eallach le córas feirmeoireachta an-fhairsing. Bhí an beathú bunaithe ar fhéarach, agus, go pointe níos lú, ar fhéar móinéir, meidic na mbó, tuí cruithneachta agus tuí eorna, gais arbhair agus bruscar. Agus é ag brath ar chumhdach fásra agus ar dhálaí aeráide an limistéir pórúcháin, bhí innilt ar an eallach ar feadh 6 go 9 mí den bhliain, nó i roinnt áiteanna i rith na bliana ar fad. In go leor codanna den limistéar táirgthe, go háirithe iad siúd a bhfuil an carst ann níos mó ná aon ní eile, ní bhíodh mórán talún féaraigh ann, rud a chuireann iallach ar an eallach saor-innilte dul níos faide ná an féarach sin sa tóir ar bheatha. I míonna an tsamhraidh, nuair a bhíodh an talamh féaraigh tirim cheana féin, tiomáineadh an t-eallach isteach sa choillearnach, áit nach raibh go leor féaraigh ann, agus bhíodh orthu den chuid is mó innilt ar dhuilleoga crann amhail dair thoilm, fuinseog mhanna, acaicia, crann maoildeirge, silíní coirnéilin, crann sleamhain oirthearach, caithne, cuileann, miortal agus crann ológ fiáin, nó bhíodh orthu leas a bhaint as flóra síorghlas dá mba ghá. Ba é an modh feirmeoireachta agus beathaithe céanna seo a thug ar go leor úinéirí “Boškarin” a thabhairt ar a dtréad (as boška = coillearnach, scrobarnach ard), téarma a úsáidtear mar chomhchiallach do phór eallach na hIstria.

Níl mórán difríochta idir modh an lae inniu chun feirmeoireacht a dhéanamh ar eallach na hIstria agus an modh traidisiúnta. Cé nach n-úsáidtear eallach na hIstria a thuilleadh mar ainmhithe tarraingthe, bíonn rochtain rialta acu go léir ar thalamh féaraigh, ar scrobarnach agus ar choillearnach, agus cothaítear iad ar an mbealach traidisiúnta den chuid is mó.

San am atá caite, ní dhearnadh eallach na hIstria a ramhrú go córasach le haghaidh táirgeadh feola. Bhain eisceacht le ramhrú i gcomhair riachtanais an airm, mar a meabhraíodh i ndoiciméad ó 1631 ina dtagraítear d’fheirmeoireacht eallaigh in oileán Unije. I ndeireadh an 19ú haois, díoladh feoil eallach na hIstria sna bailte agus sna cathracha, go háirithe in Pula agus Trieste.

Chun an t-ábhar géiniteach a chaomhnú agus i dtreo nach rachadh an pór in éag, sna 1980í déanacha cuireadh feachtas ar bun chun pórú eallach na hIstria a athbheochan, feachtas inar díríodh ar leas a bhaint as luach gastranómach shaintréithe sonracha “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” agus a chur chun cinn córasach mar shólaiste sómasach. Mar gheall ar an meáchan iomlán níos ísle atá iontu, a bhfás mall nádúrtha agus táirgeacht atá níos ísle, agus cáilíocht fhoriomlán a gcuid feola, tá acmhainneacht an-teoranta ag eallach na hIstria maidir le táirgeadh mairteola, agus dá bhrí sin is sa limistéar a ndéantar cur síos air i bpointe 4 den chuid is mó a dhéantar feirmeoireacht ar an bpór. Lasmuigh den limistéar geografach, déantar eallach a phórú ar bhealach níos déine, rud a mbíonn tionchar diúltach aige ar shaintréithe orgánaileipteacha na feola, rud a fhágann go mbíonn níos mó saille inti agus nach mbíonn sí chomh haramatach.

Téann an nasc idir “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” agus an limistéar táirgthe i bhfad siar, go dtí am a rinneadh feirmeoireacht ar fhoirm ársa eallaigh ar leithinis na hIstria a mheastar a bheith ina sinsear ag eallach na hIstria, is é sin Bos primigenius. Léiríonn taighde géiniteach go mbaineann eallach na hIstria le grúpa géiniteach ar leith, rud a léirítear i gcruth saintréitheach an chonablaigh i gcomparáid le pórtha eile feola. Tá cliabhrach sách láidir agus cosa beaga cúil ina saintréithe i gconablach eallach na hIstria. Tá cion measartha matáin agus saille ann, agus tá toradh catagóirí aoise áirithe níos ísle ná mar a fhaightear i bpórtha feola eallaigh eile de chuid na hEorpa. Bíonn tionchar díreach ag saintréithe an chonablaigh freisin ar shaintréithe na feola.

Saintréith shonrach amháin in “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” is ea go bhfuil sé níos righne ná feoil pórtha eile, mar thoradh ar an gcion níos airde collaigine san fhíochán matáin. Gné oidhreachtúil is ea an méid collaigine sna matáin, agus tá níos mó di in eallach na hIstria, mar go raibh sé ina phór tarraingthe a raibh neart ag teastáil uaidh agus a d’fhorbair fíochán matáin ina raibh collaigin an-bhroganta. Teastaíonn cóireáil teasa níos faide ó fheoil righin, rud a bhriseann síos an chollaigin agus a thugann a súmhaireacht agus a blas saibhir don fheoil ar deireadh. Chun laghdú ar a righne agus chun a cumhracht shonrach a neartú agus a fhorbairt, cuirtear próiseas aibithe i bhfeidhm ar an bhfeoil tar éis an mharaithe, próiseas ina mbristear síos na snáithíní collaigine agus ina scaoiltear cuid de na haimínaigéid.

Ceann d’airíonna “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina” is ea an leibhéal níos ísle marmaraithe atá ann, mar thoradh ar chion measartha na saille ionmhatánach, déine mheasartha an ramhraithe agus an cion íseal farae ardfhuinnimh sa chandam. An dath dian buí a bhíonn ar fhíochán saille an eallaigh níos sine, is toradh é ar an gcomhdhéanamh saille, nó i bhfocail eile ar an mbeatha a itheann an t-ainmhí. An cóimheas idir aigéid shailleacha sháithithe agus aigéid shailleacha neamhsháithithe i gcomhdhéanamh lipidí feola eallach na hIstria, léirigh staidéir eolaíocha gur i bhfabhar aigéid shailleacha sháithithe atá sé (thart ar 60:40 %), rud a chabhraíonn le laghdú ar an uathocsaídiúchán nuair a stóráiltear an fheoil ar feadh tréimhse fhada. Tá tábhacht ar leith ag baint leis an tsaintréith sin chun cáilíocht na feola a chaomhnú ag céim an aibithe. Nuair a ligtear d’fheoil úr eallach na hIstria aibiú spreagtar próisis phróitéalaíocha san fheoil, rud a chuireann lena hairíonna orgánaileipteacha (boige, súmhaireacht, uigeacht, boladh, agus cumhra iomlán na feola aibí) agus a chuireann feabhas ar a poitéinseal gastranómach.

Thar aon ní eile, d’fhorbair feirmeoirí eallach na hIstria saintréithe sonracha eallach na hIstria agus na feola a tháirgeann siad, feirmeoirí a rinne feirmeoireacht fhairsing ar an bpór agus a d’úsáid iad mar ainmhithe tarraingthe le linn na staire. A bhuíochas leis na céadta bliain de roghnú, tá eallach na hIstria oiriúnaithe go hiomlán don aeráid agus do choinníollacha éiceolaíocha eile ina maireann siad, go háirithe an ganntanas beatha. Murab ionann agus pórtha déiríochta tráchtála nó feola atá an-táirgiúil, a dteastaíonn farae ardfhuinnimh uathu, is féidir le heallach na hIstria beathú, in éagmais talamh féaraigh, trí innilt a dhéanamh ar phéacáin agus duilleoga go leor speiceas plandaí adhmadacha.

Ós rud é go bhfuil nasc soiléir bunaithe ag an taighde ábhartha go dtí seo idir próifíl luibheolaíoch na beatha agus saintréithe orgánaileipteacha agus aramatacha na feola, is cóir a rá go bhfuil tionchar suntasach díreach ag an limistéar geografach ar shaintréithe cáilíochtúla (saintréithe cothaitheacha agus orgánaileipteacha) “Meso istarskog goveda – boškarina / Meso istrskega goveda – boškarina”.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/proizvodi_u_postupku_zastite-zoi-zozp-zts/Specifikacija_meso_istarskog_goveda_boskarin.pdf

https://www.gov.si/assets/ministrstva/MKGP/PODROCJA/HRANA/SHEME-KAKOVOSTI/SPECIFIKACIJE-EVROPSKA-KOMISIJA/Boskarin.pdf

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.