ddrg/super_eurlex huggingface dataset:
5.

Sa Chomhairle, ag eascairt as na pléití a rinneadh ar an leibhéal teicniúil i Meitheal Chairde na hUachtaránachta, tháinig an Chomhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh ar chur chuige ginearálta páirteach maidir leis an togra ag an gcruinniú a bhí aici an 3 Nollaig 2018. Ina dhiaidh sin, bhí caibidlíocht thríthaobhach ann le Parlaimint na hEorpa. Na heilimintí sin a cuireadh idir lúibíní cearnacha i dtéacs an chur chuige ginearálta, fágadh lasmuigh de raon feidhme na caibidlíochta ag an gcéim sin iad, de bhrí gur ghá, i dtús báire, tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh ar an leibhéal cothrománach, lena n-áirítear treoir pholaitiúil a fháil ón gComhairle Eorpach maidir leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) don tréimhse 2021 go 2027, ionas go mbeadh an Chomhairle in ann a seasamh maidir leis na codanna sin a bhunú.
I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) agus Rialacháin (CE, Euratom ) Uimh. 2988/95 (17), (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 (18) agus (AE) 2017/1939 (19) ón gComhairle, táthar chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhíthin bearta comhréireacha, lena n-áirítear bearta a bhaineann le neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, lena n-áirítear calaois, le cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, le pionóis riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialacháin (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 agus (AE, Euratom) Uimh. 883/2013, tá an chumhacht ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d'fhonn a shuí ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais.

Tugtar de chumhacht d'Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE), i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais, dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, a imscrúdú agus a ionchúiseamh (20). I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, tá ar aon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán maidir le cosaint leasanna airgeadais an Aontais, na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i leith na mBallstát sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, do OIPE, agus a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha. Ba cheart do na tairbhithe a liostaítear in Iarscríbhinn I freisin na neamhrialtachtaí a thuairisciú gan mhoill don Choimisiún, lena n-áirítear calaois arb iad ab ábhar do chinneadh príomha riaracháin nó breithiúnach, agus an Coimisiún a choinneáil ar an eolas maidir le dul chun cinn nós imeachta riaracháin agus dlí. Agus é mar chuspóir an tuairisciú a chur i gcomhréir le dea-chleachtais sna Ballstáit, ba cheart an tuairisciú sin a dhéanamh go leictreonach, tríd an gCóras Bainistíochta Mírialtachtaí, arna bhunú ag an gCoimisiún, a úsáid.
16.

Is léiriú iomlán ar an gcomhréiteach a baineadh amach sa chaibidlíocht idir an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa, arna éascú ag an gCoimisiún, an seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh maidir leis an Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear clár Fiscalis chun comhar a dhéanamh i réimse an chánachais. Is dea-chothromaíocht é an seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh agus, a luaithe a ghlacfar é, comhlíonfaidh an Rialachán nua a chuspóirí. Dearbhaítear an comhréiteach sin leis an litir a chuir Cathaoirleach Choiste ECON chuig Cathaoirleach Choiste na mBuanionadaithe an 23 Aibreán 2021.
Ba cheart don Aontas féachaint leis an úsáid is éifeachtaí a bhaint as na hacmhainní atá ar fáil d’fhonn an tionchar is fearr is féidir a bheith ar a ghníomhaíocht sheachtrach. Ba cheart an méid sin a ghnóthú trí chomhleanúnachas, comhsheasmhacht agus comhlántacht in ionstraimí maoinithe sheachtraigh an Aontais, go háirithe san Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais a bunaíodh le Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais (ICR III) (an “Rialachán ICR III”), an Ionstraim maidir le Cabhair Dhaonnúil a bunaíodh le Rialachán (CE) Uimh. 1257/96 ón gComhairle (20), comhlachas na dtíortha agus na gcríocha thar lear leis an Aontas a bunaíodh le Cinneadh ón gComhairle maidir le Comhlachas na dTíortha agus na gCríoch Thar Lear leis an Aontas Eorpach lena n-áirítear caidreamh idir an tAontas Eorpach ar thaobh amháin agus an Ghraonlainn agus Ríocht na Danmhairge ar an taobh eile (“Cinneadh maidir le Comhlachas na dTíortha Thar Lear, lena n-áirítear an Ghraonlainn”), an Ionstraim Eorpach um Chomhar Idirnáisiúnta maidir le Sábháilteacht Núicléach a bunaíodh le Rialachán (Euratom) 2021/… ón gComhairle (21) (1), an comhbheartas eachtrach agus slándála lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála agus an tSaoráid Eorpach Síochána a bunaíodh le Cinneadh (CBES) 2021/509 ón gComhairle (22) a mhaoinítear lasmuigh de bhuiséad an Aontais, mar aon le sineirgí le beartais agus Cláir eile de chuid an Aontais Eorpaigh a chruthú.

Áirítear ar an méid sin comhleanúnachas agus comhlántacht maidir le cúnamh macrairgeadais, i gcás inarb ábhartha. Chun an leas is mó is féidir a bhaint as an tionchar a bheidh ag na hidirghabhálacha le chéile chun cuspóir coiteann a ghnóthú, ba cheart an deis a bheith san Ionstraim cistiú a chomhcheangal le cláir eile de chuid an Aontais, a fhad agus nach gcumhdóidh na ranníocaíochtaí na costais chéanna.
8.

An 14 Aibreán 2021, d’fhormheas Coiste IMCO (an Coiste um an Margadh Inmheánach agus um Chosaint an Tomhaltóra) Pharlaimint na hEorpa an téacs. Ina dhiaidh sin, an 16 Aibreán 2021, chuir Cathaoirleach Choiste IMCO litir chuig Cathaoirleach Choiste na mBuanionadaithe inar chuir sí in iúl go molfadh sí don seisiún iomlánach go nglacfaí an seasamh ón gComhairle gan leasuithe, ar an dara léamh sa Pharlaimint, faoi réir fíorú dlí agus teanga.
I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13) agus Rialacháin (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 (14), (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 (15) agus (AE) 2017/1939 (16) ón gComhairle, táthar chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhíthin bearta comhréireacha, lena n-áirítear bearta a bhaineann le neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, lena n-áirítear calaois, le cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, le pionóis riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialacháin (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 agus (AE, Euratom) Uimh. 883/2013, tá an chumhacht ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a shuí ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais.

Tugtar de chumhacht d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE), i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a imscrúdú agus a ionchúiseamh, amhail dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17). I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, tá ar aon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistí de chuid an Aontais comhoibriú go hiomlán maidir le cosaint leasanna airgeadais an Aontais, na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i leith na mBallstát sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, do OIPE, agus a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.
32.

Léirítear go hiomlán sa seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh an comhréiteach ar thángthas air le linn na caibidlíochta a rinne Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle, agus a d’éascaigh an Coimisiún. Creideann an Chomhairle gur pacáiste cothrom é an seasamh uaithi ar an gcéad léamh agus, a luaithe a ghlacfar é, go bhféadfar - leis an Rialachán lena leasaítear Rialacháin (AE) 603/2013, 2016/794, 2018/1862, 2019/816 agus 2019/818 maidir leis na coinníollacha a bhunú chun rochtain a fháil ar chórais faisnéise eile de chuid an Aontais chun críocha VIS - VIS agus sonraí ó chórais faisnéise eile de chuid an Aontais agus ó Europol a nascadh agus, tríd an méid sin a dhéanamh, go mbeidh na córais in ann a chéile a fhorlíonadh d’fhonn bainistiú na dteorainneacha seachtracha a fheabhsú, lena rannchuideofar le hinimirce neamhdhleathach a chosc agus a chomhrac agus leibhéal ard slándála a áirithiú laistigh de limistéar saoirse, slándála agus ceartais an Aontais, lena n-áirítear caomhnú na slándála poiblí agus an bheartais phoiblí, agus coimirciú na slándála i gcríocha na mBallstát.
11.

Déanfar na cuspóirí sonracha a leanas a chothú le CSE+: (a) an fhostaíocht agus bearta gníomhachtúcháin a dhéanamh níos inrochtana do gach cuardaitheoir poist; (b) institiúidí agus seirbhísí an mhargaidh saothair a nuachóiriú chun riachtanais scileanna a mheasúnú agus chun na riachtanais sin a thuar; (c) rannpháirtíocht sa mhargadh saothair atá cothrom ó thaobh inscne de, dálaí oibre comhionanna, agus cothromaíocht oibre is saoil níos fearr a chur chun cinn; (d) oiriúnú oibrithe, fiontar agus fiontraithe d’athrú mar aon le haosú gníomhach folláin a chur chun cinn; (e) feabhas a chur ar chórais oideachais agus oiliúna ó thaobh cáilíochta, cuimsitheachta, éifeachtachta agus ábharthachta don mhargadh saothair; (f) rochtain chomhionann ar oideachas agus ar oiliúint ardcháilíochta chuimsitheach a chur chun cinn, go háirithe do ghrúpaí atá faoi mhíbhuntáiste, agus go gcríochnódh daoine an t-oideachas agus an oiliúint sin; (g) an fhoghlaim ar feadh an tsaoil a chur chun cinn; (h) cuimsiú gníomhach a chothú d’fhonn comhionannas deiseanna, neamh-idirdhealú agus rannpháirtíocht ghníomhach a chur chun cinn; (i) lánpháirtiú socheacnamaíoch náisiúnach tríú tír, lena n-áirítear imircigh, a chur chun cinn; (j) lánpháirtiú socheacnamaíoch pobal imeallaithe a chur chun cinn; (k) feabhas a chur ar rochtain chomhionann thráthúil ar sheirbhísí ardcháilíochta, inbhuanaithe agus inacmhainne; na córais chosanta sóisialta a nuachóiriú; feabhas a chur ar inrochtaineacht, ar éifeachtacht agus ar athléimneacht córas sláinte agus seirbhísí cúraim fhadtéarmaigh; (l) lánpháirtiú sóisialta daoine atá i mbaol bochtaineachta nó eisiaimh shóisialta a chur chun cinn; (m) dul i ngleic leis an díth ábhartha trí chúnamh bia nó ábhartha a thabhairt do na daoine is díothaí. Ina theannta sin, chomh maith leis na cuspóirí sonrach thuasluaite, cuirfidh an tsraith de CSE+ atá faoi bhainistíocht chomhroinnte leis na cuspóirí beartais atá cumhdaithe in Airteagal 5 de Rialachán na bhForálacha Coiteanna.
33.

Maidir le saincheist na bithmhéadrachta, is é an Seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh an toradh atá ar dhianchaibidlíocht le Parlaimint na hEorpa. Leis an gcomhréiteach ar thángthas air, coimeádtar eilimintí bunriachtanacha an togra ón gCoimisiún, agus cuirtear isteach coimircí áirithe a mhol Parlaimint na hEorpa: — íslítear an aois íosta méarlorgaireachta sa nós imeachta víosa do víosaí gearrfhanachta ó 12 bliana go sé bliana; ar an gcaoi chéanna, ní féidir méarloirg leanaí faoi bhun sé bliana a stóráil in VIS le haghaidh víosaí fadfhanachta agus ceadanna cónaithe; tá bailiú méarlorg ó leanaí faoi réir coimircí níos déine agus teorannú ar na críocha ar chucu a bhféadfar sonraí den sórt sin a úsáid i gcásanna chun leas an linbh, go háirithe trí thréimhse stórála na sonraí a theorannú; — tá 75 bliana socraithe mar an uasteorainn aoise do mhéarlorgaireacht a dhéanamh le haghaidh víosaí gearrfhanachta, i bhfianaise cháilíocht na méarlorg a bheith ag dul in olcas i measc daoine scothaosta; — beidh an íomhá den aghaidh a thógtar beo ina riail bhunúsach sa nós imeachta maidir le víosaí (lena n-áirítear i gcás leanaí atá faoi bhun 6 bliana d'aois, chun cur le comhrac na gáinneála ar leanaí). Ina theannta sin, féadfaidh na Ballstáit grianghraf páipéir a iarraidh le haghaidh gach iarratais. Ní chuirfear scanadh an ghrianghraif pháipéir in VIS ach amháin i gcásanna eisceachtúla nuair nach bhfuil gá le híomhá den aghaidh a thógtar beo (Ceannairí Stáit nó Rialtais, teaghlaigh ríoga etc.), ach ní úsáidfear é le haghaidh meaitseáil bhithmhéadrach. Tabharfaidh foláireamh sa chóras le fios má tógadh an íomhá den aghaidh beo nuair a chuirfear isteach an t-iarratas; i gcásanna eisceachtúla bainfear an íomhá den aghaidh ó shlis an Doiciméid leictreonaigh Taistil Meaisín-Inléite (eMRTD); — déanfar bithmhéadracht a chóipeáil i gcomhair iarratais ar víosaí a taisceadh laistigh de 59 mí ón iarratas ar víosa a rinneadh roimhe sin, faoi mar atá faoi láthair; — is féidir bithmhéadracht leanaí a sheiceáil laistigh de chríoch na mBallstát; — ceadófar rochtain lucht forfheidhmithe dlí ar shonraí bithmhéadracha leanaí ó 14 bliana d'aois, seachas 18 mbliana d'aois mar a mhol Parlaimint na hEorpa ar dtús. Beifear in ann rochtain a fháil ar shonraí leanaí atá faoi bhun na haoise seo i gcónaí chun iad a chosaint nuair is íospartaigh iad; — déanfar bithmhéadracht leanaí faoi bhun 12 bliana d'aois a scriosadh ar imeacht as limistéar Schengen dóibh agus nuair a rachaidh an víosa in éag (cuireadh fógra uathoibríoch isteach ó EES in VIS le go bhféadfaí na sonraí a scriosadh); — beidh rochtain ag na húdaráis tearmainn ar mhéarloirg leanaí gan doiciméid aitheantais.
24.

An túsphointe is ea go nasctar incháilitheacht an chaiteachais le síniú an chomhaontaithe maoinithe ag an tríú tír, ag an tír chomhpháirtíochta nó ag an tír agus ag an gcríoch thar lear lena mbaineann. Féadfaidh údaráis inchomparáide comhfhreagairt d'údaráis clár Interreg sna tríú tíortha, sna tíortha comhpháirtíochta nó sna tíortha agus sna críocha thar lear. Beidh soláthar le haghaidh tairbhithe de réir na rialacha maidir le soláthar seachtrach mar a fhoráiltear sa Rialachán Airgeadais. Socrófar ráta cómhaoinithe, cé is moite de ráta cómhaoinithe náisiúnta, i gcás tacaíochta a thagann ó ionstraim maoinithe sheachtraigh de chuid an Aontais nó i gcás ranníocaíocht bhreise a aistriú ó thríú tír, ó thír chomhpháirtíochta nó ó thír agus críoch thar lear.
32.

Leagfaidh an Coimisiún amach an miondealú bliantúil de na leithdháiltí atá ar fáil in aghaidh an Bhallstáit do CFRE, do CSE+, don Chiste Comhtháthaithe agus do CUAC faoin sprioc Infheistíocht le haghaidh post agus fáis, mar aon leis an liosta de na réigiúin incháilithe, chomh maith leis na leithdháiltí do sprioc an chomhair chríochaigh Eorpaigh (Interreg).
12.

Is é cuspóir ginearálta an Chláir tionchar a imirt ar bhonn eolaíoch, teicneolaíoch, eacnamaíoch agus ar bhonn na sochaí a bhuí le hinfheistíochtaí an Aontais sa taighde agus sa nuálaíocht chun bunúis eolaíocha agus theicneolaíocha an Aontais a neartú agus iomaíochas an Aontais a chothú sna Ballstáit uile, lena n-áirítear ina chuid tionscal, tosaíochtaí straitéiseacha an Aontais a bhaint amach, rannchuidiú le cuspóirí agus beartais an Aontais a ghnóthú, dul i ngleic le dúshláin dhomhanda, lena n-áirítear na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe trí phrionsabail Chlár Oibre 2030 agus Chomhaontú Pháras maidir leis an athrú aeráide a leanúint agus an Limistéar Eorpach Taighde a neartú. Ar an gcaoi sin, déanfar breisluach an Aontais a uasmhéadú leis an gClár trí dhíriú ar chuspóirí agus ar ghníomhaíochtaí nach féidir leis na Ballstáit a bhaint amach go héifeachtach agus iad ag gníomhú ina n-aonar ach ar féidir leo iad a bhaint amach agus iad ag gníomhú i gcomhar le chéile.
Leis an gClár, ba cheart tacú le reachtaíocht de chuid an Aontais mar bhonn taca do dhea-fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, a cheapadh, a chur chun feidhme agus a fhorfheidhmiú. Leis an gClár, ba cheart tacú le coinníollacha cearta a chruthú chun gníomhaithe uile an mhargaidh inmheánaigh a chumhachtú, lena n-áirítear gnólachtaí, saoránaigh, lena n-áirítear tomhaltóirí agus fostaithe, ionadaithe na sochaí sibhialta agus údaráis phoiblí. Chuige sin, ba cheart é a bheith mar aidhm ag an gClár iomaíochas, fothú acmhainneachta agus inbhuanaitheacht fiontar a chothú, go háirithe FBManna, lena n-áirítear na cinn a bhíonn ag feidhmiú in earnáil na turasóireachta. Tá inbhuanaitheacht fiontar tábhachtach chun a n-iomaíochas fadtéarmach a choimeád agus cuidíonn sí leis an aistriú chuig Aontas a bheidh níos inbhuanaithe ó thaobh an gheilleagair, an chomhshaoil agus na sochaí de, agus ba cheart di a bheith fite fuaite le digitiú agus le rannpháirtíocht i gcleachtais ghnó inbhuanaithe. Leis an gClár, ba cheart tacú le forfheidhmiú rialacha cosanta agus sábháilteachta tomhaltóirí freisin. Ba cheart leis freisin an fheasacht a mhéadú i ndáil le gnólachtaí agus daoine aonair maidir lena gcearta trí na huirlisí cearta, an fhaisnéis agus an cúnamh iomchuí a sholáthar dóibh chun cinntí eolasacha a dhéanamh agus chun a rannpháirtíocht i bpróiseas ceaptha beartas an Aontais a neartú. Anuas air sin, ba cheart é a bheith mar aidhm ag an gClár comhar rialála agus riaracháin a fheabhsú, go háirithe trí bhíthin cláir oiliúna, an dea-chleachtais a mhalartú agus cur leis an mbonn eolais agus leis an mbonn inniúlachtaí, lena n-áirítear an úsáid a bhaintear as soláthar poiblí straitéiseach. Ba cheart freisin é a bheith mar aidhm ag an gClár tacú le caighdeáin agus ceapadh rialacha ardcháilíochta de chuid an Aontais agus idirnáisiúnta a fhorbairt, lena n-áirítear trí rannpháirtíocht leathan geallsealbhóirí, a bheadh ina mbonn taca chun reachtaíocht an Aontais a chur chun feidhme.

Leis sin, ba cheart réimse an tuairiscithe airgeadais agus iniúchóireachta a chumhdach agus, ar an dóigh sin, cur le trédhearcacht agus dea-fheidhmiú mhargaí caipitil an Aontais agus cosaint infheisteoirí a fheabhsú. Ba cheart é a bheith mar chuspóir an Chláir freisin tacú le cur chun feidhme agus forfheidhmiú reachtaíocht an Aontais chun foráil a dhéanamh le leibhéal ard sláinte do dhaoine, d'ainmhithe agus do phlandaí, le cosaint ar mhaithe le dea-bhail na ndaoine agus leas na n-ainmhithe, sábháilteacht bia agus beathaa chosaint agus ag an am céanna prionsabail na forbartha inbhuanaithe a urramú agus ardleibhéal cosanta a áirithiú do thomhaltóirí. Thairis sin, leis an gClár, ba cheart tacú le táirgeadh staidrimh Eorpaigh ardcháilíochta i gcomhréir leis na prionsabail staidrimh a leagtar amach i Rialachán (CE) Uimh. 223/2009 agus a léirmhíníodh tuilleadh i gCód Cleachtais an Staidrimh Eorpaigh.
Ba cheart do na Ballstáit aon neamhrialtachtaí, lena n-áirítear calaois, arna ndéanamh ag tairbhithe, a chosc agus a bhrath agus déileáil go héifeachtach leo. Ina theannta sin, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12), agus Rialacháin (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 (13) agus (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle (14), tá an chumhacht ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d'fhonn a shuí ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. Tugtar de chumhacht d'Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE), i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle (15), cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais, dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16), a imscrúdú agus a ionchúiseamh.

Ba cheart do na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh lena áirithiú go gcomhoibreoidh aon duine nó eintiteas a fhaigheann cistí de chuid an Aontais go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais, go dtabharfaidh sé na cearta agus an rochtain is gá don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i dtaca leis na Ballstáit sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, do OIPE, agus go n-áiritheoidh sé go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha. Ba cheart do na Ballstáit tuairisc a thabhairt don Choimisiún maidir le haon neamhrialtachtaí a bhraitear, lena n-áirítear calaois, agus maidir le haon ghníomhaíocht leantach a rinne siad i dtaca leis na neamhrialtachtaí sin agus maidir le haon imscrúduithe de chuid OLAF. Ba cheart do na Ballstáit comhoibriú leis an gCoimisiún, le OLAF, leis an gCúirt Iniúchóirí agus, i gcás inarb infheidhme, le OIPE, i gcomhréir le pointe (d) d'Airteagal 63(2) den Rialachán Airgeadais maidir le gach ábhar a bhaineann le calaois amhrasta nó calaois bhunaithe.
14.

Is é is aidhm don togra le haghaidh Rialachán lena mbunaítear an Clár um Cheartas tacú le forbairt bhreise ar limistéar Eorpach ceartais a bheidh bunaithe ar luachanna an Aontais, ar an smacht reachta, aitheantas agus muinín fhrithpháirteach, go háirithe trí rochtain ar an gceartas a éascú, agus comhar breithiúnach in ábhair shibhialta agus choiriúla a chur chun cinn, mar aon le éifeachtacht na gcóras ceartais náisiúnta a chur chun cinn. I dteannta an Chláir um Shaoránaigh, Comhionannas, Cearta agus Luachanna, beidh an clár nua ina chuid de Chiste nua um Cheartas, Cearta agus Luachanna, ag cuidiú le sochaithe oscailte, daonlathacha, iolraíocha agus cuimsitheacha a chothabháil. Ina theannta sin cabhróidh sé le saoránaigh a chumasú trí chearta agus luachanna a chosaint agus a chur chun cinn agus trí limistéar Eorpach ceartais a fhorbairt a thuilleadh.
14.

Tugadh isteach an ceathrú sraith nua (luachanna an Aontais), sa bhreis ar na trí cinn atá ann cheana (an tsraith do Chomhionannas agus do Chearta, an tsraith do Ról agus do Rannpháirtíocht na Saoránach agus an tsraith Daphne). Tá sé i gceist leis an tsraith seo, go háirithe, an daonlathas agus an smacht reachta a chur chun cinn. Tá na gnéithe sin bunriachtanach chun muinín na saoránach as an Aontas a chothú agus chun muinín fhrithpháirteach a áirithiú i measc na mBallstát. Ar an gcaoi seo, rannchuideoidh an Clár le hAontas níos daonlathaí a thógáil agus a fhorbairt, le meas ar an smacht reachta agus ar an idirphlé daonlathach, ar an trédhearcacht agus ar an dea-rialachas.