Tuairim ó Choiste Eorpacha na Réigiún – Aistriú éiceolaíoch – Cén chothromaíocht atá le baint amach idir glacadh an phobail agus na riachtanais chomhshaoil ó thaobh cathracha agus réigiún de, d’fhonn pobail a bhfuil teacht aniar iontu a thógáil?

(2022/C 375/06)

Rapóirtéir: Hanna ZDANOWSKA (PL/PPE), Méara Łódź Doiciméid tagartha: Tarchur ó Uachtaránacht na Comhairle

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN

Barúlacha ginearálta

1. á chur in iúl gur díol sásaimh dó an t-aistriú glas a bheith ar cheann de phríomhthosaíochtaí Uachtaránacht na Fraince, is é sin oiriúnú don athrú aeráide agus maolú air, bithéagsúlacht a athbhunú agus a chosaint, athléimneacht chríochach a áirithiú i gcás tubaistí nádúrtha, comhshaoil fholláin agus cáilíocht saoil níos fearr a chur chun cinn, ós rud é go gcabhróidh an méid sin le hEoraip a mbeidh teacht aniar níos mó inti a thógáil agus cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus Chomhaontú Pháras a bhaint amach;

2. ag teacht lena bhfuil sa teachtaireacht a foilsíodh maidir le Straitéis an Aontais Eorpaigh um an Oiriúnú don Athrú Aeráide ( 1 ) agus leis an tuarascáil speisialta ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide ( 2 ) , agus tá sé ag cur i bhfáth nach féidir an t-aistriú glas a dhéanamh gan rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, ná rannpháirtíocht na gcónaitheoirí, na ngnólachtaí, na n-ionad nuálaíochta agus na n-ollscoileanna;

3. den bharúil gur cheart an t-aistriú glas a bheith i gcroílár aon rogha bheartais atá le déanamh, agus cur chuige comhtháite córasach nua a thógáil maidir le beartais agus cláir a cheapadh agus a chur chun feidhme amach anseo; á chur i bhfáth gur cheart an t-aistriú glas a éascú leis an aistriú digiteach, agus uirlisí digiteacha nua a mbaineann ardchaighdeáin inbhuanaitheachta leo a thabhairt ar an bhfód agus a chur chun cinn, cuir i gcás caighdeáin i dtaca le coimircí láidre daonlathais agus teicneolaíochta, agus infheistiú a dhéanamh iontu d’fhonn iad a chur chun tairbhe maidir le hathrú a éascú. I dtaca leis sin, tá sé riachtanach tacaíocht a thabhairt do na ceantair is lú forbairt agus do cheantair thuaithe chun an bhearna a laghdú idir limistéir éagsúla;

4. á chur in iúl gur bunchloch iad na leibhéil áitiúla agus réigiúnacha maidir le teacht aniar a thógáil. Tá sé tábhachtach cur leis an gceannas agus an muintearas ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach – na húdaráis phoiblí, na rialtais áitiúla agus réigiúnacha, muintir na háite, na hoibreoirí eacnamaíocha – i measc gach duine ar cuid de dhlúth agus inneach na háite é, ach tá gá le tacaíocht chuí chuimsitheach institiúideach agus airgeadais chuige sin;

5. ag iarraidh go dtreiseofar go mór earnáil na sláinte agus an chúraim ina hiomláine i bhfianaise na géarchéime aeráide agus bithéagsúlachta agus an chogaidh san Úcráin, go mbeidh an tsláinte ar cheann de phríomhchúiseanna agus tosaíochtaí an aistrithe ghlais, agus go neartófar na sineirgí idir na beartais aeráide agus sláinte i gcomhréir le moltaí an Ochtú Clár Gníomhaíochta Eorpach don Chomhshaol;

6. den bharúil gur féidir leis an bpobal a bhfuil teacht aniar ann an fód a sheasamh in aghaidh guaiseacha aeráide agus bristeacha eile, a dtionchar a mhaolú agus teacht chuige féin i ndiaidh na n-iarmhairtí a bhaineann leo. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, na tionchair dhiúltacha a mhaolú, ach freisin atmaisféar a chruthú a mbeidh an tsochaí, an comhshaol agus an geilleagar faoi bhláth ann trí réimse réiteach a thabhairt isteach chun gníomh a dhreasú;

7. á chur i bhfios go láidir gur féidir pobail a bhfuil teacht aniar iontu a chothú freisin ach córais pholaitiúla láidre a fhorbairt atá tiomanta don chomhionannas, an dlúthpháirtíocht, an ceartas sóisialta agus an comhionannas inscne, ach rannpháirt a thabhairt do leanaí agus daoine óga agus gan aon duine a fhágáil ar lár, go háirithe daoine de ghrúpaí leochaileacha, agus éagsúlacht an tírdhreacha fhisiciúil a chur san áireamh, lena n-áirítear ceantair thuaithe, chósta, shléibhe, oileáin, oileánracha agus na réigiúin is forimeallaí;

8. á chur i bhfáth, maidir leis na beartais a bhaineann le modhanna agus teicneolaíochtaí táirgthe glasa, nach mór FBManna áitiúla a dhéanamh níos iomaíche leo, cruthú agus forbairt post glas a éascú leo, agus scileanna na n-oibrithe a neartú leo freisin;

9. á mheabhrú an athuair, i bhfianaise na bpraghsanna arda fuinnimh agus an chogaidh san Úcráin, gur cheart cosc iomlán a chur ar ghás, ola agus gual a allmhairiú isteach san Eoraip ón Rúis agus tá sé ag moladh d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha tús a chur le pleananna teagmhais a tharraingt suas agus iad féin a ullmhú do na hiarmhairtí a bhainfeadh lena leithéid de smachtbhannaí; den bharúil gurb é atá i bplean REPowerEU bealach chun dlús a chur leis an aistriú fuinnimh, spleáchas foriomlán an Aontais ar allmhairí fuinnimh agus amhábhar a laghdú agus, sa chaoi sin, na bagairtí polaitíochta, geilleagair agus slándála a ghabhann leis a laghdú freisin; á chur in iúl, mar sin féin, gur oth leis go mór nach ann do thagairt shoiléir do ról na gcathracha agus na réigiún maidir leis an ngéarchéim fuinnimh atá ann faoi láthair a shárú ná maidir le réitigh fhadtéarmacha uirthi a sholáthar;

An meascán beartais cuí a roghnú le haghaidh córais athléimneacha

10. i bhfabhar Eoraip aeráid-díonach a shainiú, i gcomhréir le misean an chláir Fís Eorpach, ar bhealach lena dtugtar le chéile athléimneacht na gcóras comhshaoil, sóisialta agus eacnamaíoch agus tiomantas don fhorbairt inbhuanaithe fhadtéarmach, lena n-áirítear comhionannas, ceartas sóisialta agus comhionannas inscne. Tá sé tábhachtach leanaí agus daoine óga a chur san áireamh, gan aon duine a fhágáil ar lár agus athléimneacht na gcóras polaitíochta a neartú, má táthar chun luachanna coiteanna, dlúthpháirtíocht agus meas ar an éagsúlacht a chur chun cinn, agus déanamh amhlaidh trí mheán claochlú sóisialta cuimsitheach;

11. á chur i bhfáth, i gcomhréir leis an teachtaireacht i dtaca le straitéis nua maidir le hoiriúnú don athrú aeráide, an gá atá le freagairt chórasach fheasach ar an athrú aeráide a luaithe agus is féidir; á thabhairt dá aire gur coincheap casta í an athléimneacht, a dteastaíonn réitigh chomhtháite ilearnálacha sholúbtha chuici, arna bhforbairt de réir cur chuige críochach agus arna mbunú ar fhianaise; á chur i bhfios go láidir gur gá na tosaíochtaí cuí a roghnú, má táthar chun córais athléimneacha a thógáil, agus nach mór sineirgí a bheith ann idir beartais éagsúla lena dtacaítear leis an aistriú chuig críoch inbhuanaithe, ar féidir leo géarchéimeanna agus turraingí a láimhseáil fad is atá siad á n-ullmhú féin le srian a chur leis na hiarmhairtí atá ann agus na hiarmhairtí a mbeifí ag súil leo;

12. ag moladh, dá bhrí sin, anailísí riosca aeráide agus anailísí leochaileachta aeráide a bheith ina gcuid de thionscadail infheistíochta, agus cásanna costais is tairbhe a chur in oiriúint dá réir;

13. á chur in iúl freisin gur cúis imní dó an tionchar neamhshiméadrach réigiúnach a mheastar a bheidh ag an ngéarchéim fuinnimh ar chathracha agus réigiúin an Aontais, rud ar léiriú é ar a gcumais éagsúla freagairt do shuaitheadh na soláthairtí fuinnimh agus praghsanna fuinnimh atá ag dul in airde; ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach agus ar na Ballstáit na neamhshiméadrachtaí sin a chur san áireamh go cuí agus na bearta faoi seach á gceapadh agus á gcur chun feidhme acu;

14. i bhfách le tograí chun dlús a chur le bearta áitiúla maidir le fuinneamh in-athnuaite agus éifeachtúlacht fuinnimh d’fhonn ceannasacht agus slándáil fuinnimh na hEorpa a chosaint agus an bhochtaineacht fuinnimh a chomhrac, go háirithe i bhfianaise an chogaidh san Úcráin agus na n-iarmhairtí díobhálacha a bhaineann leis ó thaobh fhuinneamh na hEorpa de;

15. i bhfabhar pleananna agus gníomhaíochtaí chun aistriú cóir cuimsitheach a áirithiú i limistéir a bhfuil an gual go mór chun tosaigh iontu, chun cabhrú leo dul chun cinn a dhéanamh agus an ceann is fearr a fháil ar aon bhacainn a thagann chun cinn, agus samhail nua dá bhforbairt a chruthú leis na cistí is gá lena dhéanamh;

16. á chur i dtreis, maidir leis na príomhbhacainní atá ar chur chun feidhme na dteicneolaíochtaí ísealcharbóin, go bhfuil baint acu lena laghad acmhainní airgeadais agus acmhainní daonna atá ann, le beartais, rialacháin agus struchtúir eagraíochtúla atá ann cheana a bhraitheann ar bhreoslaí iontaise i gcónaí, agus ar thosca soch-chultúrtha amhail a laghad a ghlacann an tsochaí leis, ós rud é go bhféadfadh sé go gcaillfí poist agus go dtiocfadh meath ar an daonra i limistéir a bhfuil an gual chun tosaigh iontu dá dheasca; den bharúil, dá bhrí sin, gur cheart nuálaíocht a bhunú ar na comhthéacsanna áitiúla ar leith agus gur cheart tionchar díreach a bheith aici ar an gcóras agus an pobal foriomlán agus leas a bhaint aisti chun cur in aghaidh na bpróiseas arb iad is cúis leis an drogall atá ar an bpobal glacadh léi;

17. ag iarraidh tacaíochta maidir le forbairt na réiteach soghluaisteachta agus iompair phoiblí ghníomhaigh astaíochtaí nialasacha agus íseal-astaíochtaí a éascú, agus maidir le rochtain ar na réitigh sin a éascú freisin;

18. á thabhairt dá aire gur féidir gurb é an t-athrú aeráide an bhagairt is mó ar shláinte an chine dhaonna sa 21ú haois, agus tá sé ag iarraidh, dá bhrí sin, go ndéanfar comhar ildisciplíneach ilearnála agus go nglacfar cur chuige na hAon Sláinte Amháin, as a dtiocfaidh beart comhordaithe ar gach leibhéal rialachais i ngíomhaireachtaí idirnáisiúnta, eagraíochtaí neamhrialtasacha agus instiúidí acadúla, d’fhonn an dúlra a chosaint agus an bhithéagsúlacht, gnáthóga agus eiceachórais a athbhunú;

19. á chur in iúl gur uirlisí beartais costéifeachtacha iad na bearta um riosca tubaiste a laghdú a bhunaítear ar chur chuige éiceachórais. Ní bhaintear an leas is fearr is féidir astu, áfach, agus ba cheart cur lena n-acmhainneacht ar leibhéal an Aontais ( 3 )

20. ag iarraidh go gcuirfear dlús leis an aistriú chuig geilleagar ciorclach agus tá béim á leagan aige ar ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa phróiseas sin; ag iarraidh go gcuirfear samhlacha nua gnó agus uirlisí níos láidre chun cinn, go háirithe faoi chuimsiú na seirbhísí bardasacha agus na sásraí atá acu maidir le freagracht leathnaithe an tomhaltóra agus comhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí, agus, mar chuid de sin, tomhaltas inbhuanaithe, samhlacha táirgthe inbhuanaithe agus soláthar poiblí glas nó inbhuanaithe a chur chun cinn freisin;

21. i bhfabhar réitigh rialachais nuálacha a thabhairt isteach san earnáil phoiblí, agus coincheap na saotharlainne beo a chur chun tairbhe; á chur i bhfáth, má táthar chun pobail athléimneacha a thógáil, tá sí riachtanach cuidiú leo teacht ar bhealaí éifeachtacha chun dúshláin a shárú, trí chruthaitheacht agus nuálaíocht úsáideoirí na seirbhísí poiblí a chur chun tairbhe;

22. ag iarraidh go gcuirfear réitigh dhúlrabhunaithe san áireamh i bpróisis infheistíochta. Leis an tionscnamh sin, ar cuid é de Straitéis nua an Aontais um an oiriúnú don athrú aeráide, tugtar tús áite do réitigh dhúlrabhunaithe ( 4 )

23. á chur in iúl gur díol sásaimh dó tionscnaimh (lena n-áirítear Cúnant na Méaraí agus an Comhshocrú Aeráide) lena spreagtar údaráis áitiúla agus réigiúnacha lena gcuid uaillmhianta agus gníomhaíochtaí claochlaitheacha a mhéadú. Ba cheart borradh a chur faoi ghníomhaíochtaí ambasadóirí na dtionscnamh sin agus a macasamhla a dhéanamh in áiteanna eile chun feasacht i leith na haeráide a mhúscailt ag gach leibhéal den rialtas áitiúil agus chun dlús a chur lena n-aistriú;

24. i bhfách leis na Treoirlínte maidir le Cabhair le haghaidh na hAeráide, Fuinnimh agus an Chomhshaoil. Leis na treoirlínte sin, cuirfear le héifeachtacht na n-iarrachtaí cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a bhaint amach – go háirithe maidir le foirgnimh a athchóiriú, an bhithéagsúlacht, soghluaisteacht ghlan, fuinneamh in-athnuaite, agus maidir le héifeachtúlacht acmhainní d’fhonn tacú leis an aistriú chuig geilleagar ciorclach;

25. ag iarraidh go gcuirfear na dálaí cuí i bhfeidhm chun an geilleagar sóisialta a fhorbairt. Tá an creat polaitiúil agus dlíthiúil ríthábhachtach maidir leis an timpeallacht chuí a chruthú le haghaidh an gheilleagair shóisialta. San áireamh leis sin, tá creat le haghaidh cánachais, soláthar poiblí agus státchabhrach, ceann is gá a chur in oiriúint do riachtanais an gheilleagair shóisialta;

Údaráis áitiúla agus réigiúnacha ina bpríomhghníomhaithe san aistriú glas

26. ag iarraidh creat rialachais il-leibhéil dea-fheidhmiúil a bheith ann, ón leibhéal áitiúil, cathrach agus réigiúnach, go dtí an leibhéal náisiúnta, Eorpach agus domhanda. Tá gá le comhar ón mbun aníos agus ón mbarr anuas, má táthar chun na hathruithe radacacha marthanacha a dhéanamh ar an stíl mhaireachtála a theastaíonn chun sochaí chothrom inbhuanaithe ísealcharbóin athléimneach a chruthú;

27. á thabhairt chun suntais gur príomhghníomhaithe san aistriú glas iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. Is iadsan a chuireann chun feidhme 70 % de reachtaíocht uile an Aontais, 70 % de na bearta chun an t-athrú aeráide a mhaolú, 90 % de na straitéisí maidir le hoiriúnú don athrú aeráide agus 65 % de na spriocanna forbartha inbhuanaithe, agus is iadsan freisin a dhéanann aon trian den chaiteachas poiblí agus dhá thrian den infheistíocht phoiblí. Is iadsan is mó a bhfuil tuiscint acu ar na dúshláin áitiúla agus réigiúnacha agus, dá thoradh sin, ba cheart na huirlisí is gá a bheith acu chun na réitigh chórasacha is fearr a fheileann don chás áitiúil a lorg. Ní fhágann an ról sin, áfach, gur orthu féin amháin atá an fhreagracht. Tá sé d’oibleagáid ar na húdaráis ar leibhéil rialtais níos airde tacú le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ina gcuid iarrachtaí ar fad san obair sin;

28. ag moladh leas níos mó a bhaint as rialachas rannpháirtíochta (plé, buiséid, etc.) agus as rialachas il-gheallsealbhóra, óir chuirfeadh sé sin leis an dóchúlacht go ndéanfaí na hinfheistíochtaí glasa is fearr is féidir i mbailte beaga tuaithe, i gcathracha agus i réigiúin; á chur in iúl gurb iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a thacaíonn leis an gcinnteoireacht ag gach céim agus a thugann tacaíocht ghníomhach mar chuid de straitéisí beartais;

29. á thabhairt le fios nach mbainfear amach cuspóirí aeráide uaillmhianacha Chomhaontú Pháras ach amháin má chuimhnítear ar bhonn domhanda agus má dhéantar beart ar bhonn áitiúil. Sa chomhthéacs sin, tá an Coiste ag iarraidh ar Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide a iarracht ghníomhach a dhéanamh chun rannpháirt fhóinteach a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha mar chomhpháirtithe inchreidte de chuid Chomhdháil na bPáirtithe sa Choinbhinsiún maidir leis an Athrú Aeráide;

30. ag moladh do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha cruinnithe mullaigh aeráide áitiúla a eagrú a mbeidh tionchar dearfach acu ar rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach i saincheisteanna a bhaineann le hoiriúnú don athrú aeráide agus le haistriú fuinnimh agus a thabharfaidh deis chun moltaí Choiste na Réigiún a ullmhú do chomhdhálacha bliantúla na Náisiún Aontaithe maidir leis an aeráid;

An ghné shóisialta de chothú na hathléimneachta

31. á chur i bhfáth a riachtanaí atá sé d’aistriú ar bith na pobail áitiúla a dhéanamh rannpháirteach sa chinnteoireacht; ag moladh tiomantas níos mó a dhíriú ar an gcumhachtú, an chuimsitheacht, luachanna coiteanna agus an dlúthpháirtíocht, agus na gníomhaithe go léir a dhéanamh rannpháirteach i gcothú na bpobal athléimneach; á chur in iúl a riachtanaí atá sé daoine óga a dhéanamh rannpháirteach ann freisin;

32. ag iarraidh go bhforbrófar uirlisí lena spreagfar teaghlaigh chun páirt a ghlacadh san aistriú agus cineálacha tacaíochta éagsúla, go háirithe do na grúpaí saoránach is leochailí agus na críocha is leochailí; á chur in iúl gur díol sásaimh dó, sa chomhthéacs sin, gur bunaíodh an Ciste Aeráide Sóisialta agus tá sé ag iarraidh go dtabharfar tacaíocht airgeadais trí mheán córas bainistithe chomhroinnte lena gcloífear le prionsabail na comhpháirtíochta agus an rialachais il-leibhéil;

33. ag iarraidh go gcumhachtófar na táirgeoirí is tomhaltóirí agus na tomhaltóirí san aistriú glas, trí reachtaíocht a úsáid chun srian a chur leis an snas glas agus chun roghanna eolasacha a chur chun cinn;

34. ag agairt beart chun tionscnaimh ábhartha a éascú agus a chur chun cinn, agus chun bacainní níos ísle ar chomhphobail áitiúla fuinnimh in-athnuaite a chur ar bun, ós rud é gur uirlis lárnach iad maidir le húsáid fhorleathan foinsí fuinnimh in-athnuaite a chur chun cinn agus maidir le córas díláraithe fuinnimh a bhaint amach agus tairbhí áitiúla eacnamaíocha agus sóisialta á gcur ar fáil san am céanna;

35. á thabhairt dá aire nach ndéantar a oiread agus ab fhéidir i bplean REPowerEU ó thaobh coigilt fuinnimh de, agus tá sé ag iarraidh ar an gCoimisiún agus na Ballstáit cuimhneamh ar bhearta amhail feachtais chun feasacht an phobail a mhúscailt agus athrú iompraíochta a spreagadh;

Ról an oideachais i gcothú na hathléimneachta

36. á chur i bhfáth nach n-éireoidh leis an aistriú glas ach amháin má fhorbraítear caipiteal eolais trí oideachas aeráide ag gach leibhéal oideachais, agus trí sciliú agus athsciliú freisin;

37. á thabhairt chun suntais gur cheart, leis an gComhshocrú Aeráide, dlús a chur leis na hiarrachtaí chun na gealltanais a tugadh cheana féin ar an leibhéal áitiúil a chomhlíonadh, gealltanais ar thug gníomhaithe áitiúla (FBManna, scoileanna, údaráis áitiúla, ollscoileanna, etc.) iad, agus gealltanais nua a chruthú lena bhféadfaí an chéad mhór-roinn aeráidneodrach a dhéanamh den Eoraip faoi 2050;

38. i bhfách le cuspóirí, prionsabail agus treoirlínte an chláir Fís Eorpach agus tá sé ag iarraidh ceanglais níos láidre a bheith ann maidir le marthanacht tionscadal agus go ndéanfar faireachán ar a dtionchar;

39. á chur i bhfáth a thábhachtaí atá gníomhaíochtaí chun tionscnaimh a chur chun cinn, a leathnú agus a mhaoiniú ar tionscnaimh iad atá ann cheana nó ar tionscnaimh nua iad lena dtacaítear le comhroinnt eolais agus dea-chleachtais sna líonraí Eorpacha, náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla agus le comhar idir cathracha amhail gníomhaíochtaí foghlama frithpháirtí, cuairteanna staidéir, meantóireacht agus cóitseáil idir comhpháirtithe;

40. ag iarraidh ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a seacht ndícheall a dhéanamh chun comhar riaracháin frithpháirteach agus trasteorann a spreagadh i gcur chun feidhme tionscadal aistrithe, lena n-áirítear comhar idir-réigiúnach, idirbhardasach agus trasteorann ar fud an Aontais;

41. ag moladh an dea-chleachtas a úsáid sa chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, cleachtas a thagann as tionscnaimh amhail Cúnant na Méaraí, Chomhghuaillíocht Under2, misin an Aontais, etc. Is é an aidhm atá ann úsáid a bhaint as na sonraí arna mbailiú agus straitéisí aeráide fadtéarmacha á bhforbairt agus taithí a roinnt ar mhodhanna ar éirigh leo, ar réitigh nuálacha agus ar cheachtanna luachmhara a foghlaimíodh ó thionscnaimh den sórt sin;

42. ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach cuimhneamh ar ionstraim thiomnaithe a bhunú le haghaidh cúnamh teicniúil agus malartú faisnéise idir údaráis áitiúla agus réigiúnacha a bhfuil dúshláin atá cosúil le chéile le sárú acu i dtaca leis an aistriú glas agus le pobail athléimneacha a thógáil trí thacaíocht airgeadais a chur ar fáil ar mhaithe le comhroinnt an dea-chleachtais san Aontas (cuairteanna staidéir);

43. ag leagan béim ar a thábhachtaí atá an comhar idirghlúine, príomhshruthú dhearcthaí na ndaoine óga agus tacaíocht ó chlár na bPolaiteoirí Tofa Óga; i bhfabhar éiceachóras nuálaíochta a thógáil trí thionscadail, cláir agus gníomhaíochtaí a dhíreofar ar dhaoine óga cumasacha d’fhonn acmhainneacht na hóige a chur chun tairbhe don aistriú glas;

44. ag iarraidh go mbunófar moil aeráide áitiúla agus réigiúnacha a bheidh ina bhfoinsí faisnéise agus ina n-áiteanna lena spreagfar pobail áitiúla chun cur leis an aistriú glas. D’fhéadfadh na moil sin tionscnaimh agus tionscadail ón mbun aníos a sheoladh lena spreagfaí agus lena gcuirfí chun cinn comhoibriú idir úsáideoirí tiomanta agus amhrasacha na cathracha agus na réigiún, agus iad siúd nár spreagadh chun rannpháirtíochta freisin;

Feasacht níos fearr i measc an phobail agus faireachán a dhéanamh ar an athrú

45. á chur i bhfáth gur ceann de réamhriachtanais an bheartais aeráide éifeachtaigh an pobal a bheith feasach ar an athrú aeráide, ar na cúiseanna leis agus ar na hiarmhairtí a bhaineann leis. Trí úsáid a bhaint as uirlisí teicneolaíochta nua-aimseartha (cianbhraiteacht, teileamaitic iompair, ladrainn, TFC), is féidir na beartais aeráide a ghlactar a chur i gcrích ar bhealach i bhfad níos éifeachtaí;

46. Is í an tsochaí atá feasach ar bhagairtí an athraithe aeráide is fearr a léiríonn dlúthpháirtíocht maidir le gníomhaíochtaí deacra, ar minic gur gníomhaíochtaí costasacha iad freisin, a ghlacadh. Is í an fhaisnéis atá cothrom le dáta agus iontaofa is bunús leis na gníomhaíochtaí agus is uirthi sin freisin a bhraitheann glacadh an phobail áitiúil agus réigiúnaigh;

47. á chur i gcuimhne go bhfuil rath an aistrithe ghlais ag brath ar líon mór comhpháirtithe áitiúla a bheith sásta páirt a ghlacadh ann. Tá sé tábhachtach cumarsáid shoiléir leanúnach agus idirphlé a dhéanamh maidir le próiseas an aistrithe, go háirithe i dtaca le saincheisteanna deacra, cuir i gcás srian a chur le roghanna iompair an duine aonair nó an áit a bhfuil teacht ar na háiseanna bardasacha, rudaí nach mbíonn sé éasca don phobal glacadh leo;

Oibreoirí eacnamaíocha agus athléimneacht a chothú

48. á chur i bhfáth gur cheart do ghnólachtaí agus don tionscal tacú le hiarrachtaí chun dul in oiriúint don athrú aeráide agus gur cheart acmhainní dlíthiúla agus airgeadais a shocrú ionas nach n-inmheánóidh an pobal áitiúil costais na seachtrachaí gnó diúltacha;

49. ag iarraidh go spreagfar an táirgeadh inbhuanaithe tríd an rialáil, trí bhíthin freagracht leathnaithe táirgeora i gcás líon níos mó grúpaí táirgí agus i gcás chéimeanna ar leith a saolré;

50. á chur in iúl gur díol sásaimh dó an t-athbhreithniú ar an Treoir maidir le hAstaíochtaí Tionsclaíocha, a bhfuil sé beartaithe leis cuidiú le truailliú a chosc agus a rialú, ach freisin nuálaíocht a spreagadh, luach saothair a thabhairt do cheannródaithe agus cabhrú lena thuilleadh cothroime a bhaint amach i margadh an Aontais;

51. á chur i bhfios nach mór tuilleadh tionscadail agus bonneagar fuinnimh inbhuanaithe trasteorann a fhorbairt, má tá córas fuinnimh atá saor ó astaíochtaí agus atá comhtháite ina iomláine le baint amach san Aontas. Ba cheart na bacainní atá ann cheana a bhaint agus an comhar maidir le fuinneamh astaíochtaí ísle agus in-athnuaite a neartú thar theorainneacha;

52. á thabhairt le fios gur gá borradh a chur faoi mhargadh inmheánach na dtáirgí tógála trí bhíthin creata rialála a oireann do chur chun cinn an rabharta athchóiriúcháin agus infheistíochtaí foirgníochta atá bunaithe ar thógáil inbhuanaithe;

Tomhaltas inbhuanaithe

53. ag iarraidh go ndéanfar gníomhaíocht reachtach chun na hearraí fisiceacha uile ar mhargadh an Aontais a dhéanamh níos neamhdhíobhálaí don chomhshaol, níos ciorclaí agus níos éifeachtúla ó thaobh fuinnimh de ar feadh a saolré – ón dearadh agus úsáid laethúil go dtí an t-athrú cuspóra agus an athúsáid;

54. ag iarraidh go ndéanfar athruithe reachtacha lena áirithiú gurb éifeachtúla na hiarrachtaí dul i ngleic le cur amú bia, lena n-áirítear forbairt earnála bia inbhuanaithe a spreagadh (an straitéis “ón bhFeirm go dtí an Forc”) agus tionchar na hearnála próiseála bia agus miondíola ar an gcomhshaol a laghdú trí bheart a dhéanamh maidir le hiompar, stóráil, agus pacáistiú agus maidir le cur amú bia a sheachaint, agus bearta a dhéanamh freisin le tomhaltas inbhuanaithe bia a chur chun cinn;

55. i bhfabhar gníomhaíocht ón gCoimisiún chun tacú le geilleagar sóisialta Eorpach a fhorbairt, geilleagar lena bhféadfaí na dúshláin a bhaineann le cur amú bia agus saolré ghearr táirgí a shárú i ndáiríre agus gníomhaíochtaí glasa nua a fhorbairt;

56. á chur i bhfios, in am seo na géarchéime agus na ndúshlán a ghabhann leis, go bhfuil ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha athbhreithniú a dhéanamh ar a gcuid spriocanna, rioscaí a shainaithint agus freagairt go dinimiciúil do shrianta forbartha atá ag teacht chun cinn arís agus arís eile, rud a fhágann go bhféadfadh sé a bheith deacair gníomhaíochtaí claochlaitheacha a chur chun feidhme ar bhonn leanúnach cuimsitheach;

An ghné airgeadais de chothú na hathléimneachta

57. á chur in iúl go láidir maidir leis na cistí is tábhachtaí (Beartas Comhtháthaithe an Aontais, an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, an Ciste um Aistriú Cóir, an Ciste don Nuachóiriú, etc.), agus maidir leis na cistí atá dírithe ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach (Clár LIFE, an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, etc.) lena bhféachtar le tacaíocht a thabhairt don aistriú glas, is ar an leibhéal náisiúnta a chlársceidealaítear iad agus is ar threoirlínte na rialtas láir a bhraitheann raon feidhme na dtionscadal áitiúil agus réigiúnach. Ba cheart nósanna imeachta a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go mbeidh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach a mhéid is féidir — i gcomhréir lena riachtanais i gclársceidealú agus i gcur chun feidhme chistí an Aontais;

58. á chur i bhfáth maidir le plean REPowerEU a chuir an Coimisiún Eorpach i láthair, plean i dtaca le coigilteas fuinnimh a mhéadú, soláthairtí a éagsúlú, borradh a chur faoi fhorbairt an fhuinnimh in-athnuaite, ídiú na mbreoslaí iontaise a laghdú agus infheistiú cliste a dhéanamh, ba cheart foráil a dhéanamh leis maidir lena chur chun feidhme ó thaobh na n-údarás áitiúil agus réigiúnach de, agus maidir le leithdháileadh na gcistí Eorpacha arb ann dóibh cheana féin nó ar cistí nua iad chun na críche sin; ag iarraidh ar na Ballstáit cistí nár baineadh leas astu a atreorú ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta chun tacú le pleanáil um shlándáil fuinnimh agus le hinfheistíochtaí i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus in éifeachtúlacht fuinnimh;

59. ag leagan béim ar an ról a imríonn forálacha na gConarthaí maidir le gníomhaíochtaí na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a mhaoiniú, go háirithe i réimse na cosanta aeráide. Ní mór tabhairt isteach na n-athruithe a chur in oiriúint do chúinsí agus féidearthachtaí na bpobal áitiúil, ionas gur féidir na hathruithe sin a dhéanamh go héifeachtach gan ualach rómhór a chur ar an bpobal áitiúil; tá CnaR ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, dá bhrí sin, athbhreithniú a dhéanamh ar na rialacha maidir le seirbhísí bardasacha a mhaoiniú ionas gur féidir réitigh níos fearr a chur i bhfeidhm chun na riachtanais is práinní sa réimse seo a mhaoiniú, rud a mbeidh impleachtaí aige ó thaobh an tionchair ar an gcomhshaol de;

60. ag iarraidh go gcuíchóireofar rialacha maidir le cúnamh poiblí, lena n-áirítear tacaíocht le haghaidh réitigh i réimse chistiúchán agus chothabháil na gcóras atá riachtanach ó thaobh bainistiú dramhaíola de, go háirithe deiseanna a chur ar fáil maidir le cistiú ó údaráis áitiúla agus réigiúnacha chun na córais sin a oibriú, agus maidir le tacaíocht le haghaidh bainistiú géarchéime agus tacaíocht d’oibreoirí eacnamaíocha, micrifhiontair san áireamh;

61. ag leagan béim ar an ngá atá leis an mbochtaineacht fuinnimh agus soghluaisteachta a chomhrac trí bhearta éifeachtúlachta fuinnimh agus trí fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a chur chun feidhme ar bhonn níos forleithne agus ar an ngá gaolmhar atá le tacaíocht na mBallstát ina leith sin ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach; den bharúil, dá bhrí sin, go bhfuil sé riachtanach an t-ualach costais tosaigh a bhaineann le bearta éifeachtúlachta fuinnimh a laghdú, go háirithe i gcás teaghlach, micrifhiontar, fiontair bheaga agus tomhaltóirí leochaileacha;

62. á chur i bhfáth nach leordhóthanach an cistiú a ndéantar foráil dó de réir an athbhreithnithe ar an gcóras trádála astaíochtaí (CTA) atá ann cheana chun aistriú atá cóir i ndáiríre a áirithiú, agus gur cheart cuimhneamh ar ioncaim lasmuigh de CTA maidir le hiompar de bhóthar agus foirgnimh (CTA II) a leithdháileadh don Chiste Aeráide Sóisialta; ag moladh gur cheart tús a chur le comhthiomsú an ioncaim arna chur in áirithe le haghaidh an Chiste Aeráide Shóisialta sula gcuirfear CTA II chun feidhme;

63. den bharúil gur cheart don Chiste Aeráide Sóisialta na héifeachtaí diúltacha ar theaghlaigh, micrifhiontair, fiontair bheaga agus na húsáideoirí iompair is leochailí a chúiteamh agus forbairt atá inbhuanaithe ó thaobh na sochaí de a áirithiú;

64. ag moladh don earnáil phríobháideach (lena n-áirítear trí fhreagracht leathnaithe táirgeora) páirt níos mó a ghlacadh i gcothú athléimneacht na gcathracha agus na réigiún;

65. ag iarraidh go ndéanfar níos solúbtha dlí iomaíochta na hEorpa, go háirithe maidir le státchabhair, óir ní thugtar aird leordhóthanach ann ar an gcineál iomaíochta a bhfuil ar chuideachtaí Eorpacha dul i ngleic leis i dtríú tíortha nach gcloítear leis na rialacha céanna iontu;

66. ag tarraingt aird ar an ngannmheastachán a rinneadh ar na costais atá le láimhseáil ag údaráis áitiúla de dheasca géarchéimeanna éagsúla agus na tacaíochta ó leibhéil rialachais níos airde a raibh moill uirthi; ag iarraidh, dá bhrí sin, tograí le haghaidh réitigh níos éifeachtacha;

67. ag iarraidh a thuilleadh tacaíocht airgeadais a bheith ann ar son infheistíochtaí glasa a bhfuil éifeacht chearnach acu, agus gníomhaíocht bhreise a chothú ar mhaithe leis an aistriú glas a bhrú chun cinn;

68. á chur in iúl, cé is moite de rochtain dhíreach ar chistiúchán, gur cheart cúnamh agus tacaíocht theicniúil leordhóthanach a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha le haghaidh fothú acmhainneachta, ionas gur féidir leo tairbhe a bhaint as na deiseanna cistiúcháin atá ann cheana, chun cuidiú leo cothromaíocht éifeachtach a áirithiú idir an cistiúchán príobháideach agus poiblí, agus ionas go mbeidh siad in ann an leas is fearr is féidir a bhaint as an soláthar poiblí glas agus inbhuanaithe le haghaidh infheistíochtaí;

69. i bhfách leis an smaoineamh buiséad glas a bheith ina uirlis chun beartas fhioscach a cheapadh d’fhonn cuspóirí comhshaoil a bhaint amach. Leis sin, beifear in ann measúnú a dhéanamh ar thionchar comhshaoil na mbeartas buiséadach nó fioscach, agus ar a chomhsheasmhaí atá siad leis na hiarrachtaí chun gealltanais náisiúnta agus idirnáisiúnta a chomhlíonadh ( 5 )

70. ag iarraidh go ndéanfar cúrsaí riarachán a shimpliú a thuilleadh agus go laghdófar na bacainní rialála a bhaineann le teicneolaíochtaí agus samhlacha gnó nua nuálacha a fhorbairt agus a chur chun feidhme;

71. á chur in iúl gurb iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, den chuid is mó, a mbíonn orthu dul i ngleic leis na dúshláin maidir le cur chun feidhme an bheartais aeráide, cé go dtéann an maoiniú féideartha (cuir i gcás, ioncam ó cháin nó cearta astaíochtaí), ar an iomlán, chuig an mbuiséad láir; ag iarraidh go ndéanfar athbhreithniú ar na rialacha maidir le rochtain ar acmhainní;

Soláthar na seirbhísí éiceachórais a neartú

72. ag tarraingt aird ar an ngá atá le bearta sonracha a dhéanamh chun bainistiú uisce i limistéir uirbeacha a chuíchóiriú, go háirithe chun bainistiú acmhainní uisce a chuíchóiriú agus naisc leis an dobharcheantar á gcur san áireamh san am céanna, agus chun clár a bhunú d’fhonn infheistíochtaí coinneála mionscála agus ciste chun na críche sin a fhorbairt;

73. á chur in iúl gur ábhar imní dó, d’ainneoin raon feidhme leathan na reachtaíochta comhshaoil san Aontas, go bhfuil bearnaí móra ann go fóill i gcosaint dhlíthiúil na n-éiceachóras ( 6 ) , cé go bhfuil sé ríthábhachtach éiceachórais a athbhunú chun ardcháilíocht saoil a choimeád agus chun a áirithiú go leanfar de na próisis is gá chun forbairt inbhuanaithe a dhéanamh.

An Bhruiséil, an 30 Meitheamh 2022. Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún Vasco ALVES CORDEIRO

(1) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2021:82:FIN

(2) https://report.ipcc.ch/ar6wg2/pdf/IPCC_AR6_WGII_FinalDraft_FullReport.pdf

(3) Climate change adaptation and disaster risk reduction in Europe: Enhancing coherence of the knowledge base, policies and practices [Oiriúnú don athrú aeráide agus an riosca tubaiste a laghdú san Eoraip: Comhleanúnachas an bhoinn eolais, na mbeartas agus na gcleachtas a fheabhsú] 15/2017, an Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil, https://www.eea.europa.eu/publications/climate-change-adaptation-and-disaster

(4) https://climate-adapt.eea.europa.eu/eu-adaptation-policy/sector-policies/ecosystem

(5) https://www.oecd.org/environment/green-budgeting/

(6) Mapping and Assessment of Ecosystems and their Services: An EU ecosystem assessment [Mapáil agus Measúnú ar Éiceachórais agus ar na Seirbhísí a Bhaineann leo], 2020 https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC120383