1.RÉAMHRÁ

Is bunchloch den mhúnla sóisialta Eorpach é an t‑idirphlé sóisialta. Ceann de phríomhchuspóirí an Aontais is ea feabhas a chur ar dhálaí maireachtála agus ar dhálaí oibre. Is bealaí bunúsacha chun é sin a dhéanamh iad an t‑idirphlé sóisialta agus an chómhargáil, ar rudaí iad a chuireann le táirgiúlacht níos airde agus a chinntíonn cothroime shóisialta, timpeallacht oibre ardchaighdeáin agus daonlathas ag an obair freisin. Teastaíonn comhpháirtithe sóisialta láidre ó Eoraip shóisialta láidir. Dá bhrí sin, ceann de phríomhphrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta is ea é an t‑idirphlé sóisialta.

Tá comhpháirtithe sóisialta láidre fíor-riachtanach le haghaidh bainistiú athruithe éifeachtach cothrom. Tá an t‑athrú aeráide, an digiteáil agus treochtaí déimeagrafacha ina gcúis le hathruithe sciobtha ar an domhan, ar dhomhan na hoibre san áireamh. Chuir COVID-19 dlús le cuid de na hathruithe sin. Is rud ríthábhachtach an t‑idirphlé sóisialta maidir le bealaí cothroma a aimsiú chun déileáil leis na hathruithe ar dhomhan na hoibre. Ar fud an Aontais, bhí an t‑idirphlé sóisialta chun tosaigh ar dhearadh agus cur chun feidhme beartas a chuir srian le tionchair na paindéime. Ar leibhéal na n‑earnálacha agus na gcuideachtaí, bhunaigh comhpháirtithe sóisialta prótacail nua go tapa maidir le sláinte agus sábháilteacht ag an obair nó chuir siad oiliúint chun feidhme. Ar an leibhéal náisiúnta, thacaigh siad le húdaráis chun cúnamh airgeadais a thabhairt d’oibrithe agus do chuideachtaí. Bíonn ról tábhachtach ag comhpháirtithe sóisialta freisin maidir le haghaidh a thabhairt ar thionchair fhorleathana an chogaidh fhoghaigh atá an Rúis a chur ar an Úcráin, trí imeascadh daoine easáitithe ón Úcráin, agus dídeanaithe agus imircigh eile, sa mhargadh saothair a éascú, sin agus trí theacht ar réitigh inbhuanaithe ar phá atá á choigeartú agus comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích mar fhreagairt ar an ngéarchéim costais maireachtála agus ardleibhéil bhoilscithe.

Cuireann rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta feabhas ar cheapadh beartas agus ar an reachtóireacht. Tá eolas agus taithí gan sárú ag comhpháirtithe sóisialta ar an staid fostaíochta agus shóisialta ‘ar an láthair’. Is féidir lena n‑ionchur cothromaíocht a bhaint amach idir leasanna oibrithe agus fostóirí agus feabhas a chur ar inghlacthacht agus éifeachtúlacht beartas agus reachtaíochta. Is uathúil an ról atá ag comhpháirtithe sóisialta i gcomparáid le páirtithe leasmhara eile. Cuireann an Conradh (Airteagal 154 CFAE) d’oibleagáid ar an gCoimisiún dul i gcomhairle le comhpháirtithe sóisialta maidir le tograí i réimse an bheartais shóisialta (i.e. tograí a thagann faoi Airteagal 153 CFAE), chun go mbeidh an deis ag comhpháirtithe sóisialta caibidlíocht a dhéanamh ar chomhaontuithe, más mian leo déanamh amhlaidh. Féadfar comhaontuithe comhpháirtithe sóisialta a chur chun feidhme trí bhíthin dhlí an Aontais (Airteagal 155 CFAE). Eagraítear idirphlé struchtúrtha ar leibhéal an Aontais Eorpaigh go tráthrialta leis na comhpháirtithe sóisialta i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh um chomhordú an bheartais eacnamaíoch agus fostaíochta, ag gach céim chinniúnach le linn an timthrialla.

Cuireann an tAontas ról na gcomhpháirtithe sóisialta chun cinn agus molann sé idirphlé sóisialta níos fearr. Is cuspóir coiteann ag an Aontas agus ag na Ballstáit é an t‑idirphlé sóisialta a chur chun cinn, agus éagsúlacht na gcóras náisiúnta á cur san áireamh agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta á urramú. Is gá tuilleadh a dhéanamh ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais Eorpaigh chun tacú leis an gcumhdach cómhargála agus chun cur le hinniúlacht comhpháirtithe sóisialta, a rannpháirtíocht a spreagadh agus a neamhspleáchas a chosaint. I mí an Mhárta 2021, ina Phlean Gníomhaíochta um Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta d’fhógair an Coimisiún go gcuirfeadh sé tionscnamh i láthair chun tacú leis an idirphlé sóisialta ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais tar éis comhairliúcháin leis na comhpháirtithe sóisialta. Ar an leibhéal polaitiúla is airde iarradh idirphlé sóisialta neartaithe ar gach leibhéal le Gealltanas Sóisialta Porto a shínigh Uachtaránacht na Portaingéile ar Chomhairle an Aontais, Parlaimint na hEorpa, an Coimisiún Eorpach, comhpháirtithe leasmhara agus an tArdán Sóisialta. Leis an tionscnamh um idirphlé sóisialta, a luadh sa Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal ‘An Chomhdháil ar Thodhchaí na hEorpa, Gníomhaíocht Nithiúil a dhéanamh den Fhís’ ó mhí an Mheithimh 2022 freisin, cuirtear go mór leis an obair leantach ar an gComhdháil.

Sa Teachtaireacht seo ón gCoimisiún leagtar amach roinnt bearta nithiúla chun an t‑idirphlé sóisialta san Aontas a neartú agus tá togra le haghaidh moladh ón gComhairle maidir leis an gcaoi an t‑idirphlé sóisialta náisiúnta agus an chómhargáil a neartú ag gabháil léi. D’ullmhaigh an Coimisiún an tionscnamh seo i ndlúthchomhar leis na comhpháirtithe sóisialta agus bhí malartuithe aige le Parlaimint na hEorpa, le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus le Coiste na Réigiún chomh maith.

2.IDIRPHLÉ SÓISIALTA NÁISIÚNTA

Tá éagsúlacht i socruithe agus próisis idirphlé shóisialta ó Bhallstát go chéile: i dtaca le caidreamh oibreachais comhchoiteann, ról na cómhargála maidir le dálaí oibre a shocrú, acmhainneacht agus ballraíocht eagraíochtaí, leis na struchtúir fhoirmiúla le haghaidh rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta i gceapadh agus cur chun feidhme beartas, agus lena dtábhacht pholaitiúil. Tá córais chómhargála na mBallstát éagsúil óna chéile maidir lena láraithe nó díláraithe atá siad.

Tá struchtúr foirmiúil náisiúnta idirphlé shóisialta amháin nó níos mó i bhfeidhm ag formhór na mBallstát, faoinar féidir le hionadaithe ar fhostóirí, ar cheardchumainn agus ar an rialtas ábhair ghinearálta eacnamaíocha agus shóisialta a phlé. Tá éagsúlacht mhór idir ról agus cumhachtaí na gcomhlachtaí sin, ach de ghnáth bíonn ról comhairleach agus comhairliúcháin acu maidir le dréachtreachtaíocht agus dréachtbheartais, go háirithe i réimsí a bhaineann leis an bhfostaíocht, agus is féidir leo fóram a chur ar fáil uaireanta chun comhaontuithe a chaibidliú. Tá comhlachtaí trípháirteacha ag go leor Ballstát freisin, comhlachtaí a dhéileálann le saincheisteanna sonracha, amhail an tslándáil shóisialta, an fhostaíocht, an oiliúint, agus an tsláinte agus an tsábháilteacht ag an obair. Braitheann idirphlé sóisialta trípháirteach táirgiúil, a bhfuil baint ag údaráis phoiblí leis, ar idirphlé sóisialta láidir dépháirteach.

I saol athraitheach na hoibre, táthar ag súil le go leor ón idirphlé sóisialta. Cé go bhfuil dlús na bhfostóirí (sciar na bhfostóirí ar baill iad d’eagraíochtaí fostóirí) réasúnta cobhsaí fós, tá laghdú tagtha (ar an meán) ar dhlús na gceardchumann ar fud na mBallstát. An t‑athrú ar ghníomhaíocht eacnamaíoch ón monaraíocht go seirbhísí san earnáil phríobháideach, sin agus saol athraitheach na hoibre, fágann an méid sin go bhfuil sé deacair do cheardchumainn agus d’eagraíochtaí fostóirí baill nua a earcú. Ní dhéantar ionadaíocht ar an‑chuid oibrithe atá gníomhach i bhformhór na gcineálacha nua fostaíochta, lena n‑áirítear líon méadaitheach daoine féinfhostaithe. Is amhlaidh atá le haghaidh oibrithe a bhfuil conarthaí ar théarma seasta acu, a bhfuil ardú ag teacht ar a líon ach ar lú an dóchúlacht go rachaidh siad isteach i gceardchumann. De bharr na solúbthachta ó thaobh ama agus ionaid oibre de, bíonn deacrachtaí ag ionadaithe na bhfostaithe an lucht saothair ilroinnte sin a eagrú. Le blianta beaga anuas, tá tionscnaimh déanta ag eagraíochtaí comhpháirtíochta sóisialta chun baill nua a mhealladh nó chun guth níos láidre a thabhairt do ghrúpaí áirithe atá faoi ghannionadaíocht (go háirithe oibrithe óga agus oibrithe ardáin) trí straitéisí spriocdhírithe agus iarrachtaí earcaíochta agus trí struchtúir shonracha a chruthú laistigh de na heagraíochtaí. Maidir le comhionannas inscne, tá an‑éagsúlacht ar fud an Aontais i sciar na mban i gceardchumann, agus treocht ghinearálta ann de líon méadaitheach ball ar mná iad, d’ainneoin an laghdaithe ar bhallraíocht ceardchumann trí chéile. Tá mná faoi ghannionadaíocht i róil cheannaireachta go fóill.

Tá laghdú mór tagtha ar sciar na n‑oibrithe a chumhdaítear le comhaontuithe comhchoiteanna le 30 bliain anuas. Laghdaigh sí ó sciar measta 66 % ar an meán san Aontas in 2000 go dtí thart ar 56 % in 2019 agus bhí laghduithe suntasacha ann go háirithe i dtíortha Lár agus Oirthear na hEorpa [Graf 1]. Ar fud na mBallstát, tugadh faoi deara aistriú leathan i dtreo dhílárú na margála ar leibhéal na gcuideachtaí. De réir na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE), níl ardchumhdach (os cionn 50 %) ag an gcómhargáil ach i dtíortha ag a bhfuil cineál éigin cómhargála earnálaí. I dtíortha ag a ndéantar an mhargáil go príomha ar leibhéal na cuideachta, is gnách gur íseal an cumhdach cómhargála. Is gnéithe den chomhargáil a bhfuil tábhacht ar leith ag baint leo iad an comhordú ar fud na n‑earnálacha agus na n‑aonad margála, agus leibhéal an chomhordaithe.

Tá éagsúlacht mhór ann i measc na mBallstát maidir le méid agus cáilíocht rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta i gceapadh beartas. Cé go bhfuil cáilíocht rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta cobhsaí le cúpla bliain anuas i bhformhór na mBallstát, tá an‑éagsúlacht ina rannpháirtíocht thráthúil fhóinteach ó thír go chéile. Cuid de na cúiseanna leis sin is ea na suíomhanna, nósanna imeachta agus cleachtais institiúideacha éagsúla . Go háirithe, déanann an Coiste Fostaíochta measúnú ar cháilíocht agus éifeachtacht an idirphlé shóisialta sna Ballstáit san ‘Athbhreithniú ar an Idirphlé Sóisialta’ uaidh gach bliain. Sna conclúidí is déanaí a d’fhormhuinigh an Chomhairle i mí an Mheithimh 2022, cuirtear i dtábhacht, i measc nithe eile, a thábhachtaí atá sé am leordhóthanach a thabhairt do chomhairliúcháin le linn an phróisis ceaptha beartas, creataí institiúideacha leormhaith a áirithiú, agus aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna a bhaineann le fothú acmhainneachta agus cumhdach na cómhargála atá ag laghdú . Chuir Parlaimint na hEorpa i dtábhacht freisin go méadaíonn córais láidre cómhargála athléimneacht na mBallstát in aimsir géarchéime eacnamaíche agus gur cheart do na Ballstáit bearta a dhéanamh chun dlús ard na gceardchumann a chur chun cinn agus an laghdú ar an gcumhdach cómhargála a aisiompú.

Graf 1: Cumhdach na cómhargála san Aontas, 2000-2019

Líon na bhfostaithe a chumhdaítear leis an gcomhaontú comhchoiteann, arna roinnt ar líon iomlán na saothraithe pá agus tuarastail (mar %, 2000 agus 2019).

Tabhair faoi deara: (1) Is ó na tíortha seo a leanas atá na sonraí is déanaí le fáil: 2019 (AT, BE, CZ, HU, IT, LT, NL, PL, PT), 2018 (BG, DE, DK, ES, FR, LU, LV, SE), 2017 (EL, FI, IE, SI, RO), 2016 (CY, MT), 2015 (SK) agus 2014 (HR). (2) I gcás IT, tá athbhreithniú déanta ar an gcumhdach agus is é 100 % anois é, rud a léiríonn go n‑úsáideann na cúirteanna oibreachais an bunphá a shocraítear i gcomhaontuithe comhchoiteanna mar thagairt chun prionsabal bunreachtúil an luacha saothair chomhréirigh agus leordhóthanaigh a chur i bhfeidhm. Sásra a bheith ann lena leathnaítear comhaontuithe comhchoiteanna do gach cuideachta, is míniú é sin ar leibhéal 100 % an chumhdaigh cómhargála in RO agus EL in 2000 agus tharla an laghdú go príomha toisc go bhfuarthas réidh leis na sásraí sin agus mar gheall ar athruithe eile ba chúis le dílárú na cómhargála.

Foinse: Le haghaidh 2000 nó an bhliain is gaire di - bunachar sonraí ICTWSS, Eagrán 6.1, Ollscoil Amstardam. Variable AdjCov (# 111). Le haghaidh na sonraí is déanaí atá ar fáil - bunachar sonraí ECFE/AIAS (2021)

Tá roinnt ionstraimí ag an Aontas a bhfuil sé d’aidhm acu an t‑idirphlé sóisialta náisiúnta a neartú. Ceanglaíonn an Treoir maidir le Pá Íosta ar na Ballstáit gníomhú chun cuidiú le comhpháirtithe sóisialta a n‑acmhainneacht a bheith rannpháirteach i gcómhargáil maidir le socrú pá a fhorbairt, agus caibidlíocht chuiditheach, fhóinteach, fheasach maidir le pá a spreagadh. Iarann an Treoir ar na Ballstáit, i gcás nach mbaineann an cumhdach cómhargála 80 % ar a laghad d’oibrithe amach, creat cumasúcháin a chur i bhfeidhm le haghaidh na cómhargála, mar aon le plean gníomhaíochta chun é a chur chun cinn. Tá athruithe leanúnacha teicneolaíochta agus an t‑uathoibriú méadaitheach á léiriú féin go mear mar athstruchtúrú ar fud an gheilleagair. Sa chomhthéacs sin, le creat cáilíochta an Aontais maidir le hathstruchtúrú, 2013, cuidítear le cuideachtaí athruithe a thuar agus éifeachtaí fostaíochta agus sóisialta an athstruchtúraithe a mhaolú. Le creat cuimsitheach Treoracha maidir le hoibrithe a chur ar an eolas agus dul i gcomhairle leo, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta araon, bunaítear rialacha chun cearta na n‑oibrithe ar leibhéal na cuideachta a chosaint, go háirithe le linn athstruchtúraithe. Tá Parlaimint na hEorpa ag breathnú ar rún ina bhfuil moltaí don Choimisiún i ndáil leis an Treoir maidir le Comhairlí Oibreacha Eorpach a athbhreithniú. Ceanglaíonn Treoracha an Aontais maidir le soláthar poiblí ar na Ballstáit an ceart chun an eagraithe agus an ceart chun cómhargála a urramú i gcomhréir le Coinbhinsiún 87 na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) maidir le Saoirse Comhlachais agus le Cosaint an Chirt Eagrúcháin agus Choinbhinsiún 98 EIS maidir leis an gCeart Eagrúcháin agus an Ceart chun Cómhargála.