GA    GA GA 
 
GA    GA  COIMISIÚN NA gCOMHPHOBAL EORPACH  
An Bhruiséil16.6.2009 
SEC(2009) 777 leagan deireanach 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE AN CHOIMISIÚIN 
Doiciméad a ghabhann leis an 
  
Togra le haghaidh 
 
RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE 
lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 998/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón 
gComhairle lena leagtar síos ceanglais sláinte ainmhithe is  infheidhme i leith 
gluaiseachta neamhthráchtála peataí 
  
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ IARMHARTA 
 
[COIM (2009) 268 leagan deireanach] 
[SEC(2009) 776] 
 
 
 
GA 2   GA DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE AN CHOIMISIÚIN 
Doiciméad a ghabhann leis an 
  
Togra le haghaidh 
 
RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE 
lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 998/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón 
gComhairle lena leagtar síos ceanglais sláinte ainmhithe is  infheidhme i leith 
gluaiseachta neamhthráchtála peataí 
  
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ IARMHARTA 
 
[COIM (2009) aaa leagan deireanach] 
[SEC(2009) bbbb] 
 
GA 3   GA Is cuid de chlár oibre pleanála/clár oibre an Choimisiúin í an mhír seo faoin tagairt 
2008/SANCO/010. 
1. F ADHBANNA A SHAINAITHINT  
1.1. Cúlra dlíthiúil 
1.1.1. Oibleagáid dhlíthiúil athbhreithniú a dhéanamh 
Leagtar amach le Rialachán (CE) Uimh. 998/20031 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón 
gComhairle ('an Rialachán') ceanglais chomhchuibhithe sláinte ainmhithe is 
infheidhme maidir le gluaiseacht neamht hráchtála peataí laistigh den Chomhphobal 
agus isteach sa Chomhphobal ('córas ginearálta'). 
Deonaíonn an Rialachán, áfach, idirthréimhse don Ríocht Aontaithe ('UK'), d'Éirinn, 
do Mhálta, don tSualainn agus don Fhionlai nn d'fhonn teacht isteach peataí ina 
gcríoch a bheith faoi réir comhlíonta le ceanglais bhreise áirithe chun an baol a laghdú maidir le confadh, eicíneacocas agus  sceartáin a thabha irt isteach ('córas 
idirthréimhseach').  
Leagtar amach leis an Rialachán oibleagái d dhlíthiúil maidir leis na rialacha a 
athbhreithniú faoi dheireadh na hidirthréimhse agus iarrtar ar an gCoimisiún 
tuarascáil a chur faoi bhráid  Pharlaimint na hEorpa agus  na Comhairle, bunaithe ar 
an taithí faighte agus ar mheasúnú riosca ma r aon le tograí le haghaidh an chórais a 
bheidh le cur i bhfeidhm ag deireadh na hidi rthréimhse. Ghlac an Coimisiún leis an 
tuarascáil an 8 Deireadh Fómhair 2007, mar aon le togra le haghaidh Rialacháin ó 
Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle  fadú áirithe a chur leis na bearta 
idirthréimhseacha go dtí mí Mheán Fómhair 2009 (dáta a cuireadh siar arís go 30 Meitheamh 2010 le Rialachán (CE) Uimh. 454/2008
2) chun go mbeadh dóthain ama 
ann gach gné a mheas agus dul i gcomhairle leis na páirtithe leasmhara ar fad maidir 
leis na roghanna. 
Bunaithe ar an tuarascáil, ar thoradh roinnt comhairliúchán a rinneadh, lena n-áirítear 
comhairliúchán leis an Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia ('EFSA'), agus ar fhaisnéis atá ar fáil ar na galair lena mbaineann san AE ar fad, tá an Coimisiún anois 
ag déanamh measúnaithe ar na roghanna fadtéarmacha, agus go háirithe ar an 
bhféidearthacht an córas gin earálta a leathnú amach go dtí na  Ballstáit atá faoi láthair 
faoin gcóras idirthréimhseach. 
1.1.2. Córas ginearálta 
Déantar foráil sa Rialachán gur gá peataí atá ag taisteal lena gcuid úinéirí ó Bhallstát 
amháin go Ballstát eile a shainaithint agus ba cheart pas AE a bheith leo a 
chruthaíonn go raibh vacsaín bailí i gcoi nne confaidh acu. Brai theann an córas a 
mbeidh feidhm aige maidir le peataí atá ag teacht isteach san AE ó thríú tíortha 
                                                
 
1 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/e n/consleg/2003/R/02003R0998-20081122-en.pdf . 
2 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriSe rv.do?uri=OJ:L:2008:145:0238:0239:EN:PDF  
 
GA 4   GA liostaithe nó neamhliostaithe ar cháilíocht na ráthaíochtaí a chuireann an tríú tír 
tionscnaimh ar fáil maidir le confadh. 
1.1.3. Córas idirthréimhseach 
Déantar achoimre ar an gcóras seo at á deonaithe don Fhionlainn, do Mhálta, don 
tSualainn agus don Ríocht Aontaithe i dTábla 1 . Tá idir rialacha an AE agus rialacha 
náisiúnta áirithe ann. Déantar foráil ann do cheangl ais bhreise iontrála, atá éagsúil ag 
brath ar an mBallstát ceann scríbe agus ar an ngalar. Déantar foráil ann freisin do 
dhíolúintí idir na Ballstáit atá faoin gcóras  idirthréimhseach faoi láthair agus fiú le 
Ballstáit eile (e.g. an Danmhairg). Tugt ar socruithe déthaobhacha orthu seo. 
1.1.4. Córas Saorghluaiseachta 
Cuireann an Ríocht Aontaithe agus Éire co mhchóras saorghluaiseachta i bhfeidhm le 
haghaidh madraí agus cat gan sainaitheantas peataí (marcáil) ná pasanna a bheith de 
dhíth. Ní cuid den chóras ginearálta ná de n chóras idirthréimhseach dá bhforáiltear sa 
Rialachán é an córas seo. 
1.2. Saincheisteanna ar gá dul i ngleic leo  
1.2.1. Tá na rialacha náisiúnta reatha casta agus cuireann siad ualach suntasach ar 
úinéirí peataí  
Ceadaíonn an córas idirthréimhseach don Fhionlainn, d'Éirinn, do Mhálta, don 
tSualainn agus don Ríocht Aont aithe a rialacha náisiúnta a choinneáil, beag beann ar 
stádas sláinte pheataí an Bhallstáit tionscnai mh. Tá difríochtaí móra idir na rialacha 
seo – ceanglais bhreise maidir le sláinte ainmhithe agus/nó ceanglais bhreise iompair 
agus bealaigh – agus cúisítear deacrac htaí dá bhrí sin do thaistealaithe na 
coinníollacha atá i bhfeidhm sna Ballstáit a thuiscint agus cuirtear isteach ar thurasanna fada a théann tríd na Ballstáit seo.  
Ní hé amháin go gcúisítear costais bhr eise d'úinéirí peataí (féach Tábla 2
 – costais 
mheasta), ach bíonn daoine aonair agus úda ráis na mBallstát ag gearán freisin. 
1.2.2. Coibhéis stádas sláinte maidir le conf adh, eicíneacocóis (E. Multiocularis) agus 
sceartáin sna Ballstáit – tuairimí EFSA 
1.2.2.1. Confadh 
Mhol EFSA bearta maolaithe riosca a chur  chun feidhme maidir le peataí a bhfuil 
vaicsín príomha faighte acu a gus atá ag teacht ó áiteanna ina mbíonn níos mó ná cás 
amháin den chonfadh i measc gach milliún peat a gach bliain, is é sin le rá, na Stáit 
Bhaltacha.  
I gcás tíortha a bhfuil ráta níos airde confaidh tuairiscit he i measc ainmhithe fiáine 
(e.g. na Stáit Bhaltacha) tá ia rrachtaí breise déanta acu le trí bliana anua s an galar a 
dhíothú agus tá monatóireacht á déanamh ar an scéal i gcónaí. 
Dá bhrí sin, tá laghdú tagtha ar an ngalar i measc ainmhithe tí agus meastar anois gur 
ionann an cás, a bheag nó a mhór, i ngach ceann de na 27 Ballstát agus go bhfuil sé 
 
GA 5   GA inchurtha leis an gcás sna 15 Bhallstát ina raibh confadh i measc ainmhithe fiáine ina 
mhórfhadhb tráth a glacadh Rialachán (CE) Uimh. 998/2003. 
Níor taifeadadh cás confaidh ar bith mar thor adh ar gluaiseachtaí dlíthiúla trasteorann 
peataí laistigh den AE, lena n-áirítear glua iseachtaí ó na Stáit Bhaltacha, le blianta 
anuas, go háirithe ó tháinig an Rialachán i bhfeidhm.  
Níl na critéir Chomhphobail a bhí infheidhme go  dtí seo maidir le liostú tríú tíortha 
bunaithe ar leitheadúlacht confaidh i measc peat aí arna húsáid ag EFSA, ós rud é go 
gcuirtear san áireamh leo cur chun feidhme b eart rialála chun confadh a chosc agus a 
rialú, an bealach a ráthaíonn údaráis in niúla bailíocht an deimhniúcháin agus 
cáilíocht an chórais mhonatóireachta agus v acsaíní. Ghlac an AE, dá bhrí sin, le tríú 
tíortha, amhail Stáit Aontaithe Mheiriceá a gus Cónaidhm na Rúise, faoin gcóras 
ginearálta in ainneoin go bhfuil ráta níos  airde confaidh i measc ainmhithe fiáine 
iontu ná mar atá sna Stáit Bhaltacha. 
1.2.2.2. Eicíneacocóis (Echinococcus multilocularis) 
De réir EFSA, léiríonn roinnt suirbhéanna ar leith maidir le hainmhithe fiáine go 
bhfuil éagsúlachtaí móra ó thír go tír agus fiú amháin ó réigiún go réigiún sa tír chéanna. Tá sé an-deacair, dá bhrí sin, na cásanna eipidéimeolaíocha a chur i 
gcomparáid agus ní bheidh i meastóireacht ar bith den eipidéimeolaíocht ach meastachán. Is beag sonraí atá ar fáil faoi  rátaí ionfhabhtaithe peataí madraí agus 
peataí cat agus tá sé deacair brí a bhain t as na sonraí atá ann de dheasca easpa 
faisnéise ar na straitéisí samplála.  
Go dtí seo bhí torthaí diúltacha ar s huirbhéanna a rinneadh san Fhionlainn chun E. 
multilocularis  a aimsiú i madraí agus i gcreimirí. Níl faisnéis ar bith curtha ar fáil ag 
Éirinn, Málta, an tSualainn ná an Ríocht Aont aithe maidir le faireachán ar an ngalar i 
madraí tí ach éilítear nach ann dó i meas c ainmhithe fiáine ná i measc an phobail 
dúchais.  
Tá sé le feiceáil ón líon teoranta suirbhéa nna atá foilsithe ar i onfhabhtú i bpeataí san 
Eoraip go bhfuil rátaí ionfhabhtaithe péiste ribíní i bhfeoiliteoirí tí íseal agus gur 
dócha gur de thoradh nochtadh íseal do ch éimeanna idirmheánacha an tseadáin agus 
de thoradh díphéistiú rialta é.  
Tuairiscíodh cásanna arna n-allmhairiú ag daoine i gceantair neamheindéimeacha 
freisin. Léirítear leis seo nach féidir an riosca a bhaineann le daoine ag taisteal go 
ceantair eindéimeacha (is cuma más ó cheantair eindéimeacha nó neamheindéimeacha a thagann siad) agus ag tolgadh an ghalair tr í uibheacha péiste 
ribíní a ionghabháil trí thim piste de bharr bheith i dteagmh áil le peataí ionfhabhtaithe 
nó le torthaí nó glasra í fiáine nó saothraithe truaillithe a fhágáil as an áireamh.  
1.2.2.3. Sceartáin 
De réir EFSA, tá an speiceas sceartán a bhí onn ar pheataí forleathan ar fud na hEorpa 
agus an Ríocht Aontaithe, Éire agus Má lta, is dócha, san áireamh. Tá na córais 
faireacháin le haghaidh speicis sceartán agus galar sceartáin-aistrithe teoranta agus 
neamhiomlán. Léirítear leis na sonraí reatha  atá ar fáil go bhfuil easpa i mbailiúchán 
córasach eiseamal, easpa cúlra eipidéim eolaíoch agus easpa  beart éifeachtúil 
rialaithe. Tá roinnt den fhaisnéi s atá ar fáil as dáta nó starógach. 
 
GA 6   GA 2. C USPÓIRÍ  
Ba cheart breathnú ar na cuspóirí foriomlá na i bhfianaise saorghluaiseachta daoine 
(Conradh CE) agus na Straitéise nua um Shláinte Ainmhithe.  
Is iad seo a leanas na cuspóirí sonracha: 
• Ceanglais a chomhchuibhiú chun fá il réidh le bacainní díréireacha ar 
ghluaiseacht peataí chun críocha neamhthráchtála ar fud an AE nó ag teacht isteach san AE ó thríú tíortha, fad is a dhéantar cosaint chuí ar shláinte phoiblí 
agus ar shláinte ainmhithe, go háirithe ó thaobh confaidh de.  
• Rialacha AE a sholáthar atá comhréireac h, nach gcúisíonn de acrachtaí agus a 
bhfuil sochair shoiléire ag baint leo i dtaobh soiléireachta agus simplithe le 
haghaidh úinéirí peataí  atá ag taisteal. 
Is é an cuspóir oibríochta an córas a bheidh le cur i bhfeidhm ón 1 Iúil 2010 ar 
aghaidh a chinneadh. 
3. P
RÍOMHROGHANNA BEARTAIS  
Tá ceithre phríomhrogha beartais sainaithean ta ag an gCoimisiún chun na cuspóirí a 
bhaint amach: 
Rogha 1:  Gan dul i mbun gnímh  
Is éard a bheadh i gceist leis seo nach mbeadh teacht isteach peataí i gcríoch na 
Fionlainne, Éireann, na Sual ainne ná na Ríochta Aontaith e faoi réir ceanglas breise 
maidir leis an bpéist ribíneach, eicíneacocas agus sceartáin tar éis an 30 Meitheamh 2010. Bheadh deireadh freisin leis na socrui the déthaobhacha ar leith atá ann faoi 
láthair idir na Ballstáit sin. 
Rogha 2: 
An córas idirthréimhseach a fhadú  
Is éard a bheadh i gceist le is seo fadú breise sealad ach a thabhairt don chóras 
idirthréimhseach go dtí deireadh 2011. Ag an am sin beidh an Coimisiún ag súil deireadh a chur le tacaíocht ón AE do chláir  náisiúnta atá dírith e ar chonfadh i measc 
ainmhithe fiáine sna Stáit Bhaltacha a dhí othú. Dá dtiocfadh feabhas suntasach ar 
chúrsaí sna Ballstáit sin, bh eadh aghaidh tugtha ar na rioscaí a shainaithin EFSA 
agus ní bheadh feidhm a thuilleadh lena moltaí maidir le bearta maolaitheacha.  
Rogha 3
: Na rialacha reatha is infheidhme maidir leis na Ballstáit ar fad a 
choigeartú 
Is éard a bheadh i gceist leis seo deireadh a chur leis na dálaí sonracha arna gcur i 
bhfeidhm ag na cúig Bhallstát, lena n-áirí tear na socruithe déthaobhacha, agus córas 
a raibh athbhreithniú teicne olaíochta déanta air ag t eacht le moladh EFSA go mba 
cheart go mbeadh an córas ag brath ar stádas sláinte an Bhallstáit tionscnaimh, a bheartú.  
Rogha 4
: Leanúint leis an gcóras id irthréimhseach ar bhonn buan 
 
GA 7   GA Fadú éiginnte an chórais idir thréimhsigh a bheadh i gceist leis seo agus chuirfí ar 
chumas na gcúig Bhallstát dá bhrí sin, ráth aíochtaí breise a ia rraidh go córasach. Ní 
chiallaíonn sé sin nach féidir le Ballstáit ei le a chomhlíonann critéir na hEagraíochta 
Domhanda um Shláinte Ainmhithe maidir le tír atá saor ó chonfadh, nó Ballstáit a 
éilíonn stádas speisialta maidir le gala r a iompraíonn sceartáin nó maidir le 
heicíneacocóis, dálaí breise a iarraidh freisin. 
4. A NAILÍS IARMHARTA  
4.1. Réamhbharúlacha 
Faoin Rialachán, baineann costais éagsúla  le peataí madra nó cat a ullmhú le 
haghaidh taistil ag brath ar an dtír tionscn aimh agus ar an mBallstát ceann scríbe 
(féach Tábla 2 – costas taistil an chéad uair a chiallaíonn nach mór sainaitheantas, 
vacsaíniú agus, nuair is gá, toirtmheas cadh antasubstainte a dhéanamh roimh 
thaisteal). 
Ní chuirtear san áireamh i dTábla 2 na socr uithe ar leith atá ann idir Ballstáit faoin 
gcóras idirthréimhseach a bhféadfadh laghdú suntasach ar chostais ullmhaithe a 
bheith mar thoradh orthu.  
Léirítear i dTábla 2 go bhfuil sé níos costas aí do shaoránaigh de chuid an AE taisteal 
lena bpeataí go Ballstáit atá faoin gcór as idirthréimhseach, ach amháin an 
Fhionlainn, ná mar atá sé filleadh ó thríú tír neamhliostaithe atá faoin gcóras 
ginearálta. 
4.2. Rogha 1 
4.2.1. Iarmhairtí eacnamaíocha 
Is cinnte go rachadh an rogha seo chun sochar  saoránach ach fáil réidh leis na costais 
a bhaineann leis na ceanglais bhreise arna n-iarraidh ag na Ballstáit atá faoin gcóras idirthréimhseach. Ar an lámh eile, bheadh ti onchar aici ar shaoránaigh atá ag teacht ó 
na Ballstáit atá faoi láthair faoin gcór as idirthréimhseach, nó ag bogadh eatarthu, 
toisc go dtiocfadh deireadh leis  na socruithe déthaobhacha. 
Is cinnte go rachadh sé c hun sochar tréidlianna údaraithe  i dtaobh méadú ar líon na 
bpeataí a mbeifí ag súil leo a bheith ag taisteal. 
Ba cheart nach mbeadh mórán iarmharta ag  an rogha seo ar shaotharlanna arna 
bhformheas ag an AE ós rud é nach gcuirf í isteach ar ioncam saotharlann a ghintear 
trí pheataí atá ag teacht isteach nó ag teacht isteach athuair san AE ó thíortha 
neamhliostaithe a thástáil. Bheadh níos mó  tábhachta ag na hiarmhairtí seo ar 
shaotharlanna a bhfuil a gc uid gníomhaíochtaí dírithe ar na hoibleagáidí seo a 
chomhlíonadh. 
Níor cheart go mbeadh mórán iarmharta ná iarmhairt ar bith orthu siúd a 
sholáthraíonn leigheas ra le haghaidh cóireála i gcoinne sceartán nó eicíneacocais ós 
rud é go moltar cóireáil dá leithéid ar c húiseanna sláinte ainmhithe agus poiblí 
freisin. 
 
GA 8   GA Ní dócha go mbeadh iarmhairt dhiúltach ag an rogha seo ar chuideachtaí iompair 
('iompróirí') ós rud é go mbeadh an córas se iceála simplithe. Féadtar glacadh leis go 
mbeadh deiseanna nua gnó ar fáil d'iompróirí leis an rogha seo chun a gcuid seirbhísí 
a thairiscint do thaisteala ithe a bhfuil peataí acu.  
Féadfaidh iarmhairt shuntasach a bheith ag an rogha seo ar ghnó na saoráidí 
coraintíne in Éirinn, i Málta, sa tSualai nn agus sa Ríocht Aontaithe. Féadfaidh 
deireadh teacht le hoibríochtaí roinnt saor áidí a chuireann peataí a thagann ó thríú 
thíortha neamhliostaithe ar coraintín fa dtéarmach. Féadfar leanúint le tréimhsí 
coraintíne gearrthéarmacha ar chúiseanna nach mbaineann le cóireáil earráideach frithsceartán/eicíneacocais.  
4.2.2. Iarmhairtí sóisialta 
Féadfaidh saotharlanna arna bhformheas ag an AE fulai ngt má roghnaítear an rogha 
seo. Tá sé i gceist ag formhór na sa otharlann foireann a ath-imscaradh go 
gníomhaíochtaí saotharlainne eile, áfach. 
Féadfaidh iarmhairt dhearfach a bheith ag an rogha seo, a shimplíonn na rialacha, ar 
thurasóireacht agus ar fhosta íocht go ginearálta dá bhrí sin. 
Ní scarfar peataí a thuilleadh óna n-úinéir í toisc go mbeidh deireadh leis an gcóras 
fadtéarmach coraintíne. 
Maidir le hiarmhairtí ar shláinte phoiblí, féadtar an riosca a bhaineann le confadh a 
thabhairt isteach le peataí atá ag taisteal ó na St áit Bhaltacha faoin gcóras ginearálta a 
mheas go réasúnta cinnte gan bheith níos  airde ná an riosca a bhaineann le 
gluaiseachtaí idir na Ballstáit eile nó ó th ríú tíortha liostaithe, amhail Stáit Aontaithe 
Mheiriceá nó Cónaidhm na Rúise, in ainneoi n staid níos tromchúisí confaidh i measc 
ainmhithe fiáine sna háiteanna sin. 
Ní hiad peataí amháin is cúis le hionfh abhtú daoine ó eicíneac ocóis ailbheolach. Níl 
aon chúis, dá bhrí sin, bearta maolaithe riosca  a dhíriú ar pheataí atá ag taisteal lena 
n-úinéirí amháin. Ní gá go ndéanfar taifead ar iarmhair tí cúiseacha ar shláinte 
phoiblí, agus go háirithe ar dháileadh geogr afach an speicis sceartán agus galar 
sceartáiniompartha a leathnú. 
4.2.3. Iarmhairtí ar an gcomhshaol 
Níl aon dabht ach go mbeadh méadú ar líon gl uaiseachtaí peataí mar thoradh ar an 
simpliú seo. Tá sé deacair iarmhairtí na rogha seo ar an gcomhshaol a chainníochtú, áfach.  
4.3. Rogha 2 
4.3.1. Iarmhairtí eacnamaíocha 
Go dtí deireadh 2011, leanfaidh saoránaigh ag íoc costais bhreise agus ag cabhrú, is 
dócha, le hioncam tréidlianna agus saotha rlann arna bhformheas ag an AE a bhuanú. 
Cabhróidh sé seo freisin ioncam iompró irí agus saoráidí coraintíne a bhuanú go 
sealadach de bharr staid na monaplachta arna gineadh ag an gcóras reatha. 
 
GA 9   GA 4.3.2. Iarmhairtí sóisialta 
Go dtí deireadh 2001, ní bheifear ag súil le hiarmhairt ar bith ar fhostaíocht agus 
mairfidh an cur isteach ar thurasanna. 
Maidir le hiarmhairtí ar shláinte phoiblí, léir ítear leis na figiúirí is déanaí a foilsíodh 
in Rabies Bulletin Europe gur dócha go ndíothófar confa dh sna Stáit Bhaltacha faoi 
dheireadh na tréimhse fadaithe seo.  Bheadh an rogha seo ina cúnamh chun 
gluaiseachtaí peataí san AE a dhéanamh níos sábháilte agus chun an  riosca féideartha 
maidir le sláinte phoiblí a laghdú dá bharr. Toisc nach bhfuil aon fhianaise ann gur ó 
pheataí a thaistil ó na Stáit Bhaltacha a thol g daoine an confadh i gcás ar bith, áfach, 
ní bheifear ag súil le hathrú rómhór. 
4.3.3. Iarmhairtí ar an gcomhshaol 
Níltear ag súil le hathrú rómhór ar an staid reatha. 
4.4. Rogha 3 
4.4.1. Iarmhairtí eacnamaíocha 
Bheadh costais bhreise le haghaidh úinéirí pe ataí a bhfuil vaicsín príomha faighte acu 
agus a thagann ó na Stáit Bhaltacha mar t horadh ar an rogha seo, mar atá molta ag 
EFSA.  
Níor cheart go mbeadh méadú suntasach ar i oncam tréidlianna ós rud é go bhfuil líon 
na ndaoine lena mbain eann teoranta go maith. 
Bheadh iarmhairt cosúil le hi armhairt Rogha 1 ag an r ogha seo ar sholáthróirí 
frithsheadán, ar iompróirí agus ar shaoráidí coraintíne.  
4.4.2. Iarmhairtí sóisialta 
Ós rud é go bhfuil líon na bpeataí atá clúdaith e ag rialacha sonracha breise teoranta 
go maith, bheadh na hiarmhairtí ar úinéirí pe ataí agus ar an turasóireacht teoranta 
freisin. 
Tá sé léirithe sna torthaí praiticiúla gu r bheag iarmhairt dhiúltach a bheadh ar 
shláinte phoiblí. 
4.4.3. Iarmhairtí ar an gcomhshaol 
Ní féidir aon mhóriarmhairt ar an gcomhsha ol a thuar ós rud é nach féidir iarmhairt 
na rogha seo ar líon na ngluaiseachtaí peataí a chainníochtú. 
4.5. Rogha 4 
4.5.1. Iarmhairtí eacnamaíocha 
Go fadtéarmach, beidh costais bhreise ann fós do shaoránaigh atá ag imeacht go 
Ballstáit atá faoi láthair faoin gcóras idir thréimhseach nó ag filleadh ó na Ballstáit 
seo. Ar an lámh eile, rachadh na socr uithe déthaobhacha chun sochar fós do 
 
GA 10   GA shaoránaigh atá ag teacht ó na  Ballstáit atá faoi láthair fa oin gcóras idirthréimhseach, 
nó ag bogadh idir na Ballstáit seo. 
Is dócha go gcabhróidh an rogha seo chun ion cam na saotharlann arna bhformheas ag 
an AE agus staid na monaplachta arna gi neadh ag an gcóras reatha a bhuanú mar aon 
le hioncam na n-iompróirí agus na saoráidí coraintíne freisin. 
4.5.2. Iarmhairtí sóisialta 
Leanfaí le hobair na saotharlann séireolaío chta arna bhformheas ag an AE agus le 
hobair 'iompróirí', saoráidí coraintíne, tréidlianna údaraithe agus soláthróirí um 
chóireáil frithsheadán, agus ní bheadh baol dífhostaíochta ann. 
Chuirfí peataí atá ag teacht isteach san AE  ó thríú tíortha neamhliostaithe nó peataí 
nach gcomhlíonann na rialach a náisiúnta (tréimhsí gearrthéarmacha coraintíne) ar 
coraintín fós. Sna cásanna sin, ba cheart iarmhairtí sóisialta (agus/nó iarmhairtí leasa) a bhaineann le peata a scaradh óna n-úinéir í ar feadh sé mhí ar a laghad a mheas. 
Féadtar glacadh leis go réasúnta nach mb eidh aon bhuntáiste sunt asach soiléir ann i 
dtéarmaí na sláinte poiblí (m ar a mhínítear i roinn 1.2.2.1). 
4.5.3. Iarmhairtí ar an gcomhshaol 
Cé go bhfuil méadú tagtha ar líon na bpeataí  atá ag taisteal agus cé go bhféadfadh 
iarmhairt a bheith aige seo ar an gcomhshaol, tá sé deacair nasc a dhéanamh idir na córais srianta reatha agus líon na bpeat aí (agus úinéirí na bpeataí) a bheadh ag 
taisteal. 
4.6. Conclúidí 
Dealraíonn sé nach soláthraíonn Rogha 3 agus 4  breisluach chun na fadhbanna is 
tromchúisí a luann riaracháin agus saor ánaigh a réiteach, fadhbanna a bhaineann le 
córas casta, trioblóideach, neamhréireach ma idir le ceanglais iomarcacha um shláinte 
ainmhithe nach bhfuil údar le o, go háirithe i dtaobh confaidh. 
Ní hamháin go gcuirfeadh Rogha 3 le mear bhall i measc taistealaithe a bheadh ag 
déileáil le córais nua ag brath ar an tír tionscnaimh, ach dhéanfadh sé neamhaird iomlán de ghnéithe eile riosca a mheastar ag us tríú tíortha á li ostú. Thabharfadh sé 
drochainm gan údar do na Stáit Bhaltach a agus dhéanfaí leatrom ina gcoinne i 
bhfábhar tríú tíortha áirithe a bheadh liost aithe. In aghaidh phrionsabail bhunúsacha 
Chonradh an AE a bheadh an méid sin. Dhéa nfadh sé neamhaird freisin d'iarrataí 
Ballstáit ar shimpliú bunaithe ar fhianaise allamuigh. 
I gcás Rogha 4, bheadh ualach trom i gcónaí ar  shaoránaigh ag tais teal chuig na cúig 
Bhallstáit nó chuig Ballstáit eile saor ó ghalair nó ag teacht isteach athuair sna Ballstáit seo. 
Níl na roghanna seo ag teacht in aon chor le mian fhormhór na mBallstát 
comhchuibhiú a bhaint amach agus gluaiseachtaí peataí a shimpliú laistigh den AE agus ag teacht isteach ann, ag féachaint do chosúlacht na staide sláinte ainmhithe san 
AE. 
 
GA 11   GA I bprionsabal, tá cosúlachtaí idir Rogha 1 agus 2 . Bheadh sé i gcei st leis an dá 
cheann na neamhréireachtaí, leatrom agus ua lach gan údar atá ar shaoránaigh, lena n-
áirítear saoránaigh ó na cúig Bhallstát a gcuireann na ceanglais bhreise isteach orthu 
agus iad ag filleadh ó bheith thar lear, a bhaint am éigin.  
Ag an am céanna, choinneodh an dá rogha leibhéal ard sábháilteachta le haghaidh 
peataí ag taisteal laistigh den AE agus ag teacht isteach ann, tríd an gcóras ginearálta 
a chur i bhfeidhm. Bhí éifeacht ag an gcór as seo ar chonfadh i measc daoine agus 
peataí arna tholgadh de bharr gluaiseachtaí dlíthiúla ainmhithe idir Ballstáit nó isteach i mBallstáit a chosc roimhe seo.  
Tá buntáiste beag ag Rogha 2 ar Rogha 1. I dtéarmaí an riosca don tsláinte phoiblí a 
laghdú, chuirfeadh fadú réasúnta na mbeart idirthréimhseach chur i bhfeidhm an chórais ghinearálta ar fud an AE ar athló go dtí pointe ama áirithe. Is ag an bpointe 
seo a chuirfidh bearta dá dtugann an AE tacaí ocht maidir leis an gconfadh atá fós ann 
i measc ainmhithe fiáine a dhíothú sna AE (agus i gcríocha taobh leis), moltaí EFSA 
ar mhaolú riosca as feidhm.  
5. M
ONATÓIREACHT AGUS MEASTÓIREACHT  
Chun a áirithiú go mbaineann an córas nua na  cuspóirí arna leagan amach i Roinn 2 
amach, déanfaidh an Coimisiún monatóireacht rialta ar tháscairí áirithe chun a fheidhmíocht a mheasúnú. 
Baileofar sonraí ar tháscairí trí fhoinsí éagsúla faisnéise atá ann cheana. Féadtar 
sonraí breise a ghineadh, go háirithe suirbhéanna agus/nó agallaimh chun an leibhéal 
sástachta i measc an phobail/ú inéirí peataí a mheas. Bail eofar sonraí ó údaráis na 
mBallstát (sonraí maidir le gluaiseachtaí p eataí agus maidir le  sláinte phoiblí) go 
rialta ar leibhéal an AE mar chuid de na próisis neartaithe comhair atá ag an 
mBuanchoiste um an mBiashlabhra agus um Shláinte Ainmhithe leis na Ballstáit.  
Meastar meastóireachtaí seachtracha a bheith díréireach ag an bpointe seo. Cuirfidh 
na meicníochtaí monatóireachta eolas leor dhóthanach ar fáil c hun an cás a mheasúnú 
maidir leis an Rialachán a athbhreithniú ag  céim níos faide ar aghaidh (i gceann 
5-10 mbliana) ach amháin má thagann athrú ar an scéal idir an dá linn. 
 
GA 12   GA Tábla 1 : Léargas ar na rialacha arna gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit faoin gcóras 
idirthréimhseach  
Córas 
dlíthiúil  Bearta  IE MT SE UK FI  
Sainaitheantas le pas agus micrishlis nó tatú go dtí 
2011 (Airteagal 4) x x x x x 
Vacsaíniú bailí i gcoinne conf aidh (Airteagal 5) x x x x x Córas 
ginearálta Córas allmhairithe simplithe le haghaidh peataí 
(Airteagal 8(3)(b))   An Iorua   
Micrishlis éigeantach x x  x n/a 
Toirtmheascadh sainordaitheach antasubstainte 
roimh theacht isteach ina gcríoch d'fhonn leibhéal 
cosantach antasubstaintí i gcoinne confaidh a dheimhniú x x x x n/a Airteagal 6(1) Díolúintí ón vaicsíniú i gc oinne confaidh agus ó na 
ceanglais maidir le toirtmheascadh antasubstainte le haghaidh peataí madraí agus  cat ag gluaiseacht idir 
na Ballstáit seo x x x x n/a 
Ní mór do pheataí atá ag  teacht isteach ó thríú 
tíortha liostaithe na rialacha céanna le peataí ó Bhallstáit eile de chuid an AE a chomhlíonadh  x x x x n/a Airteagal 8(1)  
Cuirfear peataí a thagann isteach ó thríú tíortha 
neamhliostaithe ar coraintín x x x x n/a Airteagal 
16 Cóireáil shainordaitheach frithsheadán i gcoinne 
eicíneacocais/sceartán x x x x x Forálacha an Chomhphobail 
Airteagal 
21 Díolúintí ón bpas, ón vaicsíniú i gcoinne confadh 
agus ó na ceanglais maidir le toirtmheascadh antasubstainte le haghaidh madraí agus cait atá ag 
taisteal tríd an tSualainn 
   An 
Danmhair g
3 
   Airteagal 
16 Díolúintí ó chóireáil frithsheadán i gcoinne 
eicíneacocais/sceartán  x x x x x Córas idirthréimhseach  
Rialacha náisiúnta 
Gan bunús dlí sa 
Rialachán Cuideachtaí formheasta iompair  x x  x  
                                                 
3 Cinneadh 2004/557/CE ón gCoimisiún (IO L 249, 23.7.2004, lch 18). 
 
GA 13   GA Córas Saorghluaiseachta 
Rialacha náisiúnta 
Gan bunús dlí sa 
Rialachán Díolúintí ó na ceanglais maidir le sainaitheantas 
agus le pas le haghaidh peataí madraí agus cat ag gluaiseacht idir Éirinn agus an Ríocht Aontaithe x   x  
 
GA 14   GA Tábla 2 : COSTAIS MHEASTA   
le haghaidh madra ar méid meánach ag taisteal laistigh den AE nó ag teacht isteach san AE athuair tar éis turais thar lear (foinse: údaráis inniúla na mBallstát ) 
 Sainaitheantas 
(micrishlis + pas) Vaicsíniú arna 
nótáil sa phas Sampláil + 
deimhniúchántástáil Cóireáil 
frithsceart
án Cóireáil frith-
eicíneacocais ‘Iompróirí’ Coraintín Iomlán  
Córas ginearálta  
Peata ag taisteal 
laistigh den AE €42.934 
(€15 go 95.5)  €22.504 
(€2 go 63)  - - - - - - €65.43 
Peata ag teacht 
isteach athuair san 
AE ó thríú tíortha liostaithe  €42.93
4 
(€15 go 95.5)  €22.504 
(€2 go 63)  - - - - - - €65.43 
Peata ag teacht 
isteach athuair san 
AE ó thríú tíortha neamhliostaithe €42.93
4 
(€15 go 95.5)  €22.504 
(€2 go 63)  €29.204 
(€5 go 53)  €50 
(€30 go 88)  - - - - €144.63 
Córas idirthréimhseach  
Peata ag teacht 
isteach/ag teacht 
isteach athuair sa UK, IE, MT ón gcuid eile den AE  €50.50 
(€15 go 107)
 €26.70 
(€2 go 63)  €34 
(€5 go 69)  €50 
(€30 go 88)  €18.80 
(€5 go 56)  €16.80 
(€1 go 39.30)  UK: N/A 
IE: bád 
farantóireacht a
=€20,  
eitleán=€910,
MT: €72  - € 196.80 
(+ costais 
iompair)  
Peata ag teacht 
isteach/ag teacht 
isteach athuair sa SE ón gcuid eile den AE  €50.50 
(€15 go 107)
 €26.70 
(€2 go 63)  €34 
(€5 go 69)  €50 
(€30 go 88)  - €16.80 
(€1 go 39.30)  - - €178 
Peata ag teacht 
isteach/ag teacht €50.50 €26.70 - - - €16.80 - - €94 
                                                 
4 Ní áirítear figiúirí ón UK, IE, MT, SE agus FI. 
 
GA 15   GA isteach athuair sa FI 
ón gcuid eile den 
AE  (€15 go 107)  (€2 go 63)  (€1 go 39.30)  
Peata ag teacht isteach san AE, IE, 
MT, SE ó thríú 
tíortha neamhliostaithe  - - - - - - - UK: €3480 
IE: €2500 MT: €1000 
SE: €3350 €3480 
€2500 €1000 
€3350