GA   GA 
 
 
 AN COIMISIÚN  
EORPACH   
An Bhruiséil, 22.12.2021  
SWD(2021) 579 final  
 
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN  
 
ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN TUARASCÁIL AR AN MEASÚNÚ 
TIONCHAIR  
 
a ghabhann leis an doiciméad  
Togra le haghaidh TREOIR ÓN gCOMHAIRLE  
lena leagtar síos rialacha chun mí‑úsáid eintiteas caoch chun críoch cánach a chosc agus 
lena leasaítear Treoir 2011/16/AE  
{COM(2021)  565 final}  - {SEC(2021)  565 final}  - {SWD(2021)  577 final}  -
 {SWD(2021)  578 final}   
 
1 
 Bileog Achoimre Feidhmiúcháin  
Measúnú tionchair le haghaidh tionscnaimh chun dul i ngleic le húsáid eintiteas caoch agus socruithe 
caocha chun críoch cánach – “Unshell”  
A. An gá atá le beart  
Cén fhadhb atá ann agus cén fáth ar fadhb í ar leibhéal an Aontais?  
Is iad na príomhfhadhbanna a dtugtar aghaidh orthu sa mheasúnú tionchair seachaint cánach agus 
imghabháil cánach de dheasca na húsáide a bhaineann cuideachtaí agus daoine aonair as eintitis chaocha 
chun críoch cánach. Is féidir eintitis chaocha a shainmhín iú mar chuideachtaí agus eintitis eile nach bhfuil 
tábhacht acu (níl oifigí, fostaithe, trealamh etc. acu) agus nach ndéanann aon fhíorghníomhaíocht 
eacnamaíoch, nach gcomhlíonann ach bunriachtanais an chláraithe agus an eagrúcháin. Is féidir eintitis 
chao cha a bheith i bhfoirmeacha éagsúla ag brath ar an úsáid atá beartaithe.  
Ar an iomlán, na deicheanna billiún euro in aghaidh na bliana a bhíonn i gceist le caillteanais chánach de 
dheasca cuideachtaí a bhíonn ag seachaint cánach1. Baineann dúshlán ar leit h le meastachán a dhéanamh 
ar chaillteanais chánach de dheasca úsáid eintiteas caoch. Tugtar le fios sa chéad neastachán ar an 
bhfeiniméin go bhféadfaí caillteanas cánach a mheas ag thart ar EUR  23 Billiún in aghaidh na bliana. 
Thairis sin, tá fianaise mhó r láidir ann go leanann gníomhairí eacnamaíocha éagsúla, lena n -áirítear 
cuideachtaí ilnáisiúnta móra, d’eintitis chaocha a úsáid chun dliteanas cánach a laghdú ar bhealach 
dleathach agus uaireanta ar bhealach neamhdhleathach.  
Is iad na trí phríomhchúis l eis an bhfadhb: a) easpa rialacha AE lena sainítear ceanglais chomhchoiteanna 
maidir le tábhacht íosta chun críoch cánach san Aontas; b) easpa faisnéise a bheadh ag teastáil ó riaracháin 
chánach chun na rialacha atá ann cheana in aghaidh seachaint cánach a gus imghabháil cánach a chur i 
bhfeidhm go héifeachtach; c) idirghabhálaithe áirithe a chuireann eintitis chaocha chun cinn.  
Cad é ba cheart a bhaint amach?  
Is é cuspóir ginearálta an tionscnaimh dul i ngleic le seachaint cánach agus imghabháil cánach trí eintitis 
chaocha agus, ar an gcaoi sin, rannchuidiú le feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh.  
Go sonrach, tá sé d’aidhm ag an tionscnamh na trí chuspóir a leanas a bhaint amach: ar an gcéad dul síos, 
tá sé d’aidhm aige, rialacha comhchoiteanna a thabha irt isteach, laistigh den Aontas Eorpach, chun go 
mbeifear in ann eintitis chaocha a shainaithint atá i mbaol go mbainfear úsáid astu le haghaidh seachaint 
cánach nó imghabháil cánach. Ar an dara dul síos, ní mór na Ballstáit a bheith ar an eolas gurb ann 
d’eintitis chaocha a shainaithnítear mar sin i mBallstát eile. Ar an tríú dul síos, tá sé d’aidhm ag an 
tionscnamh úsáid soláthraithe seirbhíse cánach agus cuideachtaí a dhídhreasú ó eintitis chaocha a chruthú 
san Aontas.  
Cad é an breisluach atá le beart  a dhéanamh ar leibhéal an Aontais (coimhdeacht)?  
                                                 
1 Laistigh den Aontas Eorpach, meastar gurb í an tseachaint cánach is cúis le idir EUR  35 Billiún agus 
EUR  70 Billiún d’ioncam cánach a chailltear in aghaidh na bliana. Foinse: Dover, R., Ferrett, B., Gravino, D., 
Jones, E., & Merler, S. (2015) Bringing tra nsparency, coordination and convergence to corporate tax policies in 
the European Union, European Parliamentary Research Service, PE 558.773.  
 
2 
 Fadhb na seachanta cánach nó na himghabhála cánach trí úsáid a bhaint as eintitis chaocha, is fadhb 
thrasteorann í sin de ghnáth. Is iad na nithe céanna a spreagann í agus is cúis léi gan beann ar cén Bal lstát 
ina dtarlaíonn sí.  
Laistigh den Aontas, tá an baol ann go ndéanfar saobhadh ar an margadh inmheánach de bharr cineálacha 
cur chuige náisiúnta agus d’fhéadfadh sé go mbeadh roinnt Ballstát leochaileach maidir le harbatráiste 
rialála agus cánach, go há irithe más rud é gurb é a eascraíonn as gníomhaíocht náisiúnta nach ndéanfaidh 
roinnt Ballstát ceanglais tábhachta a fhorchur ar eintitis chaocha nó go ndéanfaidh siad ceanglais a 
fhorchur ar bhealach níos boige ná in áiteanna eile. Rud tábhachtach, ós rud  é go mbaintear úsáid as 
eintitis chaocha go minic chun bonn cánach Ballstáit eile a chreimeadh, ar Ballstát é nach bhfuil an 
t-eintiteas caoch lonnaithe ann, d’fhéadfadh sé nach mbeadh dóthain dreasachta ag roinnt Ballstát chun 
rialacha láidre náisiúnta a  thabhairt isteach.  
An cuspóir maidir le seachaint cánach agus imghabháil cánach trí eintitis chaocha a chomhrac, is le creat 
comhchoiteann AE amháin is féidir cabhrú leis an gcuspóir sin a bhaint amach agus, san am céanna, sláine 
an mhargaidh inmheánaigh a chaomhnú agus cothrom na Féinne a áirithiú i measc oibreoirí eacnamaíocha 
ar fud an Aontais.  
B. Réitigh  
Cad iad na roghanna éagsúla lenar féidir na cuspóirí a bhaint amach? An bhfuil rogha thosaíochta ann nó 
nach bhfuil? Mura bhfuil, cén fáth?  
Is é atá i gceist leis an rogha bhonnlíne (rogha 0) an status quo: easpa ceanglas maidir le tábhacht íosta le 
haghaidh eintitis chaocha agus cur chun feidhme na rialacha atá ann cheana ar leibhéal an Aontais, ar an 
leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal do mhanda chun dul i ngleic le seachaint cánach agus imghabháil 
cánach. Áirítear leis sin gníomhaíocht a dhéanann Meitheal an Aontais um an gCód Iompair maidir le 
cánachas gnó (COCG) chun aghaidh a thabhairt ar shaincheist na tábhachta ach le haghaidh córais 
chánach fhabhracha amháin.  
Is rogha reachtaíochta boige í Rogha 1. Leis an rogha sin, thabharfaí ceanglais isteach maidir le tábhacht 
íosta le haghaidh eintitis chaocha, áfach, ní bheadh na ceanglais sin ceangailteach ná infhorfheidhmithe. 
D’fhéadfadh Rog ha 1 a bheith i bhfoirm moladh ón gCoimisiún nó i bhfoirm leathnú ar shainordú COCG 
chun a sheiceáil go gcuirtear na ceanglais tábhachta i bhfeidhm mar ghné ghinearálta de chórais chánach 
na mBallstát.  
Is í Rogha 2 an bhunrogha rialála, ar a mbunaítear Ro gha 3 agus Rogha 4. Le Rogha 2, thabharfaí isteach 
ceanglais chomhchoiteanna tábhachta ar fud an Aontais, lena gcuirfí oibleagáid ar eintitis dhlítheanacha 
agus ar shocruithe dlítheanacha (áirithe) – iad siúd nach ngearrfaí amach ón tús agus a chomhlíonfad h 
tairseacha áirithe – a léiriú don riarachán cánach go bhfuil gníomhaíocht eacnamaíoch shubstaintiúil acu 
sna Ballstáit ina bhfuil cónaí orthu chun críoch cánach. Mura gcomhlíonfar dóthain ceanglas tábhachta, is 
é a thiocfadh as sin iarmhairtí cánach (ead hon, deireadh a chur le buntáistí cánach le haghaidh eintitis 
chaocha faoi threoracha ábhartha AE agus/nó conarthaí cánach AE ábhartha).  
De bhreis ar Rogha 2, d’áireofaí le Rogha 3 sásra a bhunú le haghaidh comhar riaracháin agus malartú 
faisnéise a bhain eann le heintitis chaocha. Chuimseofaí le Rogha 4 na heilimintí céanna atá i Rogha 3, ach 
amháin go gcuirtear sainmhíniú comhchoiteann ar smachtbhannaí léi i gcás neamhchomhlíontacht 
eintiteas caoch.  
Is í rogha 4 rogha na tosaíochta. Áirítear léi gach eili mint atá i Rogha 2, malartú faisnéise idir riaracháin 
chánach de réir Rogha 3 agus comhlánaítear an méid sin le creat smachtbhannaí comhchoiteann. Meastar 
 
3 
 gur le Rogha 4 is fearr a bhainfear cuspóirí an tionscnaimh amach, arb í an rogha a bhfuil an éifeach t 
dhíspreagthach is airde ar cháiníocóirí aici agus, san am céanna, gan costas díréireach a fhorchur ar 
ghnólachtaí ná ar údaráis chánach.  
Cad iad tuairimí na bpáirtithe leasmhara éagsúla? Cé hiad na páirtithe leasmhara éagsúla agus cé na bearta 
is rogha  leo?  
Ar an iomlán, aithníonn freagróirí an chomhairliúcháin phoiblí an fhadhb leanúnach a bhaineann le 
seachaint cánach agus imghabháil cánach, lena n -áirítear trí mhí -úsáid a bhaint as eintitis chaocha. Mar sin 
féin, tá éagsúlacht ann idir na moltaí maidir leis an mbealach chun cinn. Cé go dtacaíonn roinnt freagróirí 
le gníomhaíocht chun dul i ngleic le seachaint cánach agus imghabháil cánach trí eintitis chaocha, tá ro innt 
eile acu den tuairim go bhféadfadh sé go mbeadh tionscnamh reachtach AE sa treo sin róluath. Ar an 
iomlán, chuir na Ballstáit oscailteacht chuiditheach in iúl agus i gcásanna áirithe tá tacaíocht shainráite ann 
le haghaidh tionscnamh dlíthiúil AE chun  dul i ngleic le húsáid eintiteas caoch le haghaidh seachaint 
cánach nó imghabháil cánach.  
C. Tionchar na rogha tosaíochta  
Cad iad buntáistí na rogha tosaíochta (más ann di; murab ann, cad iad tairbhí na bpríomhroghanna)?  
Foráiltear le Rogha 4  maidir le sainmhíniú comhchoiteann ar thábhacht íosta, rud a bhí in easnamh i gcreat 
an Aontais in aghaidh mí -úsáid cánach atá ann faoi láthair.  
A bhuí leis malartú faisnéise idir údaráis chánach dá bhforáiltear inti, comhlánaítear an malartú faisnéise 
atá i bhf eidhm cheana ar leibhéal an Aontais Eorpaigh. Maidir leis na Ballstáit, a bhfuil a mbonn cánach á 
gcreimeadh de dheasca úsáid eintiteas caoch, ar eintitis chaocha iad atá cláraithe i mBallstáit eile, 
d’áiritheofaí leis an malartú faisnéise go gcuirfí iad a r an eolas faoi sin.  
Le smachtbhannaí comhchoiteanna, áirithítear an leibhéal is airde comhlíontachta i measc eintiteas agus 
cóir chomhionann le haghaidh na n -eintiteas uile san Aontas, gan beann ar a n -áit chláraithe. Dá bhrí sin, 
tá an éifeacht dhearfac h is airde a d’fhéadfadh a bheith ann ar inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí aici i 
measc na roghanna uile agus le hidirghabháil an Aontais, meastar go rannchuidítear le feidhmiú níos fearr 
an mhargaidh inmheánaigh trína ilroinnt a sheachaint trí na rog hanna éagsúla smachtbhannaí a 
d’fhéadfadh a bheith ann.  
Fiú má thagann laghdú fíorbheag ar sheachaint cánach agus ar imghabháil cánach de bharr na 
hidirghabhála, meastar gur mhó na sochair ná na costais (costais chomhlíontachta agus riaracháin den 
chuid i s mó) a bhaineann leis an tionscnamh seo mar sin féin.  
Cad iad costais na rogha tosaíochta (más ann di; murab ann, cad iad costais na bpríomhroghanna)?  
Meastar go mbeidh teorainn leis na costais chomhlíontachta ar eintitis toisc go mbeadh an fhaisnéis sin ar 
fáil go héasca don eintiteas, ar eintitis iad a gceanglófar orthu féinmheasúnú agus tuairisciú a dhéanamh.  
Tá na costais ar an riarachán cánach teor anta d’ardán a chur chun feidhme chun faisnéis a mhalartú, do 
mheastóireacht a dhéanamh ar shonraí a thuairiscítear agus do smachtbhannaí a riar. Maidir leis an 
meastóireacht ar na sonraí a thuairiscítear, chun a chinneadh an bhfuil eintiteas ina eintiteas  caoch nó nach 
bhfuil, is é an riarachán cánach a dhéanann an mheastóireacht sin bunaithe ar an bhféinmheasúnú a 
dhéanann an t -eintiteas de réir critéar sonrach.  
Méid na gcostas a bhainfeadh le smachtbhannaí a riar, bheadh sé sin ag brath ar an gcineál sma chtbhanna 
 
4 
 a bheadh ann. I gcás pionóis airgeadais, meastar go mbeidh na costais teoranta do na costais riaracháin a 
eascraíonn as fíneáil a eisiúint agus as faireachán a dhéanamh ar íocaíocht an phionóis.  
Na costais forfheidhmiúcháin a bhaineann le rogha 2, rogha 3 agus rogha 4, níor cheart difear bunúsach a 
bheith eatarthu le haghaidh an riaracháin náisiúnta, óir, mura mbeadh aon chreat comhchoiteann 
smachtbhannaí beartaithe, bheadh ar an riarachán náisiúnta smachtbhannaí áirithe a chur i bhfeidhm fós 
chun an chomhlíontacht a áirithiú.  
Cén tionchar a imreofar ar FBManna agus ar an iomaíochas?  
Tá sé d’aidhm ag an tionscnamh na heintitis sin a chumhdach nach bhfuil  tábhacht acu agus a bhunaítear 
chun cánachas a sheachaint nó a imghabháil2, seachas gnólachtaí a bhfuil fostaíocht agus 
fíorghníomhaíocht eacnamaíoch acu. Maidir leis na critéir lena ndéantar oibleagáidí tuairiscithe don 
údarás cánach a ghníomhaíochtú, tá siad teoranta go docht do chuideachtaí a bhfuil an baol ann go 
gcleachtann siad seac haint cánach nó imghabháil cánach agus, leis sin, meastar nach gcumhdófar ach sciar 
an-bheag den daonra a shainítear mar FBManna. Le critéir na tairsí, meastar go n -eisiafar formhór mór na 
FBManna (e.g.chun go dtiocfadh sé faoin raon feidhme, ba cheart do FBM an chuid is mó dá ioncam a 
fháil ó ioncam éighníomhach, ba cheart é a bheith faoi úinéireacht úinéirí eachtracha den chuid is mó agus 
níor cheart na hacmhainní is gá a bheith aige chun fíorghníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanamh).  
Maidir leis an iomaíoch as, ní bheadh tionchar ag an tionscnamh ach ar shreafaí airgeadais nach mbaineann 
le fostaíocht ná le fíorghníomhaíocht eacnamaíoch. San fhadtéarma, d’fhéadfadh sé go mbeadh éifeachtaí 
dearfacha indíreacha ag baint le teorainn a chur le húsáid eintiteas na ch bhfuil aon tábhacht acu, rud a 
spreagfadh infheistíochtaí táirgiúla.  
An imreofar tionchar suntasach ar bhuiséid náisiúnta agus ar údaráis riaracháin náisiúnta?  
Gnóthachan cánach a bheadh deacair a mheas, sin é an príomhthionchar a bheadh ar bhuiséid  náisiúnta. 
Laistigh den Aontas Eorpach, meastar gurb í an tseachaint cánach is cúis le idir EUR  35 Billiún agus 
EUR  70 Billiún d’ioncaim chánach a chailltear in aghaidh na bliana.  
Is féidir a mheas gur easnamh acmhainní é an t -ioncam cánach a tarscaoilead h, acmhainní a d’fhéadfaí a 
úsáid ar shlí eile le haghaidh infheistíocht phoiblí agus le haghaidh soláthar earraí poiblí. Ní díol sásaimh 
an t-easnamh sin go háirithe tráth a bhfuil gá le hacmhainní chun borradh a chur faoin téarnamh tar éis 
phaindéim COVI D-19. 
An mbeidh aon tionchar suntasach eile i gceist?  
Ní bheidh  
Comhréireacht?  
Ní rachadh an ghníomhaíocht thar critéir maidir le tábhacht íosta a shocrú. Le sásraí amhail díolmhuithe 
agus díolúintí ó na ceanglais tuairiscithe faoin tionscnamh, ní bheidh eintitis agus socruithe lena 
mbaineann riosca íseal mí -úsáide cánach faoi réir an tionscnaimh. Thairis sin, de réir anailís an 
Choimisiúin, ní bheidh ach ar íosmhéid d’eintitis agus de shocruithe san Aontas féinmheasúnú a 
                                                 
2 Léiríodh in imscrúdú OpenLux gur cláraíodh níos mó ná 1  000 cuideachta gan aon fhostaithe ag an seoladh 
céanna.  
 
5 
 dhéanamh faoin tionscnamh.    
D. Iarobair  
Cathain a dhéanfar athbhreithniú ar an mbeartas?  
Dá roghnófaí an rogha thosaíochta, dhéanfaí faireachán ar an mbeartas ar dhá phríomhbhealach. Ar an 
gcéad dul síos, déanfaidh na Ballstáit tuairisciú ar shonraí maidir le cur chun feidhme an bheartais agus na 
ngníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin.  Ba cheart c uid de na sonraí sin ar a laghad a chur ar fáil don phobal, 
chun críche trédhearcachta agus chun an grinnscrúdú poiblí a chumasú sna Ballstáit. Ar an dara dul síos, 
déanfaidh an Coimisiún measúnú ar chur chun feidhme agus ar fhorfheidhmiú an tionscnaimh sn a Ballstáit 
éagsúla agus déanfaidh sé tuairisciú air. Is ar bhonn sonraí ó na Ballstáit a dhéanfar an measúnú sin go 
príomha.  
5 bliana tar éis dó tús a chur le cur chun feidhme na hionstraime, déanfaidh an Coimisiún meastóireacht ar 
thorthaí an bheartais i ndáil lena chuspóirí agus leis na tionchair fhoriomlána ar ioncaim chánach, ar 
ghnólachtaí agus ar an margadh inmheánach.