MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1. COMHTHÉACS AN TOGRA

Copernicus an t-ainm nua ar an gClár Eorpach um Breathnadóireacht na Cruinne, GMES (Faireachán Domhanda don Chomhshaol agus don tSlándáil). Le Rialachán (AE) Uimh. 911/2010 GMES a bunaíodh Copernicus, nó le bheith níos cruinne, a bunaíodh réamhtheachtaí Copernicus, mar chlár de chuid an AE. Cumhdaítear leis an Rialachán na gníomhaíochtaí uile lena n áirithítear soláthar neamhbhriste sonraí agus faisnéise atá cruinn agus iontaofa maidir le ceisteanna comhshaoil agus ábhair slándála d'úsáideoirí atá i bhfeighil ar bheartais a cheapadh, a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh orthu, san AE agus ina chuid Ballstát. Tá Copernicus dírithe ar rochtain a sholáthar don Eoraip ar fhaisnéis agus ar shonraí breathnadóireachta atá iontaofa, neamhspleách agus leanúnach. Is é is aidhm d'infheistíocht an AE na bearnaí breathnadóireachta a dhúnadh, rochtain a sholáthar ar shócmhainní atá ann cheana agus seirbhísí oibríochtúla a fhorbairt.

Sé Sheirbhís atá i struchtúr Copernicus: Faireachán Muirí, faireachán Atmaisféir, faireachán Talún agus faireachán Athraithe Aeráide, i dteannta tacaíochta don Éigeandáil agus don tSlándáil. Baineann Copernicus úsáid as sonraí ó shaitilítí agus ó bhraiteoirí in situ amhail baoithe, balúin nó braiteoirí aeir chun faisnéis agus réamhfhasnéis bhreisluacha atá tráthúil agus iontaofa a sholáthar chun tacaíocht a thabhairt, mar shampla, do thalmhaíocht agus iascach, d'úsáid talún agus pleanáil uirbeach, don chomhrac in aghaidh dóiteáin foraoise, don fhreagairt i gcás tubaistí, d'iompar muirí nó d'fhaireachán ar thruailliú aeir.

Cuireann Copernicus le cobhsaíocht agus fás eacnamaíoch trí fheidhmeanna tráchtála a fheabhsú (seirbhísí iartheachtacha, mar a thugtar orthu) i mórán earnálacha éagsúla trí rochtain chuimsitheach agus oscailte ar shonraí breathnadóireachta agus ar tháirgí faisnéise Copernicus. Tá sé ar cheann de na cláir atá le cur chun feidhme faoi An Eoraip 2020, straitéis maidir le fás cliste, inbhuanaithe agus uileghabhálach, agus áiríodh é i dtionscnamh beartais thionsclaíoch An Eoraip 2020 toisc na tairbhí a bhaineann leis do réimse leathan beartas de chuid an Aontais.

Ní féidir le Ballstáit aonair an fhreagracht maidir le maoiniú do shaothrú agus athnuachan bonneagair spáis, a rinneadh le cistí ón AE agus cistí idir-rialtasacha, a bhaint amach go barrmhaith, de dheasca na gcostas lena mbaineann. I réimse na breathnadóireachta spásbhunaithe don mheitéareolaíocht oibríochtúil, tá a gcuid acmhainní tugtha le chéile ag na Stáit Eorpacha chun satailítí meitéareolaíochta a fhorbairt agus a shaothrú faoi chuimsiú na hEagraíochta Eorpaí chun Sochar a Bhaint as Satailítí Meitéareolaíochta (EUMETSAT). Rinne Stáit Eorpacha forbairt freisin ar léiritheoirí satailítí comhshaoil tríd an nGníomhaireacht Spáis na hEorpa (ESA) nó trí ghníomhaireachtaí spáis naisiúnta. Ní raibh ar a gcumas, áfach, dul i gcomhar lena chéile maidir le maoiniú do chláir oibríochtúla i réimse an fhaireacháin ar an gcomhshaol. Tá an gá leis na breathnadóireachtaí sin práinneach anois, i bhfianaise an bhrú pholaitiúil atá ar údaráis phoiblí, agus atá ag dul i méid, cinntí eolacha a dhéanamh i réimsí an chomhshaoil, na slándála agus an athraithe aeráide agus i bhfianaise an ghá atá le comhaontuithe idirnáisiúnta a chomhlíonadh.

Níl sé ar chumas na mBallstát, i gcás na seirbhísí a bhfuil cumhdach pan-Eorpach agus domhanda acu, cuspóirí an ghnímh bheartaithe a bhaint amach go leormhaith, ós rud é gur gá na hionchuir ó na Ballstáit éagsúla a chur le chéile ar an leibhéal Eorpach. Is fearr a d'fhéadfaí seirbhísí eile a sholáthar (e.g. léarscáileanna éigeandála nó léarscáileanna faireacháin talún téamacha a bhfuil raon feidhme tíreolaíoch níos teoranta iontu) ar an leibhéal Eorpach ar dhá chúis. Ar an gcéad dul síos bheadh barainneachtaí scála ann dá ndéanfaí bainistiú níos comhtháite agus níos láraithe ar na sonraí ionchuir ó bhraiteoirí sa spás nó in situ.

Ar an dara dul síos, le seirbhísí faireacháin na Cruinne a bheith á soláthar ar bhealach comhordaithe ar fud na mBallstát is féidir dúbláil a sheachaint agus feabhsaítear an faireachán ar chur chun feidhme reachtaíocht chomhshaoil an AE ar bhonn critéar atá trédhearcach agus oibiachtúil. Is le faisnéis inchomparáide arna cur le chéile ag leibhéal na mBallstát amháin is féidir cur chun feidhme éifeachtach na reachtaíochta comhshaoil a fhíorú, reachtaíocht ina dtugtar aghaidh i mórán cásanna ar fhadhbanna atá gan teorainn agus ar fadhbanna idirnáisiúnta iad dá bhrí sin.

Lena chois sin, le gníomhaíocht ar an leibhéal Eorpach, cruthófar barainneachtaí scála ónar féidir luach níos fearr a fháil ar airgead poiblí. Is léir dá bhrí sin go dtagann breisluach le gníomhaíocht ar leibhéal an AE.

Ón uair a bunaíodh an clár i leith tá an AE agus ESA tar éis breis agus EUR 3.2 billiún a leithdháileadh air dá fhorbairt. Cuireadh cuid mhaith de bhuiséad an GMES ar leataobh don fhorbairt ar shatailítí breathnadóireachta: na Fairtheoirí. Cuireadh é sin i gcrích le ranníocaíocht EUR 738 milliún ón gCoimisiún le Clár Eilimint Spáis GMES (GSC) de chuid ESA.

Beidh Copernicus á maoiniú ag téama Spáis an tSeachtú Creatchlár le haghaidh Taighde agus Forbartha Teicneolaíochta (CC7) agus ag an GMES agus a chlár Oibríochtaí Tosaigh go dtí deireadh na bliana 2013. Ós rud é go mbeidh Copernicus réidh le tús a chur lena chéim oibríochtúil, beidh Rialachán nua de dhíth ó 2014 ar aghaidh. I gcomhréir le cuspóirí na Teachtaireachta "Clár Oibre chun an CAI 2014-2020 a shimpliú"[1], tabharfar sainmhíniú níos fearr leis an Rialachán seo ar rialachas an chláir, go háirithe ról an Choimisiúin, cuspóirí an chláir agus táscairí lena bhféadfaí faireachán éifeachtach a dhéanamh ar a chur chun feidhme agus aistriú gan fadhbanna ó na gníomhaíochtaí reatha a áirithiú. Tá forálacha sa Rialachán atá beartaithe chomh maith chun nósanna imeachta airgeadais comhréireacha a bhunú, go háirithe maidir le cuid mhór den chlár atá le cur chun feidhme go neamhdhíreach. I bhfianaise an tsimpliúcháin agus "rialála cliste", ba cheart a thabhairt ar aird go bhfuil sé mar aidhm ag Copernicus caighdeán na reachtaíochta a fheabhsú trí uirlisí faireacháin bunaithe ar fhianaise a sholáthar.

Sa Teachtaireacht uaidh dar teideal 'Buiséad don Eoraip 2020' (COM (2011) 500 final an 29.06.2011), thug an Coimisiún le fios go raibh sé beartaithe GMES a chistiú lasmuigh den chreat airgeadais ilbhliantúil sa tréimhse ó 2014 go 2020, i bhfianaise uasteorainneacha bhuiséad an AE. Dhiúltaigh an Pharlaimint don togra sin ina rún P7_TA(2012)0062 an 16 Feabhra 2012. Sna conclúidí ón gComhairle Eorpach an 7-8 Feabhra 2013 maidir leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI), foráiltear gur cheart an clár a mhaoiniú faoi fho‑cheannteideal 1a den chreat airgeadais, le uasleibhéal gealltanas de EUR 3,786 milliún (praghsanna 2011) le leagan síos sa Rialachán CAI.

2. TORTHAÍ NA gCOMHAIRLIÚCHÁN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS MEASÚNUITHE TIONCHAIR

Ón uair a cruthaíodh Biúró GMES an Choimisiúin Eorpaigh in 2006, tá próiseas leanúnach de chomhairliúcháin le geallsealbhóirí ar bun maidir le GMES. Is é an chéad toradh a bhí leis an bpróiseas comhairliúcháin sin, próiseas a seoladh leis an Teachtaireacht dár teideal "GMES: ó choincheap go réaltacht"[2], gur glacadh an Teachtaireacht ó 2008 dar teideal "GMES: cúram pláinéid níos sábháilte".[3] Tugadh faoi chomhairliúchán breise d'fhonn an togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialacháin maidir leis an gclár Eorpach um fhaireachán na Cruinne (GMES) agus a oibríochtaí tosaigh (ón mbliain 2011 go dtí an bhliain 2013)[4] agus an Teachtaireacht dar teideal "Faireachán Domhanda don Chomhshaol agus don tSlándáil (GMES): Na Dúshláin agus na Chéad Chéimeanna Eile don Eilimint Spáis"[5].

Ó theacht i bhfeidhm an Rialacháin GMES in 2010, lean an comhairliúchán leis na Ballstáit agus le húsáideoirí ar aghaidh trí na comhlachtaí rialachais nua a bunaíodh leis an Rialachán féin: an Coiste GMES agus an Fóram Úsáideoirí atá comhdhéanta d'ionadaithe na n-úsáideoirí poiblí.

Deimhníodh sa chomhairliúchán go bhfuil suim á léiriú sa Chlár Copernicus agus go bhfuil gá leis agus – anois go mbeidh sé ina chlár de chuid an AE i ndáiríre – díríonn sé ar na roghanna éagsúla ó thaobh dearadh de, go háirithe i gcás na Seirbhísí Copernicus. Chuir na geallsealbhóirí in iúl go bhfuil an fháil gan idirbhriseadh ráthaithe ar an bhfaisnéis a thagann ó na Seirbhísí Copernicus ina bunchloch le go mbeidh rath ar an gclár agus le go dtiocfaidh na tairbhí iomlána uaidh.

Rinneadh measúnú tionchair in 2011 agus foilsíodh na príomhchonclúidí i nDoiciméad SEC (2011) 867 final an 28.06.2011, a ghabhann leis an togra ón gCoimisiún maidir leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil, COM (2011) 500. Tá an measúnú tionchair curtha in oiriúint anois agus cuireadh na moltaí a rinne an Bord um Measúnú Tionchair san áireamh. Is é an breithniú polaitiúil ar chomh úsáideach agus atá sé an clár Copernicus a mhaoiniú sa CAI an t-athrú a bhí ann ó 2011 i leith. Measann an Coimisiún, dá bhrí sin, go bhfuil sé tráthúil anois togra foirmiúil a dhéanamh.

Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, gur ghá an togra a athchoigeartú i dtaca leis an méid a comhaontaíodh faoi uasteorainn an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil, faoina ndearnadh laghdú os cionn EUR 2 billiún ar an togra tosaigh ón gCoimisiún. D'fhonn soláthar na seirbhíse a chaomhnú, bhí ar an gCoimisiún forbairtí nua a ghearradh siar san eilimint spáis chun athnuachan agus nuachóiriú a dhéanamh ar an gcumas breathnadóireachta. Glacfaidh ESA chuici an fhreagracht as an bhforbairt ar an gcéad ghlúin Fairtheoirí eile.

Tá tábhacht ag baint le ceist na húinéireachta ar shócmhainní na heliminte spáis Copernicus agus ní féidir í a bhreithniú gan na cearta ná an fhreagracht a thugtar le húinéireacht den sórt sin don úinéir a chur san áireamh. Tá na cearta iomlána is féidir ag an úinéir, lena n-áirítear an ceart chun úsáide, chun aistrithe agus chun diúscartha.

Agus cinneadh á dhéanamh ar cheart úinéireacht a ghlacadh ar shócmhainní na heiliminte spáis, is gá dhá chéim a aithint: Le linn na chéad chéime, i.e. an Creat Airgeadais Ilbhliantúil atá ann faoi láthair, ní raibh an AE ina ranníocóir le clár de chuid ESA ag ráta tuairim is 30 % agus ní raibh na cistí aige chun ról ceannaireachta a ghlacadh maidir le heilimint spáis Copernicus a threorú. Lena chois sin, leithreasuithe CC7 a bhí i gcistí an AE den chuid is mó agus níor ceapadh iad chun maoiniú buan a dhéanamh ar chlár oibríochtúil. Dá bhrí sin, ní raibh an AE in ann úinéireacht a ghlacadh chuige le linn na céime sin. Tosóidh an dara chéim leis an gcéad Chreat Airgeadais Ilbhliantúil eile. Beidh athrú ó bhonn ann sa mhéid agus go mbeidh an AE in ann 100 % den chuid is mó d'eilimint spáis Copernicus a mhaoiniú, lena n‑áirítear cuid na talún agus costas oibríochtaí na satailítí.

Sa chomhthéacs nua seo, dá dtagraítear in Airteagal 19, beidh gá le hathbhreithniú ar úinéireacht na satailítí. Tá foráil sa Rialachán maidir leis an rogha go bhféadfadh an AE, nó comhlacht nó ciste a d'ainmneofaí go sonrach chuige sin, úinéireacht a ghlacadh chuige ón ESA. I bhfianaise aistrithe úinéireachta, beidh gá measúnú a dhéanamh ar na roghanna, ag cur fachtóirí ábhartha san áireamh lena n áirítear oibriú na satailítí; úinéireacht dhlíthiúil na sonraí; coinníollacha maidir le rochtain ar shonraí; agus luach na sócmhainní. Ní dhéanfar na roghanna sin a mheas ach amháin má tá an chosúlacht ar an scéal gur mó míbhuntáistí ná buntáistí a bheidh ag baint le húinéireacht an AE. Ní fhéadfaí an t-aistriú úinéireachta ón AE a fheidhmiú ach trí bhíthin gnímh tharmligthe.

D'fhéadfaí an rogha maidir le scéim um cheannach sonraí a mheas freisin.

3. EILIMINTÍ DLÍ AN TOGRA

Ag féachaint d'Airteagal 189 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, is togra le haghaidh Rialacháin nua ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Clár Copernicus atá i gceist. Díríonn sé ar na príomhghnéithe seo a leanas

(1) An t-ainm a athrú go Copernicus

(2) Rialachas ar GMES sa chéim oibríochtúil de, d'fhonn a chur ar chumas an Choimisiúin gníomhaíochtaí a tharmligean chuig roinnt oibreoirí;

(3) Maoiniú sa tréimhse 2014-2020.

4. IMPLEACHT BHUISÉADACH

Sa ráiteas airgeadais a ghabhann leis an togra seo le haghaidh Rialacháin, tá leathreasuithe táscacha buiséadacha leagtha amach, atá comhoiriúnach leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil 2014 – 2020, le huasleibhéal gealltanas de EUR 3,786 milliún, i bpraghsanna na bliana 2011, arb ionann é agus EUR 4,291 milliún i bpraghsanna an lae inniu..

5. EILIMINTÍ ROGHNACHA

Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh d'fhonn cuspóirí áirithe atá leagtha amach sa togra a bhaint amach.

2013/0164 (COD)

Togra le haghaidh

RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

lena mbunaítear Clár Copernicus agus lena n‑aisghairtear Rialachán (AE) Uimh 911/2010

(Téacs atá ábhartha maidir leis an LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 189(2) dá chuid,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis an dréacht‑ghníomh reachtach a chur faoi bhráid na bParlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa[6],

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún[7],

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

De bharr an méid seo a leanas:

(1) Ba thionscnamh um fhaire na Cruinne a bhí san Fhaireachán Domhanda don Chomhshaol agus don tSlándáil (GMES) faoi cheannas an Aontais agus bhí sé ar siúl i gcomhpháirtíocht leis na Ballstáit agus le Gníomhaireacht Spáis na hEorpa (ESA). Siar i mí na Bealtaine 1998 a tosaíodh ar an GMES a bhunú, nuair a rinne institiúidí a raibh baint acu le forbairt gníomhaíochtaí spáis san Eoraip dearbhú comhpháirteach ar ar tugadh "Forógra Baveno". Iarradh san Fhorógra tiomantas fadtéarmach d’fhorbairt seirbhísí faireacháin comhshaoil spásbhunaithe, ina n‑úsáidfí, scileanna agus teicneolaíochtaí Eorpacha agus ina ndéanfaí tuilleadh forbartha orthu. In 2005, rinne an tAontas an cinneadh straitéiseach inniúlacht maidir le breathnóireacht Eorpach Cruinne a fhorbairt a bheadh neamhspleách ó thaobh seirbhísí a sholáthar i réimsí an chomhshaoil agus na slándála[8], agus leagadh síos dá bharr sin Rialachán (AE) Uimh. 911/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Meán Fómhair 2010 maidir leis an gclár Faireacháin Domhanda don Chomhshaol agus don tSlándáil (GMES) agus a chéad oibríochtaí (2011 go 2013)[9].

(2) Ba cheart dearcadh ar Copernicus mar rannchuidiú ón Eoraip do Chóras na gCóras Breathnóireachta Domhanda (GEOSS) arna fhorbairt laistigh de chreat an Ghrúpa um Breathnóireacht na Cruinne (GEO).

(3) Bunaithe ar thorthaí an tionscnaimh sin, bunaíodh an clár Faireacháin Domhanda don Chomhshaol agus don tSlándáil (GMES) agus na rialacha maidir lena chéad oibríochtaí a chur chun feidhme le Rialachán (AE) Uimh. 911/2010.

(4) An clár a cuireadh ar bun faoi Rialachán (AE) Uimh. 911/2010, ba cheart leanúint de faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil nua, ach ba cheart an t‑acrainm 'GMES' a athrú go 'Copernicus' d'fhonn an chumarsáid leis an bpobal i gcoitinne a éascú. Chláraigh an Coimisiún an trádmharc ionas gurbh fhéidir le hinstitiúidí an Aontais é a úsáid agus ionas go mbeadh sé ceadúnaithe d'úsáideoirí leasmhara eile, go háirithe soláthraithe príomhsheirbhísí.

(5) Is iad cuspóirí chlár Copernicus faisnéis chruinn iontaofa a chur ar fáil i réimsí an chomhshaoil agus na slándála, a bheidh saincheaptha do riachtanais úsáideoirí agus lena dtacófar le beartais eile de chuid an Aontais, go háirithe iad siúd a bhaineann leis an margadh inmheánach, le hiompar, le comhshaol, le fuinneamh, le cosaint shibhialta, le comhar le tríú tíortha agus le cabhair dhaonnúil. Tógtar ar inniúlachtaí atá san Eoraip cheana sa chlár, inniúlachtaí a comhlánaíodh le sócmhainní nua a forbraíodh i gcomhar.

(6) Ba cheart clár Copernicus a chur chun feidhme ar dhóigh atá comhsheasmhach le hionstraimí eile agus le gníomhaíocht ábhartha eile de chuid an Aontais, go háirithe gníomhaíochtaí maidir le comhshaol agus athrú aeráide, agus le hionstraimí i réimsí na slándála, chosaint na sonraí pearsanta, an iomaíochais agus na nuálaíochta, an chomhtháthaithe, an taighde, an iompair, an iomaíochais agus an chomhair idirnáisiúnta agus le clár Eorpach na gCóras Domhanda Loingseoireachta Satailíte (GNSS). Ba cheart comhleanúnachas a bheith ann idir sonraí Copernicus agus sonraí tagartha spásúil na mBallstát agus an bhonneagair d'fhaisnéis spásúil san Aontas a bunaíodh le Treoir 2007/2/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Márta 2007 lena mbunaítear Bonneagar d'Fhaisnéis Spáis sa Chomhphobal Eorpach (INSPIRE)[10]. Ina theannta sin, ba cheart do Copernicus an Córas Faisnéise Comhroinnte Comhshaoil (SEIS) agus gníomhaíochtaí an Aontais i réimse na práinnfhreagartha a chomhlánú.

(7) Is clár é Copernicus atá le cur ar fáil faoin Straitéis Eoraip 2020 maidir le fás cliste, inbhuanaithe agus uilechuimsitheach. Tá sé le dul chun tairbhe do raon leathan beartas de chuid an Aontais agus rannchuideoidh sé cuspóirí Eoraip 2020 a bhaint amach, go háirithe trí bheartas spáis éifeachtach a fhorbairt d'fhonn na huirlisí a chur ar fáil chun dul i ngleic le roinnt de na príomhdhúshláin dhomhanda agus chun na spriocanna maidir le hathrú aeráide agus inbhuanaitheacht fuinnimh a bhaint amach.

(8) Ba cheart go mbeadh tacaíocht le fáil ag clár Copernicus ó na torthaí arna soláthar le Fís 2020, Creatchlár an Aontais um Thaighde agus um Nuálaíocht 2014-2020, go háirithe trína chuid gníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta le haghaidh teicneolaíochtaí agus feidhmchlár um Breathnóireacht na Cruinne a bheidh ann amach anseo a úsáidfidh teicneolaíochtaí agus sonraí cianbhraiteachta agus aeriompartha agus teicneolaíochtaí agus sonraí atá ar an láthair d'fhonn freagairt do na mórdhúshláin a bhaineann leis an tsochaí.

(9) D'fhonn a chuid cuspóirí a bhaint amach, ba cheart do chlár Copernicus bheith ag brath ar chumas uathrialach an Aontais maidir le breathnóireacht spásiompartha agus seirbhísí oibríochta a chur ar fáil i réimsí an chomhshaoil, na cosanta sibhialta agus na slándála. Ba cheart dó úsáid a bhaint freisin as na sonraí in‑situ a chuireann na Ballstáit ar fáil. Braitheann soláthar seirbhísí oibríochta ar dhea-fheidhmiú agus ar shábháilteacht eilimint spáis Copernicus. Is é an méadú atá faoin riosca go mbeidh imbhualadh ann le satailítí eile agus le smionagar spáis an bhagairt is tromchúisí maidir le eilimint spáis Copernicus. Dá bhrí sin, ba cheart tacaíocht a bheith i gclár Copernicus do ghníomhaíochtaí atá dírithe ar rioscaí den sórt sin a laghdú, go háirithe trí rannchuidiú leis an gclár arna bhunú le Cinneadh [XXX] ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Clár Tacaíochta d’Fhaireachán agus Rianú Spáis[11].

(10) Is é an t‑imchlúdach airgeadais uasta a theastaíonn i gcomhair ghníomhaíochtaí Copernicus (2014-2010), EUR 3 786 milliún de réir phraghsanna 2011, arna leithdháileadh i gcaibidil ar leithligh den bhuiséad faoi Theideal 2 de Cheannteideal 1a de Bhuiséad Ginearálta an Aontais. Ba cheart caiteachas foirne agus riaracháin a thabhóidh an Coimisiún agus é ag comhordú chlár Copernicus a chistiú ó bhuiséad an Aontais.

(11) D'fhonn cur chun feidhme Copernicus agus pleanáil fhadtéarmach an chláir a fheabhsú, ba cheart don Choimisiún an clár oibre bliantúil a ghlacadh i gcomhréir le tosaíochtaí, cuspóirí agus straitéisí a plean ilbhliantúil.

(12) Ba cheart Copernicus a bheith faoi cheannas an úsáideora, agus, dá bhrí sin, bheadh rannpháirtíocht leanúnach, éifeachtach úsáideoirí de dhíth, go háirithe ó thaobh ceanglais seirbhíse a shainiú agus a bhailíochtú.

(13) Baineann gné idirnáisiúnta Copernicus go háirithe le sonraí agus faisnéis a mhalartú, agus le rochtain ar bhonneagar breathnóireachta. Tá córas malartaithe den sórt sin níos éifeachtúla ó thaobh costais de ná scéimeanna ceannaithe sonraí agus láidríonn sé gné dhomhanda an chláir.

(14) Foráiltear sa Chomhaontú LEE agus sna Creat‑Chomhaontuithe le tíortha is iarrthóirí agus le tíortha is iarrthóirí féideartha do rannpháirtíocht na dtíortha sin i gcláir an Aontais. Ba cheart é a bheith ar chumas tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta eile bheith rannpháirteach trí chomhaontuithe idirnáisiúnta maidir leis sin a thabhairt i gcrích.

(15) Ba cheart an tsaoirse a bheith ag Ballstáit, ag tríú tíortha agus ag eagraíochtaí idirnáisiúnta rannchuidiú leis na cláir ar bhonn comhaontuithe iomchuí.

(16) Ba cheart freagracht iomlán as clár Copernicus a bheith ag an gCoimisiún. Ba cheart dó a chuid tosaíochtaí agus cuspóirí a shainiú agus comhordú agus maoirseacht iomlán an chláir a áirithiú.

(17) Agus an ghné sin de Copernicus a bhaineann le comhpháirtíocht á cur san áireamh, agus d'fhonn dúbailt saineolais theicniúil a sheachaint, ba cheart cur chun feidhme an chláir a tharmligean chuig aonáin a bhfuil an inniúlacht theicniúil agus an inniúlacht ghairmiúil iomchuí acu.

(18) Agus clár Copernicus á chur chun feidhme, féadfaidh an Coimisiún dul in iontaoibh, nuair is iomchuí, gníomhaireachtaí inniúla an Aontais, amhail an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA), an Ghníomhaireacht Eorpach chun Comhar Oibríochtúil a Bhainistiú ag Teorainneacha Seachtracha Bhallstáit an Aontais Eorpaigh (FRONTEX), an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA) agus Lárionad Satailíte an Aontais Eorpaigh (EUSC) nó aon chomhlacht ábhartha a d'fhéadfadh bheith incháilithe i gcomhair tarmligin de réir Airteagal 58 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad bliantúil an Aontais[12].

(19) De bhun Airteagal 61(2) de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012, ba cheart nós imeachta trédhearcach a leanúint agus na haonáin (na “hoibreoirí”) á roghnú a bhféadfaidh an Coimisiún cúraimí cur chun feidhme a thabhairt dóibh bunaithe ar fhorais oibiachtúla a bhfuil údar leo agus nach mbeidh coinbhleacht leasa ann dá mbarr. I bhfianaise leithleachas na gcúraimí atá i gceist, roghnaíodh nós imeachta ad‑hoc bunaithe ar ghlao ar léiriú spéise d'fhonn na hoibreoirí féideartha is oiriúnaí do chlár Copernicus a bhainistiú go neamhdhíreach a shainaithint.

(20) Ba cheart don Choimisiún maoirseacht a dhéanamh ar oibreoirí chlár Copernicus, agus ba cheart an neamhspleáchas is gá a bheith acu chun na cúraimí a cuireadh orthu a chomhlíonadh. Ba cheart dóibh clár oibre bliantúil a chur faoi bhráid an Choimisiúin mar aon le tuarascáil bhliantúil ar chur chun feidhme.

(21) Tá sé tábhachtach, d'fhonn a chuid oibleagáidí a chomhlíonadh faoi Airteagal 317 CFAE, go mbeadh na hacmhainní is gá ag an gCoimisiún chun gníomhartha na n‑aonán dá dtugann sé cúraimí cur chun feidhme faoi chlár Copernicus a mhaoirsiú. Ar na hacmhainní sin tá, ní amháin na cumhachtaí a tugadh dó cheana féin le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012, ach, chomh maith leis sin, an rogha treoracha a thabhairt don oibreoir agus cigireachtaí a dhéanamh. Go háirithe, i gcás teagmhas a bhfuil práinn leo nó nach féidir a thuar, agus i ngach cás nach féidir leis an oibreoir na cúraimí sin a dhéanamh, ba cheart é a bheith de chumhacht ag an gCoimisiún an tarmligean a aisghairm agus gníomhú in ionad an oibreora. Ba cheart feidhmiú na hacmhainne sin a bheith i gcomhréir leis na spriocanna atá le baint amach agus, dá bhrí sin, ba cheart an comhaontú tarmligin a chur ar fionraí fad is a thógfaidh sé na gníomhartha is gá a dhéanamh.

(22) D'fhonn cuspóir Copernicus a bhaint amach ar bhonn inbhuanaithe, is gá gníomhaíochtaí na gcomhpháirtithe éagsúla atá rannpháirteach i Copernicus a chomhordú agus cumas seirbhíse agus breathnóireachta trína gcomhlíontar éilimh na n‑úsáideoirí a fhorbairt a bhunú agus a fheidhmiú. Sa chomhthéacs sin, ba cheart coiste a bheith ann a chabhródh leis an gCoimisiún ó thaobh ranníocaíochtaí an Aontais, na mBallstát agus na ngníomhaireachtaí idir-rialtasacha do chlár Copernicus a chomhordú, chun an leas is fearr agus is féidir a bhaint as inniúlachtaí reatha agus chun bearnaí a shainaithint ar a dtabharfar aghaidh ar leibhéal an Aontais. Ina theannta sin, ba cheart dó cabhrú leis an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme leanúnach Copernicus.

(23) Ba cheart obair na n‑oibreoirí a bhfuil cúraimí tarmligthe chucu ag an gCoimisiún a thomhas freisin de réir táscairí feidhmíochta. Thabharfadh sé sin léiriú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ar dhul chun cinn oibríochtaí Copernicus agus ar chur chun feidhme an chláir.

(24) Ba cheart na sonraí agus an fhaisnéis a chuirtear le chéile i gcreat chlár Copernicus a chur ar fáil do na húsáideoirí go hiomlán, go hoscailte agus saor in aisce, d'fhonn a gcuid úsáide agus a gcomhroinnt a chur chun cinn, agus d'fhonn margaí breathnóireachta na Cruinne a neartú san Eoraip, go háirithe an earnáil iartheachtach, fás agus cruthú fostaíochta a chothú dá réir sin.

(25) In aon chás ina bhféadfadh rochtain nó úsáid Copernicus nó sonraí agus faisnéis tríú páirtí slándáil an Aontais agus a chuid Ballstát a chur i mbaol nó bagairt a dhéanamh ar a gcaidreamh seachtrach, ba cheart don Choimisiún srian a chur lena gcuid infhaighteachta nó teorainn a chur leis na ceadúnais a bhronntar.

(26) Tá an cheist maidir le húinéireacht sócmhainní eilimint spáis Copernicus tábhachtach agus ní féidir í a mheas gan na cearta agus na freagrachtaí a bhronnann úinéireacht den sórt sin ar an úinéir a chur san áireamh. Ionas go mbeidh cearta úsáide, aistrithe agus diúscartha aige, ba cheart an tAontas a bheith ina úinéir é féin. I gcás satailítí Fairtheora, ciallaíonn úinéireacht go háirithe an ceart cinneadh a dhéanamh maidir leis an mbeartas sonraí agus bainistiú a dhéanamh ar a chur chun feidhme, an ceart samhail shaothraithe agus oibreoir na bhFairtheoirí a roghnú agus, agus comhaontuithe a chur i gcrích le tríú tíortha maidir le sonraí satailíte a chomhroinnt, agus maidir le cúrsaí eile.

(27) Ba cheart leas airgeadais an Aontais a chosaint le bearta comhréireacha feadh an timthrialla caiteachais, lena n‑áirítear neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a imscrúdú, agus cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, nuair is iomchuí, pionóis riaracháin agus airgeadais a ghearradh i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012.

(28) D'fhonn an luach atá ag Copernicus d'úsáideoirí a mhéadú, ba cheart an Coimisiún cúnamh a fháil ó ionadaithe meán‑úsáideoirí agus úsáideoirí deiridh, ó shaineolaithe ó Bhallstáit lena n‑áirítear gníomhaireachtaí náisiúnta iomchuí nó ó shaineolaithe neamhspleácha.

(29) D'fhonn dálaí aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo i dtaca leis an gclár oibre ilbhliantúil a ghlacadh, i dtaca leis an bplean ilbhliantúil don tréimhse 2014-2020 agus na bearta le haghaidh cóineasú na mBallstát a chur chun cinn maidir le húsáid shonraí agus fhaisnéis Copernicus agus i dtaca le rochtain na mBallstát ar theicneolaíocht agus ar fhorbairt a bhaineann le Breathnóireacht na Cruinne a éascú, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann le sásraí maidir le rialú na mBallstát ar fheidhmiú chumhachtaí chur chun feidhme an Choimisiúin[13].

(30) D'fhonn Ballstáit a chur ar an eolas agus d'fhonn neamhchlaontacht na cinnteoireachta a urramú, ba cheart an nós imeachta comhairleach a úsáid chun bearta a ghlacadh chun cóineasú na mBallstát a chur chun cinn maidir le húsáid sonraí agus faisnéise Copernicus agus an rochtain a bhíonn acu ar an teicneolaíocht agus ar fhorbairt i mBreathnóireacht na Cruinne. Ba cheart an nós imeachta scrúdúcháin a úsáid chun an clár oibre bliantúil agus an plean ilbhliantúil don tréimhse 2014-2020 a ghlacadh toisc go mbaineann an gníomh sin le clár a bhfuil impleachtaí substaintiúla aige.

(31) D'fhonn rioscaí slándála a d'fhéadfadh a bheith ann a chur san áireamh chomh maith le bandaleithead agus teorainneacha teicniúla eile, ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis na ceanglais sonraí is gá le haghaidh na seirbhísí oibríochta, na dálaí agus na nósanna imeachta maidir le rochtain ar shonraí agus ar fhaisnéis Copernicus, clárú agus úsáid na sonraí agus na faisnéise sin, na dálaí agus na nósanna imeachta maidir le sonraí satailíte a tharchuirtear chuig stáisiúin ghlactha nach bhfuil ina gcuid de chlár Copernicus a tharchur agus a úsáid agus chun sonraí agus faisnéis Copernicus a chartlannú, na critéir theicniúla shonracha is gá chun cosc a chur ar mhíshocraíocht chóras sonraí agus faisnéise Copernicus agus na critéir chun srian a chur le scaipeadh shonraí agus fhaisnéis Copernicus i ngeall ar choinbhleacht ceart nó leasanna slándála, chomh maith leis na critéir maidir le feidhmiú an mheasúnaithe slándála. Tá sé thar a bheith tábhachtach go rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n‑áirítear comhairliúchán le saineolaithe. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú, agus gníomhartha tarmligthe á n‑ullmhú agus á dtarraingt suas aige, go ndéanfar na doiciméid ábhartha a tharchur go comhuaineach, go tráthúil agus go hiomchuí chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle.

(32) Ba cheart faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí a mhaoineofar faoin Rialachán seo ionas go mbeifear in ann athchoigeartú agus athruithe nua a chur san áireamh.

(33) Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon, bunú chlár Copernicus, a bhaint amach go leordhóthanach toisc go bhfuil cumas pan‑Eorpach ag baint leis freisin agus go mbraithfidh sé ar sholáthar seirbhísí comhordaithe ar fud na mBallstát nach mór a chomhordú ar leibhéal an Aontais agus gur fearr, de bharr fhairsinge na gníomhaíochta, is féidir é a bhaint amach ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta atá leagtha amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, atá leagtha amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a bhaint amach.

(34) Is gá, dá bhrí sin, Rialachán (AE) Uimh. 911/2010 a aisghairm d'fhonn creat iomchuí a bhunú maidir le rialachas agus cistiú agus d'fhonn clár Copernicus a bheidh ag feidhmiú go hiomlán a áirithiú ó 2014 ar aghaidh.

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Airteagal 1 Ábhar

Leis an Rialachán seo bunaítear clár an Aontais um breathnóireacht na Cruinne ar a dtugtar Copernicus agus leagtar síos ann na rialacha maidir lena chur i bhfeidhm.

Airteagal 2 Cuspóirí ginearálta

1. Cuideoidh clár Copernicus na cuspóirí ginearálta seo a leanas a bhaint amach:

(a) cosaint an chomhshaoil agus soláthar tacaíochta d'iarrachtaí cosanta sibhialta agus slándála;

(b) tacaíocht don straitéis fáis Eoraip 2020 trí chuidiú na cuspóirí maidir fás cliste, inbhuanaithe agus uilechuimsitheach a bhaint amach; go háirithe, cuirfidh sé le cobhsaíocht agus le fás an gheilleagair trí bhorradh a chur faoi fheidhmchláir thráchtála.

2. Beidh na sonraí agus an fhaisnéis bhunaidh a sholáthróidh breathnóireachtaí spásiompartha, agus sonraí in‑situ (‘sonraí agus faisnéis Copernicus’) cruinn agus iontaofa, soláthrófar iad ar bhonn fadtéarmach agus inbhuanaithe agus freagróidh siad do cheanglais phobail úsáideoirí Copernicus. Beidh an rochtain a gheofar ar na sonraí sin iomlán, oscailte agus saor in aisce, faoi réir na gcoinníollacha atá sainithe sa Rialachán seo nó ar bhonn an Rialacháin seo.

3. Chun críocha mhír 2, tá pobail úsáideoirí Copernicus sainithe mar iad siúd ina atá déanta de chomhlachtaí náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla Eorpacha a bhfuil sé de chúram orthu seirbhís phoiblí nó beartais a shainiú, a chur i bhfeidhm, a fhorfheidhmiú nó faireachán a dhéanamh orthu i réimsí dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 4.

4. Déanfar baint amach na gcuspóirí dá dtagraítear i mír 1 a thomhas leis na táscairí toraidh seo a leanas:

(a) sonraí agus faisnéis arna gcur ar fáil i gcomhréir leis na ceanglais faoi seach i dtaca le leibhéal seirbhíse a cur ar fáil maidir leis an gcomhshaol, cosaint shibhialta agus slándáil;

(b) dul i bhfód ar an margadh agus iomaíochas oibreoirí iartheachtacha na hEorpa.

Airteagal 3 Sainchuspóirí

1. D'fhonn na cuspóirí ginearálta a bhfuil tuairisc orthu in Airteagal 2 a bhaint amach, rachaidh clár Copernicus i ngleic le riachtanais úsáideoirí agus cuirfidh sé na seirbhísí oibríochta dá dtagraítear i bpointe (1) d'Airteagal 4 ar fáil. Déanfar an cuspóir sin a thomhas trí shonraí agus faisnéis a úsáid arna dtomhas de réir an dul chun cinn i líon na n‑úsáideoirí, de réir an mhéid sonraí ar a bhfaightear rochtain agus faisnéise breisluacha, agus de réir leathnú an dáilte ar fud na mBallstát;

2. Soláthróidh clár Copernicus rochtain inbhuanaithe agus iontaofa ar bhreathnóireachtaí spásiompartha le cumas uathrialach Breathnóireachta Cruinne an Aontais, agus tógfaidh sé ar shócmhainní agus ar inniúlachtaí atá ann cheana, á gcomhlánú cibé uair is gá sin a dhéanamh. Déanfar an cuspóir sin a thomhas de réir an mhéid ar éirí leis an mbonneagar spáis maidir leis na satailítí a chuirfidh sé ar obair agus na sonraí a thairgfear leis.

Airteagal 4 Raon sheirbhísí Copernicus

Áireofar le seirbhísí Copernicus, dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 3:

3. Seirbhísí oibríochta:

(a) Soláthrófar leis an tseirbhís faireacháin ar an atmaisféar faisnéis maidir le cáilíocht an aeir ar scála Eorpach agus ar chomhdhéanamh ceimiceach an atmaisféir ar scála domhanda. Soláthróidh sé faisnéis go háirithe do chórais faireacháin ar cháilíocht an aeir ar scála áitiúil agus ar scála náisiúnta, agus ba cheart go rannchuideodh sé monatóireacht a dhéanamh ar athróga aeráide ceimice an atmaisféir;

(b) Soláthróidh an tseirbhís faireacháin mhuirí faisnéis ar staid agus ar dhinimic an aigéin fhisiciúil agus éiceachórais na mara a bhaineann leis an aigéan domhanda agus le limistéir réigiúnacha na hEorpa;

(c) Soláthróidh an tseirbhís faireacháin ar thalamh faisnéis a bheidh ina tacaíocht ag an bhfaireachán comhshaoil ón leibhéal domhanda go dtí an leibhéal áitiúil ar an mbithéagsúlacht, ar ithir, uisce, ar fhoraoisí agus ar acmhainní nádúrtha, agus, go ginearálta, cuideoidh an tseirbhís sin beartais maidir le comhshaol, talmhaíocht, forbairt, fuinneamh, pleanáil uirbeach, bonneagar agus iompar a chur chun feidhme;

(d) Soláthróidh an tseirbhís faireacháin ar athrú aeráide faisnéis d’fhonn an bonn eolais a mhéadú chun tacú le beartais oiriúnaithe agus maolaithe. Rannchuideoidh sé go háirithe Athróga Aeráide Riachtanacha (ECVanna), anailísí agus réamh‑mheastacháin maidir leis an aeráid ar scálaí ama agus spásúlachta atá ábhartha do straitéisí oiriúnaithe agus maolaithe do na réimsí sochair earnála agus shochaíocha éagsúla san Aontas a sholáthar;

(e) Soláthróidh an tseirbhís práinnfhreagartha faisnéis maidir le práinnfhreagairt i dtaca le cineálacha éagsúla tubaistí, lena n‑áirítear guaiseacha meitéareolaíocha, guaiseacha geoifisiceacha, tubaistí de dhéanamh an duine a dhéantar d'aonghnó agus trí thimpiste agus tubaistí eile de dhéanamh an duine, chomh maith le gníomhaíochtaí coisctheacha, ullmhachta, freagartha agus aisghabhála;

(f) Soláthróidh an tseirbhís slándála faisnéis a bheith ina tacaíocht ag tógáil dhúshláin shlándála na hEorpa lena bhfeabhsófar inniúlachtaí maidir le géarchéimeanna a chosc, ullmhú agus freagairt dóibh, go háirithe i gcás faireachais teorann agus mhuirí, ach tacóidh sí freisin le gníomhaíocht sheachtrach an Aontais, trí bhagairtí slándála trasréigiúnach a bhrath agus a faireachán a dhéanamh orthu, trí mheasúnú riosca agus córas réamhrabhaidh a sholáthar, agus trí limistéir theorainn a mhapáil agus faireachán a dhéanamh orthu;

Gníomhaíochtaí forbartha lena gcuirfear feabhas ar cháilíocht agus ar fheidhmíocht seirbhísí oibríochta, lena n‑áirítear an t‑athrú a thagann orthu agus a n‑oiriúnú, agus lena seachnófar nó lena maolófar na rioscaí oibríochta;

Gníomhaíochtaí tacaíochta ar bearta iad le haghaidh úsáid seirbhísí oibríochta ag úsáideoirí agus feidhmchláir iartheachtacha a chur chun cinn.

Airteagal 5 Eilimint spáis

Soláthróidh eilimint spáis Copernicus breathnóireachtaí spásiompartha d'fhonn na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2 agus in Airteagal 3 a bhaint amach, lena bhfreastlófar go príomha ar na seirbhísí oibríochta dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 4. Áireofar na gníomhaíochtaí seo a leanas i gcomhpháirt spáis Copernicus:

(a) Soláthar breathnóireachtaí spásiompartha, lena n‑áirítear:

– oibriú bonneagar spáis Copernicus, lena n‑áirítear satailítí a thascáil, satailítí a rialú agus faireachán a dhéanamh orthu, sonraí a fháil agus a phróiseáil, a chartlannú agus a scaipeadh, agus buanchalabrú agus buanbhailíochtú;

– soláthar sonraí in‑situ maidir le calabrú agus bailíochtú breathnóireachtaí spásiompartha;

– sonraí misean spásiompartha tríú páirtí lena gcomhlánófar bonneagar spáis Copernicus a sholáthar, a chartlannú agus a scaipeadh;

– bonneagar spáis Copernicus a chothabháil

(b) Gníomhaíochtaí mar fhreagra ar an athrú a thagann ar riachtanais úsáideoirí, lena n‑áirítear:

– bearnaí breathnóireachta a aithint agus misin nua spáis a shonrú ar bhonn riachtanais an úsáideora.

– forbairtí atá dírithe ar eilimint spáis Copernicus a nuachóiriú agus a chomhlánú, lena n‑áirítear gnéithe nua den bhonneagar spáis a dhearadh agus a sholáthar;

(c) Rannchuidiú satailítí a chosaint ar an riosca imbhuailte.

Airteagal 6 Eilimint in‑situ

Áireofar na gníomhaíochtaí seo a leanas i gcomhpháirt in‑situ chlár Copernicus:

(a) comhordú agus comhchuibhiú ar bhailiú agus ar sholáthar sonraí in‑situ, sonraí in‑situ a sholáthar do na seirbhísí oibriúcháin, lena n‑áirítear sonraí in‑situ tríú páirtí ar leibhéal idirnáisiúnta;

(b) cúnamh teicniúil don Choimisiún maidir leis na ceanglais seirbhíse a bhaineann le sonraí breathnóireachta in‑situ;

(c) comhar le hoibreoirí in‑situ d’fhonn comhsheasmhacht na ngníomhaíochtaí forbartha a bhaineann leis an mbonneagar agus na líonraí breathnóireachta in‑situ a chur chun cinn.

Airteagal 7 Cistiú

1. Beidh uasmhéid EUR 3 786 milliún de réir phraghsanna 2011 san imchlúdach airgeadais a leithdháilfear ar chlár Copernicus don tréimhse 2014 – 2020.

2. Údaróidh an t‑údarás buiséadach na leithreasuithe ar bhonn bliantúil laistigh de na teorainneacha atá leagtha síos sa chreat airgeadais ilbhliantúil. Féadfar gealltanais bhuiséadacha le haghaidh gníomhaíochtaí a mhaireann breis agus bliain airgeadais amháin a mhiondealú thar roinnt blianta i dtráthchodanna bliantúla.

3. D’fhéadfaí go gcumhdódh an leithdháileadh airgeadais do chlár Copernicus costais freisin a bhaineann le gníomhaíochtaí ullmhúcháin, faireacháin, rialaithe, iniúchóireachta agus meastóireachta a bhfuil gá díreach leo chun clár Copernicus a bhainistiú agus chun a chuspóirí a bhaint amach, agus go háirithe staidéir, cruinnithe, gníomhaíochtaí faisnéis agus cumarsáide, chomh maith le costais a bhaineann le líonraí TF ina ndírítear ar fhaisnéis a phróiseáil agus sonraí a mhalartú. Féadfaidh na hacmhainní arna leithdháileadh ar ghníomhaíochtaí cumarsáide faoin Rialachán seo rannchuidiú go comhréireach freisin cumarsáid institiúideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais a chumhdach.

4. Beidh cúraimí arna sannadh ar chomhlachtaí eile faoi réir ag an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 164 agus Airteagal 165 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012.

Airteagal 8 Clár oibre an Choimisiúin

Glacfaidh an Coimisiún, maidir le gach bliain de chur chun feidhme chláir Copernicus clár oibre de bhun Airteagal 84 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012. Glacfar an gníomh cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear i bpointe (3) d’Airteagal 21 den Rialachán seo.

Airteagal 9 Comhar le Ballstáit

1. Beidh comhar ar bun ag an gCoimisiún le Ballstáit d’fhonn malartú sonraí agus faisnéise a fheabhsú eatarthu agus d’fhonn an méid sonraí agus faisnéise a chuirtear ar fáil do chlár Copernicus a mhéadú.

2. Féadfaidh an Coimisiún bearta a ghlacadh d’fhonn na Ballstát a chóneasú maidir le húsáid sonraí agus faisnéise Copernicus agus maidir leis an rochtain a bhíonn acu ar an teicneolaíocht agus ar fhorbairt Bhreathnóireacht na Cruinne a chur chun cinn. Ní dhéanfaidh bearta den sórt sin saoriomaíocht a shaobhadh. Glacfar na gníomhartha cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá dtagraítear i bpointe (2) d’Airteagal 21.

Airteagal 10 Comhar idirnáisiúnta

1. Féadfaidh an tAontas, a mbeidh an Coimisiún ag feidhmiú ar a shon, comhaontuithe a dhéanamh leis na tríú tíortha seo a leanas:

(a) tíortha de chuid Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) ar Páirtithe Conarthacha iad den Chomhaontú LEE i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos sa Chomhaontú LEE.

(b) tíortha is iarrthóirí, chomh maith le tíortha is iarrthóirí féideartha i gcomhréir leis na Creatchomhaontuithe faoi seach nó i gcomhréir le Prótacal a ghabhann le Comhaontú Comhlachais lena mbunaítear na prionsabail agus na coinníollacha ginearálta maidir le rannpháirtíocht na dtíortha sin i gcláir an Aontais;

(c) an Eilvéis, tríú tíortha eile nach dtagraítear dóibh i bpointí (a) agus (b), eagraíochtaí idirnáisiúnta, i gcomhréir le comhaontuithe arna gcur i gcrích ag an Aontas le tríú tíortha nó le heagraíochtaí idirnáisiúnta den sórt sin de bhun Airteagal 218 CFAE, ina leagfar síos na dálaí agus na rialacha mionsonraithe maidir lena rannpháirtíocht.

2. Féadfaidh tríú tíortha nó eagraíochtaí idirnáisiúnta tacaíocht airgeadais nó rannchuidiú comhchineáil a sholáthar don chlár. Glacfar leis an an tacaíocht airgeadais mar ioncam seachtrach arna shannadh, i gcomhréir le pointe 2 d’Airteagal 21 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012. Beidh tacaíocht airgeadais agus ranníocaíochtaí comhchineáil inghlactha faoi théarmaí agus faoi choinníollacha an chomhaontaithe arna chur i gcrích leis an tríú tír nó leis an eagraíocht idirnáisiúnta faoi seach.

Airteagal 11 Ról an Choimisiúin

1. Beidh freagracht iomlán as an gclár ar an gCoimisiún. Saineoidh sé tosaíochtaí agus cuspóirí an chláir agus déanfaidh sé cur chun feidhme an chláir a mhaoirsiú, go háirithe maidir leis an gcostas, an sceideal agus maidir le feidhmíocht.

2. Déanfaidh an Coimisiún bainistiú, thar ceann an Aontais agus ina réimse inniúlachta, ar chaidrimh le tríú tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta, á áirithiú go mbeidh clár Copernicus comhordaithe le gníomhaíochtaí ar leibhéal náisiúnta, ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal idirnáisiúnta.

3. Déanfaidh an Coimisiún comhordú ar ranníocaíochtaí na mBallstát ag díriú ar sheachadadh oibríochtúil seirbhísí agus infhaighteacht fhadtéarmach na sonraí ó bhonneagar breathnóireachta is gá chun na seirbhísí a shaothrú.

4. Áiritheoidh an Coimisiún comhlántacht agus comhsheasmhacht chlár Copernicus le beartais, ionstraimí, cláir agus gníomhaíochtaí eile ábhartha de chuid an Aontais.

5. Coinneoidh an Coimisiún rannpháirtíocht agus comhairliúchán trédhearcach agus rialta ar bun le húsáideoirí, rud a chuirfidh ar a chumas riachtanais úsáideoirí a shainaithint ar leibhéil an Aontais agus ar leibhéil náisiúnta.

6. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 22 maidir leis na ceanglais sonraí a theastaíonn ó na seirbhísí oibríochta, lena bhforáilfear dá n‑éabhlóid.

7. Cuirfidh an Coimisiún na hacmhainní airgeadais ar fáil chun clár Copernicus a chistiú.

Airteagal 12 Oibreoirí

1. Féadfaidh an Coimisiún na cúraimí cur chun feidhme a bhfuil tuairisc orthu in Airteagal 4 a thabhairt, i bpáirt nó go hiomlán do chomhlachtaí inniúla an Aontais, i gcás ina bhfuil údar cuí leis sin de bharr an chineáil speisialta gníomhaíochta agus de bharr saineolais shonraigh chomhlacht an Aontais. Ar na gníomhaireachtaí sin tá:

(a) An Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA);

(b) an Ghníomhaireacht Eorpach chun Comhar Oibríochtúil a Bhainistiú ag Teorainneacha Seachtracha Bhallstáit an Aontais Eorpaigh (FRONTEX);

(c) An Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA);

(d) Lárionad Satailíte an Aontais Eorpaigh (EUSC).

2. Nuair a bheifear ag roghnú comhlacht de chuid an Aontais beidh aird chuí ar an gcost‑éifeachtúlacht a bhainfidh leis na cúraimí sin a shannadh agus an tionchar a bheidh acu ar struchtúr rialachais an chomhlachta agus ar a acmhainní airgeadais agus daonna.

3. Cuirfear cúraimí cur chun feidhme buiséid a shannfar go heisceachtúil ar chomhlachtaí inniúla an Aontais faoin Airteagal seo san áireamh i gclár oibre comhlacht de chuid an Aontais den sórt sin ar mhaithe le cúrsaí faisnéise.

4. Féadfaidh an Coimisiún cúraimí forbartha na comhpháirte spáis a bhfuil tuairisc orthu i bpointe (b) d’Airteagal 5 a thabhairt, i bpáirt nó go hiomlán, do Ghníomhaireacht Spáis na hEorpa (ESA).

5. Féadfaidh an Coimisiún cúraimí oibríochtúla na comhpháirte spáis a bhfuil tuairisc orthu i bpointe (a) d’Airteagal 5 a thabhairt, i bpáirt nó go hiomlán, do ESA agus don Eagraíocht Eorpach chun Sochar a bhaint as Satailítí Meitéareolaíocha (EUMETSAT).

6. Féadfaidh an Coimisiún gníomhaíochtaí na comhpháirte in‑situ a bhfuil tuairisc orthu in Airteagal 6 a thabhairt, i bpáirt nó go hiomlán, d’oibreoirí na seirbhísí a bhfuil tuairisc orthu in Airteagal 4.

Airteagal 13 Roghnú na n‑oibreoirí

1. Cé is moite d’oibreoirí a sainaithníodh in Airteagal 12, roghnóidh an Coimisiún na hoibreoirí ar a mbronnfaidh sé na cúraimí a chuirfear i bhfeidhm i gcomhréir leis an nós imeachta a bhfuil tuairisc air i míreanna 2, 3 agus 4 den Airteagal seo.

2. Foilseoidh an Coimisiún glao ar léiriú spéise d’oibreoirí ionchasacha. Áireofar sa ghlao sin na critéir eisiata agus roghnúcháin i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha amach thíos.

3. Cuirfidh an Coimisiún idirphlé ar bun leis na haonáin a chomhlíonann na critéir roghnúcháin ar bhealach trédhearcach agus oibiachtúil gan coinbhleacht leasa a chruthú. Tar éis an idirphlé síneoidh an Coimisiún comhaontuithe tarmligin leis an aonán nó leis na haonáin a bhfuil taithí cruthaithe acu agus an acmhainn oibríochtúil agus airgeadais is gá.

4. Féadfaidh an Coimisiún caibidlíochtaí díreacha a chur ar bun sula síneoidh sé comhaontuithe tarmligin leis na haonáin atá liostaithe in Airteagal 12, nó i gcásanna eisceachtúla a bhfuil údar cuí leo agus atá doiciméadaithe i gceart, go háirithe sa chás:

(a) nár cuireadh aon tograí oiriúnacha isteach tar éis glao ar léiriú spéise d’oibreoirí ionchasacha a bheith foilsithe;

(b) go bhfuil saintréithe sonracha ag baint leis na cúraimí atá le cur i bhfeidhm a dteastaíonn oibreoir faoi leith lena n‑aghaidh mar gheall ar a inniúlacht theicniúil, a leibhéal ard saineolais nó a chumhacht riaracháin;

(c) ar chúiseanna a bhfuil fíorphráinn leo mar gheall ar eachtraí nárbh fhéidir a thuar agus nach bhfuil inchurtha i leith an Aontais, go gcuirfeadh comhlíonadh leis an nós imeachta dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 isteach gan chúis ar chur i gcrích na gcúraimí atá le cur i bhfeidhm.

Airteagal 14 Maoirseacht ar na hoibreoirí

1. Is iad na hoibreoirí amháin a chomhlíonfaidh cúraimí breise nach ndéantar foráil maidir leo sa chomhaontú tarmligin ach údarú a bheith faighte acu ón gCoimisiún. Ní fhéadfaidh an Coimisiún aon slánaíocht nó aon chúiteamh a éileamh mar gheall ar na cúraimí breise nó forlíontacha seachas costais a aisíoc leis.

2. Áiritheoidh an Coimisiún go gceadóidh na hoibreoirí a gcuntais a nochtadh go hiomlán mar aon le gach doiciméad agus gach faisnéis ábhartha. Féadfaidh an Coimisiún aon iniúchadh a dhéanamh, lena n‑áirítear iniúchadh ar an láthair, a theastaíonn chun comhlíonadh an Rialacháin reatha agus na gcomhaontuithe tarmligin ábhartha a dheimhniú.

3. I gcás inar gá sin a dhéanamh de bharr práinne nó teagmhas nach féidir a thuar, nó nuair a iarrfaidh an t‑oibreoir sin agus go bhfuil údar aige lena dhéanamh, féadfaidh an Coimisiún gníomhú in ionad an oibreora agus an comhaontú tarmligin a chur ar fionraí a fhad agus is gá agus na gníomhartha a theastóidh chun na bearta riachtanacha a dhéanamh.

4. Féadfar gearáin maidir le dámhachtain conarthaí agus deontas ó oibreoirí agus iad ag feidhmiú an chomhaontaithe tarmligin nó an chláir oibre a chur chuig an gCoimisiún. Dá ainneoin sin, ní fhéadfar gearán a chur isteach ach amháin gearán bhaineann le héagóir d’aonghnó, le mórfhaillí nó le calaois agus ní fhéadfar aon ghearán a chur isteach ach amháin má baineadh triail as gach modh eile iontaofa os comhair an oibreora.

Airteagal 15 Beartas Faisnéise agus Sonraí Copernicus

1. Cuirfear sonraí agus faisnéis a bhainfidh le Copernicus ar fáil ar bhonn iomlán, oscailte agus saor in aisce, faoi réir na dteorainneacha seo a leanas:

(a) coinníollacha ceadúnaithe a ghabhann le sonraí agus faisnéis tríú páirtí;

(b) formáidí scaipthe, saintréithe agus modhanna dáileacháin;

(c) leasanna slándála agus caidreamh seachtrach an Aontais nó a Bhallstáit;

(d) an riosca go gcuirfear isteach, ar chúiseanna sábháilteachta nó teicniúla, ar an gcóras lena dtáirgfear sonraí agus faisnéis maidir le Copernicus.

Airteagal 16 Srianta agus coinníollacha maidir le rochtain agus úsáid

1. Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 22 i ndáil leis na nithe seo a leanas:

(a) na dálaí agus na nósanna imeachta maidir le rochtain, clárú agus úsáid sonraí agus faisnéis Copernicus, lena n‑áirítear na formáidí, na saintréithe agus na bealaí scaipthe;

(b) na dálaí agus na nósanna imeachta chun sonraí satailíte a tharchuirtear chuig stáisiúin fála nach bhfuil ina gcuid de chlár Copernicus a tharchur agus a úsáid;

(c) na dálaí agus na nósanna imeachta chun sonraí agus faisnéis Copernicus a chartlannú;

(d) na critéir theicniúla shonracha is gá ionas nach gcuirfear isteach ar chóras sonraí agus faisnéise Copernicus, lena n‑áirítear tús áite maidir le rochtain;

(e) na critéir maidir le srian a chur le scaipeadh sonraí agus faisnéise de chuid Copernicus i ngeall ar choinbhleacht ceart nó leasanna slándála;

(f) na critéir maidir le feidhmiú an mheasúnaithe slándála.

2. Cuirfidh an Coimisiún na ceadúnais chuí ar bun i gcomhair Copernicus agus sonraí agus faisnéise tríú páirtí, agus íoslódála sonraí satailíte chuig stáisiúin fála nach bhfuil ina gcuid de chlár Copernicus gcomhréir leis an Rialachán seo agus na gníomhartha tarmligthe dá dtagraítear i mír 1.

Airteagal 17 Cosaint leasanna slándála

1. Déanfaidh an Coimisiún réamh‑mheasúnú slándála maidir le sonraí agus faisnéis Copernicus d’fhonn sonraí agus faisnéis a shainaithint atá riachtanach chun leasanna slándála an Aontais nó leasanna náisiúnta a chosaint.

2. Féadfaidh Ballstáit agus tríú tíortha a bheidh rannpháirteach i gclár Copernicus faoi Airteagal 10 iarraidh ar an gCoimisiún measúnú slándála nua a dhéanamh nuair is gá mar gheall ar fhorbairtí slándála.

3. I gcás nach féidir an réamh‑mheasúnú slándála a dhéanamh laistigh den tréimhse ama atá ar fáil chun sonraí agus faisnéis Copernicus a bhailiú agus a tháirgeadh, féadfaidh an Coimisiún measúnú slándála ar an láthair a dhéanamh.

4. Eiseoidh an Coimisiún treoracha maidir leis na srianta a bhainfidh le sonraí agus faisnéis Copernicus a scaipeadh i gcásanna faoi leith bunaithe ar na critéir arna nglacadh de bhun phointe (1), fomhír (f) d’Airteagal 16. I gcás práinne, glacfar le treoracha an Choimisiúin laistigh de thréimhse ama chomh gearr agus is féidir le go mbeidh siad éifeachtach. Glacfaidh an Coimisiún an beart is lú a chuirfidh isteach ar chúrsaí i bhfianaise chuspóirí chlár Copernicus agus bheartas sonraí agus faisnéise Copernicus. Beidh a chuid treoracha comhréireach, lena n‑áirítear treoracha maidir le tráthúlacht agus raon feidhme críochach, agus tomhaisfear cosaint an leasa slándála atá i gceist i gcoinne na sonraí agus na faisnéise a bheidh ar fáil ó fhoinsí eile.

Airteagal 18 Cosaint leasanna airgeadais an Aontais

1. Glacfaidh an Coimisiún bearta iomchuí lena n‑áiritheofar, nuair a chuirfear gníomhaíochtaí a bheidh á gcistiú faoin gClár seo chun feidhme, go ndéanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta coisctheacha a chur i bhfeidhm i gcoinne calaoise, éillitheachta nó aon ghníomhaíochtaí neamhdhleathacha eile, trí sheiceálacha éifeachtacha a dhéanamh agus, má bhraitear neamhrialtachtaí, trí na suimeanna a íocadh go míchuí a aisghabháil agus, más cuí, trí phionóis riaracháin agus airgeadais éifeachtacha, chomhréireacha agus dhíspreagthacha a ghearradh.

2. Beidh cumhacht iniúchóireachta ag an gCoimisiún nó ag a ionadaithe agus ag an gCúirt Iniúchóirí, ar bhonn doiciméad agus ar an láthair, ar gach tairbhí deontais, ar gach conraitheoir agus ar gach fochonraitheoir a fuair cistí ón Aontais faoin gClár.

3. Féadfaidh an Oifig Eorpach Frith‑Chalaoise (OLAF) imscrúduithe a dhéanamh, lena n‑áirítear seiceálacha agus imscrúduithe ar an láthair, i gcomhréir leis na forálacha agus na nósanna imeachta atá leagtha síos i Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Bealtaine 1999 maidir le himscrúduithe a dhéanann an Oifig Eorpach Frith‑Chalaoise (OLAF) agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus imscrúduithe ar an láthair a dhéanann an Coimisiún d’fhonn leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint ar chalaois agus ar neamhrialtachtaí eile d’fhonn fáil amach an ndearnadh calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanfadh difear do leasanna airgeadais an Aontais maidir le comhaontuithe i leith deontas nó cinntí i leith deontas nó cinntí i leith conarthaí a chistítear faoin gClár.

4. Gan dochar do mhír 1, do mhír 2 agus do mhí 3, beidh forálacha i gcomhaontuithe comhair le tríú tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta, i gconarthaí, i gcomhaontuithe i leith deontas agus i gcinntí i leith deontas, a thiocfaidh as cur chun feidhme an Chláir seo lena dtabharfar de chumhacht go sainráite don Choimisiún, don Chúirt Iniúchóirí agus do OLAF na hiniúchóireachtaí sin agus na himscrúduithe sin a dhéanamh, de réir a gcuid inniúlachtaí féin.

Airteagal 19 Úinéireacht

1. Is é an tAontas nó comhlacht nó ciste arna ainmniú go sonrach a bheidh ina úinéir ag gach sócmhainn inláimhsithe agus doláimhsithe a chruthófar nó na fhorbrófar faoi chlár Copernicus faoi réir comhaontuithe arna gcur i gcrích le tríú páirtithe, tráth is cuí, maidir le cearta úinéireachta reatha.

2. Beidh na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le haistriú úinéireachta chuig an Aontas leagtha síos sna comhaontuithe dá dtagraítear i mír 1.

3. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 22 d’fhonn téarmaí agus coinníollacha aon aistrithe úinéireachta tar éis sin ón Aontas a leagan síos. Ainmneofar sa ghníomh tarmligthe an comhlacht nó an ciste a tháinig as sin ar bhonn foras trédhearcach agus oibiachtúil agus nach gcruthóidh coinbhleacht leasa.

Airteagal 20 Cúnamh don Choimisiún

1. Féadfaidh an Coimisiún cúnamh a fháil ó ionadaithe úsáideoirí deiridh, ó shaineolaithe neamhspleácha, maidir le saincheisteanna slándála go háirithe, agus ó ionadaithe na ngníomhaireachtaí náisiúnta ábhartha, go háirithe gníomhaireachtaí spáis náisiúnta, d’fhonn an saineolas teicniúil agus eolaíoch is gá agus aischothú úsáideoirí a sholáthar dó.

Airteagal 21 Nós imeachta coiste

1. Gheobhaidh Coimisiún cúnamh ó choiste ("Coiste Copernicus"). Is éard a bheidh sa choiste sin coiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

2. Sa chás go dtagraítear don mhír seo, beidh feidhm le hAirteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh 182/2011.

3. Sa chás go dtagraítear don mhír seo, beidh feidhm le hAirteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh 182/2011.

Airteagal 22 An tarmligin a fheidhmiú

1. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh faoi réir na gcoinníollacha atá leagtha síos san Airteagal seo.

2. Tabharfar de chumhacht don Choimisiún ar feadh tréimhse neamhchinntithe na gníomhartha tarmligthe dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 16 agus i bpointe (3) d’Airteagal 19 a ghlacadh ón 1 Eanáir 2014.

3. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta a chúlghairm tráth ar bith. I gcás cinnidh maidir le cúlghairm, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Tiocfaidh an chúlghairm i bhfeidhm ón lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, nó ar dháta níos déanaí a shonrófar ann. Ní dhéanfaidh sé dochar do bhailíocht aon cheann de na gníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana féin.

4. A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, cuirfidh an Coimisiún sin in iúl go comhuaineach do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.

5. Ní thiocfaidh gníomhartha tarmligthe a ghlacfar de bhun pointe (1) d’Airteagal 16 agus pointe (3) d’Airteagal 19 i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa nó ag an gComhairle laistigh de thréimhse dhá mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dheireadh na tréimhse sin, go bhfuil Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Cuirfear síneadh dhá mhí leis an tréimhse sin ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

Airteagal 23 Meastóireacht

1. Faoin 30 Meitheamh 2018 ar a dhéanaí, beidh tuarascáil mheastóireachta curtha le chéile ar bhaint amach chuspóirí na mbeart uile arna gcistiú le clár Copernicus ar leibhéil a gcuid torthaí agus a dtionchair, ar a mbreisluach Eorpach agus ar éifeachtúlacht úsáid na n‑acmhainní. Dearcfar go háirithe sa mheastóireacht ar ábharthacht leanúnach na gcuspóirí go léir, chomh maith lena a mhéad a chuir na bearta leis na cuspóirí a bhfuil tuairisc orthu in Airteagal 2 agus in Airteagal 3.

2. Déanfaidh an Coimisiún an mheastóireacht dá dtagraítear i mír 1 i ndlúthchomhar leis na hoibreoirí agus déanfaidh pobail úsáideoirí chlár Copernicus imscrúdú ar éifeachtacht agus ar éifeachtúlacht chlár Copernicus agus ar a mhéad a chuireann sé leis na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2 agus in Airteagal 3. Cuirfidh an Coimisiún toradh na meastóireachtaí sin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún.

3. Féadfaidh an Coimisiún, cibé uair is gá, cúnamh a fháil ó aonáin neamhspleácha, tabhairt faoi mheastóireacht ar na modhanna le tionscadail a chur i gcrích chomh maith leis an tionchar a bhíonn ag a gcur chun feidhme, d’fhonn a mheas ar baineadh amach na cuspóirí, lena n‑áirítear iad sin a bhaineann le cosaint an chomhshaoil.

4. Féadfaidh an Coimisiún iarraidh ar Bhallstát meastóireacht shonrach a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí agus ar na tionscadail nasctha atá á maoiniú faoin Rialachán seo nó, nuair is cuí, í a sholáthar in éineacht leis an bhfaisnéis agus an cúnamh is gá chun tabhairt faoi mheastóireacht ar na tionscadail sin.

Airteagal 24 Aisghairm

Aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 911/2010.

Measfar tagairtí a ndéantar don Rialachán aisghairthe a bheith ina dtagairtí don Rialachán seo.

Airteagal 25 Teacht i bhfeidhm

Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán An tUachtarán

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH

1. CREAT AN TOGRA

1.1. Teideal an togra

1.2. Réimse beartais lena mbaineann sa struchtúr ABM/ABB

1.3. An cineál togra

1.4. Cuspóirí

1.5. Na forais atá leis an togra

1.6. Fad agus tionchar airgeadais

1.7. Modhanna bainistíochta atá beartaithe

2. BEARTA BAINISTÍOCHTA

2.1. Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

2.2. Córas bainistíochta agus rialaithe

2.3. Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc

3. TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH

3.1. Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n-imrítear tionchar

3.2. An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas

3.2.1. Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas

3.2.2. An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

3.2.3. An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar leithreasuithe de chineál riaracháin

3.2.4. Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha

3.2.5. Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe

3.3. An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACHLE hAGHAIDH TOGRAÍLEAGAN AMACH AN TOGRA

1.1. Teideal an togra

Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár Eorpach um Breathnóireacht na Cruinne (Copernicus)

1.2. Réimse beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB[14]

Teideal 02: Fiontraíocht

Caibidil 02 06: Copernicus

1.3. Nádúr an togra

¨ Baineann an togra/tionscnamh le beart nua

¨ Baineann an togra/tionscnamh le beart nua i ndiaidh treoirthionscadail/gnímh ullmhúcháin[15]

þ Baineann an togra/tionscnamh le leathnú ar bheart reatha

¨ Baineann an togra/tionscnamh le beart atreoraithe i dtreo gníomhaíochta nua

1.4. Cuspóirí

Is é Copernicus an t‑ainm nua atá ar an gClár Eorpach um Breathnóireacht na Cruinne, GMES (Faireachán Domhanda don Chomhshaol agus don tSlándáil). Cumhdaítear leis na bearta uile le haghaidh soláthair gan bhriseadh sonraí agus faisnéise iontaofa agus cruinne maidir le saincheisteanna comhshaoil agus cúrsaí slándála a áirithiú d'úsáideoirí atá freagrach as beartais a cheapadh, a chur i bhfeidhm agus faireachán a dhéanamh orthu san AE agus ina chuid Ballstát. Tá sé d’aidhm ag Copernicus rochtain leanúnach, neamhspleách agus iontaofa ar shonraí agus faisnéis breathnóireachta a sholáthar do mhuintir na hEorpa.

Is clár é Copernicus a sholáthrófar faoin straitéis Eoraip 2020 maidir le fás cliste, inbhuanaithe agus cuimsitheach. Toisc go gcuirfidh sé le fás agus cobhsaíocht eacnamaíoch, a bhainfear amach trí fheidhmeanna tráchtála breisluacha a threisiú, tá sé ina eilimint den bheartas tionsclaíoch suaitheanta a leanann an straitéis Eoraip 2020[16].

Cuirfidh Copernicus leis na cuspóirí ginearálta seo a leanas:

(a) cosaint an chomhshaoil agus soláthar tacaíochta d'iarrachtaí maidir le cosaint shibhialta agus slándáil;

(b) tacaíocht don straitéis fáis Eoraip 2020 trí chur le cuspóirí an fháis chliste, inbhuanaithe agus chuimsithigh; go háirithe cuirfidh sé le cobhsaíocht eacnamaíoch agus fás trí fheidhmeanna tráchtála a threisiú.

Is e an sainmhíniú atá ar phobail úsáideoirí Copernicus na pobail ina bhfuil na comhlachtaí Eorpacha náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla a bhfuil sé de chúram orthu beartas nó seirbhís phoiblí a shainiú, a chur i bhfeidhm, a fhorfheidhmiú nó faireachán a dhéanamh air/uirthi i réimsí dá dtagraítear in Airteagal 4(1) den Rialachán. Ar na grúpaí is mó ar a n‑imreofar tionchar beidh:

– údaráis phoiblí ar leibhéal Eorpacha, ar leibhéal náisiúnta, ar leibhéal réigiúnach agus ar leibhéal áitiúil (atá ina n‑úsáideoirí agus ina rannpháirtithe), lena n‑áirítear i dtríú tíortha (amhail tíortha rannpháirteacha agus iad siad a bhaineann tairbhe as e.g. GMES agus tionscnamh na hAfraice);

– tionscal iartheachtach, go háirithe fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna); agus

– na húsáideoirí deiridh (údaráis réigiúnacha agus áitiúla, institiúidí poiblí lena n‑áirítear ollscoileanna, ionaid taighde, fiú amháin saoránaigh aonair a úsáideann seirbhísí poiblí arna n‑éascú trí Copernicus), custaiméirí na hearnála iartheachtaí.

1.4.1. Cuspóirí straitéiseacha ilbhliantúla an Choimisiúin ar a bhfuil an togra dírithe

Tá sé mar aidhm ag Copernicus cur le cuspóirí Eoraip 2020 sna bealaí seo a leanas:

– « geilleagar níos glaise atá níos tíosaí ar acmhainní», i.e. go háirithe caomhnú agus bainistiú acmhainní comhshaoil agus éiceachórais agus bithéagsúlachta; gnóthachain éifeachtúlachta a bhaint amach mar thoradh ar fhorfheidhmiú níos fearr bheartais de chuid an AE amhail iompar, trí e.g. faireachán a dhéanamh ar oighear chun bealaí long a fheabhsú; talmhaíocht, trí e.g. cuidiú a thabhairt na riachtanais a laghdú i gcás daoine ar mian leo tosú ar fheirmeoireacht chliste; fuinneamh, trí thomhas a dhéanamh ar an radaíocht ghréine atá riachtanach chun fuinneamh fótavoltach a sholáthar;

– « geilleagar níos iomaíche », mar thionscnamh suaitheanta maidir le beartais thionsclaíocha agus spáis, tá sé d’aidhm ag Copernicus iomaíochas thionscal an AE a chothú mar aon lena bhuntáiste teicneolaíoch sa spás agus níos faide anonn; tá sé d’aidhm aige go sonrach cumas gnó a chruthú do FBManna trí nuálaíocht a spreagadh san earnáil iartheachtach, agus seirbhísí nua a fhorbairt a bheidh ag brath ar fhaisnéis Copernicus;

– « geilleagar bunaithe ar eolas », tá sé d’aidhm ag Copernicus cur le tuiscint níos fearr ar dhúshláin dhomhanda, tacaíonn sé le forbairt an taighde/na heolaíochta trí shonraí criticiúla a sholáthar;

– « geilleagar bunaithe ar nuálaíocht », le Copernicus, is féidir do sheirbhísí iartheachtacha fíornuálaíocha teacht chun cinn. Tá sé d’aidhm aige comhpháirtíochtaí a chruthú idir pobail taighde agus pobail ghnó agus is féidir tagarmharcanna a shocrú leis chun taighde agus forbairt a aistriú go dtí an saol gnó;

– « geilleagar ardfhostaíochta », cruthaíonn Copernicus dálaí breise lenar féidir poist nua a chruthú trí éileamh breise ar oibrithe ardoilte a threisiú;

– « comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críche », i.e. an gá le bonneagar talún nua go háirithe san AE-12; trí chumas gnó nua a chruthú do FBManna i mBallstáit uile an AE tabharfaidh Copernicus spreagadh do na tíortha sin atá tite ar gcúl ó thaobh seirbhísí talún nó éigeandála de, agus dá bhrí sin cuirfidh sé leis an gcuspóir de chomhtháthú méadaithe i measc na mBallstát. Tá seirbhísí Copernicus pan-Eorpach de réir sainmhínithe agus freagraíonn siad do riachtanais Eorpacha.

1.4.2. Sainchuspóirí agus gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann

Is iad seo sainchuspóirí chlár Copernicus :

Sainchuspóir Uimh. 1: Seirbhísí Copernicus

Beidh seirbhís faireacháin talún Copernicus dírithe ar sheirbhís mapála um Chumhdach Talún Tréimhsiúil ar leibhéal Eorpach, ar leibhéal réigiúnach agus ar leibhéal náisiúnta, agus ar ghníomhaíochtaí monatóireachta talún dinimiciúla.

Soláthróidh seirbhís faireacháin timpeallachta muirí Copernicus faisnéis faoi staid aigéan fisiceach agus faoi éiceachóras muirí le haghaidh an limistéar aigéin domhanda agus limistéar réigiúnach Eorpach. Áirítear ar réimsí feidhmithe sheirbhísí muirí Copernicus sábháilteacht mhuirí, an timpeallacht mhuirí agus réigiúin chósta, acmhainní muirí chomh maith le réamhaisnéis mheitéareolaíoch séasúrach agus faireachán ar an aeráid.

Trí sheirbhís chomhshaoil atmaisféir Copernicus deimhneofar go ndéanfar faireachán ar cháilíocht aeir ar scála Eorpach agus ar chomhshuíomh ceimiceach an atmaisféir ar scála domhanda. Go háirithe, soláthróidh sé faisnéis le haghaidh córas faireacháin um cháilíocht aeir ar scála áitiúil go agus ar scála náisiúnta, agus ba cheart go gcuirfeadh sí le faireachán ar athróga na haeráide ceimice atmaisféaraí.

Tabharfar deis le seirbhís faireacháin athraithe aeráide Copernicus oiriúnú agus maolú a dhéanamh ar tionchar an athraithe aeráide. Go háirithe, ba cheart go gcuirfeadh sí le ECVanna (Athróga Aeráide Riachtanacha), réamh‑mheastacháin agus anailísí aeráide a sholáthar ar scála atá ábhartha d'oiriúnú agus do mhaolú agus do sholáthar seirbhíse ábhartha.

Tairgfidh seirbhís freagartha éigeandála Copernicus comhthiomsú de léarscáileanna agus/nó leibhéil éagsúla de shonraí réamhphróiseáilte arna dtáirgeadh chun tacú le gníomhaithe freagartha éigeandála ar leibhéal idirnáisiúnta, ar leibhéal Eorpach, ar leibhéal náisiúnta nó ar leibhéal réigiúnach i gcás tubaistí amhail stoirmeacha, tinte, tuilte, creathanna talún, brúchtaí bolcánacha, tubaistí de bhun tola nó de dhéantús an duine nó tubaistí daonnúla eile. Is féidir leis an tseirbhís aghaidh a thabhairt ar thimthriall na bainistíochta géarchéime ina iomláine: gníomhaíochtaí coisctheacha, ullmhúcháin, freagartha nó athshlánaithe.

Soláthróidh seirbhís slándála Copernicus faisnéis mar thaca leis na dúshláin atá os comhair na hEorpa sa réimse slándála, go háirithe rialú teorann, faireachas muirí agus tacaíocht do ghníomhaíochtaí seachtracha an AE.

Cinnteoidh eilimint in‑situ Copernicus breathnóireacht trí shuiteálacha aeriompartha, ar muir agus ar talamh le haghaidh na limistéar seirbhíse. Tá an rochtain ar shonraí tagartha riachtanach chun na seirbhísí a fheidhmiú. Cé gurb iad na Ballstáit atá freagrach as sin go príomha, d’fhéadfadh an clár cur le comhchuibhiú trasteorann sonraí in‑situ laistigh den AE agus le bailiú breise sonraí in‑situ lasmuigh den AE. Cuirfear gníomhaíochtaí faoi chúram na n‑aonán atá freagrach as na Seirbhísí.

Tá gníomhaíochtaí cothrománacha i gceist chomh maith, tacú le bainistiú foriomlán na gcistí arna leithdháileadh faoin Rialachán seo, maoirseacht a dhéanamh ar fhorfheidhmiú ghníomhaíochtaí uile an chláir, go háirithe maidir leis an gcostas, an sceideal agus an bhfeidhmíocht, maidir le bunú na n‑ionstraimí cuí agus na mbeart struchtúrtha is gá chun na rioscaí a bhaineann leis an gclár a aithint, a rialú, a mhaolú agus faireachán a dhéanamh orthu; maidir leis na caidrimh le tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta; maidir le gníomhaíochtaí a thuairisciú do Bhallstáit; maidir le comhordú le gníomhaíochtaí ar leibhéal náisiúnta, ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal idirnáisiúnta, go háirithe GEOSS; maidir le comhordú ranníocaíochtaí deonacha na mBallstát; maidir le comhlántacht agus comhsheasmhacht an chláir a áirithiú le beartais, le hionstraimí agus le gníomhartha ábhartha eile de chuid an Aontais; maidir le fionnadh riachtanas úsáideoirí agus monatóireacht a dhéanamh ar a bhforfheidhmiú.

Sainchuspóir Uimh. 2: Breathnóireacht spáis

Le eilimint spáis Copernicus cinnteofar breathnóireacht spásiompartha inbhuanaithe le haghaidh sheirbhísí Copernicus.

Ina gcuid di tá oibríochtaí an bhonneagair spáis tiomnaithe (i.e. na satailítí Fairtheora); rochtain ar mhisin tríú páirtithe; scaipeadh sonraí; cúnamh teicniúil don Choimisiún chun riachtanais sonraí seirbhísí a chónascadh, bearnaí breathnóireachta a aithint, agus rannchuidiú le sonrú misean spáis nua.

I measc na ngníomhaíochtaí forbartha tá dearadh agus soláthar gnéithe nua den bhonneagar spáis; cúnamh teicniúil a sholáthar don Choimisiún maidir le riachtanais seirbhíse a aistriú ina sonraíochtaí do mhisin spáis nua le tacaíocht ó oibreoirí bonneagair spáis; comhordú a dhéanamh ar fhorbairt na ngníomhaíochtaí spáis, lena n‑áirítear forbairtí atá dírithe ar nuachóiriú agus comhlánú Eilimint Spáis Copernicus.

1.4.3. An toradh agus an tionchar a bhfuil súil leis

Seirbhísí a fhorbairt chun inbhuanaitheacht fhadtéarmach an chórais a áirithiú agus chun riachtanais úsáideoirí nua a chumhdach nach bhfuil léirithe sa mhéid atá tuartha. Is é an buntáiste go leanfaidh Copernicus de bheith in ann freagairt go comhsheasmhach ar riachtanais úsáideoirí ar bhealach inbhuanaithe, agus dá bhrí sin go méadófar líon na n‑úsáideoirí a bhaineann feidhm as agus forbairt an mhargaidh iartheachtaigh.

Tionchar eacnamaíoch: trí tháirgí nua agus seirbhísí nua a fhorbairt spreagfar nuálaíocht ó thaobh táirgí agus próiseas de agus beidh tionchar fadtéarmach aige sin ar thionscal na hEorpa. Chuirfeadh leanúnachas iomlán sheirbhísí Copernicus borradh suntasach faoin spreagadh atá a thabhairt d'iomaíochas an tionscail agus faoi theacht chun cinn gnóthaí atá inmharthana ar bhonn tráchtála.

Tionchar comhshaoil: Má bhíonn fáil ar Sheirbhísí Copernicus go fadtéarmach tacófar leis an gcuspóir Eoraip a bheith ina príomhghníomhaí maidir leis an athrú aeráide. Deimhneofar comhpháirtíocht réadúil in GEOSS leis chomh maith.

Tionchar sóisialta: Cruthófar poist nua, ní hamháin sa tionscal satailíte agus in T&F, ach i ngnóthaí a bhfuil baint acu le forbairt teicnící nua um breathnóireacht na Cruinne agus tionscail agus seirbhísí gaolmhara freisin. Níos tábhachtaí ná sin, éascóidh an tiomantas inbhuanaithe forbairt na seirbhísí iartheachtacha, agus beidh tionchar suntasach aige sin ó thaobh fostaíochta de.

1.4.4. Táscairí lena léirítear toradh agus tionchar

Tomhaisfear baint amach na gcuspóirí leis na táscairí seo a leanas:

(a) sonraí agus faisnéis bhreisluacha arna gcur ar fáil de réir na riachtanas seachadta ar leibhéal seirbhíse;

(b) úsáid sonraí agus faisnéise arna tomhas de réir an dul chun cinn i líon na n‑úsáideoirí, de réir an méid sonraí agus faisnéise breisluacha ar a bhfuarthas rochtain, agus de réir leathnú an scaipthe ar fud na mBallstát;

(c) dul i bhfód ar an margadh agus iomaíochas oibreoirí iartheachtacha na hEorpa.

Cuirfear uirlisí sonracha ar bun chun na paraiméadair sin a thomhas go rialta, go háirithe trí riachtanais shonracha a chur isteach sna comhaontuithe tarmligin agus/nó i gconarthaí a bhunófar le hoibreoirí. Soláthrófar staidéir ad hoc ag roinnt cloch míle de chuid an chlár chun leibhéal sásaimh na n‑úsáideoirí (féideartha) a thomhas, mar aon leis an dul i bhfód ar an margadh agus tionchar Copernicus ar iomaíochas na hearnála iartheachtaí.

Sa bhreis air sin, meastar go ndéanfar cuid mhór d’fhorfheidhmiú an chláir a tharmligean chuig thríú páirtithe. Áireofar cuspóirí agus táscairí i gcomhaontuithe tarmligin chun faireachán ar fheidhmíocht na n‑oibreoirí a chumasú. Úsáidfear na táscairí sin chun faireachán a dhéanamh ar an gclár ina iomláine chomh maith. Áirítear leo sin:

– bunú na 6 sheirbhís ar leibhéal oibríochta, na 6 sheirbhís uile a chur ar bun maidir le hoibríocht faoi 2017;

– seachadadh faisnéise seirbhíse laistigh den bhuiséad agus den phleanáil, de réir mar a cuireadh ar bun sna comhaontuithe tarmligin agus/nó sna conarthaí le hoibreoirí;

– líon úsáideorí na seirbhísí agus a leibhéal sásaimh;

– forbairt na hearnála iartheachtaí le sonraí agus fhaisnéis Copernicus.

– lainseáil agus saothrú na satailítí nó na n‑ionstraimí atá beartaithe, lena n‑áirítear seachadadh tráthúil sonraí breathnóireachta san fhormáid leordhóthanach do na húsáideoirí aitheanta, de réir na pleanála a chomhaontófar sa doiciméad an Cás Fadtéarmach don eilimint spáis;

– sainiú agus forbairt satailítí nua agus rannáin talún faoi seach, laistigh den bhuiséad agus den phleanáil, de réir mar atá sonraithe sa Chás Fadtéarmach agus sa chomhaontú tarmligin a bhunófar le ESA;

1.5. Na forais atá leis an togra/tionscnamh

1.5.1. Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma

Iontaofacht neamhleordhóthanach na faisnéise faoi staid na cruinne d’úsáideoirí poiblí

Le tríocha bliain anuas, tá an AE, Gníomhaireacht Spáis na hEorpa (ESA) agus a mBallstáit faoi seach ag déanamh iarrachtaí suntasacha maidir le taighde agus forbairt i réimse bhreathnóireacht na Cruinne, d'fhonn bonneagar agus seirbhísí réamhoibríochtúla um breathnóireacht na Cruinne a fhorbairt. Tá mórán de na seirbhísí um breathnóireacht na Cruinne atá san Eoraip cheana neamhleordhóthanach áfach, de bharr bearnaí bonneagair agus easpa ráthaíochtaí maidir le hiad a bheith ar fáil san fhadtéarma. I gcás na sonraí a sholáthraítear trí na seirbhísí atá ann faoi láthair, is é rud nach gcumhdaítear na paraiméadair go léir atá riachtanach do lucht déanta beartas[17] nó nach soláthraítear iad ar bhonn leanúnach agus inbhuanaithe, go háirithe toisc go bhfuil saolré na seirbhíse nó an bhonneagair breathnóireachta bhunúsaigh teoranta de bharr srianta buiséid agus/nó teicniúla. Mura réiteofar an fhadhb sin beidh iarmhairtí móra leis sin sa ghearrthéarma agus san fhadtéarma. Mar shampla, sa ghearrthéarma, ní bheidh aon léarscáileanna ar fáil le haghaidh cosanta sibhialta i gcás tubaistí nádúrtha agus san fhadtéarma, ní bheidh sonraí ríthábhachtacha um athrú aeráide ar fáil do lucht déanta beartas.

Infheistíochtaí iartheachtacha i mbaol

Bhunaigh clár Copernicus sraith gníomhaíochtaí oibríochtúla, bunaithe ar mhaoiniú an Rialachán maidir le hOibríocht Tosaigh le linn na tréimhse 2011 – 2013. Agus an clár reatha ag cumhdach na n‑oibríochtaí tosaigh, tá an chéad chéim tugtha i dtreo córais um breathnóireacht na Cruinne. Mar sin féin, tá sé teoranta ó thaobh ama de fós (i.e. 2011-2013).

Is mórchúis imní é an baol sin go gcuirfí isteach air ag úsáideoirí deiridh amhail údaráis phoiblí, agus ag soláthraithe seirbhíse iartheachtacha freisin, toisc nach dócha go ndéanfaidh siad infheistíocht i margaí neamhaibí, a mbaineann baol leo, agus dá bhrí sin beidh sé níos deacra caipiteal a fháil.

Acmhainn nuálaíochta i mbaol

Dá gcuirfí isteach air, thuigfí nach mbainfí nuálaíocht amach as infheistíochtaí in T&F. Dá bhrí sin, ní bhainfí tairbhe as an acmhainn um chumas nuálaíochta a bhaineann le Copernicus, atá ina nuálaíocht i leith seirbhíse den chuid is mó. Bheadh sin ina chúis aiféala, go háirithe má chuirtear san áireamh gur cheart beartas nuálaíochta an AE a bheith dírithe níos mó ar earnáil na seirbhísí, mar atá léirithe i staidéir éagsúla[18].

Tionchar ar fhostaíocht

Ar deireadh, is iad córais feidhmchláir satailíte an phríomhfhoinse ioncaim ag tionscal spáis na hEorpa (3.1 bhilliún euro), agus tá siad ar an bpríomhréimse onnmhairithe (ar fiú 1.13 bhilliún euro é).[19] Tá breathnóireacht na Cruinne ar cheann den dá earnáil is suntasaí ó thaobh ioncaim de (e.g. Fairtheoirí Copernicus). Faoi láthair, is ionann córais um breathnóireacht na Cruinne agus thart ar 30 % d’ioncam iomlán thionscal spáis na hEorpa. Chomh maith leis an tionchar díreach sin ar dhíolacháin an tionscail, bíonn tionchar suntasach ag Copernicus ar iomaíochas agus ar bhrabúsacht thionscal déantúsaíochta spáis na hEorpa. Braitheann onnmhairí agus trádáil go mór ar staid iomaíoch choibhneasta na hearnála. Ar na cúiseanna sin, bheadh tionchar suntasach ag Copernicus ar fhostaíocht san earnáil, agus meastar go gcruthódh sé 35,000 post le linn na tréimhse 2015-2030.

1.5.2. Luach breise a bhaineann le rannpháirteachas an AE

Is é is bonn dlí don Chlár Eorpach um Breathnóireacht na Cruinne (Copernicus) ná Airteagal 189 den CFAE, lena gceadaítear don AE a chlár spáis féin a fhorbairt. Tá gníomhaíochtaí atá san áireamh sa chlár liostaithe cheana féin in Airteagal 2 de Rialachán 911/2010 maidir leis an gClár Faireacháin Domhanda (GMES) agus a chuid oibríochtaí tosaigh. Sa bhreis air sin, tá seachadadh Copernicus ina chuspóir straitéiseach de chuid Eoraip 2020.

Ní féidir le Ballstáit aonair freagracht as cistiú le haghaidh shaothrú agus athnuachan an bhonneagair arna fhorbairt le cistí de chuid an AE agus le cistí idir-rialtasacha a bhaint amach go barrmhaith de bharr na gcostas a thabhófar. I réimse na breathnóireachta spásbhunaithe le haghaidh méadreolaíochta oibríochtúla, rinne Stáit Eorpacha a gcuid acmhainní a chomhthiomsú chun satailítí méadreolaíochta a fhorbairt agus a shaothrú faoi chreat na hEagraíochta Eorpaí chun Sochar a bhaint as Satailítí Méadreolaíochta (EUMETSAT). D’fhorbair Stáit Eorpacha léiritheoirí satailítí comhshaoil le ESA nó le gníomhaireachtaí spáis náisiúnta chomh maith. Thairis sin, níor éirigh leo bealach a aimsiú lenarbh fhéidir leo bheith ag obair i gcomhar le chéile maidir le cláir oibríochtúla mharthanacha a chistiú i réimse an fhaireacháin chomhshaoil ar nós na gclár méadreolaíochta áfach. Tá an gá le leanúint den bhreathnóireacht sin ag éirí ríthábhachtach, i bhfianaise an mhéadaithe atá faoin mbrú polaitiúil ar údaráis phoiblí cinntí eolasacha a dhéanamh i réimse na slándála comhshaoil agus an athraithe aeráide agus an ghá aird a thabhairt ar chomhaontuithe idirnáisiúnta.

I gcás na seirbhísí sin a bhfuil cumhdach pan‑Eorpach nó domhanda acu, ní féidir le Ballstáit cuspóirí an ghnímh mholta a bhaint amach go leordhóthanach, mar is gá na hionchuir ó Bhallstáit éagsúla a chomhiomlánú ar leibhéal Eorpach. Is féidir soláthar seirbhísí eile (e.g. léarscáileanna éigeandála nó léarscáileanna faireacháin talún téamacha a bhfuil scóip gheografach níos teoranta acu) a bhaint amach níos fearr ar leibhéal an AE ar dhá chúis. Ar an gcéad dul síos, is féidir barainneachtaí scála a bheith ann mar gheall ar bhainistiú níos comhtháite agus níos láraithe ar shonraí ionchuir, ó bhraiteoirí spásbhunaithe nó in‑situ. Ar an dara dul síos, dá soláthrófaí seirbhísí um breathnóireacht na Cruinne ar bhealach neamhchomhordaithe ar leibhéal na mBallstát bheadh dúbailtí i gceist agus bheadh sé deacair nó indéanta féin faireachán a dhéanamh ar fhorfheidhmiú reachtaíocht chomhshaoil an AE ar bhonn critéar trédhearcach agus oibiachtúil. Mura mbeidh an fhaisnéis a sholáthrófar ar leibhéal na mBallstát inchomparáide, ní bheidh an Coimisiún in ann a fháil amach ar forfheidhmíodh an reachtaíocht chomhshaoil i gceart sna Ballstáit go léir. Sa bhreis air sin, cruthófar barainneachtaí scála lena mbainfear luach níos fearr as airgead poiblí le gníomh ar leibhéal Eorpach. Dá bhrí sin bainfear amach breisluach shoiléir le gníomhaíocht ar leibhéal an AE.

1.5.3. Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile dá leithéid san am a chuaigh thart

Cuireann an togra leis an taithí a fuarthas le linn fhorbairt Copernicus mar thionscnamh taighde le linn an 12 bhliain seo a chuaigh thart agus chéim na n‑oibríochtaí tosaigh in 2011-2013. Cruthaíonn an taithí sin, cé go bhfuil maoiniú i gcomhair taighde fós riachtanach le leanúint de Copernicus a fhorbairt, is gá anois tacú le seachadadh seirbhísí um breathnóireacht na Cruinne agus feidhmiú satailítí d'fhonn an tairbhe is mó is féidir a bhaint as na hinfheistíochtaí a rinneadh go dtí seo agus le freagairt ar na riachtanais a aithníodh thuas.

1.5.4. Comhoiriúnacht d'ionstraimí iomchuí eile agus sineirgíocht a d'fhéadfadh a bheith ann

Sa chéim oibríochtúil beidh Copernicus in ann faisnéis a sholáthar do lucht déanta beartas, d’údaráis phoiblí, do ghnólachtaí agus do shaoránaigh Eorpacha. Ciallaíonn sé sin go bhfuil sé d’aidhm ag Copernicus, mar fhoinse uathrialaitheach faisnéise de chuid an AE, tacú le beartais, le hionstraimí agus le gníomhartha ábhartha uile an Aontais, a bhfuil tuiscint ar an mbealach ina n‑athraíonn ár bpláinéad fíorthábhachtach maidir lena bhfeidhmiú.

Is iad seo a leanas samplaí de rannchuidiú Copernicus le beartais eile de chuid an AE:

· Beartais chomhair idirnáisiúnta: léiríonn leathnú sheirbhísí Copernicus chuig an Afraic rannchuidiú nithiúil le beartais forbartha an AE. mar shampla,, le Breathnóireacht Satailíte na Cruinne, is féidir faireachán a dhéanamh ar staid barr le linn an tséasúir thalmhaíochta agus forbairt a dhéanamh ar Chóras Luathrabhaidh um Shlándáil Bia le haghaidh réigiún atá i mbaol ar fud an domhain. Chomh maith leis sin d’fhéadfadh roinnt úsáidí de chuid Copernicus faisnéis ar acmhainní nádúrtha san Afraic a sholáthar do lucht déanta beartas.

· Beartas iompair: trí ródú long a bharrfheabhsú is féidir le seirbhís Muirí Copernicus ídiú breosla agus astaíochtaí a íoslaghdú.

· Beartais chomhshaoil: soláthraíonn seirbhísí Copernicus faisnéis chórasach nó thréimhsiúil ar scálaí éagsúla atá riachtanach chun faireachán a dhéanamh ar bhonn leanúnach ar staid an chomhshaoil Mhuirí, Atmaisféir agus Talún. Sa chomhthéacs sin, d’fhéadfadh íomhánna comhshaoil arna mbailiú ag Copernicus an bonn a sholáthar le haghaidh monatóireacht a dhéanamh ar spriocanna na straitéise bithéagsúlachta Eorpaí, nó uirlis le haghaidh faireachán a dhéanamh ar úsáid éifeachtúil acmhainní amhail adhmad, uisce, mianraí, talamh, aer (cáilíocht) agus mórán eile ar scála Eorpach agus ar scála domhanda.

· Cabhair dhaonnúil: Tá ról tábhachtach ag seirbhísí Copernicus i ngníomhaíochtaí freagartha éigeandála laistigh den AE agus lasmuigh de, ag soláthar faisnéis cothrom le dáta atá ríthábhachtach do lucht déanta beartas, pleanálaithe oibriúcháin agus foirne allamuigh.

· Fuinneamh: Is féidir le Copernicus foinse iontaofa faisnéise a sholáthar don Eoraip maidir le fuinneamh gréine agus is féidir leis rannchuidiú le faireachán a dhéanamh ar iomadú núicléach nó díchoimisiúnú láithreán núicléach.

· Beartais réigiúnacha: ar leibhéal Pan‑Eorpach, soláthraíonn Seirbhís Talún Copernicus cumhdach talún comhchuibhithe agus táirgí um athrú cumhdach talún. Tá an fhaisnéis seo ríthábhachtach chun críocha beartas talamhúsáide agus uirbeach.

· Beartais um athrú aeráide: tá roinnt seirbhísí de chuid Copernicus a bhfuil baint éigin acu le saincheisteanna a bhaineann leis an aeráid, amhail faireachán ar fhoraoisí agus faisnéis carbóin talún, monatóireacht a dhéanamh ar leibhéil mhara agus oighir, anailís ar gháis cheaptha teasa agus floscanna.

· Slándáil: Is féidir le Copernicus rannchuidiú le faireachas teorann agus faireachas muirí. Sa chreat seo ó 2008 i leith, tá dlúthchomhar curtha ar bun ag Ard‑Stiúrthóireacht na Fiontraíochta agus an Ard‑Stiúrthóireacht Gnóthaí Baile.

· Talmhaíocht: D’fhéadfadh Copernicus rannchuidiú le feabhsú an fhaireacháin thráthúil agus chruinn ar úsáid talún talmhaíochta agus na hathruithe uirthi ar leibhéal Eorpacha, ar leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal réigiúnach trí tháscairí agus modheolaíochtaí coiteanna a sholáthar lena gcumhdaítear scálaí éagsúla ama, spásúla agus téamacha. D'fhéadfadh an comhbheartas talmhaíochta Copernicus a úsáid chun faireachán a dhéanamh ar an mbeartas ‘cur i leataobh’.

· Beartais mhuirí: Le Copernicus, is féidir tuiscint a fháil ar an aigéan, ar a dhinimic agus ar an tionchar a bhíonn aige ar an athrú aeráide. I measc na bhfeidhmeanna sa réimse sin tá: Slándáil Mhuirí, Doirteadh Ola, Bainistiú Acmhainní Muirí, Athrú Aeráide, Réamhaisnéis Séasúrach, Gníomhaíochtaí Cósta, Suirbhé Oighir agus Cáilíocht Uisce.

1.6. Fad agus tionchar airgeadais

þ Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ar feadh tréimhse teoranta

– þ Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ó 2014 go 2020

– þ Tionchar airgeadais ó 2014 go 2020

¨ Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ar feadh tréimhse neamhtheoranta

– Cur chun feidhme le linn tréimhse thosaigh ó BBBB go BBBB,

– – cuirfear ag feidhmiú go hiomlán ina dhiaidh sin é.

1.7. Modhanna bainistíochta atá beartaithe[20]

þ Bainistíocht dhíreach láraithe ag an gCoimisiún

þ Bainistíocht indíreach láraithe trí na tascanna cur chun feidhme a tharmligean chuig:

– ¨ gníomhaireachtaí feidhmiúcháin

– þ comhlachtaí arna mbunú ag na Comhphobail[21]

– þ comhlachtaí náisiúnta san earnáil phoiblí/comhlachtaí a bhfuil misean de sheirbhís phoiblí acu

– ¨ daoine a bhfuil sé de chúram orthu gníomhartha ar leith a chur chun feidhme de bhun Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus atá sainaitheanta sa ghníomh bunaidh ábhartha de réir bhrí de chuid Airteagal 49 den Rialachán Airgeadais

¨ Bainistíocht atá comhroinnte leis na Ballstáit

¨ Bainistíocht dhíláraithe le tríú tíortha

þ Eagraíochtaí idirnáisiúnta

I gcás ina sonraítear níos mó ná modh bainistíochta amháin, tabhair sonraí sa roinn dar teideal “Ráitis”.

Ráitis:

Cuireann Copernicus leis na hacmhainní atá san Eoraip cheana, ag seachaint dúbailtí gan ghá agus, a mhalairt ar fad, ag lorg sineirgíochtaí i measc na n‑acmhainní náisiúnta nó idirnáisiúnta atá ann cheana. Sa bhreis air sin, meastar nach bhfuil an fórsa oibre inmheánach ná an saineolas ag an gCoimisiún is gá chun an córas oibríochtúil an‑chasta a bhfuil mórán córas laistigh de a bhainistiú leis féin. Is é sin an fáth, i gcomhréir leis na cuspóirí maidir le simpliú agus feabhsú fheidhmíocht chláir chaiteachais an AE, a bhfuil sé beartaithe codanna móra den chlár a fhorfheidhmiú go hindíreach, de réir bhrí Airteagal 58 den Rialachán Airgeadais, agus cumhachtaí forfheidhmithe a tharmligean chuig roinnt comhlachtaí ábhartha, ina réimse saineolais. De réir comhaontuithe tarmligin, fanfaidh an Coimisiún freagrach as an gclár ach aistreofar freagrachtaí forfheidhmithe go roinnt oibreoirí. Díreoidh an Coimisiún, agus tacaíocht á fáil aige ón gcoiste agus ó shaineolaithe neamhspleácha, ar shainiú na gcinntí ardleibhéil maidir le cláir agus ar fhaireachán a dhéanamh ar a bhforfheidhmiú. Iarrfar ar oibreoirí Cláir Oibre bhliantúla agus Tuarascálacha Gníomhaíochta Bliantúla a chur isteach, mar aon le deimhnithe iniúchóireachta.

Go dtí 2013, bhí forbairt na comhpháirte Spás á comhchistiú ag an AE agus ag ESA le ranníochaíocht de réir téama Spáis FP7 agus an GMES agus a Rialacháin maidir le hoibríochtaí tosaigh do chlár Eilimint Spáis GMES an ESA. Chuir an Coimisiún, ar son an AE, aon trian de bhuiséad iomlán an chláir GSC ar fáil, i.e. thart ar 780 milliún as € 2.4 billiún. Chuige sin, cuireadh comhaontú tarmligin ar bun in 2008 idir an AE, arna ionadú ag an gCoimisiún, agus ESA. Bunaíodh an comhaontú sin faoin gcreat‑chomhaontú idir an AE agus ESA. Ós rud é go bhfuil saineolas uathúil ag ESA agus gurb í an t‑aon ghníomhaireacht í a dhéanann gníomhaíochtaí taighde agus forbartha maidir le cláir spáis ar leibhéal Eorpach, moltar go leanfar de ghníomhaíochtaí forbartha Copernicus, i.e. dearadh, tógáil agus soláthar satailítí agus an rannáin talún ghaolmhair, a chur faoina cúram. Meastar go bhféadfaidh ESA leanúint de chómhchistiú a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí forbartha, agus go háirithe forbairtí ar ghlúin nua satailítí, a ionas nach mbeidh soláthar rialta aonad ann as a dtiocfadh macasamhlú ar dhearadh na n‑aonad a forbraíodh cheana féin.

Tá sé beartaithe freisin oibríochtaí an bhonneagair fhorbartha a chur faoi chúram ESA agus EUMETSAT araon. Beidh ESA freagrach as oibríochtaí Fhairtheoir 1 agus Fhairtheoir 2 agus as próiseáil na coda Talún de Fhairtheoir 3. Tar éis di an rannán talún a dhearadh agus comhordú a dhéanamh ar a dhearadh agus a sholáthar, agus ós rud é go bhfuair sé saineolas ar oibríochtaí mórán misean eolaíochta, tá ESA ullamh nacúraimí sin a bhainistiú. Cuirfear oibríochtaí satailítí agus ionstraimí a bhfuil baint faoi leith acu leis an atmaisféar agus leis na pobail mhuirí, atá an‑chosúil, ar aon dóigh go minic, lena réimsí inniúlachtaí féin, faoi chúram EUMETSAT. Ba cheart a chuimhneamh go bhfuil Fairtheoir 4 agus Fairtheoir 5 ina n‑ionstraimí a iompraítear ar shatailítí EUMETSAT féin. Chomh maith leis sin, glacfar sonraí, pléifear leo agus scaipfear iad trí bhíthin acmhainní ilmhisin EUMETSAT den chuid is mó. Beidh an dá eagraíocht freagrach as seachadadh breathnóireachtaí agus rochtain orthu ó mhisin rannpháirteacha, ina réimsí saineolais faoi seach.

Ceann de phríomhtháirgí na Seirbhíse talún is ea measúnú tráthúil agus cuimsitheach ar chumhdach talún agus ar athrú an chumhdaigh talún. Sholáthair tacair shonraí Chumhdach Talún Corine (CLC) sraith ama d’fhaisnéis um chumhdach talún agus úsáid talún thar mhór-roinn na hEorpa ó 1990 i leith. Leo sin, is féidir faireachán a dhéanamh ar athruithe ar dhromchla na Cruinne a tharlaíonn de thoradh ar idirghníomhú próiseas nádúrtha agus gníomhaíochtaí daonna araon. Ó 1994 i leith, tá Corine á chur i bhfeidhm ag an nGníomhaireacht Eorpach Comhshaoil. Is gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh í an EEA a bhfuil sé de chúram uirthi faisnéis iontaofa neamhspleách ar an gcomhshaol a sholáthar dóibh siúd a bhfuil baint acu le beartas comhshaoil a fhorbairt, a oiriúnú, a fhorfheidhmiú agus a mheasúnú, agus don phobal i gcoitinne. Tá EEA freagrach freisin as comhordú an Líonra um breathnóireacht agus faisnéis comhshaoil Eorpach (Eionet) ina gcuireann saineolaithe náisiúnta le bailiú agus le fíordheimhniú sonraí comhshaoil. Le linn oibríochtaí tosaigh GMES (2011-2013), cuireadh comhordú na gcomhpháirteanna pan‑Eorpacha agus áitiúla den tSeirbhís talún faoi chúram an EEA agus cuireadh i bhfeidhm iad trí fhorfheidhmiú láraithe, le soláthar trí chreatchonarthaí agus trí chonarthaí seirbhíse do sholáthraithe seirbhíse; agus forfheidhmiú láraithe ag úsáid comhaontuithe deontais le gníomhaireachtaí náisiúnta atá ina bpáirtithe leasmhara díreacha de chuid an EEA. Sa bhreis air sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go mbraitheann an tSeirbhís talún go mór ar thoisí in‑situ agus ar shonraí tagartha geografacha. Tá an EEA ullamh a gcuid troscáin a eagrú le gníomhaíochtaí comhshaoil agus/nó mapála náisiúnta. Is é sin an fáth, i bhfianaise na sineirgíochtaí soiléire is féidir a bheith ann idir Copernicus agus príomhfhreagrachtaí an EEA, agus ar staid uathúil an EEA, mar chomhordaitheoir an Eionet, trí pháirtithe leasmhara Copernicus atá ina ngníomhaireachtaí comhshaoil náisiúnta, go bhfuil sé beartaithe leanúint d’fhorfheidhmiú an dá eilimint seo den tSeirbhís talún a tharmligean chuig an EEA.

Ó 2008 i leith, tá obair leanúnach ar siúl chun Córas Eorpach um Fhaireachas ar Theorainneacha (EUROSUR) a bhunú, d'fhonn rialú theorainn sheachtrach Schengen a threisiú, go háirithe na teorainneacha mara ó dheas agus na teorainneacha talún san oirthear. Soláthróidh EUROSUR comhchreat teicniúil (bonneagair) agus oibríochtúil (sreabhadh oibre) do na Ballstáit d’fhonn an fheasacht maidir le suíomh ag a teorainneacha seachtracha a mhéadú agus feabhas a chur ar acmhainní frithghníomhaithe a n‑údarás áitiúil a dhéanann suirbhéireacht ar theorainn an AE. Ceann de na cuspóirí a comhaontaíodh, comhfheidhm uirlisí faireachais (satailítí, UAVanna, aerastat, etc.) a chur ar bun, agus Frontex a bheith ag gníomhú mar éascaitheoir. Is é Frontex an Ghníomhaireacht Eorpach chun Comhar Oibríochtúil a Bhainistiú ag Teorainneacha Seachtracha Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. Déanann sé bainistiú Eorpach ar theorainneacha a chur chun cinn, a chomhordú agus a fhorbairt. I gcás na sraithe um rialú teorann den tSeirbhís slándála, tá comhar gníomhach Frontex fíorthábhachtach. Bhí Frontex rannpháirteach i dtionscadail uile FP7 maidir leis an tsraith sin a ullmhú, chomh maith le tionscadail ghaolmhara eile de chuid théama Slándáil FP7. Is féidir a thabhairt faoi deara go n‑aithníteari dtogra an Choimisiúin le haghaidh Rialachán EUROSUR[22] gur gá do Frontex brath ar GMES/Copernicus i gcás na ngníomhaíochtaí sin . Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go ndéanfar forfheidhmiú na sraithe sin a tharmligean chuig Frontex.

Maidir leis an tSraith slándála maidir le faireachas muirí, tá sé beartaithe a forfheidhmiú a tharmligean chuig EMSA, an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí. Dar ndóigh, tá roinnt freagrachtaí slándála muirí agus oibleagáid chun cabhrú leis an gCoimisiún le gníomhaíochtaí gaolmhara ina gcuid de shainordú EMSA. Tá saineolas a aithnítear go fairsing ag EMSA ar fhorfheidhmiú CLEANSeaNET, clár oibríochtúil um shábháilteacht mhuirí a bhraitheann ar bhreathnóireacht na Cruinne. Tá sé rannpháirteach go gníomhach i roinnt tionscadal T&F arna n‑ullmhú do sheirbhís Slándála Copernicus freisin.

2. BEARTA BAINISTÍOCHTA

2.1. Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

Cuirfear córas faireacháin ar bun d’fhonn aschuir ar an gcaighdeán is airde agus an úsáid is éifeachtaí agus is féidir d’acmhainní a áirithiú. Déanfar an faireachán i rith shaolré an chláir. Beidh an faireachán bunaithe ar thuarascálacha rialta ó na comhpháirtithe cur chun feidhme.

2.2. Córas bainistíochta agus rialaithe

2.2.1. 2.2.1. Na rioscaí a aithníodh

Déanfar na rioscaí ar fad a bhaineann leis an gclár a thaifeadadh go lárnach i gclár. Beidh méid áirithe dóchúlachta agus rátáil tionchair leithdháilte do gach riosca. San áireamh sa chlár riosca freisin beidh liosta beart a bheidh dírithe ar an dóchúlacht go bhforbróidh riosca a laghdú. Tá na rioscaí aicmithe mar seo a leanas:

· Rioscaí teicneolaíocha: e.g. úsáideann satailít teicneolaíocht cheannródaíoch atá fós le bailíochtú agus a bhfuil a sonraíochtaí fós ag forbairt.

· Rioscaí tionsclaíocha: tá baint ag go leor imreoirí tionsclaíocha i roinnt tíortha leis an mbonneagar a bhunú, imreoirí nach mór a gcuid oibre a chomhordú go héifeachtach d'fhonn teacht ar chórais atá iontaofa agus comhtháite, i ndáil le slándáil go háirithe.

· Riosca margaidh: ní mór feidhmíocht theicniúil nach bhfuil ag an gcaighdeán a gealladh agus a bhfuil tionchar diúltach aige ar úsáideoirí, agus rud a chiallaíonn nach mbíonn an bonneagar á úsáid dá thairbhe a sheachaint.

· Riosca tráthchláir: chuirfeadh aon mhoill ar an gcur chun feidhme an deis i mbaol.

· Riosca rialachais: éilíonn rialachas na gclár go mbeadh comhlachtaí éagsúla ag obair i dteannta a chéile, agus ní mór méid áirithe cobhsaíochta agus eagraíochta a áirithiú. Os a choinne sin, ní mór éagsúlachtaí tuairime idir na páirtithe éagsúla i gceist maidir le roinnt mórcheisteanna a chur san áireamh. Ina fhianaise sin, ba cheart dearcadh ar chuid de na rioscaí, lena n‑áirítear rioscaí airgeadais agus slándála, a roinnt leis na himreoirí sin is oiriúnaí le déileáil leo.

Os a choinne sin, cuirfear chun feidhme an buiséad don Chlár, den chuid is mó, trí bhainistíocht indíreach, trí chomhaontuithe tarmligin, agus, i gcás cuid imeallach de, go lárnach, sa chás go mbeidh deontais agus soláthar poiblí in úsáid ag an gCoimisiún. Baineann rioscaí éagsúla leis na cineálacha éagsúla caiteachais. Tá na príomhrioscaí seo a leanas aitheanta ag iniúchtaí atá déanta ag Cúirt Iniúchóirí na hEorpa agus ag iniúchtaí ex-post an Choimisiúin, príomhrioscaí a d'fhéadfadh bheith leis an gClár seo freisin:

I ndáil le comhaontuithe tarmligin: Baineann na príomhrioscaí aitheanta le hincháilitheacht na n‑oibreoirí (an t‑aonán lena gcuireann an Coimisiún críoch le comhaontú tarmligin), comhlíonadh conarthach (trasuí riachtanais an Choimisiúin go doiciméadú conarthach), comhlíonadh próisis (neamhurramú próiseas arna fhorordú ag an gCoimisiún) agus feidhmíocht (neamhghnóthachtáil spriocanna/cuspóirí réamhshainithe).

Tabharfar aghaidh ar na cineálacha riosca seo le haird a thabhairt ar na tosca seo a leanas:

· Go bhfuil gnéithe suntasacha den phróiseas bainistíochta agus rialaithe á déanamh ag na hoibreoirí.

· Go mbíonn ar an gCoimisiún brath, ar an mórchóir, ar chórais rialaithe bainistíochta na n‑oibreoirí.

· Tá sé tábhachtach é go n‑áiritheofar an leibhéal oiriúnach rialuithe feadh an tslabhra cur chun feidhme agus go mbeidh freagrachtaí soiléire ag na comhpháirtithe ar fad.

I ndáil le deontais: D’fhéadfadh rialacha casta incháilitheachta costas agus saineolas réasúnta teoranta bainistíochta airgeadais tairbhithe áirithe a bheith mar bhonn le hardriosca go bhfógrófaí costais go mícheart (e.g. forchostais agus costais trealaimh).

D’fhéadfaí go mbeadh sé deacair tairbhithe rioscúla agus costais mhuirearaithe féideartha dúbailte nó neamhrialtachtaí eile a bhrath in éagmais bunachair sonraí iomlán le faisnéis faoi thairbhithe, tionscadail agus costais fógartha a bhrath, rud a bhféadfaí gníomhaíocht neamhéifeachtach frith‑chalaoise a theacht as.

I ndáil le soláthar poiblí: D’fhéadfadh earráidí neamhbhraite nó botúin neamhcheartaithe i dtairiscintí nó i sonraíochtaí tairisceana a bheith mar bhonn le drochfheidhmiú conartha.

2.2.2. 2.2.2. Modhanna rialaithe atá beartaithe

Tá sé beartaithe go n‑úsáidfear modhanna rialaithe éagsúla le déileáil leis na rioscaí éagsúla thuasluaite

2.2.2.1. Comhaontuithe Tarmligin

Faisnéis faoi bhunú an chórais um rialú inmheánach

Ba cheart córas bainistíochta agus rialaithe a bhunú ar na bearta seo a leanas:

· measúnú ex-ante an oibreora

· faireachán bunaithe ar riosca, a áireofar ar bhonn tuairiscithe chaighdeánaithe,

· gníomhaíocht choisctheach trí cheanglais a dhearadh maidir le cáilitheacht oiriúnach, comhlíonadh conarthach, comhlíonadh próisis agus feidhmíocht;

· réitigh chonarthacha a lenar féidir gníomhaíocht cheartaitheach a dhéanamh i gcás earráide feidhmíochta a bhaineann le ceanglais maidir le cáilitheacht, comhlíonadh conarthach, comhlíonadh próis