ML8 “Breiseáin” Substaintí a úsáidtear i bhfoirmlithe pléascacha chun a n-airíonna a fheabhsú.

ML8, 10, 14 “Aerárthach” Feithicil aerbheirthe ar a bhfuil sciathán dobhogtha, sciathán sclóine, sciathán rothlach (héileacaptar), rótar claonta nó sciathán claonta.

ML11 “Córais Uathoibrithe Cheannasaíochta agus Rialaithe” Córais leictreonacha, trína ndéantar faisnéis, atá riachtanach d’oibriú éifeachtach na grúpála, na mórfhoirmíochta, na foirmíochta oirbheartaíochta, an aonaid, na loinge, an fho-aonaid nó na n-arm atá faoi cheannasaíocht, a iontráil, a phróiseáil agus a tharchur. Déantar é sin trí úsáid a bhaint as ríomhairí agus crua-earra speisialaithe eile a dearadh chun tacú leis na feidhmeanna a bhíonn ag eagraíocht cheannasaíochta agus rialaithe mhíleata. Is iad seo a leanas príomhfheidhmeanna córais uathoibrithe ceannasaíochta agus rialaithe: faisnéis a bhailiú, a charnadh, a stóráil agus a phróiseáil ar mhodh uathoibrithe éifeachtúil; an cás agus na himthosca a dhéanann difear d’ullmhú agus d’fhearadh oibríochtaí comhraic a thaispeáint; ríomh oibríochtúil agus oirbheartaíochta a dhéanamh i dtaca le hacmhainní a leithdháileadh ar ghrúpálacha fórsa nó ar eilimintí den ord catha oibríochtúil nó den imscaradh chun catha, de réir an mhisin nó de réir chéim na hoibríochta; sonraí a ullmhú i ndáil le staid a mheas agus cinnteoireacht a dhéanamh ag aon phointe le linn oibríochta nó catha; ionsamhlú ar ríomhaire ar oibríochtaí.

ML22 “Taighde bunúsach eolaíoch” Obair thurgnamhach nó obair theoiriciúil arb é is cuspóir di thar aon rud eile teacht ar eolas nua maidir leis na bunphrionsabail a bhaineann le feiniméin nó fíorais inbhraite, seachas obair atá dírithe go príomhúil ar aidhm nó ar chuspóir sonrach praiticiúil.

ML7, 22 “Bithchatalaígh” “Einsímí” i gcomhair imoibrithe sonracha ceimiceacha nó bithcheimiceacha nó comhdhúile bitheolaíocha eile a cheanglaíonn d’oibreáin cogaíochta ceimicí agus a luathaíonn díghrádú na n-oibreán sin. Nóta Teicniúil Ciallaíonn “einsímí”“bithchatalaígh” i gcomhair imoibrithe sonracha ceimiceacha nó bithcheimiceacha.

ML7 “Oibreáin bhitheolaíocha” Pataiginí nó tocsaíní, a toghadh nó a modhnaíodh (trí aon cheann de na nithe seo a leanas a athrú: íonacht, seilfré, nimhneacht, tréithe a scaipthe, nó friotaíocht in aghaidh na radaíochta UV) chun taismigh a dhéanamh de dhaoine nó d’ainmhithe, nó chun trealamh a dhíghrádú nó damáiste a dhéanamh do bharra nó don chomhshaol.

ML7 “Bithpholaiméirí” Macramóilíní bitheolaíocha mar iad seo a leanas: a. Einsímí i gcomhair imoibrithe sonracha ceimiceacha nó bithcheimiceacha; b. “Antasubstaintí”“frith-iditíopacha”, “monaclónacha” nó “polaclónacha”; c. “Gabhdóirí” a saindearadh nó sainphróiseáladh. Nótaí Teicniúla 1. Ciallaíonn “antasubstaintí frith-iditíopacha” antasubstaintí a cheanglaíonn iad féin de na láithreacha sonracha nasctha antaiginí in antasubstaintí eile; 2. Ciallaíonn “antasubstaintí monaclónacha” próitéiní a cheanglaíonn iad féin de láthair antaigineach amháin agus a tháirgtear ó aon chlón amháin ceall; 3. Ciallaíonn “antasubstaintí polaclónacha” meascán de phróitéiní a cheanglaíonn é féin den antaigin shonrach agus a tháirgtear ó bhreis agus aon chlón amháin ceall; 4. Ciallaíonn ’gabhdóirí’ struchtúir bhitheolaíocha mhacramóilíneacha a bhfuil ar a gcumas lioganna a cheangal dá chéile, ionas go ndéanann an ceangal difear d’fheidhmeanna fiseolaíocha.

ML4, 10 “Aerárthaí sibhialta” Na “haerárthaí” sin a liostaíonn údaráis um eitlíocht shibhialta i gceann nó níos mó de Bhallstáit an Aontais Eorpaigh nó de Stáit atá rannpháirteach i gComhshocraíocht Wassenaar, trí na haerárthaí a ainmniú ar liostaí deimhnithe aeracmhainneachta, mar árthaí le haghaidh taisteal ar bhealaí tráchtála sibhialta inmheánacha agus seachtracha nó le haghaidh úsáidí dlisteanacha sibhialta, príobháideacha nó gnó.

ML21 “Freagairt ar theagmhais chibearshlándála” An próiseas lena ndéantar an fhaisnéis riachtanach maidir le teagmhas cibearshlándála a mhalartú leis na daoine aonair nó leis na heagraíochtaí atá freagrach as déanamh nó as comhordú an fheabhsúcháin chun aghaidh a thabhairt ar an teagmhas cibearshlándála.

ML17 21, 22 “Forbairt” Bainteach le gach céim a thagann roimh an táirgeacht shrathach, mar shampla: dearadh, taighde ar dhearadh, anailísí ar dhearadh, coincheapa maidir le dearadh, fréamhshamhlacha a chóimeáil agus a thástáil, scéimeanna maidir le táirgeacht phíolótach, sonraí maidir le dearadh, an próiseas ina ndéantar táirge de na sonraí maidir le dearadh, dearadh na cumraíochta, dearadh an chomhtháthaithe, agus an leagan amach.

ML21 “Ríomhaire digiteach” Trealamh a bhfuil ar a chumas an méid seo uile a leanas a dhéanamh, i bhfoirm athróige scoite amháin nó níos mó: a. Glacadh le sonraí; b. Sonraí nó treoracha a stóráil i bhfeistí stórála atá fosaithe nó inathraithe (inscríofa); c. Sonraí a phróiseáil trí sheicheamh stóráilte treoracha, ar seicheamh inmhodhnaithe é; agus d. Sonraí aschuir a sholáthar. Nóta Teicniúil Maidir le seicheamh treoracha atá stóráilte a mhodhnú, áirítear leis an modhnú sin feistí eile stórála atá fosaithe a chur in ionad na bhfeistí atá ann cheana, ach ní áirítear leis aon athrú fisiceach ar shreangú ná ar idirnaisc.

ML17 “Éifeachtóirí deiridh” Greamáin, “aonaid uirlisithe ghníomhacha” agus aon uirlisiú eile a cheanglaítear den bhonnphláta ar cheann géige láimhsitheora “róbait”. Nóta Teicniúil Is éard atá in “aonaid uirlisithe ghníomhacha” gairis lena dtugtar cumhacht tiomána, fuinneamh próiseála nó braiteacht do shaotharphíosa.

ML8 “Ábhair fuinneamhachais” Substaintí nó meascáin a imoibríonn go ceimiceach chun fuinneamh a scaoileadh, fuinneamh atá riachtanach don fheidhm atá beartaithe dóibh. Is fo-aicmí d’ábhair fuinneamhachais iad “pléascáin”, “piriteicnicí” agus “tiomántáin”.

ML6, 13 “Caighdeáin choibhéiseacha” Caighdeáin náisiúnta nó idirnáisiúnta inchomparáide atá aitheanta ag ceann amháin nó níos mó de Bhallstáit an Aontais Eorpaigh nó de Stáit atá rannpháirteach i gComhshocraíocht Wassenaar agus is infheidhme maidir leis an iontráil ábhartha.

ML8, 18 “Pléascáin” Substaintí nó meascáin, bíodh siad soladach, leachtach nó gásach, nach mór dóibh madhmadh nuair atá feidhm á baint astu mar lánáin phríomhúla, mar lánáin treisithe nó mar phríomhlánáin i bpléasc-chinn, i scartáil agus i bhfeidhmeanna eile.

ML7 “Veicteoirí léiriúcháin” Iompróirí (e.g. plasmaid nó víreas) a úsáidtear chun ábhar géiniteach a chur isteach i gcealla óstacha.

ML13 “Ábhair shnáithíneacha nó fhiliméadacha” Áirítear orthu iad seo a leanas: a. “Monaifiliméid” leanúnacha; b. Snáth leanúnach agus caisirníní leanúnacha; c. Téipeanna, fabraicí, mataí randamacha agus bréideanna randamacha; d. Blaincéid de shnáithíní mionghearrtha, de shnáithíní stáplacha agus de shnáithíní comhtháite; e. Guairí, bídís monaichriostalach nó polaichriostalach, fada nó gearr; f. Laíon polaimíde aramatach.

ML15 “Feadáin dianaithe íomhánna den chéad ghlúin” Feadáin ag a bhfuil fócasú leictreastatach, ina n-úsáidtear aghaidhphlátaí aschuir agus ionchuir de ghloine nó de shnáithín optach, fótacatóidí il-alcaile (S-20 nó S-25), ach nach n-úsáidtear aon aimplitheoirí pláta micreachainéal.

ML17 “Ceall Breosla” Feiste leictriceimiceach a thiontaíonn fuinneamh ceimiceach ina leictreachas Srutha Dhírigh (DC) trí bhreosla a ídiú a thagann ó fhoinse sheachtrach.

ML22 “San fhearann poiblí” Ciallaíonn sé sin “teicneolaíocht” nó “bogearraí” a cuireadh ar fáil gan aon srian maidir lena scaipeadh a thuilleadh. Nóta : Ní fhágann srianta cóipchirt nach mbeidh “teicneolaíocht” ná “bogearraí”“san fhearann poiblí”.

ML9, 19 “Léasar” Ítim a tháirgeann solas atá comhleanúnach ó thaobh spáis agus ama de trí bhíthin aimpliú le hastú spreagtha radaíochta.

ML17 “Leabharlann” (bunachar sonraí teicniúil paraiméadrach) Bailiúchán d’fhaisnéis theicniúil a bhféadfaí leas a bhaint as, trí thagairt dó, chun feabhas a chur ar fheidhmíocht na gcóras, an trealaimh nó na gcomhpháirteanna cuí.

ML10 “Feithiclí atá níos éadroime ná an t-aer” Balúin agus “aerlonga” a bhraitheann ar aer te nó ar gháis eile is éadroime ná an t-aer, ar héiliam nó hidrigin, cuir i gcás, chun go bhféadfaidh siad dul in airde. Nóta Teicniúil “Aerlong” Feithicil aerbheirthe chumhacht-tiomáinte a choinnítear ar foluain trí bhíthin meall gáis is éadroime ná an t-aer (héiliam de ghnáth, hidrigin roimhe seo).

ML17 “Imoibreoir núicléach” Áirítear leis na hítimí go léir atá istigh i soitheach an imoibreora nó atá ceangailte go díreach de, an trealamh lena rialaítear leibhéal na cumhachta i gcroí an imoibreora, agus na comhpháirteanna sin ar gnách gurb iontu a bhíonn príomhfhuarthán chroí an imoibreora, nó go mbíonn siad i dtadhall díreach leis an bhfuarthán sin, nó gur leo a dhéantar é a rialú.

ML8 “Réamhtheachtaithe” Ceimiceáin speisialtachta a úsáidtear i monarú pléascán.

ML 21, 22 “Táirgeadh” Ciallaíonn sé gach céim den táirgeadh, lena n-áirítear na céimeanna seo a leanas: innealtóireacht táirgí, monarú, comhtháthú, cóimeáil (gléasadh), cigireacht, tástáil, dearbhú cáilíochta.

ML8 “Tiomántáin” Substaintí nó meascáin a imoibríonn go ceimiceach chun toirteanna móra de gháis theo a tháirgeadh, ag rátaí rialaithe, chun obair mheicniúil a dhéanamh.

ML4, 8 “Ábhair phiriteicniúla” Meascáin de bhreoslaí soladacha nó leachtacha agus d’ocsaídeoirí a mbaineann dóibh, nuair a adhntar iad, imoibriú ceimiceach fuinneamhachais ag ráta rialaithe lena mbeartaítear moilleanna ama ar leith a chur i bhfeidhm, nó cainníochtaí teasa, torainn, deataigh, solais infheicthe nó radaíochta infridheirge. Fo-aicme d’ábhair phiriteicniúla is ea pireafóraigh, nach bhfuil aon ocsaídeoirí iontu ach a adhnann go spontáineach ar theagmháil dóibh le haer.

ML22 “Atá riachtanach” De réir mar a chuirtear i bhfeidhm i leith na “teicneolaíochta” é, ní bhaineann sé ach leis an gcuid sin den “teicneolaíocht” a fhágann gur féidir na leibhéil feidhmíochta, na tréithe nó na feidhmeanna atá á rialú, a bhaint amach nó dul os a gcionn. An “teicneolaíocht” sin atá “riachtanach”, féadfaidh sí a bheith ina teicneolaíocht choiteann ag táirgí éagsúla.

ML7 “Oibreáin smachtaithe círéibe” Substaintí a chuireann greannú céadfach ar dhaoine go gasta nó a chuireann bac fisiciúil orthu go gasta, greannú nó bac nach maireann ach go ceann seal gairid tar éis an duine teacht faoi thadhall na substainte, nuair a úsáidtear na substaintí sin sna cúinsí dár ceapadh iad chun lucht círéibe a smachtú. (Fo-thacar de “oibreáin smachtaithe círéibe” is ea deorgháis.)

ML17 “Róbat” Meicníocht ionramhála, bíodh sí de chineál na conaire leanúnaí nó den chineál pointe go pointe, a fhéadfaidh leas a bhaint as braiteoirí, agus ag a bhfuil na hairíonna uile seo a leanas: a. Tá sé ilfheidhmeach; b. Tá ar a cumas ábhar, páirteanna, uirlisí nó feistí speisialta a shuí nó a threoshuí trí ghluaiseachtaí inathraithe i spás tríthoiseach; c. Ionchorpraítear leis trí sheirbhifheiste nó níos mó, bídís ina seirbhifheistí lúb-iata nó ina seirbhifheistí lúb-oscailte, agus féadfar mótair chéimthomhais a áireamh leo sin; agus d. Tá “in-ríomhchláraitheacht atá inrochtana don úsáideoir” inti trí mhodh an mhúinte/athsheinnte nó trí ríomhaire leictreonach a fhéadfaidh a bheith ina rialaitheoir loighce in-ríomhchláraithe, i.e. gan idirghabháil mheicniúil. Is é atá san “in-ríomhchláraitheacht atá inrochtana don úsáideoir” an tsaoráid lena gceadaítear don úsáideoir “cláir” a chur isteach, a mhodhnú nó a athrú trí mhodhanna seachas: a. Athrú fisiciúil sa sreangú nó sna hidirnaisc; nó b. Socrú na rialuithe feidhme lena n-áirítear cur isteach paraiméadar. Nóta Ní áirítear leis an sainmhíniú thuas na feistí seo a leanas: 1. Meicníochtaí ionramhála nach féidir a rialú ach amháin de láimh nó nach féidir ach le teileoibreoir iad a rialú; 2. Meicníochtaí ionramhála a bhfuil seicheamh fosaithe acu, arb é atá iontu feistí gluaiste uathoibríocha, atá ag feidhmiú i gcomhréir le gluaisní ríomhchláraithe atá fosaithe go meicniúil. Tá an clár teoranta go meicniúil ag stopanna fosaithe, amhail pionnaí nó ceama. Ní féidir an seicheamh de ghluaisne ná roghnú na gcosán ná roghnú na n-uillinneacha a athrú ná a mhodhnú trí mhodhanna meicniúla, trí mhodhanna leictreonacha ná trí mhodhanna leictreacha; 3. Meicníochtaí ionramhála a bhfuil seicheamh athraitheach acu agus atá faoi rialú meicniúil, arb é atá iontu feistí gluaiste uathoibríocha, atá ag feidhmiú i gcomhréir le gluaisní ríomhchláraithe atá fosaithe go meicniúil. Tá an clár teoranta go meicniúil ag stopanna fosaithe inchoigeartaithe, amhail pionnaí nó ceama. Is féidir an seicheamh gluaisní agus roghnú na gconairí agus roghnú na n-uillinneacha a athrú laistigh de phatrún an chláir fhosaithe. Athruithe nó modhnuithe maidir le patrún an chláir (e.g. pionnaí a athrú nó ceama a mhalartú) in ais ghluaisne amháin nó níos mó, ní féidir na hathruithe ná na modhnuithe sin a chur i gcrích ach amháin trí oibríochtaí meicniúla; 4. Meicníochtaí ionramhála a bhfuil seicheamh athraitheach acu agus atá faoi rialú neamh-sheirbhimheicníochta, arb é atá iontu feistí gluaiste uathoibríocha, atá ag feidhmiú i gcomhréir le gluaisní ríomhchláraithe atá fosaithe go meicniúil. Is féidir an clár a athrú ach ní leanfaidh an seicheamh ar aghaidh ach amháin leis an gcomhartha dénártha a thiocfaidh ó fheistí dénártha leictreacha atá fosaithe go meicniúil nó ó stopanna inchoigeartaithe; 5. Craenacha cruachadóireachta a shainmhínítear mar chórais ionramhála comhordanáidí Cairtéiseacha a mhonaraítear mar chuid dhílis d’eagar ingearach de ghabhdáin stórála agus atá deartha chun rochtain a fháil ar a bhfuil sna gabhdáin sin d’fhonn é a stóráil nó a aisghabháil.

ML11 “Córas loingseoireachta satailíte” Córas arb é atá ann stáisiúin talún, buíon satailítí, agus glacadóirí, a fhágann gur féidir suíomh glacadóirí a ríomh ar bhonn comharthaí ó na satailítí. Áirítear ann Córais Dhomhanda Loingseoireachta Satailíte agus Córais Réigiúnacha Loingseoireachta Satailíte.

ML4, 11, 21 “Bogearraí” Cnuasach a bhfuil ceann amháin nó níos mó de “chláir” nó de “mhicreachláir” ann agus é nó iad fosaithe in aon mheán inláimhsithe sloinnte. Nóta Teicniúil 1 “Clár” Seicheamh de threoracha chun próiseas a chur i gcrích i bhfoirm a bheadh inrite ag ríomhaire leictreonach, nó seicheamh den sórt sin ar féidir é a thiontú chun na foirme sin. Nóta Teicniúil 2 “Micreachlár” Seicheamh de bhuntreoracha, a choimeádtar i gcuimhne speisialta, agus a chuirtear i bhfeidhm nuair a chuirtear an treoir thagartha isteach i dtabhall treorach.

ML11 “Spásárthaí” Satailítí agus taiscéalaithe spáis, bídís gníomhach nó éighníomhach.

ML19 “Spáscháilithe” A dearadh, a monaraíodh nó a cáilíodh trí thástáil rathúil, lena hoibriú ag airde is mó ná 100 km os cionn dhromchla an Domhain. Nóta Cinneadh a dhéantar de bhua tástála gur ítim “spáscháilithe” is ea ítim shonrach ó rith tairgthe, ní fhágann an cinneadh sin go bhfuil ítimí eile sa rith táirgthe céanna nó sa tsraith samhla chéanna “spáscháilithe” murar tástáladh ina gceann is ina gceann iad.

ML20 “Forsheoltach” Tagraíonn d’ábhair (i.e. miotail, cóimhiotail nó comhdhúile) ar féidir leo an fhriotaíocht leictreach ar fad a chailleadh (i.e. ar féidir leo seoltacht leictreach gan teorainn a shroicheadh agus ar féidir leo sruthanna leictreachais an-mhór a iompar gan téamh Joule). Is é teocht atá sa “teocht chriticiúil” (dá dtagraítear uaireanta mar an teocht thrasdultach) ábhair shonraigh “fhorsheoltaigh” an teocht sin ag a gcailleann an t-ábhar iomlán a fhriotaíocht in aghaidh sreabhadh srutha leictrigh dhírigh. Nóta Teicniúil I gcás aon ábhar ar leithligh, is é is saintréithe dá staid “Fhorsheoltach” ná “teocht chriticiúil”, réimse maighnéadach criticiúil, ar feidhm é den teocht, agus dlús srutha criticiúil ar feidhm é den réimse maighnéadach agus den teocht araon.

ML22 “Teicneolaíocht” Faisnéis shonrach is gá chun táirge a “fhorbairt”, a “tháirgeadh” nó a “úsáid”. Is i bhfoirm “sonraí teicniúla” nó i bhfoirm “cúnaimh theicniúil” a bhíonn an fhaisnéis sin. Sainítear in ML22 an “teicneolaíocht” shonraithe le haghaidh Liosta Comhchoiteann Míleata an Aontais Eorpaigh. Nótaí Teicniúla 1. D’fhéadfadh sé gur i bhfoirm treoirphleananna, pleananna, léaráidí, samhlacha, foirmlí, táblaí, dearaí agus sonraíochtaí innealtóireachta, lámhleabhar agus treoracha a bheadh na “sonraí teicniúla” agus iad scríofa nó taifeadta ar mheáin eile nó ar ghairis eile amhail dioscaí, téipeanna agus cuimhní inléite amháin. 2. D’fhéadfadh sé gur i bhfoirm teagaisc, scileanna, oiliúna, eolais oibre, seirbhísí comhairliúcháin a bheadh an “cúnamh teicniúil”. D’fhéadfadh aistriú “sonraí teicniúla” a bheith i gceist le ’cúnamh teicniúil’.

ML10 “Aerfheithicil gan fhoireann” (“UAV”) Aon “aerárthach” atá in ann tús a chur le heitilt agus eitilt rialaithe agus loingseoireacht a choinneáil ar siúl gan aon fhoireann inti.