—

de bhrí gur léiríodh i dTuarascáil 2020 ar an mBaraiméadar go raibh –agus go bhfuil – tionchar ilghnéitheach ghéarchéim COVID-19 an-neamhshiméadrach agus go bhfuil gné láidir chríochach ag baint leis, agus go bhfuil gá doshéanta le tuiscint níos caolchúisí a bheith ann ar an gcaoi a dtéann an phaindéim i bhfeidhm ar an bhforbairt áitiúil agus réigiúnach: 1. á chur i dtábhacht gur chuir paindéim COVID–19 agus na hiarmhairtí iomadúla a bhain léi promhadh mór ar fheidhmiú ár ndaonlathais agus ar athléimneacht ár sochaithe agus go háirithe ar ár gcórais sláinte, rud a chuir isteach go mór ar chuid de na córais sin; á chur in iúl go raibh tionchar míchothrom aici ar fud an Aontais: ba leochailí na réigiúin teorann agus na ceantair uirbeacha fad is a bhí na réigiúin tuaithe – a bhíonn faoi mhíbhuntáiste níos mó go ginearálta maidir le rochtain ar chúram sláinte – níos fearr as; á iarraidh go mbeidh fadbhreathnaitheacht agus infheistíocht níos straitéisí ann maidir le beartais chun Aontas Sláinte na hEorpa a chur i gcrích agus áitíonn sé gur bunchloch d’athléimneacht an Aontais iad na córais sláinte réigiúnacha agus nach mór iad a bheith mar chuid d’ollstruchtúr na hullmhachta sláinte agus na freagartha sláinte a bheidh ann amach anseo. I bhfianaise na hIonstraime Éigeandála don Mhargadh Aonair a d’fhógair an Coimisiún Eorpach do thús 2022, áitíonn CnaR go gcuirfí san áireamh, in aon chás géarchéime a mbeadh tionchar acu ar réigiúin teorann, na himpleachtaí do mhargadh saothair na hEorpa agus go socrófaí socruithe speisialta fadtéarmacha do gach oibrí trasteorann chun bearnaí míchuí sa chosaint a sheachaint; 2. á chur i dtábhacht gur chuir an phaindéim promhadh freisin ar athléimneacht ár ngeilleagar. Leis an titim 6 % in OTI an Aontais in 2020, ceiltear mórdhifríochtaí réigiúnacha, ar féidir iad a mhíniú de réir nochtadh na réigiún faoi seach do shrianta agus de réir a saintréithe struchtúracha freisin, amhail sciar na ndaoine atá fostaithe in earnálacha atá i mbaol, leibhéal an oideachais, cion na micrifhiontar nó cáilíocht an rialachais. Chun go mbeidh cathracha agus réigiúin in ann an leas is fearr a bhaint as “Next Generation EU” agus díriú ar infheistíochtaí fadtéarmacha lena bhfeabhsófar na saintréithe struchtúracha sin, ba cheart síneadh ama a chur leis na bearta téarnaimh go dtí 2024; ba cheart an ráta cómhaoinithe méadaithe do na bearta téarnaimh gearrthéarmacha a shíneadh ar feadh bliain amháin eile agus ní mór comhsheasmhacht idir na cláir chistiúcháin agus na bearta rialála éagsúla a áirithiú; 3. á chur i dtábhacht gur cuireadh brú, nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe, ar bhuiséid na n-údarás áitiúil agus réigiúnach mar thoradh ar ioncam atá ag titim agus caiteachas atá ag dul i méid, rud ba chúis le “héifeacht an tsiosúir”. Le haghaidh 2020, meastar go mbeidh tuairim is EUR 180 billiún i gceist leis an mbearna sin d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha (LRA) uile an Aontais. Comhcheanglaítear leis sin méadú EUR 124 bhilliún ar chaiteachas i ngeall ar bhearta maidir le sláinte phoiblí, tacaíocht ghnó agus bearta eile, agus titim ioncam EUR 55 bhilliún i ngeall ar ghníomhaíocht laghdaithe (agus, dá bhrí sin, i ngeall ar ioncam cánach agus táillí). Mhaolaigh tacaíocht shuntasach na rialtas náisiúnta agus an Aontais do bhuiséid LRAnna an tionchar sin ach níl an maolú sin cothrom ar fud na mBallstát agus beidh tacaíocht leanúnach de dhíth ar LRAnna in 2021 agus ina dhiaidh sin. Tá tionchar aige sin freisin ar an gcobhsaíocht bhuiséadach agus ar neamhspleáchas fioscach ar chuma níos leithne a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do sholáthar éifeachtúil seirbhísí poiblí. Ní mór don athbhreithniú ar chreat rialachais eacnamaíoch na hEorpa – nach gcuirtear san áireamh go leordhóthanach ann faoi láthair an t-idirdhealú idir caiteachas reatha agus caiteachas infheistíochta fadtéarmach/inbhuanaithe – léiriú níos fearr a thabhairt ar riachtanais LRAnna. Go háirithe, ní mór “riail óir” maidir le hinfheistíocht phoiblí inbhuanaithe a bhunú agus ní mór glaninfheistíocht phoiblí a eisiamh ó ríomhanna easnaimh sa Chomhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis; 4. á athdhearbhú gur gá na LRAnna a rannpháirtiú i meastóireacht agus i gcur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) agus go sonrach sna príomhuirlisí oibríochtúla a ghabhann léi – na Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta (NRRPs). Is cosúil go raibh cúis leis an ábhar imní a léiríodh sa chéad eagrán den Bharaiméadar gur rannpháirtíocht theoranta a bheadh ann: tá mionsonraí tugtha ag líon beag Ballstát maidir le rannpháirtíocht a n-údarás áitiúil agus réigiúnach ina bpróiseas comhairliúcháin nó rinne siad cur síos córasach ar ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach le haghaidh gach réimse beartais. Is ábhar imní an easpa rannpháirtíochta sin ós rud é gurb iad na LRAnna is mó a spreagann infheistíocht phoiblí agus go bhfuil cuspóirí RRF thar a bheith ábhartha do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha de réir mhiondealú na n-inniúlachtaí. Áitíonn sé nach bhfuil na bealaí inar dréachtaíodh na Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta ná na LRAnna fabhrach le húinéireacht na bpleananna téarnaimh a chur chun cinn. Ní dhearnadh obair leantach ar roinnt mhaith moltaí tírshonracha de bharr easpa úinéireachta agus rannpháirtíochta na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa Seimeastar Eorpach; 5. á chur i bhfáth gur deis ríthábhachtach iad na Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta freisin chun an téarnamh glas a chur chun cinn. Tá níos mó ná leath de phríomhábhair an Chomhaontaithe Ghlais comhtháite go hiomlán sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a ndearnadh anailís orthu i staidéar a rinne CnaR le déanaí agus tógann an t-aistriú glas 41 % den bhuiséad sna Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta ar an meán. Agus 75 % de shaoránaigh an Aontais Eorpaigh ina gcónaí i gceantair uirbeacha (a tháirgeann formhór na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa) agus le méadú tapa ar líon na n-údarás áitiúil agus réigiúnach atá tiomanta do ghníomhú, tá na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ar thús cadhnaíochta i dtaca le gníomhú ar son na haeráide. Dá bhrí sin, ní mór do LRAnna a bheith ina gcomhpháirtithe iomlána maidir le tionscnaimh an Chomhaontaithe Ghlais a fhorbairt agus a chur chun feidhme – go háirithe i réimsí beartais amhail athchóiriú foirgneamh, an tsoghluaisteacht inbhuanaithe nó glasú uirbeach, mar shampla. Is maith is féidir leo freisin úsáid chomhsheasmhach na gcistí téarnaimh a áirithiú le Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa (lena n-áirítear an Ciste Comhtháthaithe agus Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa); 6. á chur i dtábhacht gur príomhghnéithe iad an maolú ar an athrú aeráide agus an t-oiriúnú don athrú aeráide, chomh maith le caomhnú agus athchóiriú an chomhshaoil, chun sochaithe agus geilleagair atá níos athléimní agus níos inbhuanaithe a thógáil – toisc go n-athraíonn éifeachtaí phaindéim COVID-19 agus iarmhairtí an athraithe aeráide agus an díghrádaithe comhshaoil go suntasach ag brath ar shonraíochtaí geografacha, eacnamaíocha agus sóisialta na limistéar Eorpach. Athdhearbhaíonn CnaR go n-iarrtar le gníomhaíocht éifeachtúil aeráide agus comhshaoil go gcuirfí an rialachas il-leibhéil i bhfeidhm go hiomlán agus iarrann sé ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit an leibhéal fo-náisiúnta a chomhtháthú go hiomlán faoi chuimsiú bheartais an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip. Cuireann sé i dtábhacht gur dúshláin dhomhanda iad an t-athrú aeráide agus an bhithéagsúlacht agus gur tréimhse ríthábhachtach í 2021 le haghaidh dul chun cinn sa ghníomhú domhanda comhbheartaithe ar son na haeráide chun rannchuidiú LRAnna a aithint go foirmiúil mar phointí fócasacha laistigh de COP26 UNFCCC agus de UN CBD COP15. Breathnóidh CnaR ar a bheith ag obair le comhpháirtithe, amhail an Coimisiún Eorpach, Oifig na Náisiún Aontaithe um Laghdú Rioscaí Tubaiste agus an tAirmheán Comhpháirteach Taighde, chun “Ardán Réigiúnach Athléimneachta” a bhunú. Is é is aidhm don Ardán tacú leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus a n-athléimneacht i gcoinne géarchéimeanna amach anseo á neartú acu i réimsí amhail tubaistí nádúrtha, an t-athrú aeráide agus sláinte trí shonraí agus dea-chleachtais a bhailiú; 7. á chur in iúl gur oth leis gur mhéadaigh an ráta dífhostaíochta i bhformhór réigiúin AE NUTS 2 (Aicmiú Comhchoiteann na n-Aonad Críche maidir le Staidreamh) in 2020, agus go bhfuil tionchar ar leith ag an meath sin ar dhaoine óga tar éis roinnt blianta feabhais i ndiaidh a chéile. Chun a áirithiú nach bhfágfar aon duine ar lár leis an “ngnáthshaol nua” maidir le cúrsaí oibre, cúrsaí maireachtála nó cúrsaí taistil san Aontas, tá gá le plé tromchúiseach ar chomhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach chomh maith le plé ar an gcomhtháthú mar luach foriomlán de chuid an Aontais. Ní mór don Chruinniú Mullaigh Sóisialta in Porto agus don Ghealltanas Sóisialta Porto a thiocfaidh as an mbealach a réiteach chun gné shóisialta an Aontais a neartú agus ba cheart gach iarracht a dhéanamh chun na spriocanna atá leagtha amach aige do 2030 a bhaint amach. Ba cheart bearta sonracha a fhorbairt le haghaidh grúpaí den daonra atá i mbaol. Mar shampla, ba cheart rochtain a bheith ag gach duine óg ar chlár Erasmus+ agus ba cheart “íosráthaíocht cáilíochtaí agus scileanna” a aithnítear i ngach Ballstát a bheith ag gach Eorpach óg; 8. á chur i dtábhacht go bhfuil gealán le néal sin an “ghnáthshaoil nua” mar chuir an phaindéim dlús freisin leis an aistriú digiteach. Mar sin féin, tá bearna shuntasach dhigiteach idir ceantair uirbeacha agus ceantair thuaithe i bhformhór Bhallstáit an Aontais maidir le bonneagar, úsáid an idirlín agus úsáid seirbhísí ríomhrialtais, chomh maith le comhchruinniú mór tionscal teicneolaíochta i réigiúin shonracha de chuid an Aontais. Chun téarnamh inbhuanaithe a bhaint amach, ní mór an bhearna dhigiteach sin a dhúnadh trí straitéisí cuimsitheacha a mbeidh baint ag gach leibhéal rialtais leo. Léirigh an phaindéim luach na nascachta digití agus an gá atá le comhtháthú digiteach, coincheap ba cheart a bheith ar aon dul le comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach. I ndáil leis sin, tá sé ríthábhachtach tacar láidir cuimsitheach sonraí a chruthú ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach chun spriocanna digiteacha a thrasuí i gCompás Digiteach 2030 chuig leibhéil fhonáisiúnta – lena léirítear ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach sa chlaochlú digiteach. Ba cheart na spriocanna ceangailteacha digiteacha sin a léiriú sa tuarascáil cur chun feidhme ón gCoimisiún Eorpach maidir leis an bhfís fhadtéarmach do cheantair thuaithe; 9. ag tacú le ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a threisiú maidir le lánpháirtiú dídeanaithe agus imirceach. I bhfianaise an ghá atá ann freagairt a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda na himirce agus na lánpháirtíochta ar an leibhéal áitiúil, tá ról gníomhach ag roinnt mhaith LRAnna maidir le dídeanaithe agus imircigh a ghlacadh agus a lánpháirtiú trí bhonneagar uirbeach agus seirbhísí ríthábhachtacha a sholáthar chun freastal ar a riachtanais, amhail tithíocht inacmhainne agus shóisialta, oideachas ar ardchaighdeán agus seirbhísí sláinte. Dá bhrí sin, ní mór beartais maidir le glacadh imirceach agus maidir le lánpháirtiú imirceach a cheapadh le cur chuige ón mbun aníos i gcomhairle leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun a áirithiú nach ndéanfar na beartais sin a dhícheangal ó réaltacht na bpobal óstach. Ina theannta sin, ní mór rochtain na n-údarás áitiúil agus réigiúnach ar chistí tacaíochta a éascú, agus ba cheart é a bheith ar chumas na mbardas sin a ghlacann páirt i gclár athlonnaithe an Aontais agus/nó a fhorbraíonn a dtionscnaimh lánpháirtíochta féin maoiniú díreach a fháil; 10. ag tabhairt dá aire le teann imní nach bhfuil “doimhneacht” ar an leibhéal críochach sa chaidreamh idir an Ríocht Aontaithe (RA) agus an tAontas a d’eascair as an gComhaontú Trádála agus Comhair (TCA). Tá CnaR réidh chun rannchuidiú le clár oibre dearfach le haghaidh comhar críochach le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na Ríochta Aontaithe bunaithe ar bhealaí nua, nach bhfuil ag brath ar chreat institiúideach TCA amháin. Chun é sin a dhéanamh, d’fhéadfaí roinnt tionscnamh nithiúil a sheoladh amhail an rialachán maidir le grúpáil Eorpach um Chomhar Críochach (GECC) a leasú chun bunú CECCanna leis an Ríocht Aontaithe a éascú nó tacaíocht shonrach a chur ar fáil do chumas riaracháin na n-institiúidí poiblí chun tabhairt faoi thionscadail chomhair le comhpháirtithe na Ríochta Aontaithe. Beidh sé ríthábhachtach freisin faireachán a dhéanamh ar rannpháirtíocht LRAnna i gcur chun feidhme Chúlchiste Coigeartaithe Brexit chun a fhíorú an leigheasfar tionchar críochach tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach; 11. á chur i dtábhacht – dar leis an gcéad suirbhé riamh a rinneadh thar ceann CnaR ar níos mó ná aon mhilliún polaiteoir a toghadh ar an leibhéal fonáisiúnta – go measann beagnach dhá thrian de pholaiteoirí áitiúla (64 %) nach bhfuil dóthain tionchair ag na réigiúin, na cathracha ná na sráidbhailte ar cheapadh beartas an Aontais Eorpaigh. Dá bhrí sin, is féidir leis an Eoraip teacht slán ó ghéarchéim COVID–19 agus í níos athléimní ó thaobh an daonlathais agus an chomhshaoil de, má dhéantar an choimhdeacht ghníomhach a aithint agus a chur i bhfeidhm go foirmiúil chun a áirithiú go ndéanfar gníomhaíochtaí ar an leibhéal a mbeidh an breisluach is mó is féidir do shaoránaigh mar thoradh orthu, agus go mbeidh próisis chinnteoireachta i bhfeidhm atá comhordaithe agus éifeachtach; 12. á chur i dtábhacht gur deis í an Chomhdháil maidir le Todhchaí na hEorpa chun Teach Eorpach an Daonlathais a chothú. Mar phríomhghníomhaithe maidir le cleachtais a chur chun feidhme agus a fhorbairt i ndáil le daonlathas rannpháirtíochta agus dioscúrsach, ar cleachtais iad a chomhlánaíonn agus a threisíonn daonlathas ionadaíoch, tá na cathracha agus na réigiúin ríthábhachtach chun muinín an phobail sa chinnteoireacht dhaonlathach a fheabhsú. Dá bhrí sin, iarrann CnaR ar institiúidí an Aontais leas a bhaint as an gComhdháil chun bearta nuálacha a stiúradh (amhail an t-ardán digiteach ilteangach idirghníomhach agus painéil na saoránach) a d’fhéadfadh a bheith ina ngnéithe buana de phróisis chinnteoireachta an Aontais, agus chun níos mó a fhoghlaim faoi riachtanais na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, agus an gá atá le hathruithe sa Chonradh á mheas san am céanna; 13. á chur i bhfáth go mbraitheann forbairt na réigiún den chuid is mó ar cháilíocht a nascachta fisicí. Sa chomhthéacs sin, cuireann CnaR i bhfáth gur gá an t-iarnród a chur chun cinn mar réiteach bunúsach chun dul i ngleic leis an tsaincheist maidir leis an easpa iompar poiblí i réigiúin iargúlta agus i réigiúin bheagfhorbartha; á chur i dtábhacht an gá atá ann comhtháthú a dhoimhniú idir modhanna iompair atá neamhdhíobhálach don chomhshaol, atá nuálach agus atá sábháilte. Aithníonn CnaR go bhfuil ról tábhachtach ag aerfoirt réigiúnacha i gcomhtháthú críochach an Aontais do réigiúin atá tearc i ndaoine, imeallach nó lagfhorbartha. Cuireann sé i bhfáth i bhfianaise na ndúshlán domhanda nach féidir aghaidh a thabhairt orthu ach trí chomhar, nach mór do réigiúin agus do chathracha an Aontais díriú san am céanna ar shaincheisteanna laistigh agus lasmuigh den Aontas; 14. den tuairim go bhféadfadh luach nach beag a bheith ag an milliún polaiteoir san Aontas arna dtoghadh ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil chun rannchuidiú le Teach Eorpach an Daonlathais agus tugann sé dá aire ón suirbhé is déanaí a rinneamar, go ndeir tromlach mór na bpolaiteoirí sin go n-oibreodh an daonlathas ar bhealach níos fearr san Aontas dá neartófaí a rannpháirtíocht; 15. á threorú dá hUachtarán Baraiméadar Bliantúil Réigiúnach agus Áitiúil 2021 agus an rún seo a tharchur chuig Uachtarán Pharlaimint na hEorpa, chuig Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh agus chuig Uachtarán na Comhairle Eorpaí, agus chuig Cinn Stáit na 27 mBallstát, agus spreagann sé polaiteoirí tofa réigiúnacha agus áitiúla san Eoraip an tuarascáil a scaipeadh ar shaoránaigh agus ar na meáin áitiúla.