Bileog Achoimre Feidhmiúcháin

Measúnú tionchair ar Thogra le haghaidh Rialachán maidir le hAitheantas Frithpháirteach d’Orduithe Calctha agus Coigistíochta

A. An gá atá le beart

Cén fáth? Cén fhadhb a bhfuiltear ag díriú uirthi?

Leis an gcreat dlíthiúil reatha le haghaidh sócmhainní coiriúla a aisghabháil laistigh den Aontas Eorpach, ní fhreagraítear go héifeachtach don dúshlán a bhaineann le sócmhainní a bheith á gceilt ag coirpigh i mBallstáit eile. Ní fhorghníomhaítear i mBallstáit eile ach líon fíorbheag orduithe calctha agus coigistíochta. Mar thoradh air sin, ní dhéantar go leor sócmhainní coiriúla a chalcadh agus a choigistiú ar fud an Aontais Eorpaigh agus tugtar deis do choirpigh tairbhe a bhaint as a ngnóthachain neamhdhleathacha dá bharr sin. Sainaithníodh roinnt tosca difriúla a bheith mar chúiseanna leis an easpa úsáide a bhaintear as an dá chinneadh réime. Ceann de na mórfhadhbanna atá ann is ea nach gcumhdaítear leis an dá ionstraim reatha aitheantais fhrithpháirtigh cuid mhór de na cineálacha orduithe calctha agus coigistíochta a fhéadfar a ghlacadh ar leibhéal náisiúnta (cé go mbaineann sé sin le coigistiú neamh-chiontúbhunaithe go háirithe, baineann sé le coigistiú leathnaithe agus le coigistiú tríú páirtí freisin). Ina theannta sin, is róchasta agus neamhéifeachtúil atá na nósanna imeachta agus na deimhnithe reatha. I dteannta na bhfadhbanna thuasluaite, níl sna hionstraimí reatha ach oiread aon fhorálacha maidir le cúiteamh a íoc le híospartaigh.

Cad leis a bhfuiltear ag súil ón tionscnamh seo?

Is iad seo a leanas cuspóirí ginearálta an togra: 1. Tuilleadh sócmhainní a thagann as gníomhaíochtaí coiriúla a chalcadh agus a choigistiú i gcásanna trasteorann d’fhonn coireacht a chosc agus a chomhrac, lena náirítear sceimhlitheoireacht agus coireacht eagraithe; 2. Tuilleadh cosanta a thabhairt do chearta íospartach i gcásanna trasteorann. Is iad seo a leanas na cuspóirí sonracha: 1. Feabhas a chur ar an aitheantas frithpháirteach d’orduithe calctha agus coigistíochta i gcásanna trasteorann trí raon feidhme na hionstraime aitheantais fhrithpháirtigh a leathnú; 2. Nósanna imeachta agus deimhnithe níos simplí agus níos tapa a sholáthar; 3. Méadú a dhéanamh ar an líon íospartach atá ag fáil cúiteamh trasteorann.

Cad é an breisluach atá le beart a dhéanamh ar leibhéal an Aontais?

Toisc gur minic a cheileann coirpigh a sócmhainní i mBallstáit eile, tá géarghá ann le comhar éifeachtach trasteorann ar mhaithe leis na fáltais ó choireacht a urghabháil. Foráiltear le reachtaíocht an Aontais Eorpaigh cheana féin d’aitheantas frithpháirteach a thabhairt d’orduithe calctha agus coigistíochta; mar sin féin, níltear ag coinneáil na reachtaíochta sin cothrom le dáta le forbairtí nua sa reachtaíocht náisiúnta i roinnt Ballstát ná le reachtaíocht nua ón Aontas Eorpach maidir le híosrialacha comhchoiteanna. Leis an togra seo, leathnaítear an scóip atá ann le haghaidh comhair agus cumasaítear raon níos leithne orduithe coigistíochta a fhorfheidhmiú ar fud na mBallstát. Soláthrófar nósanna imeachta agus deimhnithe níos simplí agus níos tapa leis freisin. Beartófar leis an togra freisin rialacha sonracha a thabhairt isteach maidir leis an bhféidearthacht go néileodh íospartaigh cúiteamh i gcásanna trasteorann.

B. Réitigh

Cad iad na roghanna beartais reachtacha agus neamhreachtacha a breithníodh? An bhfuil rogha thosaíochta ann nó nach bhfuil? Cén fáth?

Breithníodh ceithre phríomhrogha beartais, ba iad sin: an status quo a choinneáil (Rogha 1), reachtaíocht bhog a thabhairt isteach (Rogha 2), agus dhá rogha beartais rialála (Roghanna 3 agus 4). Ní dhéanfaí aon ghníomh ar leibhéal an Aontais Eorpaigh dá gcoinneofaí an status quo. I gcás na dtrí rogha beartais eile, chuirfí feabhas, go méid difriúil, ar an gcumas a bheadh ann chun fáltais ó choireacht a urghabháil agus a choigistiú ar bhonn trasteorann. Le Rogha 2 (gníomh neamhreachtach/reachtaíocht bhog), thacófaí le haitheantas frithpháirteach d’orduithe calctha agus coigistíochta trí oiliúint a sholáthar agus tríd an dea-chleachtas a scaipeadh, i measc nithe eile. Thacófaí freisin le méadú a dhéanamh ar an úsáid ionstraimí idirnáisiúnta chun urghabháil agus coigistiú trasteorann a chur chun cinn. Mar sin féin, meastar go mbeadh tionchar measartha beag ag an rogha sin agus bheadh Ballstáit áirithe den Aontas Eorpach fós in ann gan gníomhú de bhun iarrataí áirithe ó Bhallstáit eile. Is é a bheadh i gceist le Roghanna 3 agus 4 (gníomh reachtach lena mbeartaítear oibleagáidí a bheidh sa raon idir oibleagáidí íosta agus oibleagáidí ardleibhéil a thabhairt isteach) oibleagáidí a leagan síos chun raon orduithe a aithint agus a fhorghníomhú d’fhonn sócmhainní coiriúla a chalcadh agus a choigistiú. Cheanglófaí le Rogha 3 nach dtabharfaí aitheantas ach amháin do na horduithe calctha agus coigistíochta sin a leagtar amach i dTreoir 2014/42/AE. Cheanglófaí le Rogha 4 go dtabharfaí aitheantas d’orduithe coigistíochta neamh-chiontúbhunaithe. Rachadh fo-rogha 4a (an rogha mheánach) níos faide ná rogha 3 agus chumhdófaí gach cineál coigistithe choiriúil léi; lena náirítear coigistiú coiriúil neamh-chiontúbhunaithe. Chomh maith leis sin, d’áireofaí le fo-rogha 4b (an rogha uasta) cineálacha sibhialta nó riaracháin de choigistiú neamh-chiontúbhunaithe. Is í fo-rogha 4a an rogha thosaíochta toisc go mbeartaítear léi ionstraim nua aitheantais fhrithpháirtigh a thabhairt isteach ag a bhfuil raon feidhme leathnaithe lena gcumhdaítear gach cineál orduithe calctha agus coigistíochta arna neisiúint i gcomhthéacs imeachtaí coiriúla. Dá bhrí sin, comhlánaítear leis an bhfo-rogha sin na bearta comhchuibhithe a cuireadh i bhfeidhm le Treoir 2014/42/AE. Beartaítear leis an bhfo-rogha freisin rialacha sonracha a thabhairt isteach maidir le cearta íospartach a chosaint i gcásanna trasteorann.

Na páirtithe leasmhara éagsúla agus na bearta is rogha leo

Aithníonn na Ballstáit gur gá an taitheantas frithpháirteach d’orduithe calctha agus coigistíochta a fheabhsú le hionstraim reachtach nua. Dá bhrí sin, tá siad i bhfách le rogha beartais lena ngabhann reachtaíocht nua (Roghanna 3, 4a nó 4b). Tá tuairimí éagsúla ag na Ballstáit, áfach, maidir leis na bearta ar cheart iad a chumhdach leis an ionstraim. Cé nach mbeadh Rogha 3 ina cúis le haon ábhair imní ar leith do na Ballstáit, ní mheasfadh na Ballstáit ag a bhfuil cineálacha níos fairsinge coigistithe acu gur leor an rogha sin sa chás seo. Bheadh rogha 4a ar an rogha is inghlactha ag na Ballstáit toisc go bhfuil forálacha ina leith sin i bhfeidhm ag formhór díobh cheana féin, lena náirítear coigistiú coiriúil neamh-chiontúbhunaithe. Tá tuairimí difriúla ag na Ballstáit maidir le rogha 4b. Tá Parlaimint na hEorpa i bhfabhar togra reachtach a thabhairt isteach chun an taitheantas frithpháirteach d’orduithe coigistíochta agus calctha a neartú.

C. Tionchar na rogha tosaíochta

Cad iad buntáistí na rogha tosaíochta (más ann di; murab ann, cad iad buntáistí na bpríomhroghanna)?

An ceanglas chun raon méadaithe orduithe calctha agus coigistíochta a aithint, ba cheart go ndéanfaí méadú leis ar an méid sócmhainní coiriúla arna gcalcadh agus arna nurghabháil ar fud theorainneacha na mBallstát. Ina dhiaidh sin, ba cheart go mbeadh laghdú ann ar bhrabús i measc coirpeach eagraithe agus go gcuirfí cosc ar choirpigh a mbrabús a athinfheistiú chun tuilleadh gníomhaíochtaí coiriúla eile a mhaoiniú. Má mhéadaítear an dóchúlacht go gcoigisteofaí na fáltais ó choireacht, cabhrófar le coireacht a dhíspreagadh arís eile ag an am céanna. Ba cheart go mbeadh laghdú ann ar chaillteanais ioncaim na mBallstát dá bharr freisin. Tríd is tríd, is an-dearfach a bheadh an tionchar sóisialta toisc go mbeifí in ann na sócmhainní coiriúla arna gcoigistiú a thabhairt ar ais do na híospartaigh ónar goideadh iad nó, mar mhalairt air sin, na sócmhainní sin a úsáid chun tairbhe don tsochaí.

Cad iad costais na rogha tosaíochta (más ann di; murab ann, cad iad costais na bpríomhroghanna)?

Bheadh méadú ann ar chostais riaracháin d’údaráis eisiúna agus d’údaráis fhorghníomhaitheacha araon, rud a thiocfadh as an méadú ar nósanna imeachta trasteorann agus as na costais a bheadh i gceist le horduithe calctha agus coigistíochta a fhorfheidhmiú. Mar sin féin, ba mhó i bhfad an méadú ionchasach ar aisghabháil sócmhainní trasteorann ná na costais riaracháin sin. Ós rud é go mbeadh cistí bainte de choirpigh, thiocfadh tairbhí suntasacha eile chun cinn mar gheall nach mbeidís in ann gníomhaíochtaí coiriúla ná ionsaithe sceimhlitheoireachta a mhaoiniú.

Cén difear a dhéanfar do ghnólachtaí, do FBManna agus do mhicrifhiontair?

Ní dhéanfaí difear díreach do ghnólachtaí, do FBManna ná do mhicrifhiontair leis an togra seo. Ós rud é go gcuireann urghabháil sócmhainní coiriúla isteach ar fheidhmiú gnólachtaí coiriúla, áfach, ba cheart go rachfaí chun tairbhe do ghnólachtaí dlisteanacha san fhadtéarma leis an togra seo mar go laghdófaí iomaíocht i measc gníomhaithe neamhdhleathacha.

An imreofar tionchar suntasach ar bhuiséid náisiúnta agus ar údaráis riaracháin náisiúnta?

An ceanglas chun raon méadaithe orduithe calctha agus coigistíochta a aithint agus a chur chun feidhme, beidh sé ina chúis le méadú beag ar na costais d’údaráis forfheidhmithe dlí agus d’údaráis bhreithiúnacha. Is dóigh, áfach, gur mhó i bhfad an cumas méadaithe chun na fáltais ó choireacht a aisghabháil – agus iad a athúsáid nuair is cuí – ná na costais mhéadaithe sin.

An mbeidh aon tionchar suntasach eile i gceist?

Mar gheall ar an gcumas chun sócmhainní coiriúla a chalcadh agus a choigistiú go héifeachtach ar bhonn trasteorann agus chun sócmhainní a thabhairt ar ais d’íospartaigh nuair is cuí, chuirfí le muinín as córais bhreithiúnacha na mBallstát agus as an Aontas Eorpach i gcoitinne.

D. Iarobair

Cathain a dhéanfar athbhreithniú ar an mbeartas?