MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tar éis na gcinntí maidir le léirscaoileadh víosaí do thíortha na mBalcán Thiar mhol an Coimisiún in 2011 "clásal cosanta víosa" a thabhairt isteach le Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 ón gComhairle a cheadódh fionraí shealadach na díolúine ón gceanglas víosa i gcás náisiúnaigh tríú tír ar feadh tréimhse ghearr, mar bheart práinne agus ar bhonn critéir dhea-shainithe, chun deacrachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag Ballstát amháin nó níos mó a réiteach i gcás ina dtiocfadh méadú tobann suntasach ar an imirce neamhrialta, ar iarratais ar thearmann gan bhunús nó ar iarratais ar athligean isteach a diúltaíodh agus a chuir an Ballstát faoi bhráid an tríú tír lena mbaineann.

An 11 Nollaig 2013 ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle Rialachán (AE) Uimh. 1289/2013, lenar leasaíodh Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 tríd an "sásra fionraíochta", mar a thugtar air, a thabhairt isteach agus tríd an sásra cómhalartachta atá ann cheana a mhodhnú.

Ceadaítear leis an sásra fionraíochta sin in Airteagal 1a den Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 fionraí shealadach na díolúine ón gceanglas víosa i gcás náisiúnaigh tríú tír i gcásanna éigeandála áirithe, mar rogha dheiridh. Féadfaidh aon Bhallstát an sásra a chur ar obair ach fógra a thabhairt don Choimisiún á thabhairt le fios gurb ann do chúinsí, thar thréimhse sé mhí, i gcomparáid leis an tréimhse chéanna sa bhliain roimhe sin nó sna sé mhí dheireanacha roimh theacht i bhfeidhm na díolúine ón gceanglas víosa i gcás náisiúnaigh tríú tír, gurb ann do chúinsí a bhféadfadh cás éigeandála teacht astu agus nach mbeadh an Ballstát sin in ann a réiteach as a stuaim féin.

Is éard atá sna cúinsí sin méadú tobann suntasach ar na nithe seo a leanas:

–an líon náisiúnach den tríú tír sin a measfar gur rófhantóirí mídhleathacha iad ar chríoch an Bhallstáit i gceist;

–an líon iarratas ar thearmann gan bhunús ó náisiúnaigh de chuid an tríú tír sin, i gcás ina bhfuil brúnna sonracha ar chóras tearmainn an Bhallstáit de thoradh méadú den chineál sin;

–an líon iarratas ar athligean isteach a chuir an Ballstát faoi bhráid an tríú tír sin agus ar diúltaíodh dóibh, ar iarratais iad a bhaineann le náisiúnaigh den tríú tír sin.

Agus fógra á thabhairt aige don Choimisiún, tabharfaidh an Ballstát foras cuí leis an sásra a chur ar obair, cuirfidh sé sonraí agus staitisticí ábhartha ar fáil agus déanfaidh sé cur síos ar na réamhbhearta atá déanta aige d'fhonn an scéal a chur ina cheart. Cuireann an Coimisiún an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa araon ar an eolas faoi ansin agus scrúdaíonn sé an staid agus a fhorleithne is atá an fhadhb (líon na mBallstát a ndéanann sí difear dóibh, an tionchar a bheidh aici ar chúrsaí imirce san Aontas i gcoitinne).

Féadfaidh an Coimisiún a chinneadh gur gá dul i mbun gnímh tar éis dó na hiarmhairtí a chur san áireamh a thiocfaidh ó fhionraí na díolúine ón gceanglas víosa i ndáil le caidreamh seachtrach an Aontais agus a chuid Ballstát leis an tríú tír lena mbaineann, agus é ag obair i ndlúthchomhar leis an tríú tír sin chun réitigh mhalartacha fhadtéarmacha a aimsiú. Sa chás sin, beidh trí mhí ag an gCoimisiún, tar éis dó an fógra a fháil, chun gníomh cur chun feidhme a ghlacadh lena gcuirfear ar fionraí go sealadach an díolúine ón gceanglas víosa maidir leis na náisiúnaigh ón tríú tír lena mbaineann, agus é sin ar feadh sé mhí.

Sula mbeidh an tréimhse sé mhí sin istigh ní mór don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle. Féadfaidh togra reachtaíochta a bheith ag gabháil leis an tuarascáil sin, lena leasófar an Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 d'fhonn an tagairt don tríú tír lena mbaineann a aistriú go dtí liosta na dtíortha a bhfuil víosaí de dhíth ar a náisiúnaigh (Iarscríbhinn 1), rud a d'fhágfadh ceanglas víosa ar shaoránaigh na tíre sin ar bhonn buan. I gcás den chineál sin, féadfar fionraí shealadach an tarscaoilte víosa a shíneadh go ceann tréimhse nach faide ná 12 mhí.

I bhfianaise cúrsaí imirce mar atá san Aontas Eorpach i láthair na huaire agus i bhfianaise an idirphlé maidir le léirscaoileadh víosaí a tugadh i gcrích le tíortha comharsanacha (an tSeoirsia, an Úcráin, an Chosaiv agus an Tuirc), tá roinnt Ballstát tar éis amhras a tharraingt ar an sásra fionraíochta ar an ábhar, dar leo, nach bhfuil an tsolúbthacht ann is gá chun déileáil, mar is cóir, le cásanna éigeandála áirithe. Tá áitithe acu go háirithe:

–go bhfuil na forais lena bhféadfaí an díolúine a chur ar fionraí rótheoranta agus nach náirítear orthu, cuir i gcás, tríú tír nach bhfuil ag comhoibriú chun náisiúnaigh tríú tír a rinne idirthuras tríd an tríu tír sin a athligean isteach, i gcás ina bhfuil foráil déanta i gcomhaontú um athligean isteach a tugadh i gcrích idir an tAontas nó Ballstát agus an tríú tír sin maidir le hoibleagáid um athligean isteach den chineál sin;

–gur cheart go bhféadfadh an Coimisiún an sásra fionraíochta a chur ar obair ar a thionscnamh féin trí fhógra a thabhairt faoi; is ag na Ballstáit amháin atá an ceart sin faoin Rialachán i láthair na huaire;

–go bhfuil na tréimhsí tagartha agus na sprioc-amanna rófhada, rud a fhágann nach féidir dul i mbun gnímh go tapa i gcásanna éigeandála.

Agus na tograí a tháinig ón gCoimisiún le déanaí maidir le léirscaoileadh víosaí don tSeoirsia, don Úcráin, don Tuirc agus don Chosaiv á gcur san áireamh mar aon leis an gcomhphlé a bhí ann leis na Ballstáit le déanaí, tá cinneadh déanta ag an gCoimisiún togra a thíolacadh lena leasófar Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 d'fhonn an sásra fionraíochta atá ann i láthair na huaire a athbhreithniú.

Is é an príomhchuspóir atá ann an sásra fionraíochta a neartú trína dhéanamh níos éasca do na Ballstáit fógra a thabhairt faoi na cúinsí ónar féidir fionraí teacht, agus trína chur ar chumas an Choimisiúin an sásra a chur ar obair ar a thionscnamh féin. Go háirithe, ba cheart úsáid an tsásra a éascu trí na tréimhsí tagartha agus na sprioc-amanna a ghiorrú, rud a d'fhágfadh go mbeadh an nós imeachta níos tapa, agus trí na forais a leathnú ar ar féidir fionraí a chur i bhfeidhm, rud a d'fhágfadh go dtiocfadh méadú mór ar an líon iarratas ar athligean isteach a dhiúltófaí i gcás náisiúnaigh tríú tír a rinne idirthuras tríd an tríú tír lena mbaineann, i gcás ina bhfuil foráil déanta i gcomhaontú um athligean isteach a tugadh i gcrích idir an tAontas nó Ballstát agus an tríú tír sin maidir le hoibleagáid um athligean isteach den chineál sin. Ba cheart don Choimisiún a bheith in ann an sásra a chur ar obair freisin i gcás nach bhfuil an tríú tír ag comhoibriú i ndáil le hathligean isteach, go háirithe i gcás ina bhfuil comhaontú um athligean isteach tugtha i gcrích idir an tríú tír lena mbaineann agus an tAontas.