lena n‑aisghairtear, thar ceann an Aontais, Cinneadh (AE) 2016/394 ón gComhairle maidir le comhairliúcháin a thabhairt chun críche le Poblacht na Burúine faoi Airteagal 96 den Chomhaontú Comhpháirtíochta idir comhaltaí Ghrúpa Stát na hAfraice, Mhuir Chairib agus an Aigéin Chiúin, de pháirt amháin, agus an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tar éis don staid sa Bhurúin dul in olcas sa tréimhse roimh na toghcháin reachtacha agus uachtaránachta i mí an Mheithimh agus i mí Iúil 2015, mheas an tAontas Eorpach nár chomhlíon Poblacht na Burúine na gnéithe bunúsacha a leagtar amach in Airteagal 9 de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE maidir le cearta an duine, leis an daonlathas agus leis an smacht reachta. Tar éis na gcomhairliúchán arna reáchtáil sa Bhruiséil an 8 Nollaig 2015 faoi Airteagal 96 de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE, thug an tAontas Eorpach dá aire na freagraí a thug Rialtas na Burúine agus gealltanas an Rialtais sin soiléirithe a sholáthar i ndáil leis na ceisteanna a tarraingíodh anuas agus le dlús a chur le himeachtaí breithiúnacha áirithe. Mar sin féin, mheas an tAontas Eorpach nár tugadh aghaidh go cuimsitheach, leis na seasaimh a cuireadh in iúl, ar an gceist maidir le neamh-chomhlíonadh na ngnéithe bunriachtanacha dá chomhpháirtíocht le Poblacht na Burúine. Níor thug na seasaimh sin freagairt shásúil ach oiread do na cinntí a rinne Comhairle Síochána agus Slándála an Aontais Afracaigh an 17 Deireadh Fómhair agus an 13 Samhain 2015, go háirithe an gá atá le fíor-idirphlé cuimsitheach a thionól go gasta, bunaithe ar Chomhaontú Arusha a urramú. An 13 Samhain 2015, le Cinneadh 2016/394 ón gComhairle, tugadh comhairliúcháin chun críche agus rinneadh bearta iomchuí, mar a shonraítear san Iarscríbhinn a ghabhann leis an gCinneadh sin. Áiríodh orthu sin tacaíocht airgeadais nó eisíocaíochtaí cistí (lena n‑áirítear tacaíocht bhuiséadach) a chur ar fionraí, ar cistí iad a chuaigh chun tairbhe go díreach do riarachán nó d’institiúidí na Burúine.

Ó bhí aistriú polaitiúil síochánta 2020 ann as ar lean toghadh Uachtarán Ndayishimiye agus ainmniú rialtais nua, thug an tAontas Eorpach móiminteam dearfach faoi deara, móiminteam a léiríodh leis an méid seo a leanas:

·Rannpháirtíocht chuiditheach leis an mBurúin in idirphlé polaitiúil de bhun Airteagal 8 de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE;

·Iarrachtaí an rialtais chun tacú leis an tsíocháin agus leis an gcobhsaíocht, bearta chun dea-rialachas a fheabhsú, saoirse na meán; dearbhuithe maidir le cearta an duine, an smacht reachta agus an comhrac i gcoinne saoirse ó phionós;

·Comhaontú maidir le treochlár (‘feuille de route’) ina bhfuil gealltanais ó rialtas na Burúine mar fhreagairt ar Chinneadh 2016/394 ón gComhairle sna réimsí seo a leanas: cearta an duine; ceartas agus an smacht reachta; saoirse tuairimíochta agus saoirse an phreasa; dea-rialachas; an tsíocháin, an tslándáil agus an daonlathas; cúinsí gnó; an comhshaol agus an bhithéagsúlacht;

·Líon mór dídeanaithe atá ag filleadh ar an mBurúin go deonach;

·Tús a chur an athuair leis an gcomhar leis an gcomhphobal idirnáisiúnta agus le tíortha comharsanachta.

I bhfianaise an dul chun cinn agus na ngealltanas sin, chuir na Cinn Mhisin ina dtuarascáil an 19 Bealtaine 2021 in iúl nach raibh na bearta iomchuí a luaitear san iarscríbhinn a ghabhann le Cinneadh 2016/394 ón gComhairle ábhartha a thuilleadh agus mhol siad, ar an gcaoi sin, go gcuirfí i leataobh iad. Mar sin féin, ba cheart leanúint de na saincheisteanna seo a leanas a tharraingt anuas i gcomhthéacs an idirphlé pholaitiúil a bunaíodh leis an mBurúin faoi Airteagal 8 de Chomhaontú Comhpháirtíochta ACC-AE :

·Feabhas a chur ar an dea-rialachas, ar an smacht reachta, ar chearta an duine, ar na cúinsí gnó, mar bhonn riachtanach don fhorbairt inbhuanaithe;

·Príosúnaigh pholaitiúla a scaoileadh saor, filleadh chomhaltaí an fhreasúra agus an tsochaí shibhialta; is gá an spás polaitiúil a oscailt agus a cheansú, chun athmhuintearas a bhaint amach;

·Iarrachtaí leanúnacha chun saoirse na meán a neartú;

·Gabhálacha treallacha a laghdú; rialú níos fearr ag údaráis ábhartha na ngrúpaí foréigneacha a bhaineann leis an bpolaitíocht (‘Imbonerakure’) agus cuntasacht agus trédhearcacht fheabhsaithe gníomhaíochtaí áirithe de chuid na Seirbhíse Náisiúnta Faisnéise (SNR); athchóiriú ar na breithiúna, scaradh Stáit agus Páirtí;

·neamhspleáchas na Sochaí Sibhialta/Eagraíochtaí Neamhrialtasacha a urramú