Moladh le haghaidh

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 136(1) i gcomhar le hAirteagal 121(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú, agus go háirithe Airteagal 5(2) de, a neartú,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú, agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)Cuireadh isteach ar théarnamh eacnamaíoch iar-COVID an limistéir euro le sraith suaití seachtracha. A bhuí le freagairt chinntitheach bheartais eacnamaíoch go háirithe, ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais araon, agus le deireadh a chur leis na bearta imshrianta, léirigh an limistéar euro fás láidir OTI in 2021 agus 2022, 5.3 % agus 3.2 % faoi seach. Bhí an margadh saothair athléimneach freisin, agus bainfidh an ráta dífhostaíochta an ráta is ísle riamh 6.8 % amach in 2022. Mar sin féin, mar gheall ar an méadú ar phraghsanna fuinnimh domhanda, ar an éiginnteacht mhéadaithe agus ar na suaití sa slabhra soláthair mar thoradh ar chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tháinig moilliú soiléir ar an ngníomhaíocht eacnamaíoch sa dara leath de 2022, agus mar thoradh ar an ngéarchéim fuinnimh rinneadh athmheasúnú anuas ar réamhaisnéisí do 2023. Ar an iomlán, tiocfaidh laghdú ar fhás OTI sa limistéar euro go 0.3 % in 2023, sula bhfillfidh sé ar fhás 1.5 % in 2024. Tá an margadh fuinnimh agus margaí tráchtearraí eile ag cur leis an mboilsciú, agus leathnaíonn sé le himeacht ama go míreanna eile agus bhain sé ráta 8.5 % amach in 2022. Meastar anois go bhfanfaidh an boilsciú ag leibhéal ard sna míonna amach romhainn, ag fanacht ag 6.1 % in 2023 sula laghdóidh sé in 2024. Meastar go leanfaidh margaí saothair de bheith láidir toisc go bhfuil an t-éileamh ar shaothar fós ard. Ós rud é go bhfuil ganntanas saothair fós á thuairisciú ag sciar mór de ghnólachtaí, meastar nach dtiocfaidh ach méadú measartha ar an dífhostaíocht an bhliain seo chugainn, sula laghdóidh sí arís in 2024. Idir an dá linn, meastar go dtiocfaidh méadú ar fhás pá ainmniúil in 2023 ach go bhfanfaidh sé faoi bhun an bhoilscithe, rud a fhágfaidh go dtiocfaidh laghdú ar chumhacht ceannaigh teaghlach. Sa chomhthéacs sin, tá cúlú tagtha ar an bhfarasbarr sa chuntas reatha sa limistéar euro, i gcomhréir leis an gcomhardú fuinnimh atá ag dul in olcas go láidir agus, san am atá romhainn, is dócha nach gcuirfear, le dímheas ainmniúil an euro i gcoinne dhollair SAM agus roinnt airgeadraí eile ó bhí an dara leath de 2021 ann, ach borradh beag faoin iomaíochas i bhfianaise na gcostas ard fuinnimh.

(2)Leis an meath ar dhálaí maicreacnamaíocha agus le difreálaigh mhóra praghsanna ar fud na mBallstát, tugtar dúshlán do chóineasú an ioncaim agus an timthrialla gnó sa limistéar euro. Cé go raibh éagsúlachtaí láidre, éagsúlachtaí a bhí sealadach den chuid is mó, san fheidhmíocht mhaicreacnamaíoch mar thoradh ar phaindéim COVID-19, bhí tionchar teoranta agus sealadach aici ar shioncrónú timthrialla gnó. Mar thoradh ar an ngéarchéim fuinnimh, bíonn tionchair mhaicreacnamaíocha ilchineálacha nua ar an limistéar euro. Mar gheall ar neamhréireachtaí idir tíortha i meascáin fuinnimh agus i mbeartais chun tionchar an tsuaite fuinnimh a mhaolú, tá difríochtaí móra tagtha chun cinn ar fud an limistéir euro sna rátaí boilscithe príomha agus sna rátaí croí-bhoilscithe. Bhí tionchar míchothrom ag praghsanna níos airde fuinnimh agus ag brúnna níos airde sa slabhra soláthair ar mhonaraíocht agus ar sheirbhísí ar fud Bhallstáit an limistéir euro agus d’fhéadfadh bearna san iomaíochas coibhneasta a bheith ann dá bharr. Cé go dtugtar le fios leis na táscairí atá ar fáil go bhfuil bearnaí iomaíochais sa limistéar euro teoranta go dtí seo, tá éagsúlachtaí in iarmhéideanna na gcuntas reatha sa limistéar euro tar éis leathnú le déanaí mar gheall go príomha ar na comharduithe fuinnimh atá ag dul in olcas.

(3)Ní mór beartais airgeadaíochta agus fhioscacha a chalabrú agus a bheith comhleanúnach mar is iomchuí chun freagairt iomchuí beartais a áirithiú d’ionchas eacnamaíoch atá ag dul in olcas agus don bhoilsciú ard. Ní mór, leis an normalú beartais, airgeadaíochta aghaidh a thabhairt ar bhoilsciú ard agus éagsúil agus an tráth céanna dul i ngleic le rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le dinimic mí-ordúil margaidh gan údar, ar bagairt thromchúiseach iad do tharchur an bheartais airgeadaíochta ar fud an limistéir euro. Sa lá atá inniu ann, le méadú fioscach leathan chun tacú leis an éileamh, chothófaí tuilleadh brú boilscithe, tráth a bhfuil an fiachas poiblí ag leibhéal ard i roinnt Ballstát sa limistéar euro. Chuige sin, éilítear beartais fhioscacha a dhifreáil go hiomchuí ar fud na mBallstát de réir na staide eacnamaíche agus fioscaí, mar a mhol an Chomhairle i mí Iúil 2022. Ceanglaítear leis freisin go mbeidh siad ullamh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag teacht chun cinn. An tráth céanna, tá gá le bearta fioscacha spriocdhírithe sealadacha chun tacú le daoine leochaileacha agus le cuideachtaí leochaileacha, d’fhonn poist agus caipiteal daonna a choinneáil freisin, agus comharthaí praghais á gcaomhnú agus dreasachtaí á gcur ar fáil chun tomhaltas fuinnimh a laghdú. Tá sé ríthábhachtach i gcónaí na freagairtí beartais idir na Ballstáit a chomhordú go dlúth. Tá ról lárnach ag an margadh saothair agus beartais shóisialta freisin chun aghaidh a thabhairt ar thionchair shóisialta an bhoilscithe aird. Níl an meánphá ag coinneáil suas leis an mboilsciú in 2022. Amach anseo, ní mór cothromú cúramach a dhéanamh ar fhorbairtí pá chun cumhacht ceannaigh saothraithe pá a chosaint – ag díriú ar shaothraithe ar phá íseal – agus an baol go ndéanfaidh pá boilsciú a chothú agus difreálaigh iomaíochais atá ag teacht chun cinn a dhoimhniú laistigh den limistéar euro agus ar fud an domhain á sheachaint an tráth céanna. Le rannpháirtíocht ghníomhach na gcomhpháirtithe sóisialta, cuidítear le dúshláin a shainaithint, lena n-áirítear dúshláin shonracha don aontas airgeadaíochta, cuirtear feabhas ar réitigh bheartais agus áirithítear úinéireacht níos leithne ar chlár oibre an bheartais eacnamaíoch agus shóisialta. Is féidir le beartais maidir le soláthar rannchuidiú le boilsciú níos ísle trí dhlús a chur le méadú soláthairtí fuinnimh malartacha, iomaíocht a fheabhsú, leithdháileadh acmhainní a fheabhsú, agus tacú le fás táirgiúlachta. Ní mór faireachán leanúnach a dhéanamh freisin ar rioscaí don chobhsaíocht airgeadais.

(4)Is príomhuirlisí iad an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus cistí an bheartais chomhtháthaithe chun athléimneacht an limistéir euro a neartú agus chun tacú le cóineasú. Tá cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta i mBallstáit an limistéir euro ar an mbóthar ceart, toisc gur íocadh níos mó ná EUR 128 mbilliún i réamh-mhaoiniú agus tar éis garspriocanna agus spriocanna a chomhlíonadh. Ó thús na paindéime, le cláir bheartais chomhtháthaithe, eisíocadh níos mó ná EUR 82 bhilliún le Ballstáit an limistéir euro. Leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus le cistí an bheartais chomhtháthaithe, rannchuidítear le tosaíochtaí beartais an limistéir euro ar bhealaí éagsúla: leis an dá rud araon, tacaítear le gníomhaíocht eacnamaíoch trí infheistíocht bhreise agus, san fhadtéarma, tá na hinfheistíochtaí agus na hathchóirithe struchtúracha atá beartaithe le tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach agus fás níos airde sa táirgiúlacht agus san aschur féideartha á spreagadh an tráth céanna. Tá sciar mór d’infheistíochtaí agus d’athchóirithe a rinneadh mar chuid den tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta ábhartha maidir le cur chun feidhme na dtosaíochtaí beartais don limistéar euro a sainaithníodh sna moltaí a rinneadh roimhe seo maidir leis an limistéar euro. Dá réir sin, tá sé ríthábhachtach go leanfar ar aghaidh le hathchóirithe agus infheistíochtaí atá beartaithe a chur chun feidhme bunaithe ar an sceideal atá beartaithe chun móiminteam an athchóirithe a choinneáil.

(5)Chun freagairt chomhsheasmhach bheartais eacnamaíoch a áirithiú ar leibhéal an Aontais, leagtar amach sa Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe (ASGS) na príomhthosaíochtaí beartais agus na príomhthreoirlínte don bhliain amach romhainn. Tá ASGS i gcomhréir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe agus tá sé bunaithe ar cheithre ghné na hinbhuanaitheachta iomaíche: inbhuanaitheacht chomhshaoil, cothroime, táirgiúlacht, agus cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch. Sa Tuarascáil maidir leis an Sásra Foláirimh cuirtear ar fáil anailís an Choimisiúin ar mhíchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a d’fhéadfadh bac a chur ar dhea-fheidhmiú gheilleagair na mBallstát, an Aontais Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus an Aontais ina iomláine.

(6)Leis an méadú tapa ar an mboilsciú le bliain anuas, spreagadh coigeartú tapa ar sheasamh an bheartais airgeadaíochta ar fud an domhain. Tá tús curtha ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE) leis an mbeartas airgeadaíochta a normalú chun a áirithiú go bhfillfidh an boilsciú go tráthúil ar an sprioc mheántéarmach 2 %. Chuir sé in iúl freisin go leanfar de rátaí úis a normalú, agus forbairtí sonraí eacnamaíocha á gcur san áireamh. Tá ról suntasach ag srianta soláthair sa bhorradh atá tagtha ar an mboilsciú le déanaí, agus tá sé níos dúshlánaí beartas airgeadaíochta a chur i gcrích mar gheall ar dhifreálaigh bhoilscithe. Is réamhchoinníoll é an seasamh beartais a tharchur go cothrom ar fud an limistéir euro ionas go bhféadfaidh an beartas airgeadaíochta a shainordú a chomhlíonadh.

(7)Seasamh fioscach an limistéir euro, arna thomhas mar an t-athrú ar ghlanchaiteachais phríomha i gcoibhneas le meánfhás ionchasach, meastar go mbeidh sé leathnaitheach in 2022 agus neodrach den chuid is mó in 2023, ar choinníoll go ndéanfar na bearta a bhaineann le fuinneamh a rolladh siar, mar atá beartaithe. In 2023, ba cheart go seachnófaí leis an mbeartas fioscach éifeachtaí boilscitheacha na suaití soláthair leanúnacha a mhéadú agus, ar an leibhéal náisiúnta agus don limistéar euro ina iomláine araon, níl údar le ríog fioscach leathan don gheilleagar. Tá an dúshlán an-ghéar do na Ballstáit sin atá buailte ag croí-bhoilsciú ard, agus i bhfianaise na ndeacrachtaí tromchúiseacha eacnamaíocha agus sóisialta a bhaineann leis an gcreimeadh ar chumhacht ceannaigh na saothraithe pá, go háirithe i gcás saothraithe ar phá íseal. Thairis sin, ba cheart don bheartas fioscach leanúint de bheith stuama agus infheistíocht níos airde a chomhcheangal leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha a rialú. Sa chomhthéacs sin, an méadú breise a mheastar a thiocfaidh ar ionsú na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta agus ar infheistíochtaí arna maoiniú go náisiúnta ar fud na mBallstát, tá siad comhsheasmhach leis an ngá atá le hinfheistíocht phoiblí a leathnú don aistriú glas agus don aistriú digiteach agus don tslándáil fuinnimh. An tráth céanna, le lúfaireacht an bheartais fhioscaigh, chabhrófaí le freagairt d’éiginnteacht ard agus do rioscaí láidre ar an taobh thíos don ionchas eacnamaíoch, agus gan an bonn a bhaint de dhreasachtaí don aistriú fuinnimh an tráth céanna. Mar gheall ar phaindéim COVID‑19, tá an fiachas ag an leibhéal is airde riamh sa limistéar euro, agus meastar go bhfanfaidh an fiachas poiblí ag leibhéal i bhfad níos airde ná na leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim i bhformhór Bhallstáit an limistéir euro. Cé gur laghdaíodh rioscaí inbhuanaitheachta gearrthéarmacha den chuid is mó, tá rioscaí meántéarmacha agus fadtéarmacha fós ard i roinnt Ballstát, agus le hardú ar rátaí úis, cuirfear le hualach fiachais níos airde ar deireadh.