MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Comhthéacs

Mar a chuir an Coimisiún in iúl ina Straitéis Bhliantúil um Fhás Inbhuanaithe 2021, le bearta lena dtugtar aghaidh ar an iompar féadfar tacú go mór leis an aistriú glas trí laghduithe suntasacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach agus trí fheabhas a chur ar cháilíocht an aeir, agus fás táirgiúlachta á cothú agus athléimneacht na n‑éiceachóras tionsclaíoch á neartú ag an am céanna. Sa chomhthéacs sin, leag an Coimisiún béim ar an tábhacht a bhaineann le hinfheistíochtaí in iompar poiblí agus i mbonneagar a thacaíonn leis an aistriú i dtreo soghluaisteacht níos inbhuanaithe agus níos cliste, lena n‑áirítear gréasáin ilmhódacha Eorpacha atá éifeachtúil agus gan uaim, chomh maith leis an nGréasán Tras‑Eorpach Iompair do phaisinéirí agus do lasta a uasghrádú.

Tá córas iompair iarnróid, uiscebhealaí intíre agus ilmhódach a fheidhmíonn go maith ríthábhachtach chun nascacht a áirithiú ar fud na hEorpa: leis sin, bunófar Limistéar Eorpach Aonair Iarnróid, cothófar comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach i gcomhréir le hAirteagail 170 agus 174 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (‘CFAE’), bainfear amach spriocanna aeráide an Aontais (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’), agus tacófar le hathléimneacht thionscal an Aontais agus a shlabhraí luacha (an ‘Straitéis Nua Tionsclaíoch’, mar a thugtar cothrom le dáta í), lena n‑áirítear na cinn a thacaíonn le cuspóirí an chlaochlaithe dhigitigh agus an digitithe (‘an Straitéis Eorpach Dhigiteach’). An 9 Nollaig 2020, ghlac an Coimisiún Teachtaireacht maidir lena Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste (‘Straitéis an Choimisiúin um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste’), ina bhfuil neartú an iompair iarnróid agus uiscebhealaí intíre, chomh maith le hiompar ilmhódach, ina ghné ríthábhachtach den chlaochlú glas agus digiteach ar iompar na hEorpa, rud atá ríthábhachtach chun sprioc an Aontais maidir le neodracht aeráide a bhaint amach faoi 2050.

Ní féidir leis na Ballstáit na cuspóirí sin a bhaint amach gan infheistíochtaí móra a dhéanamh. Maidir le raon na n‑infheistíochtaí is féidir leis na Ballstáit a mheas chun tacú le modhanna iompair astaíochtaí ísle, tá idir infheistíochtaí sa fhlít nua nó sa fhlít atá ann cheana féin agus infheistíochtaí i mbonneagar iarnróid, i gcríochfoirt trasloingsithe agus i gceardlanna cothabhála ann, agus d‘fhonn éileamh a spreagadh ar fhlít astaíochtaí nialasacha agus ar réitigh dhigiteacha lena gcumasaítear idir-inoibritheacht idir modhanna iompair agus laistigh d’earnálacha. Chuige sin, tá rialacha maidir le Státchabhair ag teastáil lena gceadófaí na hinfheistíochtaí sin i gcás ina bhfuil gá le tacaíocht phoiblí den sórt sin, agus lena gcaomhnófar agus lena bhfeabhsófar an iomaíocht in iompar ar iarnród, in iompar ar uiscebhealaí intíre agus in iompar ilmhódach.

De bhun Airteagal 93 CFAE, ‘Luífidh cabhracha leis na Conarthaí má fhreastalaíonn siad don riachtanas atá ann le comhordú an iompair nó má fhreagraíonn siad don aisíocaíocht as oibleagáidí áirithe a chomhlíonadh, oibleagáidí is gné dhílis de choincheap na seirbhíse poiblí ’. Áirítear Airteagal 93 CFAE faoi ‘Teideal VI – IOMPAR’, a bhfuil feidhm eisiach ag a fhorálacha maidir le hiompar ar iarnród, iompar ar bóthar agus iompar ar uiscebhealaí intíre, mar a leagtar síos in Airteagal 100(1) CFAE. Cumhdaítear leis an togra seo iompar ar iarnród agus ar uiscebhealaí intíre, lena n‑áirítear iompar ilmhódach.