maidir le fad a chur leis an teidlíocht chun comhléiriúcháin mar a fhoráiltear in Airteagal 5 de Phrótacal maidir le Comhar Cultúrtha le haghaidh an Chomhaontaithe Saorthrádála idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Cóiré, den pháirt eile

Thug an tAontas Eorpach agus an Chóiré an Prótacal maidir le Comhar Cultúrtha i gcrích in 2015 mar chuid den Chomhaontú Saorthrádála. Go sonrach, measadh gur ionstraim é lena gcuirfí chun cinn Coinbhinsiún na bliana 2005 Eagraíocht Oideachais, Eolaíochta agus Chultúir na Náisiún Aontaithe (UNESCO) maidir le hÉagsúlacht Léirithe Cultúir a Chosaint agus a Chur Chun Cinn.

I scéimeanna áirithe, tugtar cuidiú timpeallacht a chothú atá fabhrach do chomhléiriúcháin, go sonrach scéimeanna Rochtana ar an Margadh agus Oiliúna a mhaoiníonn margaí, cruinnithe líonraithe agus ceardlanna, lena n‑áirítear leis an gCóiré. Ina theannta sin, cuidíonn scéim na gcomhléiriúchán idirnáisiúnta le comhpháirtithe idirnáisiúnta comhléiriúcháin, lena n‑áirítear na comhpháirtithe ón gCóiré, teacht le chéile agus cuirtear tacaíocht indíreach ar fáil do shaothair chlosamhairc a chomhléirítear as cistí idirnáisiúnta comhléiriúcháin, lena n‑áirítear comhléiriúcháin leis an gCóiré faoi réir coinníollacha áirithe.

Bunaíodh an teidlíocht seo ar feadh tréimhse trí bliana (ón 1 Iúil 2011 go dtí an 30 Meitheamh 2014) agus rinneadh í a athnuachan dhá uair le haghaidh trí bliana eile. Mhair an chéad athnuachan go dtí an 30 Meitheamh 2017 agus mairfidh an teidlíocht atá ann faoi láthair go dtí an 30 Meitheamh 2020. Táthar ag moladh anois go ndéanfaidh an Chomhairle ráiteas maidir leis an teidlíocht a athnuachan go ceann trí bliana eile.

Féadfar a mheas gur saothair Eorpacha laistigh den Aontas agus a mheas gur saothair Chóiréacha laistigh den Cóiré comhléiriúcháin den chineál sin, chomh fada agus a urramaítear na comhléiriúcháin sin na coinníollacha a shonraítear in Airteagal 5 den Phrótacal (féach pointí 8(a) go (c) go háirithe).

Leis an bPrótacal chomhaontaigh na Páirtithe, i gcomhréir lena gcuid reachtaíochta faoi seach, inter alia teidlíocht a dheonú do léiritheoirí ó Pháirtí AE agus ó Pháirtí na Cóiré chun go mbainfidh comhléiriúcháin chlosamhairc leas as a gcuid scéimeanna féin chun ábhar cultúrtha áitiúil/réigiúnach a chur chun cinn faoi réir coinníollacha sonracha áirithe.

Síníodh an Comhaontú Saorthrádála (FTA) idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit agus an Chóiré an 6 Deireadh Fómhair 2010 agus tugadh i gcrích é in 2015 nuair a glacadh an Cinneadh ón gComhairle 2015/2169 maidir leis an gComhaontú Saorthrádála idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Cóiré, den pháirt eile (“an Cinneadh”). Leis an bPrótacal maidir le Comhar Cultúrtha (dá ngairtear an Prótacal anseo feasta), a thug na Páirtithe i gcrích faoi chuimsiú FTA, bunaíodh creat faoina mbeidh na Páirtithe ag obair i gcomhar le chéile chun malartuithe ó thaobh gníomhaíochtaí, earraí agus seirbhísí cultúrtha de a éascú, lena n‑áirítear san earnáil chlosamhairc, agus feabhas a chur ar na coinníollacha lena rialaítear malartuithe den chineál sin.

Foráiltear leis an teidlíocht atá ann faoi láthair ar chomhléiriúcháin lena dtabharfar tacaíocht do chomhléiriúcháin chlosamhairc as grúpaí de scéimeanna agus cistí náisiúnta. Mar gheall ar an teidlíocht, féadfar na saothair chomhléirithe a cháiliú freisin mar shaothair Eorpacha faoi shainmhíniú na saothar Eorpach dá dtagraítear in Airteagal 1(n)(iii) den Treoir maidir le Seirbhísí Meán Closamhairc.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Foráiltear don nós imeachta um an teidlíocht a athnuachan in Airteagal 5 den Phrótacal. Cuireadh na bearta riachtanacha i gcrích.

Sonraítear in Airteagal 5(8) den Phrótacal, más rud é go ndéantar an cinneadh gur cheart an teidlíocht a athnuachan, gur féidir fad a chur léi go ceann tréimhse trí bliana eile agus, dá héis sin, go ndéanfar í a athnuachan go huathoibríoch go ceann tréimhsí leantacha eile den fhad céanna mura gcuireann Páirtí deireadh leis an teidlíocht trí fhógra i scríbhinn a thabhairt ar a laghad trí mhí sula rachaidh an tréimhse in éag. Maidir le comhléiriúcháin atá ann sular cuireadh deireadh le teidlíocht den chineál sin, is féidir go mbainfidh na comhléiriúcháin sin leas as a gcuid scéimeanna féin go fóill chun ábhar cultúrtha áitiúil/réigiúnach a chur chun cinn.

Is tráthúil togra a dhéanamh le haghaidh Cinneadh ón gComhairle maidir leis an teidlíocht a athnuachan. Ba cheart togra den chineál sin a bhunú ar Airteagal 218(6) CFAE mar go mbaineann sé leis an ráiteas maidir le fad a chur leis an tréimhse a bhfuil cuid de chomhaontú idirnáisiúnta i bhfeidhm. Leagtar síos sna Conarthaí na rialacha maidir leis an gcaoi a dtagann institiúidí an Aontais Eorpaigh ar a gcinntí agus ní féidir leis na Ballstáit ná na hinstitiúidí féin iad a dhiúscairt. Cinntí ón gComhairle lena dtugtar comhaontuithe idirnáisiúnta i gcrích, ní féidir leo maolú ó na Conarthaí maidir leis an nós imeachta um ráiteas a dhéanamh maidir le fad a chur le hoibleagáidí ama as comhaontuithe idirnáisiúnta a tugadh i gcrích.

•Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)

Mar gheall ar an teidlíocht a athnuachan, beidh deis ag an tionscal closamhairc Eorpach fanacht gníomhach sa mhargadh Cóiréach/na Cóiré atá ag fás go tapa agus sciar breise den mhargadh, taithí agus eolas a ghnóthú/an sciar den mhargadh ann, a thaithí air agus an t‑eolas atá aige air a mhéadú.

Cé gur éirigh le roinnt Ballstát tabhairt faoi comhléiriúcháin chlosamhairc ar bhonn déthaobhach, níor thug a lán eile faoi na comhléiriúcháin agus, dá bhrí sin, tá an deis fós ag níos mó tíortha a bheith rannpháirteach mar gheall ar an teidlíocht ar leibhéal an Aontais.

Tá inniúlachtaí teoranta ag an gCoimisiún Eorpach maidir le léiriú scannán ós rud é gurb é sin ról na gcistí scannánaíochta náisiúnta, lena n‑áirítear maidir le comhléiriúcháin idirnáisiúnta. Dá bhrí sin, is gá úsáid a bhaint cistí scannánaíochta náisiúnta a thuilleadh chun an Prótacal seo a chur chun feidhme go praiticiúil.

•Comhréireacht

Léiríodh sna staidéir agus sna sonraí ón bhFaireachlann Eorpach Chlosamhairc go mbíonn lucht féachana níos airde ag comhléiriúcháin. 17 % de na scannáin a bhí ar taispeáint sa Chóiré in 2017 ba scannáin Eorpacha iad ach ní dheachaigh ach 5 % de lucht freastail na bpictiúrlann ag amharc orthu. Léirítear sa bhearna idir na scannáin nua agus líon an phobail a chuaigh ag amharc orthu sna pictiúrlanna go bhfuil acmhainneacht mhór neamhshaothraithe ann agus dá mbeifí ag obair níos fearr i gcomhar le chéile, d’fhéadfaí leas a bhaint as an acmhainneacht sin. Mar gheall ar theidlíocht na gcomhléiriúchán, d’fhéadfaí níos mó deiseanna a chruthú don tionscal closamhairc Eorpach i dtéarmaí an onnmhairithe agus an chur chun cinn sa Chóiré agus i dtéarmaí bealach isteach ar mhargadh na hÁise. Dá bhrí sin, dá gcuirfí teidlíocht na gcomhléiriúchán chun feidhme, bheadh sin ina chuidiú cur leis an sciar den mhargadh nuair atá an margadh ag fás (go ginearálta, méadaíodh ar na ticéid a díoladh sa Chóiré faoi 23 % idir 2013 agus 2017). Ina ainneoin sin, tá scannáin Chóiréacha atá ar taispeáint san Aontas Eorpach an-teoranta (léiríonn na figiúirí le haghaidh 2014 - 2018 gurb é 0,4 % an sciar de na scannáin nua agus gurb é 0,1 % an sciar de líon an phobail a théann ag amharc orthu).

Feictear go dtí seo gur easpa faisnéise nithiúla faoi na dreasachtaí atá ar fáil do chomhléirúcháin ar an leibhéal náisiúnta is cúis le heaspa cur chun feidhme an phrótacail. Dá bhrí sin, ba cheart bearta spriocdhírithe a dhéanamh (lena gcumhdaítear rochtain ar an maoiniú, oiliúint, tógáil líonraí), ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta araon.

Léirítear freisin le rath na gcomhléiriúchán déthaobhach go bhfuil cumas agus acmhainneacht ann tuilleadh a dhéanamh. Sa réamhphlé a rinneadh laistigh den Mheitheal um an Earnáil Chlosamhairc, chuir na Ballstáit in iúl go bhfuil siad toilteanach a bheith ag obair i gcomhar leis an gCóiré ar leibhéal an Aontais chun comhléiriúcháin a chur chun cinn faoin bPrótacal, agus úsáid á mbaint as na cleachtais is fearr ar an leibhéal déthaobhach.

•An rogha ionstraime

Is Cinneadh ón gComhairle, bunaithe ar Airteagal 218(6) CFAE í an ionstraim iomchuí le haghaidh aon ráiteas ar leith maidir leis an teidlíocht a athnuachan mar go mbaineann sé le fad a chur leis an tréimhse a bhfuil cuid de chomhaontú idirnáisiúnta bhfeidhm.

3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

•Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

Neamhbhainteach