I.RÉAMHRÁ

Ionradh na Rúise ar an Úcráin, ionradh gan údar, gan spreagadh, is é is cúis le fulaingt uafásach daoine agus scrios ollmhór bailte agus pobal é. Tá saol agus slite beatha á gcailleadh, agus b’éigean do níos mó ná dhá mhilliún déag daoine a mbailte a fhágáil – agus beagnach sé mhilliún daoine a dtír dhúchais a fhágáil, ar leanaí iad leath acu – agus an tsábháilteacht á cuardach acu.

Agus iad i ngleic le ionsaí na Rúise, léirigh an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit dlúthpháirtíocht bhuan le daoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin agus thug siad tacaíocht láithreach do rialtas na hÚcráine chun a chuid feidhmeanna a choinneáil ar bun. Chuir an tAontas cúnamh éigeandála ar fáil chun tacú le hathléimneacht, chuir sé cúnamh daonnúil ar fáil, cabhair mhíleata agus tacaíocht eile. Tá comhordú á dhéanamh ag an gCoimisiún ar an oibríocht is mó dá chuid faoin Sásra Aontais um Chosaint Shibhialta le haghaidh réimse leathan beart tacaíochta, lena n-áirítear in sna hearnálacha sláinte, fuinnimh, bia agus talmhaíochta, agus tá sé ag cur foscadán agus innealra ar fáil mar aon le trealamh leighis agus aslonnaithe. Chun tacú leis an Úcráin, tá bearta curtha chun cinn ag an gCoimisiún freisin chun trádáil a éascú, go háirithe dleachtanna allmhairiúcháin ar onnmhairí ón Úcráin a chur ar fionraí, agus lánaí dlúthpháirtíochta a bhunú chun cabhrú leis an Úcráin earraí talmhaíochta a onnmhairiú. Léiríodh an fháilte atá ag an Aontas tríd an Treoir um Chosaint Shealadach a ghníomhachtú, rud a thugann rochtain ar phoist, ar thithíocht, ar oideachas agus ar chúram sláinte ar fud an Aontais. Leanfaidh an Coimisiún de thacaíocht a thabhairt don Úcráin agus dá muintir, agus é ag obair i gcomhar leis na Ballstáit i gcur chuige Fhoireann na hEorpa.

Agus cogaíocht ar siúl ar fud na tíre ar fad, tá an staid eacnamaíoch imithe in olcas go tapa. Táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú idir 30 % agus 50 % ar OTI i mbliana agus laghdú thart ar idir 50 % agus 80 % ar ioncam cánach. Tá calafoirt Mheoid agus Mhara Duibhe na hÚcráine fós blocáilte le gníomhaíocht mhíleata na Rúise, rud a fhágann go bhfuil ioncam onnmhairiúcháin atá ag teastáil go géar, á bhaint den Úcráin. Meastar luach an damáiste ar fad a bheith sna céadta billiún euro cheana féin, le breis agus EUR 100 billiún de dhamáiste déanta don bhonneagar fisiceach amháin.

Tá gá le hiarracht mhór dhomhanda airgeadais chun tacú leis an Úcráin le linn an chogaidh seo, agus chun an tír a atógáil agus deiseanna nua a chur ar fáil dá saoránaigh. Sin é an fáth go bhfuil sé tábhachtach príomhbhloic thógála na hiarrachta idirnáisiúnta seo a leagan amach anois, fiú agus ionsaí na Rúise ag dul ar aghaidh. Ina conclúidí i mí an Mhárta 2022, chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach Ciste Dlúthpháirtíochta na hÚcráine a fhorbairt, agus iarradh ar chomhpháirtithe idirnáisiúnta a bheith rannpháirteach. D’iarr an Chomhairle Eorpach ar an gCoimisiún leanúint ar aghaidh le cúnamh teicniúil a fhorbairt chun cabhrú leis an Úcráin na hathchóirithe is gá a chur chun feidhme.

Chun atógáil a dhéanamh ar scála chomh mór seo ar mhór-roinn na hEorpa, tá gá le ceannaireacht láidir ón Aontas Eorpach, ceannaireacht a bheidh ag obair go réamhghníomhach i gcomhar le comhpháirtithe idirnáisiúnta. Tá dlúthnasc idir an Úcráin agus an tAontas Eorpach tríd an gComhaontú Comhlachais agus tríd an Limistéar Domhain Cuimsitheach Saorthrádála. An 28 Feabhra 2022, rinne an Úcráin iarratas ar bhallraíocht san Aontas Eorpach, agus chuir sí in iúl go láidir go ndéanfar an atógáil a nascadh le hathchóirithe agus í ar a conair Eorpach.

Leis an Teachtaireacht seo, leagtar amach freagairt an Aontais chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna mhaoinithe atá ag an Úcráin anois díreach agus ar an atógáil fhadtéarmach.

II.FAOISEAMH LÁITHREACH

Cumhdaítear leis an bhfreagairt ghearrthéarmach an tréimhse láithreach nuair nach féidir iarrachtaí atógála ar scála suntasach a bheartú go fóill. Tá cúnamh sa tréimhse sin dírithe go príomha ar an tacaíocht oibríochtúil is gá a thabhairt do rialtas na hÚcráine, agus í á comhlánú trí chúnamh éigeandála agus cabhair dhaonnúil a chur ar fáil.

Tacaíocht atá curtha ar fáil cheana

Is seanbhunaithe an tiomantas atá ag an Aontas chun tacú leis an Úcráin agus baineadh torthaí amach dá bharr. Thug an tAontas cúnamh suntasach airgeadais don Úcráin idir na blianta 2014 go 2021, cúnamh dar luach EUR 1.7 billiún i ndeontais faoin Ionstraim Eorpach Chomharsanachta, EUR 5.6 billiún faoi 5 chlár cúnaimh macrairgeadais i bhfoirm iasachtaí, EUR 194 milliún i gcabhair dhaonnúil agus EUR 355 mhilliún ó ionstraimí beartais eachtraigh. Tugann an tAontas a thacaíocht don Úcráin le haghaidh forbairt beartas agus athchóirithe cuimsitheacha, le rannpháirtíocht láidir ó na Ballstáit ann i gcur chuige Fhoireann na hEorpa. I measc na gclár suaitheanta, tá cláir a bhaineann le dílárú, athchóiriú ar an riarachán poiblí agus beartais frith-éilithe.

Ón uair a thosaigh ionsaithe na Rúise, chuir an tAontas dlús lena thacaíocht, agus chuir sé tuairim is EUR 4.1 billiún ar fáil le haghaidh athléimneacht fhoriomlán eacnamaíoch, shóisialta agus airgeadais na hÚcráine i bhfoirm cúnamh macra-airgeadais, tacaíocht bhuiséadach, cúnamh éigeandála, freagairt ar ghéarchéimeanna agus cabhair dhaonnúil. Tá bearta cúnaimh mhíleata faoin tSaoráid Eorpach Síochána, dar luach EUR 1.5 billiún, curtha ar fáil don Úcráin freisin agus tá sé beartaithe EUR 500 milliún breise a chur ar fáil amach anseo.

Roimh an gcogadh agus lena linn, tá an tAontas ag obair go dlúth le hinstitiúidí airgeadais na hEorpa chun tacú leis an Úcráin. Ón mbliain 2014, tá is mó ná EUR 10 mbilliún slógtha ag an mBanc Eorpach Infheistíochta agus ag an mBanc Eorpach Athfhoirgníochta agus Forbartha in iasachtaí le haghaidh na hÚcráine. Le roinnt seachtainí anuas, tá EUR 668 milliún eisíoctha ag an mBanc Eorpach Infheistíochta le buiséad na hÚcráine. Tá an tAontas ag obair i ndlúthchomhar leis an mBanc Domhanda agus an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta, atá mar chomhpháirtithe lárnacha i hiarrachtaí na hÚcráine ó 2014 ann.

Faoiseamh gearrthéarmach

Mar thoradh ar an gcogadh, chlis ar an gcáin, ar an easpórtáil agus ar ioncaim eile, agus chuir sin leis an leithreasú neamhdhleathach a bhíothas a dhéanamh ar mhórscála ar shócmhainní agus ar earraí easpórtáilte, sócmhainní agus earraí in earnáil na talmhaíochta san áireamh, agus tháinig méadú as cuimse ar an gcaiteachas riachtanach san am céanna. Beidh gá le faoiseamh airgeadais gearrthéarmach chun seirbhísí bunúsacha a choinneáil ar bun, chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais dhaonnúla agus chun an bonneagar is riachtanaí atá scriosta anois a dheisiú. Tá an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta ag meas go bhfuil luach tuairim is EUR 14.3 billiún (USD 15 billiún) ar bhearna mhaoinithe na hÚcráine go dtí mí an Mheithimh.

Tá riachtanais maoinithe rialtas na hÚcráine suntasach i gcónaí sa ghearrthéarma, chun an tír a chothú, chun cobhsaíocht mhacra-airgeadais a choinneáil ar bun agus chun an strus ar chaipiteal daonna agus fisiceach a laghdú. Beidh gá le hiarracht chomhpháirteach idirnáisiúnta chun dul i ngleic leis na riachtanais sin, iarracht a mbeidh an tAontas réidh chun a chion a dhéanamh.

Maidir leis an gCoimisiún, tá sé beartaithe aige a mholadh go ndéanfar cúnamh macra-airgeadais eisceachtúil nua a thabhairt don Úcráin sa bhliain 2022, i bhfoirm iasachtaí suas le EUR 9 billiún, iasachtaí a bheidh le comhlánú le tacaíocht ó chomhpháirtithe idirnáisiúnta déthaobhacha agus iltaobhacha eile, lena n-áirítear i bhformaid G7. D’íocfaí é sin i dtráinsí ina mbeadh aibíochtaí fada agus rátaí úis lamháltais a bhuí leis an ráthaíocht ó bhuiséad an Aontais.

Ionas go bhféadfar sin a dhéanamh, ba cheart do na Ballstáit teacht ar chomhaontú maidir le ráthaíochtaí a chur ar fáil lena gcomhlánófar an soláthar a chuirtear i leataobh chun na críche sin in urrann ábhartha Chiste Coiteann Soláthairtí an Aontais. Le tacaíocht deontais ó bhuiséad an Aontais chun na híocaíochtaí úis gaolmhara a fhóirdheonú, déanfar deimhin de thacaíocht don Úcráin atá dea-chomhordaithe agus a bhfuil an-lamháltas ag gabháil léi.

III.ATÓGÁIL NA hÚCRÁINE