Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 444/08)

Leis an bhfoilseachán seo, tugtar an ceart chun cur i gcoinne an iarratais de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilseacháin seo.

DOICIMÉAD AONAIR

“Komiški rogač”

Uimh. AE: PGI-HR-02634 — 18.9.2020

STFC ( ) TGFC (X)

1. Ainm nó ainmneacha [STFC nó TGFC]

“Komiški rogač”

2. Ballstát nó Tríú Tír

Poblacht na Cróite

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. An cineál táirge

Aicme 1.6. Torthaí, glasraí agus gránaigh úra nó phróiseáilte

3.2. Tuairisc ar an táirge lena mbaineann an t-ainm in (1)

Margaítear an táirge “Komiški rogač” i ndá fhoirm ar leith: “Komiški rogač” (torthaí) agus “Komiški rogač” (meilte).

Is é “Komiški rogač” (torthaí) na torthaí aibí ó thaobh na tráchtála de den chineál carúib uatheascarthaigh ó oileán Vis a aithnítear sa Chróitis mar Komiški krupni, Komiški veliki nó Komiški tusti (Ceratonia Siliqua L.), a cuireadh isteach i mBunachar Acmhainní Géiniteacha Plandaí na Cróite faoin gcód tagartha FRU00317.

Is iad saintréithe orgánaileipteacha na dtorthaí aibí ó thaobh na tráchtála de de “Komiški rogač” ná dath dubh-dhonn, faighneog fhadaithe agus beagán cuartha le deirí cruinne, blas beagán milis le bolaidh seacláide agus cócó, agus boladh an-láidir agus dian a chuireann seacláid agus cócó i gcuimhne.

Is iad saintréithe fisiciúla na dtorthaí aibí ó thaobh na tráchtála de de “Komiški rogač” ná dromchla beagán clupaideach, crua agus snasta, bia donn éadrom (laíon) atá níos boga ná an craiceann, agus struchtúir bhriosca le síolta dubh-dhonna, teanna, crua, cruinne agus beagán cothromaithe. Tá an fhaighneog idir 10 cm agus 20 cm ar fad agus meánn sé idir 17 g agus 40 g.

I dtéarmaí a chomhdhéanaimh cheimicigh, baineann na méideanna íosta a leanas leis an táirge “Komiški rogač” (torthaí):

— méid iomlán siúcra de 40.0 %, agus

— méid cailciam in ábhar tirim de 0.17 % (170 mg)

— méid próitéine in ábhar tirim de 3.9 % (3.9 g)

Táirge is ea é “Komiški rogač” (meilte) a fhaightear tríd na faighneoga carúib aibí agus thriomaithe den chineál Komiški krupni a mheileadh.

Tá dath donn éadrom ar “Komiški rogač” (meilte), agus féadfaidh a uigeacht athrú ó shéimh go garbh. Tá an táirge atá meilte go mín síodúil faoin lámh ach tá an táirge garbh-mheilte greanach. Tá blas beagán milis ag carúb meilte agus boladh seacláide agus cócó níos déine ná na torthaí iomlána atá aibí ó thaobh na tráchtála de. Is í is cúis leis sin ach nuair a bhristear an fhaighneog, scaoiltear cumhrachtaí le déine níos mó agus bíonn siad níos suntasaí ná iad siúd de chuid na dtorthaí iomlána aibí ó thaobh na tráchtála de.

I dtéarmaí a chomhdhéanaimh cheimicigh, baineann na méideanna íosta a leanas leis an táirge “Komiški rogač” (meilte):

— méid iomlán siúcra de 40.0 %, agus

— méid cailciam in ábhar tirim de 0.17 % (170 mg)

— méid próitéine in ábhar tirim de 3.9 % (3.9 g)

3.3. Beatha (maidir le táirgí de thionscnamh ainmhíoch amháin) agus amhábhair (maidir le táirgí próiseáilte amháin)

….

3.4. Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór dóibh tarlú sa limistéar geografach sainithe

Ní mór do na príomhchéimeanna uile i dtáirgeadh “Komiški rogač”, idir fhaighneoga a bhaint agus iad a stóráil, a thriomú agus a mheileadh, tarlú ar oileán Vis.

3.5. Sainrialacha maidir le slisniú, grátáil, agus pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Agus aibíocht thráchtála bainte amach acu, pacáiltear faighneoga carúib aibí isteach i málaí mogalra fite, boscaí cairtchláir nó cliathbhoscaí PVC beartaithe le haghaidh bia a stóráil i gcainníochtaí de 1–25 kg, le lipéad “Komiški rogač” orthu. Agus é pacáistithe, maidir leis an táirge atá beartaithe lena chur ar an margadh i bhfoirm carúib iomláin aibí ó thaobh na tráchtála de, féadfaidh suas le 60 faighneog in aghaidh an chileagraim a bheith isteach ann. Agus é réidh, féadfaidh go gcuirfear faighneoga carúib iomlána aibí ó thaobh na tráchtála de ar fáil ar an mórchóir.

“Komiški rogač” (meilte) ní mór dó a phacáistiú i málaí páipéir nó boscaí cairtchláir i gcainníochtaí de 0.1–1 kg agus ní mór é a lipéadú mar “Komiški rogač”. Ina theannta sin, agus é réidh, déantar “Komiški rogač” a mhargadh ar an mórchóir freisin.

3.6. Sainrialacha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

...

4. Sainmhíniú achomair ar an limistéar geografach

Cuimsítear le limistéar geografach táirgeachta “Komiški rogač” oileán iomlán Vis, a bhfuil teorainn nádúrtha chósta aige agus atá scartha ó na hoileáin mháguaird agus ón mórthír leis an bhfarraige. Tá an t-oileán lonnaithe i lár an Aidriadaigh, ar domhanleithead de 43°12" go 43°5'6" thuaidh agus ar domhanfhad de 16°3' go 16°15'48" thiar. I dtéarmaí riaracháin, is páirt í Vis de chontae Split-Dalmatia. Tá dhá lárionad riaracháin aige, is iad na bailte Vis agus Komiža.

5. Nasc leis an limistéar geografach

Tá an nasc cúisíoch idir an táirge “Komiški rogač” agus oileán Vis bunaithe ar na saintréithe sonracha (de bharr an traidisiúin saothraithe agus táirgeachta agus na gcoinníollacha geografacha) agus ar an gclú de chuid “Komiški rogač”.

Sainiúlacht an limistéir gheografaigh

Tá oileán Vis lonnaithe i limistéar aeráide na Meánmhara agus tá aeráid Meánmhuirí aige dá bhrí sin (Aeráid csa, de réir aicmiú aeráide Köppen) chomh maith le samhraidh the. Is é a suíomh geografach, i.e. an fad idir Vis agus na hoileáin timpeall air agus an mhórthír ilchríochach, is cúis le saintréithe aeráide an oileáin. Tá tionchar mór ag an bhfarraige orthu siúd, agus í mar chúis leis an mheán-teocht bhliantúil níos airde agus an nochtadh do sholas na gréine. A bhuí le meán-teocht bhliantúil de 17 °C agus 2 800 uair an chloig de sholas na gréine in aghaidh na bliana, gintear agus stóráiltear líon maith siúcra sna faighneoga carúib.

Áirítear sa mhodh traidisiúnta chun “Komiški rogač” a tháirgeadh ar oileán Vis an cumas leis na coinníollacha aimsire barrmhaithe a aithint chun na faighneoga a bhaint agus a bhailiú; tá sé rí-thábhachtach na faighneoga a bhuaint roimh thús an fhearthainne mall-shamhraidh agus luath-fhómhair go mall i mí Lúnasa agus go luath i mí Mheán an Fhómhair chun nach glacfaidh na torthaí uisce isteach ag éirí somheata, rud a chuirfeadh isteach go diúltach ar a gcuma, a gcáilíocht, a stóráil agus a bpróiseáil (meileadh).

Buaintear faighneoga “Komiški rogač” agus iad go hiomlán aibí, nuair atá siad dubh-dhonn agus a bhuí leis an iomadú siúcra, éiríonn siad milis agus forbraíonn siad cumhracht a chuirfeadh seacláid agus cócó i gcuimhne duit. Braitheann buaint go mór ar bhreithiúnas an bhainteora, scil a tháinig aníos tríd na glúnta, a gcuid taithí agus an t-eolas atá a theastaíonn chun aibíocht na bhfaighneoga carúib a mheas trí dhornán a roghnú ó cúpla crann difriúil, iad a iniúchadh le súil agus lámh, iad a oscailt agus an bia a bhlaiseadh. Is de fhreagra an bhainteora atá sé cinneadh a dhéanamh, agus an chuma, struchtúr an bhia agus an blas san áireamh, má tá faighneog oiriúnach le haghaidh buainte, stórála agus próiseála (meileadh). Nuair a bheidh measúnú á dhéanamh ar aibíocht thráchtála thorthaí carúib i dtéarmaí a gcuma shaintréitheach agus struchtúr an bhia, déanann an bainteoir scrúdú ar mheánfhad na bhfaighneoga, an dath dubh-dhonn agus teannas an chraicinn faoin lámh; tríd an fhaighneog a bhriseadh trasna, déanann an bainteoir iniúchadh ar an dath donn éadrom agus sobhristeacht an bhia; tríd an fhaighneog a bhlaiseadh agus a bholú, déanann an bainteoir breithiúnas ar a blas saintréitheach beagán milis agus ar an gcumhracht seacláide agus cócó.

Teistiméireacht is ea í an chrannlann carúib i Komiža, le crainn ar leith atá níos sine ná 500 bliain, ar thraidisiún shaothrú an charúib ar oileán Vis (J. Božanić 2008, Carob Tree in the Mediterranean Landscape Imaginary). Cuireann cuntas scríofa údar leis an traidisiún a bhaineann le “Komiški rogač” a fhás agus a tháirgeadh ar an oileán, agus go háirithe le suntasacht stairiúil agus eacnamaíoch an bhairr, a foilsíodh sa nuachtán áitiúil Viška ric (Spasimo rogače le J. Božanić, 1 Nollaig 1986) ag moladh limistéir de Komiža darb ainm Norpina a chosaint, lena shean-gharráin charúib a bhí an-dlúth, mar thalamh talmhaíochta de shár-luach.

Anuas air sin, cuirtear fianaise leis an traidisiún an táirge a shaothrú leis an bhfíoras gur thosaigh meileadh an charúib i Komiža in 1980, i ndiaidh don chomhar talmhaíochta áitiúil muillean casúir a fháil ar cíos. In 1997, tógadh saoráid thriomaithe (Z. Demaria 2011, Mogućnosti uzgoja rogača na otoku Visu, tráchtas baitsiléara, an Roinn Talmhaíochta, Ollscoil Shágraib – Ollscoil Split agus an Institiúid um Bharra Aidriadacha agus um Míntíriúchán Karst, Split, lch. 11). Coinníodh an modh próiseála, atá i gcomhréir leis na prionsabail tháirgeachta traidisiúnta, go dtí an lá atá inniu ann.

Sainiúlacht an táirge

Aithnítear “Komiški rogač” as a thorthaí saintréitheacha, i.e. faighneoga, a aibíonn agus iad idir 10 cm agus 20 cm fada agus nuair a mheánn siad idir 17 g agus 40 g, agus as a bhlas scoth-mhilis agus as an gcumhracht seacláide agus cócó, atá níos suntasaí go tipiciúil ná na saintréithe sin i dtáirgí atá cosúil leis. Tugann an méid ard siúcra (íosmhéid de 40 %) a bhlas beagán milis saintréitheach agus suntasach agus a phróifíl aramatach do “Komiški rogač”.

Is tarsann faoi mhuirn é “Komiški rogač” a úsáidtear mar chomhábhar i neart bia, deochanna agus taosrán milis ((Šefovi kuhinja mediteranskih i europskih regija:“Komiški rogač”: Dugovječni stanovnik Mediterana koji je othranio generacije otočana, 2019).

Mar gheall ar a bhlas suntasach atá beagán milis agus an chumhracht seacláide agus cócó, tá an-mheas ag daoine ar “Komiški rogač” sa tionscal milseogra go háirithe, ina úsáidtear é mar chomhábhar i neart milseoga, amhail barrán, cístí agus deochanna milse. Tá sé ann sna hoidis i gcuid mhaith leabhar cócaireachta an lae inniu agus úsáidtear é de ghnáth mar ionadach siúcra agus milsitheoirí eile a úsáidtear de ghnáth, nó mar chomhábhar a chuireann cumhracht agus blas saintréitheach ar na táirgí críochnaithe (BioandBio recepti: Komiški rogač na vruće; Coolinarika le Podravka, Torta od rogača; BioandBio recepti, Rogačnjača koju ćeš voljeti do zadnjeg komadića; Slatka tvornica Medenko, Sladoled od rogača).

Mar gheall ar a chumhracht agus a dhea-bholadh, úsáidtear “Komiški rogač” (meilte) go minic mar chomhábhar i mbia milis, ar a dtugann sé a chumhracht agus a dhea-bholadh, mar is amhlaidh an cás leis an gcíste carúib agus úill le barrán seacláide agus caramail shaillte (Bake me le Nina Mrvica, Kolač od rogača i jabuke s kremom od čokolade i slanog karamela).

Nasc cúisíoch

Cuidíonn na coinníollacha aeráide ar an oileán, le meán-teochtaí comhthimpeallacha níos airde agus níos mó nochta do sholas gréine, le fás agus aibiú “Komiški rogač”, is féidir na faighneoga aibí a aithint óna méid, i.e. a bhfad agus a meáchan, agus a mblas agus a gcumhracht suntasach atá beagán milis.

Tá cleachtais tháirgthe ar leith ann anois mar gheall ar an traidisiún “Komiški rogač” a shaothrú agus a tháirgeadh ar oileán Vis, atá ann ón tseandacht, a forbraíodh thar chéadta de “Komiški rogač” a shaothrú agus a tháirgeadh ar an oileán.

Ó na laethanta fadó, is féidir le muintir Vis idiroibriú na ngnéithe nádúrtha a aithint agus úsáid a bhaint astu, amhail na meán-teochta bliantúla agus an nochta do sholas na gréine, a mbíonn tionchar dearfach acu ar shaintréithe an táirge dheiridh. Tá táirge ar leith ann anois mar gheall ar idirghníomhú na ngnéithe sin a bhfuil blas saintréitheach atá beagán milis agus cumhracht aige a chuireann seacláid agus cócó i gcuimhne.

Treisítear clú “Komiški rogač” agus a nasc le hoileán Vis freisin le suirbhé tomhaltóirí a rinneadh ar breis agus 1 000 duine, ina luaigh suas le 82 % de fhreagróirí go raibh siad cleachta leis an táirge agus leis an ainm “Komiški rogač”’, agus mheas 88 % gur táirge uatheascarthach de chuid oileán Vis atá ann. Ba é 69 % sciar na bhfreagróirí a bhlas an táirge uair amháin ar a laghad. Thairis sin, luaigh na freagróirí an dá fhoirm den táirge atá ann anois go díreach, i.e. “Komiški rogač” (torthaí) agus “Komiški rogač” (meilte), mar an dá fhoirm is coitianta ina n-itear an táirge; Bhí na faighneoga ite ag 74 % díobh, agus bhí sult bainte as “Komiški rogač” meilte ag 84 % díobh (CEDRA Split, Torthaí suirbhé ar “Komiški rogač”, 2017).

Léirítear an nasc idir “Komiški rogač” agus limistéar geografach an oileáin Vis trí chur chun cinn turasóireachta. Ar feadh blianta, tá an Bord Turasóireachta Komiža ag cur Dani rogača (Laethanta Carúib), ceiliúradh áitiúil le haghaidh torthaí carúib, ar chlár oibre na himeachta Ljeto u Komiži (Samhradh i Komiža), ag taispeáint cultúir agus sócmhainní turasóireachta an oileáin. Tarlaíonn Dani rogača i mbaile Komiža i mí Mheán an Fhómhair agus bíonn cainteanna oideachasúla ar na torthaí carúib, cuairt chuig an muileann carúib agus blaiseadh bia carúb-bhunaithe mar chuid de. Is mian le húinéirí lóistíní príobháideacha ar an oileán leas a bhaint as clú “Komiški rogač” agus déanann siad fógraíocht ar a gcuid lóistíní tráth a bhíonn Dani rogača ar siúl.

An nasc idir an ainm agus an limistéar geografach, cuireann an seanfhrása áitiúil fianaise leis freisin “Zoc? Za rogoc!”, atá in úsáid i Komiža inniu fós. Go deimhin, baineann an cumann scoile Bravura úsáid as an fhrása chun dá tháirge áitiúil an oileáin dá gcuid a lipéadú, is iad sin, síoróip carúib agus subh carúib.

Treisíodh ard-phróifíl agus clú “Komiški rogač”, chomh maith lena nasc leis an limistéar geografach, níos mó in 2016, nuair a bhronn an Aireacht Forbartha Réigiúnaí agus Cistí an Aontais an lipéad náisiúnta Hrvatski otočni proizvod - HOP (táirge ó oileáin na Cróitise) ar “Komiški rogač”, agus is é a bhí d’aidhm aige sin táirgeadh táirgí uatheascarthacha bunaidh an oileáin a spreagadh (Katalog HOP, 2016, lch. 41. agus 263).

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/proizvodi_u_postupku_zastite-zoi-zozp-zts/Specifikacija_proizvoda_Komiski_rogac_18052022.pdf

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.