maidir leis an athbhreithniú comhpháirteach ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe idir an tAontas Eorpach agus Stáit Aontaithe Mheiriceá maidir le Sonraí Teachtaireachtaí Airgeadais a phróiseáil agus a aistriú ón Aontas Eorpach chuig na Stáit Aontaithe chun críocha an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú

An 1 Lúnasa 2010, tháinig an Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Stáit Aontaithe Mheiriceá i bhfeidhm maidir le Sonraí Teachtaireachtaí Airgeadais a phróiseáil agus a aistriú ón Aontas Eorpach chuig na Stáit Aontaithe chun críocha an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú.

Gnéithe nós imeachta

Foráiltear le hAirteagal 13 den Chomhaontú go ndéanfaidh foirne athbhreithnithe ón Aontas Eorpach agus ó na Stáit Aontaithe, lena n‑áirítear an Coimisiún Eorpach, Roinn Státchiste na Stát Aontaithe (‘an Státchiste’ anseo feasta), agus ionadaithe ó dhá údarás cosanta sonraí ó Bhallstáit an Aontais, athbhreithniú comhpháirteach rialta ar na forálacha maidir le coimircí, rialuithe agus cómhalartacht, agus féadfaidh saineolaithe slándála agus cosanta sonraí mar aon le daoine a bhfuil taithí bhreithiúnach acu a bheith san áireamh ar na foirne freisin.

Baineann an tuarascáil seo leis an séú hathbhreithniú comhpháirteach ar an gComhaontú ó tháinig sé i bhfeidhm agus clúdaíonn sé tréimhse idir an 1 Nollaig 2018 agus an 30 Samhain 2021. Rinneadh athbhreithnithe comhpháirteacha roimhe seo ar an gComhaontú i mí Feabhra 2011, i mí Dheireadh Fómhair 2012, i mí Aibreáin 2014, i mí an Mhárta 2016 agus i mí Eanáir 2019. An 27 Samhain 2013, ghlac an Coimisiún an Teachtaireacht maidir leis an Tuarascáil Chomhpháirteach ón gCoimisiún agus ón Státchiste maidir le luach an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú a Sholáthraítear Sonraí de bhun Airteagal 6 (6) den Chomhaontú.

I gcomhréir le hAirteagal 13 (3) den Chomhaontú, chun críocha an athbhreithnithe, bhí an Coimisiún Eorpach ina ionadaí don Aontas Eorpach, agus bhí an Státchiste ina ionadaí do na Stáit Aontaithe. Bhí oifigeach sinsearach ón gCoimisiún i gceannas ar athbhreithniú piaraí an Aontais agus bhí beirt ar fhoireann an Choimisiúin san iomlán, chomh maith le hionadaithe ó dhá údarás náisiúnta cosanta sonraí AE.

Rinneadh an séú hathbhreithniú comhpháirteach in dhá phríomhchéim: an 8 Márta 2022 sa Háig ag áitreabh Europol agus an 29 agus an 30 Márta 2022 in Washington DC ag an Státchiste.

Tá an tuarascáil seo bunaithe ar an bhfaisnéis atá sna freagraí scríofa a chuir an Státchiste ar fáil do cheistneoir an Aontais a seoladh roimh an athbhreithniú, faisnéis a fuarthas ó na pléití le pearsanra an Státchiste agus le baill d'fhoireann athbhreithnithe na Stát Aontaithe, chomh maith leis an bhfaisnéis atá i ndoiciméid eile de chuid an Státchiste atá ar fáil go poiblí. Ina theannta sin, cuirtear san áireamh sa tuarascáil an fhaisnéis a sholáthair baill fhoirne Europol le linn an athbhreithnithe, lena n‑áirítear aighneachtaí ó Oifigeach Cosanta Sonraí Europol. Chun an fhaisnéis atá ar fáil a chomhlánú, bhuail an Coimisiún leis an Soláthraí Ainmnithe freisin agus fuair sé faisnéis uaidh agus d'eagraigh sé cruinniú an 24 Eanáir 2022 chun aiseolas a fháil ó na Ballstáit maidir le forálacha cómhalartachta an Chomhaontaithe.

Moltaí agus conclúid

Ar bhonn na faisnéise agus na mínithe a fuarthas ón Státchiste, ó Europol, ón Soláthraí Ainmnithe agus ó na maoirseoirí neamhspleácha, ar fhíorú na ndoiciméad ábhartha agus ar shampla a roghnaíodh go randamach d'iarrataí ar orduithe táirgthe agus ar chuardaigh a dhéantar ar shonraí an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú, tá an Coimisiún sásta ar an iomlán go bhfuil an Comhaontú, mar aon lena choimircí agus a rialuithe, á gcur chun feidhme i gceart.

Tá Europol ag comhlíonadh a chúraimí fíoraithe go hiomlán le hAirteagal 4 ar bhonn doiciméadacht tacaíochta mionsonraithe a thugtar cothrom le dáta go rialta agus a fhaightear ón Státchiste. Tá an sásra maoirseachta ag feidhmiú go rianúil agus tá sé éifeachtach chun a áirithiú go gcomhlíonann an phróiseáil a dhéantar ar shonraí na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 5 lena n-áirítear nár cuardaíodh sonraí ach amháin i gcás ina bhfuil faisnéis nó fianaise ann cheana a léiríonn cúis lena chreidiúint go bhfuil nasc ag ábhar an chuardaigh leis an sceimhlitheoireacht nó lena maoiniú. Scriostar na sonraí neamh-asbhainte ar a dhéanaí cúig bliana tar éis iad a fháil, i gcomhréir le hAirteagal 6 (4) den Chomhaontú.

Is príomhionstraim é an Clár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú i gcónaí chun faisnéis thráthúil, chruinn agus iontaofa a sholáthar faoi ghníomhaíochtaí a bhaineann le gníomhaíochtaí amhrasacha pleanála agus maoinithe sceimhlitheoireachta. Cuidíonn sé sceimhlitheoirí agus a líonraí tacaíochta a aithint agus a rianú ar fud an domhain. Le linn na tréimhse athbhreithnithe reatha, lean an tAontas de thairbhe ard a bhaint as an gClár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú agus cuireadh beagnach 50 % de na leideanna a d'eascair as na cuardaigh go léir chuig Europol agus Ballstáit an Aontais. I roinnt cásanna, bhí an fhaisnéis a soláthraíodh faoin gComhaontú ríthábhachtach chun imscrúduithe sonracha a thabhairt chun cinn maidir le hionsaithe sceimhlitheoireachta ar chríoch an Aontais.

Cé gur tháinig laghdú ar an meánlíon leideanna in aghaidh na míosa ó 2 232 go 1 631 le linn na tréimhse athbhreithnithe, den chuid is mó mar gheall ar phaindéim COVID-19, d’fhan sé ag leibhéal ard agus ba léiriú leanúnach é ar luach an Chomhaontaithe. Laghdaigh líon na gcuardach in aghaidh na míosa ó 1 115 chuardach go 828, nó 26 % i gcomparáid leis an tréimhse athbhreithnithe roimhe sin.

Ní dhearna an teilea-obair éigeantach sna Stáit Aontaithe ó Mhárta go Bealtaine 2020 difear ábhartha do na cosaintí, na rialuithe nó na forálacha cómhalartachta a leagtar amach sa Chomhaontú. Níor cuireadh isteach ar ról na maoirseoirí, na n-iniúchóirí, ná ar mhaoirseacht na mbeart slándála chun faisnéis rúnaicmithe a chosaint ach amháin maidir le leibhéil fhoirne a choigeartú. Cé nár sheol an Státchiste iarratais Airteagal 4 nua chun sonraí a fháil le linn na tréimhse teoranta seo, is deimhin leis an gCoimisiún go bhféadfadh an Státchiste freagra a thabhairt ar iarrataí práinneacha agus tosaíochta ar chuardaigh a dhéanamh tríd an gClár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú le linn na dtréimhsí sin i gcomhlíonadh na gcoinníollacha a leagtar síos in Airteagal 5 den Chomhaontú.

I dtéarmaí féidearthachta le haghaidh tuilleadh feabhais, aithníonn an Coimisiún go ndéanann an Státchiste, sa mheastóireacht bhliantúil ar a Iarratais maidir le hAirteagal 4, measúnú ar na cineálacha teachtaireachtaí agus ar na réigiúin gheografacha is mó agus is lú a fhreagraíonn do chuardaigh an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú, ach tugann sé le tuiscint gur cheart toradh measúnaithe den sórt sin a mhíniú le tuilleadh sonraí in iarratais Airteagal 4 ina dhiaidh sin. D’fhéadfadh mínithe níos mionsonraithe den sórt sin a léiriú ar bhealach níos fearr go bhfuil iarraidh an Státchiste curtha in oiriúint go cúng aige chun an méid sonraí a iarrann an soláthraí ainmnithe a íoslaghdú, i gcomhréir le hAirteagal 4 (2).

Molann an Coimisiún freisin don Státchiste a mheicníochtaí a fheabhsú chun athbhreithniú a dhéanamh ar an ngá le ‘sonraí asbhainte’ a choinneáil chun a chinntiú nach gcoimeádtar na sonraí sin ach chomh fada agus is gá don imscrúdú sonrach nó don ionchúiseamh sonrach ina n-úsáidtear iad (Airteagal 6 (7)). Molann an Coimisiún don Státchiste nósanna imeachta i scríbhinn a bhunú chun athbhreithniú a dhéanamh ar choinneáil sonraí den sórt sin.

Sa chomhthéacs sin, iarrann an Coimisiún ar na Ballstáit a n-iarrachtaí a mhéadú chun Europol a chur ar an eolas mar Phointe Teagmhála Aonair nuair a bhíonn cás curtha de láimh go críochnaitheach, le haghaidh faisnéis den sórt sin a sholáthar ina dhiaidh sin don Státchiste, agus ba cheart, i bprionsabal, sonraí asbhainte a bhaineann leis an gcás sin a scriosadh dá thoradh sin, mura rud é go ndéantar imscrúduithe eile bunaithe ar na sonraí asbhainte. Ba cheart do Europol agus do na Ballstáit nósanna imeachta a bhunú agus a chur chun feidhme chun aiseolas den sórt sin a sholáthar. Ba cheart machnamh a dhéanamh freisin ar shonraí asbhainte a bhféachann anailísithe an Státchiste orthu ach nach meastar a bheith ábhartha i gcomhthéacs imscrúdaithe ar leith agus dá bhrí sin nach scaiptear a thuilleadh iad i gcomhthéacs imscrúdaithe ar leith. Sa mhéid go ndéantar na sonraí sin a asbhaint agus a phriontáil, molann an Coimisiún don Státchiste treoir i scríbhinn a bhunú maidir le bainistiú doiciméad d’úsáideoirí/anailísithe an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú, lena chinntiú go gcoimeádtar na sonraí asbhainte sin i gcomhréir le hAirteagal 6 (7).

Thairis sin, ba cheart do na Ballstáit aiseolas a thabhairt go rialta do Europol, le comhroinnt ar aghaidh leis an Státchiste de réir mar is iomchuí, maidir le breisluach leideanna an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú a fhaightear ón Státchiste, rud a d’fhéadfadh feabhas breise a chur ar cháilíocht agus ar chainníocht na faisnéise a mhalartaítear faoi Airteagail 9 agus 10. Molann an Coimisiún do Europol leanúint dá iarrachtaí chun feasacht ar an gClár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú a chur chun cinn go gníomhach agus tacú leis na Ballstáit atá ag lorg a chomhairle agus a thaithí maidir le hiarrataí spriocdhírithe ar Airteagal 10 a cheapadh. Ina theannta sin, molann an Coimisiún do na Ballstáit leas iomlán a bhaint as na féidearthachtaí atá ar fáil faoin gClár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú.

Tugann an Coimisiún dá aire, maidir leis na nósanna imeachta chun iarratais ó dhaoine a phróiseáil chun a chinntiú gur urramaíodh a gcearta cosanta sonraí i gcomhréir leis an gComhaontú, gur cosúil go bhfuil siad ag feidhmiú go héifeachtúil. Tugann an Coimisiún dá aire freisin gur mhaígh Bord Maoirseachta na Stát Aontaithe um Príobháideacht agus Saoirsí Sibhialta, i mí na Samhna 2020, i gcomhthéacs athbhreithniú maoirseachta ar an gClár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú, go léiríonn an t‑athbhreithniú go bhfuil an clár deartha go cúramach, go soláthraíonn sé luach suntasach ar fhrithsceimhlitheoireacht, agus go gcosnaíonn sé príobháideacht an duine aonair go cuí. Leagann an Coimisiún béim ar a thábhachtaí atá sé go leanfaidh an tOifigeach Príobháideachta i Roinn Státchiste na Stát Aontaithe, a bhfuil sé de chúram air Airteagail 15 agus 16 den Chomhaontú a chur i bhfeidhm, dá iarrachtaí chun ceart rochtana agus sásamh a chur ar fáil níos éasca do dhaoine agus go mbreithneoidh sé freisin an bealach lenar féidir nósanna imeachta a thástáil in éagmais iarratais shonracha.

Is díol sásaimh don Choimisiún an trédhearcacht leanúnach atá ag údaráis na Stát Aontaithe maidir le faisnéis a chomhroinnt lena léirítear luach an Chláir um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú in iarrachtaí idirnáisiúnta frithsceimhlitheoireachta. San fhaisnéis mhionsonraithe faoin gcaoi ar féidir na sonraí a sholáthraíonn an Clár um Sceimhlitheoireacht agus a Maoiniú a Rianú a úsáid agus faoin gcaoi a bhfuil na sonraí sin á n-úsáid, sna cásanna nithiúla den mhéid sin arna soláthar sa Tuarascáil Chomhluacha, agus i gcomhthéacs an athbhreithnithe seo, mínítear feidhmiú an Chláir go soiléir agus léirítear breisluach an Chláir don tslándáil ar an dá thaobh den Atlantach, ós rud é go bhfuil sé fós ina uirlis riachtanach chun tacú le hanailísithe agus le himscrúduithe frithsceimhlitheoireachta, mar shampla chun oibrithe sceimhlitheoireachta agus lucht tacaíochta airgeadais nach raibh ar eolas roimhe seo a shainaithint.