Tuairim Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Criptea-shócmhainní — Dúshláin agus deiseanna

(tuairim féintionscnaimh)

(2022/C 486/05)

Rapóirtéir: Philip VON BROCKDORFF Comhrapóirtéir: Louise GRABO

Cinneadh ón Tionól Iomlánach 24.3.2022 Bunús dlí Riail 52(2) de na Rialacha Nós Imeachta Tuairim féintionscnaimh Rannóg atá freagrach Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta Dáta a glactha sa rannóg 09.9.2022 Dáta a glactha sa seisiún iomlánach 22.9.2022 Seisiún iomlánach Uimh. 572 Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh) 148/0/3

1. Conclúidí agus moltaí

1.1. Agus an méadú atá ag teacht ar chaipitliú an mhargaidh criptea-shócmhainní á thabhairt dá uídh aige, tacaíonn CESE go láidir leis an togra ón gCoimisiún Eorpach le haghaidh Rialachán maidir le Margaí i gcriptea-shócmhainní (MiCA), arb é is aidhm dó criptea-shócmhainní laistigh den Aontas Eorpach a rialáil. Is éard a lean as an togra sin gur tháinig na comhreachtóirí ar chomhaontú polaitiúil sealadach an 30 Meitheamh 2022 ( 1 )

1.2. Tá CESE ag iarraidh freisin go mbeadh creat rialála agus oibríochtúil stóinsithe ann ar mhaithe le rianú airgeadais níos fearr a dhéanamh ar idirbhearta agus le comhlíonadh cánach na gcriptea-shócmhainní a fheabhsú.

1.3. Molann CESE go láidir gur cheart do na húdaráis cloí leis an bprionsabal “gníomh céanna, rioscaí céanna, rialacha céanna”. Chuige sin, is gá tógáil ar na creataí rialála atá ann cheana ionas go gcuimseofar iontu idirbhearta gnó i gcriptea-shócmhainní a mbaineann priacail leo atá comhchosúil leis na priacail a thagann chun cinn i gcás idirbhearta traidisiúnta. Creideann CESE gur gá é sin a dhéanamh ar mhaithe lena áirithiú nach mbeidh neamhshiméadrachtaí idir seirbhísí agus sócmhainní atá comhchosúil le chéile ach a d’fhéadfadh teacht faoi chreataí éagsúla mar gheall ar phointí teicniúla.

1.4. Caithfidh creat rialála le haghaidh criptea-shócmhainní a bheith comhsheasmhach ní hamháin taobh istigh den Aontas ach ó dhlínse go chéile freisin. Ba cheart caighdeáin atá bunaithe ar chothrom na Féinne a leagan síos taobh istigh den Aontas agus taobh amuigh de chun custaiméirí a chosaint. Tacaíonn CESE leis an Rialachán maidir le hAistriú Cistí ( 2 ) , cé go mbaineann roinnt gnéithe de le hidirbhearta nach idirbhearta traidisiúnta airgeadais iad. Ag an am céanna, áfach, tacaíonn CESE leis an nuálaíocht laistigh den Aontas agus, a mhéid a bhaineann le gnáth-tháirgí nach de chineál airgeadais iad agus atá bunaithe ar an teicneolaíocht bhlocshlabhra, tá sé tábhachtach go gcaithfear leo faoi mar a chaitear lena macasamhlacha fisiceacha seachas mar uirlisí airgeadais, agus go gcloífear leis an bprionsabal “gníomh céanna, rioscaí céanna, rialacha céanna”.

1.5. Tugann CESE dá aire, agus is cúis imní dó, iarmhairtí comhshaoil na gcriptea-shócmhainní agus na ngníomhaíochtaí mianadóireachta gaolmhara i bhfianaise na ngealltanas aeráide a thug an tAontas mar chuid den Chomhaontú Glas. Chomh maith leis sin, tá CESE den tuairim nach ann d’aon chruthúnas cinntitheach go n-úsáidfear na teicneolaíochtaí mórleabhar dáilte (DLTanna) atá ag teacht chun cinn, amhail an blocshlabhra, chun bonneagar inbhuanaithe a chur ar fáil le haghaidh todhchaí ísealcharbóin, in ainneoin go meastar gurb acmhainn dóibh sin a dhéanamh.

1.6. Tá CESE den tuairim go bhféadfaidh sé go mbeidh an blocshlabhra, ina cháil mar phríomh-bhunteicneolaíocht le haghaidh criptea-shócmhainní, cabhrach agus aghaidh á tabhairt ar na priacail atá coitianta sa mhargadh faoi láthair. D’fhéadfaí réimse tairbhí a bhaint as an mblocshlabhra, ó idirbhearta fíor-ama lena gcumasaítear laghdú priacal agus bainistíocht caipitil níos fearr, go héifeachtacht rialála fheabhsaithe, mar shampla tríd an mblocshlabhra a úsáid chun críoch “Bíodh aithne agat ar do chustaiméirí” nó le haghaidh seiceálacha frithsciúrtha airgid.

1.7. Tugann CESE dá aire freisin go bhféadfadh forbairtí sa teicneolaíocht a bheith ina gcabhair chun aghaidh a thabhairt ar na teorainneacha atá ann cheana ó thaobh comhlíonadh cánach de, rud a d’fheabhsódh, dá bhrí sin, trédhearcacht agus cáilíocht na sonraí a sheoltar chuig na húdaráis chánach chun críoch rialaithe, agus chun aghaidh a thabhairt ar an gcalaois chánach agus ar idirbhearta aindleathacha.

1.8. D’fhéadfadh tuilleadh forbairtí teicneolaíochta blocshlabhra a bheith ina spreagadh do na bainc dul i gcomhar leis an éiceachóras blocshlabhra, rud a chuirfeadh ar a gcumas faisnéis agus taithí a chomhroinnt leis an bpobal blocshlabhra i gcoitinne trí bhíthin ardán airgeadais trádála atá bunaithe ar an mblocshlabhra.

1.9. Ar deireadh, tacaíonn CESE go hiomlán leis an ról atá ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE) maidir le faireachán a dhéanamh ar fhorbairtí sna criptea-shócmhainní agus sna himpleachtaí a d’fhéadfadh a bheith acu don bheartas airgeadaíochta agus na priacail a d’fhéadfadh a bheith i gceist leo ó thaobh fheidhmiú rianúil na gcineálacha bonneagair margaidh agus íocaíochtaí de, agus freisin ó thaobh chobhsaíocht an chórais airgeadais de.

2. Cúlra

2.1. In 2021, tháinig breis agus méadú faoi thrí ar chaipitliú an mhargaidh criptea-shócmhainní go USD 2.6 trilliún, cé nach bhfuil i gcriptea-shócmhainní go fóill ach sciar beag de na sócmhainní atá sa chóras airgeadais domhanda foriomlán ( 3 ) . Ó thaobh na n-uimhreacha de, tá criptea-shócmhainní inchurtha le roinnt de na haicmí seanbhunaithe sócmhainní, ach níl siad leath chomh tábhachtach agus atá na bannaí rialtais, na stocmhargaí ná na díorthaigh, ná baol air. I bhfianaise a thapa atá criptea-shócmhainní ag fás, tá roinnt gníomhaithe nua meallta chuig an éiceachóras agus tá méadú ag teacht ar líon na gcriptea-shócmhainní a bhíonn á dtairiscint, a dtugtar “airgeadraí fíorúla”, nó “boinn” dhigiteacha nó “ceadchomharthaí” digiteacha ar chuid acu. I measc na gcriptea-shócmhainní is suntasaí go dtí seo tá Bitcoin agus Ether, arb ionann iad le chéile agus thart ar 60 % de chaipitliú an mhargaidh iomláin criptea-shócmhainní.

2.2. I gcaitheamh na bliana deireanaí, mar thoradh ar fhorbairtí sa teicneolaíocht, go háirithe an blocshlabhra, tháinig fás nach bhfacthas roimhe sin ar an éileamh ar aicme criptea-shócmhainní ar a dtugtar cripteamhonaí cobhsaí ( 4 ) . Go sonrach, scoith méideanna trádála na gcripteamhonaí cobhsaí nach mór gach criptea-shócmhainn eile óir úsáidtear iad, thar aon ní eile, chun spot-trádáil agus trádáil díorthach a shocrú i malartuithe. Chomh maith leis sin, cabhraíonn cobhsaíocht praghsanna réasúnta na gcripteamhonaí cobhsaí le sealbhóirí criptea-shócmhainní a chosaint ar an luaineacht a bhaineann le criptea-shócmhainní nach cripteamhonaí cobhsaí iad.

2.3. Agus í bunaithe ar an teicneolaíocht bhlocshlabhra agus seirbhísí airgeadais á soláthar aici a n-úsáidtear cripteamhonaí cobhsaí agus criptea-shócmhainní eile chucu, tá an earnáil airgeadais díláraithe (nó DeFi) ( 5 ) ar cheann de na príomhchúiseanna ar tháinig méadú ar an éileamh ar chriptea-shócmhainní ós rud é go gcuireann sí ar chumas na n-úsáideoirí criptea-shócmhainní a thrádáil gan gá a bheith ann dul i muinín idirghabhálaí ná measúnú a dhéanamh le linn idirbhirt ar riosca mainneachtana an chliaint. Is díol spéise é gurb iad is mó a bhíonn i gceist in idirbhearta den sórt sin na gníomhaithe institiúideacha a thagann ó gheilleagair fhorbartha inar minic cripteamhonaí cobhsaí á n-úsáid ( 6 )

2.4. D’fhéadfaí cur síos ar an mblocshlabhra, nó an teicneolaíocht mórleabhar dáilte (DLT), mar chomhad mór poiblí amháin a chomhroinntear agus a stóráiltear ar líonra ollmhór ríomhairí ar a gcoimeádtar gach idirbheart a bhaineann le criptea-shócmhainní. De bharr go gcomhroinntear go poiblí é agus go ndéantar a inneachar a bhailíochtú, ní féidir an t-idirbheart a aisiompú ná a athrú. Dá bhrí sin, seachnaítear idirbhearta calaoiseacha leis an gcomhad poiblí arna tháirgeadh mar thoradh ar DLT a úsáid.

2.5. halving ”) air a chuir Bitcoin na cora sin de, cora a mheastar a bheith luaineach. Laghdaítear Bitcoin faoina leath gach ceithre bliana, nó gach uair a dhéantar mianadóireacht ar 210 000 bloc. Tharla sé sin in 2012 tráth a tugadh na luaineachtaí céanna intuartha i bpraghsanna Bitcoin faoi deara. Níor athraigh an patrún seo mórán ó bhí 2012 ann. I rith na tréimhse ba mheasa de ghéarchéim COVID-19, tráth a bhí anás ar an margadh, bhain Bitcoin luach USD 10 367,53, arbh é sin a luach ab airde, amach i lár mhí Feabhra 2020 sular thit sé go USD 4 994 i lár mhí an Mhárta 2020. Níor bhain an méadú agus an titim ghéar ar luach mórán mór leis an ngéarchéim, áfach, ná leis an éifeacht a bhí aici ar an stocmhargadh ( 7 ) . Ba de thoradh feiniméan a dtugann na mianadóirí agus na saineolaithe “laghdú faoina leath” (“”) air a chuir Bitcoin na cora sin de, cora a mheastar a bheith luaineach. Laghdaítear Bitcoin faoina leath gach ceithre bliana, nó gach uair a dhéantar mianadóireacht ar 210 000 bloc. Tharla sé sin in 2012 tráth a tugadh na luaineachtaí céanna intuartha i bpraghsanna Bitcoin faoi deara. Níor athraigh an patrún seo mórán ó bhí 2012 ann.

2.6. Faoi mar atá cúrsaí faoi láthair, ní cosúil go bhfuil na criptea-shócmhainní ina bhfíorphriacal don chobhsaíocht airgeadais, de réir mar a dhearbhaigh an Bord um Chobhsaíocht Airgeadais sa tuarascáil uaidh in 2018. Ar a shon sin, chuir an Bord sin in iúl go bhfuil imní air maidir leis na priacail a d’fhéadfadh teacht chun cinn mar gheall ar chaipitliú an mhargaidh, go háirithe iad siúd a bhaineann le muinín na n-infheisteoirí, le neamhchosaint dhíreach agus indíreach na n-institiúidí airgeadais, agus le húsáid criptea-shócmhainní le haghaidh íocaíochtaí agus malartuithe.

2.7. Léirigh na húdaráis mhaoirseachta Eorpacha (an tÚdarás Baincéireachta Eorpach, an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí, agus an tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde) go raibh an imní chéanna orthu agus thug siad foláireamh do na tomhaltóirí go raibh roinnt mhaith criptea-shócmhainní an-chontúirteach agus an-amhantrach agus nár oir siad mar mhodh íocaíochta ná mar mhodh malartaithe d’fhormhór mór na n-infheisteoirí miondíola. Tá na húdaráis sin den tuairim go bhfuil fíorbhaol ann go gcaillfeadh tomhaltóirí an méid airgid ar fad atá infheistithe acu dá gceannóidís criptea-shócmhainní ardbhaoil. Tá foláireamh tugtha acu freisin gur cheart do thomhaltóirí a bheith ar a n-airdeall maidir leis na priacail a bhaineann le fógraí míthreoracha, lena n-áirítear iad siúd a scaiptear ar na meáin shóisialta agus iad a scaipeann tionchairí. Ba cheart do thomhaltóirí a bheith ar a n-airdeall go háirithe maidir le brabúis ghasta nó brabúis arda.

2.8. Cé go bhfuil fás ag teacht orthu go tapa, is teoranta fós na naisc dhíreacha idir criptea-shócmhainní, ar thaobh amháin, agus na hinstitiúidí airgeadais a mbaineann tábhacht córasach leo agus na príomh-mhargaí airgeadais, ar an taobh eile. Mar sin féin, bíodh is nach raibh institiúidí rannpháirteach i margaí criptea-shócmhainní roimhe seo mórán, tá siad níos rannpháirtí iontu le bliain anuas, mar infheisteoirí agus mar sholáthraithe seirbhíse araon. Má leanfaidh an conair reatha ar aghaidh, i.e. fás ar mhéid agus idirnascthacht na gcriptea-shócmhainní leis na hinstitiúidí sin, is féidir go mbeidh impleachtaí aige sin don chóras airgeadais domhanda.

2.9. Criptea-shócmhainní agus teicneolaíocht mórleabhar dáilte Treisíonn an fás sin ar mhéid agus idirnascthacht na gcriptea-shócmhainní an gá atá ann iniúchtaí comhsheasmhacha, inchomparáide agus oibiachtúla a dhéanamh ar chriptea-shócmhainní agus fágann sé gur tábhachtaí fós iad na hiniúchtaí sin chun tuairisciú a dhéanamh ar chruinneas agus iomláine na faisnéise airgeadais arna tuairisciú don phobal. Ba sa chomhthéacs sin a chuir an Coimisiún Eorpach togra reachtach i láthair i mí Mheán Fómhair 2020 chun rialáil criptea-airgeadra a chomhchuibhiú agus a dhlisteanú i réimse na gcriptea-shócmhainní ( 8 ) . Foráiltear sa togra sin do chreat cuimsitheach chun rialáil agus maoirseacht a dhéanamh ar eisitheoirí criptea-shócmhainní, ar thairgeoirí criptea-shócmhainní agus ar sholáthraithe seirbhísí criptea-shócmhainní d’fhonn na tomhaltóirí agus sláine agus cobhsaíocht an chórais airgeadais a chosaint. Tháinig na comhreachtóirí ar chomhaontú sealadach an 30 Meitheamh 2022. Táthar ag súil leis go bhfoilseofar an téacs críochnaitheach reachtach agus go dtiocfaidh sé i bhfeidhm sna míonna beaga amach anseo. Chuir CESE a sheasamh maidir leis an ábhar sin in iúl i dtuairim uaidh ( 9 ) (níl leagan Gaeilge ann).

3. Na priacail a bhaineann le criptea-shócmhainní

3.1. Go ginearálta, is é a bhíonn taobh thiar den fhás pras ar na criptea-shócmhainní ná leagan amach atá lag go hoibríochtúil, bainistíocht lag cibir-riosca, agus creataí laga rialachais. Agus na trí ghné sin ag bagairt orthu, méadaítear na priacail do na cliaint óir is saincheist í an chibearshlándáil i réimse na gcriptea-shócmhainní. Ní hannamh criptea-shócmhainní goidte a bheith le fáil i margaí neamhdhleathacha, áit a n-úsáidtear iad chun tuilleadh gníomhaíocht choiriúil a mhaoiniú. Ar an gcaoi chéanna, i gcomhthéacs ionsaithe ó bhogearraí éirice, is minic a iarrann coirpigh ar íospartaigh an t-airgead fuascailte a íoc i bhfoirm criptea-airgeadraí amhail Bitcoin ( 10 ) . Sa Rialachán maidir le hathléimneacht dhigiteach oibríochtúil don earnáil airgeadais (DORA), a chomhaontaigh na comhreachtóirí le déanaí agus a bhfuil bailchríoch á cur air faoi láthair, tá foráil déanta do cheanglais aonfhoirmeacha maidir le slándáil na líonraí agus na gcóras faisnéise, ar líonraí agus córais iad sin atá ina mbonn taca le próisis ghnó na n-eintiteas airgeadais, lena n-áirítear le soláthraithe seirbhísí criptea-shócmhainní. Tá gá leis sin má táthar chun ardleibhéal coiteann athléimneachta digití oibríochtúla a bhaint amach.

3.2. Agus gan ach líon cuibheasach beag eintiteas i dtreis sa trádáil, tá riosca éigin comhchruinnithe roimh éiceachóras na gcriptea-shócmhainní chomh maith ( 11 ) . Tháinig sé chun solais i staidéar go raibh 4,8 milliún Bitcoin i seilbh níos lú ná 10 000 duine ar fud an domhain, ar iad a thógáil le chéile ( 12 ) . B’in beagnach aon trian de na 18,5 milliún Bitcoin a ndearnadh mianadóireacht orthu ag an bpointe sin. Bhí luach margaidh USD 600 billiún nach mór ar na 18,5 milliún Bitcoin sin. Níor tháinig mórán athruithe ar an scéal ó shin. Is iad na gníomhaithe móra agus na gníomhaithe comhchruinnithe is mó atá i dtreis san éiceachóras go fóill, bídís ina mianadóirí móra ( 13 ) , ina sealbhóirí Bitcoin nó ina malartóirí Bitcoin. Mar gheall ar an gcomhchruinniú sin, d’fhéadfadh Bitcoin a bheith i mbaol priacal córasach agus tugtar le tuiscint freisin gur dócha gur líon beag rannpháirtithe a bhainfeadh leas go díréireach as formhór na dtairbhí a bhainfeadh le glacadh níos leithne ( 14 )

3.3. Sa tuarascáil is déanaí uaidh ( 15 ) , shonraigh an Bord um Chobhsaíocht Airgeadais go raibh na córais mhargaidh díonta, den chuid is mó, ar luaineacht na gcriptea-shócmhainní. Mar sin féin, thug sé foláireamh maidir le tábhacht mhéadaitheach na sócmhainní digiteacha in oibríochtaí na n-institiúidí airgeadais. Dá gclisfeadh ar cheann de na cripteamhonaí móra (a úsáidtear go forleathan le haghaidh íocaíochtaí), d’fhéadfadh sé sin tuilleadh cur isteach a dhéanamh ar an gcobhsaíocht airgeadais, tráth atá an neamhchinnteacht ag dul i méid mar gheall ar an gcogadh san Úcráin agus na praghsanna arda tráchtearraí nach bhfuil deireadh leo go fóill. Dá gclisfeadh ar chripteamhona cobhsaí, d’fhéadfadh ganntanais leachtacha teacht chun cinn san éiceachóras criptea-shócmhainní i gcoitinne, rud a chuirfeadh srian, dá bhrí sin, ar mhéideanna trádála.

3.4. Faoi mar a tugadh faoi deara i dtuairim uaidh roimhe seo ( 16 ) , tacaíonn CESE go hiomlán leis na hiarrachtaí a rinneadh san Aontas chun an mhaoirseacht ar chriptea-shócmhainní a mhéadú. Faraor, i ngeall ar an anaithnideacht a shamhlaítear le criptea-shócmhainní, d’fhéadfadh sé tarlú fós go n-úsáidfí iad chun críoch coireachta, in ainneoin na bhfeabhsuithe a rinneadh ar a rianú. Chonacthas le déanaí freisin gurb iad na criptea-shócmhainní an rogha airgeadra is fearr le cibirionsaitheoirí den chuid is mó. Úsáideann na cibirionsaitheoirí sin bogearraí éirice chun córais a haiceáil agus ansin íocaíochtaí in Bitcoin a éileamh agus é mar chúiteamh ag an gcuideachta faoi ionsaí nach ndéanfar a sonraí luachmhara a léirscrios ná a sceitheadh. Thairis sin, tá méadú tagtha ar an méid tuairiscí a dhéantar faoi scéimeanna criptea-Ponzi. Maíonn an Banc Ceannais Eorpach (BCE) chomh maith go n-úsáidtear criptea-airgeadraí chun teacht thart ar na smachtbhannaí a forchuireadh ar olagarcaí Rúiseacha mar gheall ar an gcogadh san Úcráin ( 17 ) . An priacal go n-úsáidfí criptea-shócmhainní chun teacht thart ar na smachtbhannaí i gcoinne na Rúise, is meabhrú tábhachtach é sin gur gá a cheangal ar na margaí sin na caighdeáin riachtanacha atá ann a chomhlíonadh, lena n-áirítear ó thaobh faisnéis faoi na hinfheisteoirí, frithsciúradh airgid agus na gceanglas maidir le nochtadh.

3.5. Is cúis mhór eile imní iad an fhaisnéis mhíthreorach agus an easpa trédhearcachta. Déantar roinnt criptea-shócmhainní a dhianmhargú don phobal agus úsáidtear ábhar margaíochta agus faisnéis eile a d’fhéadfadh a bheith doiléir, neamhiomlán, míchruinn nó míthreorach d’aon ghnó chuige sin. Déantar áibhéil freisin faoi na tairbhí a d’fhéadfadh a bheith ann agus tugtar neamhaird ar na priacail san am céanna. Is le cuidiú tionchairí ar na meáin shóisialta a dhéantar an margú sin go minic. Ní nochtann na tionchairí sin cibé an bhfuil dreasacht airgeadais acu chun criptea-shócmhainní áirithe a mhargú nó nach bhfuil. Chonacthas an feiniméan seo go háirithe sa mhéadú a tháinig le déanaí ar licíní neamh-idirmhalartacha ealaíne (NFT) atá bainteach le daoine cáiliúla nó leis an lucht spóirt.

3.6. Creideann na húdaráis mhaoirseachta Eorpacha go bhfuil na mórluaineachtaí i bpraghsanna na gcriptea-shócmhainní ina bpriacal mór d’infheisteoirí, cé go bhféadfadh an priacal céanna teacht chun cinn sna luaineachtaí sa stocmhargadh domhanda chomh maith. Go deimhin, bíonn roinnt mhaith criptea-shócmhainní faoi réir ag athruithe móra tobanna ar phraghsanna, rud a chiallaíonn go bhfuil siad an-amhantrach agus go mbraitheann na praghsanna den chuid is mó ar éileamh na n-infheisteoirí. Cothaíonn athruithe móra ar phraghsanna amhras úrnua i dtaobh thodhchaí na gcriptea-airgeadraí mar aicme sócmhainní.

3.7. Maidir le criptea-shócmhainní, is cúis imní é gur minic a bhíonn sé nach mór dodhéanta d’infheisteoirí éilimh ar chúiteamh nó éilimh dhlíthiúla eile a dhéanamh i gcás faisnéis mhíthreorach, mar shampla, go háirithe ós rud é nár tháinig na sócmhainní sin, go dtí seo, faoin gcosaint atá i rialacháin reatha AE maidir le seirbhísí airgeadais. Ní chosnaítear na hinfheisteoirí ach oiread faoi scéimeanna ráthaithe taiscí na mbanc toisc nach gcumhdaítear iontu ach airgeadra; ní chumhdaítear criptea-shócmhainní, stoic ná bannaí iontu.

3.8. A mhéid a bhaineann leis an Aontas Eorpach, agus teacht i bhfeidhm MiCA atá ar na bacáin, ba cheart aghaidh a thabhairt ar na neamhréireachtaí atá i dtreis idir na Ballstáit faoi láthair. Ó thaobh cánachais de, ní chuireann na Ballstáit an cur chuige céanna i bhfeidhm, agus gearrann an-chuid díobh cáin ghnóthachan caipitiúil, ar rátaí 0-50 %, ar bhrabúis a rinneadh ar chriptea-shócmhainní. In 2020, ghlac an tAontas an pacáiste airgeadais dhigitigh arb é is aidhm dó an teicneolaíocht airgeadais a rialáil. Thug an tAontas aitheantas sa phacáiste sin don acmhainneacht a bhaineann leis an teicneolaíocht dhigiteach ó thaobh na nuálaíochta agus na hiomaíochta de agus mhaolaigh sé na priacail a thagann chun cinn mar gheall uirthi chomh maith.

3.9. Tá CESE ag iarraidh go mbeadh creat rialála agus oibríochtúil éifeachtach ann ar mhaithe le rianú níos fearr a dhéanamh ar idirbhearta agus le comhlíonadh cánach na gcriptea-shócmhainní a fheabhsú. Cé gur feasach dó cé na fadhbanna a eascraíonn as criptea-shócmhainní mar gheall ar an easpa rialaithe lárnaithe a dhéantar orthu, an anaithnideacht bhréagach a shamhlaítear leo, na deacrachtaí luachála agus na saintréithe hibrideacha a bhaineann leo, agus éabhlóid phras a mbunteicneolaíochta, tá CESE den tuairim, fós, gur féidir comhlíonadh cánach bunaithe ar chur chuige siméadrach a bhaint amach. Tuairiscíodh i staidéar ( 18 ) a rinneadh le déanaí gurbh ionann agus suas le EUR 850 milliún an méid ioncaim cánach a d’fhéadfaí a fháil ó ghnóthachain chaipitiúla Bitcoin san Aontas in 2020, rud a thaispeánann na gnóthachain mhóra chánach a d’fhéadfaí a dhéanamh san earnáil sin. Chuige sin, glactar leis, ar ndóigh, gur cheart cánacha a bheith inghearrtha ar an ioncam a fhaightear ó chriptea-shócmhainní, díreach mar atá i gcás na n-ionstraimí traidisiúnta airgeadais. Arís eile, chun é sin a dhéanamh, ba ghá oibleagáidí cánach a fhorfheidhmiú i gceart, a bheadh bunaithe ar thuairisciú cuí agus rochtain ar an bhfaisnéis arna cur ar fáil do na riarthóirí cánach. Ghabhfadh buntáiste eile le rianú a dhéanamh i bhfíor-am ar dhíolacháin chuideachta, is é sin go bhfeabhsófaí próiseas bailithe CBL.

3.10. Is iomchuí a thabhairt faoi deara go bhféadfadh roinnt criptea-shócmhainní cáiliú mar ionstraimí airgeadais laistigh de raon feidhme na Margaí in Ionstraimí Airgeadais II (MiFID II), nó go bhféadfaidís cáiliú mar airgead leictreonach faoi chuimsiú na Treorach um Airgead Leictreonach, nó mar chistí faoin Dara Treoir maidir le Seirbhísí Íocaíochta. An fhadhb atá ann ná go bhfuil rialacha saincheaptha curtha i bhfeidhm ag roinnt Ballstát ar an leibhéal náisiúnta le haghaidh criptea-shócmhainní nach dtagann faoi raon feidhme rialacháin reatha an Aontais, rud a fhágann go bhfuil ilroinnt rialála ann. Déantar an iomaíocht sa mhargadh aonair a shaobhadh mar gheall air sin, a fhágann gur deacra do sholáthraithe seirbhíse criptea-shócmhainní a seirbhísí thar theorainneacha a leathnú, rud a mbíonn arbatráiste rialála mar thoradh air.

3.11. Cé go n-aontaíonn CESE gurb é an bealach is fearr le díriú ar na criptea-shócmhainní a d’fhéadfaí a mheas mar ionstraimí airgeadais cheana féin agus, freisin, ar na criptea-shócmhainní nach gcuimsítear faoi raon na gcreataí rialála go fóill ná cur chuige iomlánaíoch a shaothrú, molann sé go láidir do na húdaráis cloí leis an bprionsabal “gníomh céanna, rioscaí céanna, rialacha céanna”. Chuige sin, is gá tógáil ar na creataí rialála atá ann cheana ionas go gcuimseofar iontu idirbhearta gnó i gcriptea-shócmhainní a mbaineann priacail leo atá comhchosúil leis na priacail a thagann chun cinn in idirbhearta traidisiúnta. Creideann CESE gur gá é sin a dhéanamh ar mhaithe lena áirithiú nach mbeidh neamhshiméadrachtaí idir seirbhísí agus sócmhainní atá comhchosúil le chéile ach a d’fhéadfadh teacht faoi chreataí éagsúla mar gheall ar phointí teicniúla. Chomh maith leis sin, ní mór freagairt rialála éifeachtach teacht sna sála ag aon nuálaíocht i gcriptea-shócmhainní chun na priacail a mhaolú.

3.12. Ar deireadh, tá iarmhairtí comhshaoil na gcriptea-shócmhainní agus na ngníomhaíochtaí mianadóireachta gaolmhara an-tábhachtach go deo i bhfianaise na ngealltanas aeráide a thug an tAontas mar chuid den Chomhaontú Glas. Tuairiscíodh i staidéar a rinne Banc Ceannais na hÍsiltíre le déanaí (2021) go bhfuil méadú ag teacht ar lorg carbóin líonra Bitcoin. Tá úsáid iomlán leictreachais an líonra sin inchurtha le húsáid leictreachais na hÍsiltíre, arb é EUR 4,2 billiún an costas comhshaoil a bhaineann leis ( 19 ) . Bíodh sin mar atá, d’fhéadfadh sé a bheith iomchuí é sin a chur i gcomparáid le húsáid leictreachais thionscal domhanda na baincéireachta. I ndáil leis sin, tugann CESE dá aire go maítear go bhfuil úsáid á baint as DLTanna atá ag teacht chun cinn, amhail an blocshlabhra, chun go bhféadfar bonneagar inbhuanaithe a chur ar fáil le haghaidh todhchaí ísealcharbóin. Faraor, ní ann d’aon fhianaise inbhraite go fóill gurb amhlaidh atá. Ar an taobh dearfach den scéal, tá na forbróirí ar fud earnáil an fhuinnimh ag féachaint le leas a bhaint as teicneolaíocht DLT chun cabhrú leis an dáileadh fuinnimh a dhílárú, le líonraí fuinnimh a rialú trí chonarthaí cliste, agus le seirbhísí freagartha don éileamh a chur ar fáil atá nasctha le húsáid leictreachais agus le réamhaisnéisiú soláthair.

4. Na deiseanna a bhaineann le criptea-shócmhainní

4.1. I bhfianaise na bpriacal thuasluaite, ní léir an mbeidh criptea-airgeadraí riamh ar cheann de na gnáthmhodhanna malartaithe. Níl sé míréasúnta a thuar, áfach, go bhféadfaí aghaidh a thabhairt ar na laigí a bhaineann le criptea-shócmhainní, amhail an acmhainneacht próiseála agus an t-ídiú an-ard fuinnimh le haghaidh mianadóireachta, a bhuí le forbairtí breise ar an teicneolaíocht amach anseo. Is fíor sin freisin, b’fhéidir, faoi na rioscaí gaolmhara a bhaineann le gníomhaíocht choiriúil agus sciúradh airgid: thit sciar aindleathach mhéid idirbheart an chriptea-airgeadra ó 0,62 % in 2020 go 0,15 % in 2021 ( 20 ) . Ina theannta sin, tá na gníomhaireachtaí forfheidhmithe dlí ag dul ó neart go neart maidir le criptea-airgeadraí aindleathacha a rianú agus a choigistiú. Ina fhianaise sin, tá sé á thabhairt faoi deara ag CESE gur chuir an Coimisiún, ó d’fhoilsigh sé a Phlean Gníomhaíochta FinTech i mí an Mhárta 2018, na deiseanna agus na dúshláin araon a bhaineann le criptea-shócmhainní san áireamh.

4.2. Tá CESE den tuairim, a mhéid agus atá sé riachtanach creat láidir reachtach le haghaidh criptea-shócmhainní a chur ar fáil de réir mar a leagadh amach sa togra ón gCoimisiún ( 21 ) , go bhféadfadh an blocshlabhra, ina cháil mar phríomh-bhunteicneolaíocht le haghaidh criptea-shócmhainní, ról nach beag a bheith aige agus aghaidh á tabhairt ar na priacail atá ann cheana. D’fhéadfaí réimse tairbhí a bhaint as an mblocshlabhra, ó idirbhearta fíor-ama lena gcumasaítear laghdú priacal agus bainistíocht caipitil níos fearr, go héifeachtacht rialála fheabhsaithe, mar shampla tríd an mblocshlabhra a úsáid chun críoch “Bíodh aithne agat ar do chustaiméirí” nó le haghaidh seiceálacha frithsciúrtha airgid. Ina theannta sin, bíonn cibearshlándáil níos fearr ann mar thoradh ar an mblocshlabhra ós rud é go dteastódh an-chuid acmhainní chuige, ó thaobh cumhacht líonra agus ríomhaireachta de, chun éiceachóras atá bunaithe ar bhlocshlabhra a haiceáil. Tá deiseanna móra ann freisin le haghaidh lánpháirtiú le teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn, amhail an intleacht shaorga agus Idirlíon na Rudaí Nithiúla, chun tacú leis an teicneolaíocht i ndáil le criptea-shócmhainní.

4.3. Faoi mar a tugadh faoi deara níos luaithe, is fadhb thromchúiseach í an easpa trédhearcachta agus faisnéise atá ann ó thaobh criptea-shócmhainní de, easpa a fhágann go mbíonn anaithnideacht bhréagach agus ganntanas sonraí cánach ann. D’fhéadfadh forbairtí breise sa teicneolaíocht a bheith ina gcabhair chun aghaidh a thabhairt ar na teorainneacha atá ann cheana, rud a d’fheabhsódh, dá bhrí sin, trédhearcacht agus cáilíocht na sonraí a sheoltar chuig na húdaráis chánach chun críoch comhlíonta, agus chun aghaidh a thabhairt ar an gcalaois chánach agus idirbhearta aindleathacha. Ina theannta sin, d’fhéadfadh sineirgí idir an blocshlabhra agus an intleacht shaorga an scéal a leigheas freisin óir táirgeann an teicneolaíocht bhlocshlabhra sonraí ardcháilíochta lena n-úsáid san intleacht shaorga, táirgeann sí pátrúin thrédhearcacha do staidéir thagarmhairc, agus áirithíonn sí sláine measúnaithe uathoibrithe cánach.

4.4. D’fhéadfadh tuilleadh forbairtí teicneolaíochta blocshlabhra a bheith ina spreagadh do na bainc dul i gcomhar leis an éiceachóras blocshlabhra, rud a chuirfeadh ar a gcumas faisnéis agus taithí a chomhroinnt leis an bpobal blocshlabhra i gcoitinne trí bhíthin ardán trádála. Le bonneagar den sórt sin, d’fhéadfadh seirbhís trádála, socraíochta agus cumhdaigh a bheith ann atá go hiomlán lánpháirtithe ó cheann go ceann le haghaidh sócmhainní digiteacha atá bunaithe ar an mblocshlabhra. D’fhéadfadh sé timpeallacht shábháilte a chur ar fáil freisin chun sócmhainní digiteacha a eisiúint agus a thrádáil. Chomh maith leis sin, d’éascódh sé ceadchomharthú na n-urrús agus na sócmhainní neamhiontaofa ó thaobh brabúis de atá ann cheana chun go bhféadfaí sócmhainní — nach rabhthas in ann a thrádáil roimhe seo — a thrádáil.

4.5. Ar ndóigh, chun é sin a bhaint amach, caithfidh creat láidir rialála a bheith ann. Bíodh sin mar atá, caithfidh an creat rialála a bheith comhsheasmhach ó dhlínse go chéile, agus ní hamháin taobh istigh den Aontas. Ba cheart caighdeáin, bunaithe ar phrionsabail chothrom na Féinne, a leagan síos taobh istigh den Aontas agus taobh amuigh de chun tomhaltóirí a chosaint. I ndáil leis sin, tacaíonn CESE leis an Rialachán maidir le hAistriú Cistí, cé go mbaineann roinnt gnéithe de le hidirbhearta nach idirbhearta traidisiúnta airgeadais iad. Ag an am céanna, áfach, tacaíonn CESE leis an nuálaíocht laistigh den Aontas agus, a mhéid a bhaineann le gnáth-tháirgí nach de chineál airgeadais iad agus atá bunaithe ar an teicneolaíocht bhlocshlabhra, tá sé tábhachtach go gcaithfear leo faoi mar a chaitear lena macasamhlacha fisiceacha seachas mar uirlisí airgeadais, agus go gcloífear leis an bprionsabal “gníomh céanna, rioscaí céanna, rialacha céanna”.

4.6. per se , ach gur cineál eile euro é Pléitear sa bhreithniú deiridh a fhéideartha atá sé euro digiteach a thabhairt isteach. Ba cheart a shoiléiriú nach criptea-shócmhainn é an euro digiteach,, ach gur cineál eile euro é ( 22 ) . Agus an euro digiteach ann, chuirfí ar chumas shaoránaigh an Aontais íocaíochtaí digiteacha a dhéanamh ar fud an limistéir euro ar an gcaoi cheannann chéanna a n-úsáideann siad airgead tirim le haghaidh íocaíochtaí fisiceacha. Ar ndóigh, tá argóintí i bhfabhar theacht i bhfeidhm an euro dhigitigh agus argóintí ina choinne. Mar sin féin, tá an chuma ar an scéal, agus íocaíochtaí ag éirí níos digití, gur céim loighciúil chun tosaigh é. Tá sé seo ríthábhachtach, ar an gcéad dul síos, toisc go bhféadfadh an euro digiteach cabhrú le cur i gcoinne, giota beag, cheannasacht chripteamhona cobhsaí na Stát Aontaithe sa mhargadh. Chuige sin, b’iomchuí do BCE leanúint ar aghaidh leis an ról atá aige maidir le faireachán a dhéanamh ar fhorbairtí sna criptea-shócmhainní agus na himpleachtaí a d’fhéadfadh a bheith acu don bheartas airgeadaíochta agus na priacail a d’fhéadfadh a bheith i gceist leo ó thaobh fheidhmiú rianúil na gcineálacha bonneagair margaidh agus íocaíochtaí de. Ar an dara dul síos, tá an euro digiteach ríthábhachtach chun críoch chobhsaíocht an chórais airgeadais.

An Bhruiséil, an 22 Meán Fómhair 2022. Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Christa SCHWENG

(1) Táthar ag súil leis go gcuirfear bailchríoch ar an téacs a luaithe a bheidh sé formheasta ag COREPER ag deireadh mhí Mheán Fómhair 2022, nó thart ar an am sin. Dá bhrí sin, is rídhócha nach mbeidh sé ar fáil sula nglacfar an tuairim seo de chuid CESE.

(2) Go bunúsach, is é an Rialachán maidir le hAistriú Cistí toradh an mholta ón Tascfhórsa um Ghníomhaíocht Airgeadais (FATF) chun oibleagáid a chur ar sholáthraithe seirbhíse íocaíochta faisnéis faoin íocóir agus faoin íocaí a sholáthar maidir le haistrithe cistí. Cuimseofar teicneolaíochtaí nua, amhail iad siúd a úsáidtear in aistrithe criptea-shócmhainní, sa Rialachán sin.

(3) Assessment of risks to financial stability from crypto-assets.

(4) Liao agus Caramichael, Stablecoins: Growth potential and impact on banking, International Finance Discussion Papers Uimh. 1334, Washington: Board of Governors of the Federal Reserve System (2022).

(5) Is é atá i gceist le DeFi, go bunúsach, seirbhísí airgeadais a sholáthar ar bhealach díláraithe, i.e. gan gá dul i muinín idirghabhálaí chun soláthar na seirbhíse airgeadais a éascú. Forbraíonn daoine aonair feidhmchláir DeFi a mbaintear úsáid astu ansin sa bhlocshlabhra. Ós rud é gurb é comhphobal na n-úsáideoirí a dhéanann rialáil orthu, is de réir a chéile a chruthaítear na cleachtais agus na noirm a bhaineann leo agus iad á n-úsáid ag úsáideoirí. Ar an leibhéal is bunúsaí, is eagraíocht uathrialaitheach dhíláraithe é feidhmchlár DeFi. Difríonn sé sin leis an gcóras traidisiúnta airgeadais, ina mbítear ag brath ar idirghabhálaithe láraithe a dhéanann rochtain ar sheirbhísí airgeadais a rialáil. Ní héard atá i gceist le DeFi úsáid a bhaint as teicneolaíocht bhlocshlabhra amháin; is éard a thuigtear le DeFi ó cheart gan úsáid a bhaint as idirghabhálaithe, rud is féidir a dhéanamh trí bhíthin an bhlocshlabhra, mar shampla.

(6) Chainalysis (2021).

(7) Féach Sajeev, K. C., Afjal, M. “Contagion effect of cryptocurrency on the securities market: a study of Bitcoin volatility using diagonal BEKK and DCC GARCH models”. SN Bus Econ 2, 57 (2022).

(8) Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le Margaí i gcriptea-shócmhainní, agus lena leasaítear Treoir (AE) 2019/1937, COM(2020) 593 final, 24.9.2020.

(9) IO C 155, 30.4.2021, lch. 31 (níl leagan Gaeilge ann).

(10) Crypto-assets: Key developments, regulatory concerns and responses.

(11) Is den ábharthacht a chur chun suntais gur cuireadh dóchúlacht an bhaoil comhchruinnithe in iúl i dtéarmaí coibhneasta agus nach mbaineann an dóchúlacht sin ach le héiceachóras na gcriptea-shócmhainní amháin. Níl aon tionchar aici ar chomhchruinniú an tsaibhris a ndéantar cur síos air, cuir i gcás, sa liosta de na billiúnaithe ar fud an domhain a fhoilsítear in irisleabhar Forbes.

(12) Makarov, I., Schoar, A., Blockchain Analysis of the Bitcoin Market (18 Aibreán, 2022).

(13) Is éard is mianadóireacht criptea-airgeadra ann próiseas trína gcruthaítear bloic aonair a chuirtear leis an mblocshlabhra, agus sin trí fhadhbanna casta matamaiticiúla a réiteach. Déantar mianadóireacht ar chriptea-airgeadraí ar mhaithe le hidirbhearta criptea-airgeadra a fhíorú agus cruthúnas oibre a thaispeáint. Ina dhiaidh sin, cuirtear an fhaisnéis sin le bloc ar an mblocshlabhra, ar mórleabhar é seo le haghaidh idirbhearta mianadóireachta.

(14) Makarov, I., Schoar, A., Blockchain Analysis of the Bitcoin Market (18 Aibreán, 2022).

(15) Assessment of risks to financial stability from crypto-assets.

(16) Tuairim ó CESE Criptea-shócmhainní agus teicneolaíocht mórleabhar dáilte, IO C 155, 30.4.2021, lch. 31 (níl leagan Gaeilge ann).

(17) Dar le Christine Lagarde, Uachtarán an Bhainc Ceannais Eorpaigh, tá criptea-airgeadraí á n-úsáid chun smachtbhannaí a forchuireadh ar an Rúis a sheachaint. Féach Lagarde says that cryptos are being used to evade sanctions imposed on Russia.

(18) Thiemann, A. (2021), Cryptocurrencies: An empirical View from a Tax Perspective, Doiciméid Oibre JRC maidir le Cánachas agus Athchóirithe Struchtúracha Uimh. 12/2021, An Coimisiún Eorpach, an tAirmheán Comhpháirteach Taighde, Sevilla, JRC126109.

(19) Trespalacios, J. P., agus Dijk, J., The carbon footprint of bitcoin, De Nederlandsche Bank, DNB Analysis Series, 2021.

(20) The Chainalysis 2022 Crypto Crime Report.

(21) Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le Margaí i gcriptea-shócmhainní, agus lena leasaítear Treoir (AE) 2019/1937, COM(2020) 593 final.

(22) Féach an tuairim féintionscnaimh atá á dréachtú faoi láthair: Euro Digiteach (níl leagan Gaeilge ann).