Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh agus an athléimneacht san Aontas Eorpach: dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta

(Tústuairim arna hiarraidh ag Uachtaránacht na Seicia)

(2022/C 486/13)

Rapóirtéir: Ioannis VARDAKASTANIS

Iarraidh ó Uachtaránacht na Seicia ar an gComhairle Litir, 26.1.2022 Bunús dlí Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh Tústuairim Rannóg atá freagrach Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht Dáta a glactha sa rannóg 22.6.2022 Dáta a glactha sa seisiún iomlánach 21.9.2022 Seisiún iomlánach Uimh. 572 Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh) 137/2/5

1. Conclúidí agus moltaí

1.1. Ní mór don Aontas Eorpach agus dá Bhallstáit tús áit ar gach rud eile a thabhairt do rochtain chomhionann ar fhuinneamh agus slándáil an tsoláthair fuinnimh ar chostas inacmhainne a áirithiú. De dheasca an ardaithe thobainn a tháinig ar phraghsanna fuinnimh, tá líon na saoránach agus na dtomhaltóirí Eorpacha atá thíos leis an mbochtaineacht fuinnimh ag dul i méid ar fud na hEorpa. Iad siúd a raibh an bhochtaineacht fuinnimh ag bagairt orthu cheana féin, tá siad níos measa as anois, agus na tomhaltóirí nach raibh fadhb acu a gcuid billí fuinnimh a íoc roimhe seo, tá siadsan i mbaol na bochtaineachta. Tá drochthionchar á imirt ar an scéal ar fad ag an teannas geopholaitiúil atá ann faoi láthair, an cogadh san Úcráin agus spleáchas na mBallstát ar allmhairí fuinnimh san áireamh. Ní mór bearta a ghlacadh gan mhoill chun an bhochtaineacht fuinnimh atá ag bagairt ar shaoránaigh agus tomhaltóirí an Aontais a chosc agus aghaidh a thabhairt uirthi.

1.2. Is mian le CESE suntas a thabhairt don tábhacht a thugtar don bhochtaineacht fuinnimh i dtionscnaimh Eorpacha, reachtaíocht agus beartais san áireamh, go háirithe sa pacáiste “Oiriúnach do 55”, i gcur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, agus sa tionscnamh “Rabharta Athchóiriúcháin”. Tá na bearta sin riachtanach má táthar chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh ar bhonn fadtéarmach agus chun an inbhuanaitheacht a áirithiú. Mar sin féin, is é an t-aon triail a bheidh ann i dtaca le hathléimneacht an Aontais ná an freagra a thabharfaidh an tAontas agus na Ballstáit féin ar na dúshláin mhóra shóisialta, chomhshaoil, agus eacnamaíocha atá roimh shaoránaigh agus gnólachtaí na hEorpa.

1.3. D’fhonn aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim bochtaineachta fuinnimh atá ann faoi láthair, tá CESE ag iarraidh go mbunófaí comhghuaillíocht pholaitiúil leathan uaillmhianach chun anailís a dhéanamh ar an gceist agus aghaidh a thabhairt uirthi ar bhonn iomlánaíoch, a mbeadh sé mar aidhm léi an leibhéal is ísle is féidir a bhaint amach faoi 2030 agus deireadh iomlán a chur léi ar deireadh thiar thall. Ba cheart iad seo a leanas a bheith sa chomhghuaillíocht: An Coimisiún Eorpach agus an Mol Comhairleach maidir leis an bhFuinneamhbhochtaineacht sa Choimisiún, Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, na Ballstáit, Coiste Eorpach na Réigiún, Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Cúnant na Méaraí, agus eagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta eagraithe, lena n-áirítear ionadaithe ón lucht gnó, eagraíochtaí tomhaltóirí, agus eagraíochtaí a dhéanann ionadaíocht thar ceann na bpobal is mó atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh. Ba chearta bearta na comhghuaillíochta a fhorbairt a thuilleadh i straitéis Eorpach i gcoinne bochtaineacht fuinnimh agus ba cheart don Choimisiún a mholadh do na Ballstáit pleananna nó beartais náisiúnta a fhorbairt d’fhonn deireadh a chur leis an mbochtaineacht fuinnimh, agus na hionstraimí beartais agus cistiúcháin go léir á gcomhtháthú agus á ndéanamh comhleanúnach aige ar an leibhéal Eorpach agus náisiúnta.

1.4. I bhfianaise a thábhachtaí atá an cheist seo, tá CESE á mholadh don Aontas cur chuige coiteann a chur chun cinn i leith bochtaineacht fuinnimh, ceann a chothódh comhthuiscint nithiúil ar an rud is bochtaineacht fuinnimh ann agus a d’éascódh bailiú na sonraí staidrimh, agus difríochtaí agus sainiúlachtaí na mBallstát á gcur san áireamh. Tá cur chuige dá leithéid sin ag teastáil freisin d’fhonn faireachán a dhéanamh ar chúrsaí agus ar thionchar na mbeart arna nglacadh ar fud an Aontais.

1.5. Tá CESE á thabhairt dá aire gur thosaigh an Coimisiún cheana féin ar bhearta práinneacha agus fadtéarmacha a mholadh d’fhonn tomhaltóirí a chosaint agus bochtaineacht fuinnimh a chomhrac, cuir i gcás an Moladh ón gCoimisiún maidir le bochtaineacht fuinnimh, bosca uirlisí praghsanna fuinnimh an Choimisiúin, an Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le Plean REPowerEU, agus an Togra le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le haistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a áirithiú. Cé gur féidir go mbeidh bearta na mBallstát ag brath ar shainiúlachtaí náisiúnta agus áitiúla, tá sé riachtanach ó thaobh athléimneacht an Aontais de go gcuirfidh na Ballstáit réimse beart i bhfeidhm in aimsir éigeandála (cuir i gcás tacaíocht airgeadais dhíreach agus beartais shóisialta, agus dreasachtaí agus cúnamh chun ídiú fuinnimh a laghdú) d’fhonn drochthionchar na n-arduithe praghais ar na tomhaltóirí agus na gnólachtaí is leochailí a mhaolú.

1.6. Is mian le CESE a chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé infheistíocht a dhéanamh i bhfuinneamh cóir agus éifeachtúil má táthar chun an bhochtaineacht fuinnimh a mhaolú ar bhonn fadtéarmach. Chuige sin, ní mór a áirithiú go n-infheisteofar an cistiúchán atá ar fáil san fhuinneamh in-athnuaite agus san éifeachtúlacht fuinnimh, agus go n-athchóireofar foirgnimh ar bhonn mórscála ar bhealach a thacóidh leis na grúpaí is lú ioncam, ach a chinntiú go mbeidh airgead ag an dream atá leochaileach chun infheistíocht a dhéanamh san éifeachtúlacht fuinnimh agus tús áite a thabhairt san athchóiriú do na foirgnimh is measa feidhmíocht. Ba cheart don Choimisiún dlúthchomhar a dhéanamh leis na Ballstáit chun a mheas an leordhóthanach an buiséad atá ar fáil chun freastal a dhéanamh ar riachtanais agus éilimh na mBallstát agus ar na roghanna atá ann chun tacaíocht bhreise a thabhairt dóibh.

1.7. Ós rud é gurb í an bhochtaineacht ghinearálta is bunús leis an mbochtaineacht fuinnimh, ní mór don Choimisiún agus do na Ballstáit béim a leagan i gcónaí ar an mbochtaineacht ina hiomláine a laghdú freisin. Cuireann an ghéarchéim atá anois ann i gcuimhne go bhfuil gá i gcónaí le feabhas a chur ar an rochtain ar fhostaíocht, agus leis an gcuimsiú sóisialta agus caighdeáin mhaithe mhaireachtála a chur chun cinn, agus aird ar leith á tabhairt ar dhaoine a bhfuil cónaí orthu i gceantair thuaithe agus scoite, agus gur gá tacú i gcónaí freisin leis na Ballstáit fás eacnamaíoch a dhéanamh.

1.8. Ní mór don Aontas agus do na Ballstáit a áirithiú gur ann do thimpeallacht san Eoraip a éascaíonn an infheistíocht san fhuinneamh saor ó charbón agus san fhuinneamh ísealcharbóin. Lena chois sin, beidh ról tábhachtach ag an athsciliú agus an t-uas-sciliú ó thaobh an aistrithe ghlais, an rabharta athchóiriúcháin, agus na héifeachtúlachta fuinnimh de. I measc na mbeart tairbheach eile a d’fhéadfaí a dhéanamh, d’fhéadfaí oideachas, comhairle, agus comhairliúchán i dtaca leis an bhfuinneamh a chur ar fáil ar bhonn forleathan ar phraghas réasúnta ar an leibhéal áitiúil (cuir i gcás, in ionaid ilfhreastail).

2. Barúlacha ginearálta

2.1. Is údar imní atá ag dul in olcas do shaoránaigh agus gnólachtaí an Aontais í an bhochtaineacht fuinnimh. In 2020, dúirt 8 % de phobal an Aontais nach raibh siad in ann an teach a choinneáil te go leor ( 1 ) Is dócha gur tháinig méadú ar an gcéatadán sin idir an dá linn, ós rud é gur tháinig ardú tobann ar phraghsanna fuinnimh ó lár 2021. I mí an Mhárta 2022, bhí an ráta boilscithe bliantúil fuinnimh san Aontas chomh hard le 40,2 %, agus ba é 99,6 % an ráta athraithe bliantúil ab airde agus 0 % an ráta ab ísle ó thaobh praghsanna fuinnimh de ( 2 ) . Imríonn an teannas geopholaitiúil tionchar ar phraghsanna fuinnimh freisin, an cogadh san Úcráin agus spleáchas na mBallstát ar allmhairí fuinnimh san áireamh ( 3 ) . Leis an meascán de phraghsanna níos airde fuinneamh, iompar agus bia, is in olcas atá an brú ag dul ar na tomhaltóirí go léir, go háirithe i gcás na dteaghlach a mbíonn ráta ard bochtaineachta fuinnimh ag baint dóibh. Mar sin, is dúshlán mór a bhfuil tionchar suntasach sóisialta aige an bhochtaineacht fuinnimh i gcónaí. Is cúram ar gá don Aontas agus na Ballstáit aghaidh a thabhairt air ar bhonn práinne saoránaigh leochaileacha a fhuascailt uaithi.

2.2. Is toradh tosca éagsúla an bhochtaineacht fuinnimh, lena n-áirítear ioncam íseal, foirgnimh agus fearais neamhéifeachtúla, easpa eolais faoi dhreasachtaí chun ídiú fuinnimh a laghdú nó easpa rochtana ar na dreasachtaí céanna. Cuireann praghsanna arda fuinnimh isteach ar shaoránaigh agus gnólachtaí freisin, óir cuireann siad leis na billí fóntais, rud a fhágann micrifhiontair agus fiontair bheaga agus mheánmhéide i gcontúirt ( 4 ) agus i mbaol na féimheachta agus d’fhéadfadh daoine a bpost a chailleadh dá bharr, rud a chuirfeadh leis an mbochtaineacht. Déantar difear suntasach do mhicrifhiontair leochaileacha freisin, de dheasca an tionchair a imrítear ar praghsanna ó cuireadh foirgnimh san áireamh i raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus níl sé d’acmhainn acu athchóiriú a dhéanamh ar na foirgnimh a bhfuil siad lonnaithe iontu. Tá tionchar iarmhartach ag an ardú tobann ar phraghsanna fuinnimh agus fágann sé go mbíonn praghas níos airde ar an uile chineál earraí agus seirbhísí. Tá an Eoraip i mbaol an mharbh-bhoilscithe, an fháis eacnamaíoch ísil, agus an bhoilscithe aird, rudaí eile ar cúiseanna leis an mbochtaineacht iad ( 5 )

2.3. Is iad na hEorpaigh ar ioncam íseal is mó atá thíos leis an mbochtaineacht fuinnimh, cuir i gcás na hoibrithe is boichte, pinsinéirí ar ioncam íseal, mic léinn, daoine fásta óga, teaghlaigh a bhfuil an-chuid leanaí acu, agus tuismitheoirí aonair, agus grúpaí faoi mhíbhuntáiste a bhfuil rátaí ard bochtaineachta ag baint dóibh cheana féin freisin, lena n-áirítear daoine faoi mhíchumas, daoine scothaosta, imircigh agus daoine den phobal Romach. Is iad na mná is mó atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh agus na dtionchar a ngabhann léi óir is ísle an tuarastal a fhaigheann siad, ar an meán, agus bíonn siad ag brath níos mó ar an téamh agus an fuarú baile ós rud é gur mó an t-am a chaitheann siad sa teach mar gheall ar dhualgais chúraim. De bhreis air sin, is fadhb níos mó an bhochtaineacht fuinnimh, ar an meán, do dhaoine a bhfuil cónaí orthu sna Ballstáit in oirthear na hEorpa agus ina deisceart ( 6 )

2.4. Is gealltanas tábhachtach de chuid an Aontais agus na mBallstát é rochtain a áirithiú ar fhuinneamh glan inacmhainne do shaoránaigh uile an Aontais. I gColún Eorpach na gCeart Sóisialta, áirítear an fuinneamh ar cheann de na seirbhísí riachtanacha a bhfuil gach duine i dteideal a rochtana (prionsabal 20). Ar cheann de na cuspóirí a leagtar amach i gClár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe (Sprioc Forbartha Inbhuanaithe 7) tá rochtain do chách ar fhuinneamh nua-aimseartha inbhuanaithe inacmhainne ar ar féidir brath. Is seirbhísí riachtanacha fuinnimh is cloch bhoinn faoi chaighdeán maith maireachtála agus sláinte teas, fuarú agus soilsiú leormhaith agus an fuinneamh chun cumhacht a thabhairt d’fhearais leictreacha. Tá an rochtain ar sheirbhísí fuinnimh riachtanach freisin ó thaobh an chuimsithe shóisialta de. Gach rud san áireamh, is féidir borradh a chur faoin bhfás agus an rath eacnamaíoch san Aontas ach aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh agus na buntáistí éagsúla a ghabhfadh leis sin a chur chun tairbhe.

2.5. Le deich mbliana anuas, chuaigh an tAontas i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh le doiciméid éagsúla dlí agus bheartais, cuir i gcás an Tríú Pacáiste Fuinnimh (2009-2014), an Straitéis don Aontas Fuinnimh (2015), agus an pacáiste reachtach “Fuinneamh Glan do gach Eorpach” (2019) a ceapadh chun aistriú fuinnimh cóir a éascú. Is cuid thábhachtach é de thionscnaimh a tháinig chun cinn le déanaí freisin, cuir i gcás an Comhaontú Glas don Eoraip, an tionscnamh “Rabharta Athchóiriúcháin” agus an pacáiste “Oiriúnach do 55”. Cuirtear an bhochtaineacht fuinnimh san áireamh i gcuid de na moltaí sa phacáiste “Oiriúnach do 55”, cuir i gcás an togra le haghaidh Ciste Aeráide Sóisialta nua, rud ba cheart go maolódh sé drochthionchar sóisialta phraghas carbóin an iompair agus na bhfoirgneamh atá beartaithe, agus an togra le haghaidh athmhúnlú ar an Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, ina moltar sainmhíniú ar an rud is bochtaineacht fuinnimh ann ( 7 ) . Is ann freisin sa phacáiste do thogra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le haistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a áirithiú, ina leagtar síos treoir ar leith do na Ballstáit maidir leis an gcaoi ar cheart aghaidh a thabhairt ar ghnéithe ábhartha fostaíochta agus sóisialta den aistriú glas, rudaí atá an-ábhartha anois i bhfianaise an dlúis atá á chur leis an aistriú de dheasca an ardaithe a tháinig ar phraghsanna fuinnimh agus i bhfianaise an chomhthéacs gheopholaitiúil.

2.6. Ghlac an Coimisiún Eorpach in 2020 le Moladh maidir le bochtaineacht fuinnimh, inar cuireadh treoir ar fáil maidir le táscairí iomchuí chun bochtaineacht fuinnimh a thomhas agus chun “líon suntasach na dteaghlach atá i mbochtaineacht fuinnimh” a shainiú. Cabhair atá sa Mholadh ón gCoimisiún freisin i dtaca leis an dea-chleachtas a roinnt ó Bhallstát go Ballstát agus sainaithnítear ann an tacaíocht atá ar fáil ar leibhéal an Aontais i bhfoirm meascán d’fhoinsí cistiúcháin a chuireann ar chumas na n-údarás náisiúnta, réigiúnach, agus áitiúil a n-acmhainní airgeadais a chur chun lántairbhe, lena n-áirítear deontais agus athchóiriú fóirdheontais chun teorainn a chur leis an réamhinfheistíocht. Ar na tionscnaimh thábhachtacha eile atá ann, tá an tacaíocht a thugann an Mol Comhairleach maidir leis an bhFuinneamhbhochtaineacht le haghaidh tionscadail áitiúla, agus an chéad bhliain dó tacaíocht theicniúil a thabhairt ar bun anois, bosca uirlisí na bpraghsanna fuinnimh a chabhraíonn leis na Ballstáit uirlisí iomchuí a úsáid chun tacú le saoránaigh agus gnólachtaí déileáil le praghsanna arda fuinnimh, an tacaíocht do theaghlaigh agus gnólachtaí leochaileacha ar cuireadh síneadh léi faoin bPlean REPowerEU ( 8 ) , agus an Grúpa Comhordúcháin um an mBochtaineacht Fuinnimh agus Tomhaltóirí Leochaileacha a bunaíodh le déanaí ( 9 )

2.7. Mar sin féin, ní mór do CESE a chur in iúl nach leordhóthanach na tionscnaimh a thíolaic an Coimisiún go dtí seo chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim atá ann i láthair na huaire atá ag cur isteach ar líon níos mó custaiméirí lá i ndiaidh lae, ach amháin má dhéantar iad a chur chun feidhme gan mhoill, má thugann na Ballstáit gealltanais láidre, agus má dhéanann siad bearta nithiúla, lena n-áirítear cur chuige coiteann d’fhonn bochtaineacht fuinnimh a thuiscint agus aghaidh a thabhairt uirthi ar leibhéal an Aontais, cur chuige a bhféadfadh sainmhíniú coiteann a bheith ina thoradh air, ach é a fhágáil faoin mBallstát féin réitigh shaincheaptha a aimsiú dá gcás féin.

3. Aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh ar bhonn iomlánaíoch: gairm ar chomhghuaillíocht agus straitéis pholaitiúil i gcoinne na bochtaineachta fuinnimh

3.1. Ós rud é gur toradh í an bhochtaineacht fuinnimh ar thosca sóisialta, comhshaoil, eacnamaíocha agus geopholaitiúla, tá cur chuige iomlánaíoch ag teastáil ina leith, lena n-áirítear anailís dhomhanda ar an gceist agus rannpháirt geallsealbhóirí éagsúla, ó thomhaltóirí, eagraíochtaí sochaí sibhialta agus gnólachtaí, go dtí údaráis Eorpacha, náisiúnta, réigiúnacha, agus áitiúla. Chun na críche sin, tá CESE ag iarraidh go mbunófaí comhghuaillíocht pholaitiúil leathan uaillmhianach. Ba cheart iad seo a leanas a bheith sa chomhghuaillíocht: An Coimisiún Eorpach agus an Mol Comhairleach maidir leis an bhFuinneamhbhochtaineacht sa Choimisiún, Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, na Ballstáit, Coiste Eorpach na Réigiún, Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Cúnant na Méaraí, agus eagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta eagraithe, lena n-áirítear ionadaithe ón lucht gnó, eagraíochtaí tomhaltóirí, agus eagraíochtaí a dhéanann ionadaíocht thar ceann na bpobal is mó atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh.

3.2. Ba cheart do na Ballstáit a bheith i dteagmháil go leanúnach le tomhaltóirí agus údaráis áitiúla agus bhardasacha atá ag obair ar an tsaincheist. Is minic gurb iad na bailte, na cathracha, agus na réigiúin is fearr is féidir na teaghlaigh atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh a aithint ag céim luath agus, dá bhrí sin, gurb iad is fearr is féidir dul i ngleic leis an bhfadhb ar an mbonn is éifeachtaí. Is féidir le gnólachtaí áitiúla agus náisiúnta a bheith ina ngníomhaithe tábhachtacha freisin, mar aon le húdaráis náisiúnta agus áitiúla (lena n-áirítear bardais agus seirbhísí bardasacha) ( 10 ) , i dtaca leis na gníomhaíochtaí arb é is aidhm leo bochtaineacht fuinnimh a laghdú, agus cabhrú leis an Rabharta Athchóirithe san áireamh. Ós rud é gur lú seans go mbeadh tomhaltóirí leochaileacha in ann a bpatrúin tomhaltais a oiriúnú go tapa, ba cheart dul i gcomhairle leo agus iad a dhéanamh páirteach ar gach leibhéal. Tá sé ríthábhachtach an taithí atá acu agus a ndearcthaí iompraíochta a chur san áireamh agus bearta á gceapadh agus á gcur chun feidhme.

3.3. Tá ról lárnach ag eagraíochtaí sochaí sibhialta i dtaca le hidirphlé a éascú idir saoránaigh, gnólachtaí, oibrithe, tomhaltóirí, agus lucht déanta na gcinntí. I bhfianaise an tsaineolais atá acu agus na líonraí atá ar an láthair, ní mór rannpháirt a bheith ag eagraíochtaí sochaí sibhialta i bhforbairt na mbeart chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh, lena n-áirítear i dtaca le straitéisí d’fhonn deireadh a chur leis an mbochtaineacht fuinnimh a cheapadh, a chur chun feidhme, agus faireachán a dhéanamh orthu.

3.4. Tá CESE á mholadh go bhforbródh an chomhghuaillíocht straitéis Eorpach i gcoinne na bochtaineachta fuinnimh arna iarraidh sin ag an gCoimisiún. Ba cheart an straitéis a bhunú ar an gceart chun fuinnimh a aithint, agus spriocanna uaillmhianacha ach réadúla a leagan síos i dtaca leis na cuspóirí a leagtar amach de réir phlean gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, agus díriú ar dheireadh a chur leis an mbochtaineacht fuinnimh ar bhonn fadtéarmach. Ba cheart bearta fuinnimh agus bearta nach mbaineann leis an bhfuinneamh a bheith sa straitéis, chun aghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna na bochtaineachta fuinnimh, agus chun drochdhálaí na dtomhaltóirí atá fuinneamhbhocht nó leochaileach a mhaolú. Tá straitéis dá leithéid riachtanach freisin lena áirithiú go gceapfar agus go gcuirfear chun feidhme an t-aistiú aeráide agus an t-aistriú fuinnimh ar bhonn cóir cothrom cuimsitheach nach bhfágfaidh aon duine ar an trá fholamh. Mar chuid den straitéis, d’fhéadfaí cruinniú bliantúil a reáchtáil (d’fhonn faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn agus feasacht a mhúscailt i dtaca leis na gníomhaíochtaí comhpháirteacha), ceangaltais a bheith ann maidir le hidirphlé struchtúrtha rialta agus feasacht a mhúscailt leis na Ballstáit agus na geallsealbhóirí ábhartha uile, agus dreasachtaí breise a chruthú maidir le hinfheistíocht a dhéanamh sna haistrithe fuinnimh. D’fhéadfaí cur le ról an Mhol Comhairligh maidir leis an bhFuinneamhbhochtaineacht i dtaca le cur chun feidhme na straitéise agus le faireachán a dhéanamh uirthi.

3.5. San am céanna, ní mór don Choimisiún Eorpach, an Chomhairle, an Pharlaimint, agus, ar an leibhéal náisiúnta, na Ballstáit a áirithiú i gcónaí go bhfuil aghaidh á tabhairt go leordhóthanach ar an mbochtaineacht fuinnimh ag na tionscnaimh reachtacha agus bheartais atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo. Ba cheart déanamh amhlaidh, cuir i gcás, i rith chur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus an tionscnaimh “Rabharta Athchóiriúcháin”, trí athbhreithniú a dhéanamh ar dhul chun cinn na bpleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide agus ar na straitéisí fadtéarmacha athchóirithe fuinnimh, tuairisciú a dhéanamh ar an dul chun cinn sin, agus béim níos mó a leagan ar an mbochtaineacht fuinnimh i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh. Is deiseanna tábhachtacha a thuilleadh a dhéanamh i dtaca leis an mbochtaineacht fuinnimh na tionscnaimh agus athbhreithnithe reachtacha, cuir i gcás na hathbhreithnithe a bheidh á dhéanamh ar an Treoir maidir le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh, an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite, agus an Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, de bhreis ar an togra le haghaidh Ciste Aeráide Sóisialta. De bhreis air sin, ní mór don Aontas Eorpach a áirithiú go dtabharfar aird ar leith sna tionscnaimh nua go léir chun fuinneamh inbhuanaithe slán inacmhainne a sholáthar ar an tionchar a imreofar ar na tomhaltóirí is leochailí ionas gur féidir tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú. Áirítear leis sin na tionscnaimh le haghaidh geilleagar ísealcharbóin agus na tionscnaimh chun deireadh a chur le spleáchas na hEorpa ar bhreosla iontaise na Rúise, cuir i gcás an Teachtaireacht maidir le Plean REPowerEU.

3.6. Ba cheart don Choimisiún na Ballstáit a spreagadh chun pleananna nó beartais náisiúnta a fhorbairt d’fhonn deireadh a chur leis an mbochtaineacht fuinnimh, agus na hionstraimí beartais agus cistiúcháin go léir á gcomhtháthú agus á ndéanamh comhleanúnach aige ar an leibhéal Eorpach agus náisiúnta. Tá CESE ag iarraidh ar na Ballstáit a léirigh easpa tiomantais i dtaobh aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh sna pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide atá acu dlús a chur lena n-iarrachtaí trí bhíthin creata soiléire faireacháin agus meastóireachta. Tá sé riachtanach tuairisciú cruinn feabhsaithe a dhéanamh, ós rud é gur beag fianaise ardchaighdeáin atá ar fáil i dtaca leis an gcaoi ar cheart bochtaineacht fuinnimh a thomhas agus faireachán a dhéanamh uirthi.

4. An bhochtaineacht fuinnimh a chomhrac trí bhearta a ghlacadh láithreach bonn agus ar bhonn fadtéarmach d’fhonn an fhadhb a thomhas agus tomhaltóirí a chosaint

4.1. Tá CESE ag tathant ar an Aontas cur chuige coiteann a chur chun cinn chun tuiscint a fháil ar an mbochtaineacht fuinnimh agus aghaidh a thabhairt uirthi ar an leibhéal Eorpach, ceann a bhféadfadh sainmhíniú coiteann a bheith ina thoradh air. Is é an chaoi gur féidir le gach Ballstát a chritéir féin a leagan síos chun bochtaineacht fuinnimh a shainiú agus d’fhéadfadh sé, d’uireasa cur chuige coiteann, go gcuirfí bac ar chumas an Choimisiúin cúrsaí a mheas i gceart agus go gcuirfí cosc ar na Ballstáit teacht ar chomhthuiscint ar an tsaincheist nó freagairt a chomhordú. Túsphointe is ea an sainmhíniú arna chur ar fáil sa togra le haghaidh athmhúnlú ar an Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh agus na táscairí a bhunaigh an Fhaireachlann Eorpach um Bochtaineacht Fuinnimh ( 11 ) cheana féin. I bhfianaise a phráinní atá an cheist, tá CESE den bharúil nach mór don Choimisiún agus do na Ballstáit cur chuige coiteann a chur chun cinn lena n-éascófaí tuiscint nithiúil choiteann ar an mbochtaineacht fuinnimh agus bailiú na sonraí staidrimh ( 12 )

4.2. I mbosca uirlisí praghsanna fuinnimh an Choimisiúin, moladh bearta éagsúla a d’fhéadfadh na Ballstáit a dhéanamh láithreach bonn chun costais fuinnimh na dtomhaltóirí a mhaolú, cuir i gcás caidhpeanna praghais, buntáistí cánach, agus fóirdheontais do thomhaltóirí agus gnólachtaí, de bhreis ar bhearta sóisialta, cuir i gcás íocaíochtaí sóisialta agus iarchur sealadach íocaíochtaí billí fuinnimh, agus cás agus riachtanais daoine leochaileacha á gcur san áireamh, lena n-áirítear daoine faoi mhíchumas, tuismitheoirí aonair, agus teaghlaigh a bhfuil an-chuid leanaí acu. Faoi mhí Feabhra 2022, bhí an-chuid de na bearta a moladh sa bhosca uirlisí glactha ag Ballstáit éagsúla. Cuir i gcás, d’aistrigh 18 mBallstát airgead chuig grúpaí leochaileacha agus laghdaigh 11 Bhallstát an cháin fuinnimh ( 13 ) I bhfianaise na gcúinsí difriúla atá ann ó Bhallstát go Ballstát (agus laistigh de gach aon réigiún ar leith) agus na mbeart arna nglacadh, tá éagsúlacht ann i dtaca le líon na saoránach Eorpach atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh ar fud an Aontais.

4.3. Tá CESE ag iarraidh ar na Ballstáit leanúint de bhearta a dhéanamh láithreach bonn de réir mar is gá chun tomhaltóirí a chosaint ar tomhaltóirí iad a bhfuil an bhochtaineacht fuinnimh ag baint dóibh nó atá ina baol, agus riachtanais agus sainiúlachtaí náisiúnta, réigiúnacha, agus áitiúla á gcur san áireamh. Cé nach ann do réiteach a oireann do gach cás, óir tá éagsúlacht mhór ann ó thaobh praghsanna de ar fud na hEorpa ós rud é, i measc nithe eile nach iad, go ndéanann na Ballstáit idirghabháil sna margaí ar bhealach an-difriúil sa lá atá inniu ann (mar shampla, cánacha agus dleachtanna, díolúintí nó ualaí is minic nach n-imríonn tionchar ach ar thomhaltóirí áirithe) ( 14 ) , ní mór do na Ballstáit a áirithiú nach bhfágfar na daoine is leochailí gan tacaíocht. Ba cheart tacaíocht airgeadais dhíreach agus beartais shóisialta a bheith i bhfeidhm d’fhonn drochthionchar na n-arduithe ar phraghsanna a mhaolú i gcás na ngrúpaí is leochailí.

4.4. Ní mór gur tacaíocht spriocdhírithe a bheidh sa tacaíocht a thabharfar dóibh siúd atá i ngátar, in áit tacaíocht uilechoiteann. Ní mór an ghné shóisialta a léiriú sa tacaíocht sin agus ní mór nach gcuirfidh sí bac ar an aistriú glas. D’fhéadfaí cuimhneamh ar dheontas a mbeadh teorainn ama leis (mar shampla, le haghaidh an chéad 300 kWh leictreachais in aghaidh an duine agus an teaghlaigh) suas go dtí teorainn ioncaim a bheadh le sainiú. Ba cheart cúnamh díreach a dheonú freisin, faoi bhun uasteorainn ioncaim a bheadh le sainiú, ar choinníoll nárbh ann do réiteach malartach inacmhainne sa chás lena mbaineann ( 15 )

4.5. De bhreis air sin, ba cheart do na Ballstáit cur leis na dreasachtaí do thomhaltóirí ar mhaithe lena n-ídiú leictreachais a laghdú agus ar mhaithe le hathchóiriú cliste inbhuanaithe a dhéanamh, ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach, agus áitiúil d’fhonn éifeachtúlacht fuinnimh a áirithiú agus na billí leictreachais a laghdú. Ba cheart don Choimisiún bearta dá leithéid sin a chur chun cinn. Ba cheart breathnú ar na bearta sin mar bhearta breise sa mhéid nach féidir iad a chur in ionad tacaíocht airgeadais agus tacaíocht shóisialta nach mór a bheith ina líontán sábhála láithreach bonn i gcás ina bhfuil tomhaltóirí thíos go mór leis an luaineacht praghsanna ar feadh tamaillín.

4.6. I measc na mbeart tairbheach eile a d’fhéadfaí a dhéanamh, d’fhéadfaí oideachas, comhairle, agus comhairliúchán i dtaca leis an bhfuinneamh a chur ar fáil ar bhonn forleathan ar phraghas réasúnta ar an leibhéal áitiúil (cuir i gcás, in ionaid ilfhreastail) agus le tacaíocht fóirdheontas. D’fhéadfadh sé go mbeadh bearta amhail pasanna athchóirithe foirgneamh ( 16 ) , pasanna fuinnimh, agus méadair chliste ina gcabhair do thomhaltóirí le linn an phróisis, úinéirí foirgneamh agus cíosaithe san áireamh. Ní mór an chomhairle faoi chúrsaí fuinnimh a chur in oiriúint do riachtanais na dtomhaltóirí, óir is cás ar leith cás gach tomhaltóra. Ba cheart eagraíochtaí tomhaltóirí agus údaráis áitiúla agus réigiúnacha go háirithe a bheith páirteach sa phróiseas lena bhforbrófar na bearta agus lean gcuirfear tomhaltóirí ar an eolas.

4.7. Ós rud é gurb í an bhochtaineacht ghinearálta is bunús leis an mbochtaineacht fuinnimh, ní mór don Choimisiún agus do na Ballstáit díriú ar an mbochtaineacht a laghdú ina hiomláine, agus aird á tabhairt ar an gcuid den phobal atá thíos leis an mbochtaineacht fuinnimh cheana féin agus orthu siúd atá i mbaol na bochtaineachta de dheasca nach bhfuil sé d’acmhainn acu praghsanna fuinnimh níos airde a íoc. Cuireann an ghéarchéim atá anois ann i gcuimhne go bhfuil gá i gcónaí le feabhas a chur ar an rochtain ar fhostaíocht, agus leis an gcuimsiú sóisialta agus caighdeáin mhaithe mhaireachtála a chur chun cinn, agus aird ar leith á tabhairt ar dhaoine a bhfuil cónaí orthu i gceantair thuaithe agus scoite, agus gur gá tacú i gcónaí freisin leis na Ballstáit fás eacnamaíoch a dhéanamh ar bhonn níos ginearálta. Tá dearcadh úr ag teastáil má táthar chun bonneagar níos fearr a chur ar fáil le haghaidh an phobail i gcoitinne, seirbhísí riachtanacha agus iompair. Ba cheart tacú leis an bhfostaíocht agus le fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), go háirithe i gceantair thuaithe atá faoi bhuntáiste.

4.8. Is féidir go mbeidh de thoradh ar phróisis phiarmheasúnaithe sna Ballstáit agus ar dhea-chleachtas a roinnt go dtiocfaidh tionscadail rathúla chun cinn san earnáil shóisialta agus in earnáil an fhuinnimh araon, cinn ar féidir leo scaipeadh ar fud an Aontais. Ina measc siúd, tá tionscadail i réimsí na héifeachtúlachta fuinnimh, na litearthachta fuinnimh, agus an fhuinnimh ghlain (d’fhonn foinsí in-athnuaite a chur ar dáil do dhaoine), agus, de bhreis air sin, bearta sóisialta lena bhféadfaí na billí leictreachais agus an bhochtaineacht ina hiomláine a laghdú.

5. Aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh trí infheistíocht a dhéanamh i bhfuinneamh cóir agus éifeachtúil

5.1. Is mian le CESE a chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé infheistíocht a dhéanamh i bhfuinneamh cóir agus éifeachtúil má táthar chun an bhochtaineacht fuinnimh a mhaolú ar bhonn fadtéarmach. Is gá infheistíocht a dhéanamh i bhforbairt an fhuinnimh ghlain in-athnuaite agus in athchóiriú mórscála na bhfoirgneamh san Aontas, i bhfianaise na tearcinfheistíochta struchtúraí fadtéarmaí a rinneadh sa réimse sin agus i bhfianaise na n-iarmhairtí aeráide, comhshaoil, eacnamaíocha, agus sóisialta lena mbaineann. Imreoidh an infheistíocht sin tionchar dearfach breise ar an ngeilleagar freisin, ó thaobh cruthú post agus nuálaíochta de, agus, dá bhrí sin, rachaidh sé chun tairbhe do shaoránaigh an Aontais ar bhonn gearrthéarmach, meántéarmach, agus fadtéarmach.

5.2. Is díol sásaimh do CESE an togra maidir le Ciste Aeráide Sóisialta de chuid an Aontais a chruthú d’fhonn dul i ngleic leis na dúshláin shóisialta agus dáileacháin a bhaineann leis an aistriú glas (rud atá riachtanach má táthar chun an t-athrú aeráide a chomhrac), agus d’fhonn bearta a dhreasú chun iarmhairtí sóisialta na trádála astaíochtaí le haghaidh earnálacha na bhfoirgneamh agus an iompair de bhóthar a mhaolú. Mar sin féin, is mian le CESE a chur in iúl gur féidir nach mbeidh an ciste sin leordhóthanach le freastal ar na héilimh éifeachtúlachta fuinnimh agus aistrithe go léir, agus go bhféadfaí an ciste a threisiú le hidirghábhálacha ábhartha faoi chuimsiú comhaontuithe comhpháirtíochta náisiúnta agus pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta.

5.3. Is féidir an bhochtaineacht fuinnimh a laghdú ach infheistíochtaí a éascú agus maoiniúchán a dhíriú ar an bhfuinneamh in-athnuaite. Ba cheart don Choimisiún obair a dhéanamh i ndlúthchomhar leis na Ballstáit chun a mheas an leordhóthanach an buiséad atá ar fáil chun freastal a dhéanamh ar na riachtanais agus na héilimh atá ann agus ar na roghanna atá ann chun tacaíocht bhreise a thabhairt do na Ballstáit (mar shampla, an togra a dtacaíonn comhaltaí éagsúla de Pharlaimint na hEorpa ( 17 ) agus CESE leis, le haghaidh Ciste Aeráide Sóisialta nua a d’fhéadfaí a úsáid chun cur le cumas an Aontais tacú leis na Ballstáit freagairt go tapa d’éigeandálaí aeráide, comhshaoil, agus fuinnimh). Ba cheart dó an téarnamh eacnamaíoch a chur san áireamh, mar aon leis an ngá atá le forbairt inbhuanaithe an airgeadais phoiblí a chosaint sna Ballstáit agus san Aontas.

5.4. Ba cheart leanúint freisin de leas a bhaint as an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil agus ionstraim théarnaimh NextGenerationEU chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh sa tréimhse i ndiaidh COVID-19. Tá CESE á thabhairt dá aire gur fhág ionradh na Rúise ar an Úcráin gur cuireadh leis an ngéarghá atá ag an Aontas le haistriú tapa chuig fuinneamh glan a áirithiú d’fhonn a bheith neamhspleách ar allmhairiú na mbreoslaí iontaise, d’fhonn athléimneacht an chórais fuinnimh a mhéadú, agus d’fhonn rochtain chothrom agus éifeachtúil ar fhuinneamh a áirithiú do shaoránaigh uile an Aontais, agus spriocanna aeráide an Aontais á mbaint amach. Is mian le CESE a chur in iúl nár cheart go bhfágfadh an cogadh san Úcráin agus an comhthéacs geopholaitiúil atá ann faoi láthair go ndéanfadh an tAontas faillí sa mhisean atá aige spriocanna sóisialta agus comhshaoil a bhaint amach, ar spriocanna iad a bheidh ina mbunchloch ar ar féidir neart eacnamaíoch a thógáil ar bhonn fadtéarmach.

5.5. Ní mór don Aontas agus na Ballstáit a áirithiú go dtacóidh na cistí atá ar fáil le hinfheistíochtaí mórscála san fhuinneamh in-athnuaite agus san éifeachtúlacht fuinnimh, in athchóiriú na bhfoirgneamh, i bhfóirdheontais inslithe tithíochta, agus sa tithíocht shóisialta inacmhainne fuinneamhéifeachtúil, mar aon le tionscadail tithíochta pobail. Is léir go bhfuil gá le lear mór infheistíocht phríobháideach. Chuige sin, tá gá le timpeallacht tharraingteach rialála agus infheistíochta. Ba cheart do na Ballstáit, agus iad ag obair le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, tús áite a thabhairt don athchóiriú domhain a mbeadh coigilteas fuinnimh os cionn 60 % ina thoradh air ( 18 ) , agus tacú le forbairt lucht saothair oilte.

5.6. Leis an gCiste Comhtháthaithe agus leis an Sásra um Aistriú Cóir, d’fhéadfaí acmhainní a chur ar fáil do na réigiúin agus na pobail is mó a bheidh thíos leis an aistriú chuig fuinneamh glan. Ba cheart don Choimisiún Eorpach freisin leanúint de thionscadail um an mbochtaineacht fuinnimh a chistiú faoi chuimsiú an chláir Fís Eorpach agus an fhochláir don Aistriú chuig Fuinneamh Glan de chuid chlár LIFE. Cuir i gcás, d’fhéadfaí cistiúchán taighde an chláir Fís Eorpach a úsáid chun gléasanna agus teicneolaíocht inacmhainne a fhorbairt a d’fhéadfaí a úsáid chun ídiú fuinnimh teaghlaigh a laghdú. Ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit, trí bhíthin chistí an Aontais, fiontair agus cuideachtaí príobháideacha a spreagadh chun nuálaíochtaí agus na teicneolaíochtaí iomchuí a fhorbairt le haghaidh na héifeachtúlachta fuinnimh.

5.7. Lena chois sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit a áirithiú go gcuirfear straitéis an “rabharta athchóiriúcháin” chun feidhme ar bhealach lena dtacófar leis na grúpaí is lú ioncam, trína chinntiú go mbeidh an t-airgead ag na daoine leochaileacha chun infheistíocht a dhéanamh san éifeachtúlacht fuinnimh, agus tús áite á thabhairt do na foirgnimh is measa feidhmíocht agus, dá thoradh sin, aghaidh á tabhairt ar an eisiamh tithíochta. Ba cheart méadú suntasach ar chistiúchán an Aontais a chur ar fáil, go háirithe do ghníomhaithe ar an láthair, le haghaidh athchóirithe foirgneamh agus táirgeadh díláraithe an fhuinnimh in-athnuaite. Ba cheart gurbh iad na faighteoirí a bheidh tús áite acu na teaghlaigh leochaileacha atá thíos leis an mbochtaineacht cheana féin nó atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh. Chuige sin, ní mór cistiúchán leordhóthanach a sholáthar faoi chuimsiú an Chiste Aeráide Shóisialta chun síneadh na Scéime Trádála Astaíochtaí a chúiteamh. De bhreis air sin, ba cheart do na Ballstáit dlús a chur leis an infheistíocht san fhuinneamh in-athnuaite agus san éifeachtúlacht fuinnimh. Cuir i gcás, ós rud é nach bhfuil costais athraitheacha ar bith, beagnach, ag baint le fuinneamh in-athnuaite amhail fuinneamh gaoithe agus grianfhuinneamh, d’fhéadfadh sé go mbeadh praghsanna margaidh mórdhíola ní b’ísle ann dá bharr. ( 19 )

5.8. Beidh ról tábhachtach ag an athsciliú agus an t-uas-sciliú ó thaobh an aistrithe ghlais, an rabharta athchóiriúcháin, agus na héifeachtúlachta fuinnimh de. Má táthar chun straitéisí nithiúla a fhorbairt chun na riachtanais maidir le hoiliúint, uas-sciliú agus athoiliúint oibrithe in earnáil a ndéanfar difear dóibh a thuar agus faireachán a dhéanamh orthu, tá aird á tarraingt ag CESE ar thorthaí thionscadail na gcomhpháirtithe sóisialta sa réimse sin ( 20 )

5.9. Tá ról lárnach ag an earnáil phríobháideach freisin ó thaobh chur chun cinn na fiontraíochta agus na hinfheistíochta is gá de, lena n-áirítear i gcás fhorbairt na scileanna glasa a chothú d’fhonn dlús a chur leis an aistriú glas agus an bhochtaineacht fuinnimh a laghdú. Ba cheart méadú suntasach a dhéanamh ar líon na gcomhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí agus ar an gcistiúchán a chuirtear ar fáil le haghaidh taighde agus forbartha, agus ba cheart tacaíocht theicniúil níos mó a chur ar fáil do FBManna, d’fhonn caighdeáin chomhshaoil a bhaint amach, cuir i gcás iniúchtaí fuinnimh. Ba cheart an dea-chleachtas a roinnt ó Bhallstát go Ballstát freisin, ionas go gcuirfí chun ar bhonn ní b’fhorleithne é.

An Bhruiséil, an 21 Meán Fómhair 2022. Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Christa SCHWENG

(1) https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20211105-1

(2) Tacar sonraí is foinse: prc_hicp_manr.

(3) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Energy_production_and_imports

(4) REPowerEU: Comhghníomhaíocht Eorpach ar mhaithe le fuinneamh níos inacmhainne, níos sláinte agus níos inbhuanaithe (8 Márta 2022).

(5) D’aithin an Coimisiún an tionchar diúltach atá á imirt ag na praghsanna arda fuinnimh ar an ngeilleagar, iomaíochas gnó san áireamh, agus an Banc Ceannais Eorpach á mheas (roimh ionradh na Rúise) go bhfágfadh suaitheadh na bpraghsanna fuinnimh go dtiocfadh laghdú tuairim is 0,5 pointe céatadán ar fhás na holltáirgeachta intíre in 2022. Féach REPowerEU: Comhghníomhaíocht Eorpach ar mhaithe le fuinneamh níos inacmhainne, níos sláinte agus níos inbhuanaithe (8 Márta 2022).

(6) Staidreamh an Aontais Eorpaigh ar ioncam agus dálaí maireachtála 2020, inar úsáideadh athróga i dtaca lenar thuairiscigh na daoine féin maidir lena gcumas a dteach a choinneáil te go leor, maidir le drochdhálaí tithíochta, agus maidir le riaráistí billí fuinnimh. Léiríodh sna sonraí siúd, cé go mbíonn bochtaineacht fuinnimh ann ar fud an Aontais, is fadhb í a bhaineann, thar aon áit eile, leis na Ballstáit in oirthear na hEorpa agus ina deisceart.

(7) In Airteagal 2(49) den togra le haghaidh athmhúnlú ar an Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, sainmhínítear “bochtaineacht fuinnimh” mar “easpa rochtana teaghlaigh ar sheirbhísí riachtanacha fuinnimh is cloch bhoinn faoi chaighdeán maith maireachtála agus sláinte, lena n-áirítear teas, fuarú agus soilsiú leormhaith agus an fuinneamh chun cumhacht a thabhairt d’fhearais leictreacha, sa chomhthéacs náisiúnta ábhartha, sa bheartas sóisialta atá ann cheana agus i mbeartais ábhartha eile”.

(8) https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/ga/ip_22_1511

(9) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/HTML/?uri=CELEX:32022D0589

(10) COM/2020/662 final (níl leagan Gaeilge ann).

(11) https://energy-poverty.ec.europa.eu/energy-poverty-observatory/indicators_en

(12) Mar shampla, is é an sainmhíniú ar bhochtaineacht fuinnimh a moladh le linn na caibidlíochta i bParlaimint na hEorpa maidir leis an togra le haghaidh Ciste Aeráide Sóisialta: “bochtaineacht a dhéanann difear do theaghlaigh atá sna deicílí ioncaim is ísle a bhfuil a gcostais fuinnimh níos airde ná dhá oiread an chóimheasa airmheánaigh idir costais fuinnimh agus ioncam indiúscartha tar éis costais tithíochta a asbhaint”.

(13) Giovanni Sgaravatti, Simone Tagliapietra agus Georg Zachmann. National fiscal policy responses to the energy crisis. Bruegel, 8 Feabhra 2022.

(14) Tuairim ó CESE maidir le praghsanna fuinnimh (IO C 275, 18.7.2022, lch. 80).

(15) Tuairim ó CESE maidir le praghsanna fuinnimh (IO C 275, 18.7.2022, lch. 80).

(16) https://www.bpie.eu/publication/renovation-passports/.

(17) Regional development MEPs suggest to set-up a Climate Change Adaptation Fund [Moladh ó Fheisirí an Choiste um Fhorbairt Réigiúnach Ciste um Oiriúnú don Athrú Aeráide a chur ar bun] | Nuacht | Parlaimint na hEorpa (europa.eu).

(18) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019H0786&from=EN

(19) Meastar, ceteris paribus, gurbh é an méadú ar an leictreachas in athnuaite ba chúis leis an titim 24 % a tháinig ar spotphraghsanna leictreachais sa Ghearmáin sa tréimhse 2008 2015, agus an titim 35 % a tháinig orthu sa tSualainn sa tréimhse 2010 2015 (Hirth, 2018).

(20) Tuairim ó CESE maidir le praghsanna fuinnimh (IO C 275, 18.7.2022, lch. 80).