Ráiteas ar chúiseanna na Comhairle: Seasamh (AE) Uimh. 2/2020 ón gComhairle ar an gCéad Léamh chun go nglacfaí Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 862/2007 maidir le staidreamh Comhphobail i ndáil le himirce agus le cosaint idirnáisiúnta

(2020/C 139/02)

I. RÉAMHRÁ

An 16 Bealtaine 2018, chuir an Coimisiún faoi bhráid na Comhairle togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 862/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le staidreamh Comhphobail i ndáil le himirce agus le cosaint idirnáisiúnta.

D'fhonn an plé a chur chun cinn, ar an 31 Bealtaine 2018, sheol Uachtaránacht inteachta na hOstaire comhairliúchán i scríbhinn leis na toscaireachtaí maidir leis an togra. Cuireadh barúlacha na dtoscaireachtaí a fuarthas le linn an chomhairliúcháin sin san áireamh agus an togra comhréitigh ón Uachtaránacht á ullmhú, agus rinneadh plé air ag cruinnithe de Mheitheal na Comhairle um Staidreamh (CWPS) an 11 Iúil, an 3 Meán Fómhair agus an 26 Meán Fómhair 2018.

Rinneadh an togra comhréitigh athbhreithnithe ón Uachtaránacht, ina raibh cúpla leasú a moladh ag an gcruinniú a bhí ag Meitheal na Comhairle um Staidreamh an 26 Meán Fómhair 2018 a fhormhuiniú an 18 Deireadh Fómhair 2018 trí nós imeachta an tosta. An 31 Deireadh Fómhair 2018, ghlac Coreper an sainordú chun tús a chur leis an gcaibidlíocht idirinstitiúideach ar an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce.

Reáchtáladh an chéad chruinniú tríthaobhach polaitiúil chomh maith leis an gcéad chruinniú teicniúil faoi Uachtaránacht na hOstaire i mí na Nollag 2018 agus lean Uachtaránacht na Rómáine ar aghaidh le diansceideal cruinnithe polaitiúla agus teicniúla leis an bParlaimint agus leis an gCoimisiún. Cuireadh bailchríoch ar an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce ag cruinniú teicniúil an 25 Eanáir 2019, agus formhuiníodh go sealadach é ag an gcruinniú tríthaobhach polaitiúil ina dhiaidh sin a reáchtáladh an 31 Eanáir 2019.

Mar sin féin, ní bhfuair an comhréiteach thuasluaite dóthain tacaíochta ó na toscaireachtaí. Dá bhrí sin, ar bhonn an dul chun cinn a rinneadh, lean Uachtaránacht na Rómáine leis na pléití d'fhonn teacht ar chomhréiteach a mbeadh glacadh ag tromlach na mBallstát leis.

An 16 Aibreán 2019, ar bhonn thuarascáil LIBE, ghlac an Pharlaimint a seasamh ar an gcéad léamh maidir leis an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce.

Lean Uachtaránacht na Fionlainne le hiarrachtaí Uachtaránacht na Rómáine trí thuilleadh plé a dhéanamh ar an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce ag na cruinnithe a bhí ag Meitheal na Comhairle um Staidreamh an 26 Meán Fómhair agus an 31 Deireadh Fómhair 2019. Ag cruinniú Coreper an 20 Samhain 2019, thacaigh na toscaireachtaí i gcoitinne leis an dara togra comhréitigh, a leagtar amach in 13450/19, a d'ullmhaigh Uachtaránacht na Fionlainne.

Cuireadh an togra comhréitigh thuasluaite i láthair ag an gcruinniú tríthaobhach polaitiúil an 28 Samhain 2019 agus formhuiníodh go sealadach é tar éis athrú a dhéanamh ar aithris 11.

An 28 Samhain 2019, cuireadh an comhréiteach thuasluaite, atá mar thoradh ar an gcaibidlíocht idirinstitiúideach, a leagtar amach in 13193/19, faoi bhráid Mheitheal na Comhairle um Staidreamh agus thacaigh tromlach mór na dtoscaireachtaí leis. An 4 Nollaig 2019, dhaingnigh Coreper an comhaontú ar thángthas air maidir leis an Rialachán maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce, atá in 13193/19.

Ag an gcruinniú a bhí aige an 9 Nollaig 2019, vótáil Coiste LIBE de Pharlaimint na hEorpa ar an téacs a comhaontaíodh ag an gcruinniú tríthaobhach. Ina dhiaidh sin, fuair an Cathaoirleach ar Choiste na mBuanionadaithe litir ó Chathaoirleach Choiste LIBE inar léiríodh go molfadh sé do Choiste LIBE agus don Seisiún Iomlánach, agus faoi réir athbhreithniú ó na dlítheangeolaithe, an comhaontú ar thángthas air sa chruinniú trípháirteach a fhormheas gan aon leasuithe a dhéanamh air, agus ina bhfuil téacs an Rialacháin athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce (15174/2/19 REV 2).

An 27 Eanáir 2020, tháinig an Chomhairle ar chomhaontú polaitiúil faoin Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce (15244/1/19 REV 1 + COR 1). Cuireadh an téacs faoi bhráid na ndlítheangeolaithe lena athbhreithniú ina dhiaidh sin.

I. CUSPÓIR

Tá staidreamh atá iontaofa, ábhartha agus tráthúil ríthábhachtach le haghaidh ceapadh beartas. Is é is aidhm don Rialachán athbhreithnithe seo infhaighteacht staidreamh den chineál sin i réimse na himirce agus na cosanta idirnáisiúnta a áirithiú agus dá réir sin tacú leis an gClár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce.

II. ANAILÍS AR AN SEASAMH ÓN gCOMHAIRLE AR AN gCÉAD LÉAMH

Bhí gá le dianphlé maidir le roinnt gnéithe den Rialachán maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce chun teacht ar chomhaontú: sainmhínithe áirithe atá le húsáid i mbailiú sonraí, sonraí nua atá le bailiú, maoluithe ar bhailiú sonraí atá ar na bacáin, maoiniú ar bhailiú nua sonraí agus úsáid gníomhartha tarmligthe/gníomhartha cur chun feidhme.

Sainmhínithe

Mhol an Pharlaimint athruithe a dhéanamh ar shainmhínithe áirithe atá le húsáid i mbailiú sonraí agus go gcuirfear tús le "imirce neamhrialta" agus "inscne" a úsáid in áit "imirce neamhdhleathach" agus "gnéas" chun sonraí a bhailiú. D'áitigh an Chomhairle go gcoimeádfaí na sainmhínithe atá ann faoi láthair. Níor áiríodh an t-athrú sin sa mholadh ón gCoimisiún le haghaidh Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce agus tar éis roinnt pléití thoiligh an Pharlaimint leanúint le "imirce neamhdhleathach" agus "gnéas" a úsáid chun sonraí a bhailiú, agus í ag cur i dtábhacht an gá atá le téarmaíocht ceart, neamh-idirdhealaitheach a úsáid.

Bailiúchán nua sonraí

Sa togra bunaidh ón gCoimisiún le haghaidh Rialacháin athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce, moladh go ndéanfaí nuashonrú ar Rialachán 2007 maidir le staidreamh i ndáil le himirce trí athruithe áirithe a thabhairt isteach a mhéad a bhaineann le bailiú sonraí i ndáil le cosaint idirnáisiúnta, náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh, athlonnú agus ceadanna cónaithe.

Bailíodh cuid den fhaisnéis ar go leor de na hathróga agus de na dí-chomhiomlánuithe nua sin cheana ar bhonn deonach, agus bhí sé mar aidhm ag an gCoimisiún bunús dlí a sholáthar do bhailiú éigeantach na sonraí nua sin.

Mhol an Pharlaimint 91 leasú ar fad ar an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce. Ag eascairt as na leasuithe sin, cuireadh síos 55 leasú chun an bailiú sonraí éigeantach a mhéadú agus de bhreis ar na tograí ón gCoimisiún, tabhairt faoi tuilleadh sonraí nua fós a bhailiú (athróga nua agus dí-chomhiomlánuithe nua) a mhéad a bhaineann le cosaint idirnáisiúnta agus ceadanna cónaithe, agus a mhéad a bhaineann leis an imirce idirnáisiúnta agus bac a chur ar theacht isteach neamhdhleathach agus ar fhanacht neamhdhleathach, nárbh fhéidir an nuashonrú ina leith a thuar sa togra bunaidh ón gCoimisiún.

I bhfianaise gur beartaíodh méadú chomh suntasach sin ar raon feidhme an Rialacháin athbhreithnithe, mar chomhréiteach, mhol an Chomhairle go dtabharfaí isteach coincheap staidéar píolótach lena bhféadfaí tástáil a dhéanamh ar dtús ar indéantacht roinnt athróga agus dí-chomhiomlánuithe nua atá beartaithe trí bhíthin na staidéar píolótach, seachas tabhairt faoi bhailiú sonraí atá ar na bacáin, agus nach bhféadfaí sonraí nua a bhailiú ach toradh dearfach a bheith ar na staidéir phíolótacha.

Mar thoradh ar an dianchaibidlíocht, áiríodh cuid d'iarrataí na Parlaiminte maidir le bailiú nua sonraí mar chuid den bhailiú sonraí atá ar na bacáin, cuireadh deireadh le cuid eile acu (go háirithe a mhéad a bhaineann leis an mbailiú sonraí atá beartaithe a raibh an baol ann nach dtiocfadh aon torthaí ábhartha/úsáideacha as), agus déanfar tástáil ar chuid eile ar dtús trí bhíthin na staidéar píolótach.

Maoluithe

I gcásanna ina mbeadh gá le hoiriúnaithe móra ar chórais náisiúnta staidrimh Ballstáit mar gheall ar chur chun feidhme an Rialacháin athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce, d'iarr an Chomhairle sa Rialachán athbhreithnithe go bhféadfaí, i gcásanna lena bhfuil údar cuí agus ar feadh tréimhse theoranta, maoluithe a dheonú. Thug an Chomhairle le fios go bhféadfadh oiriúnuithe móra den sórt sin teacht chun cinn go háirithe i gcás inarb éigean tráthúlacht a fheabhsú, leagan amach mhodhanna bhailiú na sonraí a oiriúnú, lena n-áirítear an rochtain ar fhoinsí riaracháin, nó inarb éigean uirlisí nua a fhorbairt chun sonraí a tháirgeadh. Chomhaontaigh an Pharlaimint gur cheart an fhoráil sin a áireamh sa Rialachán athbhreithnithe agus go bhféadfaí maolú den chineál sin a chur i bhfeidhm, arna iarraidh sin ar an gCoimisiún, ar feadh tréimhse go ceann trí bliana, agus féidearthacht ann síneadh ama dhá bhliain eile a chur leis.

Maoiniú

Mar choimirce bhreise do na Ballstáit, i bhfianaise an mhéadaithe shuntasaigh a rinneadh ar an raon feidhme i ndáil le bailiú nua sonraí, d'iarr an Chomhairle go n-áireofaí Airteagal nua maidir leis an maoiniú, lena áirithiú go mbeidh na Ballstáit in ann an maoiniú airgeadais ón Aontas a fháil chun an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le hImirce a chur chun feidhme. Thoiligh an Pharlaimint beart coimirce den chineál sin a áireamh, ar dá réir a bheadh na Ballstáit incháilithe do thacaíocht ón Aontas chun modheolaíochtaí nua maidir le staidreamh a fhorbairt (lena n-áirítear rannpháirtíocht sna staidéir phíolótacha) agus chun bailiúcháin nua sonraí a fhorbairt nó a chur chun feidhme.

Gníomhartha tarmligthe/gníomhartha cur chun feidhme

Chomhaontaigh an Chomhairle leis an togra ón gCoimisiún gur cheart, faoin Rialachán athbhreithnithe maidir le staidreamh i ndáil le hImirce, cumhacht a thabhairt don Choimisiún trí ghníomhartha cur chun feidhme, agus mhol an Pharlaimint gníomhartha tarmligthe a úsáid chun sainmhínithe a nuashonrú, dí-chomhiomlánuithe a shonrú agus na rialacha maidir le cruinneas agus caighdeán cáilíochta a leagan síos. Le linn na caibidlíochta, comhaontaíodh nach raibh aon ghá le cumhacht a thabhairt chun sainmhínithe a athrú, dá bhrí sin d'fhéadfaí gníomhartha cur chun feidhme a úsáid chun cumhacht a tharmligean faoin Rialachán athbhreithnithe, lena n-áirítear chun dí-chomhiomlánuithe a shonrú.

III. CONCLÚID

Is léiriú é an seasamh ón gComhairle ar an gcéad léamh ar an gcomhréiteach ar thángthas air sa chaibidlíocht idir an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa, arna héascú ag an Coimisiún. A luaithe a ghlacfar é, déanfaidh an Rialachán athbhreithnithe maidir le Staidreamh i ndáil le himirce bailiú sonraí i réimse na himirce mar a dhéantar é faoi láthair a fheabhsú agus a mhéadú. A bhuí leis, baileofar níos mó sonraí i ndáil le cosaint idirnáisiúnta, ceadanna cónaithe, bac a chur ar theacht isteach neamhdhleathach agus ar fhanacht neamhdhleathach agus i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh. Ina theannta sin, tabharfar an deis leis an Rialachán tástáil a dhéanamh ar indéantacht bailiúchán sonraí níos stóinsithe sna réimsí sin trí bhíthin na staidéar píolótach agus ar an gcaoi sin cuireann sé le cur chun feidhme an Chláir Oibre Eorpaigh maidir leis an Imirce.