MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Aithnítear i mbeartas an Ghréasáin Thras-Eorpaigh Iompair (TEN-T) an tábhacht straitéiseach a bhaineann le gréasán bonneagair iompair uile-Eorpach a fhorbairt do shochaí agus do gheilleagar an Aontais. Tá spriocdhátaí cumhdaithe i ndlí an Aontais don chroíghréasán (atá le tabhairt chun críche faoi 2030) agus don ghréasán cuimsitheach (faoi 2050).

Is uirlis iad conairí an chroíghréasáin, de réir mar atá leagtha amach in Iarscríbhinn I le Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 (“an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa” nó “Rialachán CEF”), chun cúnamh a thabhairt cur chun feidhme an chroíghréasáin a chomhordú. Tá na conairí dírithe ar chomhtháthú módach, ar idir-inoibritheacht agus ar fhorbairt chomhordaithe bonneagair, go háirithe i ranna trasteorann agus i scrogaill. Tá ar na Ballstáit rannpháirtiú i gconairí an chroíghréasáin i gcomhréir le hAirteagal 44(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013.

Tá an Ríocht Aontaithe ina cuid de Chonair Chroíghréasáin na Mara Thuaidh – na Meánmhara (“Conair MTM”). Áirítear le conair MTM naisc idir Béal Feirste, Baile Átha Cliath agus Corcaigh ar oileán na hÉireann mar aon le naisc sa Bhreatain Mhór ó Ghlaschú agus ó Dhún Éideann sa tuaisceart chuig Folkestone agus Dover sa deisceart. Ina theannta sin, tá codanna agus nóid na Ríochta Aontaithe san áireamh sa tábla de “ranna réamhaitheanta lena náirítear tionscadail” do chonair MTM.

An 29 Márta 2017, chuir an Ríocht Aontaithe isteach fógra á rá go raibh rún aici tarraingt siar as an Aontas de bhun Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Fágann sin, mura ndaingneofar comhaontú um tharraingt siar ina leagfar síos dáta eile, go scoirfidh dlí uile an Aontais, an dlí príomhúil agus an dlí tánaisteach araon, d'fheidhm a bheith aige maidir leis an Ríocht Aontaithe ón 30 Márta 2019, ("dáta an tarraingt siar"). Athshaineofar an Ríocht Aontaithe mar thríú tír, tír nach Ballstát den Aontas í.

Mura mbunaítear socrúcháin idirthréimhseacha i gcomhaontú um tharraingt siar, beidh deireadh le ballraíocht na Ríochta Aontaithe i gconair MTM ón 30 Márta 2019. Ní bheidh a húdaráis ná a páirtithe leasmhara rannpháirteach a thuilleadh i gcruinnithe agus i ngníomhaíochtaí a bhaineann leis an gconair.

Mar gheall ar mhéid an chomhtháthaithe idir geilleagar na hÉireann agus geilleagar na Ríochta Aontaithe, agus ós rud é go bhfuil Éire suite ar imeall geografach an Aontais, beidh tionchar nach beag ag tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas ar Éirinn. Tá an Ríocht Aontaithe ina nasc iompair ríthábhachtach idir Éirinn agus an mhór-roinn. Dá réir sin is gá ailíniú bealaigh chonair MTM a leasú ionas nach ngearrfar an chonair ina dá chuid ar leith, gan Éire a bheith nasctha a thuilleadh le mór-roinn an Aontais.

I gcás trádála le mór-roinn na hEorpa, braitheann Éire go mór ar sheirbhísí coimeádán gearrthurais agus ar sheirbhísí farantóireachta. Is modh tábhachtach trádála seirbhísí coimeádán gearrthurais le tríú tíortha trí mhoil atá suite i mór-roinn na hEorpa, cé go núsáidtear seirbhísí farantóireachta fosta le haghaidh trádáil leis an Ríocht Aontaithe.

Beidh feabhsú na nasc iompar laistigh d’oileán na hÉireann ar cheann de na príomhbhealaí chun dul i ngleic leis na dúshláin a eascraíonn as tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas agus chun freastal ar an méadú ar na riachtanais trádála trí chalafoirt na hÉireann.

Murab ionann agus a lán réigiún sa chonair, braitheann Éire ar sheirbhísí friothálacha seachas ar sheirbhísí coimeádán domhainfharraige díreacha, chun í a nascadh le líonraí coimeádán domhanda, mar sin is céim thábhachtach í rochtain intíre agus mhuirí (“Mótarbhealaí na Farraige” san áireamh) ar phríomh-chalafoirt a fheabhsú chun tuilleadh comhtháthaithe a bhaint amach laistigh den chonair.

Dhéanfadh an rialachán atá molta ailíniú bealaí chonair MTM a choigeartú trí naisc mhuirí nua a chur leis idir príomh-chalafoirt Éireannacha Bhaile Átha Cliath agus Chorcaí agus calafoirt chonair MTM sa Bheilg (Zeebrugge, Antuairp) agus san Ísiltír (Rotterdam). Thiocfadh sé i bhfeidhm ón dáta nach mbeidh feidhm a thuilleadh ag Rialachán SCE maidir leis an Ríocht Aontaithe, agus dá réir sin nach mbeidh an Ríocht Aontaithe páirteach a thuilleadh le conair MTM.