TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG AN gCOMHAIRLE

Treoir maidir le beartas fioscach le haghaidh 2023

1.Réamhrá

Rinne ionradh na Rúise ar an Úcráin dochar do shlándáil agus cobhsaíocht na hEorpa agus an domhain mhóir. Is cor cinniúna don Eoraip é an méid a thit amach le déanaí, rud a chuireann an t‑ord síochána atá againn i mbaol go bunúsach. Seasann an tAontas Eorpach i ndlúthpháirtíocht leis an Úcráin ó thaobh na polaitíochta de agus ó thaobh an gheilleagair de. Mar fhreagairt ar na gníomhaíochtaí míleata gan chúis gan údar atá á ndéanamh ag an Rúis, d’fhormheas an tAontas pacáiste smachtbhannaí ollmhóra spriocdhírithe a mbeidh an tionchar is mó is féidir acu ar gheilleagar na Rúise agus ar an scothaicme pholaitiúil. Tá roinnt dúshlán práinneach roimh an Aontas san am céanna, go háirithe i ndáil le sreafaí dídeanaithe, leis an tslándáil agus le frithbhearta a d’fhéadfadh an Rúis a dhéanamh. Tá baol ann go mbeidh tionchar diúltach ag an ngéarchéim seo ar an bhfás, lena n‑áirítear tríd na hiarmhairtí ar na margaí airgeadais, tuilleadh brúnna ar phraghsanna fuinnimh, scrogaill mharthanacha sa slabhra soláthair agus éifeachtaí muiníne.

Leis an éiginnteacht eisceachtúil agus na rioscaí eisceachtúla, tá gá le comhordú láidir na mbeartas eacnamaíoch agus fioscach chun aistriú amach as géarchéim COVID‑19. Freagairt throm chomhordaithe an bheartais fhioscaigh ar an bpaindéim, tacaíocht nach bhfacthas a leithéid cheana ó ionstraimí nua de chuid an Aontais agus an beartas airgid réidh, chuidigh na nithe sin le geilleagar an Aontais teacht tríd an ngéarchéim agus tá siad mar bhonn leis an téarnamh. Shroich an tAontas an leibhéal OTI a bhí ann roimh an bpaindéim sa tríú ráithe de 2021; i réamhaisnéis gheimhridh 2022 ón gCoimisiún, measadh go mbeadh an t‑aschur ag leibhéal níos airde ná mar a bhí ann roimh an bpaindéim faoi dheireadh 2022 i ngach Ballstát. Agus an saol ag bogadh ar aghaidh, ba cheart leanúint den bheartas fioscach, mar aon le beartais eacnamaíocha níos leithne, a chomhordú go dlúth chun inbhuanaitheacht fhioscach a áirithiú agus chun cuidiú leis an téarnamh a chothú agus geilleagar an Aontais a aistriú chuig conair lena mbaineann fás níos láidre agus níos inbhuanaithe, d’ainneoin timpeallacht na cruinne atá imithe in olcas.

Ní mór na beartais fhioscacha a bheith ullamh le freagairt do na dálaí atá ag athrú go tapa. Tá an timpeallacht beartais ag forbairt. Tá sé beartaithe deireadh de réir a chéile a chur le bearta sealadacha éigeandála a bhaineann leis an bpaindéim in 2022, i gcomhréir le normalú forchéimnitheach na staideanna sláinte poiblí. () Is léir ón tuar boilscithe gearrthéarmach go ndéanfar an beartas airgeadaíochta a normalú de réir a chéile. Mar sin féin, meastar go mbeidh tionchar diúltach ag an ionradh ar an Úcráin ar an tuar atá tagtha chun a bheith níos éiginnte agus lena mbaineann rioscaí atá ag claonadh i dtreo an taoibh thíos. Leanfar d’fheidhm a bheith ag an ‘gclásal éalaithe ginearálta’, mar a thugtar air, den Chomhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis (CCF) () in 2022. Leis sin beifear in ann an beartas fioscach a oiriúnú don staid atá ag forbairt chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin phráinneacha a bhaineann leis an ngéarchéim seo. Ar bhonn réamhaisnéis gheimhridh 2022 ón gCoimisiún, táthar ag súil go ndéanfar an clásal ginearálta éalaithe a dhíghníomhachtú ó 2023 ar aghaidh. () Déanfar athmheasúnú air sin ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2022 ón gCoimisiún i bhfianaise na héiginnteachta móire. Athsheoladh an díospóireacht i ndáil leis an gcreat rialachais eacnamaíoch faoi dheireadh i mí Dheireadh Fómhair 2021 d’fhonn teacht ar chomhthoil leathan maidir leis an mbealach chun cinn a bheidh réidh in am do 2023. ()

Leis an Teachtaireacht seo, tugtar treoir do na Ballstáit maidir le riaradh agus comhordú an bheartais fhioscaigh, ag brath ar an ionchas eacnamaíoch atá ag forbairt. Cuirtear san áireamh leis an treoir an t‑eispéireas dearfach a bhí ann le treoir chomhchosúil a cuireadh ar fáil i mí an Mhárta 2021, rud a chuidigh leis an bplé leanúnach sa Chomhairle, sa Ghrúpa Euro agus le páirtithe leasmhara eile an Aontais agus páirtithe leasmhara idirnáisiúnta maidir le freagairt chuí an bheartais fhioscaigh agus a oiriúnaithe. Léiriú ar réamhaisnéis gheimhridh 2022 ón gCoimisiún atá sna prionsabail agus ba cheart do na Ballstáit iad a úsáid mar threoir ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú atá le teacht gan mhoill. Déanfar an treoir a choigeartú do na forbairtí eacnamaíocha de réir mar is gá sa Phacáiste Earraigh den Seimeastar Eorpach ón gCoimisiún ag deireadh mhí na Bealtaine 2022 ar a dhéanaí.

Tá ceithre roinn sa chuid eile den Teachtaireacht. Tugtar tuairisc i Roinn 2 ar an ionchas eacnamaíoch le haghaidh 2022 agus 2023. Leagtar amach cúig phrionsabal i Roinn 3 agus tarraingítear ar impleachtaí na moltaí fioscacha atá bunaithe ar réamhaisnéis gheimhridh atá le moladh do na Ballstáit i mí na Bealtaine 2022 maidir lena bpleananna buiséadacha in 2023. Tá achoimre i Roinn 4 ar staid na himeartha maidir leis an athbhreithniú ar rialachas eacnamaíoch. Leagtar amach na chéad chéimeanna eile i Roinn 5.

2.Staid agus ionchas eacnamaíoch

Tá geilleagar an Aontais Eorpaigh sa tríú bliain de phaindéim COVID‑19 anois tar éis an bhearna a dhúnadh maidir leis an leibhéal aschuir a bhí ann roimh an bpaindéim. Tháinig geilleagar an Aontais chuige féin go láidir in 2021 agus ní raibh an dífhostaíocht chomh híseal céanna riamh ach chuaigh an luas forbartha i léig i dtreo dheireadh na bliana. De thoradh ar theacht chun cinn an athraithigh ‘Omicron’, tugadh isteach srianta soghluaisteachta an athuair, cuireadh strus athnuaite ar chórais cúraim sláinte agus bhí ganntanas saothair ann de bharr breoiteachta, coraintín agus dualgais chúraim. Tháinig méadú ar phraghsanna tráchtearraí agus fuinnimh mar thoradh ar an mbriseadh leanúnach soláthair in éineacht leis an éileamh láidir. Chuir na forbairtí díobhálacha sin isteach ar an móiminteam fáis san Aontas agus bhí fíor-ráta fáis OTI ag éirí níos moille sa ráithe dheireanach de 2021.

Tuaradh i réamhaisnéis gheimhridh 2022 ón gCoimisiún go leanfaí den mhéadú eacnamaíoch láidir ar gheilleagar an Aontais, ach is ar bhonn níos laige a dhéanfar sin ag tús 2022 agus 2023. I ndiaidh an tseala laig, bhí dlús le teacht faoin méadú eacnamaíoch arís sa dara ráithe de 2022 agus bhí sé le leanúint de bheith láidir le linn na tréimhse réamhaisnéise. Lean na bunphrionsabail a bhí mar bhonn leis an méadú de bheith láidir. Margadh saothair atá ag dul i bhfeabhas, coigilteas ard teaghlaigh, coinníollacha maoiniúcháin atá fós fabhrach, agus imscaradh chistí na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF), bhí na nithe sin uile réidh le céim fhorleathnaitheach fhadtréimhseach agus láidir a chothú. De réir na réamhaisnéise geimhridh, measadh go sroichfeadh fíor-ráta fáis OTI an Aontais 4.0 % in 2022, 1.3 pointe céatadáin níos ísle ná in 2021 ach i bhfad os cionn an mheánleibhéil fhadtréimhsigh mar sin féin. Tuaradh sa réamhaisnéis gheimhridh () go leanfadh cúrsaí de bheith normálta arís in 2023 nuair a measadh go maolódh an fás go 2.8 %.

Níor cuireadh san áireamh sa réamhaisnéis gheimhridh an t‑ionradh ar an Úcráin ná an teannas geopholaitiúil a tháinig as sin. Tá tionchar diúltach aige sin ar an ionchas fáis agus claochlaíonn sé na rioscaí níos mó i dtreo an taobh thíos. Mar shampla, féadfaidh sé tarlú go mbeidh an boilsciú níos airde ná mar a bhíothas ag súil leis mar thoradh ar bhrúnna costais a eascraíonn as scrogaill ar thaobh an tsoláthair. Praghsanna fuinnimh níos airde a chuirtear ar aghaidh ó phraghsanna do tháirgeoirí go praghsanna do thomhaltóirí ní ba mhó, d’fhéadfadh siad cur isteach ar an éileamh comhiomlán. Is dócha go leanfaidh na scrogaill sa soláthar domhanda ar aghaidh ar feadh cuid mhaith de 2022. Ina theannta sin, d‘fhéadfadh sé go leanfadh an boilsciú de bheith ard thar thréimhse níos faide mar gheall ar éifeachtaí indíreacha a bheith níos airde ná mar a bhíothas ag súil de thoradh ar mhéaduithe pá a d’fhéadfadh a bheith os cionn na táirgiúlachta. Ar an taobh dearfach de, d’fhéadfadh infheistíochtaí atá á gcothú ag RRF agus ag cistí faoin gCreat Ilbhliantúil Airgeadais (CAI), lena n‑áirítear cistí Bheartas Comhtháthaithe an Aontais, ríog níos láidre a chruthú do ghníomhaíocht.

3.Na príomhphrionsabail agus impleachtaí maidir leis an treoir fhioscach

Leagtar amach sa roinn seo na príomhphrionsabail lena dtreorófar measúnú an Choimisiúin ar chláir na mBallstát um Chobhsaíocht agus um Chóineasú. Tá na himpleachtaí do na moltaí fioscacha atá le moladh do na Ballstáit i mí na Bealtaine 2022 maidir lena bpleananna buiséadacha in 2023 bunaithe ar réamhaisnéis gheimhridh 2022 ón gCoimisiún. Déanfaidh an Coimisiún dlúthfhaireachán ar an staid agus coigeartóidh sé a threoir maidir le beartais de réir mar is gá.

Déanfar moltaí fioscacha le haghaidh 2023 a fhoirmliú i dtéarmaí cáilíochtúla agus beidh bonn cainníochtúil leo. I bhfianaise na ndálaí eacnamaíocha sonracha agus na ndeacrachtaí a thagann as sin i ndáil le bearnaí aschuir mar aon le comharduithe struchtúracha a mheas, molfaidh an Coimisiún san earrach, mar a rinne sé anuraidh, treoir thírshonrach maidir le beartas fioscach lena gcuirtear leis an gcur chuige a glacadh i leith an mholta fhioscaigh le haghaidh 2022, lena gcuirtear teorainn le fás an chaiteachais reatha agus lena dtugtar aird ar cháilíocht agus comhdhéanamh an airgeadais phoiblí. Is ar an mbonn sin a dhéanfaidh an Coimisiún faireachán ar na torthaí fioscacha in aghaidh na moltaí. Déanfar measúnú san fhómhar ar bhuiséid na mBallstát sa limistéir euro le haghaidh 2023 sna Tuairimí ón gCoimisiún maidir leis na Dréachtphleananna Buiséadacha.

Prionsabal#1: Comhordú beartais agus meascán beartais comhsheasmhach a áirithiú

Tá comhordú na mbeartas fioscach ríthábhachtach i gcónaí. D’éirigh go han‑mhaith le freagairt chomhordaithe fhioscach na mBallstát ar mhórshleabhcadh eacnamaíoch COVID‑19, a éascaítear leis an gclásal éalaithe ginearálta agus a bhfuil gníomhaíochtaí ar leibhéal an Aontais ag tacú léi, chun an tionchar ar an ngeilleagar a mhaolú. Tá gá le comhordú láidir leanúnach na mbeartas fioscach chun aistriú rianúil a áirithiú i dtreo conair fáis nua inbhuanaithe agus i dtreo na hinbhuanaitheachta fioscaí.

Ba cheart staid fhioscach iomchuí don limistéar euro a bheith mar thoradh ar chothromaíocht chuí idir inbhuanaitheacht agus breithnithe cobhsúcháin. Tá sé ríthábhachtach nasc den sórt sin a bhaint amach ar leibhéal na tíre agus gné an limistéir euro/an Aontais á cur san áireamh. Cé go bhfuil an geilleagar ag tairbhiú go fóill de ghnéithe bunúsacha fónta agus tacaíocht ó chistí an Aontais, ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta go háirithe, nuair a chuirfear deireadh de réir a chéile leis na bearta a rinneadh chun tacú leis an ngeilleagar le linn na paindéime, bainfear an dlús a tháinig leis na bearta sin ar bhonn comhiomlán in 2023. Le huainiú agus luas an normalaithe ar an mbeartas fioscach, ba cheart breithniú a dhéanamh freisin ar na hidirghníomhaíochtaí le beartais na hearnála airgeadaíochta agus airgeadais agus ar an ríog fhioscach a thagann ó RRF ().

I bhfianaise na réamhaisnéise geimhridh, tá an Coimisiún den tuairim gur cosúil gurb iomchuí aistriú ó staid fhioscach thacúil chomhiomlán in 2020-2022 go staid fhioscach chomhiomlán atá neodrach a bheag nó a mhór in 2023, ach tá sé ullamh san am céanna freagairt don staid eacnamaíoch atá ag forbairt.