(5)Tá an Clásal Éalaithe Ginearálta gníomhach ó Mhárta 2020. Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 3 Márta 2021, leag sé amach a thuairim gur cheart an cinneadh maidir le clásal ginearálta éalaithe a dhíghníomhachtú nó a chur i bhfeidhm go leanúnach a dhéanamh mar mheasúnú foriomlán ar staid an gheilleagair, agus leibhéal na gníomhaíochta eacnamaíche san Aontas nó sa limistéar euro i gcomparáid leis an leibhéal réamh-ghéarchéime (deireadh-2019) mar phríomhchritéar cainníochtúil. Mar gheall ar éiginnteacht mhéadaithe agus rioscaí láidre taobh thiar den ionchas eacnamaíoch i gcomhthéacs an chogaidh san Eoraip, is gá síneadh a chur le clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis ar feadh na bliana 2023.

(4)Agus aird á tabhairt ar an staid eacnamaíoch agus gheopholaitiúil atá ag athrú go tapa, atosaíonn an Seimeastar Eorpach a chomhordú ginearálta maidir le beartas eacnamaíoch agus fostaíochta in 2022, agus é á fhorbairt i gcomhréir le riachtanais cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta mar a leagtar amach i Suirbhé Bliantúil 2022 don Fhás Inbhuanaithe. Chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, tá sé ríthábhachtach go gcuirfear na pleananna téarnaimh agus athléimneachta glactha chun feidhme, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar fhothacar suntasach de na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh i dtimthrialla Sheimeastar 2019 agus 2020, nó orthu ar fad. Tá moltaí tírshonracha 2019 agus 2020 chomh ábhartha céanna fós maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n‑athbhreithniú, arna nuashonrú nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241, i dteannta aon mholadh tírshonrach a eisíodh suas go dtí dáta tíolactha an phlean mhodhnaithe.

(3)Tá athrú suntasach tagtha ar an gcomhthéacs geopholaitiúil agus eacnamaíoch i ngeall ar ionradh na Rúise ar an Úcráin i ndiaidh na paindéime domhanda. Tá tionchar an ionraidh ar gheilleagair na mBallstát le sonrú trí phraghsanna níos airde fuinnimh agus bia agus trí ionchais fáis níos laige, mar shampla. Is iad na teaghlaigh leochaileacha atá i mbochtaineacht fuinnimh nó atá i mbaol bochtaineachta fuinnimh is mó atá thíos leis na praghsanna fuinnimh níos airde. Ina theannta sin, tá sruth daoine isteach san Aontas nach bhfacthas a leithéid riamh agus iad ag teitheadh ón Úcráin. Sa chomhthéacs sin, an 4 Márta 2022, tionscnaíodh an Treoir um Chosaint Shealadach den chéad uair, rud a thug an ceart chun fanacht go dleathach san Aontas mar aon le rochtain ar oideachas agus oiliúint, ar an margadh saothair, agus ar chúram sláinte, tithíocht agus leas sóisialta do dhaoine easáitithe ón Úcráin. Cuirtear tacaíocht eisceachtúil ar fáil don Liotuáin faoi thionscnamh na Gníomhaíochta Comhtháthaithe do Dhídeanaithe san Eoraip (CARE) agus trí réamh-mhaoiniú breise faoin gclár Cúnamh Téarnaimh don Chomhtháthú agus do Chríocha na hEorpa (REACT-EU) chun aghaidh a thabhairt go práinneach ar riachtanais fáilte agus lánpháirtíochta le haghaidh na ndaoine atá ag teitheadh ón Úcráin.

(2)An 24 Samhain 2021, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe, rud a chur tús le Seimeastar Eorpach 2022 le haghaidh comhordú beartais eacnamaíoch. Thug sé aird chuí ar an ngealltanas comhpháirteach athdhearbhaithe ón gCruinniú Mullaigh Sóisialta in Porto i mí na Bealtaine 2021 chun Colún Eorpach na gCeart Sóisialta arna fhógairt ag Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún an 17 Samhain 2017 a chur chun feidhme a thuilleadh. D’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí Shuirbhé Bliantúil 2022 don Fhás Inbhuanaithe an 25 Márta 2022. An 24 Samhain 2021, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin an Tuarascáil maidir leis an Sásra Foláirimh, ar tuarascáil í nár sainaithníodh an Liotuáin inti mar cheann de na Ballstáit a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún moladh le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro, moladh a ghlac an Chomhairle an 5 Aibreán 2022, chomh maith le togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2022 ar Fhostaíocht ina ndearnadh anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte do Bheartas Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, togra a ghlac an Chomhairle an 14 Márta 2022.

(1)Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Is rud é an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a chuireann tacaíocht airgeadais ar fáil le haghaidh chur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochta, arb é atá i gceist leis spreagadh airgeadais a mhaoiníonn an tAontas. Cuidíonn sé leis an téarnamh eacnamaíoch agus le cur chun feidhme athchóirithe atá inbhuanaithe agus a spreagann fás agus infheistíocht, go háirithe chun an t‑aistriú digiteach agus glas a chur chun cinn, agus neartaíonn sé athléimneacht agus fás ionchasach gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sé freisin le hairgeadais phoiblí inbhuanaithe a neartú agus le borradh a chur faoi fhás agus faoi chruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Ba é [was] uasmhéid na ranníocaíochta airgeadais in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid Téarnamh agus Athléimneachta, arna nuashonrú an [XX] Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

(6)I gcomhréir leis an gcur chuige sa tuairim ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 maidir le Clár Cobhsaíochta 2021, is fearr an seasamh fioscach a thomhas mar an t‑athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), cé is moite de bhearta éigeandála sealadacha a bhaineann le COVID-19 ach lena n‑áirítear caiteachas arna mhaoiniú le tacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid Téarnaimh Athléimneachta agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas leis an bhfás féideartha meántéarmach. Agus níos faide ná an staid fhioscach fhoriomlán, d’fhonn a mheas an bhfuil an beartas fioscach náisiúnta stuama agus an bhfuil a chomhdhéanamh fabhrach do ghnóthú inbhuanaithe a bheidh comhsheasmhach leis na haistrithe glasa agus digiteacha, tabharfar aird freisin ar an éabhlóid atá tagtha ar an gcaiteachas príomha reatha atá maoinithe go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le COVID-19 a áireamh) agus ar an infheistíocht.

(7)An 2 Márta 2022, ghlac an Coimisiún Teachtaireacht lena gcuirtear treoir leathan ar fáil maidir le beartas fioscach in 2023, a raibh sé mar aidhm léi tacú le hullmhú Chláir na mBallstát um Chobhsaíocht agus um Chóineasú agus comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún dá aire go mbeadh sé iomchuí in 2023, bunaithe ar an ionchas maicreacnamaíoch a bhí ann i réamhaisnéis gheimhridh 2022, aistriú ó sheasamh fioscach comhiomláin tacaíochta in 2020-2022 go staid chomhiomlán fhioscach a bheadh neodrach tríd is tríd, agus go bhfuil sé réidh chun freagairt don staid eacnamaíoch atá ag teacht chun cinn. D’fhógair an Coimisiún gur cheart leanúint de dhifreáil a dhéanamh idir na moltaí fioscacha do 2023 ar fud na mBallstát agus iarmhairtí trastíortha a d’fhéadfadh a bheith ann a chur san áireamh. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit an treoir ina gCláir um Chobhsaíocht agus um Chóineasú a léiriú. Gheall an Coimisiún go ndéanfadh sé dlúthfhaireachán ar na forbairtí eacnamaíocha agus go n‑athróidh sé a threoir beartais de réir mar is gá agus ar a dhéanaí ina Sheimeastar pacáiste earraigh a bheidh ann i ndeireadh mhí na Bealtaine 2022.

(8)Maidir leis an treoir fhioscach a cuireadh ar fáil an 2 Márta 2022, cuirtear san áireamh sna moltaí fioscacha do 2023 an t‑ionchas eacnamaíoch atá ag dul in olcas, an éiginnteacht mhéadaithe agus rioscaí níos ísle, agus an boilsciú níos airde i gcomparáid leis an réamhaisnéis geimhridh. I bhfianaise na mbreithnithe sin, ní mór don fhreagairt fhioscach infheistíocht phoiblí a leathnú i gcomhair an aistrithe ghlais agus dhigitigh agus na slándála fuinnimh, agus cumhacht ceannaigh na dteaghlach is leochailí a choimeád ar bun chun tionchar an ardaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú agus chun an brú boilscithe a theorannú ó éifeachtaí indíreacha trí bhearta spriocdhírithe agus sealadacha; Ní mór don bheartas fioscach leanúint de bheith ag dul in oiriúint do na cúinsí atá ag athrú go tapa, agus ní mór idirdhealú a dhéanamh idir tíortha ag brath ar a staid fhioscach agus eacnamaíoch, lena n‑áirítear maidir le neamhchosaint na ndaoine easáitithe ón Úcráin don ghéarchéim agus do rabharta daoine easáitithe ón Úcráin.

(9)An 14 Bealtaine 2021, chuir an Liotuáin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 20 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta le haghaidh na Liotuáine. Tá scaoileadh na dtráthchodanna coinníollach ar chinneadh ón gCoimisiún a ghlactar i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh go bhfuil na clocha míle agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an Liotuáin. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

(10)An 27 Aibreán 2022, thíolaic an Liotuáin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2022 agus, an 29 Aibreán 2022, a Clár Cobhsaíochta 2022 i gcomhréir leis an spriocdháta a bunaíodh in Airteagal 4 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta 2022 um Athchóiriú ar thuairisciú leathbhliantúil na Liotuáine ar an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

(11)D’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2022 maidir leis an Liotuáin an 23 Bealtaine 2022. Rinne sí measúnú ar an dul chun cinn atá déanta ag an Liotuáin maidir le haghaidh a thabhairt ar na moltaí tír-shonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle in 2019, 2020 agus 2021, agus bhreathnaigh sí ar chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta ag an Liotuáin, ag cur leis an Scórchlár Téarnaimh agus Athléimneachta. Ar bhonn na hanailíse sin, sa tuarascáil tíre, sainaithníodh bearnaí i ndáil leis na ndúshláin sin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, mar aon le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn, lena n‑áirítear iad siúd is toradh ar ionradh na Rúise ar an Úcráin. Rinneadh measúnú inti freisin ar dhul chun cinn na Liotuáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh spriocanna ceannlíne AE maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú bochtaineachta a bhaint amach, mar aon le dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

(12)An 23 Bealtaine 2022, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) CFAE. Pléadh staid bhuiséadach na Liotuáine sa tuarascáil sin, toisc go bhfuil sé beartaithe go sáróidh a heasnamh ginearálta rialtais in 2022 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an Teachtaireacht an 2 Márta 2022, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua maidir le heasnamh iomarcach a oscailt in earrach 2022 agus déanfaidh sé athmheasúnú ar a ábhartha a bheadh sé nósanna imeachta maidir le heasnamh iomarcach a oscailt san fhómhar 2022.

(13)An 20 Iúil 2020, mhol an Chomhairle don Liotuáin na bearta uile is gá a dhéanamh in 2020 agus 2021, i gcomhréir leis an gclásal ginearálta éalaithe, chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar an bpaindéim, chun an geilleagar a chothú agus chun tacú leis an téarnamh ina dhiaidh sin. Mhol sí freisin go saothródh an Liotuáin, nuair is féidir sin le dálaí eacnamaíocha, beartais fhioscacha atá dírithe ar riochtaí fioscacha meántéarmacha stuama a bhaint amach agus ar inbhuanaitheacht fiachais a áirithiú, agus feabhas a chur ar an infheistíocht ag an am céanna. In 2021, bunaithe ar shonraí a bhailíochtaigh Eurostat, thit easnamh ginearálta rialtais na Liotuáine ó 7.3 % de OTI in 2020 go 1.0 % in 2021. Thacaigh freagairt an bheartais fhioscaigh ón Liotuáin leis an téarnamh eacnamaíoch in 2021, agus tháinig laghdú ar bhearta sealadacha tacaíochta éigeandála ó 3.9 % de OTI in 2020 go 2.8 % in 2021. Tá na bearta a ghlac an Liotuáin in 2021 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 20 Iúil 2020. Den chuid is mó, is bearta sealadacha a bhí sna bearta buiséadacha lánroghnacha a ghlac an rialtas in 2020 agus in 2021. Ag an am céanna, níor bhearta sealadacha roinnt de na bearta lánroghnacha a ghlac an rialtas le linn na tréimhse 2020 go 2021 ná ní raibh siad comhoiriúnaithe le bearta fritháirimh, agus is cúiteamh níos airde d’fhostaithe na hearnála poiblí a bhí i gceist leo den chuid is mó. Bunaithe ar shonraí a bhailíochtaigh Eurostat, ba ionann fiachas ginearálta an rialtais agus 44.3 % den OTI in 2021.

(14)Tá an cás maicreacnamaíoch atá mar bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2022 réalaíoch. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 1.6 % in 2022 agus 2.5 % in 2023. I gcomparáid leis sin, réamh-mheastar i réamhaisnéis earraigh 2022 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás de 1.7 % ar OTI ann in 2022 agus 2.6 % in 2023. Ina Chlár Cobhsaíochta 2022, tá an Rialtas ag súil go n‑ardóidh an t‑easnamh ceannlíne go 4.9 % den OTI in 2022 agus go laghdófar é go 2.4 % in 2023. Is léiriú é an méadú ar an easnamh in 2022 go príomha ar bhearta chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a chuimsiú, chun tacú le teaghlaigh ar ioncam níos ísle agus chun freastal ar na sreafaí daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. De réir an Chláir, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ginearálta an rialtais go dtí 43.3 % in 2022, agus go bhfanfaidh sé cobhsaí in 2023. Bunaithe ar bhearta beartais atá aitheanta ag dáta scoir na réamhaisnéise, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2022 ón gCoimisiún easnamh rialtais do 2022 agus 2023 de 4.6 % den OTI agus 2.3 % faoi seach. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá réamh-mheasta i gClár Cobhsaíochta 2022. I réamhaisnéis an earraigh 2022 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ginearálta comhchosúil de OTI ann, is é sin 42.7 % in 2022 agus 43.1 % in 2023.

Bunaithe ar réamhaisnéis earrach 2022 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 bliana) ag 3.2 %. Mar sin féin, ní áirítear leis an meastachán sin tionchar na n‑athchóirithe atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta agus lena bhféadfar cur le hacmhainneacht fáis na Liotuáine.

(15)In 2022, chuir an rialtas deireadh le formhór na mbeart a glacadh mar fhreagairt ar an ngéarchéim COVID-19, sa chaoi is go meastar go dtiocfaidh laghdú ar na bearta sealadacha tacaíochta éigeandála ó 2.8 % d’OTI in 2021 go 1.2 % in 2022. Tá tionchar ag na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a chomhrac ar an easnamh rialtais, rud a mheastar i réamhaisnéis earrach 2022 ón gCoimisiún ag 1.2 % de OTI in 2022 agus ag 0.0 % de OTI in 2023. Is éard atá sna bearta sin den chuid is mó fóirdheontais do chuideachtaí gáis agus leictreachais, cúiteamh CBL a chuirtear i bhfeidhm ar fhuinneamh teasa agus cur i bhfeidhm níos leithne cúitimh eile le haghaidh teasfhuinnimh. Fógraíodh na bearta sin mar bhearta sealadacha den chuid is mó. Mar sin féin, i gcás ina bhfuil praghsanna fuinnimh fós ardaithe in 2023, d’fhéadfaí leanúint le cuid de na bearta sin. Níl roinnt de na bearta sin spriocdhírithe, go háirithe na fóirdheontais do chuideachtaí gáis agus leictreachais agus cúiteamh CBL ar fhuinneamh teasa. Tá tionchar freisin ar an easnamh rialtais ag na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, atá tuartha i réamhaisnéis earraigh an Choimisiúin 2022 ag 0.2 % in 2022 agus in 2023, chomh maith leis an gcostas méadaithe 0.5 % de OTI ar chaiteachas cosanta in 2022 agus 2023.

(16)An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Liotuáin seasamh fioscach atá tacúil in 2022, lena n‑áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid um Théarnamh agus um Athléimneacht, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Mhol an Chomhairle freisin don Liotuáin an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi rialú. Mhol sí freisin go saothródh an Liotuáin, nuair a bheidh na dálaí eacnamaíocha cearta ann, beartas fioscach arb é is aidhm dó seasaimh fhioscacha mheántéarmacha stuama a bhaint amach agus an inbhuanaitheacht fhioscach a áirithiú sa mheántéarma, agus ag an am céanna, feabhas a chur ar an infheistíocht chun borradh a chur faoin acmhainneacht fáis.

(17)In 2022, bunaithe ar réamhaisnéis earraigh 2022 ón gCoimisiún agus lena n‑áirítear an fhaisnéis atá mar chuid de Chlár Cobhsaíochta 2022 na Liotuáine, meastar go mbeidh an seasamh fioscach ag tacú leis an seasamh fioscach ag -4.2 % den OTI, de réir mar a mhol an Chomhairle. Tá sé beartaithe ag an Liotuáin tacaíocht leanúnach a thabhairt don téarnamh trí leas a bhaint as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú mar a mhol an Chomhairle. Meastar go dtiocfaidh méadú 0.5 pointe céatadáin OTI ar an ranníocaíocht dheimhneach le gníomhaíocht eacnamaíoch de chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ag cistí eile de chuid an Aontais i gcomparáid le 2021. Réamh-mheastar go gcuirfidh infheistíocht atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht mhéadaitheach ar fáil don staid fhioscach de 0.3 pointe céatadáin in 2022. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Liotuáin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2022 ranníocaíocht fhorleathnaithe de 3.2 pointe céatadáin don seasamh fioscach foriomlán. Áirítear ar an rannchuidiú suntasach leathnaithe sin tionchar breise na mbeart chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (1.2 % den OTI) chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0.2 % den OTI, agus, i measc bearta eile, réamh-mheastar go gcuirfidh tacaíocht bhreise do theaghlaigh ar ioncam níos ísle (méadú breise ar phinsin, sochair leanaí, cúnamh sóisialta, íosleibhéal ioncaim neamh-inchánach) le 0.4 % den OTI leis an bhfás sa ghlanchaiteachas reatha. Dá bhrí sin, ar bhonn meastacháin reatha an Choimisiúin, ní leor an smacht atá ag an Liotuáin ar fhás an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2022.

(18)In 2023, réamh-mheastar go mbeidh an seasamh fioscach i réamhaisnéis earraigh 2022 ón gCoimisiún ag 1.5 % de OTI ar thoimhde gan athrú beartais. Meastar go leanfaidh an Liotuáin d’úsáid a bhaint as na deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta in 2023 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh. Réamh-mheastar go dtiocfaidh méadú 0.4 pointe céatadáin ar OTI in 2023 ar an ranníocaíocht dhearfach le gníomhaíocht eacnamaíoch de chuid an chaiteachais arna mhaoiniú ag deontais na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta agus ag cistí eile de chuid an Aontais. Réamh-mheastar go gcuirfidh infheistíocht atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht chontrúil ar fáil don staid fhioscach de 0.5 pointe céatadáin in 2023. Ag an am céanna, réam-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2023 ranníocaíocht chontrúil de 1.5 pointe céatadáin don seasamh fioscach foriomlán. Áirítear leis sin an tionchar ó dheireadh a chur de réir a chéile leis na bearta lena dtugtar aghaidh ar phraghsanna méadaithe fuinnimh (1.2 % den OTI) agus costais bhreise chun cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe as an Úcráin (0.1 % de OTI).

(19)I gClár Cobhsaíochta 2022, meastar go laghdóidh an t‑easnamh rialtais de réir a chéile go 1.3 % in 2024 agus go 1.0 % faoi 2025. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t‑easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % den OTI thar thréimhse an chláir. De réir an Chláir, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ginearálta an rialtais le OTI faoi 2025, go háirithe le laghdú go 42.6 % in 2024, agus laghdú go 42.5 % in 2025. Bunaithe ar anailís an Choimisiúin, is cosúil go bhfuil na rioscaí maidir le hinbhuanaitheacht fiachais íseal sa mheántéarma.

(20)Sainaithníodh i scórchlár soláthair phoiblí 2020 roinnt scrogaill sa chóras soláthair phoiblí sa Liotuáin: easpa comhair idir eagraíochtaí ceannaigh, líon beag rannpháirtithe nó rannpháirtithe ar bith i dtairiscintí, agus róspleáchas ar an gcritéar praghais. Dá leathnófaí raon feidhme na n‑iarrachtaí leanúnacha chun soláthar poiblí comhoibritheach a chothú ar fud na mbardas, sa chaoi go gcumhdófaí leibhéal an rialtais láir leis an athchóiriú, chuideofaí le forbairt agus scaipeadh na gcleachtas is fearr agus chuirfí feabhas ar éifeachtúlacht agus éifeachtacht fhoriomlán na bpróiseas. Chabhródh sé sin freisin chun an inbhuanaitheacht fhioscach a mhéadú.

(21)I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b) de Rialachán (AE) 2021/241 agus le hIarscríbhinn V, critéar 2.2 a ghabhann leis, cuimsíonn an plean téarnaimh agus athléimneachta tacar suntasach athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Cuidíonn siad sin chun dul i ngleic leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta ar fad nó le fothacar suntasach díobh a leagtar amach sa mholtaí tírshonracha atá dírithe ar an Liotuáin ag an gComhairle sa Seimeastar Eorpach in 2019 agus 2020, mar aon le haon mholadh tírshonrach a eisíodh suas le dáta glactha an phlean. Dírítear go háirithe sa phlean ar bhearta chun digitiú agus an t‑aistriú glas a chur chun cinn, cáilíocht agus éifeachtúlacht seirbhísí sláinte a chinntiú, cosaint shóisialta a fheabhsú, tús áite a thabhairt don oideachas agus don nuálaíocht, agus éifeachtacht na hearnála poiblí a mhéadú.

(22)Meastar go gcuideoidh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine chun breis dul chun cinn a dhéanamh ar an aistriú glas agus digiteach. Baineann 37.8 % de leithdháileadh iomlán an phlean le bearta a thacaíonn leis na cuspóirí aeráide sa Liotuáin, agus baineann 31.5 % de leithdháileadh iomlán an phlean le bearta a thacaíonn le cuspóirí digiteacha. Cur chun feidhme iomlán an phlean téarnaimh agus athléimneachta i gcomhréir leis na clocha míle agus na spriocanna ábhartha, sin rud a chuideoidh leis an Liotuáin téarnamh go tapa ó iarmhairtí ghéarchéim COVID-19 agus a hathléimneacht á neartú san am céanna. Tá sé tábhachtach i gcónaí comhpháirtithe sóisialta agus páirtithe leasmhara ábhartha eile a rannpháirtiú ar bhonn córasach ar mhaithe le cur chun feidhme rathúil an phlean téarnaimh agus athléimneachta mar aon le bearta eacnamaíocha agus fostaíochta a théann níos faide ná an plean, chun úinéireacht leathan ar an gclár oibre beartais foriomlán a chinntiú.

(23)D’fhormheas an Coimisiún Comhaontú Comhpháirtíochtana Liotuáine an 22 Aibreán 2022. Thíolaic an Liotuáin an clár beartais chomhtháthaithe an 21 Márta 2022. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021, chuir an Liotuáin san áireamh na moltaí tírshonracha i gclársceidealú chistí an bheartais comhtháthaithe le haghaidh 2021-2027. Is réamhriachtanas é sin chun éifeachtacht na tacaíochta airgeadais atá le fáil ó chistí an bheartais chomhtháthaithe a fheabhsú agus chun an leas is mó is féidir a bhaint as breisluach na tacaíochta sin, agus comhordú, comhlántacht agus comhleanúnachas idir na cistí sin agus ionstraimí agus cistí eile de chuid an Aontais á gcur chun cinn san am céanna. Braitheann cur chun feidhme rathúil na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta mar aon le cláir an bheartais chomhtháthaithe ar dheireadh a chur le bacainní ar infheistíocht chun tacú leis an aistriú glas agus digiteach agus ar fhorbairt chríochach chothrom.

(24)Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, tá roinnt dúshlán breise os comhair na Liotuáine a bhaineann le cúram príomhúil agus coisctheach, laigí i bpleanáil agus seachadadh seirbhísí sóisialta agus easpa straitéise maidir le tithíocht shóisialta. Léiríonn na leibhéil arda d’iontrálacha inseachanta ospidéil agus rátaí mortlaíochta inchoiscthe agus inchóireáilte go bhfuil gá le níos mó gníomhaíochtaí coisctheacha i gcúram sláinte na Liotuáine. Thairis sin, cuireann ganntanais agus dáileadh míchothrom gairmithe sláinte srian leis an rochtain ar chúram sláinte príomhúil. Chomh maith leis na hathchóirithe sláinte agus an infheistíocht i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine, is gá cúram príomhúil agus cosc a neartú tuilleadh. Cuireann easpa comhoibrithe idir aireachtaí éagsúla agus comhlachtaí poiblí eile chun na riachtanais a aithint bac ar sholáthar comhtháite seirbhísí sóisialta. Ina theannta sin, ní thugann na seirbhísí aghaidh ar riachtanais na ndaoine dífhostaithe. Tá caiteachas na Liotuáine ar thithíocht shóisialta, i.e. € 10.31 in aghaidh an áitritheora (i bpraghsanna tairiseacha 2010), i gcomparáid le meán an Aontais de € 101.58 in 2019, go mór faoi bhun mheán an Aontais, rud a fhágann go bhfuil ganntanas leanúnach agus liostaí fada feithimh ann. Ní mór cáilíocht na tithíochta sóisialta a chuirtear ar fáil a fheabhsú freisin. Áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta bearta tábhachtacha amhail athchóiriú ar an scéim ioncaim íosta agus ar an gcóras sochair chánach mar aon le cumhdach an árachais shóisialta dífhostaíochta a mhéadú. Meastar go gcuideoidh na bearta sin le dul i ngleic le cuid de na príomhdhúshláin cosanta sóisialta a luaithe a chuirfear chun feidhme iad. Mar sin féin, sa bhreis ar na bearta a áirítear sa phlean, tá gá le hiarrachtaí breise chun pleanáil, cáilíocht agus éifeachtacht na seirbhísí sóisialta a fheabhsú agus chun aghaidh a thabhairt ar ghanntanais agus ar cháilíocht easnamhach na tithíochta sóisialta.