Tá seirbhísí poiblí digiteacha idir-inoibritheacha riachtanach chun margadh aonair an Aontais Eorpaigh a dhigitiú go rathúil. Tá go leor le gnóthú ag an tionscal agus ag an tsochaí as a áirithiú go mbeidh claochlú digiteach earnáil phoiblí na hEorpa cuimsitheach, cothrom agus oscailte, inbhuanaithe, bunaithe ar luach agus idir-inoibritheach. Le claochlú digiteach na hearnála poiblí cruthaítear tosca tarraingthe agus brú an‑suntasach le haghaidh dhigitiú thionscal agus shochaí na hEorpa. D’aithin rialtais an Aontais agus pobail áitiúla agus réigiúnacha meáchan agus poitéinseal na hearnála poiblí maidir le ‘bealach Eorpach’ an claochlaithe dhigitigh atá bunaithe ar luach , agus dhearbhaigh Compás Digiteach an Aontais, a shainaithníonn an earnáil phoiblí mar cheann de cheithre phointe bhunúsacha lena léirítear conair dhigiteach an Aontais. Tá córais riaracháin phoiblí dhigiteacha tar éis teacht chun cinn mar phointe fócais ar leith sna Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta, agus infheistíocht bheartaithe EUR 47 billiún acu le chéile.

Tacaíonn fócas níos láidre ar idir-inoibritheacht na hearnála poiblí le hiarracht téarnaimh agus athléimneacht na hEorpa, lena nasctar riaracháin phoiblí agus beartais phoiblí, daoine agus gnó ar bhealach éifeachtach le haghaidh tairiscintí seirbhíse agus sreabha sonraí gan uaim. Áirítear leis sin beartais an Aontais a chur in oiriúint don ré dhigiteach, cur chun feidhme éifeachtach beartas a áirithiú trí mhodhanna digiteacha agus idir-inoibritheacht ó chéim an deartha beartas, i ndlúthchomhar idir lucht déanta beartas agus saineolaithe TFC. Áirítear leis sin freisin lúb comhair nuálaíochta a chruthú chun seirbhísí poiblí digiteacha a dhearadh agus a sheachadadh.

Tá an teachtaireacht seo ag gabháil leis an togra le haghaidh ‘Gníomh um Eoraip Idir-inoibritheach’, a bhfuil sé mar aidhm leis comhrialachas idir-inoibritheachta a bhunú agus comhchruthú éiceachóras de réitigh idir-inoibritheachta ar fud an Aontais Eorpaigh a éascú. Réitigh a fhorbairt go comhpháirteach, mar aon le comhroinnt agus athúsáid uirlisí cruthaithe, is cur chuige tapa costéifeachtúil é an méid sin chun seirbhísí poiblí digiteacha a dhearadh. Tá comhar idir-inoibritheachta neartaithe riachtanach chun leas iomlán a bhaint as acmhainneacht bunathraithe na hearnála poiblí, chun bloghadh a sheachaint agus chun nascacht agus comhroinnt sonraí a fheabhsú. Tríd an méid sin a dhéanamh, cuideoidh an creat beartais atá beartaithe le ceannas digiteach na hEorpa a chosaint agus le coimhdeacht dhigiteach a chumhachtú. Trí bheartas idir-inoibritheachta rialtas an Aontais a neartú, seachadtar tosaíochtaí agus clár oibre beartais dhigitigh an Choimisiúin, rud a fhágann go bhfuil earnáil phoiblí na hEorpa oiriúnach don ré dhigiteach.

2.Digitiú idir-inoibritheach na hearnála poiblí a spreagadh

2.1Cad is idir-inoibritheacht ann…

Is éard atá i gceist le hidir-inoibritheacht na hearnála poiblí an chaoi a gcuirtear ar a gcumas don lucht riaracháin oibriú i gcomhar agus seirbhísí poiblí a chur ag feidhmiú thar theorainneacha, thar earnálacha agus thar theorainneacha eagrúcháin. Téann sé seo chun sochair do dhaoine agus do ghnólachtaí atá ag brath ar na seirbhísí nasctha sin. Téann sé chun tairbhe freisin do phobail agus do lucht riaracháin iad féin, a bhíonn ag brath ar shonraí iontaofa ó fhoinsí poiblí nó príobháideacha éagsúla dá gcinntí, agus ar gá dóibh cuspóirí beartais, ar cuspóirí iad a bhíonn idirnasctha thar theorainneacha agus thar earnálacha go minic, a bhaint amach. Tá ról ag an idir-inoibritheacht laistigh agus ar fud eagraíochtaí agus earnálacha beartais, go háirithe na cinn a bhfuil ceangal láidir acu leis an earnáil phoiblí, amhail ceartas agus gnóthaí baile, cánachas agus custaim, iompar, comhshaol agus talmhaíocht, nó sláinte, chomh maith le rialáil gnó agus tionscail. Is téama seanbhunaithe é an idir-inoibritheacht ar fud bheartais dhigiteacha agus sonraí an Aontais.

Déantar seirbhísí poiblí a sholáthar agus a úsáid ar leibhéil éagsúla, go háitiúil ar an gcéad dul síos, ach ar leibhéil réigiúnacha, náisiúnta agus Eorpacha freisin. Is annamh a fheidhmíonn siad astu féin, toisc go bhfuil gá le rochtain ar chláir a bhunaítear ar leibhéil éagsúla nó ar earnálacha éagsúla chun sonraí a mhalartú agus chun an tseirbhís a cheanglaítear a sholáthar do na húsáideoirí deiridh. Tá cuid mhór de na sonraí sin suite lasmuigh de chomhthéacs réimse beartais ar leith, riarachán poiblí ar leith agus, ag níos minice anois, thar theorainneacha. Ciallaíonn sé sin go léiríonn seirbhísí poiblí ar fud na hEorpa ‘líonra líonraí’ de ghníomhaithe ceannasacha atá ag teacht chun cinn den chuid is mó ar gach leibhéal rialtais, a bhfuil a gcreat dlíthiúil féin agus a sainorduithe féin ag gach ceann acu, ach iad go léir idirnasctha. Ar aon dul leis na Gréasáin Thras-Eorpacha bhunaithe Iompair agus Fuinnimh, tá seirbhísí poiblí ag cruthú a líonra Tras-Eorpach féin, atá bunaithe ar idir-inoibritheacht.

Feictear uaireanta gur ábhar teicniúil amháin é idir-inoibritheacht. Mar sin féin, ní leor na gnéithe teicniúla amháin a chur san áireamh chun córais riaracháin, sreabhadh sonraí agus seirbhísí a nascadh go héifeachtach. Is gá cumas nasc ​teicniúil​ agus tuiscint shéimeantach a áirithiú maidir le malartú agus próiseáil na sonraí lena mbaineann, agus an comhthéacs ​eagraíochtúil agus dlíthiúil is gá a bhunú, mar shampla i ndáil le cearta chun sonraí a rochtain, a mhalartú nó a athúsáid. Ar mhaithe le comhordú agus comhleanúnachas, teastaíonn cur chuige comhtháite rialachais ón idir-inoibritheacht freisin. Tá na bunchoinníollacha sin – nó ‘sraitheanna‘ - idir-inoibritheachta leagtha amach sa Chreat Eorpach Idir-inoibritheachta (CEI), samhail choincheapúil a d'fhorbair cleachtóirí san earnáil phoiblí dhigiteach ó gach cearn den Eoraip in 2004 agus a nuashonraíodh faoi dhó ó shin. Le linn na tréimhse sin, i gcomhréir le domhan atá ag éirí níos nasctha, tháinig idir-inoibritheacht chun cinn mar ghné riachtanach den chlaochlú digiteach ar riaracháin agus ar sheirbhísí.

Is é CEI an creat beartais a nglactar go coitianta leis anois maidir le hidir-inoibritheacht san Aontas, agus níos faide i gcéin. I bhfianaise an mhisin shonraigh atá aige freastal ar an gcúis choiteann phoiblí, ní mór don fhondúireacht idir-inoibritheachta sin a bheith trédhearcach, cuimsitheach, cothrom agus slán, agus bunaithe go daingean ar luachanna an Aontais. Is éard is idir-inoibritheacht ann ná an méid lena gcuirtear ar a gcumas do ghníomhaithe na hearnála poiblí ceangal, oibriú i gcomhar agus sonraí a mhalartú agus, ag an am céanna, ceannasacht agus coimhdeacht a chosaint.

2.2…agus cén fáth a bhfuil sé tábhachtach don Aontas idir-inoibritheacht a fheabhsú?

D’fhéadfadh méadú measta 0.4% ar OTI AE a bheith mar thoradh ar fheabhsuithe ar fheidhmíocht na hearnála poiblí de bharr cur chun feidhme iomlán na hidir-inoibritheachta ar gach leibhéal riaracháin. D'fhéadfadh daoine aonair suas le 24 milliún uair an chloig in aghaidh na bliana nó EUR 543 milliún a shábháil. d'fhéadfadh gnólachtaí 30 billiún uair a shábháil nó EUR 568 billiún in aghaidh na bliana. Meastar an coigilteas bliantúil costais mar gheall ar idir-inoibritheacht trasteorann a bheith idir EUR 5.5 agus 6.3 milliún le haghaidh saoránach, agus idir EUR 5.7 agus 19.2 billiún le haghaidh gnólachtaí.

Léirítear i gcás-staidéir freisin go mbíonn tionchar dearfach ag an idir-inoibritheacht ar luachanna poiblí eile, taobh amuigh de ghnóthachain éifeachtúlachta. Mar shampla, cuireann seirbhísí poiblí réamhghníomhacha nó tacaíocht shéimeantach ilteangach feabhas ar rochtain agus ar chuimsitheacht i seirbhísí poiblí, rud a mhéadaíonn muinín an phobail.

Tá idir-inoibritheacht ríthábhachtach le linn géarchéime, mar a léiríodh le Covid-19. Ní hamháin go raibh idir-inoibritheacht riachtanach chun deimhnithe digiteacha Covid-19 a chruthú atá inrochtana ar fud an Aontais, ach freisin chun sonraí maidir le leapacha a bhí ar fáil i ndianchúram in ospidéil a roinnt i bhfíor-am. Cuidíonn an idir-inoibritheacht leis an Stát a bheith níos sofhreagrúla agus rochtain ar fhaisnéis fíor-ama a áirithiú ar fud earnálacha agus leibhéil riaracháin; cuidíonn sí le feidhmíocht beartais a mheas agus tugann sí dreasachtaí chun bheith nuálaíoch i gcónaí, iarrachtaí a roinnt agus bearnaí a dhúnadh ar fud réimsí beartais.

Mar sin féin, níl an creat beartais atá ann faoi láthair maidir le comhar idir-inoibritheachta neamhcheangailteach oiriúnach chun lántairbhe a bhaint as na gnóthachain mheasta sin. Cé go bhfuil acquis idir-inoibritheachta leathanréimseach de chuid an Aontais forbartha ag an rialtas digiteach agus ag saineolaithe sonraí – agus an‑tiomantas léirithe acu – acquis maidir le cleachtais, coincheapa, réitigh in‑athúsáidte, sonraíochtaí oscailte agus uirlisí comhair a thacaíonn le hiarrachtaí athchóirithe náisiúnta agus le beartais sheanbhunaithe de chuid an Aontais, léiríodh teorainneacha móra le meastóireachtaí a rinneadh le déanaí ar an gcur chuige iomlán deonach sin i leith an chomhair.

Is rómhinic a thugtar aghaidh ródhéanach ar ghnéithe digiteacha, lena n‑áirítear gnéithe a bhaineann le rochtain ar shonraí agus a bhaineann le comhroinnt sonraí, sa phróiseas ceaptha beartas. Ní dhéantar cúrsaí idir-inoibritheachta a ‘shreangú isteach‘ i seirbhísí poiblí. Ciallaíonn sé sin rioscaí agus costais arda cur chun feidhme, deiseanna caillte, agus, sa chás is measa, an bonn a bhaint de bheartais atá spleách ar dhigitiú ar mhórscála. Ní féidir le riaracháin phoiblí a bheith idir-inoibritheach ach amháin má dhéantar na measúnuithe agus na roghanna cearta go luath i gcéim deartha an bheartais. Mura ngníomhaíonn sé chun feabhas a chur ar an idir-inoibritheacht, d'fhéadfadh sé deis a thabhairt don Aontas an t‑ualach riaracháin a laghdú go mór. Laghdófaí leis sin athléimneacht na riarachán poiblí, laghdófaí leis a gcumas bheith nuálach agus, sa chás is measa, d’fhágfadh sé nach mbeidís in ann gníomhú le linn géarchéime. Ní mór do chomhar idir riaracháin phoiblí thar theorainneacha éirí chomh nádúrtha agus chomh héasca céanna le traenacha a thrasnaíonn teorainneacha, nó le sreabha fuinnimh idir líonraí náisiúnta. Níor leag an fhreagairt ar Covid-19 béim ach ar an tábhacht a bhaineann le hidirghníomhaíocht sheasmhach san earnáil phoiblí dhigiteach thar theorainneacha agus thar earnálacha.

Sa chomhthéacs sin, agus móiminteam á bhailiú maidir le claochlú digiteach, tá airí an Aontais Eorpaigh atá freagrach as claochlú na hearnála poiblí agus príomhoifigigh faisnéise na mBallstát (CIOnna) ag éirí níos glóraí i gcónaí maidir leis an ngá atá le comhar idir-inoibritheachta Eorpach a neartú. Iarrann siad struchtúr eagraíochtúil seasmhach, cur i bhfeidhm CEI a ghinearálú, sonraíochtaí agus réitigh a bhfuil glacadh coitianta leo agus atá oscailte agus réidh le hathúsáid a ainmniú. Éilíonn siad freisin cur chuige ‘idir-inoibritheacht trí dhearadh’ agus chun tástáil agus nuálaíocht san earnáil phoiblí a chomhordú ar bhealach níos fearr, lena n‑áirítear comhar leis an earnáil phríobháideach (‘GovTech). Freagraíonn an togra ón gCoimisiún maidir le beartas idir-inoibritheachta neartaithe in earnáil phoiblí an Aontais do na riachtanais sin.

3.An cur chuige maidir le comhar idir-inoibritheachta an Aontais a athrú

3.1Rialachas idir-inoibritheachta comhroinnte a chruthú

Dírítear san Ghníomh um Eoraip Idir-inoibritheach atá beartaithe ar chreat comhair struchtúrtha, trédhearcach agus uilechuimsitheach a fhorbairt, lena bhforáiltear don chumas inoiriúnaitheachta agus nuálaíochta a theastaíonn ón earnáil phoiblí i gcomhthéacs dinimiciúil teicniúil, sochaíoch agus polaitiúil. Ní féidir le heintiteas amháin idir-inoibritheacht a bhaint amach ón mbarr anuas, ná ní féidir le gníomhaithe aonair í a bhaint amach ón mbun aníos: teastaíonn comhar éifeachtach ina leith idir lucht déanta beartas agus lucht feidhmithe beartas ar gach leibhéal rialtais agus ar fud earnálacha. Teastaíonn creat rialachais oscailte ach cobhsaí agus comhtháite ina leith freisin. Creat lena n‑áirithítear coimhdeacht trí chomhúinéireacht éifeachtach a bhunú. Creat a bheidh inbhuanaithe don todhchaí mar go n‑éiríonn rud éigin atá ceaptha le bheith idir-inoibritheach as dáta go mall. Creat lena bhfíoraítear cumas claochlaithe na hearnála poiblí agus lena dtugtar cosaint do luachanna poiblí. Féachtar leis an nGníomh um Eoraip Idir-inoibritheach atá beartaithe leis an gcreat comhair sin a chur ar fáil. Foráiltear leis maidir le Bord um Eoraip Idir-inoibritheach a bhunú chun an iarracht chomhchoiteann idir-inoibritheachta a stiúradh, lena dtugtar údaráis lárnacha chlaochlúcháin dhigitigh na mBallstát agus Institiúidí an Aontais le chéile. Foráiltear leis freisin maidir le Comhphobal Eoraip Idir-inoibritheach oscailte ina mbeidh saineolaithe, cleachtóirí agus páirtithe leasmhara chun trédhearcacht agus nasc le cleachtas an phobail a áirithiú.

Is sprioc ghluaisteach í an idir-inoibritheacht mar gheall ar luas tapa fhorbairt na teicneolaíochta agus riachtanais bheartais atá ag síorathrú. Éilítear léi bunú dlíthiúil tiomnaithe, atá oiriúnach don nuálaíocht agus oscailte a sheachnaíonn glasáil rialála agus teicneolaíochta. Bheadh baol ann go mbainfí an bonn de nuálaíocht amach anseo le roghanna eile, amhail na teicneolaíochtaí a úsáidtear sa dlí inniu a chumhdach agus chuirfí teorainn le cumas na riarachán chun oiriúnú do riachtanais atá ag athrú agus do theicneolaíochtaí nua. Ní mór don cheapadh beartas agus rialáil idir-inoibritheachta iad féin a bheith nuálach agus réitithe go digiteach. Leis an nGníomh um Eoraip Idir-inoibritheach atá beartaithe, féachtar le creat nuálaíochta ionsuite den sórt sin a sholáthar don earnáil phoiblí.

Is é CEI an ionstraim tagartha le haghaidh idir-inoibritheacht na hearnála poiblí a chur chun feidhme. D'fhonn a áirithiú go mbeidh sé ábhartha i gcónaí, ní mór é a athbhreithniú agus a nuashonrú go rialta. Ní mór tuilleadh forbartha a dhéanamh leis ar mholtaí cur chun feidhme agus tacaíocht a thabhairt, mar shampla, chun tacú le spásanna sonraí earnála an Aontais atá le teacht, i ndlúthchomhar leis an mBord Eorpach um Nuálaíocht Sonraí agus riachtanais an Ghnímh um Shonraí atá le teacht. Leis an nGníomh um Eoraip Idir-inoibritheach atá beartaithe, foráiltear do nuashonrú rialta den sórt sin, i gcomhréir le rialachán atá neamhdhíobhálach don nuálaíocht agus atá réidh don digitiú.