Tiocfaidh an Cinneadh seo i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

2. I gcomhréir le hAirteagal 124 den Chomhaontú, déanfaidh na Ballstáit agus institiúidí an Aontais an chosaint dá bhforáiltear in Airteagail 119 go 123 den Chomhaontú a fhorfheidhmiú, lena n‑áirítear arna iarraidh sin do pháirtí leasmhar.

1. Maidir le hainm faoi chosaint fhoroinn 4 ‘Tásca Geografacha’ de Roinn B de Chaibidil 8 de Theideal IV den Chomhaontú, aon oibreoir a bhfuil táirgí talmhaíochta, earraí bia, fíonta, fíonta cumhraithe nó biotáillí atá i gcomhréir leis an tsonraíocht chomhfhreagrach á margú aige, féadfaidh an t‑oibreoir sin an t‑ainm sin a úsáid.

Chun críocha Airteagal 27.2 (a) (ii) den Chomhaontú, formheasfaidh an Coimisiún, thar ceann an Aontais, modhnuithe ar an gComhaontú trí bhíthin cinntí a bhaineann le tásca geografacha ón gComhairle um Chomhar i ndáil le cumraíocht trádála. I gcás nach féidir le páirtithe leasmhara teacht ar chomhaontú tar éis agóidí a bhaineann le tásc geografach, glacfaidh an Coimisiún seasamh ar bhonn an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 57(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

Ainmneoidh Uachtarán na Comhairle na daoine a chumhachtófar, thar ceann an Aontais Eorpaigh, chun an fógra dá bhforáiltear in Airteagal 318 den Chomhaontú a thabhairt, chun toiliú an Aontais Eorpaigh a bheith faoi cheangal ag an gComhaontú a chur in iúl.

Tá téacs an Chomhaontaithe i gceangal leis an gCinneadh seo.

Leis seo déantar an Comhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair Feabhsaithe idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile, a fhormheas thar ceann an Aontais Eorpaigh.

(3)Ba cheart an Comhaontú a fhormheas thar ceann an Aontais Eorpaigh,

(2)Is céim thábhachtach é an Comhaontú i dtreo rannpháirtíocht pholaitiúil agus eacnamaíoch mhéadaithe an Aontais Eorpaigh san Áise Láir. Tríd an idirphlé polaitiúil a neartú agus an comhar a fheabhsú i raon leathan réimsí, cuirfear bunús faoi rannpháirtíocht dhéthaobhach níos éifeachtaí le Poblacht na Cirgise,

(1)I gcomhréir le Cinneadh (AE) [...] ón gComhairle, síníodh an Comhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair Feabhsaithe idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile, an [...], faoi réir a thabhairt i gcrích,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 207 agus 209, i gcomhar le hAirteagal 218(6)(a) agus Airteagal 218(7),

maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta agus Comhair Fheabhsaithe idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile

Ní dhearnadh measúnú tionchair, ós rud é gurb é a dhéantar leis an gComhaontú go príomha an CCC atá ann cheana a thabhairt cothrom le dáta agus a fheabhsú, agus dá bhrí sin ní thabharfar isteach leis réimsí substaintiúla nua comhair a mbeadh tionchar mór eacnamaíoch, sóisialta nó comhshaoil acu. Is de chineál polaitiúil go príomha é an tionchar a bhfuil coinne leis - tá sé d’aidhm ag an Aontas treo polaitiúil na tíre comhpháirtíochta a threisiú agus cumhacht pholaitiúil an Aontais a neartú. D’fhéadfadh sé go mbeadh iarmhairtí sóisialta dearfacha i bPoblacht na Cirgise, iarmhairtí a bhaineann go príomha leis na forálacha atá beartaithe maidir leis an smacht reachta, cearta an duine agus an tslándáil. Meastar freisin go dtiocfaidh méadú ar an trádáil mar thoradh ar thimpeallacht ghnó fheabhsaithe, ach ní haon riosca é sin d’earnálacha tionscail sonracha i gceachtar den dá thaobh, ós rud é nach bhfuil Poblacht na Cirgise agus an tAontas in iomaíocht sna hearnálacha céanna. Mar a luaitear sa treochlár, ní bheadh aon luach leordhóthanach ag baint le measúnú tionchair a dhéanamh.

Measann an tArdionadaí agus an Coimisiún gur baineadh amach na cuspóirí a leag an Chomhairle amach ina treoracha caibidlíochta, agus gur féidir an dréacht‑Chomhaontú a chur isteach lena thabhairt i gcrích.

Coinníodh Parlaimint na hEorpa ar an eolas go pras agus go tráthrialta le linn na caibidlíochta.

Cuireadh an Chomhairle ar an eolas go tráthrialta agus chuathas i gcomhairle léi sa Mheitheal ábhartha, eadhon sa Mheitheal um Oirthear na hEorpa agus an Áise Láir (COEST) agus sa Choiste um an mBeartas Trádála (TPC), i ngach céim den chaibidlíocht.

Ní théann an Comhaontú seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí beartais a bhaint amach, ar cuspóirí iad a bhaineann le neartú an chaidrimh idir an tAontas agus Poblacht na Cirgise, d’fhonn athchóirithe daonlathacha, an smacht reachta agus forbairt eacnamaíoch inbhuanaithe a chur chun cinn mar mhodh chun cobhsaíocht agus slándáil Phoblacht na Cirgise a mhéadú. Ní chuirfidh an Comhaontú ceangal ar an Aontas a chuid rialacha, rialachán ná caighdeán a leasú in aon réimse rialáilte.

Leis an gComhaontú, cumhdaítear ábhair a bhaineann le hinniúlacht an Aontais agus neartaítear an t‑idirphlé polaitiúil agus an comhar idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Cirgise. Dá bhrí sin, tá gá le gníomhaíocht ar leibhéal an Aontais, seachas ar leibhéal na mBallstát.

Foráiltear le hAirteagal 218(8) CFAE go bhfuil an Chomhairle le gníomhú trí thromlach cáilithe seachas sna himthosca a liostaítear sa dara fomhír d’Airteagal 218(8) CFAE agus sna himthosca sin tá an Chomhairle le gníomhú d’aon toil. Ós rud é gurb iad an beartas trádála agus an comhar um fhorbairt an dá phríomh-chomhpháirt den Chomhaontú, is é an riail vótála a bheidh ann sa chás áirithe seo tromlach cáilithe.

Sa chás áirithe seo, saothraítear dhá phríomhchuspóir leis an gComhaontú agus tá dhá phríomh-chomhpháirt ann a thagann faoi réim an chomhair um fhorbairt agus an chomhbheartais tráchtála. Dá bhrí sin, is iad Airteagail 207 agus 209 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) ba cheart a bheith i mbunús dlí an chinnidh atá beartaithe.

De réir an chásdlí, má léirítear le scrúdú ar bheart de chuid an Aontais go bhfuil dhá chuspóir á saothrú leis nó go bhfuil dhá chomhpháirt ann agus más féidir ceann amháin díobh sin a shainaithint mar phríomhchuspóir nó mar phríomh-chomhpháirt, agus an ceann eile mar chuspóir teagmhasach nó comhpháirt theagmhasach, ní mór an beart sin a bhunú ar bhunús dlí aonair, eadhon an bunús dlí a éilítear de réir an phríomhchuspóra nó na príomh-chomhpháirte. I gcorrchás, má chinntear, ar an taobh eile, go saothraítear cuspóirí éagsúla ag an am céanna leis an mbeart, nó go bhfuil comhpháirteanna éagsúla ann, atá nasctha go dlúth gan aon cheann acu a bheith teagmhasach i leith leis an gceann eile, agus ar an gcaoi sin go bhfuil forálacha éagsúla an Chonartha infheidhme, ní mór an beart a bhunú ar na bunúis dlí chomhfhreagracha éagsúla (féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Eanáir 2006 An Coimisiún v An Pharlaimint agus An Chomhairle, C-178/03, AE:C:2006:4, míreanna 42 agus 43; breithiúnas an 11 Meitheamh 2014, An Coimisiún v An Chomhairle, C-377/12, AE:C:2014:1903, mír 34; breithiúnas an 14 Meitheamh 2016, An Pharlaimint v An Chomhairle, C-263/14, AE:C:2016:435, mír 44; agus breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2018, An Coimisiún v An Chomhairle (An Chasacstáin), C-244/17, ECLI:EU:C:2018:662, mír 40).

Tugtar lánurraim le CCCF do na Conarthaí agus caomhnaítear sláine agus uathriail dhlíchóras an Aontais. Le CCCF cuirtear luachanna, cuspóirí, agus leasanna an Aontais chun cinn, agus áirithítear comhsheasmhacht, éifeachtacht agus leanúnachas a bheartas agus a ghníomhaíochtaí.

A luaithe a chuirfear an Comhaontú chun feidhme, comhlánófar é ar bhealach úsáideach le sásra an Chórais Ghinearálaithe um Fhabhair (GSP+), ar córas é a bhfuil Poblacht na Cirgise ag tairbhiú de ó bhí 2017 ann. Leis an scéim seo cuirtear fabhair tharaife bhreise ar fáil mar chúiteamh ar 27 gcroíchoinbhinsiún maidir le cearta an duine, rialachas, an comhshaol agus saothar a chomhlíonadh.

Cuireann CCCF le huaillmhianta agus riachtanais Phoblacht na Cirgise agus an Aontais Eorpaigh araon chun go gcuirfear an caidreamh déthaobhach eatarthu chun cinn, de réir mheon na gconclúidí ón gComhairle maidir le Straitéis an Aontais um an Áise Láir an 22 Meitheamh 2017. Rannchuideoidh an Comhaontú le cur chun feidhme Straitéis nua an Aontais maidir leis an Áise Láir, a glacadh an 15 Bealtaine 2019.

Ó uair a theacht i bhfeidhm ar aghaidh, glacfaidh an Comhaontú ionad an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta agus Comhair idir na Comhphobail Eorpacha agus a mBallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile, a síníodh an 9 Feabhra 1995.

Leis an gComhaontú, bunaítear creat institiúideach atá comhdhéanta den Chomhairle um Chomhar, an Coiste um Chomhar agus an Coiste um Chomhar Parlaiminteach (féach Teideal VII ‘Forálacha institiúideacha, ginearálta agus críochnaitheacha’), Fochoiste um Chearta Maoine Intleachtúla, agus ceadaítear fochoistí agus comhlachtaí eile a bhunú chun cúnamh a thabhairt don Chomhairle um Chomhar. Mar aon leis sin bunaítear leis an gComhaontú sásra maidir le comhlíonadh oibleagáidí chun aghaidh a thabhairt ar mhainneachtain ag ceann amháin de na Páirtithe oibleagáidí arna nglacadh faoin gComhaontú a chomhlíonadh.

Le CCCF, cumhdaítear clásail chaighdeánacha an Aontais maidir le cearta an duine, an Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta (ICC), Armáin Ollscriosta (AOS), Mionairm agus Armáin Éadroma (SALW) agus an fhrithsceimhlitheoireacht. Cuimsítear leis freisin comhar i réimsí amhail an tsláinte, an comhshaol, an t‑athrú aeráide, fuinneamh, cáin, oideachas agus cultúr, saothar, fostaíocht agus gnóthaí sóisialta, eolaíocht agus teicneolaíocht, agus iompar. Leis an gComhaontú tugtar aghaidh freisin ar an gcomhar dlíthiúil, an smacht reachta, sciúradh airgid agus maoiniú na sceimhlitheoireachta, an choireacht eagraithe agus éilliú. Leis an gcuid den Chomhaontú a bhaineann le Trádáil, meastar go n‑áiritheofar timpeallacht rialála níos fearr d’oibreoirí eacnamaíocha agus ar an gcaoi sin beidh tairbhí eacnamaíocha móra ann do ghnólachtaí an Aontais. Ní tionscnamh faoi shainchúram an Chláir um Oiriúnacht agus Feidhmíocht Rialála (REFIT) é CCCF.

Is céim thábhachtach é an Comhaontú maidir le feabhas a chur ar rannpháirtíocht pholaitiúil agus eacnamaíoch an Aontais leis an Áise Láir. Leis an gComhaontú cuirfear bonn faoi rannpháirtíocht dhéthaobhach níos éifeachtaí le Poblacht na Cirgise tríd an idirphlé polaitiúil a neartú agus an comhar a fheabhsú i raon leathan réimsí. Léiríonn an Comhaontú freisin gur féidir leis an Aontas caidreamh a fhorbairt le ball den Aontas Eacnamaíoch Eoráiseach ar bhealach cuimsitheach.

An 21 Meán Fómhair 2017, ghlac an Chomhairle Cinneadh lena n‑údaraítear tús a chur leis an gcaibidlíocht le Poblacht na Cirgise maidir le Comhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair Feabhsaithe. Cuireadh tús leis an gcaibidlíocht maidir leis an gComhaontú i mí na Nollag 2017. Tar éis seacht mbabhta caibidlíochta, chuir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Cirgise an chaibidlíocht maidir le CCCF i gcrích i mí an Mheithimh 2019. An 6 Iúil 2019 cuireadh inisealacha le téacs CCCF.

Tá an caidreamh idir an tAontas Eorpach (AE) agus Poblacht na Cirgise bunaithe faoi láthair ar an gComhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair (dá ngairtear ‘CCC’ anseo feasta), ar comhaontú é a síníodh sa Bhruiséil an 9 Feabhra 1995 agus a tháinig i bhfeidhm an 1 Iúil 1999.

Is éard atá sa togra atá i gceangal an ionstraim dlí lena n‑údaraítear tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta agus Comhair Fheabhsaithe idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Cirgise (dá ngairtear ‘CCCF’ nó ‘an Comhaontú’ anseo feasta).

maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta agus Comhair Fheabhsaithe idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile

AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,13.6.2022 COM(2022) 277 final IARSCRÍBHINN

a ghabhann leis an Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta agus Comhair Fheabhsaithe idir an tAontas Eorpach, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile



DRÉACHT COMHAONTÚ COMHPHÁIRTÍOCHTA AGUS COMHAIR FEABHSAITHE IDIR AN tAONTAS EORPACH AGUS POBLACHT NA CIRGISE AN tAONTAS EORPACH, de pháirt, POBLACHT NA CIRGISE, den pháirt eile, dá ngairtear go comhpháirteach ‘na Páirtithe’ anseo feasta, DE BHRÍ na gceangal láidir eatarthu agus na luachanna coiteanna atá i bpáirt acu, DE BHRÍ gur mian leo an comhar comhthairbheach a bunaíodh san am atá caite tríd an gComhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair lenar bunaíodh comhpháirtíocht idir na Comhphobail Eorpacha agus a mBallstát, de pháirt, agus Poblacht na Cirgise, den pháirt eile, a síníodh sa Bhruiséil an 9 Feabhra 1995, DE BHRÍ gur mian leo an caidreamh eatarthu a uasghrádú chun fíorchásannna polaitiúla agus eacnamaíocha nua agus dul chun cinn a gcomhpháirtíochta a léiriú, AG CUR IN IÚL go bhfuil siad ar aon toil a gcomhpháirtíocht a chomhdhlúthú, a dhoimhniú agus a éagsúlú ar gach leibhéal maidir le saincheisteanna déthaobhacha, réigiúnacha agus idirnáisiúnta a bhaineann leis an leas coiteann,



Á nATHDHEARBHÚ DÓIBH a ngealltanas maidir le cur chun cinn, cosaint agus cur chun feidhme chearta an duine agus saoirsí bunúsacha a neartú, agus urraim do phrionsabail dhaonlathacha, smacht reachta agus dea‑rialachas, chomh maith le forbairt ar dhaonlathas parlaiminteach, Á nDEARBHÚ DÓIBH a ngealltanas maidir leis na prionsabail a leagtar síos i gCairt na Náisiún Aontaithe (dá ngairtear ‘Cairt NA’ anseo feasta), i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/217 (III) A an 10 Nollaig 1948 (dá ngairtear ‘DUCD’ anseo feasta), san Eagraíocht um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (dá ngairtear ‘ESCE’ anseo feasta), go háirithe Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí arna glacadh an 1 Lúnasa 1975 i rith na Comhdhála um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (dá ngairtear ‘Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí ESCE’ anseo feasta), sa Chúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe 2200A (XXI) an 16 Nollaig 1966, agus sa Chúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Eacnamaíocha, Sóisialta agus Cultúrtha arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe 2200A (XXI) an 16 Nollaig 1966, chomh maith le prionsabail agus noirm an dlí idirnáisiúnta, Á nATHDHEARBHÚ DÓIBH a ngealltanas maidir le síocháin agus slándáil idirnáisiúnta a chur chun cinn go gníomhach agus gabháil d’iltaobhachas éifeachtach agus díospóidí a réiteach go síochánta, go háirithe trí chomhoibriú laistigh de chreat NA agus ESCE, DE BHRÍ gur mian leo idirphlé polaitiúil tráthrialta ar shaincheisteanna déthaobhacha agus idirnáisiúnta a bhaineann leis an leas coiteann a fhorbairt tuilleadh, DE BHRÍ a ngealltanais maidir le hoibleagáidí idirnáisiúnta leathadh arm ollscriosta agus na bealaí lena seachadadh a chomhrac,

DE BHRÍ a ngealltanais maidir le comhar sa réimse ceartais, saoirse agus slándála, lena n‑áirítear sa chomhrac in éadan an éillithe a neartú, DE BHRÍ a ngealltanais maidir le rannchuidiú, trína gcomhar forleathan i raon leathan réimsí a bhaineann leis an leas coiteann, le forbairt pholaitiúil, shocheacnamaíoch agus institiúideach Phoblacht na Cirgise, DE BHRÍ a dtola chun a gcaidreamh eacnamaíoch a neartú ar bhonn phrionsabail an gheilleagair shaormhargaidh agus chun timpeallacht a chruthú a bheidh fabhrach do nascacht agus caidreamh déthaobhach infheistíochta agus trádála a leathnú, DE BHRÍ a ngealltanais maidir leis na cearta agus na hoibleagáidí a eascraíonn as comhaltacht san Eagraíocht Dhomhanda Trádála (dá ngairtear ‘EDT’ anseo feasta) a chomhlíonadh, agus a ngealltanais maidir le cur chun feidhme trédhearcach agus neamh‑idirdhealaitheach na gceart agus na n‑oibleagáidí sin, DE BHRÍ a ngealltanais maidir le prionsabal na forbartha inbhuanaithe a urramú agus maidir le hoibriú le chéile chun oibleagáidí an doiciméid dar teideal ‘I mBun Athraithe: Clár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe’ de chuid Chruinniú Mullaigh na Náisiún Aontaithe maidir le glacadh leis an gclár oibre forbartha iar-2015 arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/70/1 an 25 Meán Fómhair 2015 (dá ngairtear ‘Clár Oibre 2030’ anseo feasta) a bhaint amach, agus aird chuí á tabhairt ar a gcláir inmheánacha,



DE BHRÍ a ngealltanais maidir le hinbhuaine agus caomhnú comhshaoil a áirithiú, agus le cur chun feidhme comhaontuithe iltaobhacha comhshaoil a bhfuil siad ina bpáirtithe iontu, chomh maith lena ngealltanas maidir le comhar a neartú i gcúrsaí comhshaoil, i laghdú rioscaí tubaiste agus i ngach réimse den ghníomhaíocht ar son na haeráide i gcomhréir le cuspóirí Chomhaontú Pháras faoi Chreat‑Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide arna ghlacadh an 12 Nollaig 2015 (dá ngairtear ‘Comhaontú Pháras ar an Athrú Aeráide’ anseo feasta), DE BHRÍ a ngealltanais maidir leis an gcomhar trasteorann agus idir‑réigiúnach a chur chun cinn, AG TABHAIRT DÁ nAIRE go léireofar sa Chomhaontú seo, i gcás inarb iomchuí, seasamh speisialta na hÉireann faoi Phrótacal Uimh. 21 maidir le seasamh na Ríochta Aontaithe agus na hÉireann i leith an limistéir saoirse, slándála agus ceartais, atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus seasamh speisialta na Danmhairge faoi Phrótacal Uimh. 22 maidir le seasamh na Danmhairge, atá i gceangal leis na Conarthaí sin, COMHAONTAÍONN SIAD MAR A LEANAS:

TEIDEAL I CUSPÓIRÍ AGUS PRIONSABAIL GHINEARÁLTA AIRTEAGAL 1 Cuspóirí 1. Bunaítear leis an gComhaontú seo comhpháirtíocht agus comhar feabhsaithe idir na Páirtithe, bunaithe ar luachanna comhroinnte, leasanna comhchoiteanna agus an uaillmhian chun a gcaidreamh a neartú, i ngach réimse dá chur i bhfeidhm, chun tairbhe an dá thaobh. 2. Is próiseas é an comhar sin idir na Páirtithe a chuireann le forbairt, síocháin, cobhsaíocht agus slándáil inbhuanaithe, trí níos mó cóineasaithe maidir le beartas eachtrach agus slándála, comhar polaitiúil agus eacnamaíoch éifeachtach agus iltaobhachas.



AIRTEAGAL 2 Prionsabail ghinearálta 1. Urraim do phrionsabail dhaonlathacha agus do chearta an duine agus do shaoirsí bunúsacha, mar a leagtar amach go háirithe i gCairt NA, i DUCD, in Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí de chuid ESCE agus in ionstraimí idirnáisiúnta ábhartha eile um chearta an duine a bhfuil siad ina bpáirtí iontu, agus urraim do phrionsabal an smachta reachta, atá mar bhonn taca faoi bheartais inmheánacha agus idirnáisiúnta na bPáirtithe agus atá ina ngné fhíor‑riachtanach den Chomhaontú seo. 2. Athdhearbhaíonn na Páirtithe a n‑urraim do phrionsabail an dea‑rialachais, lena n‑áirítear an comhrac in aghaidh an éillithe ar gach leibhéal. 3. Athdhearbhaíonn na Páirtithe a ngealltanas maidir le prionsabail an gheilleagair shaormhargaidh, forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn agus an comhrac in aghaidh an athraithe aeráide. 4. Tá na Páirtithe tiomanta don chomhrac in aghaidh na gcineálacha éagsúla coireachta eagraithe agus sceimhlitheoireachta trasnáisiúnta, don chomhrac in aghaidh leathadh arm ollscriosta (dá ngairtear ‘AOS’ anseo feasta) agus do na bealaí lena seachadadh agus d’iltaobhachas éifeachtach. 5. Cuirfidh na Páirtithe an Comhaontú seo chun feidhme ar bhonn luachanna comhroinnte, phrionsabail an idirphlé, na muiníne agus na hurraime frithpháirtí, an chomhair réigiúnaigh, an iltaobhachais éifeachtaigh agus na hurraime dá n‑oibleagáidí idirnáisiúnta a eascraíonn as, go háirithe, a gcomhaltacht in NA agus in ESCE.

TEIDEAL II ATHCHÓIRIÚ AGUS IDIRPHLÉ POLAITÚIL;

COMHAR I RÉIMSE AN BHEARTAIS EACHTRAIGH AGUS SLÁNDÁLA

AIRTEAGAL 3 Aidhmeanna an idirphlé pholaitiúil Déanfaidh na Páirtithe idirphlé polaitiúil éifeachtach a fhorbairt i ngach réimse leasa choitinn, lena n‑áirítear beartas eachtrach agus slándála agus athchóiriú inmheánach. Beidh sé d’aidhm ag an idirphlé polaitiúil: (a) méadú a chur ar éifeachtacht an chomhair agus an chóineasaithe pholaitiúil i ndáil le beartas eachtrach agus slándála, agus an tsíocháin, mar aon leis an gcobhsaíocht agus an tslándáil idirnáisiúnta agus réigiúnach a chur chun cinn, a chaomhnú agus a neartú, bunaithe ar iltaobhachas éifeachtach; (b) an daonlathas agus forbairt inbhuanaithe institiúideach, shocheacnamaíoch agus pholaitiúil i bPoblacht na Cirgise a neartú; (c) urraim do phrionsabail dhaonlathacha, don smacht reachta agus dea‑rialachas, do chearta an duine, do shaoirsí bunúsacha agus do phrionsabal an neamh‑idirdhealaithe a neartú, agus comhar sna réimsí sin a mhéadú;

(d) idirphlé a fhorbairt agus comhar a dhoimhniú i réimse na slándála agus na cosanta; (e) réiteach síochánta coinbhleachtaí agus prionsabail na sláine críche, na dosháraitheachta teorann, na ceannasachta agus an neamhspleáchais; (f) feabhas a chur ar na coinníollacha a bhaineann leis an gcomhar réigiúnach.

AIRTEAGAL 4 An daonlathas agus an smacht reachta Cuirfidh na Páirtithe leis an idirphlé agus leis an gcomhar agus é mar aidhm acu: (a) cur i bhfeidhm phrionsabail dhaonlathacha agus an smachta reachta a áirithiú; (b) cobhsaíocht, éifeachtacht agus cuntasacht institiúidí daonlathacha a fhorbairt, a chomhdhlúthú agus a mhéadú; (c) athchóiriú breithiúnach agus dlíthiúil, agus feidhmiú éifeachtach institiúidí a shaothrú sa réimse um fhorfheidhmiú an dlí agus sa réimse um riaradh an cheartais, chun rochtain chomhionann ar cheartas agus ar an gceart chun trialach córa a áirithiú (lena n‑áirítear cearta nós imeachta daoine atá faoi dhrochamhras, daoine atá cúisithe agus íospartach), chun neamhspleáchas, cuntasacht, cáilíocht agus éifeachtúlacht na breithiúnachta, an ionchúisimh agus lucht fhorfheidhmiú an dlí a bhaint amach;

(d) ríomhrialachas a chur chun cinn agus athchóiriú riaracháin phoiblí a shaothrú chun rialachas cuntasach, éifeachtúil agus trédhearcach a chruthú ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil; (e) próisis toghchánacha agus inniúlachtaí chomhlachtaí bainistíochta toghchánacha a neartú; (f) éifeachtacht sa chomhrac in aghaidh an éillithe ar gach leibhéal a áirithiú.

AIRTEAGAL 5 Cearta an duine agus saoirsí bunúsacha Rachaidh na páirtithe i gcomhar chun cearta an duine agus saoirsí bunúsacha a chur chun cinn agus a chosaint, agus cuirfidh siad leis an idirphlé agus an comhar agus é mar aidhm acu: (a) urraim do chearta an duine, prionsabal an neamh‑idirdhealaithe agus cearta daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad agus cearta grúpaí leochaileacha a áirithiú; (b) cosaint saoirsí bunúsacha a áirithiú, lena n‑áirítear an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh agus saoirse comhthionóil agus comhlachais; saoirse na meán agus saoirse reiligiúin; (c) cearta eacnamaíocha, sóisialta agus cultúrtha a chur chun cinn; (d) an comhionannas inscne a chur chun cinn, cearta cailíní agus ban a chur chun cinn, a chosaint agus a chomhlíonadh, lena n‑áirítear trína áirithiú go bhfuil siad rannpháirteach go gníomhach i réimsí príobháideacha agus poiblí;

(e) institiúidí náisiúnta a bhaineann le cearta an duine a neartú, lena n‑áirítear trína rannpháirteachas i bpróisis chinnteoireachta; (f) an comhar laistigh de chomhlachtaí na Náisiún Aontaithe um chearta an duine agus Nósanna Imeachta Speisialta na Comhairle um Chearta an Duine a neartú, lena n‑áirítear bearta leantacha cuí i leith a moltaí, i gcomhréir le reachtaíocht náisiúnta na bPáirtithe. AIRTEAGAL 6

An tSochaí shibhialta Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun an tsochaí shibhialta agus a ról a neartú, maidir le forbairt eacnamaíoch, shóisialta agus pholaitiúil a dhéanamh ar shochaí dhaonlathach oscailte, go háirithe tríd an méid seo a leanas: (a) inniúlachtaí, neamhspleáchas agus trédhearcacht eagraíochtaí na sochaí sibhialta a neartú; (b) rannpháirtíocht na sochaí sibhialta i bpróisis reachtóireachta agus ceaptha beartais a chothú trí idirphlé oscailte, trédhearcach agus tráthrialta a bhunú idir institiúidí poiblí, ar thaobh amháin agus ionadaithe na sochaí sibhialta, ar an taobh eile; (c) teagmhálaithe neartaithe, malartú faisnéise agus eispéireas a chothú, lena n‑áirítear trí sheimineáir agus comhairliúcháin idir gach earnáil de shochaí shibhialta an Aontais Eorpaigh agus Phoblacht na Cirgise, lena n‑áirítear tríd an gComhaontú seo a chur chun feidhme.

AIRTEAGAL 7 An comhbheartas eachtrach agus slándála 1. Athdhearbhaíonn na Páirtithe a ngealltanas do phrionsabail agus noirm an dlí idirnáisiúnta, lena n‑áirítear iad sin a chumhdaítear i gCairt NA agus in Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí de chuid ESCE, agus a ngealltanas do chur chun cinn na bprionsabal agus na norm sin ina gcaidreamh déthaobhach agus iltaobhach. 2. Déanfaidh na Páirtithe a n‑idirphlé agus a gcomhar i réimse an bheartais eachtraigh agus slándála a threisiú, lena n‑áirítear gnéithe éagsúla dá mbeartas slándála agus cosanta, agus tabharfaidh siad aghaidh go háirithe ar chosc coinbhleachtaí, bainistiú géarchéime, laghdú riosca, cibearshlándáil, feidhmiú éifeachtach na hearnála slándála, cobhsaíocht réigiúnach, dí‑armáil, neamhleathadh, rialú arm agus rialú onnmhairithe.

AIRTEAGAL 8 Coireanna tromchúiseacha ar údar imní iad don phobal idirnáisiúnta 1. Athdhearbhaíonn na Páirtithe nach féidir na coireanna is tromchúisí ar údar imní iad don phobal idirnáisiúnta ina iomláine tarlú gan phionós agus nach mór a áirithiú go ndéanfar iad a ionchúiseamh go héifeachtach trí bhearta a dhéanamh ar an leibhéal intíre agus idirnáisiúnta.

2. Measann na Páirtithe gur forbairt thábhachtach ar shíocháin agus ar cheartas idirnáisiúnta é bunú agus feidhmiú éifeachtach na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta. Cuirfidh na Páirtithe feabhas ar an gcomhar maidir le síocháin agus ceartas idirnáisiúnta a chur chun cinn. Cuirfidh na páirtithe uilíochas Reacht na Róimhe den Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta chun cinn agus pléifidh siad an cheist a bhaineann le daingniú agus cur chun feidhme, agus a gcreataí dlí agus bunreachtúla á gcur san áireamh. 3. Comhaontaíonn na Páirtithe oibriú i ndlúthchomhar chun cinedhíothú, coireanna in aghaidh na daonnachta agus coireanna cogaidh a chosc trí úsáid a bhaint as creataí déthaobhacha agus iltaobhacha iomchuí. AIRTEAGAL 9 Cosc coinbhleachtaí agus bainistiú géarchéime Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar maidir le cosc coinbhleachtaí agus bainistiú géarchéime agus oibreoidh siad in aghaidh coinbhleachtaí sa réigiún chun timpeallacht shíochánta agus chobhsaí a chruthú.

AIRTEAGAL 10

Comhar réigiúnach agus réiteach síochánta coinbhleachtaí 1. Treiseoidh na Páirtithe a n‑iarrachtaí comhpháirteacha chun feabhas a chur ar choinníollacha le haghaidh breis comhair i bpríomhréimsí amhail uisce, fuinneamh, comhshaol agus an t‑athrú aeráide, bainistiú comhtháite uisce agus acmhainní hidreafhuinnimh, bainistiú teorainneacha lena n‑éascaítear sreabhadh trasteorann daoine agus earraí, agus forbairt dhaonlathach agus inbhuanaithe, rudaí a chuireann leis an dea‑chaidreamh comharsanachta, leis an gcobhsaíocht agus le slándáil san Áise Láir. Oibreoidh na Páirtithe i dtreo réiteach síochánta coinbhleachtaí. 2. Leanfaidh na hiarrachtaí dá dtagraítear i mír 1 an cuspóir de shíocháin agus slándáil idirnáisiúnta a choinneáil ar bun, mar a chumhdaítear i gCairt NA, in Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí de chuid ESCE agus in ionstraimí iltaobhacha ábhartha eile lena gcloíonn na Páirtithe.

AIRTEAGAL 11 Cur in aghaidh leathadh AOS 1. Is é breith na gComhpháirtithe gurb é atá i leathadh arm ollscriosta (‘AOS’), agus na bealaí lena seachadadh, ar ghníomhaithe stáit agus neamhstáit araon, ceann de na bagairtí is tromchúisí ar an gcobhsaíocht agus ar an tslándáil idirnáisiúnta. Comhaontaíonn na Páirtithe, dá bhrí sin, oibriú i gcomhar agus cuidiú le cur in aghaidh leathadh AOS agus na mbealaí lena seachadadh trí na hoibleagáidí atá orthu cheana a chomhlíonadh agus a chur chun feidhme go náisiúnta agus go hiomlán faoi chonarthaí agus comhaontuithe idirnáisiúnta um dhí‑armáil agus neamhleathadh agus oibleagáidí ábhartha idirnáisiúnta eile. Comhaontaíonn na Páirtithe gur gné fhíor‑riachtanach den Chomhaontú seo í an fhoráil seo. 2. Comhaontaíonn na Páirtithe, thairis sin, dul i gcomhar agus cuidiú le cur in aghaidh leathadh arm ollscriosta agus na mbealaí lena seachadadh tríd an méid seo a leanas: (a) bearta a dhéanamh chun ionstraimí idirnáisiúnta ábhartha eile a shíniú, a dhaingniú, nó aontú dóibh, de réir mar is iomchuí agus iad a chur chun feidhme; (b) córas náisiúnta éifeachtach rialaithe onnmhairí a bhunú, lena rialófaí onnmhairiú agus aistriú earraí atá bainteach le hairm ollscriosta lena n‑áirítear rialú ar úsáid deiridh AOS i leith teicneolaíochtaí dé‑úsáide agus ina bhfuil smachtbhannaí éifeachtacha i leith sáruithe ar rialuithe onnmhairiúcháin.

3. Comhaontaíonn na Páirtithe idirphlé polaitiúil tráthrialta a bhunú a bheidh mar thionlacan agus mar chomhdhlúthú do na gnéithe sin.

AIRTEAGAL 12 Rialú ar onnmhairiú mionarm agus armáin éadroma agus gnátharm 1. Aithníonn na Páirtithe an bhagairt thromchúiseach don tsíocháin agus don tslándáil idirnáisiúnta a bhaineann le monarú, aistriú agus scaipeadh aindleathach mionarm agus armáin éadroma (dá ngairtear ‘SALW’ anseo feasta), lena n‑áirítear a n‑armlón, agus an iomarca díobh a charnadh, droch‑bhainistiú a dhéanamh orthu, stoc-chairn díobh a dhaingniú go míchuí agus iad a leathadh gan rialú. 2. Comhaontaíonn na Comhpháirtithe a n‑oibleagáidí faoi seach a urramú agus a chur chun feidhme go hiomlán chun déileáil leis an trádáil aindleathach in SALW, lena n‑áirítear a n‑armlón, faoi chomhaontuithe idirnáisiúnta atá ann cheana agus faoi rún ó Chomhairle Slándála NA, chomh maith lena ngealltanais faoi chreat ionstraimí idirnáisiúnta eile is infheidhme sa réimse sin, amhail Clár Gníomhaíochta NA chun Gach Gné den Trádáil Aindleathach i Mionairm agus in Armáin Éadroma a Chosc, a Chomhrac agus a Dhíothú, a glacadh an 20 Iúil 2001. 3. Aithníonn na Páirtithe an tábhacht a bhaineann le córais bhaile rialaithe chun gnáth‑airm a aistriú i gcomhréir leis na caighdeáin idirnáisiúnta atá ann cheana. Aithníonn na Páirtithe an tábhacht a bhaineann le rialuithe den chineál sin a chur i bhfeidhm ar bhealach freagrach, mar rannchuidiú don tsíocháin, don tslándáil agus don chobhsaíocht idirnáisiúnta agus réigiúnach, agus chun fulaingt an chine dhaonna a laghdú, agus chun seachrán gnáth‑arm a chosc. 4. Geallann na Páirtithe mar sin oibriú i gcomhar agus comhordú, comhlántacht agus sineirge a áirithiú ina n‑iarrachtaí chun rialú na trádála idirnáisiúnta i ngnáth‑airm a rialáil nó a fheabhsú agus chun trádáil aindleathach in airm a chosc, a chomhrac agus a dhíothú. Comhaontaíonn siad idirphlé polaitiúil tráthrialta a bhunú a bheidh mar thionlacan agus mar chomhdhlúthú don tiomantas sin.

TEIDEAL III CEARTAS, SAOIRSE AGUS SLÁNDÁIL

AIRTEAGAL 13 Sonraí pearsanta a chosaint 1. Aithníonn na Páirtithe an tábhacht a bhaineann leis na cearta bunúsacha chun príobháideachais agus chun cosaint sonraí pearsanta a chur chun cinn agus a áirithiú, ar gné lárnach é de mhuinín na saoránach as an ngeilleagar digiteach agus mar phríomhghné chun malartuithe tráchtála agus comhar i bhforfheidhmiú an dlí a fhorbairt tuilleadh. 2. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun cosaint agus forfheidhmiú éifeachtach na gceart sin a áirithiú, lena n‑áirítear i gcomhthéacs sceimhlitheoireacht agus coireanna trasnáisiúnta eile a chosc agus a chomhrac. Féadfaidh fothú acmhainneachta, cúnamh teicniúil agus malartú faisnéise agus saineolais a áireamh leis an gcomhar, chomh maith le foirmeacha eile.

3. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun ardleibhéal cosanta sonraí pearsanta a áirithiú, trí dhea‑chleachtais agus taithí a mhalartú, agus caighdeáin agus ionstraimí dlí Eorpacha agus idirnáisiúnta á gcur san áireamh. Mar bhealach chun an comhar a éascú, déanfaidh Poblacht na Cirgise gach iarracht aontú do Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa maidir le Daoine Aonair a Chosaint i dtaca le Próiseáil Uathoibríoch Sonraí Pearsanta, arna dhéanamh an 28 Eanáir 1981 agus dá Phrótacal Breise a ghabhann leis an gCoinbhinsiún maidir le Daoine Aonair a Chosaint i dtaca le Próiseáil Uathoibríoch Sonraí Pearsanta, sa mhéid a bhaineann le húdaráis mhaoirseachta agus sreabha sonraí trasteorann arna dhéanamh an 8 Samhain 2001, agus déanfaidh sí gach iarracht iad a chur chun feidhme. AIRTEAGAL 14 Comhar i ndáil leis an imirce, le tearmann agus le bainistiú teorann 1. Athdhearbhaíonn na Páirtithe an tábhacht a bhaineann le hidirphlé cuimsitheach a chur ar bun maidir le gach saincheist a bhaineann leis an imirce, lena n‑áirítear an imirce dhleathach de réir mar is iomchuí, cosaint idirnáisiúnta agus an comhrac in aghaidh na himirce neamhdhleathaí, in aghaidh smuigleáil daoine agus gáinneáil ar dhaoine. 2. Bunófar an comhar ar mheasúnú ar riachtanais shonracha arna dhéanamh trí chomhairliúchán frithpháirteach idir na Páirtithe agus cuirfear chun feidhme é i gcomhréir leis an reachtaíocht ábhartha atá i bhfeidhm acu. Díreofar leis sin ar na nithe seo a leanas go háirithe:

(a) aghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna na himirce;

(b) forbairt agus cur chun feidhme cleachtas agus reachtaíocht náisiúnta a mhéid a bhaineann le cosaint idirnáisiúnta, d’fhonn forálacha an Choinbhinsiúin i dtaobh Stádas Dídeanaithe arna ghlacadh an 28 Iúil 1951, a shásamh, mar aon le forálacha an Phrótacail maidir le Stádas Dídeanaithe arna dhéanamh an 31 Eanáir 1967; (c) ag tabhairt chun cuimhne Dearbhú Nua‑Eabhrac maidir le Dídeanaithe agus Imircigh arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/71/1 an 19 Meán Fómhair 2016; (d) rialacha maidir le ligean isteach agus cearta agus stádas na ndaoine a ligtear isteach, cóir chothrom agus lánpháirtiú daoine nach náisiúnaigh iad a chónaíonn in áit go dleathach, oideachas agus oiliúint agus bearta in aghaidh ciníochais agus seineafóibe; (e) beartas éifeachtach agus coisctheach a bhunú in aghaidh na himirce neamhdhleathaí, smuigleáil imirceach agus gáinneáil ar dhaoine, lena n‑áirítear an tslí le dul i ngleic le líonraí smuigléirí agus gáinneálaithe agus an tslí le híospartaigh gáinneála den sórt sin a chosaint i gcreat na n‑ionstraimí idirnáisiúnta ábhartha; (f) saincheisteanna amhail eagrú, oiliúint, dea‑chleachtais agus bearta oibríochtúla eile sna réimsí bainistithe imirce, go háirithe an imirce neamhdhleathach, slándáil doiciméad, beartas víosaí, agus bainistiú teorann agus córais faisnéise imirce.

AIRTEAGAL 15 Athligean isteach agus an comhrac in aghaidh na himirce neamhdhleathaí 1. Faoi chuimsiú a gcomhair agus chun an imirce neamhdhleathach a chosc agus dul i ngleic léi, comhaontaíonn na Páirtithe: (a) maidir le haon duine dá náisiúnaigh nach gcomhlíonann nó nach gcomhlíonann a thuilleadh na coinníollacha atá i bhfeidhm maidir le hiontráil, nó bheith i láthair, nó bheith ag cónaí i gcríoch Bhallstát de chuid an Aontais Eorpaigh, déanfaidh Poblacht na Cirgise é a athligean isteach ar iarraidh ón mBallstát sin agus gan breis foirmiúlachtaí;

(b) maidir le haon duine dá náisiúnaigh nach gcomhlíonann nó nach gcomhlíonann a thuilleadh na coinníollacha atá i bhfeidhm maidir le hiontráil, nó bheith i láthair, nó bheith ag cónaí i gcríoch Phoblacht na Cirgise, déanfaidh gach Ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh é a athligean isteach ar iarraidh ó Phoblacht na Cirgise agus gan breis foirmiúlachtaí;

(c) soláthróidh Ballstáit an Aontais Eorpaigh agus Poblacht na Cirgise doiciméid taistil iomchuí dá náisiúnaigh chun na gcríoch sin nó glacfaidh siad le húsáid an doiciméid taistil Eorpaigh a bunaíodh i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/1953 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle chun críoch fillte. I gcás nach bhfuil aon doiciméad ná aon chruthúnas eile ar a náisiúntacht ag an duine atá le hathligean isteach, déanfaidh ionadaithe inniúla taidhleoireachta agus consalacha an Bhallstáit lena mbaineann nó Phoblacht na Cirgise, ar iarraidh ó Phoblacht na Cirgise nó ón mBallstát lena mbaineann, comhar iomlán a sholáthar chun náisiúntacht an duine sin a shuí. 2. Comhaontaíonn na Páirtithe comhaontú a thabhairt i gcrích, arna iarraidh sin orthu, idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Cirgise, ina rialófaí na hoibleagáidí sonracha ar Bhallstáit an Aontais Eorpaigh agus ar Phoblacht na Cirgise maidir le hathligean isteach, lena n‑áirítear forálacha mionsonraithe maidir le náisiúnaigh tíortha eile agus daoine gan stát a athligean isteach. Féadfaidh na Páirtithe, ag brath ar choinníollacha, caibidlíocht fhéideartha ar chomhaontú idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Cirgise a bhreithniú, maidir le víosaí a éascú do shaoránaigh an Aontais Eorpaigh agus Phoblacht na Cirgise.

AIRTEAGAL 16 Frithsciúradh airgid agus maoiniú sceimhlitheoireachta a chomhrac 1. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar d’fhonn cosc a chur ar úsáid a bhaint as a gcuid institiúidí airgeadais agus a gcuid gnólachtaí agus gairmeacha neamh‑airgeadais ainmnithe chun fáltais ó ghníomhaíochtaí coiriúla a sciúradh nó chun críoch maoinithe sceimhlitheoireachta, agus chun a leithéid d’úsáid a chomhrac. 2. Chuige sin, déanfaidh siad faisnéis a mhalartú laistigh de chreat a reachtaíochta faoi seach agus oibreoidh siad i gcomhar chun cur chun feidhme iomlán agus éifeachtach mholtaí ón Tascfhórsa um Ghníomhaíocht Airgeadais, agus caighdeán eile arna nglacadh ag comhlachtaí idirnáisiúnta ábhartha eile sa réimse seo, a áirithiú. D’fhéadfaí a áireamh leis an gcomhar sin, inter alia, sócmhainní nó cistí a fhaightear ó fháltais na coireachta a shainaithint, a rianú, a ghabháil, a choigistiú agus a aisghabháil. AIRTEAGAL 17 Drugaí aindleathacha

1. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun cur chuige cothrom, fianaise‑bhunaithe agus comhtháite a áirithiú maidir le drugaí aindleathacha agus substaintí sícighníomhacha nua.

2. Díreofar beartais agus gníomhaíochtaí a bhaineann le drugaí ar struchtúir a threisiú chun drugaí aindleathacha a chosc agus chun dul i ngleic leo, chun soláthar drugaí aindleathacha, agus gáinneáil agus éileamh orthu a laghdú, agus chun déileáil leis na hiarmhairtí sláinte agus sóisialta a bhaineann le húsáid drugaí aindleathacha, d’fhonn díobháil a laghdú. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun cosc a chur ar aistriú na réamhtheachtaithe ceimiceacha a úsáidtear i monarú aindleathach drugaí támhshuanacha agus substaintí síceatrópacha agus substaintí sícighníomhacha nua. 3. Comhaontóidh na Páirtithe ar na modhanna comhair is gá chun na cuspóirí dá dtagraítear i mír 1 a bhaint amach. Bunófar gníomhaíochtaí ar phrionsabail a comhaontaíodh i gcomhpháirt agus a leagtar amach i gcoinbhinsiúin ábhartha NA maidir le rialú drugaí, agus ar na moltaí a leagtar amach sa doiciméad toraidh dar teideal ‘Ár ngealltanas comhpháirteach chun dul i ngleic leis an bhfadhb dhomhanda drugaí agus í a chomhrac ar bhealach éifeachtach’ arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/S‑30/1 an 19 Aibreán 2016, mar an comhdhearcadh idirnáisiúnta is déanaí ar an mbeartas idirnáisiúnta drugaí, d’fhonn breithniú a dhéanamh ar chur chun feidhme na ngealltanas a rinneadh chun aghaidh a thabhairt go compháirteach ar an bhfadhb dhomhanda drugaí agus chun í a chomhrac. AIRTEAGAL 18 An comhrac in aghaidh na coireachta eagraithe agus an éillithe 1. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun gníomhaíochtaí neamhdhleathacha agus coiriúla a chomhrac agus a chosc, lena n‑áirítear gníomhaíochtaí trasnáisiúnta, cibé acu atá siad eagraithe nó nach bhfuil, amhail: (a) smuigleáil imirceach agus gáinneáil ar dhaoine;

(b) smuigleáil arm tine agus gáinneáil orthu, lena n‑áirítear SALW; (c) smuigleáil drugaí aindleathacha agus gáinneáil orthu;

(d) smuigleáil earraí agus gáinneáil orthu; (e) gníomhaíochtaí neamhdhleathacha eacnamaíocha agus airgeadais amhail góchumadh, calaois fhioscach agus calaois sholáthair phoiblí; (f) cúbláil i dtionscadail arna gcistiú ag deontóirí idirnáisiúnta; (g) éilliú gníomhach agus éighníomhach, san earnáil phríobháideach agus san earnáil phoiblí araon; (h) doiciméid a bhrionnú agus ráitis bhréagacha a chur isteach; (i) cibearchoireacht. 2. Cuirfidh na Páirtithe feabhas ar an gcomhar déthaobhach, réigiúnach agus idirnáisiúnta i measc chomhlachtaí forfheidhmithe an dlí, lena n‑áirítear oiliúint agus taithí a roinnt. Cuirfidh na Páirtithe chun feidhme go héifeachtach na caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha, go háirithe na cinn sin a chumhdaítear i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh na Coireachta Eagraithe Trasnáisiúnta arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/55/25 an 8 Eanáir 2001 agus na Prótacail a ghabhann leo.

3. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar chun éilliú a chosc agus a chomhrac i gcomhréir le caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha, go háirithe na cinn sin a chumhdaítear i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh an Éillithe arna ghlacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/58/4 an 31 Deireadh Fómhair 2003 agus na moltaí a eascraíonn as measúnuithe in aghaidh an choinbhinsiúin sin. AIRTEAGAL 19 An fhrithsceimhlitheoireacht

1. Athdhearbhaíonn na Páirtithe an tábhacht a bhaineann leis an gcomhrac in aghaidh na sceimhlitheoireachta agus í a chosc, agus comhaontaíonn siad oibriú le chéile ar leibhéal déthaobhach, réigiúnach agus idirnáisiúnta chun gach cineál agus gach léiriú sceimhlitheoireachta a chosc agus a chomhrac. 2. Comhaontaíonn na Páirtithe gur fíor‑riachtanach é go ndéanfaí an comhrac in aghaidh na sceimhlitheoireachta a dhéanamh agus meas iomlán á léiriú ar an smacht reachta agus an dlí idirnáisiúnta á chomhlíonadh go hiomlán, lena n‑áirítear an dlí idirnáisiúnta um chearta an duine, an dlí idirnáisiúnta um dhídeanaithe agus an dlí daonnúil idirnáisiúnta, prionsabail Chairt NA, agus na hionstraimí idirnáisiúnta uile a bhaineann le frithsceimhlitheoireacht. 3. Cuireann na Páirtithe i dtábhacht daingniú agus cur chun feidhme uilíoch gach coinbhinsiún agus gach prótacal de chuid NA a bhaineann le frithsceimhlitheoireacht. Comhaontaíonn na Páirtithe an t‑idirphlé a chur chun cinn maidir leis an dréachtchoinbhinsiún cuimsitheach maidir le sceimhlitheoireacht idirnáisiúnta agus dul i gcomhar i gcur chun feidhme Straitéis Dhomhanda Frithsceimhlitheoireachta na Náisiún Aontaithe arna glacadh le rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe A/RES/60/288 an 8 Meán Fómhair 2006, chomh maith le gach rún ábhartha ó Chomhairle Slándála NA.

4. Athdhearbhaíonn na Páirtithe an tábhacht a bhaineann le cur chuige um fhorfheidhmiú an dlí agus breithiúnach ar an gcomhrac in aghaidh na sceimhlitheoireachta, agus comhaontaíonn siad dul i gcomhar chun an sceimhlitheoireacht a chosc agus a chur faoi chois, go háirithe tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: (a) faisnéis a mhalartú faoi ghrúpaí sceimhlitheoireachta, sceimhlitheoirí aonair agus a líonraí tacaíochta, i gcomhréir leis an dlí idirnáisiúnta agus náisiúnta, go háirithe a mhéid a bhaineann le cosaint sonraí agus cosaint an phríobháideachais; (b) taithí a mhalartú a mhéid a bhaineann le sceimhlitheoireacht a chosc agus a chur faoi chois, modhanna agus modheolaíochtaí agus na gnéithe teicniúla a ghabhann leo, chomh maith le hoiliúint, i gcomhréir leis an dlí is infheidhme; (c) tuairimí a mhalartú ar radacú agus earcú, agus bealaí chun cur i gcoinne an radacaithe, agus díradacú agus athshlánúchán a chur chun cinn; (d) tuairimí agus taithí a mhalartú maidir le gluaiseacht trasteorann agus taisteal ag amhrastaigh sceimhlitheoireachta, chomh maith le bagairtí sceimhlitheoireachta; (e) dea‑chleachtas a roinnt a mhéid a bhaineann le cearta an duine a chosaint sa chomhrac in aghaidh na sceimhlitheoireachta, go háirithe i ndáil le himeachtaí coiriúla; (f) coiriúlú cionta sceimhlitheoireachta a áirithiú agus bearta a dhéanamh chun cur i gcoinne mhaoiniú na sceimhlitheoireachta;



(g) bearta a dhéanamh in aghaidh bhagairt na sceimhlitheoireachta ceimicí, bitheolaíche, raideolaíche agus núicléiche, agus na bearta is gá a dhéanamh chun cosc a chur ar éadáil, aistriú agus úsáid ábhar ceimiceach bitheolaíoch, raideolaíoch agus núicléach chun críoch sceimhlitheoireachta, chomh maith le chun cosc a chur ar ghníomhaíocht neamhdhleathach in aghaidh saoráidí ceimiceacha, bitheolaíocha, raideolaíocha agus núicléacha, lena mbaineann ardriosca. 5. Bunófar an comhar ar na measúnuithe ábhartha a mbeidh fáil orthu agus déanfar é trí chomhairliúchán frithpháirteach idir na Páirtithe. AIRTEAGAL 20 Comhar polaitiúil agus dlíthiúil 1. Cuirfidh na Páirtithe feabhas ar an gcomhar atá ann cheana féin maidir le cúnamh dlíthiúil frithpháirteach agus eiseachadadh bunaithe ar chomhaontuithe idirnáisiúnta ábhartha. Neartóidh na Páirtithe na sásraí atá ann cheana agus, de réir mar is iomchuí, breithneoidh siad forbairt dhéanamh ar shásraí nua chun comhar idirnáisiúnta sa réimse seo a éascú. Áireofar leis an gcomhar sin, de réir mar is iomchuí, aontachas do na hionstraimí idirnáisiúnta ábhartha agus iad a chur chun feidhme, agus comhar níos dlúithe le Eurojust. 2. Forbróidh na Páirtithe comhar breithiúnach agus dlíthiúil in ábhair shibhialta agus tráchtála, go háirithe, a mhéid a bhaineann le caibidlíocht, daingniú agus cur chun feidhme choinbhinsiún iltaobhach maidir le comhar breithiúnach sibhialta, lena n‑áirítear Coinbhinsiúin Chomhdháil na Háige maidir leis an Dlí Idirnáisiúnta Príobháideach.

AIRTEAGAL 21 Cosaint chonsalach Údaráis taidhleoireachta agus chonsalacha aon Bhallstát an Aontais Eorpaigh a mbeidh ionadaíocht á déanamh air, soláthróidh siad cosaint d’aon náisiúnach de cheann de Bhallstáit an Aontais Eorpaigh nach bhfuil buanionadaíocht aige i bPoblacht na Cirgise atá in ann cosaint chonsalach a sholáthar go héifeachtach i gcás ar leith, ar na coinníollacha céanna a bhaineann le náisiúnaigh an Bhallstáit sin.

D’fhonn nós imeachta comhordaithe a bhunú lena gceadaítearear do náisiúnaigh Phoblacht na Cirgise cosaint chonsalach a fháil i mBallstáit an Aontais Eorpaigh nach bhfuil buanionadaíocht ag Poblacht na Cirgise iontu atá in ann cosaint chonsalach a sholáthar go héifeachtach i gcás ar leith, déanfar an ceanglas ar phoist chonsalacha de Phoblacht na Cirgise atá bunaithe i mBallstát an Aontais Eorpaigh maidir le fógra a thabhairt faoi Airteagal 7 de Choinbhinsiún Vín ar Chaidreamh Consalachta arna ghlacadh an 24 Aibreán 1963, a tharscaoileadh.



Teideal IV TRÁDÁIL AGUS ÁBHAIR A BHAINEANN LE TRÁDÁIL CAIBIDIL 1 FORÁLACHA COTHROMÁNACHA AIRTEAGAL 22 Cuspóirí Is iad seo a leanas cuspóirí an Teidil seo:

(a) trádáil idir na Páirtithe a leathnú, a éagsúlú agus a éascú, go háirithe trí fhorálacha maidir le héascú trádála agus custam, bacainní teicniúla ar thrádáil chomh maith le bearta sláintíochta agus fíteashláintíochta, agus ceart gach Páirtí chun reachtaíocht a dhéanamh d’fhonn cuspóirí beartais phoiblí a bhaint amach á chaomhnú ag an am céanna; (b) trádáil i seirbhísí agus infheistíocht idir na Páirtithe a éascú, lena n‑áirítear trí aistriú saor íocaíochtaí reatha agus gluaiseachtaí caipitil;

(c) margaí soláthair rialtais na bPáirtithe a oscailt go héifeachtach agus go cómhalartach; (d) an nuálaíocht agus an chruthaitheacht a chur chun cinn trí chosaint leordhóthanach agus éifeachtach gach ceart maoine intleachtúla a áirithiú; (e) coinníollacha a chur chun cinn lena gcothaítear iomaíocht neamhshaofa i ngníomhaíochtaí eacnamaíocha na bPáirtithe, go háirithe maidir le trádáil agus infheistíocht eatarthu; (f) trádáil idirnáisiúnta a fhorbairt ar bhealach a chuireann leis an bhforbairt inbhuanaithe ó thaobh a gnéithe eacnamaíocha, sóisialta agus comhshaoil de; (g) sásra um réiteach díospóide a bheadh éifeachtach, cóir agus intuartha a bhunú chun díospóidí maidir le léirmhíniú agus cur i bhfeidhm an Teidil seo a réiteach. AIRTEAGAL 23 Sainmhínithe Chun críocha an Teidil seo:

(a) ciallaíonn ‘Comhaontú maidir leis an Talmhaíocht’ an Comhaontú maidir leis an Talmhaíocht, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT;

(b) ciallaíonn ‘Comhaontú maidir le Nósanna Imeachta um Cheadúnú Allmhairí’ an Comhaontú maidir le Nósanna Imeachta um Cheadúnú Allmhairí atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT; (c) ciallaíonn ‘Comhaontú Frithdhumpála’ an Comhaontú maidir le hAirteagal VI den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Thrádáil 1994 a Chur Chun Feidhme, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT; (d) ciallaíonn ‘laethanta’ laethanta féilire, lena n‑áirítear an deireadh seachtaine agus laethanta saoire; (e) ciallaíonn ‘Conradh um Chairt Fuinnimh‘ an Conradh um Chairt Fuinnimh arna dhéanamh i Liospóin an 17 Nollaig 1994; (f) ciallaíonn ‘atá ann cheana’ a mbeidh éifeacht aige ar an dáta a thiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm; (g) ciallaíonn ‘GATT 1994’ an Comhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Thrádáil 1994, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT; (h) ciallaíonn ‘GATS’ an Comhaontú Ginearálta maidir le Trádáil Seirbhísí, atá in Iarscríbhinn 1B a ghabhann le Comhaontú EDT; (i) ciallaíonn ‘beart’ aon bheart ag Páirtí, bíodh sé i bhfoirm dlí, rialacháin, rialach, nóis imeachta, cinnidh nó gníomhaíocht riaracháin, nó in aon fhoirm eile;

(j) ciallaíonn ‘bearta Páirtí’ aon bheart arna ghlacadh nó arna choinneáil ar bun ag:

(i) rialtais nó údaráis lárnacha, réigiúnacha nó áitiúla; agus (ii) comhlachtaí neamh‑rialtasacha i bhfeidhmiú cumhachtaí arna dtarmligean ag rialtais nó údaráis lárnacha, réigiúnacha nó áitiúla; (k) ciallaíonn ‘duine’ duine nádúrtha nó duine dlítheanach; (l) ciallaíonn ‘Coinbhinsiún Athbhreithnithe Kyoto‘ an Coinbhinsiún Idirnáisiúnta maidir le Nósanna Imeachta Custam a Shimpliú agus a Chomhchuibhiú, arna dhéanamh in Kyoto an 18 Bealtaine 1973, arna leasú; (m) ciallaíonn ‘Comhaontú maidir le Coimircí’ an Comhaontú maidir le Coimircí atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT; (n) ciallaíonn ‘Comhaontú SCM’ an Comhaontú maidir le Fóirdheontais agus le Bearta Frithchúitimh, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT; (o) ciallaíonn ‘Comhaontú SPS’ an Comhaontú maidir le Bearta Sláintíochta agus Fíteashláintíochta a Chur i bhFeidhm, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT; (p) ciallaíonn ‘Comhaontú BTT’ an Comhaontú maidir le Bacainní Teicniúla ar an Trádáil, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT;

(q) ciallaíonn ‘tríú tír’ tír nó críoch atá lasmuigh de raon feidhme geografach chur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo; (r) ciallaíonn ‘Comhaontú um Éascú Trádála’ an Comhaontú um Éascú Trádála atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT;

(s) ciallaíonn ‘Comhaontú TRIPS’ an Comhaontú maidir le Gnéithe de Chearta Maoine Intleachtúla a bhaineann le Trádáil, atá in Iarscríbhinn 1C a ghabhann le Comhaontú EDT; (t) ciallaíonn ‘Coinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí’ Coinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí, arna dhéanamh i Vín an 23 Bealtaine 1969; (u) Ciallaíonn ‘Dearbhú Arusha na hEagraíochta Domhanda Custaim’ Dearbhú na Comhairle um Chomhar Custaim maidir le hIonracas i gCustaim arna dhéanamh in Arusha na Tansáine an 7 Iúil 1993; (v) ciallaíonn ‘EDT’ an Eagraíocht Dhomhanda Trádála; (w) ciallaíonn ‘Comhaontú EDT’ Comhaontú Marrakech lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála, arna dhéanamh an 15 Aibreán 1994.

AIRTEAGAL 24 Gaol le comhaontuithe idirnáisiúnta eile 1. Dearbhaíonn na Páirtithe na cearta atá acu agus na hoibleagáidí atá orthu i leith a chéile faoi Chomhaontú EDT agus faoi aon chomhaontú eile a bhfuil an dá pháirtí ina bpáirtí iontu. 2. Ní fhorléireofar aon ní dá bhfuil sa Chomhaontú seo mar ní a cheanglaíonn ar cheachtar Páirtí gníomhú ar bhealach atá ar neamhréir lena oibleagáidí faoi Chomhaontú EDT.

AIRTEAGAL 25 Tagairtí do dhlíthe agus do rialacháin agus do chomhaontuithe eile 1. Aon tagairt sa Teideal seo do dhlíthe agus do rialacháin, ar shlí ghinearálta nó trí thagairt do reacht, rialachán nó treoir ar leith, déanfar í a fhorléiriú mar thagairt do na dlíthe agus do na rialacháin arna leasú, ach amháin i gcás ina léirítear a mhalairt. 2. Aon tagairt, nó ionchorprú trí thagairt, sa Teideal seo do chomhaontuithe nó ionstraimí eile i bpáirt nó ina n‑iomláine, déanfar iad a fhorléiriú mar thagairt nó ionchorprú a áiríonn na nithe seo a leanas, ach amháin i gcás ina léirítear a mhalairt: (a) na hiarscríbhinní, na prótacail, na fonótaí, na nótaí léirmhínitheacha agus na nótaí míniúcháin a bhaineann leo; agus

(b) comhaontuithe comharba a bhfuil na Páirtithe ina bpáirtí iontu nó leasuithe atá ina gceangal ar na Páirtithe, ach amháin i gcás ina ndearbhaítear sa tagairt cearta atá ann cheana. AIRTEAGAL 26 Ceart caingne faoin dlí náisiúnta Ní dhéanfaidh Páirtí foráil maidir le ceart caingne faoina dhlí in aghaidh an Pháirtí eile ar an bhforas go bhfuil beart de chuid an Pháirtí eile ar neamhréir leis an gComhaontú seo.

AIRTEAGAL 27 Cúraimí sonracha na Comhairle Comhair ag gníomhú di ina cumraíocht trádála 1. Le linn don Chomhairle Comhair a bheith i mbun aon cheann de na cúraimí a leagtar uirthi a bhaineann leis an Teideal seo, beidh sí comhdhéanta d’ionadaithe ó na Páirtithe a bhfuil freagracht orthu as ábhair a bhaineann le cúrsaí trádála, i gcomhréir le creataí dlíthiúla na bPáirtithe faoi seach, nó de na daoine a ainmneoidh siadsan.

2. Maidir leis an gComhairle Comhair agus í ag gníomhú di ina cumraíocht trádála: (a) beidh de chumhacht aici cinntí a ghlacadh chun an méid seo a leanas a thabhairt cothrom le dáta nó a leasú ar bhonn comhthola agus meas iomchuí á léiriú ar chomhlánú nósanna imeachta inmheánacha faoi seach na bPáirtithe mar a ndéantar foráil dó ina reachtaíocht: (i) Iarscríbhinn 2; (ii) Iarscríbhinní 8-A, 8-B agus 8-C; (iii) Iarscríbhinn 9; (iv) Iarscríbhinní 14-A agus 14-B; (v) Prótacal I.

Is le malartú nótaí taidhleoireachta idir na Páirtithe a dheimhneofar tabhairt cothrom le dáta agus leasú den sórt sin, agus is ar mhalartú nótaí taidhleoireachta idir na Páirtithe a thiocfaidh tabhairt cothrom le dáta agus leasú den sórt sin i bhfeidhm, mura gcomhaontóidh na Páirtithe a mhalairt. (b) féadfaidh sí cinntí a ghlacadh chun léirmhínithe ar fhorálacha an Teidil seo a eisiúint; (c) féadfaidh sí cinntí a ghlacadh chun fochoistí a bhunú sa bhreis ar na fochoistí sin arna mbunú sa Teideal seo, a bheidh comhdhéanta d’ionadaithe na bPáirtithe, agus féadfaidh sí freagrachtaí a shannadh dóibh laistigh dá hinniúlacht; féadfaidh sí cinneadh a dhéanamh freisin chun na feidhmeanna arna sannadh do na Fo‑choistí a bhunóidh sí a mhodhnú, chomh maith lena ndíscaoileadh.

3. Déanfaidh an Chomhairle Comhair, ag gníomhú di ina cumraíocht trádála, cinntí agus moltaí iomchuí a dhéanamh tar éis chur i gcrích nósanna imeachta inmheánacha faoi seach na bPáirtithe, dá bhforáiltear ina reachtaíocht. 4. I gcás nach mbeidh cruinnithe den Chomhairle Comhair ar fáil, féadfar na cinntí dá dtagraítear i mír 2 a dhéanamh trí nós imeachta i scríbhinn. AIRTEAGAL 28 Cúraimí sonracha an Choiste Comhair ag gníomhú dó ina chumraíocht trádála 1. Le linn don Choiste Comhair a bheith i mbun aon cheann de na cúraimí a leagtar air sa Teideal seo, beidh sé comhdhéanta d’ionadaithe ó na Páirtithe a bhfuil freagracht orthu as ábhair a bhaineann le cúrsaí trádála, nó de na daoine a ainmneoidh siadsan. 2. Beidh na cúraimí seo a leanas ach go háirithe ar an gCoiste Comhair ag gníomhú dó ina chumraíocht trádála:

(a) cúnamh a thabhairt don Chomhairle Comhair le feidhmiú a cúraimí maidir le hábhair a bhaineann le trádáil; (b) a bheith freagrach as cur chun feidhme agus as cur i bhfeidhm ceart an Teidil seo; maidir leis sin, agus gan dochar do na cearta arna mbunú i gCaibidil 14, féadfaidh ceachtar Páirtí aon saincheist a bhaineann le cur i bhfeidhm nó léirmhíniú an Teidil seo a tharchur lena plé laistigh den Choiste Comhair;

(c) formhaoirseacht a dhéanamh ar fhorbairt bhreise ar an Teideal seo de réir mar is gá agus meastóireacht a dhéanamh ar na torthaí a fhaightear óna chur i bhfeidhm; (d) bealaí iomchuí a lorg chun fadhbanna a d’fhéadfadh teacht chun cinn ar bhealach eile i réimsí a chumhdaítear leis an Teideal seo a chosc agus a réiteach; agus (e) maoirsiú a dhéanamh ar obair na bhfochoistí uile a bunaíodh faoin Teideal seo. 3. Agus na cúraimí atá air faoi mhír 2 den Airteagal seo á ndéanamh aige, féadfaidh an Coiste Comhair tograí a chur isteach maidir leis an ngá leis na cinntí chun tabhairt cothrom le dáta nó leasuithe a dhéanamh dá dtagraítear i bpointe (a) d’Airteagal 27(2) a ghlacadh nó chun léirmhínithe dá dtagraítear i bpointe (b) d’Airteagal 27(2) a eisiúint i gcás nach mbeidh cruinnithe den Chomhairle Comhair ar fáil. 4. Déanfaidh an Coiste Comhair, ag gníomhú dó ina chumraíocht trádála, cinntí agus moltaí iomchuí tar éis chur i gcrích nósanna imeachta inmheánacha faoi seach na bPáirtithe, dá bhforáiltear ina reachtaíocht. AIRTEAGAL 29 Comhordaitheoirí 1. Déanfaidh an tAontas Eorpach agus Poblacht na Cirgise comhordaitheoir a cheapadh don Teideal seo, laistigh de 60 lá tar éis theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, agus tabharfaidh siad fógra faoi na mionsonraí teagmhála dá chéile.



2. Déanfaidh na comhordaitheoirí an clár oibre a bhunú go compháirteach agus déanfaidh siad na hullmhúcháin uile eile is gá le haghaidh cruinnithe den Chomhairle Comhair agus den Choiste Comhair i gcomhréir leis an gCaibidil seo, agus déanfaidh siad bearta leantacha ar chinntí na gcomhlachtaí sin, de réir mar is iomchuí. AIRTEAGAL 30 Fochoistí 1. Beidh na Fochoistí comhdhéanta d’ionadaithe ón Aontas Eorpach, de pháirt, agus d’ionadaithe ó Phoblacht na Cirgise, den pháirt eile. 2. Buailfidh na Fochoistí le chéile laistigh de bhliain amháin tar éis theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo agus uair amháin sa bhliain ina dhiaidh sin nó ar iarraidh ó cheachtar Páirtí nó ón gCoiste Comhair, ar leibhéal iomchuí. I gcás go mbeidh lucht freastail na gcruinnithe i láthair go pearsanta, reáchtálfar na cruinnithe sa Bhruiséil agus in Bishkek gach re seal. Féadtar cruinnithe a reáchtáil ar aon mhodh teicneolaíochta a bheidh ar fáil do na Páirtithe freisin. 3. Is iad ionadaithe ó na Páirtithe a bheidh ina gcomhchathaoirligh ar na Fochoistí.

CAIBIDIL 2 TRÁDÁIL EARRAÍ

Airteagal 31 Raon feidhme Ach amháin mar a fhoráiltear a mhalairt sa Chomhaontú seo, tá feidhm ag an gCaibidil seo maidir leis an trádáil in earraí de chuid Páirtí. Airteagal 32 Sainmhínithe Chun críocha na Caibidle seo: (a) ciallaíonn ‘idirbhearta consalacha’ an nós imeachta chun sonrasc consalach nó víosa chonsalach le haghaidh sonrasc tráchtála, deimhniú tionscnaimh, lastliosta, dearbhú onnmhairiúcháin loingseora nó aon doiciméadacht chustaim eile i ndáil le hearra a allmhairiú, a fháil ó chonsal an Pháirtí allmhairiúcháin i gcríoch an Pháirtí onnmhairiúcháin, nó i gcríoch tríú páirtí;

(b) ciallaíonn ‘dleacht chustaim’ aon dleacht nó muirear d’aon chineál a fhorchuirtear ar earra a allmhairiú nó i ndáil le hearra a allmhairiú; ní áirítear leis an méid sin aon cheann de na nithe a leanas: (i) muirear atá coibhéiseach le cáin inmheánach arna forchur i gcomhréir le hAirteagal 34; (ii) dleacht frithdhumpála, dleacht choimirce speisialta, dleacht frithchúitimh nó dleacht choimirce arna cur i bhfeidhm i gcomhréir le GATT 1994, leis an gComhaontú Frithdhumpála, leis an gComhaontú maidir leis an Talmhaíocht, le Comhaontú SCM agus leis an gComhaontú maidir le Coimircí, de réir mar is iomchuí;

(iii) táille nó muirear eile a fhorchuirtear ar earra a allmhairiú nó i ndáil le hearra a allmhairiú, a bhfuil teorainn lena mhéid le neaschostas na seirbhísí a tugadh; (c) ciallaíonn ‘Nós Imeachta um Cheadúnú Onnmhairiúcháin’ nós imeachta riaracháin lena n éilítear iarratas nó doiciméadacht eile (seachas iarratais nó doiciméadacht a éilítear go ginearálta chun críoch imréitigh custaim) a chur faoi bhráid an chomhlachta nó na gcomhlachtaí riaracháin ábhartha mar réamhchoinníoll onnmhairiúcháin ó chríoch an Pháirtí onnmhairiúcháin; (d) ciallaíonn ‘earra Páirtí’ earra intíre mar a thugtar le fios in GATT 1994; (e) ciallaíonn ‘Córas Comhchuibhithe’ nó ‘CC’ an Córas Comhchuibhithe um Thuairisciú agus um Chódú Tráchtearraí, lena n‑áirítear gach nóta dlíthiúil agus gach leasú dlíthiúil orthu arna bhforbairt ag an Eagraíocht Dhomhanda Chustaim;

(f) ciallaíonn ‘nós imeachta um cheadúnú allmhairiúcháin’ nós imeachta riaracháin lena n‑éilítear iarratas nó doiciméadacht eile (seachas iarratais nó doiciméadacht a éilítear go ginearálta chun críoch imréitigh custaim) a chur faoi bhráid an chomhlachta nó na gcomhlachtaí riaracháin ábhartha mar réamhchoinníoll allmhairiúcháin isteach i gcríoch an Pháirtí allmhairiúcháin; (g) ciallaíonn ‘earra athmhonaraithe’ earra a aicmítear i gCaibidil 84, 85, 87, 90 nó i gCeannteideal 9402 den Chóras Comhchuibhithe: (i) atá comhdhéanta go hiomlán nó i bpáirt de pháirteanna a fuarthas ó earraí a úsáideadh roimhe; (ii) a bhfuil coinníollacha feidhmíochta agus oibre aige atá comhchosúil leis an earra comhionann agus riocht nua air; agus (iii) a dtugtar an barántas céanna dó agus a thabharfaí don earra comhionann agus riocht nua air.

Airteagal 33 Cóir an náisiúin barrfhabhair 1. Tabharfaidh gach Páirtí cóir an náisiúin barrfhabhair d’earraí an Pháirtí eile i gcomhréir le hAirteagal I de GATT 1994 , lena n‑áirítear na Nótaí agus na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis, a ionchorpraítear sa Chomhaontú seo iad, agus a dhéantar cuid den Chomhaontú seo díobh, mutatis mutandis.

2. Ní bheidh feidhm ag mír 1 i leith cóir fhabhrach arna tabhairt ag ceachtar Páirtí d’earraí tríú tír i gcomhréir le Comhaontú EDT. Airteagal 34 Cóir náisiúnta Tabharfaidh gach Páirtí cóir náisiúnta d’earraí an Pháirtí eile i gcomhréir le hAirteagal III de GATT 1994 , lena n‑áirítear na Nótaí agus na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis. Chuige sin, déantar Airteagal III de GATT 1994, agus na Nótaí agus na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis, a ionchorprú sa Chomhaontú seo, agus déantar cuid den Chomhaontú seo díobh mutatis mutandis. Airteagal 35 Srianta ar allmhairiú agus ar onnmhairiú

Ní dhéanfaidh ceachtar Páirtí aon toirmeasc nó aon srian a ghlacadh ná a choinneáil ar bun, seachas dleachtanna, cánacha nó muirir eile, cibé a thugtar éifeacht leo trí chuótaí, ceadúnais allmhairiúcháin nó onnmhairiúcháin nó bearta eile, ar aon earra de chuid an Pháirtí eile a allmhairiú nó ar aon earra atá beartaithe a sheoladh chuig críoch an Pháirtí eile a onnmhairiú nó a dhíol lena onnmhairiú, ach amháin i gcomhréir le hAirteagal XI de GATT 1994, lena n‑áirítear na Nótaí agus na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis. Chuige sin, déantar Airteagal XI de GATT 1994, agus na Nótaí agus na Forálacha Forlíontacha a ghabhann leis, a ionchorprú sa Chomhaontú seo, agus déantar cuid den Chomhaontú díobh, mutatis mutandis.



Airteagal 36 Dleachtanna ar onnmhairí, cánacha nó muirir eile 1. Ní thabharfaidh ceachtar Páirtí isteach ná ní choinneoidh ceachtar Páirtí ar bun aon dleacht, cáin ná muirear eile d’aon chineál arna bhforchur ar earra a onnmhairiú chuig an bPáirtí eile, ná arna bhforchur i ndáil le hearra a onnmhairiú chuig an bPáirtí eile, ná aon bheart eile a bhfuil éifeacht chomhionann aige seachas maidir le hearraí i gcomhréir leis an Sceideal a leagtar amach in Iarscríbhinn 2. Níl feidhm ag an bhforáil seo maidir le hearraí faoi bhealach thar chríoch Páirtí de réir bhrí Airteagal V de GATT 1994, nó maidir le hearraí a allmhairíodh isteach go Poblacht na Cirgise, i gcomhréir le comhaontú idirnáisiúnta idir Poblacht na Cirgise agus tríú páirtí, gan dleachtanna onnmhairiúcháin forchurtha orthu, dleachtanna a d’fhéadfadh an tríú páirtí sin a fhorchur ar onnmhairiú chuig an Aontas Eorpach i gcomhréir, i gcás inarb ábhartha, le Sceideal Lamháltas an tríú páirtí sin atá i gceangal le GATT 1994 nó le haon ghealltanas déthaobhach leis an Aontas Eorpach. 2. Ní chuirfidh aon rud san Airteagal seo cosc ar Pháirtí táille nó muirear a cheadaítear faoi Airteagal 38 a fhorchur ar earra a onnmhairítear chuig an bPáirtí eile. Airteagal 37 Rialuithe ar onnmhairiú ítimí dé‑úsáide Déanfaidh na Páirtithe faisnéis agus dea‑chleachtas faoi rialuithe onnmhairiúcháin dé‑úsáide a mhalartú d’fhonn cóineasú rialuithe onnmhairiúcháin an Aontais Eorpaigh agus Phoblacht na Cirgise a chur chun cinn.



Airteagal 38

Táillí agus foirmiúlachtaí 1. Airteagal VIII de GATT 1994 agus a nótaí léirmhínitheacha, chomh maith le haon eisceacht agus díolúine maidir leis na hoibleagáidí, agus le tarscaoileadh ina leith, a leagtar amach in Airteagal VIII de GATT 1994 is infheidhme faoi Chomhaontú EDT, déantar iad a ionchorprú sa Chomhaontú seo agus déantar cuid den Chomhaontú seo díobh, mutatis mutandis. 2. Foilseoidh gach Páirtí go pras gach táille agus muirear a fhorchuirfidh sé i ndáil le hallmhairiú nó le honnmhairiú ar bhealach a chumasóidh do rialtais, do thrádálaithe agus do pháirtithe leasmhara eile eolas a chur orthu. 3. Déanfaidh gach Páirtí athbhreithniú tréimhsiúil ar na táillí agus ar na muirir a fhorchuireann sé d’fhonn a líon agus a n‑éagsúlacht a laghdú, i gcás inarb indéanta. 4. Ní bheidh idirbhearta consalacha de dhíth ar cheachtar Páirtí, lena n‑áirítear táillí agus muirir ghaolmhara, i ndáil le haon earra de chuid an Pháirtí eile a allmhairiú.



Airteagal 39 Earraí athmhonaraithe 1. Féachfaidh Páirtí le cóir a thabhairt d’earraí athmhonaraithe an Pháirtí eile nach lú fabhar í ná mar a thugann sé d’earraí comhionanna a bhfuil riocht nua orthu. 2. Má ghlacann nó má choinníonn Páirtí ar bun toirmisc nó srianta ar allmhairiú agus ar onnmhairiú maidir le hearraí úsáidte, déanfaidh sé iarracht gan na bearta sin a chur i bhfeidhm maidir le hearraí athmhonaraithe.

3. Féadfaidh Páirtí a éileamh go ndéanfar earraí athmhonaraithe a shainaithint amhlaidh lena ndáileadh nó lena ndíol ina chríoch agus go gcomhlíonfaidh siad gach ceanglas teicniúil is infheidhme a bhfuil feidhm acu maidir le hearraí coibhéiseacha a bhfuil riocht nua orthu. Airteagal 40 Cead isteach sealadach d’earraí Déanfaidh Páirtí díolúine a dheonú do Pháirtí eile ó mhuirir allmhairiúcháin agus dleachtanna ar earraí a ligtear isteach go sealadach, i gcásanna agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta arna n‑ordú le haon choinbhinsiún idirnáisiúnta maidir le hearraí a ligean isteach go sealadach atá ina cheangal air. Cuirfear an díolúine sin i bhfeidhm de bhun reachtaíocht gach Páirtí.



Airteagal 41 Idirthuras Ionchorpraítear Airteagal V de GATT 1994 sa Chomhaontú seo agus déantar cuid den Chomhaontú seo de. Déanfaidh na Páirtithe gach beart is gá chun idirthuras earraí fuinnimh a éascú, i gcomhréir leis an bprionsabal maidir le saoirse idirthurais, agus le hAirteagal 7(1) agus (3) den Chonradh um Chairt Fuinnimh. Airteagal 42 Monaplachtaí allmhairiúcháin agus onnmhairiúcháin

Ní dhéanfaidh ceachtar Páirtí monaplacht allmhairiúcháin ná onnmhairiúcháin a ainmniú ná monaplacht allmhairiúcháin ná onnmhairiúcháin ainmnithe a choinneáil ar bun. Chun críocha an Airteagail seo, ciallaíonn monaplacht allmhairiúcháin nó onnmhairiúcháin ceart eisiach údaráis nó deonú eiseach údaráis a thabharfadh Páirtí d’eintiteas chun earra a allmhairiú ón bPáirtí eile nó chun earra a onnmhairiú chuige.



Airteagal 43 Comhartha tionscnaimh 1. I gcás ina n‑éilíonn Poblacht na Cirgise comhartha tionscnaimh ar allmhairiú earraí an Aontais Eorpaigh, glacfaidh sé an comhartha tionscnaimh ‘Déanta san Aontas Eorpach’ nó a choibhéis i dteanga i gcomhréir le ceanglais Phoblacht na Cirgise maidir le comharthú tionscnaimh faoi choinníollacha nach lú fabhar iad ná na coinníollacha a chuirtear i bhfeidhm maidir le comharthaí tionscnaimh Bhallstáit an Aontais Eorpaigh. 2. Chun críocha an chomhartha tionscnaimh ‘Déanta san Aontas Eorpach’, caithfidh Poblacht na Cirgise leis an Aontas Eorpach mar aon chríoch amháin. Airteagal 44 Nósanna imeachta um cheadúnú allmhairí Glacfaidh gach Páirtí le haon nós imeachta um cheadúnú allmhairí i gcomhréir le hAirteagail 1, 2 agus 3 den Chomhaontú ar Nósanna Imeachta um Cheadúnú Allmhairí. Chuige sin, déantar Airteagail 1, 2 agus 3 den Chomhaontú ar Nósanna Imeachta um Cheadúnú Allmhairí a ionchorprú sa Chomhaontú seo agus déantar cuid den Chomhaontú seo díobh, mutatis mutandis.





Airteagal 45 Nósanna imeachta um cheadúnú onnmhairí 1. Áiritheoidh gach Páirtí, i gcomhréir lena inniúlachtaí, trédhearcacht maidir le nósanna imeachta um cheadúnú onnmhairí agus foilseoidh sé aon nós imeachta nua um cheadúnú onnmhairí, nó aon mhodhnú ar nós imeachta reatha um cheadúnú onnmhairí ar bhealach a chumasóidh do rialtais, do thrádálaithe agus do pháirtithe leasmhara eile eolas a chur orthu. Déanfar foilseachán den sórt sin, i gcás inarb indéanta, tráth nach déanaí ná 30 lá sula dtiocfaidh éifeacht le haon nós imeachta nua um cheadúnú onnmhairí nó le haon mhodhnú ar aon nós imeachta reatha um cheadúnú onnmhairí, agus ar aon chaoi, tráth nach déanaí ná an dáta a thiocfaidh éifeacht le nós imeachta nó le modhnú den sórt sin. 2. Beidh an fhaisnéis seo a leanas san áireamh sna nósanna imeachta um cheadúnú onnmhairí: (a) téacsanna na nósanna imeachta um cheadúnú onnmhairí nó aon mhodhnú a dhéantar orthu; (b) na hearraí atá faoi réir gach nós imeachta um cheadúnú onnmhairí;

(c) i gcás gach nós imeachta, tuairisc ar an bpróiseas chun iarratas a dhéanamh ar cheadúnas onnmhairiúcháin agus ar aon chritéar nach mór d’iarratasóir a chomhlíonadh le bheith cáilithe chun iarratas a dhéanamh ar cheadúnas onnmhairiúcháin, amhail ceadúnas gníomhaíochta a bheith aige, infheistíocht a bhunú nó a choinneáil ar bun, nó oibriú trí chineál áirithe bunaíochta i gcríoch Páirtí; (d) pointe nó pointí teagmhála óna bhféadfaidh daoine leasmhara tuilleadh faisnéise a fháil maidir leis na coinníollacha a bhaineann le ceadúnas onnmhairiúcháin a fháil; (e) an comhlacht riaracháin nó na comhlachtaí a bhfuil iarratas nó doiciméadacht ábhartha eile le cur faoina mbráid; (f) tuairisc ar aon bheart nó ar aon bhearta a bhfuil an nós imeachta um cheadúnú onnmhairí ceaptha iad a chur chun feidhme;

(g) an tréimhse a mbeidh gach nós imeachta um cheadúnú onnmhairí i bhfeidhm lena linn, mura bhfanfaidh an nós imeachta i bhfeidhm go dtí go ndéanfar é a tharraingt siar nó a athbhreithniú i bhfoilseachán nua; (h) má bheartaíonn an Páirtí nós imeachta um ceadúnú onnmhairí a úsáid chun cuóta onnmhairiúcháin, cainníocht fhoriomlán agus, más infheidhme, luach an chuóta agus dátaí oscailte agus dúnta an chuóta a riar; agus (i) aon díolúine nó aon eisceacht ón gceanglas chun ceadúnas onnmhairiúcháin a fháil, , conas na díolúintí nó na heisceachtaí sin a iarraidh nó a úsáid, agus na critéir chun iad a dheonú.

3. Laistigh de 45 lá tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, tabharfaidh gach Páirtí fógra don Pháirtí eile faoi na nósanna imeachta um cheadúnú onnmhairí atá aige cheana féin. Páirtí a ghlacann nós imeachta nua um cheadúnú onnmhairí nó a mhodhnaíonn aon nós imeachta reatha um cheadúnú onnmhairí, tabharfaidh sé fógra don Pháirtí eile faoin nós imeachta nó faoin modhnú laistigh de 60 lá óna fhoilsiú. Áireofar leis an bhfógra sin an tagairt don fhoinse nó do na foinsí ina bhfoilsítear an fhaisnéis a éilítear de bhun mhír 2 agus beidh, i gcás inarb iomchuí, seoladh an tsuímh ghréasáin oifigiúil ábhartha san áireamh freisin. AIRTEAGAL 46 Leigheasanna trádála Dearbhaíonn na Páirtithe na cearta atá acu agus na hoibleagáidí atá orthu faoin méid seo a leanas: (a) Airteagal XIX de GATT 1994; (b) an Comhaontú maidir le Coimircí; (c) Airteagal 5 den Chomhaontú maidir leis an Talmhaíocht;

(d) Airteagal VI de GATT 1994; (e) an Comhaontú Frithdhumpála; agus (f) Comhaontú SCM.

AIRTEAGAL 47 Trédhearcacht ionstraimí cosanta trádála 1. Comhaontaíonn na Páirtithe gur cheart ionstraimí cosanta trádála (coimircí frithdhumpála, frith‑fhóirdheontais agus domhanda) a úsáid i gcomhréir iomlán le ceanglais ábhartha EDT agus ar bhonn chóras cóir agus trédhearcach. 2. Sula ndéanfar cinneadh críochnaitheach faoi bhearta frithdhumpála nó frithchúitimh, áiritheoidh na Páirtithe go nochtfar na fíorais bhunúsacha uile atá á mbreithniú agus arb iad is bun leis an gcinneadh maidir le bearta a chur i bhfeidhm, gan dochar d’Airteagal 6.5 den Chomhaontú Frithdhumpála agus d’Airteagal 12.4 de Chomhaontú SCM. Le nochtuithe, tabharfar am leordhóthanach do pháirtithe leasmhara a mbarúlacha a thabhairt. 3. Ar choinníoll nach gcuirfidh sé moill gan ghá ar dhéanamh an imscrúdaithe, tabharfar do gach páirtí leasmhar in imscrúdú frithdhumpála nó frithchúitimh deis iomlán chun a bharúil a thabhairt. 4. Ní bheidh an tAirteagal seo faoi réir Chaibidil 14 den Teideal seo.



CAIBIDIL 3 CUSTAIM Airteagal 48 Comhar custaim 1. Neartóidh na Páirtithe an comhar i réimse an chustaim d’fhonn timpeallacht trádála thrédhearcach a áirithiú, trádáil a éascú, cur le slándáil slabhra soláthair, sábháilteacht tomhaltóirí a chur chun cinn, sreabhadh earraí a sháraíonn cearta maoine intleachtúla a chosc agus smuigleáil agus calaois a chomhrac. 2. Chun na cuspóirí dá dtagraítear i mír 1 a chur chun feidhme agus laistigh de theorainneacha na n‑acmhainní a bheidh ar fáil, oibreoidh na Páirtithe i gcomhar d’fhonn, inter alia: (a) feabhas a chur ar reachtaíocht custaim agus nósanna imeachta custaim a chomhchuibhiú agus a shimpliú, i gcomhréir leis na coinbhinsiúin agus caighdeáin idirnáisiúnta is infheidhme sa réimse um chustam agus éascú trádála, lena n‑áirítear na coinbhinsiúin agus na caighdeáin sin a d’fhorbair EDT (lena n‑áirítear an Comhaontú um Éascú Trádála) agus an Eagraíocht Dhomhanda Chustaim (go háirithe Coinbhinsiún Athbhreithnithe Kyoto), agus na hionstraimí agus na dea‑chleachtais a d’fhorbair an tAontas Eorpach á gcur san áireamh, lena n‑áirítear treoirphleananna custam;

(b) córais chustaim nua‑aimseartha a bhunú, lena n‑áirítear teicneolaíochtaí nua‑aimseartha imréitigh custaim; forálacha maidir le hoibreoirí eacnamaíocha údaraithe; anailís agus rialuithe riosca‑bhunaithe uathoibrithe; nósanna imeachta simplithe maidir le scaoileadh earraí; iniúchadh iar-imréitigh; luacháil custaim thrédhearcach agus forálacha maidir le comhpháirtíochtaí custaim go gnó; (c) éascú agus rialú éifeachtach a dhéanamh ar oibríochtaí trasloingsithe agus ar ghluaiseachtaí idirthurais trína gcríoch faoi seach; comhar agus comhordú idir na húdaráis agus na gníomhaireachtaí uile lena mbaineann ina gcríoch faoi seach a áirithiú chun an trácht idirthurais a éascú; agus deiseanna a shaothrú chun na córais idirthurais custaim faoi seach a dhéanamh comhoiriúnach, i gcás inarb ábhartha agus iomchuí;

(d) na caighdeáin is airde eitice gairmiúla a spreagadh, go háirithe ag an teorainn, trí bhearta a chur i bhfeidhm lena léirítear prionsabail Dhearbhú Arusha na hEagraíochta Domhanda Custaim; (e) dea‑chleachtais a mhalartú agus tacaíocht theicniúil a chur ar fáil maidir le pleanáil agus chun na caighdeáin is airde eitice gairmiúla a áirithiú; (f) faisnéis agus sonraí ábhartha a mhalartú, i gcás inarb iomchuí, fad a léirítear meas ar rialacha a chéile maidir le rúndacht sonraí íogaire agus maidir le cosaint sonraí pearsanta; (g) a bheith rannpháirteach i ngníomhaíochtaí comhordaithe custaim idir a n‑údaráis chustaim, i gcás inarb ábhartha agus iomchuí.



Airteagal 49 Cúnamh riaracháin frithpháirteach Gan dochar do na cineálacha eile comhair a shamhlaítear sa Chomhaontú seo, go háirithe in Airteagal 48, soláthróidh na Páirtithe cúnamh riaracháin frithpháirteach dá chéile in ábhair chustaim i gcomhréir le Prótacal I. Airteagal 50 Luacháil custaim

1. Airteagail 1-17 den Chomhaontú maidir le hAirteagal VII de GATT 1994 a Chur Chun Feidhme, atá in Iarscríbhinn 1A a ghabhann le Comhaontú EDT, rialóidh siad luacháil custaim earraí sa trádáil idir na Páirtithe. Leis seo, ionchorpraítear na forálacha sin sa Chomhaontú seo agus déantar cuid den Chomhaontú seo díobh, mutatis mutandis. 2. Oibreoidh na Páirtithe i gcomhar le chéile d’fhonn teacht ar chur chuige coiteann i leith saincheisteanna a bhaineann le luacháil custaim.

CAIBIDIL 4 BACAINNÍ TEICNIÚLA AR AN TRÁDÁIL Airteagal 51 Cuspóir Is é cuspóir na Caibidle seo trádáil earraí idir na Páirtithe a éascú trí bhacainní teicniúla nach bhfuil gá leo ar thrádáil a chosc, a shainaithint agus a dhíchur. Airteagal 52 Raon feidhme

1. Tá feidhm ag an gCaibidil seo maidir leis na caighdeáin, rialacháin theicniúla agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta uile a shainmhínítear i gComhaontú BTT lena bhféadfar difear a dhéanamh don trádáil in earraí idir na Páirtithe a ullmhú, a ghlacadh agus a chur i bhfeidhm.

2. D’ainneoin mhír 1, níl feidhm ag an gCaibidil seo maidir leis an méid seo a leanas: (a) sonraíochtaí ceannaigh arna n‑ullmhú ag comhlachtaí rialtais le haghaidh ceanglais táirgthe nó tomhaltais de chuid na gcomhlachtaí sin; nó (b) bearta sláintíochta nó fíteashláintíochta, mar a shainmhínítear in Iarscríbhinn A a ghabhann le Comhaontú SPS, a chumhdaítear le Caibidil 5 den Chomhaontú seo. Airteagal 53 Gaolmhaireacht leis an gComhaontú maidir le Bacainní Teicniúla ar Thrádáil Dearbhaíonn na Páirtithe na cearta atá acu agus na hoibleagáidí atá orthu cheana féin i leith a chéile faoi Chomhaontú BTT, a ionchorpraítear leis seo sa Chomhaontú seo agus a ndéantar cuid den Chomhaontú seo de, mutatis mutandis. Airteagal 54 Rialacháin theicniúla

1. Déanfaidh gach Páirtí, i gcomhréir leis na rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme maidir leis an bPáirtí sin, measúnú tionchair rialála ar rialacháin theicniúla bheartaithe, agus na roghanna malartacha rialála agus neamhrialála atá ar fáil ar an rialachán teicniúil beartaithe a d’fhéadfadh cuspóirí dlisteanacha an Pháirtí a chomhlíonadh i gcomhréir le hAirteagal 2.2 de Chomhaontú BTT á gcur san áireamh.

2. Úsáidfidh gach Páirtí caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha mar bhonn dá rialacháin theicniúla ach amháin i gcás inar féidir leis a léiriú go mbeadh na caighdeáin idirnáisiúnta sin ina meán neamhéifeachtach nó míchuí chun na cuspóirí dlisteanacha atáthar a shaothrú a bhaint amach. 3. I gcás nár úsáid Páirtí caighdeáin idirnáisiúnta mar bhonn dá rialacháin theicniúla, déanfaidh sé, ar iarraidh ón bPáirtí eile, bearta chun a áirithiú go sainaithneofar aon athrú substaintiúil ón gcaighdeán idirnáisiúnta ábhartha agus míneoidh sé na fáthanna gur measadh gur míchuí nó gur neamhéifeachtach iad caighdeáin den sórt sin chun an aidhm atáthar a shaothrú a bhaint amach. 4. Déanfaidh gach Páirtí athbhreithniú ar a rialacháin theicniúla chun a gcóineasú le caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha a mhéadú, agus aird á tabhairt, inter alia, ar aon fhorbairt nua sna caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha nó ar aon athrú ar na himthosca is cúis le héagsúlachtaí ó aon chaighdeán idirnáisiúnta ábhartha. 5. Le linn dóibh rialacháin theicniúla ollmhóra a fhorbairt a d’fhéadfadh éifeacht shuntasach a bheith acu ar thrádáil, déanfaidh gach Páirtí bearta lena áirithiú, i gcomhréir lena rialacha agus nósanna imeachta faoi seach, gurb ann do nósanna imeachta lena bhféadfaí daoine ionchur a sholáthar trí dhíospóireacht phoiblí, ach amháin i gcás ina dtiocfadh fadhbanna práinneacha a bhaineann le sábháilteacht, sláinte, cosaint an chomhshaoil nó slándáil náisiúnta chun cinn nó ina mbeadh baol ann go dtiocfadh siad chun cinn, agus go gcuirfí torthaí díospóireachtaí den sórt sin ar fáil don phobal.



Airteagal 55 Caighdeáin 1. D’fhonn caighdeáin a chomhchuibhiú ar an mbonn is leithne agus is féidir, spreagfaidh gach Páirtí na comhlachtaí um chaighdeánú arna mbunú laistigh dá chríoch agus na comhlachtaí réigiúnacha um chaighdeánú a bhfuil an Páirtí nó na comhlachtaí um chaighdeánú arna mbunú laistigh dá chríoch ina gcomhaltaí díobh, na nithe seo a leanas a dhéanamh: (a) páirt a ghlacadh, laistigh de theorainneacha a n‑acmhainní, in ullmhú caighdeán idirnáisiúnta ag comhlachtaí ábhartha um chaighdeánú idirnáisiúnta;

(b) caighdeáin ábhartha idirnáisiúnta a úsáid mar bhonn do na caighdeáin a fhorbraíonn siad, ach amháin i gcás ina mbeadh na caighdeáin idirnáisiúnta sin neamhéifeachtach nó míchuí, mar shampla, de dheasca leibhéal neamhleor cosanta nó tosca bunúsacha aeráide nó geografacha nó de dheasca fadhbanna bunúsacha teicneolaíocha; (c) dúbláil nó forluí a sheachaint ar obair na gcomhlachtaí idirnáisiúnta um chaighdeánú; (d) athbhreithniú a dhéanamh go tráthrialta ar chaighdeáin náisiúnta agus réigiúnacha nach bhfuil bunaithe ar chaighdeáin ábhartha idirnáisiúnta, d’fhonn a gcóineasú le caighdeáin idirnáisiúnta den sórt sin a mhéadú;

(e) oibriú i gcomhar le comhlachtaí ábhartha um chaighdeánú an Pháirtí eile i ngníomhaíochtaí idirnáisiúnta um chaighdeánú; féadfar an comhar sin a dhéanamh sna comhlachtaí idirnáisiúnta um chaighdeánú nó ar an leibhéal réigiúnach; agus (f) comhar déthaobhach a chothú idir iad féin agus comhlachtaí um chaighdeánú an Pháirtí eile. 2. Ba cheart do na Páirtithe faisnéis faoina bpróisis faoi seach um chaighdeánú a mhalartú, agus faoin méid úsáide a bhaineann siad as caighdeáin idirnáisiúnta, réigiúnacha nó foréigiúnacha mar bhonn dá gcaighdeáin náisiúnta. 3. I gcás ina mbeidh caighdeáin éigeantach i ndréachtrialachán teicniúil nó i nós imeachta um measúnú comhréireachta, comhlíonfar na hoibleagáidí trédhearcachta a leagtar amach in Airteagal 58 den Chomhaontú seo agus in Airteagal 2 nó 5 de Chomhaontú BTT. 4. Caighdeáin idirnáisiúnta arna nglacadh ag Eagraíocht Idirnáisiúnta na gCaighdeán, ag an gCoimisiún Idirnáisiúnta Leictriteicniúil, ag an Aontas Teileachumarsáide Idirnáisiúnta, ag Coimisiún Codex Alimentarius arna bhunú ag an Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta, measfar gurb iad sin na caighdeáin idirnáisiúnta ábhartha de réir bhrí Airteagail 2 agus 5 de Chomhaontú BTT agus Iarscríbhinn 3 a ghabhann leis, gan bac a chur ar úsáid caighdeán idirnáisiúnta eile.

5. D’fhéadfaí caighdeán arna bhunú ag eagraíochtaí idirnáisiúnta eile a mheas mar chaighdeán idirnáisiúnta ábhartha de réir bhrí Airteagail 2 agus 5 de Chomhaontú BTT agus Iarscríbhinn 3 a ghabhann leis, ar choinníoll gur forbraíodh é: (a) ag comhlacht um chaighdeánú a fhéachann le comhdhearcadh a bhunú:

(i) i measc thoscaireachtaí náisiúnta na gComhaltaí rannpháirteacha EDT a dhéanann ionadaíocht ar na comhlachtaí náisiúnta caighdeánaithe ar fad sa chríoch ina bhfuil caighdeáin glactha acu, nó a mheastar go nglacfar iad, le haghaidh an ábhair lena mbaineann an ghníomhaíocht idirnáisiúnta caighdeánaithe, nó (ii) i measc chomhlachtaí rialtais Chomhalta EDT; agus (b) i gcomhréir le Cinneadh an Choiste chun Prionsabail um Chaighdeáin, Treoracha agus Moltaí Idirnáisiúnta a Fhorbairt i ndáil le hAirteagail 2 agus 5 de Chomhaontú BTT agus Iarscríbhinn 3 a ghabhann leis. Airteagal 56 Measúnú comhréireachta 1. Na forálacha a leagtar amach in Airteagal 52 a bhaineann le rialacháin theicniúla a ullmhú, a ghlacadh agus a chur i bhfeidhm, beidh feidhm acu maidir le nósanna imeachta um measúnú comhréireachta, mutatis mutandis.

2. I gcás ina n‑éilíonn Páirtí measúnú comhréireachta mar dhearbhú dearfach go gcomhlíonann táirge rialachán teicniúil, roghnóidh sé nósanna imeachta um measúnú comhréireachta a bheidh comhréireach leis na rioscaí a chinnfear ar bhonn measúnú riosca, lena n‑áirítear, i gcás inarb iomchuí, úsáid a bhaint as dearbhú comhréireachta soláthróra. 3. I gcás ina n‑éilíonn Páirtí measúnú comhréireachta tríú páirtí mar dhearbhú dearfach go gcomhlíonann táirge rialachán teicniúil, agus nach bhfuil an cúram sin tugtha aige d’údarás rialtais mar a shonraítear i mír 4, déanfaidh sé an méid seo a leanas: (a) creidiúnú a úsáid mar rogha chun comhlachtaí um measúnú comhréireachta a cháiliú; (b) an úsáid is fearr is féidir a bhaint as caighdeáin idirnáisiúnta le haghaidh creidiúnaithe agus measúnú comhréireachta, chomh maith le comhaontuithe idirnáisiúnta a bhaineann le comhlachtaí creidiúnaithe na bPáirtithe, mar shampla trí shásraí an Chomhair Idirnáisiúnta um Chreidiúnú Saotharlainne (ILAC) agus an Fhóraim Idirnáisiúnta Creidiúnúcháin (IAF);

(c) smaoineamh ar bheith páirteach, nó moladh dá chomhlachtaí um measúnú comhréireachta a bheith páirteach, i gcás inarb infheidhme, in aon chomhaontú nó socrú idirnáisiúnta atá i bhfeidhm chun glacadh le torthaí um measúnú comhréireachta a chomhchuibhiú nó a éascú; (d) a áirithiú go mbeidh rogha ag oibreoirí eacnamaíocha i measc na gcomhlachtaí um measúnú comhréireachta a ghlacann údaráis Páirtí le haghaidh táirge faoi leith;

(e) a áirithiú go bhfuil comhlachtaí um measúnú comhréireachta neamhspleách ar mhonaróirí, ar allmhaireoirí agus ar oibreoirí eacnamaíocha i gcoitinne agus nach bhfuil aon choinbhleacht leasa idir comhlachtaí creidiúnaithe agus comhlachtaí um measúnú comhréireachta; (f) a cheadú do chomhlachtaí um measúnú comhréireachta úsáid a bhaint as fochonraitheoirí chun tástáil nó cigireachtaí a dhéanamh i ndáil leis an measúnú comhréireachta; agus (g) liosta de na comhlachtaí atá ainmnithe aige chun measúnú comhréireachta den sórt sin a dhéanamh agus faisnéis ábhartha maidir le raon feidhme ainmniúcháin gach ceann de na comhlachtaí sin a fhoilsiú ar shuíomh gréasáin aonair. 4. Ní fhorléireofar aon ní i bpointe (f) de mhír 3 mar ní a chuireann toirmeasc ar Pháirtí a cheangal ar fhochonraitheoirí na ceanglais chéanna a chomhlíonadh agus a cheanglófaí ar an gcomhlacht um measúnú comhréireachta dá bhfuil sé faoi chonradh a chomhlíonadh chun na tástálacha ar conradh nó an chigireacht féin a dhéanamh. 5. Ní chuirfidh aon rud san Airteagal seo bac ar Pháirtí a cheangal go ndéanfaidh údaráis rialtais shonraithe measúnú comhréireachta i ndáil le táirgí sonracha. I gcásanna den sórt sin, déanfaidh an Páirtí na nithe seo a leanas: (a) teorainn a chur leis na táillí a bhaineann le measúnú comhréireachta do neaschostas na seirbhísí a tugadh agus, arna iarraidh sin d’iarratasóir ar mheasúnú comhréireachta, míneoidh sé an chaoi a bhfuil aon táille a fhorchuirfidh sé le haghaidh measúnú comhréireachta den sórt sin teoranta do neaschostas na seirbhísí a rinneadh; agus

(b) na táillí a bhaineann le measúnú comhréireachta a chur ar fáil go poiblí. 6. 3 bliana tar éis theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, cuirfidh na Páirtithe tús le hidirphlé maidir le glacadh le dearbhú comhréireachta soláthróra mar chruthúnas ar chomhlíontacht le rialacháin theicniúla, go háirithe sna réimsí a leanas:

(a) gnéithe sábháilteachta trealaimh leictrigh agus leictreonaigh; (b) gnéithe sábháilteachta innealra; (c) comhoiriúnacht leictreamaighnéadach trealaimh; (d) éifeachtúlacht fuinnimh, lena n‑áirítear ceanglais maidir le héicidhearthóireacht; agus (e) srian a chur ar shubstaintí guaiseacha áirithe a úsáid i dtrealamh leictreach agus leictreonach.



Airteagal 57 Comhar sa réimse bacainní teicniúla ar thrádáil 1. Neartóidh na Páirtithe a gcomhar maidir le caighdeáin, rialacháin theicniúla, méadreolaíocht, faireachas margaidh, creidiúnú agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta d’fhonn cur leis an gcomhthuiscint ar a gcórais faoi seach agus rochtain ar a margaí faoi seach a éascú. Chuige sin, féachfaidh na Páirtithe le sásraí comhair agus tionscnaimh iomchuí a shainaithint agus a fhorbairt le haghaidh na saincheisteanna nó earnálacha ar leith, lena n‑áirítear: (a) faisnéis agus taithí a mhalartú maidir lena rialacháin theicniúla agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta faoi seach a ullmhú agus a chur i bhfeidhm;

(b) comhar a spreagadh idir a gcomhlachtaí faoi seach atá freagrach as méadreolaíocht, caighdeánú, measúnú comhréireachta agus creidiúnú; agus (c) faisnéis a mhalartú maidir le forbairtí i bhfóraim ábhartha réigiúnacha agus iltaobhacha a bhaineann le caighdeáin, rialacháin theicniúla, nósanna imeachta um measúnú comhréireachta agus creidiúnú. 2. Chun an trádáil eatarthu a chur chun cinn, déanfaidh na Páirtithe an méid seo a leanas: (a) féachaint leis na difríochtaí atá ann eatarthu maidir le rialacháin theicniúla, méadreolaíocht, caighdeánú, faireachas margaidh, creidiúnú agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta a laghdú, lena n‑áirítear trí úsáid ionstraimí ábhartha arna gcomhaontú go hidirnáisiúnta a spreagadh;

(b) úsáid chreidiúnaithe a spreagadh, i gcomhréir le rialacha idirnáisiúnta, chun tacú leis an measúnú ar inniúlacht theicniúil na gcomhlachtaí um measúnú comhréireachta agus ar a ngníomhaíochtaí; agus (c) rannpháirtíocht agus comhaltacht, i gcás inarb indéanta, Phoblacht na Cirgise agus a comhlachtaí náisiúnta ábhartha in eagraíochtaí Eorpacha agus idirnáisiúnta a chur chun cinn, ar eagraíochtaí iad a mbaineann a ngníomhaíocht le caighdeáin, measúnú comhréireachta, creidiúnú, méadreolaíocht agus feidhmeanna gaolmhara. Airteagal 58 Trédhearcacht 1. Tar éis dó rialachán teicniúil nó nós imeachta um measúnú comhréireachta atá beartaithe a tharchur chuig Clárlann Lárnach Fógraí EDT, tabharfaidh gach Páirtí tréimhse 60 lá ar a laghad don Pháirtí eile chun barúlacha i scríbhinn a thabhairt, ach amháin i gcás ina dtiocfaidh fadhbanna práinneacha a bhaineann le sábháilteacht, sláinte, cosaint an chomhshaoil nó slándáil náisiúnta chun cinn nó ina mbeidh baol ann go dtiocfaidh siad chun cinn. Déanfaidh Páirtí breithniú ar iarraidh réasúnach ar shíneadh ama a chur leis an tréimhse le haghaidh barúlacha. 2. Má fhaigheann Páirtí barúlacha i scríbhinn ón bPáirtí eile maidir lena rialachán teicniúil nó lena nós imeachta um measúnú comhréireachta atá beartaithe, déanfaidh sé an méid seo a leanas:

(a) má iarrann an Páirtí eile air é, na barúlacha i scríbhinn a phlé le rannpháirtíocht a údaráis rialála inniúil dhílis, tráth inar féidir na barúlacha sin a chur san áireamh; agus

(b) freagra a thabhairt i scríbhinn ar bharúlacha tráth nach déanaí ná dáta foilsithe an rialacháin theicniúil nó an nós imeachta um measúnú chomhréireachta. 3. Foilseoidh gach Páirtí ar shuíomh gréasáin a fhreagraí ar bharúlacha a gheobhaidh sé tar éis an fhógra dá dtagraítear i mír 1 tráth nach déanaí ná an dáta a bhfoilseofar an rialachán teicniúil nó an nós imeachta um measúnú comhréireachta arna ghlacadh. 4. Soláthróidh gach Páirtí, i gcás go n‑iarrfaidh an Páirtí eile í, faisnéis maidir leis na cuspóirí, an bunús dlí agus an réasúnaíocht atá le rialachán teicniúil nó nós imeachta um measúnú comhréireachta atá glactha ag an bPáirtí nó a bhfuil sé beartaithe ag an bPáirtí é a ghlacadh. 5. Áiritheoidh gach Páirtí go ndéanfar na rialacháin theicniúla agus na nósanna imeachta um measúnú comhréireachta atá glactha aige a fhoilsiú ar shuíomh gréasáin saor in aisce. 6. Trí bhíthin aguisín a ghabhann leis an bhfógra bunaidh de EDT, cuirfidh gach Páirtí faisnéis ar fáil maidir le glacadh agus teacht i bhfeidhm an rialacháin theicniúil agus maidir leis an nós imeachta um measúnú comhréireachta agus maidir leis an téacs críochnaitheach arna ghlacadh. 7. Beidh eatramh réasúnach idir foilsiú rialachán teicniúil agus a dteacht i bhfeidhm chun deis a thabhairt d’oibreoirí eacnamaíocha an Pháirtí eile oiriúnú dóibh. Tuigfear go gciallaíonn an frása ‘eatramh réasúnach’ tréimhse nach gairide ná 6 mhí, ach amháin i gcásanna nach mbeadh sin éifeachtach chun na cuspóirí dlisteanacha atáthar a shaothrú a bhaint amach.

8. Déanfaidh Páirtí breithniú dearfach ar iarraidh réasúnach ón bPáirtí eile, arna fáil roimh dheireadh na tréimhse barúla tar éis rialachán teicniúil atá beartaithe a tharchur chuig EDT mar a thagraítear i mír 1, maidir le síneadh a chur leis an tréimhse ama idir glacadh an rialacháin theicniúil agus a theacht i bhfeidhm, ach amháin i gcásanna nach mbeadh an mhoill éifeachtach chun na cuspóirí dlisteanacha atáthar a shaothrú a bhaint amach. Airteagal 59

Marcáil agus lipéadú 1. Comhaontaíonn na Páirtithe go bhféadfaidh ceanglais maidir le comharthú nó lipéadú a bheith san áireamh i rialachán teicniúil, nó go bhféadfaidh rialachán teicniúil díriú ar chomharthú nó lipéadú go heisiach. Sna cásanna sin, déanfaidh na Páirtithe prionsabail Airteagal 2.2 de Chomhaontú BTT a chur i bhfeidhm. 2. I gcás ina n‑éilíonn Páirtí comharthú nó lipéadú éigeantach táirgí: (a) ní éileoidh sé ach faisnéis atá ábhartha do thomhaltóirí nó d’úsáideoirí an táirge nó chun comhréireacht an táirge leis na ceanglais theicniúla éigeantacha a léiriú; (b) ní éileoidh sé aon fhormheas, clárú ná deimhniú roimh ré maidir leis na lipéid ná comharthaí ar tháirgí, ná aon eisíocaíocht táillí, mar réamhchoinníoll chun táirgí a chur ar a mhargadh a chomhlíonann a cheanglais bhunaithe seachas sin ach amháin i gcás gur gá sin i bhfianaise riosca na dtáirgí do shláinte nó do bheatha daoine, ainmhithe nó plandaí, don chomhshaol nó don tslándáil náisiúnta;

(c) i gcás ina gceanglóidh sé ar oibreoirí eacnamaíocha uimhir aitheantais uathúil a úsáid, eiseoidh sé an uimhir sin d’oibreoirí eacnamaíocha an Pháirtí eile gan moill mhíchuí agus ar bhonn neamh‑idirdhealaitheach; (d) ar choinníoll nach mbeidh na heilimintí a liostaítear thíos míthreorach, contrárthach nó mearbhlach maidir leis an bhfaisnéis a éilíonn Páirtí allmhairiúcháin na n‑earraí, ceadóidh an Páirtí sin an méid seo a leanas: (i) faisnéis i dteangacha eile i dteannta na teanga a éilíonn Páirtí allmhairiúcháin na n‑earraí; (ii) ainmníochtaí, picteagraim, siombailí nó grafaicí a nglactar leo go hidirnáisiúnta; agus (iii) faisnéis bhreise i dteannta na faisnéise sin a éilíonn Páirtí allmhairiúcháin na n‑earraí;

(e) glacfaidh sé leis go ndéantar lipéadú, lena n‑áirítear lipéadú forlíontach nó ceartúcháin ar lipéadú, i dtrádstórais chustaim nó i limistéir ainmnithe eile mar rogha mhalartach ar lipéadú sa tír thionscnaimh; agus (f) i gcás inarb iomchuí, breithneoidh sé glacadh le lipéid neamhbhuana nó inbhainte, nó le comharthú nó lipéadú sa doiciméadacht a ghabhann leis an táirge seachas a bheith i gceangal go fisiciúil leis an táirge.



Airteagal 60 Comhairliúcháin 1. Féadfaidh Páirtí comhairliúcháin a iarraidh leis an bPáirtí eile maidir le haon ábhar a eascróidh faoin gCaibidil seo ach iarraidh i scríbhinn a sheachadadh chuig comhordaitheoir Chaibidil BTT an Pháirtí eile. Déanfaidh na Páirtithe gach iarracht chun an t‑ábhar a réiteach ar bhealach a bheidh chun sástacht a chéile agus féadfaidh siad an Coiste Comhair a thionól chun na críche sin. 2. Ar mhaithe le cinnteacht níos fearr, tá an tAirteagal seo gan dochar do chearta agus oibleagáidí na bPáirtithe faoi Chaibidil 14. Airteagal 61 Comhordaitheoir Chaibidil BTT 1. Ainmneoidh gach Páirtí comhordaitheoir Chaibidil BTT agus cuirfidh sé an Páirtí eile ar an eolas i gcás ina dtiocfaidh athrú ar an méid sin. Oibreoidh na comhordaitheoirí Chaibidil BTT le chéile chun cur chun feidhme na Caibidle seo agus an comhar idir na Páirtithe i ngach ábhar a bhaineann le Comhaontú BTT a éascú.



2. Áireofar an méid seo a leanas le feidhmeanna gach chomhordaitheoir Chaibidil BTT: (a) faireachán ar chur chun feidhme agus riarachán na Caibidle seo, lena n‑áirítear aon saincheist a bhaineann le forbairt, glacadh, cur i bhfeidhm nó forfheidhmiú caighdeán, rialachán teicniúil, agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta; (b) cumarsáid le comhordaitheoir Chaibidil BTT an Pháirtí eile faoi thionscnaimh arna ndéanamh ag na Páirtithe chun cur leis an gcomhar maidir le forbairt agus feabhsú caighdeán, rialachán teicniúil, agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta agus faisnéis a mhalartú faoi fhorbairtí i bhfóraim neamhrialtais, réigiúnacha agus iltaobhacha a bhaineann le caighdeáin, rialacháin theicniúla agus nósanna imeachta um measúnú comhréireachta. 3. Déanfaidh comhordaitheoirí Chaibidil BTT cumarsáid lena chéile trí aon mhodh comhaontaithe a bheidh iomchuí chun a bhfeidhmeanna a dhéanamh.

CAIBIDIL 5 ÁBHAIR SLÁINTÍOCHTA AGUS FÍTEASHLÁINTÍOCHTA Airteagal 62 Cuspóir Is é cuspóir don Chaibidil seo na prionsabail is infheidhme maidir le bearta sláintíochta agus fíteashláintíochta (dá ngairtear ‘SPS’ anseo feasta) i dtrádáil idir na Páirtithe a leagan amach, chomh maith le comhoibriú ar leas ainmhithe, cosaint plandaí agus frithsheasmhacht in aghaidh ábhair frithmhiocróbacha. Cuirfidh na Páirtithe na prionsabail a leagtar amach sa Chaibidil seo i bhfeidhm ar bhealach lena n‑éascófar trádáil agus lena seachnófar bacainní gan údar ar thrádáil eatarthu, agus ag an am céanna caomhnófar leibhéal cosanta gach Páirtí maidir le beatha nó sláinte daoine, ainmhithe nó plandaí.

Airteagal 63 Oibleagáidí iltaobhacha Dearbhaíonn na Páirtithe na cearta atá acu agus na hoibleagáidí atá orthu faoi Chomhaontú SPS.



Airteagal 64 Prionsabail 1. Áiritheoidh na Páirtithe go ndéanfar bearta SPS a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm ar bhonn phrionsabail na comhréireachta, na trédhearcachta, an neamh‑idirdhealaithe agus údar eolaíoch, agus na caighdeáin idirnáisiúnta á gcur san áireamh (An Coinbhinsiún Idirnáisiúnta Cosanta Plandaí, arna shíniú sa Róimh an 6 Nollaig 1951 (dá ngairtear ‘IPPC’ anseo feasta), An Eagraíocht Dhomhanda um Shláinte Ainmhithe (dá ngairtear ‘OIE’ anseo feasta), agus An Coimisiún Codex Alimentarius (dá ngairtear ‘Codex Alimentarius’ anseo feasta)). 2. Áiritheoidh gach Páirtí nach ndéanfaidh a bhearta SPS idirdhealú ar bhonn treallach ná gan údar idir a chríoch féin agus críoch an Pháirtí eile a mhéid a bheidh coinníollacha atá comhionann lena chéile nó cosúil lena chéile ann. Ní chuirfear bearta SPS i bhfeidhm ar bhealach arb é a bheadh ann srian faoi cheilt ar thrádáil idir na Páirtithe. 3. Áiritheoidh gach Páirtí go gcuirfear bearta, nósanna imeachta nó rialuithe SPS chun feidhme agus go dtabharfar aghaidh ar iarrataí ar fhaisnéis a fhaightear ó údarás inniúil an Pháirtí eile gan mhoill agus ar bhealach nach lú fabhar le táirgí allmhairithe ná mar a bheadh le táirgí intíre comhchosúla.



Airteagal 65

Ceanglais maidir le hallmhairiú 1. Beidh feidhm ag ceanglais allmhairiúcháin an Pháirtí allmhairiúcháin maidir le críoch iomlán an Pháirtí onnmhairiúcháin, faoi réir Airteagal 64. 2. Na ceanglais allmhairiúcháin a leagtar amach i ndeimhnithe a d’fhéadfadh a bheith de dhíth chun bia agus earraí talmhaíochta eile a thrádáil idir na Páirtithe, tá siad bunaithe ar phrionsabail an Choinbhinsiúin Idirnáisiúnta Cosanta Plandaí, na hEagraíochta Domhanda um Shláinte Ainmhithe agus Codex Alimentarius agus ar a gcaighdeáin ábhartha, ach amháin i gcás ina dtacaítear leis na ceanglais allmhairiúcháin le measúnú riosca atá bunaithe ar an eolaíocht agus a dhéantar i gcomhréir leis na rialacha idirnáisiúnta is infheidhme dá ndéantar foráil i gComhaontú SPS. 3. Na ceanglais a leagtar amach i gceadanna allmhairiúcháin arna n‑eisiúint ag Poblacht na Cirgise, ní bheidh coinníollacha sláintíochta agus tréidliachta atá níos déine leis na coinníollacha a leagtar síos sna deimhnithe dá dtagraítear i mír 2. Ba cheart do gach Páirtí deimhnithe allmhairiúcháin comhchuibhithe a chur i bhfeidhm a bhainistítear ar leibhéal lárnach agus atá infheidhme maidir le críoch uile an Pháirtí onnmhairiúcháin.



Airteagal 66 Bearta a bhaineann le sláinte plandaí agus ainmhithe I gcomhréir le Comhaontú SPS agus le caighdeáin, treoirlínte nó moltaí ábhartha an Choinbhinsiúin Idirnáisiúnta Cosanta Plandaí, na hEagraíochta Domhanda um Shláinte Ainmhithe agus Codex Alimentarius: (a) aithneoidh na Páirtithe an coincheap maidir le limistéir atá saor ó lotnaidí nó galair agus limistéir ina bhfuil leitheadúlacht íseal lotnaidí nó galair; (b) déanfaidh an Páirtí allmhairiúcháin na bearta sláintíochta uaidh is infheidhme i leith an Pháirtí onnmhairiúcháin a bhfuil a chríoch thíos le lotnaid nó galar a bhunú ar an gcinneadh criosaithe arna dhéanamh ag an bPáirtí onnmhairiúcháin, ar choinníoll go mbainfear amach leibhéal cosanta iomchuí an Pháirtí allmhairiúcháin;

(c) agus limistéir atá saor ó lotnaidí nó galair agus limistéir ina bhfuil leitheadúlacht íseal lotnaidí nó galair á gcinneadh ag na Páirtithe, cuirfidh siad tosca amhail suíomh geografach, éiceachórais, faireachas eipidéimeolaíoch agus éifeachtacht na rialuithe sláintíochta nó fíteashláintíochta i limistéir den sórt sin san áireamh.



Airteagal 67 Cigireachtaí agus iniúchtaí Iniúchtaí a dhéanann an páirtí allmhairiúcháin i gcríoch an Pháirtí onnmhairiúcháin chun meastóireacht a dhéanamh ar chórais cigireachtaí agus iniúchta an Pháirtí onnmhairiúcháin agus chun aitheantas a thabhairt dóibh, déanfar iad i gcomhréir le caighdeáin, treoirlínte agus moltaí ábhartha an Choinbhinsiúin Idirnáisiúnta Cosanta Plandaí, na hEagraíochta Domhanda um Shláinte Ainmhithe agus Codex Alimentarius. Is é an Páirtí a dhéanann na cigireachtaí agus na hiniúchtaí a íocfaidh costais na gcigireachtaí agus na n‑iniúchtaí. Airteagal 68 Faisnéis