MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1. COMHTHÉACS AN TOGRA

Forais agus cuspóirí

Léirítear sa togra seo le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle tosaíocht an Aontais a chearta trádála a fhorghníomhú go héifeachtach. Leagadh amach an cuspóir seo sa Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal Trade, growth and world affairs (Trádáil, Fás agus Cúrsaí Domhanda)[1] agus tacaíodh leis i gconclúidí na Comhairle an 21 Nollaig 2010[2].

Níl comhchreat reachtach[3] ag an Aontas faoi láthair chun a chearta faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta a fhorghníomhú. Tá sé mar chuspóir sa togra seo an scéal sin a leigheas.

Comhthéacs ginearálta

D'fhéadfaí a iarraidh ar an Aontas bearta aontaobhacha a dhéanamh chun cearta agus leasanna an Aontais faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta a fhorghníomhú agus a chosaint. Tá sé sin amhlaidh i gcás rialacha de chuid na hEagraíochta Domhanda Trádala (EDT) maidir le réiteach díospóidí agus i gcás sásraí déthaobhacha nó réigiúnacha chun díospóid a réiteach. Is amhlaidh atá freisin maidir le bearta cosanta trádála agus bearta ''athcheangail'' faoi chomhaontuithe idirnáisiúnta. I gcás beart den sórt sin ní foláir gníomhú go tapa ionas go mbeidh siad éifeachtach agus inchreidte chun críocha comhlíonta agus go gcloífear leis na spriocdhátaí a leagtar amach i ngealltanais idirnáisiúnta ábhartha an Aontais. Teastaíonn cinnteoireacht mhear, éifeachtúil sholúbtha laistigh de na struchtúir dá bhforáiltear i gConradh Liospóin.

Roimh theacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin, bhí cur chuige ad hoc ag an Aontas maidir le forghníomhú, ba é sin Rialacháin arna nglacadh ag an gComhairle ar bhonn togra ón gCoimisiún, a bhí bunaithe ar iar-Airteagal 133. Ar an taobh eile, tar éis theacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin, is comhreachtóirí iad an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa faoin ngnáthnós imeachta reachtach maidir leis na bearta lena sainítear an creat chun an comhbheartas tráchtála a chur chun feidhme (Airteagal 207 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, "an CFAE"). Is feidhm feidhmiúcháin tipiciúil é forghníomhú ceart faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta, ar feidhm é a d’fhéadfadh glacadh agus cur chun feidhme beart faoi spriocdhátaí daingne a bheith ina gceangal léi. Is cuí don Chomhairle agus do Pharlaimint na hEorpa creat soiléir intuartha a bhunú chun gníomhartha den sórt sin a ghlacadh.

Is léir ón nós imeachta a bhí ann roimh theacht i bhfeidhm an CFAE a inmhianaithe is a bheadh sé oibriú le nósanna imeachta lenar féidir cinntí meara, éifeachtúla a dhéanamh chun cearta an Aontais a fhorghníomhú.

– I gcás réitigh díospóide na hEagraíochta Domhanda Trádála (EDT), US‑Foreign Sales Corporation, thóg sé 8 mí ó glacadh togra ón gCoimisiún sular glacadh Rialachán (CE) Uimh. 2193/2003 ón gComhairle an 8 Nollaig 2003 ag méadú dleachtanna custaim ar roinnt allmhairí ó na Stáit Aontaithe. Thóg sé 3 lá ón dáta a glacadh togra ón gCoimisiún chun an beart sin a chur ar fionraí, trí Rialachán (CE) Uimh. 728/2006 ón gComhairle an 15 Bealtaine 2006.

– I gcás réitigh díospóide an EDT, US‑Byrd, ón dáta a glacadh an togra ón gCoimisiún thóg sé tuairim is 2 mhí Rialachán (CE) Uimh. 673/2005 ón gComhairle an 25 Aibreán 2005 ag méadú dleachtanna custaim ar roinnt allmhairí ó na Stáit Aontaithe a ghlacadh.

– I gcás réitigh díospóide an EDT, US‑Wheat Gluten, le Rialachán (CE) Uimh. 1804/98 ón gComhairle an 14 Lúnasa 1998 choimeád an AE an ceart aige féin chun athchothromú a dhéanamh ar na droch‑thorthaí a bhain le bearta cosanta na Stát Aontaithe i gcomhréir le hAirteagal 8 de chomhaontú an EDT maidir le bearta cosanta. Ón dáta a glacadh togra ón gCoimisiún thóg sé mí an Rialachán a ghlacadh.

– Sa chás US‑Steel, thóg sé 2 mhí Rialachán (CE) Uimh. 1031/2002 ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir le bearta cosanta um athchothromú a ghlacadh; sa chás céanna níor thóg aisghairm na mbeart athchothromaithe ach 4 lá.

Mura bhfuil creat reachtach iomchuí ann chun na bearta beartais tráchtála a chur chun feidhme i gcásanna mar iad a luadh cheana, chaithfí brath ar an ngnáthnós imeachta reachtach chun bearta a ghlacadh i gcásanna áirithe. De ghnáth tógann sé idir 15 mhí agus 31 mí le gníomh reachtach a ghlacadh, ar tréimhse é sin a d'fhéadfadh cur isteach ar chumas an Aontais a chearta a fheidhmiú go héifeachtach laistigh de na tréimhsí ama sainithe sna comhaontuithe trádála idirnáisiúnta.

Tá an dréacht‑Rialachán seo fréamhaithe sa tuiscint (a) gur feidhm feidhmiúcháin tipiciúil é glacadh beart beartais tráchtála chun cearta an Aontais faoi chomhaontuithe idirnáisiúnta a fhorghníomhú, ar feidhm é is gá a chur chun feidhme laistigh de chreat de chomhrialacha; (b) mura bhfuil creat reachtach iomchuí ann, go bhfeadfaí cumas an Aontais chun a chearta a fhorghníomhú go héifeachtach a chur i mbaol; (c) go bhféadfadh tréimhsí fada cinnteoireachta an Aontais a bheith ag teacht salach ar na tréimhsí a cheadaítear chun cearta faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta a fhorghníomhú.

Sa chomhthéacs sin, moltar sa dréacht‑Rialachán seo comhchreat reachtach a chruthú chun cearta an Aontais faoi chomhaontuithe idirnáisiúnta trádála a fhorghníomhú, i gcomhréir le Conradh Liospóin. Moltar sa Rialachán an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 291 den CFAE laistigh den raon feidhme arna bhunú ag an dréacht‑Rialachán seo agus laistigh de na teorainneacha agus i gcomhréir leis na critéir atá leagtha amach go sainráite ann. Cuimseoidh raon feidhme an Rialacháin seo gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh, a mhodhnú, a chur ar fionraí agus a fhoirceannadh maidir le:

(a) Cearta an Aontais a fhorghníomhú faoi rialacha ceangailteacha iltaobhacha agus déthaobhacha maidir le réiteach díospóide;

(b) Bearta a athchothromú faoi rialacha cosanta iltaobhacha agus déthaobhacha;

(c) Bearta a athchothromú i gcás ina ndéanann tríú tír modhnuithe ar a lamháltais faoi Airteagal XXVIII de CGTT 1994.

Faoin dréacht‑Rialachán seo, féadfaidh an Coimisiún bearta beartais tráchtála den chineál seo a leanas a ghlacadh: dleachtanna custaim, srianta cainníochtúla ar onnmhairí nó ar allmhairí earraí, agus bearta a bhaineann le soláthar poiblí. Tá an cur chuige seo mar thoradh ar an taithí a fuarthas thar na blianta agus bearta beartais tráchtála á nglacadh agus léiríonn sé go bhfuil gníomhú sna réimsí roghnaithe indéanta agus éifeachtach go ginearálta. Ag an bpointe seo i bhforbairt dhlí an Aontais, go háirithe agus rialacháin náisiúnta maidir le seirbhísí agus maoin intleachtúil á gcur san áireamh, mar aon leis na teorainneacha le gníomhaíocht éifeachtach a ghabhann le cineál na n‑earnálacha sin, is iomchuí díriú ar réimsí eile de bheartas tráchtála chun críocha chumhachtú an Choimisiúin. Ba cheart aird a thabhairt ar ''chros‑fhrithbheart'' mar a thugtar air (i.e. fionraí lamháltas nó oibleagáidí eile in earnáil eile seachas an earnáil ina ndearnadh breithniú ar an sárú) agus gur féidir a leithéid a bheith ann de ghnáth faoi rialacha an EDT agus nach bhfuil aon teorannú ar ''chros‑fhrithbheart'' i gcomhaontuithe saorthrádála an Aontais. I gcás gur gá don Aontas brath ar bhearta beartais tráchtála nach gcumhdaítear sa dréacht‑Rialachán, lena n‑áirítear bearta maidir le trádáil seirbhísí nó gnéithe tráchtála de chearta maoine intleachtúla, d'fhéadfadh an Coimisiún tograí a dhéanamh le haghaidh gnímh reachtaigh ar bhonn Airteagail 207 den CFAE nó d’fhéadfadh sé dul i muinín nósanna imeachta is infheidhme eile.

Foráiltear le clásal athbhreithnithe go ndéanfaidh an Coimisiún measúnú ar fheidhmiú an Rialacháin seo trí bliana ón dréacht‑Rialachán a chur chun feidhme den chéad uair. Eiseoidh an Coimisiún tuarascáil agus féadfaidh sé bearta leordhóthanacha a mholadh chun éifeachtúlacht an Rialacháin a fheabhsú más léir ó na himthosca go bhfuil gá lena leithéid. Sa chomhthéacs sin, is féidir aird a thabhairt ar an réimse beart beartais tráchtála faoin Rialachán, amhail trádáil seirbhíse agus cearta maoine intleachtúla, chomh maith le hearraí.

I ndáil le soláthar rialtais, faoi théarmaí Chomhaontú an EDT maidir le Soláthar Rialtais (an CSR), sa leagan atá i bhfeidhm faoi láthair agus sa leagan athbhreithnithe araon, nuair a chliseann ar Pháirtí sa CSR a ghealltanais a chomhlíonadh, féadfaidh Páirtithe eile sa CSR lamháltais nó oibleagáidí eile a chur ar fionraí maidir le margaí soláthair amháin. Dá bhrí sin, tá sé tábhachtach go ndéanfaí foráil sa dréacht‑Rialachán atá beartaithe go bhféadfaí bearta beartais tráchtála maidir le soláthar poiblí a ghlacadh, ionas gur féidir leis an Aontas a chearta dlíthiúla a fhorghníomhú maidir le soláthar rialtais faoi oibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais. Seachas córas réitigh díospóide an EDT, córas a úsáideadh go minic chun dul i ngleic le cleachtais nach dtagann leis an CSR, is dócha go ngníomhófar chun gealltanais soláthair a fhorghníomhú freisin i gcomhthéacs déthaobhach, ó áirítear sásraí réitigh díospóide lánfheidhmiúla i gcomhaontuithe trádála déthaobhacha a tugadh i gcrích ag an Aontas le déanaí. Tá taithí ag an Aontas freisin le bearta beartais tráchtála a chur chun feidhme chun teorann a chur le rochtain tríú tíortha ar mhargaí soláthair an Aontais, i gcás ina mbíonn gá leis[4]. Mar gheall ar na sainiúlachtaí a bhaineann le soláthar poiblí, go háirithe go bhfuil nós imeachta riaracháin ann a rialaíonn agus a chinneann rochtain ar ghlaonna sonracha ar thairiscintí, is féidir foráil a dhéanamh maidir le beart i ndáil le soláthar earraí agus seirbhísí araon. Ina theannta sin, bheadh bearta beartais tráchtála faoin dréacht‑Rialachán seo ag teacht le raon feidhme na ngealltanas soláthair atá ar fionraí –i.e. ní bheadh feidhm acu ach maidir le heintitis áirithe agus os cionn tairseach áirithe. Ar deireadh, ba cheart ceann a thógáil den nasc idir an togra seo agus togra an Choimisiúin le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rochtain earraí agus seirbhísí tríú tíortha ar mhargadh inmheánach soláthair phoiblí an Aontais (COM(2012) 124 an 21 Márta 2012). Tá sé mar chuspóir ag an togra sin cumas luamháin an Aontais a mhéadú agus é i mbun idirbheartaíochta i dtaca le coinníollacha rochtana d'earraí, do sheirbhísí agus do sholáthróirí an Aontais ar mhargaí soláthair phoiblí i dtríú tíortha: sa tslí sin díríonn sé ar rochtain ar mhargadh soláthair an Aontais d’earraí agus do sheirbhísí ó thríú tíortha nach dtairbhíonn de ghealltanais maidir le rochtain ar an margadh faoi chomhaontuithe idirnáisiúnta atá ann cheana i ndáil le soláthar poiblí. I gcodarsnacht leis sin, baineann an togra seo le forghníomhú comhaontuithe den sórt sin ar bhonn cothrománach: comhlánaítear leis, mar sin, rialú na ngnéithe idirnáisiúnta de sholáthar poiblí, sa mhéid is go soláthraíonn sé creat rialacha d'fhonn forálacha soláthair i gcomhaontuithe trádála idirnáisiúnta a fhorghníomhú.

2. TORTHAÍ AN CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS MEASÚNUITHE TIONCHAIR

Le linn ullmhúchán an togra seo, scaipeadh dhá pháipéar leathoifigiúla ar Choiste na Comhairle um Beartas Trádála agus ar Choiste Pharlaimint na hEorpa um Thrádáil Idirnáisiúnta an 19 Meán Fómhair 2011 agus an 11 Samhain 2011, faoi seach. Chuathas i gcomhairle leis na Ballstáit ag dhá chruinniú theicniúla an 27 Meán Fómhair 2011 agus an 28 Samhain 2011 faoi seach.

Tugtar tacaíocht go forleathan don chuspóir sin cearta an Aontais a fhorghníomhú go héifeachtúil agus go héifeachtach.

Ní dhearnadh aon mheasúnú tionchair ar an togra seo, ar an ábhar seo a leanas: níl tionchar eacnamaíoch, sóisialta nó comhshaoil díreach ag an tionscnamh seo agus i ngeall ar chineál na mbeart i gceist (cás ar chás) ní cheadaítear ar aon chuma aon mheastóireacht ex-ante.

3. EILIMINTÍ DLÍ AN TOGRA

Achoimre

Níl comhchreat reachtach ag an Aontas faoi láthair chun a chearta faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta a fhorghníomhú. Tá sé beartaithe ag an togra seo an scéal sin a leigheas leis an moladh go mbunófar ionstraim reachtach a cheadódh don Aontas a chearta a fhorghníomhú agus a chosaint i gcomhréir lena oibleagáidí idirnáisiúnta. Tá sé de chuspóir ag an togra cur chun feidhme éifeachtúil agus mear a áirithiú d'fhonn leas an Aontais a chosaint. Dá réir sin, ar bhonn Airteagal 207 den CFAE, moltar an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh, a chur ar fionraí, a mhodhnú nó a fhoirceannadh chun cearta an Aontais laistigh de struchtúr Chonradh Liospóin a fhorghníomhú, i.e. i gcomhréir le hAirteagal 291 den CFAE.

Faoi bhun an EDT agus rialacha réitigh díospóide déthaobhacha chomh maith le bearta cosanta déthaobhacha agus iltaobhacha d'fheadfaí go mbeadh sé de cheangal ar an Aontas bearta aontaobhacha a ghlacach chun leas agus cearta an Aontais a chosaint. Le beart forghníomhaithe a dhéanamh faoi fhorálacha réitigh díospóide nó faoi bhearta athchothromaithe is gá gníomhú go tapa le bheith i gcomhréir leis na rialacha trádála ábhartha agus le feidhmiú go héifeachtach d'fhonn comhlíonadh a spreagadh.

Ní foláir an rialachán a ghlacadh ar leibhéal an Aontais. Is inniúlacht eisiach de chuid an Aontais é an comhbheartas tráchtála.

Bunús dlí

Airteagal 207 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.

Struchtúr an Rialacháin

Tá sé de chuspóir ag an dréacht‑Rialachán rialacha agus nósanna imeachta a leagan síos lena áirithiú go mbeidh an tAontas in ann a chearta a fheidhmiú chun lamháltais a chur ar fionraí nó a tharraingt siar, mar gheall ar rialacha trádála idirnáisiúnta a shárú ag tríú tíortha, d'fhonn teacht ar réiteach sásúil; agus d’fhonn lamháltais nó oibleagáidí eile sa chaidreamh trádála le tríú tíortha a athchothromú, nuair a athraítear an chóireáil allmhairiúcháin a chuirtear ar earraí ón Aontas.

Le raon feidhme an dréacht‑Rialacháin arna leagan amach in Airteagal 3, cumhdaítear na cúinsí seo a leanas;

(a) Tar éis díospóidí trádála a bhreithniú faoi Chomhaontú an EDT um Réiteach Díospóidí, nuair atá an tAontas údaraithe chun lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí faoi na comhaontuithe iltaobhacha agus ilpháirtithe atá cumhdaithe ag an gComhaontú um Réiteach Díospóidí;

Faoin EDT, is le mír 3, d’Airteagal 22 den Chomhaontú um Réiteach Díospóidí a rialaítear fionraí lamháltas agus oibleagáidí eile; i gcás fóirdheontas toirmiscthe, tá feidhm ag Airteagal 4.10 den Chomhaontú maidir le Fóirdheontais agus le Bearta Frithchúitimh[5] agus i gcás na bhfóirdheontas inchaingne mar a thugtar orthu, tá feidhm ag Airteagal 7.9 den Chomhaontú maidir le Fóirdheontais agus le Bearta Frithchúitimh.

(b) Tar éis díospóidí trádála a bhreithniú faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta eile, lena n‑áirítear comhaontuithe réigiúnacha nó déthaobhacha, nuair atá sé de cheart ag an Aontas lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí faoi na comhaontuithe sin;

I gcomhaontuithe trádála idirnáisiúnta den sórt sin arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas leagtar amach rialacha i gcomhair réitigh díospóide a thugann teideal do na páirtithe a gcearta féin a fhorghníomhú i gcomhréir leis na rialacha sin atá leagtha amach sa chomhaontú ábhartha.

(c) Le haghaidh athchothromú lamháltais nó oibleagáidí eile, a bhféadfadh beart cosanta arna chur i bhfeidhm ag tríú tír ceart a thabhairt ina leith, de bhun Airteagal 8 de Chomhaontú an EDT maidir le Bearta Cosanta nó de bhun na bhforálacha maidir le rialacha cosanta a áirítear i gcomhaontuithe réigiúnacha nó déthaobhacha an Aontais.

Sonraítear in Airteagal 8 den Chomhaontú maidir le Bearta Cosanta, a bhaineann le hearraí amháin[6], nach mór do Chomhaltaí a chuireann bearta cosanta i bhfeidhm go ginearálta cúiteamh trádála a thairiscint do thíortha ar fhág éifeacht na mbeart cosanta a lorg orthu tar éis dóibh dul i gcomhairle lena chéile roimh bhearta cosanta a chur i bhfeidhm nó a shíneadh, i gcomhréir le mír 3, d’Airteagal 12 den Chomhaontú sin. Sa chás nach féidir teacht ar réiteach, féadfaidh na Comhaltaí onnmhairithe i gceist bearta athchothromaithe a dhéanamh ina n‑aonar, tráth nach déanaí ná 90 lá tar éis an beart a chur i bhfeidhm. Féadfar an ceart chun bearta athchothromaithe vis‑à-vis an Comhalta atá ag cur na cosanta i bhfeidhm a fheidhmiú a) trí bliana tar éis don bheart a theacht i bhfeidhm nó b) a luaithe is a fhaigheann Comhlacht an EDT um Réiteach Díospóide amach nach luíonn an beart leis an EDT (níl feidhm ag an tréimhse chairde 3 bliana atá leagtha amach in Airteagal 8 den Chomhaontú maidir le Bearta Cosanta má tá an beart bunaithe ar mhéadú coibhneasta ar allmhairí). Sa tslí chéanna d'fhéadfadh bearta athchothromaithe a theacht chun cinn faoi fheidhmiú rialacha cosanta atá neadaithe i gComhaontuithe Saorthrádála (CSTanna) déthaobhacha nó réigiúnacha[7].

Le reachtaíocht an Aontais atá ann cheana chun bearta cosanta iltaobhacha agus déthaobhacha a chur chun feidhme ní rialaítear na gnéithe seo d'Airteagal 8 den Chomhaontú maidir le Bearta Cosanta ná na rialacha ábhartha sna Comhaontuithe Saorthrádála ach bunaítear na nósanna imeachta lena gcuirfidh an tAontas na bearta cosanta i bhfeidhm. I bprionsabal bheadh aon bheart athchothromaithe faoi réir an ghnáthnós imeachta reachtach, mura gcumhdaítear é faoin gcreat reachtach aonair atá ann cheana.

(d) Cásanna ina modhnaíonn comhalta den EDT lamháltais faoi Airteagal XXVIII den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil (CGTT), 1994, murar aontaíodh aon choigeartuithe cúiteacha.

I gcás ina modhnaíonn comhalta eile den EDT lamháltas faoi bhun Airteagal XXVIII den CGTT 1994, mura féidir teacht ar chomhréiteach leis na comhaltaí a bhfuil cearta idirbheartaíochta nó cearta soláthair acu, tá sé de chead ag an bpáirtí conarthach a bhfuil faoi a lamháltas a mhodhnú amhlaidh a dhéanamh. Sa chás sin, na comhaltaí sin[8] a bhfuil ceart acu féadfaidh siad bearta athchothromaithe a dhéanamh tráth nach déanaí ná sé mhí tar éis modhnú den sórt sin a dhéanamh. Thabharfadh bearta athchothromaithe den sórt sin le fios go dtarraingeofaí siar lamháltais, ar éag do thríocha lá ó fuair na páirtithe conarthacha fógra i scríbhinn faoi tharraingt siar an lamháltais, ar lamháltais iad a bheadh coibhéiseach tríd is tríd leis na lamháltais sin a comhaontaíodh i dtosach leis an bpáirtí conarthach a mhodhnaíonn nó a tharraingíonn lamháltas siar. Go dtí seo níor tharraing an tAontas lamháltas siar de bhun Airteagal XXVIII den CGTT 1994. Dá dtitfeadh a leithéid amach, áfach, tharlódh athchothromú trádála ag éirí as modhnuithe lamháltas ag comhaltaí eile den EDT faoi Airteagal XXVIII den CGTT faoi seach laistigh de spriocthréimhsí gearra (tráth nach deanaí ná 6 mhí tar éis don Chomhalta a lamháltas a mhodhnú nó a tharraingt siar). Le nósanna imeachta cinnteoireachta éifeachtacha chun bearta athchothromaithe a chur chun feidhme d'fhéadfadh an tAontas dul i ngleic lena pháirtí ar shlí inchreidte chun idirbheartaíocht a athcheangal agus d'fhéadfadh tionchar a bheith acu ar an idirbheartaíocht ar choigeartú cúiteach chun leas an Aontais.

Is gan dochar a bheidh an Rialachán seo do ghlacadh bearta beartais tráchtála faoi nósanna imeachta eile, cuir i gcás maidir le bearta beartais tráchtála in earnáil na seirbhísí agus na gceart maoine intleachtúla a leanann breithniú ar réiteach díospóide iltaobhach agus réigiúnach nó déthaobhach.

De bhun Airteagal 291 den CFAE, nuair is gá gníomhaíocht chun cearta an AE a fhorghníomhú sna himthosca thuasluaite, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin (Airteagal 4 ''Feidhmiú chearta an Aontais'') Urramófar le gníomhartha cur chun feidhme an riail nach sáróidh leibhéal na bhfrithbheart leibhéal an neamhnithe ná an lagaithe, a cheaptar de ghnáth a bheith mar an tionchar díobhálach ar an Aontas a thig as beart tríú tír, mar a shainítear sa chomhaontú ábhartha (Airteagal 2 ''Sainmhínithe''). Le cinneadh an raon feidhme a bheidh ag an ngníomh cur chun feidhme atá le glacadh beidh an Coimisiún ag brath ar chritéir eile freisin, anuas ar na hábhair spéise a léiríodh ag na comhairliúcháin phoiblí; i.e. éifeachtacht na mbeart chun tríú tíortha a spreagadh chun rialacha trádála idirnáisiúnta a chomhlíonadh; cumas na mbeart faoiseamh a thabhairt d'oibreoirí eacnamaíocha san Aontas a ndeachaigh bearta tríú tíortha i bhfeidhm orthu; infhaighteacht foinsí soláthar comhroghnacha do na táirgí i gceist, chun aon tionchar diúltach ar thionscail iartheachtacha nó ar thomhaltóirí deiridh laistigh den Aontas a sheachaint nó a íoslaghdú; aon chritéir shonracha a d'fheadfaí a shuíomh i gcomhaontuithe trádála idirnáisiúnta i ndáil leis na cúinsí sin dá bhforáiltear in Airteagal 3.

Na bearta tráchtála sin a d’fhéadfaí a ghlacadh trí bhíthin gnímh cur chun feidhme is bearta iad a bhaineann le honnmhairí agus le hallmhairí earraí, agus bearta a bhaineann le soláthar poiblí.

Áirítear le bearta allmhairithe agus onnmhairithe lamháltais taraife a chur ar fionraí agus dleachtanna custaim nua nó dleachtanna custaim níos airde a fhorchur; srianta cainníochtúla a thabhairt isteach nó a mhéadú ar allmhairí nó onnmhairí, bídís curtha i bhfeidhm le cuóta, le ceadúnais allmhairiúcháin nó onnmhairiúcháin nó le haon bhearta eile.

Dearbhaítear i gComhaontú an EDT maidir le Soláthar Rialtais nach gcuirfear ar fionraí, mar thoradh ar aon díospóid a tharlaíonn faoin gComhaontú sin, lamháltais ná oibleagáidí eile a thagann faoi aon chomhaontú cumhdaithe eile de chuid an EDT. Dá bhrí sin, tá sé tábhachtach go ndéanfaí foráil sa Rialachán atá beartaithe go bhféadfaí bearta beartais tráchtála maidir le soláthar poiblí a ghlacadh, le go bhféadfaidh an tAontas a chearta dlíthiúla a fhorghníomhú go héifeachtach. Mar gheall ar na sainiúlachtaí a bhaineann le soláthar poiblí, go háirithe go bhfuil nós imeachta riaracháin ann a rialaíonn agus a chinneann rochtain ar ghlaonna sonracha ar thairiscintí, is féidir foráil a dhéanamh maidir le beart i ndáil le soláthar earraí agus seirbhísí araon.

Dá bhrí sin, baineann an cineál beart beartais tráchtála a d'fhéadfaí a chur i bhfeidhm le tairiscintí a eisiamh ó sholáthar poiblí, ar tairiscintí iad ar fiú breis agus 50 % de na hearraí nó seirbhísí ón tríú tír i dtrácht; agus/nó pionós sainordaitheach praghais a fhorchur ar an gcuid sin den tairiscint arb éard atá inti earraí nó seirbhísí ón tríú tír i dtrácht (Airteagal 5 ''Bearta beartais tráchtála'').

Ba cheart an nós imeachta scrúdúcháin a úsáid chun gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh, a chur ar fionraí, a mhodhnú agus a fhoirceannadh, ar gníomhartha iad lena gcinntear na bearta beartais tráchtála is iomchuí chun cearta an Aontais a fheidhmiú (Airteagal 4 ''Feidhmiú chearta an Aontais'' agus Airteagal 7 ''Bearta a fhionraí, a mhodhnú agus a fhoirceannadh''). Agus gníomhartha cur chun feidhme á nglacadh ag an gCoimisiún, agus d'fhonn leathadh struchtúr breise a sheachaint, ba cheart a bheith de chúnamh ag an gCoimisiún Coiste an Rialacháin maidir le Bacainní Trádála, arna bhunú le Rialachán (CE) Uimh. 3286/94.

4. IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

Tada.

Foráiltear sa Rialachán atá beartaithe maidir le sásra chun cearta an Aontais a fhorghníomhú agus maidir le freagracht a chionroinnt ar na hinstitiúidí uile.

2012/0359 (COD)

Togra le haghaidh

RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le feidhmiú chearta an Aontais chun rialacha trádála idirnáisiúnta a chur i bhfeidhm agus a fhorghníomhú

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 207 de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

De bharr an méid seo a leanas:

(1) Rinne an tAontas roinnt comhaontuithe trádála idirnáisiúnta iltaobhacha, réigiúnacha agus déthaobhacha a thabhairt chun críche, lenar cruthaíodh cearta agus oibleagáidí chun tairbhe frithpháirtí na bpáirtithe.

(2) Tá sé fíor-riachtanach go mbeidh na hionstraimí iomchuí ag an Aontas chun feidhmiú éifeachtach chearta an Aontais a áirithiú faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta, chun a leasanna eacnamaíocha a chosaint. Is amhlaidh atá go háirithe i gcásanna ina n‑achtaíonn tríú tíortha bearta sriantacha trádála lena laghdaítear na sochair a fhabhraíonn d’oibreoirí eacnamaíocha an Aontais faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta. Ba cheart don Aontas a bheith ábalta freagairt go tapa agus ar bhealach solúbtha i gcomhthéacs na nósanna imeachta agus na spriocdhátaí atá leagtha amach sna comhaontuithe trádála idirnáisiúnta a thug sé chun críche. Dá bhrí sin, ba cheart don Aontas reachtaíocht a ghlacadh lena saineofar an creat d’fheidhmiú chearta an Aontais i gcásanna sonracha áirithe.

(3) Dírionn an EDT agus sásraí eile chun díospóidí a réiteach, lena n‑áirítear sásraí réigiúnacha agus déthaobhacha, ar réiteach dearfach a fháil ar aon díospóidí a tharlaíonn idir an tAontas agus an páirtí nó na páirtithe eile sna comhaontuithe sin. Ba cheart don Aontas, mar sin féin, lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí, i gcomhréir leis na rialacha sin maidir le réiteach díospóidí, nuair nach n‑éiríonn le bealaí eile réiteach dearfach a aimsiú ar dhíospóid. Má ghníomhaíonn an tAontas i gcásanna den sórt sin spreagtar an tríú tír chun na rialacha ábhartha maidir le trádáil idirnáisiúnta a chomhlíonadh, chun staid ina bhfaightear sochair chómhalartacha a athbhunú.

(4) Faoi Chomhaontú an EDT maidir le Bearta Cosanta, ba cheart do chomhalta de chuid an EDT, a bheartaíonn beart cosanta a chur i bhfeidhm nó a iarrann fadú birt cosanta, leibhéal atá coibhéiseach tríd is tríd le lamháltais agus le hoibleagáidí eile a choimeád idir é féin agus na comhaltaí onnmhairiúcháin, ar comhaltaí iad sin a ndéanfadh an beart cosanta sin dochar dóibh. Tá feidhm ag rialacha comhchosúla i gcomhthéacs comhaontuithe trádála idirnáisiúnta eile, lena n‑áirítear comhaontuithe trádála réigiúnacha agus déthaobhacha, ar thug an tAontas chun críche iad. Ba cheart don Aontas bearta athchothromaithe a dhéanamh trí lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí i gcásanna nach gcuireann an tríú tír lena mbaineann aon choigeartuithe sásúla chun feidhme. Má ghníomhaíonn an tAontas i gcásanna den sórt spreagtar an tríú tír chun bearta a thabhairt isteach chun trádáil a fheabhsú, chun staid ina bhfaightear sochair chómhalartacha a athbhunú.

(5) Le hAirteagal XXVIII den CGTT, 1994, agus leis an gComhaontú ghaolmhar rialaítear modhnú nó aistarraingt lamháltas a bunaíodh i sceidil taraifí chomhaltaí an EDT. Comhaltaí an EDT a ndéanann aon mhodhnú dá leithéid difear dóibh, tá siad i dteideal, faoi choinníollacha áirithe, lamháltais atá coibhéiseach tríd is tríd a aistarraingt. Ba cheart don Aontas bearta athchothromaithe a ghlacadh sna cásanna sin, mura gcomhaontaítear coigeartuithe cúiteacha. Dhíreofaí beart ón Aontas ar thríú tíortha a spreagadh chun bearta a chur chun feidhme chun trádáil a fheabhsú.

(6) Ba cheart an deis a bheith ag an Aontas a chearta a fhorghníomhú i réimse an tsoláthair rialtais i bhfianaise go ndearbhaítear i gComhaontú an EDT maidir le Soláthar Rialtais nach mbeidh fionraí lamháltas ná oibleagáidí eile faoi aon chomhaontuithe cumhdaithe eile de chuid an EDT de thoradh aon díospóide a tharlaíonn faoin gComhaontú sin.

(7) Ba cheart díriú ar na bearta sin sa Rialachán seo i gcás ina bhfuil taithí ag an Aontas ina gceapadh agus ina gcur i bhfeidhm; ba cheart an fhéidearthacht raon feidhme an Rialacháin seo a shíneadh go dtí na hearnálacha seirbhísí agus cearta maoine intleachtúla a mheasúnú in am trátha ag féachaint do shainiúlachtaí gach réimse.

(8) Agus cearta an Aontais á bhforghníomhú, ba cheart tionscnamh earra a chinneadh i gcomhréir le Rialachán (CEE) Uimh. 2913/92 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 1992 lena mbunaítear Cód Custaim an Chomhphobail[9]; maidir le cearta an Aontais a fhorghníomhú tar éis réitigh díospóide i réimse an tsoláthair rialtais, ba cheart tionscnamh seirbhíse a chinneadh ar bhonn thionscnamh an duine nádúrtha nó dhlítheanaigh a bhfuil an tseirbhís á soláthar aige.

(9) Ba cheart don Aontas feidhmiú an Rialacháin seo a mheasúnú tráth nach déanaí ná trí bliana tar éis a chur chun feidhme den chéad uair d’fhonn a éifeachtúlacht a mheasúnú agus, más gá, d’fhonn a éifeachtúlacht a fheabhsú.

(10) Ba cheart gníomhartha cur chun feidhme de bhun an Rialacháin seo a ghlacadh faoi réir critéar sonrach oiriúnachta atá leagtha síos sa Rialachán.

(11) Rialachán (CE) Uimh. 3286/94 ón gComhairle an 22 Nollaig 1994 lena leagtar síos nósanna imeachta Comhphobail i réimse an chomhbheartais tráchtála le feidhmiú chearta an Chomhphobail a áirithiú faoi rialacha trádála idirnáisiúnta, go háirithe na rialacha atá bunaithe faoi choimirce na hEagraíochta Domhanda Trádála (ar a dtugtar “an Rialachán maidir le Bacainní Trádála” (RBT) freisin), ba cheart an Rialachán sin a leasú chun glacadh an Rialacháin seo a léiriú maidir le bearta beartais tráchtála a chur chun feidhme.

(12) D’fhonn a áirithiú go mbeidh coinníollacha aonfhoirmeacha ann chun an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011[10] lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún.

(13) Chun leasanna an Aontais a chosaint, ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme atá infheidhme láithreach a ghlacadh, nuair a éilítear amhlaidh ar mhórchúiseanna práinne, i gcásanna a bhfuil údar maith leo a bhaineann leis an ngá bearta beartais tráchtála a oiriúnú d'iompar an tríú páirtí lena mbaineann,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Cuspóir

Sa Rialachán seo leagtar síos rialacha agus nósanna imeachta chun feidhmiú éifeachtach chearta an Aontais a áirithiú maidir le lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí nó a aistarraingt faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta, leis na haidhmeanna seo a leanas:

(a) freagairt do sháruithe a dhéanann tríú tíortha ar rialacha trádála idirnáisiúnta a dhéanann difear do leasanna an Aontais, d’fhonn réiteach sásúil a fháil.

(b) lamháltais nó oibleagáidí eile sa chaidreamh trádála le tríú tíortha a athchothromú, nuair a athraítear an chóireáil allmhairiúcháin d’earraí ón Aontas.

Airteagal 2

Sainmhínithe

Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

(a) ciallaíonn “tír” aon Stát nó críoch chustaim ar leith;

(b) ciallaíonn “lamháltais nó oibleagáidí eile” lamháltais taraife nó aon sochair eile a thóg an tAontas air féin a chur i bhfeidhm ina thrádáil le tríú tíortha de bhua comhaontuithe trádála idirnáisiúnta a bhfuil sé ina pháirtí iontu;

(c) ciallaíonn “leibhéal neamhnithe nó lagaithe” an méid a dhéantar difear do leasanna an Aontais faoi chomhaontú trádála idirnáisiúnta. Mura sainmhínítear é ar bhealach eile sa chomhaontú ábhartha, áireofar ann aon tionchar eacnamaíoch díobhálach a thig as beart tríú tír;

(d) ciallaíonn “pionós sainordaitheach praghais” oibleagáid ar údaráis chonarthacha nó eintitis chonarthacha a sheolann nósanna imeachta soláthair phoiblí chun praghas seirbhísí agus/nó earraí de thionscnamh tríú tíortha áirithe a tairgeadh faoi nósanna imeachta um dhámhachtain conarthaí a ardú, faoi réir eisceachtaí áirithe.

Airteagal 3

Raon feidhme

1. Tá feidhm ag an Rialachán seo sna cásanna seo a leanas:

(a) tar éis díospóidí trádála a bhreithniú faoi Chomhaontú Um Réiteach Díospóidí an EDT, nuair atá an tAontas údaraithe chun lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí faoi na comhaontuithe iltaobhacha agus ilpháirtithe atá cumhdaithe ag Comhaontú um Réiteach Díospóidí an EDT;

(b) tar éis díospóidí trádála a bhreithniú faoi chomhaontuithe trádála idirnáisiúnta eile, lena n‑áirítear comhaontuithe réigiúnacha nó déthaobhacha, nuair atá sé de cheart ag an Aontas lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí faoi na comhaontuithe sin;

(c) le haghaidh athchothromú lamháltas nó oibleagáidí eile, a bhféadfadh beart cosanta arna chur i bhfeidhm ag tríú tír ceart a thabhairt ina leith, de bhun Airteagal 8 de Chomhaontú an EDT maidir le Bearta Cosanta nó de bhun na bhforálacha maidir le bearta cosanta a áirítear i gcomhaontuithe trádála idirnáisiúnta eile, lena n‑áirítear comhaontuithe réigiúnacha nó déthaobhacha;

(d) i gcásanna inar mhodhnaigh comhalta de chuid an EDT lamháltais faoi Airteagal XXVIII den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil, 1994, murar aontaíodh aon choigeartuithe cúiteacha.

2. Tá an Rialachán seo gan dochar do ghlacadh beart beartais tráchtála faoi nósanna imeachta ábhartha eile i gcás nach bhfuil na bearta dá bhforáiltear in Airteagal 5 ar fáil nó nach dtabharfaidís freagairt leordhóthanach ná éifeachtach do na cásanna dá dtagraítear i mír 1.

Airteagal 4

Feidhmiú chearta an Aontais

1. I gcás ina bhfuil gá le beart chun leasanna an Aontais a chosaint sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 3(1), glacfaidh an Coimisiún gníomh cur chun feidhme lena gcinnfear na bearta beartais tráchtála iomchuí. Glacfar an gníomh cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 8(2).

2. Comhlíonfaidh gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun na chéad mhíre na coinníollacha seo leanas:

(a) I gcás lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí tar éis díospóid trádála a bhreithniú faoi Chomhaontú an EDT um Réiteach Díospóidí, ní rachaidh leibhéal na ngníomhartha thar an leibhéal atá údaraithe ag Comlacht um Réiteach Díospóidí an EDT.

(b) I gcás lamháltais nó oibleagáidí eile a fhionraí tar éis nós imeachta idirnáisiúnta um réiteach díospóide a chomlíonadhfaoi chomhaontú déthaobhach nó réigiúnach, ní rachaidh a leibhéal thar leibhéal an neamhnithe nó an lagaithe a thig as beart an tríú tír i gceist arna chinneadh ag an gCoimisiún trí dhul ar iontaoibh eadrána, de réir mar a bheidh.

(c) I gcás lamháltais nó oibleagáidí eile a athchothromú faoi fhorálacha maidir le bearta cosanta i gcomhaontuithe trádála idirnáisiúnta, beidh beart an Aontais coibhéiseach tríd is tríd le leibhéal na lamháltas nó na n‑oibleagáidí eile a ndéanann an beart cosanta difear dóibh, i gcomhréir le coinníollacha Chomhaontú an EDT maidir le Bearta Cosanta nó coinníollacha na bhforálacha maidir le bearta cosanta i gcomhaontuithe trádála réigiúnacha nó déthaobhacha faoina gcuirtear an beart cosanta i bhfeidhm.

(d) Beidh lamháltais arna n‑aistarraingt sa trádáil le tríú tír faoi Airteagal XXVIII den CGTT, 1994, agus an Comhaontú gaolmhar, beidh siad coibhéiseach tríd is tríd leis na lamháltais arna modhnú nó arna n‑aistarraingt ag an tríú tír sin, i gcomhréir leis na téarmaí atá bunaithe in Airteagal XXVIII den CGTT, 1994, agus sa Chomhaontú gaolmhar.

3. Cinnfear bearta beartais tráchtála i gcomhréir le mír 1 ar bhonn na gcritéar seo a leanas, i bhfianaise na faisnéise atá ar fáil agus leas ginearálta an Aontais:

(a) éifeachtacht na mbeart maidir le tríú tíortha a spreagadh chun rialacha idirnáisiúnta trádála a chomhlíonadh;

(b) acmhainneacht na mbeart faoiseamh a thabhairt d’oibreoirí eacnamaíocha san Aontas a ndeachaigh bearta tríú tíortha i bhfeidhm orthu;

(c) infhaighteacht foinsí soláthair malartacha do na táirgí lena mbaineann, chun aon tionchar diúltach ar thionscail iartheachtacha nó ar thomhaltóirí deiridh laistigh den Aontas a sheachaint nó a íoslaghdú;

(d) aon chritéir shonracha a d'fheadfaí a shuíomh i gcomhaontuithe trádála idirnáisiúnta i ndáil leis na cásanna sin dá bhforáiltear in Airteagal 3.

Airteagal 5

Bearta beartais tráchtála

Gan dochar d’aon chomhaontú idirnáisiúnta a bhfuil an tAontas ina pháirtí ann, is iad na bearta beartais tráchtála seo a leanas a fhéadfar a achtú trí ghníomh cur chun feidhme de bhun Airteagal 4(1):

(a) lamháltais taraife a fhionraí agus dleachtanna custaim nua nó méadaithe a fhorchur, lena n‑áirítear athbhunú dleachtanna custaim ar leibhéal na náisiún barrfhabhair nó dleachtanna custaim a fhorchur thar leibhéal na náisiún barrfhabhair, nó aon mhuirear breise ar allmhairí nó ar onnmhairí earraí;

(b) srianta cainníochtúla a thabhairt isteach nó a mhéadú ar allmhairí nó onnmhairí earraí, bídís curtha i bhfeidhm le cuóta, le ceadúnais allmhairiúcháin nó onnmhairiúcháin nó le haon bhearta eile;

(c) lamháltais a fhionraí i réimse an tsoláthair phoiblí, tríd an méid seo a leanas:

(i) tairiscintí ar fiú breis agus 50 % de na hearraí nó na seirbhísí ón tríú tír lena mbaineann a eisiamh ó sholáthar poiblí; agus/nó

(ii) pionós sainordaitheach praghais a fhorchur ar an gcuid sin den tairiscint arb éard atá inti earraí nó seirbhísí ón tríú tír lena mbaineann.

Airteagal 6

Rialacha maidir le tionscnamh

1. Cinnfear tionscnamh earra i gcomhréir le Rialachán (CEE) Uimh. 2913/92 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 1992 lena mbunaítear an Cód Custaim Comhphobail[11].

2. Cinnfear tionscnamh seirbhíse ar bhonn thionscnamh an duine nádúrtha nó dhlítheanaigh a bhfuil an tseirbhís á soláthar aige. Measfar gurb éard a bheidh i dtionscnamh soláthraí seirbhíse:

(a) i gcás duine nádúrtha, an tír ar náisiúnach di é nó an tír a bhfuil ceart buanchónaithe aige inti;

(b) i gcás duine dhlítheanaigh aon cheann den dá rud seo:

(i) má sholáthraítear an tseirbhís ar bhealach seachas trí láithreacht tráchtála laistigh den Aontas, an tír ina bhfuil an duine dlítheanach bunaithe nó ina bhfuil sé curtha ar bun ar shlí eile faoi dhlíthe na tíre sin agus a bhfuil sé ag gabháil d'oibríochtaí substainteacha gnó ar a críoch;

(ii) má sholáthraítear an tseirbhís trí láithreacht tráchtála laistigh den Aontas, an Ballstát ina bhfuil an duine dlítheanach bunaithe agus a bhfuil sé ag gabháil d'oibríochtaí substainteacha gnó ar a chríoch sa dóigh is go bhfuil baint dhíreach éifeachtach aige le geilleagar an Bhallstáit lena mbaineann.

Chun críocha phointe (ii) mura bhfuil an duine dlítheanach ag gabháil d’oibríochtaí substainteacha gnó sa dóigh is go bhfuil baint dhíreach éifeachtach aige le geilleagar an Bhallstáit lena mbaineann, tionscnamh na ndaoine nádúrtha nó dlítheanacha a bhfuil an duine dlítheanach atá ag soláthar na seirbhíse faoina n‑úinéireacht nó faoina rialú.

Measfar go bhfuil an duine dlítheanach a sholáthraíonn an tseirbhís "faoi úinéireacht" daoine de chuid tíre áirithe má tá níos mó ná 50% dá leas cothromais faoi úinéireacht thairbhiúil daoine den tír sin agus measfar go bhfuil sé "faoi rialú" ag daoine de chuid tíre áirithe, má tá sé de chumhacht ag na daoine sin tromlach de na stiúrthóirí a ainmniú nó a ghníomhaíochtaí a stiúradh go dlíthiúil ar bhealach eile.

Airteagal 7

Bearta a fhionraí, a mhodhnú agus a fhoirceannadh

1. I gcás, tar éis gníomh cur chun feidhme a ghlacadh de bhun Airteagal 4(1), ina dtugann an tríú tír lena mbaineann cúiteamh sásúil don Aontas sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(a) agus (b), féadfaidh an Coimisiún cur i bhfeidhm an ghnímh chur chun feidhme sin a fhionraí ar feadh na tréimhse cúitimh. Cinnfear an fhionraíocht i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 8(2).

2. Foirceannfaidh an Coimisiún gníomh cur chun feidhme faoi Airteagal 4(1) i gceann ar bith de na cásanna seo a leanas:

(a) nuair a dhéanann an tríú tír, a bhfuarthas nach raibh a bearta i gcomhréir le rialacha trádála idirnáisiúnta i nós imeachta um réiteach díospóide, í féin a thabhairt i gcomhréir leis na rialacha sin, nó i gcás inar thángthas ar réiteach comhshásúil ar bhealach eile;

(b) i gcásanna athchothromaithe lamháltas nó oibleagáidí eile tar éis do thríú tír beart cosanta a ghlacadh, nuair a aistarraingítear an beart cosanta nó nuair a théann sé in éag, nó nuair a thugann an tríú tír lena mbaineann cúiteamh sásúil don Aontas tar éis gníomh cur chun feidhme a ghlacadh faoi Airteagal 4(1);

(c) i gcásanna inar mhodhnaigh comhalta den EDT lamháltais faoi Airteagal XXVIII den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil, 1994, nuair a thugann an tríú tír lena mbaineann cúiteamh sásúil don Aontas tar éis gníomh cur chun feidhme a ghlacadh faoi Airteagal 4(1).

Cinnfear an foirceannadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 8(2).

3. I gcás inar gá coigeartuithe a dhéanamh ar bhearta beartais tráchtála arna nglacadh faoin Rialachán seo, agus na coinníollacha agus na critéir atá leagtha síos in Airteagal 4(2) agus 4(3) arna gcur san áireamh, féadfaidh an Coimisiún aon mhodhnuithe iomchuí a thabhairt isteach i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin atá leagtha amach in Airteagal 8(2).

4. Ar mhórchúiseanna práinne atá cuí-réasúnaithe agus a bhaineann le foirceannadh nó modhnú an bhirt tríú tír lena mbaineann, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a bheidh infheidhme láithreach lena bhfionrófar, lena modhnófar nó lena bhfoirceannfar gníomhartha cur chun feidhme faoi Airteagal 4(1), de réir mar a fhoráiltear san Airteagal seo, i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 8(3).

Airteagal 8

Nós imeachta coiste

1. Beidh an coiste arna bhunú le Rialachán (CE) Uimh. 3286/94 ón gComhairle de chúnamh ag an gCoimisiún. Coiste de réir bhrí Airteagal 3 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 a bheidh sa choiste sin.

2. I gcás ina dtagraítear don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

3. I gcás ina dtagraítear don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 8 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 i gcomhar le hAirteagal 5 de.

Airteagal 9

Faisnéis a bhailiú

1. Iarrfaidh an Coimisiún faisnéis agus barúlacha maidir le leasanna eacnamaíocha an Aontais i dtáirgí sonracha nó in earnálacha sonracha, i gcur i bhfeidhm an Rialacháin seo, trí fhógra in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó trí aon mhodh cumarsáide poiblí eile atá oiriúnach.

2. Ní dhéanfar faisnéis a fhaightear de bhun an Rialacháin seo a úsáid ach amháin chun na críche ar iarradh í.

3. Ní nochtfaidh an Coimisiún, an Chomhairle, Parlaimint na hEorpa, na Ballstáit, ná a n‑oifigigh aon fhaisnéis de chineál rúnda arna fáil de bhun an Rialacháin seo gan cead sonrach a fháil ó sholáthróir na faisnéise sin.

4. Féadfaidh soláthróir na faisnéise a iarraidh go gcaithfear leis an bhfaisnéis arna soláthar mar fhaisnéis rúnda. Sna cásanna sin, beidh achoimre neamhrúnda ag gabháil léi nó ráiteas ina míneofar na cúiseanna nach féidir achoimre a thabhairt ar an bhfaisnéis.

5. Más cosúil nach bhfuil údar maith leis an iarraidh ar rúndacht agus mura bhfuil an soláthróir toilteanach an fhaisnéis a chur ar fáil go poiblí ná nochtadh na faisnéise i dtéarmaí ginearálta nó i bhfoirm achoimre a údarú, féadfar neamhshuim a dhéanamh den fhaisnéis sin.

6. Ní chuirfidh míreanna 2 go 5 bac ar údaráis an Aontais faisnéis ghinearálta a nochtadh. Ní mór leas dlisteanach na bpáirtithe lena mbaineann, is é sin nach sceithfí a rúin ghnó, a chur i gcuntas i nochtadh den sórt sin.

Airteagal 10

Athbhreithniú

Tráth nach déanaí ná trí bliana tar éis an chéad ghníomh cur chun feidhme a ghlacadh faoin Rialachán seo, athbhreithneoidh an Coimisiún a chur chun feidhme agus tabharfaidh sé tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.

Airteagal 11

Leasuithe ar ghníomhartha eile

Cuirtear an téacs seo a leanas in ionad Airteagal 13(3) de Rialachán (CE) Uimh. 3286/94 [an RBT]:

"I gcás nach mór don Aontas, i ndiaidh dó gníomhú i gcomhréir le hAirteagal 12(2), cinneadh a dhéanamh maidir leis na bearta comhbheartais tráchtála atá le glacadh de bhun Airteagal 11(2)(c) nó de bhun Airteagal 12, gníomhóidh sé, gan mhoill, i gcomhréir le hAirteagal 207 den Chonradh agus, más iomchuí, le Rialachán Uimh. XX/XX nó le haon nósanna imeachta eile is infheidhme."

Airteagal 12

Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an […] lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán An tUachtarán

[1] Féach COM (2010)612 final an 9.11.2010, roinn 4.

[2] Féach conclúidí na Comhairle ar bheartas trádála an AE an 21.12.2010, mír 8.

[3] D'oibrigh an AE cás ar chás riamh (Rialachán ón gComhairle bunaithe ar thogra ón gCoimisiún bunaithe ar iar-Airteagal 133).

[4] Féach sa chás seo Rialachán (CEE) Uimh. 1461/93 ón gComhairle maidir le rochtain ar chonarthaí poiblí do thairgeoirí ó Stáit Aontaithe Mheiriceá; agus Rialachán (CE) Uimh. 1836/93 ón gComhairle ag comhlánú na hIarscríbhinne a ghabhann le Rialachán (CEE) 1461/93 maidir le rochtain ar chonarthaí poiblí do thairgeoirí ó Stáit Aontaithe Mheiriceá.

[5] In imthosca sonracha, le hAirteagal 4.10 den CFBF tugtar údarú don bhall a bhfuil.gearán aige ''frith‑bhearta'' iomchuí a thógáil.

[6] Baineann Comhaontú an EDT maidir le Bearta Cosanta agus rialacha cosanta faoi na Comhaontuithe Saorthrádála le trádáil earraí amháin. Tá faoi Chomhaltaí an EDT fós teacht ar chomhaontú i dtaca le bearta cosanta éigeandála le haghaidh seirbhísí a bhfuil idirbheartaíochtaí iltaobhacha sainordaithe ina leith le hAirteagal X den chomhaontú ginearálta maidir le trádáil seirbhísí.

[7] E.g. Airteagal 3.4 den CST idir an AE agus an Chóiré « 1. Rachaidh Páirtí a mbeidh beart cosanta déthaobhach á chur i bhfeidhm aige i gcomhairle leis an bPáirtí eile chun teacht ar chomhaontú i ndáil le cúiteamh iomchuí lena léirscaoiltear an trádáil i bhfoirm lamháltas a mbeadh éifeachtaí trádála atá coibhéiseach tríd is tríd nó a mbeadh éifeachtaí leo coibhéiseach le luach na ndleachtanna breise a bhfuil súil leo ón mbeart cosanta. Eagróidh an Páirtí deis do chomhairliúcháin den sórt sin a dhéanamh laistigh de 30 lá tar éis an beart cosanta déthaobhach a chur i bhfeidhm. 2. Mura dtagann comhaontú maidir le cúiteamh lena léirscaoiltear trádáil as na comhairliúcháin faoi mhír 1 laistigh de 30 lá ó thosach na gcomhairliúchán, féadfaidh an Páirtí a bhfuil a chuid earraí faoi réir an bhirt chosanta cur i bhfeidhm lamháltas atá coibhéiseach tríd is tríd a chur ar fionraí maidir leis an bPáirtí a bhfuil an beart cosanta á chur i bhfeidhm aige. 3. Ní fheidhmeofar an ceart fionraí dá dtagraítear i mír 2 don chéad 24 mí a mbeidh beart cosanta déthaobhach i bhfeidhm, ar an gcoinníoll go bhfuil an beart cosanta ag cloí le forálacha an Rialacháin seo.

[8] Ar an gcoinníoll go bhfuil ''ceart idirbheartaíochta tosaigh'', "príomhleas soláthair'' nó ''leas substaintiúil'' acu.

[9] IO L 302, 19.10.1992, lch. 1.

[10] IO L 55, 28.2.2011, lch. 13.

[11] IO L 302, 19.10.1992, lch. 1.