I. RÉAMHRÁ

Is éard a chuirtear i láthair sa Teachtaireacht seo na príomhfhorbairtí ó bhí mí na Nollag 2020 ann maidir leis an staid ó thaobh na cómhalartachta víosaí leis na Stáit Aontaithe de. Déantar obair leantach ar an tiomantas polaitiúil a léiríodh sa Teachtaireacht is déanaí, inar gheall an Coimisiún go gcoimeádfadh sé Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar an eolas trí thuairisciú a dhéanamh ar thuilleadh forbairtí sa réimse sin faoi mhí na Nollag 2021.

Tá an chómhalartacht i leith tarscaoileadh víosa ar cheann de phrionsabail chomhbheartas víosaí an Aontais agus is cuspóir é ar cheart don Aontas a shaothrú ar bhealach réamhghníomhach ina gcaidreamh le tríú tíortha, agus inchreidteacht agus leanúnachas bheartas seachtrach an Aontais a fheabhsú ar an mbealach sin..

Is éard atá i gceist leis an bprionsabal sin go gcuireann an tAontas san áireamh é, agus cinneadh á dhéanamh aige maidir le deireadh a chur leis an gceanglas víosa atá ar shaoránaigh, cé acu an ndeonaíonn tríú tír tarscaoileadh víosa chuig náisiúnaigh na mBallstát uile nó nach ndeonaíonn.

In 2014, fuair an Coimisiún fógraí maidir le cásanna den neamh-chómhalartacht ó chúig Bhallstát: An Bhulgáir, an Chipir, an Chróit, an Pholainn agus an Rómáin. Bhain na fógraí sin le Ceanada, na Stáit Aontaithe, an Astráil, Brúiné agus an tSeapáin.

An 12 Aibreán 2016, chuir an Coimisiún Teachtaireacht i láthair maidir le staid na himeartha agus na bealaí chun cinn a d’fhéadfadh a bheith ann i dtaca leis an neamh-chómhalartacht le tríú tíortha áirithe i réimse an bheartais víosaí. Tugadh le fios sa Teachtaireacht gur réitíodh formhór mór na gcásanna den neamh-chómhalartacht ar tugadh fógra fúthu a mhéid a bhaineann le tríú tíortha, le tacaíocht ghníomhach ón gCoimisiún. Ag tráth glactha na Teachtaireachta seo, tá neamh-chómhalartacht ann i leith na Stát Aontaithe, óir tá sé de dhualgas fós ar shaoránaigh na Bulgáire, na Cipire agus na Rómáine víosa a bheith ina seilbh acu agus iad ag taisteal chuig na Stáit Aontaithe.

I dTeachtaireacht mhí Aibreáin 2016, rinneadh measúnú ar na hiarmhairtí agus an tionchar atá ag fionraí an tarscaoilte víosa le haghaidh shaoránaigh agus ghnólachtaí an Aontais agus le haghaidh náisiúnaigh na dtríú tíortha lena mbaineann agus iarradh ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle an bealach chun cinn is iomchuí a phlé. Ina dhiaidh sin, chuir an Coimisiún seacht dTeachtaireacht leantacha isteach: i mí Iúil agus i mí na Nollag 2016, i mí na Bealtaine agus i mí na Nollag 2017, i mí na Nollag 2018 , agus i mí an Mhárta agus i mí na Nollag 2020, inar tugadh forléargas ar fhor-rochtain an Choimisiúin agus ar fhorbairtí ábhartha, mar aon le measúnú ar iarmhairtí aon fhionraí a d’fhéadfadh a bheith ann. Sainíodh sa Teachtaireacht is déanaí freisin an seasamh ón gCoimisiún tar éis rún ó Pharlaimint na hEorpa an 22 Deireadh Fómhair 2020 maidir le hoibleagáidí an Choimisiúin i réimse na cómhalartachta víosaí a bhaineann leis an iarraidh a cuireadh i láthair sa rún sin go nglacfadh an Coimisiún gníomh tarmligthe de bhun Airteagal 7 de Rialachán (AE) 2018/1806 agus rinneadh tuairisciú ar an dul chun cinn atá déanta. Mar sin féin, chuir Parlaimint na hEorpa an Coimisiún faoi bhráid Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh trí chaingean um neamhghníomh a thabhairt faoi Airteagal 265 CFAE an 4 Márta 2021 agus tá an nós imeachta ar feitheamh.

II. NA FORBAIRTÍ IS DÉANAÍ

1.Forléargas ar theagmhálacha agus an obair leantach a ghabhann leo

Ó bhí an Teachtaireacht dheireanach ann, tugadh aghaidh ar shaincheist na cómhalartachta víosaí i ngach cruinniú agus físchomhdháil ábhartha idir an tAontas agus na Stáit Aontaithe. Go háirithe, bhí sé ar chlár oibre na gcruinnithe Aireachta rialta um Cheartas agus Gnóthaí Baile idir an tAontas Eorpach agus na Stáit Aontaithe a tionóladh an 21-22 Meitheamh 2021 agus an 16 Nollaig 2021. Pléadh an tsaincheist freisin ag cruinnithe de chuid Oifigigh Shinsearacha um Cheartas agus Gnóthaí Baile idir an tAontas Eorpach agus na Stáit Aontaithe an 14-15 Aibreán 2021 agus an 20 Meán Fómhair 2021, agus sna cruinnithe trípháirteacha (a reáchtáladh idir an Coimisiún, na Stáit Aontaithe agus na Ballstáit lena mbaineann) an 9-10 Meitheamh 2021 agus an 8 Nollaig 2021.

Teagmhálacha ardleibhéil: Bhí rannpháirtíocht pholaitiúil bhríomhar mhéadaithe ag baint le riarachán nua na Stát Aontaithe. An 23 Feabhra 2021, d’úsáid an Coimisinéir um Ghnóthaí Baile Ylva Johansson a céad chruinniú físchomhdhála le Rúnaí nuacheaptha na Roinne Slándála Dúiche, Alejandro Mayorkas, chun béim a leagan ar a thábhachtaí atá sé an chómhalartacht iomlán i leith tarscaoileadh víosa a bhaint amach agus comhoibriú go dlúth chun dul chun cinn a dhéanamh i dtreo na sprice sin.

I ndiaidh an chruinnithe sin, d’eagraigh an Coimisinéir Johansson sraith cruinnithe, i mí Feabhra agus i mí an Mhárta 2021, le hairí ó na ceithre Bhallstát lena mbaineann (Airí ábhartha Gnóthaí Eachtracha agus/nó Gnóthaí Baile) chun plé a dhéanamh ar bhealach chun cinn i dtreo an chómhalartacht iomlán víosaí a bhaint amach leis na Stáit Aontaithe. Ag na cruinnithe sin, d’athdhearbhaigh na hAirí go bhfuil rún daingean acu oibriú go comhpháirteach ar bhealach cuiditheach dearfach, i ndlúthchomhar leis an gCoimisiún agus leis na Stáit Aontaithe, chun an chómhalartacht iomlán víosaí a bhaint amach a luaithe is féidir.

Leagadh béim ar an tábhacht a bhaineann le saincheist an taistil le tarscaoileadh víosa ar an leibhéal polaitiúil is airde ag an gcéad chruinniú mullaigh AE-SAM faoi riarachán nua na Stát Aontaithe a bhí ar siúl an 15 Meitheamh 2021, le hUachtarán nua na Stát Aontaithe, Joe Biden, Uachtarán na Comhairle Eorpaí, Charles Michel, agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen. Sa ráiteas comhpháirteach ón gcruinniú mullaigh, is díol sásaimh don dá thaobh ‘an dul chun cinn atá déanta ag na Stáit Aontaithe agus ag an Aontas Eorpach maidir le níos mó Ballstát den Aontas a bheith ag comhlíonadh na gceanglas is gá le haghaidh taisteal gan víosa chuig na Stáit Aontaithe’ agus ‘tá sé ar intinn acu leanúint ar aghaidh leis an idirphlé i dtreo an taistil le tarscaoileadh víosa’.

Cruinniú trípháirteach (mí an Mheithimh 2021): Tionóladh cruinniú comhdhála trípháirteach a bhí dírithe ar shaincheist na cómhalartachta víosaí an 9-10 Meitheamh 2021. Tugadh le chéile ann ionadaithe ó na Stáit Aontaithe, ón gCoimisiún agus ó na Ballstáit lena mbaineann – an Bhulgáir, an Chipir, an Chróit agus an Rómáin. Phléigh na rannpháirtithe an dul chun cinn atá déanta maidir leis na ceanglais slándála neamhchomhlíonta a bhaineann le Clár Tarscaoilte Víosa na Stát Aontaithe agus an dul chun cinn maidir le rátaí diúltaithe víosaí. Le linn an chruinnithe sin, chuir na páirtithe uile i bhfios go láidir go bhfuil siad tiomanta do rannpháirtíocht ghníomhach chun an chómhalartacht i leith tarscaoileadh víosa a bhaint amach.

Maidir leis na ceanglais slándála, le linn an chruinnithe thrípháirtigh bhí babhta eile plé ann maidir leis na pleananna oibre saincheaptha a chuir údaráis na Stát Aontaithe ar fáil do gach ceann de na Ballstáit lena mbaineann. Bhí na Ballstáit go léir in ann tuilleadh dul chun cinn a léiriú maidir le raon leathan snáitheanna oibre. Mar sin féin, tá roinnt saincheisteanna níos iomlánaíche ann fós nach mór aghaidh a thabhairt orthu. Tharraing údaráis na Stát Aontaithe anuas arís an gá atá le feabhas a chur ar shláine na gcóras náisiúnta eisiúna pasanna i ngach Ballstát lena mbaineann, agus leibhéil feabhais éagsúla i gceist de réir an Bhallstáit. Ar na réimsí a raibh imní ar leith ag baint leo bhí: scéimeanna infheisteoirí lena dtairgtear bealaí brostaithe chun saoránachta, cásanna calaoise in oifigí na bpasanna, saincheisteanna éagsúla a bhaineann leis an mbainistíocht bhithmhéadrach, agus cásanna éillithe san earnáil phoiblí.

Mar chuid den chruinniú trípháirteach, rinne seirbhísí an Choimisiúin cur i láthair maidir le sásra meastóireachta Schengen, chun feasacht údaráis na Stát Aontaithe a ardú maidir le rialacha agus sásraí rialaithe an Aontais sa réimse sin. Bhí deis ann freisin a mhíniú cé acu a chuireann Ballstát acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine nó nach gcuireann agus cén fáth ar cheart féachaint ar mheastóireachtaí Schengen mar mheastóireachtaí ar leithligh ón díospóireacht maidir leis an gcómhalartacht víosaí.

Mar thoradh ar an gcruinniú, gheall na Ballstáit uile lena mbaineann leanúint d’aghaidh a thabhairt ar na gníomhaíochtaí atá molta ó na pleananna oibre. Tá na Stáit Aontaithe tiomanta do scagadh a dhéanamh ar na pleananna oibre ábhartha, más gá, i bhfianaise na ngníomhaíochtaí a rinneadh cheana.

Lean na teagmhálacha ardleibhéil ar aghaidh le cuairt an Choimisinéara Johansson ar Washington D.C. an 27 Lúnasa 2021 agus an 2 Meán Fómhair 2021, áit ar tionóladh sraith cruinnithe, go háirithe le Rúnaí na Roinne Slándála Dúiche, Alejandro Mayorkas, agus le Fo-Státrúnaí um an tSlándáil Sibhialtach, an Daonlathas agus Cearta an Duine i Roinn an Stáit, Uzra Zeya. Le linn na gcruinnithe, athdhearbhaíodh an gá atá leis an gcómhalartacht iomlán víosaí a bhaint amach agus rinneadh athbhreithniú ar an dul chun cinn.

Cruinniú Aireachta um Cheartas agus Gnóthaí Baile idir an tAontas Eorpach agus na Stáit Aontaithe (mí an Mheithimh 2021): Ag cruinniú Aireachta um Cheartas agus Gnóthaí Baile idir an tAontas Eorpach agus na Stáit Aontaithe a tionóladh an 21-22 Meitheamh 2021 i Liospóin na Portaingéile, d’athdhearbhaigh Uachtaránacht na Portaingéile ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún araon a thábhachtaí atá sé Clár Tarscaoilte Víosa na Stát Aontaithe a leathnú chuig Ballstáit uile an Aontais. Agus an dul chun cinn atá déanta á mheabhrú, cuireadh i bhfios go láidir go bhfuil sé fós ina thosaíocht pholaitiúil don dá thaobh tarscaoiltí víosa a áirithiú do na Ballstáit eile. Luaitear sa ráiteas comhpháirteach a eisíodh tar éis chruinniú na nAirí gur ‘díol sásaimh do na Stáit Aontaithe agus don Aontas Eorpach an dul chun cinn atá déanta ag na ceithre Bhallstát den Aontas nár ainmníodh fós sa Chlár Tarscaoilte Víosa’ agus d’athdhearbhaigh siad go bhfuil siad ‘toilteanach leanúint leis na hiarrachtaí leanúnacha i gcomhthéacs an phróisis thrípháirtigh agus an phlé dhéthaobhaigh”. Ina theannta sin, tharraing an Leas-Uachtarán Schinas agus an Coimisinéir Johansson an tsaincheist anuas i gcruinnithe déthaobhacha le Rúnaí na Roinne Slándála Dúiche, Alejandro Mayorkas, cruinnithe a tionóladh mar chuid de chruinniú na nAirí.

Cruinniú trípháirteach (mí na Nollag 2021): Tionóladh cruinniú trípháirteach eile an 8 Nollaig trí fhíschomhdháil, cruinniú inar tugadh le chéile ionadaithe ó na Stáit Aontaithe, ón gCoimisiún agus ó na Ballstáit lena mbaineann. Tar éis di teacht isteach sa Chlár Tarscaoilte Víosa, iarradh ar an gCróit na ceachtanna a foghlaimíodh a roinnt, agus béim á leagan aici go háirithe ar a úsáidí a bhí na pleananna oibre saincheaptha a chuir údaráis na Stát Aontaithe ar fáil mar threochlár le haghaidh dul chun cinn. Maidir leis na ceanglais slándála neamhchomhlíonta a bhaineann le Clár Tarscaoilte Víosa na Stát Aontaithe, bhí na trí Bhallstát eile in ann tuilleadh dul chun cinn a léiriú ar raon snáitheanna oibre óna gcuid pleananna oibre féin. Mar sin féin, bhí roinnt saincheisteanna níos iomlánaíche fós gan réiteach. Chun an dul chun cinn a rinneadh a léiriú, d’iarr údaráis na Stát Aontaithe ar na trí Bhallstát freagraí cothrom le dáta ar cheistneoir na Stát Aontaithe a chur ar fáil, toisc go ligfidh sé sin do na Stáit Aontaithe athmheastóireacht a dhéanamh ar na pleananna oibre agus réimsí spriocdhírithe a shainaithint ina bhfuil dul chun cinn fós ag teastáil chun cloí leis na ceanglais a bhaineann le Clár Tarscaoilte Víosa na Stát Aontaithe. Maidir le rátaí diúltaithe víosaí, tá tionchar diúltach fós ag srianta taistil agus ag uimhreacha eisiúna ísle ar na figiúirí.