DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

A ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle

maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid san Aontas

Achoimre feidhmiúcháin

Gabhann an measúnú tionchair seo leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialacháin AE maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid san Aontas.

Is mar fhreagra ar ghealltanais pholaitiúla arna ndéanamh ag Parlaimint na hEorpa, ag Comhairle an Aontais Eorpaigh agus ag an gCoimisiún chun Prótacal Nagoya a chur i bhfeidhm agus a dhaingniú go luath is ea a chuirtear i láthair an togra seo . Is í an chéad chéim eile í tar éis don Aontas Prótacal Nagoya a shíniú in Meitheamh 2011.

Chun an measúnú tionchair seo a ullmhú d'fhostaigh Ard-Stiúrthóireacht an Chomhshaoil foireann comhairleoirí seachtracha ar conradh le staidéar cuimsitheach a dhéanamh. Rinne sí comhairliúchán poiblí le geallsealbhóirí a chur i gcrích chomh maith. Ina theannta sin, reáchtáil oifigigh an Choimisiúin mórán cruinnithe le saineolaithe ó gheallsealbhóirí agus ó Bhallstáit, agus chuaigh siad i dteagmháil le comhpháirtithe idirnáisiúnta éagsúla. Tugtar achoimre ar thorthaí na hoibre sin sa doiciméad seo.

Is é an Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch a cheanglaíonn ar na páirtithe go léir rochtain a éascú maidir le hacmhainní géiniteacha a bhfuil cearta ceannasachta acu orthu. Cuireann sé ceangal ar na Páirtithe go léir torthaí taighde agus forbartha a chomhroinnt mar aon leis na sochair a eascraíonn ón úsáid tráchtála agus úsáidí eile ar bhealach atá cothrom agus cothromasach leo siúd a chuireann na hacmhainní sin ar fáil. Tugtar aghaidh sa Choinbhinsiún chomh maith ar chearta na bpobal dúchasach agus ar chearta na bpobal áitiúil a bhfuil eolas traidisiúnta acu a bhaineann le hacmhainní géiniteacha, agus lena bhféadfaí teacht ar fhaisnéis treorach ar mhaithe le fionnachtana eolaíocha a dhéanamh maidir le hairíonna suimiúla géiniteacha nó bithcheimiceacha.

Is beag sonraí áfach, a thugtar sa Choinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch i dtaobh rochtain agus comhroinnt sochar (RCS), is beag sonraí a thugtar i dtaobh conas ba cheart, i gcleachtas, acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta gaolmhar a úsáid. Bhí drogall ar thíortha tionsclaithe, go háirithe tíortha ar páirtithe iad sa Choinbhinsiún, bearta a ghlacadh ag tacú le comhroinnt éifeachtach sochar a dtaighdeoirí agus a gcuideachtaí. Toradh amháin air seo an nós atá ag roinnt tíortha ar soláthraithe iad coinníollacha atá níos sriantaí i gcónaí a bhunú maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha nó ar eolas traidisiúnta gaolmhar. Ag an am céanna agus de cheal rialacha soiléire, tá tíortha ann atá ag cur 'bithphíoráideachta' i leith cuideachtaí agus taighdeoirí Eorpacha agus ag maíomh go bhfuiltear ag sárú a gcearta ceannasachta. Tá na fadhbanna seo tar éis an bonn a bhaint den dul chun cinn chun an éagsúlacht bhitheolaíoch a chaomhnú agus a úsáid ar bhonn inbhuanaithe; go háirithe toisc go gceaptar gurb iad na Stáit a mheastar a bheith ina 'láithreacha bithéagsúlachta tábhachtacha' is mó a bhainfeadh fónamh as creat RRS éifeachtach.

Conradh nua idirnáisiúnta is ea Prótacal Nagoya ar ghlac an 193 Páirtí sa Choinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch leis trí chomhthoil an 29 Deireadh Fómhair 2010. Leis an gConradh seo, atá ceangailteach ó thaobh dlí, déantar fairsingiú nach beag ar chreat RRS an Coinbhinsiúin maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch. Táthar ag súil go dtiocfaidh Prótacal Nagoya i bhfeidhm in 2014. Nuair a thiocfaidh sé i bhfeidhm, cruthófar sochair shuntasacha don chaomhnú bithéagsúlachta sna stáit a chuirfidh ar fáil na hacmhainní géiniteacha a bhfuil cearta ceannasachta acu orthu. Déanfaidh sé, go háirithe an méid seo a leanas:

– Cúinsí níos intuartha a bhunú le haghaidh rochtana ar acmhainní géiniteacha .

– Comhroinnt sochar idir úsáideoirí agus soláthraithe acmhainní géiniteacha a áirithiú.

– Áirithiú gur acmhainní géiniteacha a fuarthas go dleathach amháin a úsáidtear.

Beidh ar an Aontas agus gach ceann dá Bhallstáit Prótacal Nagoya a dhaingniú. Beidh ar an Aontas agus gach ceann dá Bhallstáit a chruthú go bhfuil siad ag comhlíonadh oibleagáidí uile an Phrótacail. Ceist inmheánach don Aontas agus a chuid Ballstát is ea conas mar a bhainfear é seo amach. Braitheann an cur chuige nithiúil a roghnaítear ar dhálaí dlíthiúla agus praiticiúla: Caithfear a áirithiú i dtosach gurb ann d'inniúlacht an Aontais agus caithfear an breisluach a chruthú, nach mbainfear amach trí bhearta cur chun feidhme faoi fhreagracht a fhágáil ag Ballstáit leo féin amháin, sula ndéanfar aon idirghabháil ar leibhéal an AE.

Cíoradh sraith leathan roghanna agus an Measúnú Tionchair á ullmhú. Rinneadh anailís ar gach rogha i gcomparáid le bonnlíne de 'gnó mar is gnách' gan bearta cur chun feidhme ar leibhéal an AE ná ar leibhéal na mBallstát.

Roghanna maidir le rochtain a ndearnadh anailís orthu: "gan gníomhaíocht ar bith ar leibhéal an AE" (A‑1) agus "ardán AE a bhunú chun rochtain a phlé agus dea-chleachtas a chomhroinnt" (A‑2).

Roghanna maidir le comhlíontacht úsáideoirí: "Modh oscailte comhordúcháin" (UC‑1), "Oibleagáid Leithleach Ginearálta ar úsáideoirí AE i ndáil le dícheall cuí" UC‑2), "Oibleagáid Ginearálta ar úsáideoirí AE i ndáil le dícheall cuí atá comhlánaithe ag córas chun bailiúcháin a shainaithint mar "fhoinsí iontaofa" d'acmhainní géiniteacha" (UC‑3), "Úsáid acmhainní géiniteacha a fuarthas go mídhleathach nó eolas traidisiúnta gaolmhar a thoirmeasc le córas faireacháin atá 'iartheachtach' a chur i bhfeidhm" (UC‑4).

Rinneadh anailís sa mheasúnú tionchair ar dhá rogha a chur i bhfeidhm go sealadach ar leibhéal an AE. Is éard a bhí iontu seo an deis bearta ar leibhéal an AE a chur i bhfeidhm maidir le hacmhainní géiniteacha amháin nó maidir le heolas traidisiúnta gaolmhar ar a dtiocfaí amach anseo (T‑1) agus cur i bhfeidhm beart mar iad amhail ón uair a tháinig an Coinbhinsiúin maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch i bhfeidhm sa bhliain 1993 (T‑2).

Bhain bearta comhlántacha a ndearnadh anailísiú orthu leis an méid seo a leanas: Comhaontuithe déthaobhacha idir an AE agus tíortha nó réigiúin mhóra soláthair (C‑1); Cóid chleachtais de réir earnála agus clásail de chineál conarthach (C‑2); Uirlisí teicniúla chun rianúchán agus faireachán a dhéanamh (C‑3); agus gníomhaíochtaí múscailte feasachta agus gníomhaíochtaí oiliúna (C‑4).

De thoradh na sainchritéar chun anailís agus comparáid idir na roghanna a dhéanamh díríodh ar cheisteanna a bhaineann go sonrach le Prótacal Nagoya mar aon le tionchair eacnamaíocha, sóisialta agus chomhshaoil.

Is iad seo a leanas na bearta cur chun feidhme is fearr feidhmíochta a sainaithníodh sa mheasúnú tionchair seo:

– ardán AE a bhunú chun deis a thabhairt do Bhallstáit, don Choimisiún, agus do gheallsealbhóirí rochtain ar acmhainní géiniteacha a phlé agus dea‑chleachtais a chomhroinnt (A-2).

– oibleagáid ar úsáideoirí AE bearta a dhéanamh chomh maith agus is féidir leo chun a áirithiú go bhfuarthas na hacmhainní géiniteacha agus an t-eolas traidisiúnta a úsáideadh i gcomhréir le dlíthe rochtana na dtíortha soláthair agus go gcomhroinntear na sochair a thiocfaidh as (UC‑3).

– córas chun bailiúcháin a shainaithint (gairdíní luibheolaíocha, bailiúcháin miocrorgánach, bainc ghéinte etc.) le bearta rialaithe chun a áirithiú gur samplaí dea-dhoiciméadaithe amháin d'acmhainní géiniteacha a chuirtear ar fáil le húsáid (UC‑3).

– bearta comhlántacha chun cur le héifeachtacht na hidirghabhála ar leibhéal an AE (C‑1, C‑2, C‑3, C‑4).

Ní bheadh feidhm ag an Rialachán AE seo ach maidir le hacmhainní géiniteacha agus maidir le heolas traidisiúnta a gheofaí agus a d’úsáidfí tar éis theacht i bhfeidhm Phrótacal Nagoya san Aontas (T1).

Tá acmhainneacht áirithe san ardán AE maidir le rochtain a phlé agus dea‑chleachtais a chomhroinnt, athchóiriú chun éifeachta a dhéanamh ar na coinníollacha rochtana sin arna gcur i bhfeidhm ag Ballstáit a éilíonn toiliú feasach a chur in iúl roimh ré. Ní thiocfadh cothromaíocht iomaíochta ar leibhéal an AE maidir le rochtain mar thoradh air. Mar sin féin, laghdófaí costais idirbheart de thoradh ar aon laghdú ar na difríochtaí idir na creataí rochtana agus bheadh sé ina shochar go háirithe do FBManna agus dóibh siúd a fhaigheann cistí poiblí. Tharraingeodh ardán AE aird ar dhea-chleachtas i dtéarmaí rochtana. Chuideodh se seo le Ballstáit foghlaim óna chéile. Chuideodh sé chomh maith le húsáideoirí na mBallstát a bhfuil na creataí rochtana is fearr feidhmíochta acu a shainaithint. Chuirfeadh an dá ghné go dearfach le deiseanna taighde agus forbartha san AE.

Bheadh cur chuige comhchuibhithe ar fud an AE i leith cur chun feidhme cholún chomhlíontacht-úsáideoirí an Phrótacail, mar thoradh ar an oibleagáid i ndáil le dícheall cuí ar úsáideoirí AE arna comhlánú ag córas chun bailiúcháin a shainaithint mar "foinsí iontaofa". Bhunófaí cothromaíocht iomaíochta do na gníomhaithe go léir atá i slabhra luacha acmhainní géiniteacha an AE léi, chruthófaí deimhneacht dhlíthiúil, dhéanfaí na rioscaí bainteach lena n-úsáid a íoslaghdú agus dhéanfaí na deiseanna taighde agus forbartha a uasmhéadú. Chuirfeadh sé cosc le difríochtaí in oibleagáidí maidir le comhlíontacht úsáideoirí idir Bhallstáit agus le costais agus bacainní do thaighdeoirí agus do chuideachtaí a bheadh gníomhach i níos mó aon Ballstát amháin a bheadh ina thoradh air sin. Go háirithe, thacaigh geallsealbhóirí d'aonghuth sa chomhairliúchán le cur chuige comhchuibhithe AE maidir le comhlíontacht úsáideoirí.

D'fhéadfaí córas na mbeart AE chun Prótacal Nagoya a chur chun feidhme a bhunú ar inniúlacht an Aontais maidir leis an gComhshaoil. D'fhéadfaí córas beart ar fud an AE maidir le comhlíontacht úsáideoirí a bhunú a bheadh bunaithe ar inniúlacht an Aontais maidir leis an margadh inmheánach chomh maith . Meastar údar a bheith le hidirghabháil ar leibhéal an AE maidir le comhlíontacht úsáideoirí toisc go seachnaítear leis na tionchair dhiúltacha ar an margadh inmheánach i dtaca le táirgí agus seirbhísí atá bunaithe ar an nádúr a tharlódh mar thoradh ar ilroinnt córas comhlíontachta úsáideoirí sna Ballstáit agus meastar chomh maith gurb í is fearr ó thaobh feidhmíochta de i ndáil le comhthéacs cumasúcháin i dtaighde agus i bhforbairt acmhainní géiniteacha a chruthú le sochair chun éagsúlacht bhitheolaíocht a chaomhnú agus a úsáid ar bhonn inbhuanaithe ar fud an domhain.

Thabharfaí daingniú an Aontais i gcrích ach na bearta a ghlacadh ina n-iomláine agus d'fhéadfaí comhlíonadh iomlán an Aontais maidir le Prótacal Nagoya a bhaint amach. Bheadh sé de rogha ag Ballstáit toiliú feasach a chur in iúl roimh ré a éileamh nó gan é a éileamh mar aon leis an gcomhroinnt sochar i leith acmhainní géiniteacha a bhaineann leo. Ní bheadh a gcinntí maidir leis seo ina réamhchoinníoll ar dhaingniú ón Aontas.