lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

1.1Buiséad uaillmhianach agus nuálach an Aontais Eorpaigh um théarnamh Eorpach

Ghníomhaigh an tAontas Eorpach go tapa chun freagairt chomhpháirteach chomhordaithe agus chumhachtach a thabhairt ar iarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha na géarchéime, laistigh de theorainneacha an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil reatha a rachaidh in éag in 2020. Comhlánaítear leis an bhfreagairt sin bearta lánroghnacha eacnamaíocha agus airgeadais arna ndéanamh ag na Ballstáit.

Chuaigh paindéim an choróinvíris i gcion ar gach cearn den Eoraip agus den domhan. Tá an‑neamhchinnteacht ann maidir le doimhneacht an tionchair shocheacnamaíoch atá aige. Cheana féin ag an gcéim seo, is cinnte go bhfuil dúshláin mhóra nach bhfacthas a leithéid riamh ag baint leis an bpaindéim maidir le córais airgeadais agus eacnamaíocha na mBallstát. Meastar i réamhaisnéis an earraigh 2020 ón gCoimisiún go dtiocfaidh crapadh 7.75 % ar gheilleagar an limistéir euro in 2020 agus go dtiocfaidh crapadh 7.5 % ar gheilleagar an Aontais Eorpaigh in 2020. Na réamh‑mheastacháin fáis don Aontas Eorpach agus don limistéar euro, rinneadh iad a leasú síos thart ar naoi bpointe céatadáin i gcomparáid le Réamhaisnéis Eacnamaíoch Fhómhar 2019. Tá an suaitheadh a baineadh as geilleagar an Aontais Eorpaigh siméadrach sa chaoi gur bhuail an phaindéim na Ballstáit uile, ach beidh difear mór sa laghdú ar an aschur in 2020. Mar sin féin, mar gheall ar thoimhdí faoi éabhlóid phaindéim an choróinvíris agus na bearta imshrianta gaolmhara, tá leibhéal éiginnteachta agus riosca níos airde ann a atá ag dul i bhfeidhm ar Réamhaisnéis an Earraigh. Leis an measúnú cuimsitheach ar riachtanais, dearbhaítear an cur síos ginearálta sin freisin.

Ionas go mbeidh an tAontas níos láidre tar éis na géarchéime, ar géarchéim í atá ar scála agus ar raon feidhme nach bhfacthas a leithéid riamh, ní mór don fhreagairt a bheith tapa, uaillmhianach agus comhordaithe. Fágann fairsinge na ndúshlán agus idirnascadh gheilleagair na hEorpa nach n‑éireoidh le haon Bhallstát amháin ina aonar. Sin é an fáth nach mór buiséad an Aontais Eorpaigh atá cumhachtach agus nuachóirithe a bheith i gcroílár phlean téarnaimh na hEorpa. Tá plean cuimsitheach um théarnamh na hEorpa leagtha amach ag an gCoimisiún ina Theachtaireacht ‘Buiséad an Aontais Eorpaigh chun an plean téarnaimh don Eoraip a chumhachtú’, plean atá fréamhaithe sa dlúthpháirtíocht agus atá bunaithe ar phrionsabail agus luachanna coiteanna an Aontais. Is é buiséad fadtéarmach an Aontais, arna neartú leis an gcistiú a údaraítear leis an gCinneadh maidir le hAcmhainní Dílse i bhfabhar Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh, a bheidh mar phríomhuirlis. Leis na tograí sin, beifear in ann leas a bhaint as cumhacht iomlán bhuiséad an Aontais chun infheistíocht a shlógadh agus infheistíocht agus cúnamh airgeadais a thús‑ualú sna chéad bhlianta ríthábhachtacha téarnaimh, rud a réiteoidh an bealach chuig aistriú cóir cuimsitheach chuig todhchaí ghlas dhigiteach, lena dtacófar le huathriail straitéiseach níos fadtéarmaí an Aontais agus lena mbeidh teacht aniar ann in aghaidh suaití amach anseo. Is sásra éigeandála eisceachtúil é an ionstraim atáthar a mholadh, Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh (‘Ionstraim Téarnaimh Eorpach’), sásra lena gcuirtear chun feidhme bearta téarnaimh agus athléimneachta agus chuige sin lena seoltar maoiniú chuig cláir lárnacha de chuid an Aontais ar feadh tréimhse teoranta, agus lena ndírítear ar riachtanais infheistíochta phráinneacha a eascraíonn as an ngéarchéim. Léiriú cumhachtach a bheidh ann ar an dlúthpháirtíocht a nascann an tAontas le chéile. Ionstraim shealadach, spriocdhírithe a bheidh inti a bheidh i gcomhréir leis na dúshláin atá ann faoi láthair. Soláthrófar na hacmhainní, bunaithe ar chumhachtú sealadach agus eisceachtúil le haghaidh iasachta faoin gCinneadh maidir le hAcmhainní Dílse, trí iasachtaíocht a chonrú ar mhargaí caipitil nó ó institiúidí airgeadais. Tiocfaidh na Cistí a fuarthas ar iasacht i dteannta na leithreasuithe a údaraítear i mbuiséad an Aontais, agus dá bhrí sin, lasmuigh d'uasteorainneacha caiteachais an chreata airgeadais ilbhliantúil. Taispeánfar iad go sainiúil sa bhuiséad chun an ghné shealadach agus eisceachtúil atá leo a léiriú agus chun trédhearcacht iomlán a chur ar fáil . Bunphrionsabail na dtograí ón gCoimisiún le haghaidh buiséad fadtéarmach nua-aimseartha agus solúbtha, atá dírithe go dlúth ar thosaíochtaí an Aontais, is bunphrionsabail iad atá fós bailí go hiomlán sa lá atá inniu ann. Seasann an Coimisiún leis na tograí sin, nach mór a neartú anois agus a chur in oiriúint do théarnamh na hEorpa, trí ionstraimí nua tiomnaithe agus trí na cláir is criticiúla don téarnamh a athneartú. Tá sé ríthábhachtach go ndéanfar an Cinneadh maidir le hAcmhainní Dílse, an Ionstraim Téarnaimh Eorpach agus an creat nua fadtéarmach a chur i gcrích go tapa. Tá comhaontú maidir le Creat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 ríthábhachtach chun an borradh airgeadais agus an mhuinín is gá chun tacú le hinfheistíochtaí fadtéarmacha a chur ar fáil d'oibreoirí eacnamaíocha, do réigiúin, do FBManna, d'fheirmeoirí, do thaighdeoirí agus do thairbhithe eile chistí an Aontais . Ag tógáil ar an dul chun cinn suntasach atá déanta cheana i bParlaimint na hEorpa agus sa Chomhairle, cruthófar na coinníollacha is fearr is féidir chun teacht ar chomhaontú tráthúil. Ina theannta sin, le tionchar eacnamaíoch phaindéim an choróinvíris, leagtar béim ar an tábhacht a bhaineann spás fioscach leordhóthanach a áirithiú don Aontas i gcás suaití eacnamaíocha as a dtagann laghdú mór tobann ar an ollioncam náisiúnta. D'fhonn corrlach leordhóthanach a chaomhnú don Aontas faoi uasteorainneacha an Chinnidh maidir le hAcmhainní Dílse chun a oibleagáidí airgeadais agus a dhliteanais theagmhasacha uile atá dlite i mbliain ar leith a chumhdach fiú amháin faoi na forbairtí eacnamaíocha is díobhálaí, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún freisin uasteorainneacha an Chinnidh maidir le hAcmhainní Dílse do ghealltanais agus d'íocaíochtaí a mhéadú ar bhonn buan go 1.46 % agus 1.40 % d'ollioncam náisiúnta an Aontais Eorpaigh, faoi seach. Ina theannta sin, is gá méadú breise eisceachtúil, sealadach a dhéanamh ar uasteorainneacha an Chinnidh maidir le hAcmhainní Dílse chun go bhféadfar iasachtaí a fháil faoin Ionstraim Téarnaimh Eorpach.

1.2.Athruithe is gá a dhéanamh ar dhréacht‑Rialachán CAI agus ar an dréacht‑Chomhaontú Idirinstitiúideach

Leis an bpacáiste cuimsitheach téarnaimh, is gá neartú agus coigeartú a dhéanamh ar na tograí ón gCoimisiún ó mhí na Bealtaine 2018 maidir le creat ilbhliantúil 2021-2027, chun saoráidí agus cláir nua lena ndíreofar ar na riachtanais téarnaimh is práinní, athneartú suntasach ar chláir eile atá ríthábhachtach don fhreagairt agus níos mó solúbthachta a chur san áireamh. Na huasteorainneacha caiteachais den chreat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 mar a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann leis na tograí ón gCoimisiún le haghaidh dréachtrialachán ón gComhairle lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil don tréimhse 2021 go 2027,is gá iad a oiriúnú chun an dul chun cinn a rinneadh sa chaibidlíocht a léiriú, chun maoiniú a sholáthar le haghaidh tionscnaimh nua, le haghaidh tosaíochtaí treisithe atá tugtha chun solais de dheasca na géarchéime reatha, agus le haghaidh dúshláin choiteanna atá tar éis méadú le déanaí. Maidir le hiasachtaí a fháil don phlean téarnaimh, a údaraítear faoin gCinneadh maidir le hAcmhainní Dílse agus a chuirtear i gcrích faoin Ionstraim Téarnaimh Eorpach, tá na leithreasuithe is gá chun íocaíochtaí cúpóin a d'fhéadfadh a bheith ann thar an tréimhse 2021-2027 comhoiriúnach leis an togra ón gCoimisiún maidir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil, agus go háirithe Ceannteideal 2 ‘Comhtháthú agus Luachanna’ (gan ‘Comhtháthú Eacnamaíoch, Sóisialta agus Críochach’ a chur san áireamh). Na leithreasuithe is gá chun íocaíochtaí cúpóin agus fuascailtí tráth a n‑aibíochta a chumhdach, ní mór iad a sholáthar i gcreataí airgeadais ilbhliantúla amach anseo. Leis na coigeartuithe spriocdhírithe sin, beidh creat airgeadais fadtéarmach ag an Aontas a bheidh ailínithe ar bhealach níos fearr lena thosaíochtaí agus lena uaillmhianta, agus a bheidh oiriúnaithe chun athléimneacht agus uathriail straitéiseach an Aontais a fhorbairt sa mheántéarma agus san fhadtéarma.

Tá gá le coigeartuithe freisin ar an dréacht‑Rialachán CAI agus ar an dréacht‑Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le smacht buiséadach, maidir le comhar in ábhair bhuiséadacha agus maidir le bainistíocht fhónta airgeadais. Cuirfidh na coigeartuithe sin solúbthacht bhreise ar fáil maidir le cur chun feidhme, rud a léireoidh an gá atá ann forálacha nua a chur i ngníomh i gcásanna éigeandála. Ina theannta sin, déanann siad nuálaíochtaí amhail an Ciste Aistrithe Cóir a chomhtháthú agus déanann siad foráil d'fhaisnéis thrédhearcach ón údarás buiséadach maidir le cur chun feidhme na hIonstraime Téarnaimh Eorpaigh.

Tá a thograí maidir le cláir an bheartais chomhtháthaithe amach anseo á gcoigeartú ag an gCoimisiún freisin chun, inter alia, tacaíocht níos láidre a thabhairt d'infheistíochtaí a bhaineann le géarchéimeanna, foráil a dhéanamh do sholúbthacht bhreise le haghaidh aistrithe idir cistí agus catagóirí réigiún, agus forálacha nua a thabhairt isteach a bheidh le cur i ngníomh i gcásanna éigeandála. Chun a áirithiú go dtabharfar tacaíocht leordhóthanach do na Ballstáit agus do na réigiúin is mó atá i ngátar, áireofar freisin sna tograí athbhreithnithe ón gCoimisiún athbhreithniú ar leithdháiltí náisiúnta comhtháthaithe, agus an staidreamh is déanaí atá ar fáil á chur san áireamh ansin, gan ach coigeartuithe suas go dtí leibhéal iomlán méadaithe de EUR 10 mbilliún (i bpraghsanna 2018). Chuige sin, beidh gá le coigeartuithe comhfhreagracha a dhéanamh ar uasteorainneacha caiteachais CAI sna blianta 2025-2027.