Tiocfaidh an Cinneadh seo i bhfeidhm an lá a ghlacfar é.

Údaraítear don Choimisiún an seasamh a ghlacadh atá le glacadh ag an Aontas a mhéid a bhaineann le cinntí ón gComhchoiste faoi Airteagal 21 den Chomhaontú chun Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú sin a leasú trí reachtaíocht an Aontais a chomhtháthú san Iarscríbhinn sin, faoi réir aon choigeartú is gá, tar éis dó dul i gcomhairle le Coiste Speisialta arna cheapadh ag an gComhairle.

Ainmneoidh Uachtarán na Comhairle an duine a mbeidh an chumhacht aige dul ar aghaidh, thar ceann an Aontais, agus an nóta taidhleoireachta dá bhforáiltear in Airteagal 30 den Chomhaontú a thabhairt, chun a chur in iúl gur thoiligh an tAontas ar bheith faoi cheangal ag an gComhaontú.

Tá téacs an Chomhaontaithe i gceangal leis an gCinneadh seo.

Formheastar leis seo, thar ceann an Aontais, an Comhaontú Eora-Mheánmhara Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile.

(3)Ba cheart an Comhaontú a fhormheas thar ceann an Aontais.

(1)I gcomhréir le Cinneadh XXXX/XX ón gComhairle, rinneadh an Comhaontú Eora-Mheánmhara Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile, a shíniú an XX, faoi réir a thabhairt i gcrích amach anseo.

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 100(2) de, i gcomhar le hAirteagal 218(6)(a) de,

maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Eora-Mheánmhara Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile

Is éard atá sa Chomhaontú, corp an téacs ina bhfuil na príomhphrionsabail agus trí iarscríbhinn: Iarscríbhinn I maidir le forálacha idirthréimhseacha, Iarscríbhinn Ia maidir le forálacha idirthréimhseach a bhaineann le hAerfort Idirnáisiúnta Thúinis agus na Cartaige agus Iarscríbhinn II maidir le rialacha de chuid an Aontais is infheidhme maidir le heitlíocht shibhialta.

Ní bheidh aon impleachtaí ag an togra do bhuiséad an Aontais.

Cuireadh tuairimí a nochtadh le linn an phróisis sin san áireamh. D’fhíoraigh na Ballstáit lena mbaineann cruinneas na dtagairtí do chomhaontuithe aersheirbhísí déthaobhacha. Chuir an earnáil tionsclaíochta béim ar a thábhachtaí atá bunús fónta dlí dá n-oibríochtaí.

I gcomhréir le hAirteagal 218(4) CFAE, rinne an Coimisiún idirbheartaíocht i gcomhairle le coiste speisialta (Fóram Comhairleach). Chuathas i gcomhairle leis an earnáil tionsclaíochta le linn na hidirbheartaíochta chomh maith.

•Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

Is le comhaontuithe idirnáisiúnta amháin is féidir caidreamh eitlíochta seachtrach a thabhairt i bhfeidhm.

Sa bhreis air sin, leanfaidh na Ballstáit de na cúraimí riaracháin traidisiúnta a dhéanann siad i gcomhthéacs an aeriompair idirnáisiúnta, ach is faoi réir rialacha a chuirfear i bhfeidhm go haonfhoirmeach a dhéanfaidh siad sin feasta.

Bunófar Comhchoiste chun cúrsaí a bhaineann le cur chun feidhme an Chomhaontaithe a phlé. Cothóidh an Comhchoiste sin malartuithe ar leibhéal na saineolaithe maidir le tionscnaimh nua reachtaíochta nó rialála agus dearcfaidh sé ar réimsí inar féidir tuilleadh forbartha a dhéanamh ar an gComhaontú. Is éard a bheidh sa Chomhchoiste, ionadaithe ón gCoimisiún agus ó na Ballstáit.

Leis an gComhaontú daingnítear rochtain d’aeriompróirí uile an Aontais ar dheiseanna tráchtála ar nós na ndeiseanna a bhaineann le seirbhísí láimhseáil ar an talamh, comhroinnt cód eitilte, idirmhódúlacht agus praghsanna a shocrú gan bhac.

Nuair a chuirfear deireadh de réir a chéile le srianta ar rochtain ar an margadh idir an tAontas agus an Túinéis, ní hamháin go dtarraingeofar gníomhaithe nua isteach sa mhargadh agus go gcruthófar deiseanna ar bheith ag oibriú chuig aerfoirt ar beag an freastal orthu, ach éascófar an comhdhlúthú idir aeriompróirí an Aontais chomh maith.

Foráiltear sa Chomhaontú gur féidir na téarmaí ann a leathnú go comhuaineach amach chuig na 27 mBallstát, agus na rialacha céanna á gcur i bhfeidhm gan idirdhealú agus le leas aeriompróirí uile an Aontais, cibé náisiúntacht atá acu. Beidh na hiompróirí sin in ann oibriú gan bhac ó aon phointe san Aontas Eorpach go haon phointe sa Túinéis, rud nach bhféadann siad a dhéanamh faoi láthair.

Is le gníomhaíocht de chuid an Aontais is fearr a ghnóthófar cuspóirí an togra, ar na cúiseanna seo a leanas.

Beidh tús áite ag forálacha an Chomhaontaithe ar fhorálacha ábhartha na socruithe a rinneadh cheana idir na Ballstáit agus Catar. Leis an gComhaontú seo táthar ag cruthú go comhuaineach coinníollacha comhionanna aonfhoirmeacha maidir le rochtain ar an margadh a bheidh i bhfeidhm maidir le haeriompróirí uile an Aontais agus ag cur ar bun socruithe nua le haghaidh comhar agus cóineasú rialála idir an tAontas Eorpach agus an Túinéis i réimsí atá fíor-riachtanach ó thaobh oibriú sábháilte slán éifeachtúil aersheirbhísí de. Is ar leibhéal an Aontais amháin is féidir na socruithe sin a dhéanamh mar go mbaineann roinnt réimsí ina bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas.

Beidh tús áite ag forálacha an Chomhaontaithe ar fhorálacha ábhartha na gcomhaontuithe aersheirbhísí déthaobhacha atá ann cheana idir na Ballstáit agus Poblacht na Túinéise. Mar sin féin, féadfar leanúint de chearta tráchta atá ann cheana a theachtadh, ar cearta iad a thagann as na comhaontuithe déthaobhacha sin agus nach bhfuil cumhdaithe faoin gComhaontú seo, ar choinníoll nach ndéanfar aon aon idirdhealú idir na Ballstáit agus a gcuid náisiúnach.

Cuid thábhachtach d’fhorbairt bheartas seachtrach eitlíochta an Aontais is ea Comhaontú Eora-Mheánmhara Eitlíochta leis an Túinéis a thabhairt i gcrích agus is cuid ríthábhachtach é de bheartas comharsanachta an Aontais agus de chruthú Comhlimistéir Eitlíochta Eorpaigh, de réir na tuairisce air i dTeachtaireacht COM (2012) 556 final ón gCoimisiún maidir le “Beartas Seachtrach Eitlíochta an Aontais - Aghaidh a Thabhairt ar Dhúshláin a Bheidh Ann”.

I gcomhréir leis na treoracha idirbheartaíochta, chuir an dá pháirtí inisealacha le dréacht-Chomhaontú leis an Túinéis an 11 Nollaig 2017.

Leagtar amach cuspóir ginearálta sna treoracha idirbheartaíochta, mar atá comhaontú aeriompair cuimsitheach a thabhairt i gcrích le hidirbheartaíocht chun rochtain ar an margadh a oscailt de réir a chéile agus go cómhalartach, agus a áirithiú go ndéanfar cóineasú rialála agus go gcuirfear i bhfeidhm ceanglais agus caighdeáin an Aontais go héifeachtach.

- a áirithiú go ndéanfar cóineasú rialála agus go gcomhlíonfaidh an Túinéis an reachtaíocht de chuid an Aontais a a bhfuil baint iarbhír aici le heitlíocht; agus

Cuid de bheartas seachtrach eitlíochta an Aontais is ea é comhaontuithe cuimsitheacha maidir le haersheirbhísí a thabhairt i gcrích le hidirbheartaíocht, i gcás inar léiríodh go mbeadh breisluach agus tairbhí eacnamaíocha ag gabháil leis na comhaontuithe sin. Tá an Comhaontú seo dírithe ar na haidhmeanna seo a leanas go háirithe:

I láthair na huaire oibrítear aersheirbhísí idir an tAontas agus an Túinéis ar bhonn comhaontuithe déthaobhacha idir na Ballstáit agus an Túinéis.

Tá an Comhaontú Eora-Mheánmhara Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit agus Poblacht na Túinéise tugtha i gcrích le hidirbheartaíocht ag an gCoimisiún de réir mar a d’údaraigh an Chomhairle an 9 Nollaig 2008.

maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Eora-Mheánmhara Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile

AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,8.4.2021 COM(2021) 153 final IARSCRÍBHINN

a ghabhann leis an Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, an Chomhaontaithe Eora-Mheánmhara Eitlíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile







COMHAONTÚ EORA-MHEÁNMHARA EITLÍOCHTA idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile



CLÁR AIRTEAGAL 1: Sainmhínithe TEIDEAL I: FORÁLACHA EACNAMAÍOCHA AIRTEAGAL 2: Cearta tráchta agus tábla na mbealaí AIRTEAGAL 3: Údarú oibríochta AIRTEAGAL 4: Údarú a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí nó a theorannú AIRTEAGAL 5: Infheistíocht in aeriompróirí AIRTEAGAL 6: Dlíthe agus rialacháin a chomhlíonadh

AIRTEAGAL 7: Iomaíocht chóir AIRTEAGAL 8: Gníomhaíochtaí gnó AIRTEAGAL 9: Dleachtanna custaim agus muirir AIRTEAGAL 10: Muirir úsáideora AIRTEAGAL 11: Taraifí paisinéara agus taraifí lastais AIRTEAGAL 12: Staidreamh TEIDEAL II: COMHAR RIALÁLA AIRTEAGAL 13: An tsábháilteacht eitlíochta AIRTEAGAL 14: An tslándáil eitlíochta AIRTEAGAL 15: Bainistiú an aerthráchta AIRTEAGAL 16: Cosaint an Chomhshaoil AIRTEAGAL 17: Dliteanas an aeriompróra AIRTEAGAL 18: An tomhaltóir a chosaint AIRTEAGAL 19: Gnéithe sóisialta TEIDEAL III: FORÁLACHA INSTITIÚIDEACHA AIRTEAGAL 20: Léirmhíniú agus cur chun feidhme

AIRTEAGAL 21: Comhchoiste AIRTEAGAL 22: Réiteach díospóidí agus eadráin AIRTEAGAL 23: Coimircí AIRTEAGAL 24: An gaol le comhaontuithe eile AIRTEAGAL 25: Idirphlé réigiúnach AIRTEAGAL 26: Athruithe agus modhnuithe AIRTEAGAL 27: Foirceannadh AIRTEAGAL 28: Clárú an Chomhaontaithe AIRTEAGAL 29: Aontachas Ballstát nua den Aontas Eorpach AIRTEAGAL 30: Teacht i bhfeidhm IARSCRÍBHINN I : Foráil idirthréimhseach IARSCRÍBHINN Ia: Forálacha idirthréimhseacha a bhaineann le hAerfort Idirnáisiúnta Thúinis agus na Cartaige IARSCRÍBHINN II : Rialacha is infheidhme maidir leis an eitlíocht shibhialta



DRÉACHT COMHAONTÚ EORA-MHEÁNMHARA EITLÍOCHTA idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile RÍOCHT NA BEILGE,

POBLACHT NA BULGÁIRE, POBLACHT NA SEICE, RÍOCHT NA DANMHAIRGE, POBLACHT CHÓNAIDHME NA GEARMÁINE, POBLACHT NA hEASTÓINE, ÉIRE, AN PHOBLACHT HEILLÉANACH, RÍOCHT NA SPÁINNE, POBLACHT NA FRAINCE, POBLACHT NA CRÓITE, POBLACHT NA hIODÁILE, POBLACHT NA CIPIRE, POBLACHT NA LAITVIA, POBLACHT NA LIOTUÁINE, ARD-DIÚCACHT LUCSAMBURG, AN UNGÁIR, MÁLTA, RÍOCHT NA hÍSILTÍRE, POBLACHT NA hOSTAIRE, POBLACHT NA POLAINNE,

POBLACHT NA PORTAINGÉILE, AN RÓMÁIN, POBLACHT NA SLÓIVÉINE, POBLACHT NA SLÓVAICE, POBLACHT NA FIONLAINNE, RÍOCHT NA SUALAINNE, ós páirtithe iad den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh dá ngairtear, don dá cheann acu le chéile, ‘na Conarthaí de chuid an Aontais Eorpaigh’ anseo feasta agus Ballstáit den Aontas Eorpach dá ngairtear, dóibh uile le chéile, ‘Ballstáit an Aontais Eorpaigh’, nó do gach ceann acu as féin, ‘Ballstát den Aontas Eorpach’, anseo feasta, agus an tAontas Eorpach, de pháirt amháin, agus Poblacht na Túinéise, dá ngairtear ‘an Túinéis’ anseo feasta, den pháirt eile, ós páirtithe iad an Túinéis agus na Ballstáit den Choinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta (‘Coinbhinsiún Chicago’), a síníodh in Chicago an 7 Nollaig 1944, in éineacht leis an Aontas Eorpach; AG AITHINT DÓIBH go bhfuil an Comhaontú Eora-Mheánmhara Eitlíochta seo faoi raon feidhme na Comhpháirtíochta Eora-Mheánmhara a beartaíodh i nDearbhú Barcelona, an 28 Samhain 1995; AG TABHAIRT DÁ nAIRE go bhfuil siad ar aon toil Limistéar Eora-Mheánmhara Eitlíochta a chur chun cinn agus an Limistéar sin arna bhunú ar phrionsabail an chóineasaithe rialála, an chomhair rialála agus an léirscaoilte ar an rochtain ar an margadh, faoi dhála iomaíochta córa; AGUS É DE MHIAN ACU feabhas a chur ar na haersheirbhísí agus córas eitlíochta idirnáisiúnta a chur chun cinn bunaithe ar an neamh-idirdhealú agus ar an iomaíocht chóir oscailte i measc aeriompróirí sa mhargadh; AGUS É DE MHIAN ACU a leasanna a chur chun cinn i leith an aeriompair; AG AITHINT DÓIBH a thábhachtaí agus atá an nascacht aeriompair éifeachtúil i dtaca le cur chun cinn na trádála, na turasóireachta, na hinfheistíochta agus na forbartha eacnamaíche agus sóisialta; AGUS IAD AG IARRAIDH an leibhéal sábháilteachta agus slándála is airde a áirithiú san aeriompar agus ag athdhearbhú dóibh go bhfuil imní mhór orthu faoi bhearta nó bagairtí in aghaidh slándáil aerárthaí, a chuireann sábháilteacht daoine agus maoine i gcontúirt, a dhéanann dochar d’oibriú an aeriompair agus a chreimeann ar an muinín atá ag an bpobal i sábháilteacht na heitlíochta sibhialta; AG TABHAIRT DÁ nAIRE an Choinbhinsiúin um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta, a osclaíodh lena shíniú in Chicago an 7 Nollaig 1944; AGUS IAD LEAGTHA AR an leas is mó a bhaint as na tairbhí ab fhéidir a bheith sa chomhar i réimse na rialála agus i gcomhchuibhiú an dlí agus na rialacháin ábhartha atá acu i réimse na heitlíochta sibhialta;

AG AITHINT DÓIBH na dtairbhí suntasacha féideartha a ghabhann le seirbhísí eitlíochta iomaíocha agus le tionscail eitlíochta inmharthanacha; AGUS IAD AG IARRAIDH dálaí iomaíocha córa a chur ar fáil d’aeriompróirí; AG AITHINT DÓIBH go bhféadfadh fóirdheontais an iomaíocht idir aeriompróirí a shaobhadh agus bunchuspóirí an Chomhaontaithe seo a chur i mbaol; AGUS É D’INTINN ACU úsáid a bhaint as na comhaontuithe eitlíochta agus na socruithe atá ann cheana idir na páirtithe conarthacha chun rochtain a oscailt ar mhargaí agus uasmhéadú a dhéanamh ar na tairbhí do phaisinéirí, coinsíneoirí, iompróirí, aerfoirt agus a gcuid fostaithe, agus do phobail an dá pháirtí chonarthacha; AG CUR I dTREIS DÓIBH gur tábhachtach an comhshaol a chosaint le linn fhorbairt agus chur chun feidhme an bheartais eitlíochta idirnáisiúnta; AG DEARBHÚ DÓIBH gur gá gníomhú go práinneach chun aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide agus dul i mbun comhair d’fhonn astaíochtaí gás ceaptha teasa san earnáil eitlíochta a laghdú, ar shlí atá i gcomhréir leis na comhaontuithe iltaobhacha ar an tsaincheist sin, go háirithe cur chun feidhme bearta domhanda margadhbhunaithe, mar a aontaíodh ag an 39ú Tionól de chuid na hEagraíochta Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta (EESI) agus go háirithe le hionstraimí ábhartha EESI agus le Comhaontú Pháras an 12 Nollaig 2015, faoi Chreat-Choinbhinsiún NA ar an Athrú Aeráide; AG CUR I dTREIS DÓIBH a thábhachtaí atá sé tomhaltóirí a chosaint agus leibhéal iomchuí cosanta tomhaltóirí a bhaint amach i réimse na seirbhísí eitlíochta, agus ag aithint dóibh go bhfuil gá le comhar frithpháirteach sa réimse sin; AG AITHINT DÓIBH gur gá nach mbeidh de thoradh ar fheabhsú deiseanna trádála go dtiocfaidh díghrádú ar dhálaí oibre ná ar chaighdeáin maidir le hobair na bpáirtithe conarthacha, agus ag cur i dtreis dóibh a thábhachtaí atá gné shóisialta na heitlíochta idirnáisiúnta agus a thábhachtaí atá sé scrúdú a dhéanamh ar an tionchar a bhíonn ag rochtain níos leithne ar mhargaí ar oibrithe, ar phoist agus ar dhálaí oibre; AG TABHAIRT DÁ nAIRE a thábhachtaí atá sé feabhas a chur ar an rochtain atá ag an earnáil eitlíochta ar chaipiteal agus é de chuspóir leis sin leanúint d’fhorbairt a dhéanamh ar an aeriompar i gcomhréir leis na rialacha atá i bhfeidhm i ngach ceann de na páirtithe conarthacha; AG CUR SAN ÁIREAMH dóibh go bhfuil an Comhaontú seo le cur i bhfeidhm ar shlí fhorchéimneach agus gur féidir, le sásra oiriúnach, an comhchuibhiú síorfheabhsaitheach le reachtaíocht an Aontais Eorpaigh a áirithiú, TAR ÉIS COMHAONTÚ MAR A LEANAS: AIRTEAGAL 1 Sainmhínithe Chun críocha an Chomhaontaithe seo, mura luaitear a mhalairt, is mar seo a leanas a chiallaítear téarmaí: 1. ‘Comhaontú’: an comhaontú seo, na hiarscríbhinní agus na foscríbhinní a ghabhann leis, arna leasú; 2. ‘seirbhís eitlíochta’: iompar paisinéirí, bagáiste, tráchtearraí agus post ar aerárthaí, ar leithligh nó le chéile, a thairgtear don phobal ar luach saothair, ar a n‑áirítear aersheirbhísí sceidealta agus neamhsceidealta;

3. ‘cinneadh maidir le saoránacht’: cinneadh, maidir le haeriompróir atá ag beartú aersheirbhísí a sholáthar faoin gComhaontú seo, go bhfuil an t‑aeriompróir sin ag comhlíonadh na gceanglas faoi Airteagal 3 maidir lena úinéireacht, lena rialú iarbhír, agus lena phríomháit ghnó; 4. ‘oiriúnacht’: cinneadh a dhéantar maidir le haeriompróir atá ag beartú aersheirbhísí a sholáthar faoin gComhaontú seo go bhfuil acmhainn airgeadais shásúil aige maille le taithí bhainistíochta leordhóthanach agus go bhfuil dea-rún aige na dlíthe agus na rialacháin infheidhme maidir leis na páirtithe conarthacha agus na ceanglais a bhfuil oibriú na seirbhísí faoina réir a chomhlíonadh; 5. ‘údaráis inniúla’: na gníomhaireachtaí rialtais nó na heintitis rialtais atá freagrach as feidhmeanna riaracháin faoin gComhaontú seo; 6. ‘Coinbhinsiún’: an Coinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta, a osclaíodh lena shíniú in Chicago an 7 Nollaig 1944, agus áirítear air sin: (a) aon leasú a tháinig i bhfeidhm faoi Airteagal 94(a) den Choinbhinsiún agus a dhaingnigh an Túinéis, de pháirt amháin, agus Ballstát den Aontas Eorpach nó Ballstáit den Aontas Eorpach, den pháirt eile, agus atá ábhartha don ábhar i gceist; agus (b) aon iarscríbhinn nó aon leasú ar iarscríbhinn arna ghlacadh faoi Airteagal 90 den Choinbhinsiún, a mhéid a bheidh an iarscríbhinn sin nó ag an leasú sin infheidhme, ag aon am áirithe, maidir leis an Túinéis agus leis an mBallstát den Aontas Eorpach nó leis na Ballstáit den Aontas Eorpach, le gach ceann acu, agus atá ábhartha don ábhar i gceist; 7. ‘costas iomlán’: costas na seirbhíse a sholáthraítear móide muirear réasúnta i ndáil leis an bhforchostas riaracháin; 8. ‘seirbhís eitlíochta idirnáisiúnta’: aeriompar a ghabhann tríd an aerspás os cionn críoch dhá Stát nó níos mó ná dhá Stát; 9. ‘páirtithe conarthacha’: de pháirt amháin, an Túinéis agus, den pháirt eile, an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit; 10. ‘príomháit ghnó’: ceannáras nó oifig chláraithe atá ag aeriompróir i gcríoch páirtí chonarthaigh agus ar ann a fheidhmítear príomhfheidhmeanna airgeadais agus rialú oibríochtúil an aeriompróra, ar a n‑áirítear bainistiú aeracmhainneachta leanúnaí, mar a liostaítear ina cheadúnas oibríochta; 11. ciallaíonn ‘stad chun críoch nach críocha tráchta’ tuirlingt a dhéantar chun aon chríche seachas paisinéirí, bagáiste, lasta agus/nó post a thógáil nó a chur ar talamh; 12. ‘táillí paisinéara’: na praghsanna atá le híoc le haeriompróirí nó lena ngníomhairí nó le díoltóirí eile ticéad as paisinéirí agus bagáiste a iompar ar aersheirbhísí (ar a n‑áirítear aon mhodh iompair eile a bhaineann leis sin) agus na coinníollacha faoina bhfuil feidhm ag na praghsanna sin, ar a n‑áirítear luachanna saothair agus coinníollacha a thairgtear do ghníomhaireachtaí agus seirbhísí cúnta eile; 13. ‘taraifí lastais’: na praghsanna atá le híoc as iompar lasta ar aersheirbhísí (ar a n‑áirítear aon mhodh iompair eile a bhaineann leis sin) agus na coinníollacha faoina bhfuil feidhm ag na praghsanna sin, ar a n‑áirítear luachanna saothair agus coinníollacha a thairgtear do ghníomhaireachtaí agus seirbhísí cúnta eile; 14. ‘críoch’: i gcás na Túinéise, na limistéir talún (an mhórthír agus na hoileáin), mar aon leis na huiscí inmheánacha agus na huiscí teorann atá faoina dlínse agus leis an aerpsás os a cionn, agus, i gcás an Aontais Eorpaigh agus a chuid Ballstát, na limistéir talún, na huiscí inmheánacha agus na huiscí teorann de chuid na mBallstát a bhfuil feidhm ag an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ag an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh maidir leo, faoi na coinníollacha a leagtar síos sna Conarthaí sin, agus an t‑aerspás os a gcionn. 15. ‘muirir úsáideora’: muirir a ghearrtar ar aeriompróirí le haghaidh seirbhísí nó áiseanna aerfoirt, seirbhísí nó áiseanna i dtaca le gnéithe comhshaoil na n‑aerfort, seirbhísí nó áiseanna aerloingseoireachta, seirbhísí nó áiseanna slándála eitlíochta, agus seirbhísí nó áiseanna a bhaineann leo; 16. ‘féinseirbhís láimhseála’: cás ina mbaineann úsáideoir úsáid as catagóir amháin nó níos mó de sheirbhísí láimhseáil ar an talamh agus nach dtugann sé aon chonradh d’aon chineál chun críche le tríú páirtí chun seirbhísí den sórt sin a sholáthar; Chun críoch an tsainmhínithe seo, ní mheasfar gur tríú páirtithe ina measc féin iad úsáideoirí aerfoirt sna cásanna seo a leanas: (a) i gcás ina mbeidh scair thromlaigh ag ceann amháin acu sa cheann eile, nó (b) i gcás ina mbeidh scair thromlaigh ag eintiteas amháin i ngach ceann acu; 17. ‘comhaontú comhlachais’, an Comhaontú Eora-Mheánmhara lena mbunaítear comhlachas idir na Comhphobail Eorpacha agus a mBallstáit, de pháirt amháin, agus Poblacht na Túinéise, den pháirt eile, a síníodh sa Bhruiséil an 17 Iúil 1995; 18. ‘seirbhís fhormheasta’ agus ‘bealach sonraithe’: seirbhís eitlíochta idirnáisiúnta agus bealach sonraithe, faoi seach, faoi Airteagal 2 (Cearta tráchta) den Chomhaontú seo;

19. ‘aersheirbhís sceidealta’: sraith eitiltí a mbaineann na saintréithe seo a leanas go léir leo: (a) i gcás gach eitilte tá suíocháin agus/nó cumas iompair lasta agus/nó poist ar fáil le ceannach go leithleach ag an bpobal (díreach ón aeriompróir nó óna ghníomhairí údaraithe); (b) oibrítear í chun freastal ar thrácht idir an dá aerfort chéanna nó níos mó ná an dá aerfort chéanna, cibé acu: - de réir tráthchlár foilsithe, - le heitiltí a bhíonn ann chomh rialta nó chomh minic sin gur léir gur sraith chórasach iad; 20. ‘aersheirbhís neamhsceidealta’: seirbhís aeriompair ar bith nach seirbhís sceidealta í; 21. ‘aeriompróir’: gnóthas a bhfuil ceadúnas bailí oibríochta aige nó údarú atá coibhéiseach leis sin; 22. ‘rialú iarbhír’: caidreamh arb éard atá ann cearta, conarthaí nó aon mhodh eile, a thugann deis, ar leithligh nó go comhpháirteach agus ag féachaint do bhreithnithe an fhíorais nó an dlí lena mbaineann, tionchar cinntitheach a fheidhmiú go díreach nó go hindíreach ar ghnóthas, trína mbíthin seo a leanas go háirithe: a)tríd an gceart sócmhainní uile an ghnóthais, nó cuid díobh, a úsáid; b)trí chearta nó trí chonarthaí a mbíonn tionchar cinntitheach acu ar chomhdhéanamh, ar vótáil nó ar chinntí comhlachtaí gnóthais nó a mbíonn tionchar cinntitheach acu ar shlí eile ar reáchtáil ghnó an ghnóthais; 23. ‘rialú rialála iarbhír’: is iad na rudaí seo a leanas atá san fhianaise thacaíochta is gá le haghaidh rialú rialála iarbhír ag Stát ar aeriompróir: a)tá ceadúnas nó cead bailí oibríochta ag an aeriompróir, ceadúnas nó cead a d’eisigh údarás inniúil an Stáit sin –teastas aeroibreora, mar shampla; b)comhlíonann an t‑aeriompróir critéir an Stáit sin maidir le hoibriú aersheirbhísí idirnáisiúnta – cruthúnas ar fhóntacht airgeadais, an cumas na critéir leasa pobail a shásamh agus oibleagáidí a bhaineann le ráthaíochtaí seirbhíse, mar shampla; 24. ‘ceadúnas oibríochta’: (i) i gcás an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstáit, ceadúnas oibríochta agus aon doiciméad nó deimhniú ábhartha arna n‑eisiúint faoi Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 agus aon ionstraim atá i gcomharbas air agus (ii) i gcás na Túinéise, ceadúnais oibríochta, deimhnithe, ceaduithe nó díolúintí, arna n‑eisiúint faoin gcuid de dhlí na Túinéise atá bailí sa réimse atá i gceist; 25. ‘SESAR’ (Taighde um Bainistíocht Aerthráchta Maidir Leis an Aerspás Eorpach Aonair): cur chun feidhme teicniúil an Aerspáis Eorpaigh Aonair a dhéanann foráil le haghaidh taighde, forbairt agus soláthar comhordaithe sioncronaithe na nglúine nua de chórais bainistíochta aerthráchta; 26. ‘an cúigiú saoirse’: an ceart nó an phribhléid arna bronnadh ag stát amháin (an “Stát is Bronntóir”) ar aeriompróirí Stáit eile (“an Stát is Faighteoir”), seirbhísí aeriompair idirnáisiúnta a sholáthar idir críoch an Stáit is Bronntóir agus críoch tríú stát, faoi réir an choinníll gur i gcríoch an Stáit is Faighteoir a chuirtear tús leis na seirbhísí sin nó gur inti a thagann siad chun deiridh;

TEIDEAL I FORÁLACHA EACNAMAÍOCHA AIRTEAGAL 2 Cearta tráchta agus tábla na mbealaí 1. Na cearta a shainítear san Airteagal seo, beidh siad faoi réir na bhforálacha idirthréimhseacha dá bhforáiltear in Iarscríbhinní I agus Ia a ghabhann leis an gComhaontú seo. Sceideal bealaí 2. Bronnfaidh gach páirtí ar aeriompróirí an pháirtí eile na cearta chun seirbhísí aeriompair a sholáthar ar na bealaí a shonraítear anseo thíos: (i) i gcás aeriompróirí de chuid an Aontais Eorpaigh: Pointí laistigh den Aontas Eorpach - idirphointí - pointí laistigh den Túinéis - pointí in aon áit eile (ii) i gcás aeriompróirí de chuid na Túinéise: Pointí laistigh den Túinéis - idirphointí - pointí laistigh den Aontas Eorpach - pointí in aon áit eile Cearta tráchta 3. Bronnfaidh gach páirtí conarthach ar an bpáirtí conarthach eile na cearta seo a leanas i dtaca le seirbhísí aeriompair idirnáisiúnta a bheidh á n‑oibriú ag aeriompróirí an pháirtí eile: (a) an ceart chun eitilt thar a chríoch gan tuirlingt; (b) an ceart chun stadanna nach chun críocha tráchtála iad a dhéanamh ar a chríoch; (c) an ceart chun aersheirbhísí idirnáisiúnta a oibriú ar na bealaí seo a leanas: (i) i gcás aeriompróirí de chuid an Aontais Eorpaigh: idir aon phointe laistigh den Aontas Eorpach agus aon phointe laistigh den Túinéis (ii) i gcás aeriompróirí de chuid na Túinéise:

idir aon phointe laistigh den Túinéis agus aon phointe laistigh den Aontas Eorpach (d) na cearta a shonraítear ar bhealaí eile sa Chomhaontú seo. Solúbthacht oibríochta 4. Féadfaidh aeriompróirí de chuid gach páirtí conarthach déanamh mar a leanas, maidir le haon eitilt nó le gach eitilt, agus de réir a rogha féin, i gcás na mbealaí a shonraítear i mír 2 thuas: (a) eitiltí a dhéanamh i gceachtar den dá threo nó sa dá threo; (b) uimhreacha eitilte éagsúla a chumasc i dtaca le haon oibríocht amháin aerárthaigh; (c) freastal ar idirphointí, ar phointí in áiteanna eile agus ar phointí laistigh de chríocha na bpáirtithe conarthacha, de réir aon teaglaim nó aon oird, i gcomhréir le forálacha mhír 2 thuas; (d) gan stad ag aon phointe áirithe nó ag aon phointí áirithe; (e) trácht a aistriú ó aon cheann dá gcuid aerárthaí go dtí aon cheann eile dá gcuid aerárthaí ag aon phointe (athrú lasta); (f) stadanna faoi bhealach a dhéanamh ag aon phointe laistigh nó lasmuigh de chríoch ceann amháin nó ceann eile de na páirtithe conarthacha; (g) trácht idirthurais a iompar trí chríoch an pháirtí chonarthaigh eile; (h) trácht a chumasc ar an aerárthach céanna cibé áit tionscnaimh atá ag an trácht sin; agus (i) freastal ar níos mó ná aon phointe amháin ar an tseirbhís chéanna (il-chríochfortú); An tsolúbthacht oibríochta dá bhforáiltear sa mhír seo, féadfar í a fheidhmiú gan aon teorannú i dtaca le geograf ná treo eitilte agus gan dochar d’aon cheart chun trácht a iompar a cheadaítear ar aon slí eile faoin gComhaontú seo, ar choinníoll: (i) i gcás seirbhísí de chuid aeriompróirí de chuid na Túinéise, gur ag freastal ar phointe laistigh den Túinéis a bheidh na seirbhísí sin; (ii) i gcás seirbhísí de chuid aeriompróirí de chuid an Aontais Eorpaigh, gur ag freastal ar phointe laistigh den Aontas Eorpach a bheidh na seirbhísí sin. 5. Ceadóidh gach páirtí conarthach do gach aeriompróir minicíocht agus toilleadh na seirbhísí aeriompair idirnáisiúnta a chuirfidh sé ar fáil a chinneadh de réir a bhreithiúnais ar ghnéithe tráchtála an mhargaidh. Ar bhonn an chirt sin, ní dhéanfaidh ceachtar den dá pháirtí chonarthacha, ag gníomhú dó go haontaobhach, srian a chur ar an méid tráchta, ar mhinicíocht ná ar rialtacht na seirbhíse, ar bhealaí, ar áit tionscnaimh ná áit cinn scríbe an tráchta, ar an gcineál aerárthaigh nó ar chineálacha na n‑aerárthaí a úsáideann aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile, ach amháin ar chúiseanna custaim, teicniúla, oibríochtúla, ar chúiseanna a bhaineann le bainistiú aerthráchta, le cosaint an chomhshaoil nó na sláinte, nó ar chúiseanna eile dá bhforáiltear ar shlite eile sa Chomhaontú seo. 6. Ní mheasfar go dtugann aon ní dá bhfuil sa Chomhaontú seo d’aeriompróirí: (a) na Túinéise an ceart chun paisinéirí, bagáiste, lasta, agus/nó post a ghlacadh ar bord in aon Bhallstát den Aontas Eorpach, agus pointe eile sa Bhallstát céanna sin den Aontas Eorpach mar cheann scríbe acu; (b) an Aontais Eorpaigh an ceart chun paisinéirí, bagáiste, lasta, agus/nó post a ghlacadh ar bord, agus pointe eile sa Túinéis mar cheann scríbe acu.

7. Gan dochar d’Airteagal 24 (an gaol le comhaontuithe eile), ní léirmhíneofar aon fhoráil de chuid an Chomhaontaithe seo mar ní lena mbronntar an ceart ar aeriompróirí de chuid an dá pháirtí chonarthacha chun an 5ú saoirse a fheidhmiú ar idirphointí agus ar phointí lasmuigh de na bealaí a shonraítear i mír 2 thuas. 8. I dtaca le tagairtí do phointí san Airteagal seo, tuigfear gur tagairtí iad d’aerfoirt a aithnítear go hidirnáisiúnta. 9. Agus a gcuid ceart agus oibleagáidí faoi seach á bhfeidhmiú ag na páirtithe conarthacha faoin gComhaontú seo, ní dhéanfaidh na páirtithe conarthacha aon idirdhealú maidir le haeriompróirí de chuid an pháirtí chonarthaigh eile, go háirithe ar bhonn na náisiúntachta. 10. D’ainneoin aon fhoráil eile de chuid an Chomhaontaithe seo, féadfaidh páirtí conarthach diúltú dul i gceann gníomhaíochtaí eitlíochta idirnáisiúnta chuig críoch tríú tír nach bhfuil caidreamh taidhleoireachta aige léi, nó ón gcríoch sin nó ar idirthuras tríthi. AIRTEAGAL 3 Údarú oibríochta 1. Ar fháil iarratais ar údarú oibríochta dóibh ó aeriompróir de chuid pháirtí conartha amháin, bronnfaidh údaráis inniúla an pháirtí eile na húdaruithe oibríochta agus na ceaduithe teicniúla iomchuí agus déanfaidh siad sin leis an moill is lú is féidir sa nós imeachta, ar choinníoll: (a) i gcás aeriompróra de chuid na Túinéise: (i) gur sa Túinéis atá an phríomháit ghnó ag an aeriompróir, agus go bhfuil ceadúnas bailí oibríochta aige i gcomhréir le dlí na Túinéise; agus (ii) go bhfuil an rialú rialála iarbhír ar an aeriompróir á fheidhmiú agus á choinneáil ar bun ag an Túinéis, óir gurb í atá freagrach as an deimhniú aeroibreora a eisiúint; agus (iii) go bhfuil an t‑aeriompróir faoi úinéireacht dhíreach, nó faoi úinéireacht trí rannpháirtíocht tromlaigh, na Túinéise agus/nó náisiúnach di; (b) i gcás aeriompróra de chuid an Aontais Eorpaigh: (I)gur i gcríoch an Aontais Eorpaigh faoi na Conarthaí de chuid an Aontais Eorpaigh atá príomháit ghnó an aeriompróra agus go bhfuil ceadúnas bailí oibríochta aige i gcomhréir le dlí an Aontais Eorpaigh; agus (II)go bhfuil an rialú rialála iarbhír ar an aeriompróir á fheidhmiú agus á choinneáil ar bun ag an mBallstát atá freagrach as eisiúint an deimhniú aeroibreora agus go bhfuil aitheantas an údaráis inniúil léirithe go soiléir; agus (iii) go bhfuil an t‑aeriompróir faoi úinéireacht dhíreach, nó faoi úinéireacht trí shealúchas tromlaigh, agus go bhfuil sé faoi rialú iarbhír ag Ballstát nó Ballstáit den Aontas Eorpach nó de chuid Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa agus/nó ag náisiúnaigh de na Ballstáit sin, nó acu sin araon le chéile (c) go bhfuiltear ag comhlíonadh na bhforálacha a leagtar amach in Airteagail 13 (An tsábháilteacht eitlíochta) agus 14 (An tslándáil eitlíochta) den Chomhaontú seo; agus (d) go bhfuil an t‑aeriompróir ag comhlíonadh na gcoinníollacha a fhorordaítear faoi na dlíthe agus na rialacháin a chuireann an páirtí a bheidh ag meas an iarratais i bhfeidhm de ghnáth ar oibriú an aeriompair idirnáisiúnta. 2. Caithfidh na páirtithe conarthacha le haeriompróirí uile an pháirtí chonarthaigh eile ar bhonn neamh-idirdhealaitheach agus údaruithe oibríochta agus ceaduithe teicniúla á n‑eisiúint acu. 3. Ar fháil iarratais ar údarú dó ó aeriompróir de chuid páirtí chonarthaigh amháin, tabharfaidh údaráis inniúla an pháirtí eile aitheantas d’aon chinneadh maidir le hoiriúnacht agus/nó d’aon chinneadh maidir le saoránacht a rinne údaráis inniúla an chéad pháirtí i leith an aeriompróra sin amhail agus dá mba iad a údaráis inniúla féin a dhéanfadh an cinneadh sin, agus ní dhéanfaidh sé aon fhiosruithe eile faoi na hábhair sin, ach amháin mar a fhoráiltear dó sin i bpointí a) agus b) thíos.

a)Más rud é, ar fháil iarratais ar údarú dóibh ó aeriompróir, nó ar dheonú údaraithe den sórt sin dóibh, go mbeidh údar imní faoi leith ag údaráis inniúla, d’ainneoin an chinnidh arna dhéanamh ag údarás inniúla an pháirtí eile, gurbh fhéidir nár comhlíonadh na coinníollacha a fhorordaítear in Airteagal 3 (Údarú oibríochta) den Chomhaontú seo maidir le deonú údaruithe nó ceadanna iomchuí, cuirfidh siad comhairle ar na húdaráis sin ina dtabharfaidh siad na cúiseanna substainteacha atá leis an imní atá orthu. Sa chás sin, féadfaidh ceachtar de na páirtithe conarthacha comhairliúcháin a iarraidh, comhairliúcháin a bhféadfaidh ionadaithe ó údaráis inniúla an dá pháirtí chonarthacha a bheith ina gcuid díobh, agus/nó faisnéis bhreise atá ábhartha don imní sin; freastalófar ar na hiarrataí sin gan moill mhíchuí. Má fhanann an cheist gan réiteach, féadfaidh ceachtar de na páirtithe conarthacha an t‑ábhar a chur faoi bhráid an Chomhchoiste a bhunaítear faoi Airteagal 21 (An Comhchoiste) den Chomhaontú seo agus féadfaidh siad, i gcomhréir le mír 10 d’Airteagal 21, bearta coimirce iomchuí a dhéanamh faoi Airteagal 23 (Bearta coimirce). b)Ní chumhdaíonn na nósanna imeachta seo aitheantas do chinntí i ndáil le: (i) deimhnithe nó ceadúnais sábháilteachta; (ii) socruithe slándála; nó (iii) cumhdach árachais. AIRTEAGAL 4 Údarú a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí nó a theorannú 1. Féadfaidh údaráis inniúla ceachtar de na páirtithe conarthacha údaruithe oibríochta a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí nó a theorannú nó oibríochtaí de chuid aeriompróra de chuid an pháirtí eile a chur ar fionraí nó a theorannú ar shlite eile sna cásanna seo a leanas: (a) i gcás aeriompróra de chuid na Túinéise: -nach sa Túinéis atá a phríomháit ghnó ag an aeriompróir nó nach bhfuil ceadúnas bailí oibríochta aige i gcomhréir leis an dlí is infheidhme de chuid na Túinéise; nó -nach bhfuil rialú rialála iarbhír á fheidhmiú nó á choinneáil ar bun ag an Túinéis, nó nach bhfuil aitheantas an údaráis inniúil léirithe go soiléir; nó -nach bhfuil an t‑aeriompróir faoi úinéireacht dhíreach, nó faoi úinéireacht trí rannpháirtíocht tromlaigh, na Túinéise agus/nó náisiúnach de chuid na Túinéise nó nach bhfuil sé faoi rialú iarbhír na Túinéise agus/nó náisiúnach de chuid na Túinéise; (b) i gcás aeriompróra de chuid an Aontais Eorpaigh: -nach i gcríoch an Aontais Eorpaigh faoi na Conarthaí de chuid an Aontais Eorpaigh atá príomháit ghnó an aeriompróra nó nach bhfuil ceadúnas bailí oibríochta aige i gcomhréir leis an dlí is infheidhme de chuid an Aontais Eorpaigh; nó -nach bhfuil rialú rialála iarbhír ar an aeriompróir á fheidhmiú agus á choinneáil ar bun ag an mBallstát den Aontas Eorpach atá freagrach as an Deimhniú Aeroibreora a eisiúint nó nach bhfuil aitheantas an údaráis inniúil léirithe go soiléir; nó -nach bhfuil an t‑aeriompróir faoi úinéireacht dhíreach, nó faoi úinéireacht trí shealúchas tromlaigh, nó nach bhfuil sé faoi rialú iarbhír, Ballstáit nó Ballstát den Aontas Eorpach nó de chuid Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa agus/nó náisiúnach de na Ballstáit sin, nó díobh sin araon; (c) nár chomhlíon an t‑aeriompróir na dlíthe agus na rialacháin dá dtagraítear in Airteagal 6 (Dlíthe agus rialacháin a chomhlíonadh) den Chomhaontú seo; nó (d) nach bhfuil na forálacha a leagtar amach in Airteagal 13 (Sábháilteacht eitlíochta) agus Airteagal 14 (Slándáil eitlíochta) den Chomhaontú seo á gcoinneáil ar bun nó á riar; (e) go bhfuil cinneadh déanta ag páirtí conarthach i gcomhréir le hAirteagal 7 (Iomaíocht chóir ) den Chomhaontú seo nach bhfuil na coinníollacha maidir le timpeallacht iomaíoch á gcomhlíonadh.

2. Ach amháin má tá sé fíor-riachtanach gníomhú láithreach chun cosc a chur le breis neamhchomhlíonta le pointí (c) nó (d) de mhír 1, ní dhéanfar na cearta a bhunaítear leis an Airteagal seo a fheidhmiú gan dul i gcomhairliúchán roimh ré le húdaráis inniúla an pháirtí chonarthaigh eile. AIRTEAGAL 5 Infheistíocht in aeriompróirí 1. D’ainneoin Airteagal 3 (Údarú oibríochta) agus Airteagal 4 (Údarú a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí agus a theorannú) den Chomhaontú seo, agus ar fháil dearbhaithe dóibh ón gComhchoiste, de bhun Airteagal 21(8), go bhféadfaidh gach páirtí conarthach agus/nó náisiúnaigh díobh, de bhua a ndlíthe faoi seach, úinéireacht rannpháirtíochta tromlaigh a fháil ar aeriompróir de chuid an pháirtí chonarthaigh eile agus/nó rialú rialála iarbhír a fheidhmiú ar an aeriompróir sin, féadfaidh na páirtithe a cheadú go mbeadh aeriompróir de chuid na Túinéise faoi úinéireacht trí bhíthin rannpháirtíocht tromlaigh agus/nó go mbeadh sé faoi rialú iarbhír ag Ballstáit de chuid an Aontais Eorpaigh agus/nó ag náisiúnaigh díobh, nó féadfaidh siad a cheadú go mbeadh aeriompróir de chuid an Aontais Eorpaigh faoi úinéireacht trí bhíthin rannpháirtíocht tromlaigh agus/nó go mbeadh sé faoi rialú iarbhír ag an Túinéis agus/nó náisiúnaigh di, i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i mír 2 den Airteagal sin. 2. I ndáil le mír 1 den Airteagal seo, ceadófar go leithleach infheistíochtaí ag na páirtithe conarthacha, de bhua cinneadh roimh ré de chuid an Chomhchoiste i gcomhréir le hAirteagal 21(2) den Chomhaontú seo. Sonrófar leis an gcinneadh sin na coinníollacha a bhaineann le hoibriú na seirbhísí aontaithe faoin gComhaontú seo agus le hoibriú na seirbhísí idir tríú tíortha agus na páirtithe conarthacha. Ní bheidh feidhm ag forálacha Airteagal 21 mír 10 den Chomhaontú seo maidir leis an gcineál sin cinnidh. AIRTEAGAL 6 Dlíthe agus rialacháin a chomhlíonadh 1. Le linn dul isteach i gcríoch páirtí chonarthaigh amháin, nó le linn a bheith laistigh den chríoch sin nó a bheith á fágáil, comhlíonfaidh aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile na dlíthe agus na rialacháin is infheidhme laistigh den limistéar sin a bhaineann le haerárthaí aeriompair idirnáisiúnta a ligean isteach ina chríoch nó a ligean amach as a chríoch nó a bhaineann le hoibriú nó loingseoireacht aerárthaí. 2. Le linn dul isteach i gcríoch páirtí chonarthaigh amháin, nó le linn a bheith laistigh den chríoch sin nó le linn a bheith á fágáil, comhlíonfaidh paisinéirí agus criú, nó comhlíonfar thar a gceann, nó, i gcás lasta, comhlíonfaidh seoltóir an pháirtí chonarthaigh eile, na dlíthe agus na rialacháin (ar a n‑áirítear rialacháin a bhaineann le dul isteach, imréiteach, inimirce, pasanna, custaim agus coraintín, nó i gcás poist, na rialacháin phoist) a bhaineann le paisinéirí, le criú, nó le lasta aerárthaí a ligean isteach i gcríoch an pháirtí chonarthaigh chéadluaite sin, nó a ligean amach aisti. 3. Údaraíonn gach páirtí conarthach d’aeriompróirí de chuid an pháirtí chonarthaigh eile bearta a dhéanamh, ar a chríoch féin, chun a áirithiú nach mbeidh ar iompar leo ach daoine a bhfuil na doiciméid taistil ina seilbh a theastaíonn chun dul isteach ina chríoch nó chun idirthuras a dhéanamh trína chríoch. AIRTEAGAL 7 Iomaíocht chóir 1. Aithníonn na páirtithe conarthacha gurb é cuspóir coiteann atá ann timpeallacht a chruthú le haghaidh iomaíocht chóir, ina mbeidh deiseanna cothroma comhionanna ag aeriompróirí an dá pháirtí chonarthacha dul in iomaíocht in oibriú a gcuid seirbhísí údaraithe ar bhealaí sonraithe. Dá réir sin, déanfaidh na páirtithe conarthacha gach beart is iomchuí chun a áirithiú go gcloífear go hiomlán leis an gcuspóir sin. 2. Dearbhaíonn na Páirtithe gur tábhachtach, i dtaca le cuspóirí an Chomhaontaithe seo a chur chun cinn, saoriomaíocht chóir neamhshaofa a bheith ann agus tugann siad dá n‑aire gur tábhachtach, i dtaca le seirbhísí aeriompair a sholáthar go héifeachtach, dlí iomaíochta cuimsitheach agus údarás iomaíochta neamhspleách a bheith ann, agus chomh maith leis sin forfheidhmiú slán éifeachtach ar an dlí iomaíochta náisiúnta atá acu. An dlí iomaíochta lena ndéileáiltear leis an saincheisteanna a chumhdaítear leis an Airteagal seo, arna leasú go tréimhsiúil, atá ag gach páirtí conarthach, beidh sé infheidhme maidir le maidir le gníomhaíochtaí aeriompróirí i gcríoch gach ceann de na páirtithe conarthacha. Tá sé de chuspóirí coiteanna ag na páirtithe conarthacha comhoiriúnacht agus cóineasú na ndlíthe iomaíochta atá acu a áirithiú mar aon lena gcur i bhfeidhm iarbhír. Oibreoidh siad i gcomhar le chéile, i gcás inar gá sin agus ina bhfuil údar cuí leis i dtaca le dlí na hiomaíochta a chur i bhfeidhm go héifeachtach, agus déanfaidh siad sin go háirithe trína n‑aeriompróir(í) nó náisiúnaigh eile díobh a údarú chun faisnéis ábhartha a thabhairt, i gcomhréir lena rialacha agus lena gcásdlí féin, faoi chásanna a thionscain údaráis iomaíochta an pháirtí chonarthaigh eile agus a bhaineann le dlí na hiomaíochta. 3. Ní dhéanfaidh aon fhoráil a dhéantar leis an gComhaontú seo difear d’údarás ná do chumhachtaí na n‑údarás iomaíochta ná na gcúirteanna atá ag ceachtar de na páirtí conarthacha (nó ag an gCoimisiún Eorpach), ná ní shrianfaidh siad an t‑údarás ná na cumhachtaí sin ná ní laghdóidh siad orthu, agus i dtaca le haon cheisteanna a bhaineann le cur i bhfeidhm dhlí na hiomaíochta, beidh siad fós faoi inniúlacht eisiach na n‑údarás agus na gcúirteanna sin. Aon bheart a dhéanfaidh páirtí conarthach faoin Airteagal seo, déanfar é gan dochar d’aon bheart eile ab fhéidir a dhéanfadh na húdaráis nó na cúirteanna sin. 4. Aon bheart a dhéanfar de bhua an Airteagail seo, is ar na páirtithe conarthacha amháin a bheidh an fhreagracht as agus bainfidh an beart sin go heisiach leis an bpáirtí conarthach eile agus/nó le haeriompróir(í) de chuid an pháirtí chonarthaigh eile a sholáthraíonn seirbhísí aeriompair chuig na páirtithe conarthacha, nó uathu. Ní fhéadfaidh beart den sórt sin a bheith ina ábhar i de bheart ina ábhar nós imeachta um réiteach díospóidí de réir bhrí Airteagal 22 (Réiteach díospóide agus eadráin) den Chomhaontú seo. Iomaíocht éagórach

5. Cuirfidh gach páirtí conarthach deireadh le gach cineál idirdhealaithe nó cleachtais éagóracha a dhéanfadh dochar do chumas aeriompróirí de chuid an pháirtí chonarthaigh eile dul san iomaíocht, faoi dhálaí córa cothroma, i soláthar seirbhísí aeriompair. Fóirdheontais agus Státchabhair 6. Ní dheonóidh ná ní údaróidh ceachtar den dá pháirtí chonarthacha fóirdheontais ná státchabhair dá gcuid aeriompróirí i gcás ina bhféadfadh sé go mbeadh de thoradh orthu saobhadh éagórach ar an iomaíocht chóir chothrom i soláthar seirbhísí aeriompair le haghaidh aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile. Féadfaidh a bheith mar chuid de na fóirdheontais nó den chabhair sin, go háirithe, tras-fhóirdheontais, cúiteamh i leith caillteanais oibriúcháin, soláthar caipitil, deontas, ráthaíochtaí, iasachtaí nó árachais faoi choinníollacha fabhracha, cosaint ar fhéimheacht, tarscaoileadh suimeanna dlite, tarscaoileadh an chirt ar ghnáthíocaíocht as acmhainní poiblí, faoiseamh nó díolúintí cánach, cúiteamh i leith táillí arna muirearú ag na húdaráis phoiblí agus rochtain, ar bhonn idirdhealaitheach nó neamhthráchtálach, ar sheirbhís agus ar shuiteálacha aeriompair nó aerfoirt, ar bhreosla, ar láimhseáil ar an talamh, ar shlándáil, ar chórais áirithinte ar ríomhaire, ar leithroinnt sliotán agus rochtain ar shuiteálacha agus ar sheirbhísí gaolmhara eile atá riachtanach chun seirbhísí aeriompair a oibriú. 7. I gcás ina ndeonóidh páirtí conarthach fóirdheontais nó Státchabhair d’aeriompróir, déanfaidh sé trédhearcacht na mbeart sin a áirithiú trí mhodhanna iomchuí, agus féadfar a áireamh ar na modhanna sin go gcuirfí de cheangal ar an aeriompróir tuairisc ar leithligh ar na fóirdheontais nó ar an gcabhair sin a thabhairt ina chuid cuntas. 8. Cuirfidh gach páirtí conarthach ar fáil don pháirtí eile, ar fháil iarratais dó ón bpáirtí eile, agus cuirfidh sé ar fáil laistigh de thréimhse réasúnta, tuarascálacha airgeadais a bhaineann le heintitis atá faoi dhlínse an chéad pháirtí agus aon fhaisnéis eile a ndéanfadh an páirtí eile iarratas, le húdar réasúnta, ina leith chun a áirithiú go gcomhlíonfar forálacha an Airteagail seo. Féadfaidh faisnéis mhionsonraithe faoi fhóirdheontais nó cabhair, de réir bhrí mhír 6 thuas, a bheith mar chuid de sin. An páirtí conarthach a iarrfaidh rochtain ar an bhfaisnéis sin, láimhseálfaidh sé an fhaisnéis sin i modh rúin. 9. Gan dochar d’aon bheart a dhéanfaidh an t‑údarás inniúil atá freagrach as iomaíocht agus/nó an chúirt atá freagrach as na rialacha dá dtagraítear i míreanna 5 agus 6 a fhorfheidhmiú: (a) má thagann ceann de na páirtithe conarthacha ar an tuairim go ndearnadh idirdhealú ar aeriompróir nó go bhfuil cleachtais éagóracha ann, de réir bhrí mhíreanna 5 agus 6 thuas, atá ag imirt éagóra ar aeriompróir agus más féidir a léiriú go bhfuil sin amhlaidh, féadfaidh sé barúlacha i scríbhinn a chur faoi bhráid an pháirtí chonarthaigh eile. Ar a chur sin in iúl dó don pháirtí conarthach eile, féadfaidh páirtí dul i muinín údaráis inniúla an pháirtí eile, go háirithe na húdaráis náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla, chun saincheisteanna a bhaineann leis an Airteagal seo a phlé. Thairis sin, féadfaidh ceann de na páirtithe conarthacha a iarraidh ar an bpáirtí conarthach eile dul i gceann comhairliúchán leis faoin ábhar chun an fhadhb a réiteach. Tionólfar na comhairliúcháin sin laistigh de thríocha (30) lá tar éis an t‑iarratas a fháil. Idir an dá linn, malartóidh na páirtithe faisnéis a bheidh leordhóthanach chun scrúdú iomlán a dhéanamh ar an imní a léiríodh. (b) mura n‑éireoidh leis na páirtithe conarthacha an tsaincheist a réiteach trí bhíthin comhairliúchán laistigh de thríocha (30) lá ó thús na gcomhairliúchán, nó mura dtosófar na comhairliúcháin laistigh de thríocha (30) lá tar éis an t‑iarratas maidir le sárú líomhainte ar mhíreanna 5 agus 6 thuas a fháil, beidh an páirtí conarthach a d’iarr na comhairliúcháin i dteideal feidhmiú na gceart a bhronntar leis an gComhaontú seo ar aeriompróir(í) an pháirtí chonarthaigh eile a chur ar fionraí, trí aon údarú oibríochta a dhiúltú, a tharraingt siar, a chúlghairm nó a chur ar fionraí, trí fhorchur na gcoinníollacha a mheasann sé a bheith riachtanach i dtaca le feidhmiú na gceart sin, trí fhorchur muirear nó trí bhearta eile a dhéanamh. Aon bheart a dhéanfar faoin mír seo, beidh sé iomchuí, comhréireach agus ní rachaidh sé, i dtaca lena raon agus le fad ama, thar an méid is gá go fíor. Straitéis in aghaidh trustaí 10. Cuirfidh gach páirtí conarthach i bhfeidhm go héifeachtach reachtaíocht in aghaidh trustaí i gcomhréir le mír 2 agus cuirfidh siad toirmeasc ar aeriompróirí na nithe seo a leanas a dhéanamh: (a) i gcomhar le haon aeriompróir(í) eile, comhaontuithe a thabhairt i gcrích, cinntí a dhéanamh nó dul i gceann cleachtais chomhbheartaithe arbh fhéidir dóibh difear a dhéanamh do sheirbhísí aeriompair chuig an bpáirtí conarthach nó ón bpáirtí conarthach agus a bhfuil d’aidhm nó d’fheidhm leo an iomaíocht a chosc, a shrianadh nó a shaobhadh. Féadfar a dhearbhú nach infheidhme an toirmeasc sin más rud é go gcuidíonn na comhaontuithe sin, na cinntí sin nó na cleachtais sin feabhas a chur ar tháirgeadh nó ar dháileadh seirbhísí nó go gcuidíonn siad le cur chun cinn an dul chun cinn theicniúil nó eacnamaíoch agus, san am ceanna, go bhfágann siad go mbeadh an tomhaltóir in ann sciar cóir a bheith aige den tairbhe a thiocfadh astu, agus más rud é: (i) aon srianta a fhorchur ar na gnóthais atá i gceist, ar srianta iad nach bhfuil fíor-riachtanach chun na haidhmeanna sin a ghnóthú; (ii) an deis a thabhairt do na haeriompróirí sin, i dtaca le sciar mór de na seirbhísí i gceist, an iomaíocht a chur ar ceal, ná (b) mí-úsáid a bhaint as suíomh ceannasachta, ar dhóigh a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do sheirbhísí aeriompair chuig an bpáirtí sin nó ón bpáirtí sin. 11. Cuirfidh gach páirtí conarthach de chúram ar an údarás iomaíochta neamhspleách iomchuí atá aige agus/nó ar an gcúirt iomaíochta neamhspleách iomchuí atá aige, agus orthu sin amháin, an reachtaíocht in aghaidh trustaí dá dtagraítear i mír 10 thuas a chur i bhfeidhm. 12. Gan dochar d’aon bheart a dhéanfaidh an t‑údarás iomaíochta inniúil agus/nó an chúirt atá freagrach as na rialacha dá dtagraítear i mír 10 a fhorfheidhmiú, má thagann ceann amháin de na páirtithe ar an tuairim gur imríodh éagóir ar aeriompróir trí shárú líomhainte ar mhír 10 agus más féidir a léiriú go bhfuil sin amhlaidh, féadfaidh sé aighneachtaí i scríbhinn a chur faoi bhráid an pháirtí chonarthaigh eile. Agus an páirtí conarthach eile curtha ar an eolas, féadfaidh páirtí dul i muinín údaráis inniúla an pháirtí eile, go háirithe na húdaráis náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla, le saincheisteanna a bhaineann leis an Airteagal sin a phlé. Thairis sin, féadfaidh ceann de na páirtithe conarthacha comhairliúcháin ar an gceist a iarraidh leis an bpáirtí conarthach eile chun an fhadhb a réiteach. Tionólfar na comhairliúcháin sin laistigh de thríocha (30) lá tar éis an t‑iarratas a fháil. Idir an dá linn, malartóidh na páirtithe faisnéis leordhóthanach ionas go bhféadfar scrúdú iomlán ar ábhar na himní a léiríodh. 13. Mura n‑éireoidh leis na páirtithe conarthacha an tsaincheist a réiteach trí bhíthin comhairliúcháin laistigh de thríocha (30) lá ó thús na gcomhairliúchán, nó mura dtosaítear na comhairliúcháin laistigh de thríocha (30) lá tar éis an t‑iarratas a fháil maidir le sárú líomhainte ar mhír 10, agus ar an gcoinníoll gur chinn an t‑údarás iomaíochta nó an chúirt gur sáraíodh na rialacha maidir le cairtéil, beidh an páirtí conarthach a d’iarr na comhairliúcháin i dteideal feidhmiú na gcearta a bhronntar leis an gComhaontú seo a chur ar fionraí i gcás aeriompróir(í) an pháirtí chonarthaigh eile, trí aon údarú oibríochta a dhiúltú, a tharraingt siar, a chúlghairm nó a chur ar fionraí, trí na coinníollacha a fhorchur a mheasann sé is riachtanach maidir le feidhmiú na gceart sin, trí mhuirir a fhorchur nó trí bhearta eile. Aon bheart a dhéanfar faoin mír seo, beidh sé iomchuí, comhréireach agus ní rachaidh sé, i dtaca lena raon agus le fad ama, thar an méid is gá go fíor. AIRTEAGAL 8 Gníomhaíochtaí gnó Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid A d’Iarscríbhinn II. Gnóthaíocht a dhéanamh

1. Tá na páirtithe conarthacha ar aon intinn faoi gur lú na tairbhí a bhainfí amach leis an gComhaontú seo dá mbeadh tosca a chuirfeadh bacainní roimh dhéanamh gnóthaíochta ag teacht sa chosán ag oibreoirí tráchtála. Dá bhrí sin rachaidh siad i gceann próiseas éifeachtach cómhalartach lena gcuirfear i leataobh bacainní atá roimh oibreoirí tráchtála de chuid an dá pháirtí chonarthacha i dtaca le déanamh gnóthaíochta i gcás ina bhféadfadh na bacainní ciotaí a dhéanamh d’oibríochtaí tráchtála, saobhadh a dhéanamh ar an iomaíocht nó ciotaí a dhéanamh i dtaca leis an gcothrom iomaíochta a chur ar fáil. 2. An Comhchoiste a bhunaítear i gcomhréir le hAirteagal 21 den Chomhaontú seo, ceapfaidh sé próiseas comhair maidir le déanamh gnóthaíochta agus maidir le deiseanna tráchtála; déanfaidh sé faireachán ar an dul chun cinn i dtaca le haghaidh a thabhairt, ar shlí éifeachtach, ar bhacainní atá roimh oibreoirí tráchtála agus iad ag tabhairt faoi ghnóthaíocht, agus déanfaidh sé forbairtí sa réimse sin a athbhreithniú go rialta, go háirithe iad sin a bhaineann le hathruithe reachtacha agus rialála. I gcomhréir le hAirteagal 21 (an Comhchoiste) den Chomhaontú seo, féadfaidh páirtí conarthach cruinniú den Chomhchoiste a iarraidh chun aon cheist a bhaineann le cur i bhfeidhm an Airteagail seo a réiteach. Ionadaithe na n‑aeriompróirí 3. I dtaca leis na hoifigí agus na suiteálacha atá riachtanach le haghaidh seirbhísí a sholáthar faoin gComhaontú seo, beidh aeriompróirí gach páirtí chonarthaigh i dteideal iad a bhunú ar chríoch an pháirtí chonarthaigh eile. 4. Beidh aeriompróirí gach páirtí i dteideal, i gcomhréir le dlíthe agus rialacháin an pháirtí eile a bhaineann le dul isteach, áit chónaithe agus fostaíocht, beidh siad i dteideal foireann thráchtála, bhainistíochta, dhíolacháin, theicniúil, oibríochtúil, agus foireann speisialtóireachta eile a theastaíonn chun tacú le soláthar seirbhísí eitlíochta, a thabhairt isteach i gcríoch an Pháirtí eile agus a choinneáil ar bun sa chríoch sin. Éascóidh agus deifreoidh an dá Pháirtí bronnadh na n‑údaruithe fostaíochta, i gcás ina dteastaíonn, le haghaidh baill foirne a bheifear a fhostú in oifigí i gcomhréir leis an mír seo, ar a n‑áirítear pearsanra ar dhualgais shealadacha nach mairfidh níos faide ná nócha (90) lá, faoi réir na ndlíthe agus na rialachán ábhartha a bheidh i bhfeidhm. Ní bheidh sé d’oibleagáid ar aeriompróirí de chuid an dá pháirtí chonarthacha comhpháirtithe áitiúla a bheith acu. Láimhseáil ar an talamh 5. (a) Gan dochar do phointe (b) thíos, beidh na cearta seo a leanas ag gach aeriompróir de chuid páirtí chonarthaigh i gcríoch an pháirtí chonarthaigh eile: (i) an ceart chun a chuid láimhseáil ar talamh a dhéanamh é féin; nó (ii) an ceart chun roghnú as measc soláthróirí atá in iomaíocht le chéile a sholáthraíonn seirbhísí láimhseáil ar an talamh ina n‑iomláine nó go páirteach, i gcás ina gceadaítear do na soláthróirí sin rochtain a bheith acu ar an margadh ar bhonn dlíthe agus rialachán gach páirtí chonarthaigh, agus i gcás ina bhfuil na soláthróirí sin i láthair ar an margadh. (b) Na cearta a bhunaítear faoi phointí (a)(i) agus (ii) thuas, ní bheidh siad faoi réir aon rud ach srianta sonracha i ndáil leis an spás nó an toilleadh a bheidh le fáil, srianta a chinnfear de réir an ghá le hoibríocht an aerfoirt a choinneáil sábháilte. I gcás ina gcuirfidh na srianta sin bac, cosc nó teorannú ar an láimhseáil ar an talamh, agus i gcás nach mbeidh aon iomaíocht iarbhír idir soláthróirí a sholáthraíonn seirbhísí láimhseáil ar an talamh, áiritheoidh an páirtí conarthach ábhartha go mbeidh na seirbhísí sin uile le fáil faoi dhálaí iomchuí cothroma do na haeriompróirí uile; Cinnfear praghsanna na seirbhísí sin i gcomhréir le critéir ábhartha, oibiachtúla, thrédhearcacha agus neamh-idirdhealaitheacha. 6. Beidh gach soláthróir seirbhísí láimhseáil ar an talamh, bíodh sé ina aeriompróir nó ná bíodh, i dteideal, ar chríoch an pháirtí chonarthaigh eile, seirbhísí láimhseáil ar an talamh a sholáthar d’aeriompróirí atá ag feidhmiú ag an aerfort céanna, ach é sin a dhéanamh le húdarú agus i gcomhréir leis na dlíthe agus na rialacháin atá i bhfeidhm. Sliotáin a leithroinnt ag aerfoirt 7. Áiritheoidh gach páirtí conarthach, i dtaca leis na rialacháin, na treoirlínte agus na nósanna imeachta infheidhme atá aige i ndáil le sliotáin ag na haerfoirt ina chríocha a bhainistiú, go gcuirfear i bhfeidhm iad ar shlí neamhspleách, thrédhearcach, éifeachtach agus neamh-idirdhealaitheach agus nach mbeidh siad ina mbac ar rochtain ar an margadh. Pleananna oibríochta, cláir agus sceidil 8. Féadfaidh páirtí conarthach a éileamh go gcoinneofaí ar an eolas é, chun críocha faisnéise amháin, faoi phleananna oibríochta, cláir agus sceidil na n‑aersheirbhísí a oibrítear faoin gComhaontú seo. Má éilíonn páirtí go gcoinneofaí ar an eolas é amhlaidh, déanfaidh sé an t‑ualach riaracháin a ghabhann leis sin, agus leis na nósanna imeachta, chomh héadrom agus is féidir ar na hidirghabhálaithe aeriompair agus ar aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile.

Díola, costais áitiúla agus aistriú cistí 9. Féadfaidh aon aeriompróir de chuid aon pháirtí chonarthaigh seirbhís aeriompair agus seirbhísí gaolmhara a dhíol i gcríoch an pháirtí chonarthaigh eile, agus féadfaidh sé an díol a dhéanamh thar a cheann féin nó thar ceann aeriompróra eile, go díreach agus/nó, de réir dhiscréid an aeriompróra, trína ghníomhaire díola, trí aon idirghabhálaí arna cheapadh ag an aeriompróir nó trí bhíthin an idirlín nó aon bhealaí eile. Beidh sé de cheart ag gach aeriompróir na seirbhísí sin a dhíol, agus ní bheidh aon bhac ar aon duine iad a cheannach, in airgeadra na críche sin nó in airgeadraí eile atá inmhalartaithe go héasca i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta um hairgeadra. 10. Údaraítear d’aeriompróirí gach páirtí chonarthaigh, i dtaca le caiteachas a thabhaigh siad ar chríoch an pháirtí chonarthaigh eile, go háirithe chun breosla a cheannach, ach freisin chun nithe eile a cheannach, íocaíocht a dhéanamh i leith an chaiteachais sin in airgeadra áitiúil nó in airgeadra atá inmhalartaithe go héasca, i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta maidir le malartú airgeadra agus trádáil sheachtrach. 11. Beidh gach aeriompróir i dteideal, má iarrann sé amhlaidh, an barrachas ioncaim uile óna chuid caiteachais áitiúil a chomhshó in airgeadraí atá inmhalartaithe go héasca agus an barrachas ioncaim sin a tharchur ag aon tráth, ar aon slí, go dtí a rogha tír gan srian ná muirear, ag an ráta malairte a bheidh infheidhme tráth an tarchurtha. Na nósanna imeachta riaracháin a bhaineann le malartú agus le tarchur barrachais ioncaim, beidh siad infheidhme i gcomhréir leis na rialacha um malartú seachtrach a oibríonn gach páirtí. Ní bheidh an malartú ná an t‑aistriú faoi réir aon mhuirear cé is moite de na muirir a ghearrann bainc de ghnáth as seirbhísí den sórt sin. Socruithe margaíochta comhoibritheacha 12. Agus é ag oibriú nó ag tairiscint seirbhísí faoin gComhaontú seo, féadfaidh aon aeriompróir de chuid aon pháirtí dul i gcomhaontuithe um chomhar tráchtála, comhaontuithe um spásbhlocáil áirithintí nó socruithe maidir le comhroinnt cód eitilte mar shampla, leo seo a leanas: (a) aeriompróir amháin nó níos mó de chuid na bpáirtithe conarthacha; agus (b) aeriompróir amháin nó níos mó de chuid tríú tír; agus (c) oibreoirí iompar de thalamh nó iompar de mhuir as aon tír; ar choinníoll: (i) go mbeidh na cearta tráchta iomchuí ag an iompróir oibríoch agus (ii) go mbeidh na cearta bealaigh iomchuí ag na hiompróirí atá ag díol na seirbhíse agus (iii) go gcomhlíonfaidh na socruithe na ceanglais a chuirtear i bhfeidhm de ghnáth ar shocruithe den chineál sin. 13. Maidir le paisinéirí a iompar ar eitilt a dhíolfar ar shlí a bhainfidh feidhm as comhaontuithe um chomhar tráchtála, cuirfear an ceannaitheoir ar an eolas ag an díolphointe, ag an bpointe seiceála isteach, nó in aon chás roimh an mbordáil i gcás nach mbíonn seiceáil isteach riachtanach le haghaidh nasceitilte, maidir le cé na soláthróirí iompair a oibreoidh earnálacha éagsúla na seirbhíse. Seirbhísí idirmhódúla 14. I ndáil le hiompar paisinéirí, ní bheidh soláthróirí iompair de mhuir agus tír faoi réir na ndlíthe agus na rialachán lena rialaítear an t‑aeriompar ar an mbonn amháin gur faoina ainm féin a thairgeann aeriompróir an t‑iompar de mhuir agus tír sin. 15. D’ainneoin aon fhoráil eile de chuid an Chomhaontaithe seo, beidh sé de chead, gan aon srian, ag aeriompróirí agus soláthróirí indíreacha iompair lastais de chuid na bpáirtithe conarthacha úsáid a bhaint, i dtaca le nascadh le haeriompar idirnáisiúnta, as iompar de mhuir agus tír go dtí aon phointe i gcríocha na bpáirtithe conarthacha, nó i dtríú tíortha, nó ó na pointí agus na tíortha sin, ar a n‑áirítear iompar go dtí na haerfoirt uile ina bhfuil saoráidí custaim, nó ó na haerfoirt sin, agus áirítear leis sin, i gcás inarb infheidhme, an ceart chun lastas faoi shéala custaim a iompar faoi na dlíthe agus na rialacháin is infheidhme. Beidh rochtain ag an lasta sin, bíodh sé á iompar de mhuir agus tír nó le haeriompar, ar shaoráidí agus próiseáil custaim na n‑aerfort. Féadfaidh aeriompróirí a roghnú go ndéanfaidh siad an t‑iompar de mhuir agus tír iad féin nó go gcuirfidh siad ar fáil é trí bhíthin socruithe le hiompróirí eile iompair de mhuir agus tír, ar a n‑áirítear iompar de mhuir agus tír a oibríonn aeriompróirí eile agus soláthróirí indíreacha aeriompair lastais. Féadfar seirbhísí lastais idirmhódúla den chineál sin a thairiscint ar phraghas seasta amháin ar son an aeriompair agus an iompair de mhuir agus tír le chéile, ar choinníoll nach gcuirfear coinsíneoirí ar míthreoir maidir leis na fíricí a bhaineann leis an iompar sin. Saincheadú agus brandáil 16. Beidh aeriompróirí gach páirtí chonarthaigh i dteideal comhshocruithe saincheadúnacháin nó brandála a dhéanamh le cuideachtaí, ar a n‑áirítear aeriompróirí, de chuid ceachtar den dá pháirtí chonarthacha nó de chuid tríú tíortha, ar choinníoll go mbeidh an t‑údarás iomchuí ag na haeriompróirí agus go gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar síos faoi na dlíthe agus na rialacháin a chuireann na páirtithe conarthacha i bhfeidhm de ghnáth ar shocruithe mar sin, go háirithe iad sin a éilíonn go nochtfar aitheantas an aeriompróra atá ag oibriú na seirbhíse.

Léasú 17. Féadfaidh aeriompróirí de chuid ceachtar de na páirtithe conarthacha conarthaí a thabhairt i gcrích leo seo a leanas, i dtaca le soláthar aerárthaí le criú nó aerárthaí gan chriú, le haghaidh seirbhísí aeriompair idirnáisiúnta a oibriú: (a) aon aeriompróir nó aon aeriompróirí de chuid na bpáirtithe; agus (b) aeriompróir amháin nó níos mó de chuid tríú tír; ar choinníoll go mbeidh na húdaruithe iomchuí ag rannpháirtithe uile an tsocraithe agus go gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar síos faoi na dlíthe agus na rialacháin a chuireann na páirtithe i bhfeidhm ar shocruithe mar sin. Ní éileoidh ceachtar den dá pháirtí, i dtaca le haeriompróir a sholáthraíonn aerárthaí, go mbeidh cearta tráchta ag an aeriompróir sin faoin gComhaontú seo le haghaidh na mbealaí ar a n‑oibreofar na haerárthaí. Féadfaidh na páirtithe conarthacha a éileamh go mbeidh formheas a gcuid údarás inniúil ag na comhaontuithe sin. I gcás ina n‑éileoidh páirtí conarthach an formheas sin, ar bhonn neamh-idirdhealaitheach, laghdóidh sé an oiread is féidir an t‑ualach riaracháin, ar aeriompróirí, a ghabhann le hiarratais ar fhormheas. AIRTEAGAL 9 Dleachtanna custaim agus muirir 1. Ar theacht isteach i gcríoch páirtí chonarthaigh amháin d’aerárthaí de chuid an pháirtí chonarthaigh eile, ar aerárthaí iad atá á n‑oibriú san aeriompar idirnáisiúnta, beidh díolúine ag na haerárthaí sin i dtaca lena gcuid gnáth-threalaimh, lena gcuid breosla, lena gcuid bealaidh/bealaí, lena soláthairtí teicniúla inchaite, lena gcuid trealaimh talún, lena gcuid páirteanna spártha (ar a n‑áirítear innill), lena stórtha aerárthaigh (ar a n‑áirítear, i measc nithe eile, bia, deochanna agus licéar, tobac agus táirgí eile a bhfuil sé i gceist iad a dhíol le paisinéirí nó a thabhairt dóibh i gcainníocht theoranta lena n‑úsáid le linn na heitilte) agus i dtaca le nithe eile a bhfuil sé i gceist iad a úsáid i ndáil le hoibriú nó le seirbhísiú aerárthaí atá i gceann aeriompar idirnáisiúnta, beidh díolúine ag an trealamh agus ag na soláthairtí sin, ar bhonn na cómhalartachta agus ar choinníoll go gcoinneofar an trealamh agus na soláthairtí sin ar bord an aerárthaigh, ó gach srian allmhairiúcháin, ó gach cáin ar mhaoin agus ó gach tobhach ar chaipiteal, ó gach dleacht chustaim, ó gach dleacht mháil agus ó gach táille agus muirear eile (a) a fhorchuireann na húdaráis náisiúnta nó áitiúla nó an tAontas Eorpach, agus (b) nach mbunaítear ar bhonn chostas na seirbhísí a sholáthraítear. 2. Beidh díolúine acu seo a leanas, freisin, ar bhonn na cómhalartachta, ó na cánacha, ó na tobhaigh, ó na dleachtanna, ó na táillí agus ó na muirir dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo, ach amháin i gcás muirir a bhunófar ar chostas na seirbhíse a soláthraíodh: (a) stórtha aerárthaigh a thabharfar isteach nó a sholáthrófar i gcríoch páirtí agus a thabharfar ar bord, faoi réir teorainneacha réasúnta, lena n‑úsáid ar aerárthaí amach de chuid aeriompróra de chuid an pháirtí eile atá i gceann aeriompar idirnáisiúnta, fiú i gcás ina mbeidh na stórtha sin le cur in úsáid ar feadh na páirte den turas a dhéanfar thar an gcríoch sin; (b) trealamh talún agus páirteanna spártha (ar a n‑áirítear innill) a thabharfar isteach i gcríoch páirtí chonarthaigh chun seirbhísiú, cothabháil nó deisiú a dhéanamh ar aerárthach de chuid aeriompróra de chuid an pháirtí chonarthaigh eile a úsáidtear san aeriompar idirnáisiúnta; (c) breosla, bealadh nó bealaí, agus soláthairtí teicniúla inchaite, a thabharfar isteach nó a sholáthrófar i gcríoch páirtí chonarthaigh lena n‑úsáid in aerárthach de chuid aeriompróra de chuid an pháirtí chonarthaigh eile atá i gceann aeriompar idirnáisiúnta, fiú i gcás ina mbeidh na soláthairtí sin le cur in úsáid ar feadh páirte den turas a dhéanfar thar an gcríoch sin; (d) ábhar clóite, dá bhforáiltear i reachtaíocht chustaim gach páirtí chonarthaigh, a thabharfar isteach nó a sholáthrófar i gcríoch páirtí chonarthaigh amháin agus a thabharfar ar bord lena úsáid ar aerárthaí amach de chuid aeriompróra de chuid an pháirtí chonarthaigh eile atá i gceann aeriompar idirnáisiúnta, fiú i gcás ina mbeidh na stórtha sin le cur in úsáid ar feadh na páirte den turas a dhéanfar thar an gcríoch sin; agus (e) trealamh sábháilteachta agus slándála lena úsáid ag aerfoirt nó ag críochfoirt lastais. 3. D’ainneoin aon fhoráil eile dá mhalairt, ní chuirfidh aon ní dá bhfuil sa Chomhaontú seo cosc ar pháirtí conarthach cánacha, tobhaigh, táillí nó muirir a fhorchur ar bhreosla a sholáthrófar ina chríoch, ar bhonn neamh-idirdhealaitheach, lena húsáid in aerárthaí aeriompróra atá ag soláthar aersheirbhíse idir dhá phointe laistigh dá chríoch. 4. An gnáth-threalamh a bhíonn ag aerárthach, maille leis an ábhar, na soláthairtí agus na páirteanna spártha dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 den Airteagal seo a choinnítear de ghnáth ar bord aerárthaí a oibríonn aeriompróir de chuid páirtí chonarthaigh amháin, ní fhéadfar iad a dhíluchtú i gcríoch an pháirtí chonarthaigh eile ach amháin le réamh-fhormheas údaráis chustaim an pháirtí chonarthaigh sin agus féadann sé go n‑éileofar go gcoinneofar iad faoi fhormhaoirseacht nó faoi rialú na n‑údarás sin, go dtí an t‑am a ndéanfar iad a onnmhairiú nó a chur de láimh ar bhealach eile i gcomhréir le rialacháin chustaim an dá pháirtí. 5. Na díolúintí dá bhforáiltear leis an Airteagal seo, beidh siad infheidhme freisin i gcás ina mbeidh aeriompróirí páirtí amháin dulta i gconradh le haeriompróir eile, a bhfuil díolúintí den chineál sin aige ón bpáirtí eile mar an gcéanna, le haghaidh na hítimí a shonraítear i míreanna 1 agus 2 den Airteagal seo a thabhairt ar iasacht nó a aistriú i gcríoch an pháirtí eile. 6. Ní chuirfidh aon ní dá bhfuil sa Chomhaontú seo cosc ar cheachtar den dá pháirtí cánacha, tobhaigh, táillí nó muirir a fhorchur ar earraí a dhíolfar, le haghaidh úsáid eile seachas lena gcaitheamh ar bord, le paisinéirí le linn cuid d’aersheirbhís idir dhá phointe laistigh dá chríoch ag a gceadaítear dul ar bord nó teacht de bhord. 7. Bagáiste agus lasta ar idirthuras díreach trasna críche de chuid páirtí chonarthaigh, beidh díolúine acu ó chánacha, ó dhleachtanna custaim, ó tháillí agus ó mhuirir eile cosúil leo nach mbeidh bunaithe ar chostas na seirbhíse a soláthraíodh.

8. Trealamh agus soláthairtí dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 den Airteagal seo, féadann sé go n‑éileofar go gcoinneofar iad faoi fhormhaoirseacht nó faoi rialú na n‑údarás inniúil. 9. Ní dhéanfaidh coinníollacha an Chomhaontaithe seo difear don réimse CBL, ach amháin i gcás na cánach sin ar allmhairí. 10. Ní dhéanfar aon difear, le forálacha an Chomhaontaithe seo, do na comhaontuithe ábhartha faoi seach atá i bhfeidhm idir aon Bhallstát den Aontas Eorpach agus an Túinéis chun cánachas dúbailte ar ioncam agus ar chaipiteal a sheachaint. AIRTEAGAL 10 Muirir úsáideora 1. Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid A d’Iarscríbhinn II. 2. Áiritheoidh gach páirtí conarthach, i dtaca le muirir úsáideora a fhéadfaidh a chuid údarás agus comhlacht muirir inniúil a fhorchur ar aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile i leith úsáid seirbhísí aerloingseoireachta agus seirbhísí rialaithe aerthráchta, gur le costas a bhainfidh na muirir sin agus go mbeidh siad neamh-idirdhealaitheach. In aon chás, agus aon mhuirir úsáideora den chineál sin á bhforchur ar aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile, ní bheidh na téarmaí a chuirfear i bhfeidhm níos neamhfhabhraí ná na téarmaí is fabhraí a bheidh le fáil ag aon aeriompróir eile. 3. Déanfaidh gach páirtí conarthach, i dtaca le muirir úsáideora a fhéadfaidh a chuid údarás agus comhlacht muirir inniúil a fhorchur ar aeriompróirí an pháirtí chonarthaigh eile i leith saoráidí agus seirbhísí aerfoirt agus slándála eitlíochta, agus saoráidí agus seirbhísí a bhaineann leo sin, cé is moite de mhuirir a fhorchuirfear i leith na seirbhísí a gcuirtear síos orthu in Airteagal 8(5) (Gníomhaíochtaí tráchtála), déanfaidh siad a áirithiú go mbeidh na muirir sin cóir, réasúnta agus nach mbeidh siad idirdhealaitheach ar dhóigh nach dlisteanach agus go ndéanfar iad a chionroinnt i modh cothrom idir chatagóirí úsáideoirí. Gan dochar d’Airteagal 15(1) (Bainistiú an aerthráchta), beidh na muirir sin ag freagairt don chostas iomlán a bhí ar na húdaráis nó na comhlachtaí muirir inniúla a ghabh le soláthar na saoráidí agus na seirbhísí iomchuí aerfoirt agus slándála eitlíochta ag an aerfort sin nó laistigh de chóras an aerfoirt sin, ach ní rachaidh na muirir thar an méid sin. Féadfar toradh réasúnta ar shócmhainní, iar-dhímheas, a áireamh sna muirir. Saoráidí agus seirbhísí a bhforchuirfear muirir úsáideora ina leith, cuirfear ar fáil iad ar bhonn éifeachtúil tíosach. In aon chás, agus na muirir sin á bhforchur ar aeriompróirí an pháirtí eile, ní bheidh téarmaí na muirear níos neamhfhabhraí ná na téarmaí is fabhraí a bheidh le fáil ag aon aeriompróir eile tráth a dhéanfar measúnú ar na muirir. 4. Éileoidh gach páirtí conarthach ar na húdaráis nó na comhlachtaí muirir inniúla ina chríoch agus ar na haeriompróirí a úsáideann na seirbhísí agus na saoráidí dul i gcomhairliúchán agus cibé faisnéis a thabhairt dá chéile is gá chun réasúntacht na muirear úsáideora a ghearrtar ar úsáideoirí a chinneadh, i gcomhréir leis na prionsabail i míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo. Áiritheoidh gach páirtí go dtabharfaidh na húdaráis nó na comhlachtaí muirir inniúla fógra réasúnta do na húsáideoirí faoi aon mholadh maidir le hathruithe ar mhuirir úsáideora chun deis a thabhairt do na húsáideoirí a dtuairimí a nochtadh agus a gcuid barúlacha a chur isteach. AIRTEAGAL 11 Taraifí paisinéara agus taraifí lastais 1. Ceadóidh na páirtithe conarthacha do na haeriompróirí praghsanna a shocrú, gan bhac, i leith paisinéirí agus lasta, ar bhonn na saoriomaíochta agus na hiomaíochta córa. 2. Féadfaidh gach páirtí a éileamh, ar bhonn neamh-idirdhealaitheach, go gcuirfidh aeriompróirí an dá pháirtí chonarthacha in iúl dá gcuid údarás inniúil, le fógra i bhfoirm shimplithe agus chun críche faisnéise amháin, na táillí a thairgtear i leith seirbhísí amach as a gcríoch. Féadfar an fógra sin a iarraidh ar aeriompróirí tráth nach luaithe ná tráth na tairisceana tosaí a rinneadh i leith táille le haghaidh paisinéirí nó lasta. 3. Féadfaidh na húdaráis inniúla plé a dhéanamh eatarthu féin, go háirithe plé faoi shaincheisteanna amhail na ceanglais agus na nósanna imeachta maidir le fógairt táillí paisinéara agus táillí lastais agus maidir le haon táillí éagóracha, míréasúnta, idirdhealaitheacha nó táillí ar tugadh fóirdheontas ina leith. AIRTEAGAL 12 Staidreamh

1. Cuirfidh na páirtithe conarthacha ar fáil dá chéile, ar bhonn neamh-idirdhealaitheach, an staidreamh atá le fáil maidir leis na seirbhísí aeriompair a sholáthraítear faoin gComhaontú seo, de réir mar a cheanglaítear faoi reachtaíocht agus rialacha an dá pháirtí chonarthacha, de réir mar a éileofar le réasún. 2. Oibreoidh na páirtithe conarthacha i gcomhar, go háirithe faoi chuimsiú an Chomhchoiste faoi Airteagal 21 den Chomhaontú seo, chun an malartú faisnéise staitistiúla eatarthu a éascú ionas go bhféadfar faireachán a dhéanamh ar fhorbairt seirbhísí aeriompair faoin gComhaontú seo.



TEIDEAL II COMHAR RIALÁLA AIRTEAGAL 13 An tsábháilteacht eitlíochta 1. Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid B d’Iarscríbhinn II. 2. Chun críocha oibriú na seirbhísí aeriompair dá bhforáiltear sa Chomhaontú seo, aithneoidh údaráis inniúla na bpáirtithe conarthacha bailíocht na ndeimhnithe aeracmhainneachta, na ndeimhnithe inniúlachta, agus na gceadúnas a d’eisigh nó a bhailíochtaigh an páirtí eile agus atá fós i bhfeidhm, ar choinníoll go bhfuil na ceanglais maidir le heisiúint nó le bailíocht na ndeimhnithe nó na gceadúnas sin ar comhchéim, ar a laghad, leis na caighdeáin íosta a fhéadfar a leagan síos de bhun an Choinbhinsiúin. Féadfaidh na húdaráis inniúla, i dtaca leis na deimhnithe inniúlachta agus na ceadúnais a bhronn údaráis an pháirtí eile ar náisiúnaigh dá gcuid féin nó a bhailíochtaigh siad dóibh, diúltú a aithint gur deimhnithe ceadúnais iad atá bailí chun críocha eitilt thar a gcríoch féin. 3. Féadfaidh ceachtar den dá pháirtí, ag aon tráth, comhairliúcháin a iarraidh maidir leis na caighdeáin sábháilteachta atá á gcoinneáil ar bun ag an bpáirtí eile. 4. Áiritheoidh na páirtithe conarthacha, i dtaca le haon haerárthach atá cláraithe i bpáirtí amháin agus a bhfuiltear in amhras fúithi go bhfuil sí i neamhchomhlíontacht le caighdeáin idirnáisiúnta sábháilteachta eitlíochta a leagtar síos de bhun an Choinbhinsiúin agus a thuirlingeoidh ag aerfort aerthráchta idirnáisiúnta i gcríoch an pháirtí eile, go ndéanfaidh údaráis inniúla an pháirtí eile sin cigireacht rampa uirthi, cigireacht ar bord agus ina timpeall chun a sheiceáil go bhfuil doiciméid an aerárthaigh sin bailí agus go bhfuil doiciméid bhailí ag a criú agus chun a sheiceáil cén bhail a dhealraíonn a bheith ar an aerárthach agus ar a cuid trealaimh. 5. Féadfaidh údaráis inniúla ceachtar den dá pháirtí chonarthacha gach beart is iomchuí a dhéanamh ar an toirt aon uair a bheidh údar acu lena chreidiúint: (a) go bhfuil aerárthaí, nó táirge nó oibriú aerárthaigh ann a dteipeann orthu na caighdeáin íosta a shásamh a bhunaítear de bhun an Choinbhinsiúin nó de bhun na reachtaíochta atá sonraithe i gCuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú seo, cibé ceann acu is infheidhme, (b) go bhfuil mórchúiseanna imní ann go bhfuil aerárthach nó oibriú aerárthaigh ann a dteipeann orthu na caighdeáin íosta a shásamh arna mbunú de bhun an Choinbhinsiúin nó de bhun na reachtaíochta atá sonraithe i gCuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú seo, pé ceann acu is infheidhme, nó (c) go bhfuil mórchúiseanna imní ann go bhféadfadh sé nach bhfuil na caighdeáin íosta a bhunaítear de bhun an Choinbhinsiúin nó de bhun na reachtaíochta atá sonraithe i gCuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú seo, pé ceann acu is infheidhme, á gcoinneáil ar bun nó á gcur i bhfeidhm go ceart. 6. I gcás ina ngníomhóidh údaráis inniúla páirtí chonarthaigh amháin faoi mhír 5, cuirfidh siad údaráis inniúla an pháirtí chonarthaigh eile ar an eolas go pras go bhfuil siad ag déanamh amhlaidh, agus léireoidh siad an fáth ar ghníomhaigh siad amhlaidh. 7. Aon bheart a dhéanfaidh aon cheann de na páirtithe conarthacha faoi mhír 5 den Airteagal seo, tarraingeofar siar é a luaithe a bheidh réiteach faighte ar an údar a bhí leis. 8. Mura dtarraingítear siar bearta a rinneadh agus mír 5 á chur i bhfeidhm, fiú agus gan an bunús a bhí lena ndéanamh ann a thuilleadh, féadfaidh ceachtar den dá pháirtí an t‑ábhar a chur faoi bhráid an Chomhchoiste. AIRTEAGAL 14

An tslándáil eitlíochta 1. Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid C d’Iarscríbhinn II. 2. Féadfaidh na páirtithe conarthacha glacadh le cigireacht ag an bpáirtí conarthach eile ar cheann amháin nó níos mó dá gcuid aerfort maidir leis na bearta slándála atá i bhfeidhm iontu, agus lena linn sin tabharfaidh an páirtí eile sin san áireamh a bhflaitheas agus urramóidh sé an flaitheas sin. Cuirfidh na páirtithe ar bun na sásraí is gá chun faisnéis a mhalartú maidir le torthaí na gcigireachtaí slándála sin. 3. Athdhearbhaíonn na páirtithe conarthacha na hoibleagáidí atá orthu dá chéile i dtaca le soláthar a dhéanamh le haghaidh shlándáil na heitlíochta sibhialta in aghaidh bearta neamhdhleathacha cur isteach, agus athdhearbhaíonn siad go háirithe na hoibleagáidí atá orthu faoi Choinbhinsiún Chicago, faoin gCoinbhinsiún um Chionta agus Gníomhartha Áirithe Eile a dhéantar ar Bord Aerárthaí, a síníodh i dTóiceo an 14 Meán Fómhair 1963, faoin gCoinbhinsiún chun Cosc a chur le hUrghabháil Neamhdhleathach Aerárthaí, a síníodh sa Háig an 16 Nollaig 1970, faoin gCoinbhinsiún chun Cosc a chur le Gníomhartha Neamhdhleathacha in aghaidh Shábháilteacht na hEitlíochta Sibhialta, a síníodh in Montréal an 23 Meán Fómhair 1971, faoin bPrótacal maidir le Cosc a chur le Gníomhartha Neamhdhleathacha Foréigin in Aerfoirt a fhónann don Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta, a síníodh in Montréal an 24 Feabhra 1988 agus faoin gCoinbhinsiún maidir le Pléascáin Phlaisteacha a Mharcáil chun Críoch a mBraite, a síníodh in Montréal an 1 Márta 1991, a mhéid atá an dá pháirtí chonarthacha ina bpáirtithe de na coinbhinsiúin sin, agus faoi na coinbhinsiúin agus na prótacail eile uile a bhfuil an dá pháirtí chonarthacha ina bpáirtithe díobh a bhaineann leis an tslándáil eitlíochta sibhialta. 4. Cuirfidh na páirtithe conarthacha, ar fháil iarratais dóibh ina leith, gach cúnamh is gá ar fáil dá chéile chun cosc a chur le bearta urghabhála neamhdhleathaí aerárthaí sibhialta agus le bearta neamhdhleathacha eile in aghaidh shábháilteacht na n‑aerárthaí sin, nó ina aghaidh shábháilteacht a gcuid paisinéirí agus a gcuid criúnna, in aghaidh aerfort agus saoráidí aerloingseoireachta, agus in aghaidh aon bhagairt eile ar shlándáil na heitlíochta sibhialta. 5. Agus iad ag plé le chéile, gníomhóidh na páirtithe conarthacha i gcomhréir leis na caighdeáin slándála eitlíochta agus, a mhéid a bhaineann siad leo, leis na cleachtais mholta a leagann an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta (EESI) síos agus a cheaptar mar Iarscríbhinní a ghabhann le Coinbhinsiún Chicago, a mhéid atá na forálacha slándála sin infheidhme maidir leis na páirtithe conarthacha. Éileoidh siad, i dtaca le hoibreoirí aerárthaí atá cláraithe leo, le hoibreoirí aerárthaí a bhfuil a bpríomháit ghnó nó a bpríomháit chónaithe acu ina gcríoch, agus le hoibreoirí na n‑aerfort ina gcríoch, go ngníomhóidh siad i gcomhréir leis na forálacha sin um shlándáil eitlíochta. 6. Áiritheoidh gach páirtí conarthach go ndéanfar bearta laistigh dá chríoch chun an eitlíocht shibhialta a chosaint ar bhearta aindleathacha cur isteach, ar a n‑áirítear, i measc bearta eile, scagadh slándála ar phaisinéirí agus ar a gcuid bagáiste cábáin, scagadh slándála ar bhagáiste boilg, scagadh slándála agus rialú slándála ar dhaoine nach paisinéirí, ar a n‑áirítear an criú, agus ar na hítimí a bheidh ar iompar leo, scagadh slándála agus rialú slándála ar lasta, ar phost, ar sholáthairtí “san eitilt” le haghaidh na haerfort, agus rialú rochtana ar dhul isteach i limistéir thaobh an aeir agus i limistéir faoi shrianta slándála. Cuirfear na bearta in oiriúint d’aon mhéadú ar an mbagairt ar shlándáil na heitlíochta. Toilíonn gach páirtí conarthach leis go bhféadfadh sé go n‑éileofar ar a gcuid aeriompróirí cloí leis na forálacha slándála eitlíochta dá dtagraítear i mír 5 den Airteagal seo agus le forálacha slándála eile a éileoidh an páirtí conarthach eile, maidir le dul isteach i gcríoch an pháirtí chonarthaigh eile, imeacht aisti nó fanacht laistigh di. 7. Agus flaitheas an pháirtí chonarthaigh eile á chur san áireamh agus á urramú aige, féadfaidh páirtí conarthach bearta slándála a ghlacadh i dtaca leis an dul isteach ina chríoch agus bearta éigeandála a ghlacadh chun dul i ngleic le bagairt slándála shonrach. Cuirfear iad sin in iúl don pháirtí conarthach eile gan aon mhoill. Déanfaidh gach páirtí conarthach scrúdú fabhrach ar aon iarraidh ón bpáirtí eile go nglacfar bearta slándála speisialta chun déileáil le bagairt shonrach, agus cuirfidh an chéad pháirtí conarthach san áireamh bearta slándála atá curtha i bhfeidhm cheana féin ag an bpáirtí eile agus seasamh an pháirtí eile ar an ábhar. Aithníonn an dá pháirtí, áfach, nach gcuireann aon fhoráil san Airteagal seo srian ar theidlíocht an pháirtí chonarthaigh rochtain ar a chríoch a dhiúltú d’aon eitilt a mheasann sé a bheith ina bhagairt slándála. Ach amháin nuair nach féidir, de dheasca éigeandáil a bheith ann, a bheith ag súil go réasúnta go bhféadfadh sé déanamh mar a leanas, cuirfidh gach páirtí an páirtí eile ar an eolas roimh ré faoi aon bhearta slándála speisialta a bhfuil rún aige iad a chur ar bun, ar bearta iad a d’fhéadfadh tionchar mór airgeadais nó oibríochtúil a imirt ar na seirbhísí aeriompair a bheartaítear faoin gComhaontú seo. Féadfaidh ceachtar den dá pháirtí a iarraidh go dtionólfaí cruinniú den Chomhchoiste, chun bearta slándála mar sin a phlé, mar a fhoráiltear dó sin in Airteagal 21 den Chomhaontú seo. 8. Aon uair a dhéanfar aerárthach sibhialta a urghabháil go neamhdhleathach, nó aon uair a bheidh bagairt ann go ndéanfaí amhlaidh nó aon uair a dhéanfar bearta neamhdhleathacha eile a bheidh dírithe in aghaidh sábháilteacht aerárthaí, paisinéirí, criúnna, aerfort nó saoráidí aerloingseoireachta, tabharfaidh na páirtithe conarthacha cúnamh dá chéile trí bhíthin éascú na cumarsáide agus trí bhearta iomchuí eile a mbeidh sé i gceist leo deireadh a chur go tapa agus go sábháilte leis an teagmhas nó leis an mbagairt. 9. Déanfaidh gach páirtí conarthach, i dtaca le haerárthach a mbeifear tar éis í a urghabháil nó a mbeifear tar éis cur isteach uirthi trí bheart neamhdhleathach eile agus atá ar an talamh ina chríoch, gach beart is dóigh leis is indéanta dó chun a áirithiú go ndéanfar an t‑aerárthach sin a chur faoi choinneáil ar talamh ach amháin i gcás ina mbeidh sé riachtanach go n‑imeodh sí de bharr an dualgais fhorcheannasaigh atá ann beo daoine a chosaint. I gcás inarb indéanta é, déanfar na bearta sin ar bhonn idirchomhairliúcháin. 10. I gcás ina mbeidh forais réasúnta ag páirtí conarthach lena chreidiúint go bhfuil forálacha slándála eitlíochta an Airteagail seo á mbriseadh ag an bpáirtí conarthach eile, féadfaidh an páirtí conarthach sin a iarraidh go dtiocfadh an páirtí conarthach eile i mbun comhairliúchán leis láithreach. 11. Gan dochar d’Airteagal 4 (Údaruithe a dhiúltú, a chúlghairm, a chur ar fionraí nó a theorannú) den Chomhaontú seo, i gcás nár thángthas ar chomhaontú sásúil laistigh de chúig lá dhéag (15) ó dháta na hiarrata sin beidh sé sin ina fhoras chun údaruithe oibríochta ceann amháin nó níos mó d’aeriompróirí an pháirtí eile a choinneáil siar, a chúlghairm nó a theorannú, nó coinníollacha a fhorchur maidir leo. 12. I gcás inar gá sin de dheasca bagairt láithreach urghnách, féadfaidh páirtí conarthach beart eatramhach a dhéanamh roimh dhul in éag don tréimhse cúig lá dhéag (15) dá dtagraítear i mír 11 den Airteagal seo. 13. Aon bheart a dhéanfar nó a bheifear a dhéanamh i gcomhréir le mír 11 den Airteagal seo, scoirfear de nuair a chomhlíonfaidh an páirtí eile forálacha iomlána an Airteagail seo. AIRTEAGAL 15 Bainistiú an aerthráchta 1. Gan dochar don socrú idirthréimhseach a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid D d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú seo agus, i réimsí nach gcumhdaítear le creat rialála an Aontais, nósanna imeachta EESI le haghaidh seirbhísí aeriompair, faoi na coinníollacha thíos. 2. Tiomnaíonn na páirtithe conarthacha iad féin don leibhéal comhair is airde i réimse bhainistiú an aerthráchta, d’fhonn an tAerspás Eorpach Aonair a leathnú chun na Túinéise, chun na caighdeáin sábháilteachta atá ann faoi láthair agus éifeachtúlacht fhoriomlán an aerthráchta ghinearálta san Eoraip a fheabhsú, agus chun na toilltí a optamú agus moilleanna a laghdú. Chun na críche sin, beidh an Túinéis páirteach sa Choiste um Aerspás Eorpach Aonair, mar bhreathnóir. Beidh an Comhchoiste freagrach as faireachán agus éascú a dhéanamh ar an gcomhar i réimse na bainistíochta aerthráchta. 3. D’fhonn cuspóirí an Aerspáis Eorpaigh Aonair a bhaint amach ina gcríocha féin:

(a) glacfaidh an Túinéis na bearta is gá chun a cuid seirbhísí aerloingseoireachta, agus na struchtúir institiúideacha agus bhainistíochta atá aici le haghaidh na bainistíochta aerthráchta, a thabhairt i gcomhréir leis an Aerspás Eorpach Aonair, go háirithe maidir leis an tsábháilteacht eitlíochta; (b) bunóidh an Túinéis, go háirithe, údarás rialaithe náisiúnta ábhartha a bheidh neamhspleách, ó thaobh na feidhmíochta de ar a laghad, ar an soláthraí nó ar na soláthraithe seirbhísí aeriompair; (c) áireoidh an t‑Aontas Eorpach an Túinéis i dtionscnaimh oibríochtúla ábhartha i réimsí na seirbhísí aeriompair, an aerspás agus na hidir-inoibritheacht atá ann de thoradh an Aerspáis Eorpaigh Aonair, agus déanfaidh sé sin go sonrach trí bhíthin: I).comhar leis an Túinéis, nó comhlachas na Túinéise, i mbloc aerspáis feidhmiúil; II).rannpháirtíocht in oibríochtaí ghréasán an Aerspáis Eorpaigh Aonair, go háirithe trí mhalartú sonraí faoi shreafaí tráchta; III).ailíniú le pleananna úsáide an taighde um bainistíocht aerthráchta maidir leis an Aerspás Eorpach Aonair (SESAR); IV).neartú na hidir-inoibritheachta; agus (d) oibreoidh na páirtithe conarthacha i gcomhar le chéile i réimse shamhail feidhmíochta an Aontais Eorpaigh, agus é d’aidhm leis sin optamú a dhéanamh ar éifeachtacht fhoriomlán na n‑eitiltí, costais a laghdú agus feabhas a chur ar shábháilteacht, ar shlándáil agus ar thoilleadh na gcóras atá ann faoi láthair. Díreofar, leis an gcomhar sin, ar uirlisí chun táscairí feidhmíochta a thomhas agus ar úsáid uirlisí le haghaidh bainistiú agus dearadh aerspáis. AIRTEAGAL 16 Cosaint an Chomhshaoil 1. Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid E d’Iarscríbhinn II. 2. Cuireann na páirtithe conarthacha i dtábhacht gur gá an comhshaol a chaomhnú trí thacaíocht a thabhairt d’fhorbairt inbhuanaithe na heitlíochta. Oibreoidh na páirtithe conarthacha as lámh a chéile leis na saincheisteanna a aithint a bhaineann le tionchar na heitlíochta ar an gcomhshaol. 3. Aithníonn na Páirtithe a thábhachtaí atá sé go n‑oibreoidís le chéile chun tionchair na heitlíochta ar an gcomhshaol a mheas agus a laghdú an oiread is féidir i gcomhsheasmhacht le cuspóirí an Chomhaontaithe seo. 4. Aithníonn na páirtithe conarthacha gur tábhachtach an t‑athrú aeráide a chomhrac agus ar an dóigh sin astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaineann leis an eitlíocht a laghdú, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal idirnáisiúnta. Toilíonn na páirtithe conarthacha an comhar i ndáil leis na saincheisteanna sin a neartú trí bhíthin, i measc rudaí eile, comhaontuithe iltaobhacha ábhartha, go háirithe i dtaca le bearta margadhbhunaithe domhanda a chur chun feidhme mar a aontaíodh ag an 39ú Tionól de EESI, agus úsáid an tsásra forbartha inbhuanaithe a cruthaíodh le hAirteagal 6.4 de Chomhaontú Pháras mar chuid de Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide le haghaidh bearta margadhbhunaithe idirnáisiúnta a fhorbairt chun astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil na heitlíochta a laghdú, agus aon ghné eile, dá bhforáiltear san Airteagal 6 sin, atá ábhartha d’astaíochtaí as an eitlíocht idirnáisiúnta go háirithe. 5. Geallann na páirtithe conarthacha faisnéis a mhalartú agus idirphlé tráthrialta a choinneáil ar bun idir saineolaithe chun an comhar eatarthu a neartú d’fhonn tionchar na heitlíochta ar an gcomhshaol a theorannú, agus áirítear air sin: (a) taighde agus forbairt i réimse na teicneolaíochta eitlíochta a dhéanfaidh maitheas don chomhshaol; (b) an nuálaíocht i réimse an bhainistithe aerthráchta d’fhonn tionchair na heitlíochta ar an gcomhshaol a theorannú; (c) taighde agus forbairt ar bhreoslaí eitlíochta inbhuanaithe nua;

malartú dearcthaí faoi shaincheisteanna faoin dóigh a ndéileáiltear le tionchair na heitlíochta ar an gcomhshaol agus faoin dóigh le cúiteamh a dhéanamh in astaíochtaí ón eitlíocht a dhéanann difear don aeráid; agus (e) torann a mhaolú agus faireachán a dhéanamh air, d’fhonn tionchar na heitlíochta ar an gcomhshaol a laghdú. 6. Geallann na páirtithe conarthacha, freisin, dlús a chur leis an gcomhar airgeadais agus teicneolaíocha eatarthu maidir le bearta a bhfuil sé d’aidhm leo astaíochtaí as an eitlíocht idirnáisiúnta a laghdú, agus iad, lena linn sin, ag urramú na gceart atá acu agus na n‑oibleagáidí atá orthu faoi na comhaontuithe comhshaoil ilnáisiúnta. 7. Aithníonn na páirtithe conarthacha an riachtanas atá ann bearta iomchuí a dhéanamh chun tionchar na heitlíochta ar an gcomhshaol a laghdú nó a bhainistiú, fad agus go mbeidh na bearta sin go hiomlán i gcomhréir lena gcearta agus lena n‑oibleagáidí faoin dlí idirnáisiúnta. AIRTEAGAL 17 Dliteanas an aeriompróra Deimhníonn na páirtithe conarthacha a gcuid oibleagáidí faoi chomhaontuithe idirnáisiúnta arna ndaingniú ag an dá pháirtí chonarthacha. AIRTEAGAL 18 An tomhaltóir a chosaint Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo,áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid F d’Iarscríbhinn II.. AIRTEAGAL 19 Gnéithe sóisialta 1. Gan dochar do na socruithe idirthréimhseacha a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo, áiritheoidh na páirtithe conarthacha go n‑áiritheofar, lena gcuid dlíthe, rialacha agus nósanna imeachta is infheidhme, ar a laghad, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm na rialachán agus na gcaighdeán i réimse an aeriompair mar a leagtar amach iad i gCuid G d’Iarscríbhinn II.. 2. Aithníonn na páirtithe conarthacha gur tábhachtach scrúdú a dhéanamh ar thionchar an Chomhaontaithe seo ar dhálaí saothair, fostaíochta agus oibre. Geallann na páirtithe conarthacha oibriú i gcomhar le chéile ar shaincheisteanna a bhaineann le fostaíocht agus atá ábhartha don Chomhaontú seo, go háirithe maidir le tionchar an Chomhaontaithe seo ar fhostaíocht, ar chearta saothair bunúsacha, ar dhálaí oibre, ar an gcosaint shóisialta agus ar an idirphlé sóisialta. 3. Trí bhíthin a gcuid dlíthe, a gcuid rialachán agus a gcuid cleachtas, déanfaidh na páirtithe conarthacha leibhéil arda cosanta sóisialta agus fostaíochta a chur chun cinn.

4. Aithníonn na páirtithe conarthacha gur tábhachtach na tairbhí a fhaightear as na buntáistí suntasacha eacnamaíocha a bhaineann le margaí iomaíocha oscailte ina bhfuil caighdeáin saothair arda ag oibrithe. Cuirfidh na páirtithe conarthacha an Comhaontú seo chun feidhme ar dhóigh a chuirfidh caighdeáin saothair arda chun cinn, gan beann ar úinéireacht nó nádúr an aeriompróra i gceist, agus áiritheoidh siad nach gcuirfear i mbaol na cearta ná na prionsabail a leagtar amach ina gcuid reachtaíochta féin faoi seach ach go gcuirfear i bhfeidhm go héifeachtach iad. 5. Geallann na páirtithe conarthacha go gcuirfidh siad chun cinn agus go gcuirfidh siad chun feidhme go héifeachtach, ina gcuid dlíthe agus ina gcuid cleachtas, na caighdeáin saothair bhunúsacha a aithnítear ar an leibhéal náisiúnta, mar a leagtar amach iad i gcoinbhinsiúin bhunúsacha na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, arna ndaingniú ag an Túinéis agus ag Ballstáit an Aontais Eorpaigh, acu uile. 6. Geallann na páirtithe conarthacha, freisin, go gcuirfidh siad chun cinn caighdeáin agus comhaontuithe eile a aithnítear go hidirnáisiúnta sna réimsí sóisialta agus saothair atá ábhartha d’earnáil na heitlíochta sibhialta agus go gcuirfidh siad chun feidhme iad agus go bhforfheidhmeoidh siad iad go héifeachtach sa dlí náisiúnta. 7. Féadfaidh gach páirtí conarthach iarraidh ar an gComhchoiste teacht le chéile chun scrúdú a dhéanamh ar shaincheisteanna a bhaineann le fostaíocht, a measann sé gur saincheisteanna tábhachtacha iad. TEIDEAL III FORÁLACHA INSTITIÚIDEACHA AIRTEAGAL 20 Léirmhíniú agus cur chun feidhme 1. Déanfaidh na páirtithe conarthacha gach beart is iomchuí, bíodh siad ina mbearta ginearálta nó ina mbearta sonracha, chun a áirithiú go gcomhlíonfar na n‑oibleagáidí a eascraíonn as an gComhaontú seo, agus staonfaidh siad a bheadh ina gcontúirt do shroicheadh chuspóirí an Chomhaontaithe seo. 2. Beidh gach páirtí conarthach freagrach, ina chríoch féin, as chur chun feidhme ceart an Chomhaontaithe seo. 3. Tabharfaidh gach páirtí conarthach don pháirtí conarthach eile an fhaisnéis agus an cúnamh is gá, faoi réir an dlí is infheidhme de chuid an pháirtí áirithe faoi seach, i gcás imscrúduithe ar sháruithe féideartha, arb imscrúduithe iad a bheidh á ndéanamh ag an bpáirtí conarthach eile faoi na hinniúlachtaí atá aige féin dá bhforáiltear sa Chomhaontú seo. 4. Aon uair a ghníomhóidh na páirtithe conarthacha, faoi na cumhachtaí a thugtar dóibh leis an gComhaontú seo, i leith ábhair a bhaineann le leas an pháirtí chonarthaigh eile agus a bhaineann le húdaráis nó le gnóthais an pháirtí chonarthaigh eile, cuirfear údaráis inniúla an pháirtí chonarthaigh eile ar an eolas go hiomlán agus tabharfar an deis dóibh tuairim a thabhairt sula ndéanfar cinneadh deiridh. AIRTEAGAL 21 Comhchoiste 1. Bunaítear leis seo coiste d’ionadaithe na bpáirtithe conarthacha (dá ngairtear an “Comhchoiste’ anseo feasta), a bheidh freagrach as an gComhaontú seo a riar agus a chur chun feidhme go cuí. Chun na críche sin, déanfaidh sé moltaí agus déanfaidh sé cinntí sna cásanna dá bhforáiltear sa Chomhaontú seo. 2. Is ar bhonn na comhthola a fheidhmeoidh an Comhchoiste agus a dhéanfaidh sé cinntí. Beidh cinntí ón gComhchoiste ceangailteach ar na páirtithe conarthacha. 3. Glacfaidh an Comhchoiste, le cinneadh, rialacha nós imeachta dó féin. 4. Tiocfaidh an Comhchoiste le chéile de réir mar is gá agus uair amháin sa bhliain ar a laghad. Féadfaidh ceachtar de na páirtithe conarthacha a iarraidh go dtionólfaí cruinniú.

5. Chomh maith leis sin, féadfaidh páirtí cruinniú den Chomhchoiste a iarraidh chun féachaint le réiteach a fháil ar cheist ar bith a bhaineann le léirmhíniú nó le cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo. Cruinniú a iarrfar amhlaidh, tionólfar é ar an dáta is luaithe is féidir, ach tionólfar é go cinnte tráth nach déanaí ná dhá (2) mhí ón dáta a gheofar an t‑iarratas, mura mbeidh a mhalairt comhaontaithe ag na Páirtithe. 6. Chun críoch chur chun feidhme cuí an Chomhaontaithe seo, malartóidh na páirtithe conarthacha faisnéis agus, arna iarraidh sin do cheachtar acu, rachaidh siad i gceann comhairliúchán sa Chomhchoiste. 7. Bailíochtóidh an Comhchoiste, trí bhíthin cinnidh, measúnú an Aontais Eorpaigh maidir le cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm, ag an Túinéis, na rialachán agus na gcaighdeán dá bhforáiltear i ndlí an Aontais Eorpaigh, mar a thuairiscítear i bpointe 1 d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo (Forálacha idirthréimhseacha). 8. Déanfaidh an Comhchoiste scrúdú ar cheisteanna a bhaineann le hinfheistíochtaí in aeriompróirí na bpáirtithe conarthacha agus le hathruithe ar rialú iarbhír aeriompróirí na bpáirtithe conarthacha. 9. Chomh maith leis sin, déanfaidh an Comhchoiste forbairt ar an gcomhar, agus déanfaidh sé sin go háirithe (ach ar shlite eile freisin) ar na dóigheanna seo a leanas: (a) athbhreithniú a dhéanamh ar dhálaí margaidh a dhéanann difear do na haersheirbhísí a chumhdaítear leis an gComhaontú seo; (b) agus é d’aidhm aige teacht ar réiteach éifeachtach, freagairt d’ábhair a bhaineann le gnóthaíocht a dhéanamh agus leis na deiseanna tráchtála dá dtagraítear in Airteagal 8 (Gníomhaíochtaí tráchtála) den Chomhaontú seo, ar ábhair iad a d’fhéadfadh a bheith ina mbac ar rochtain ar an margadh agus ar dhea-oibriú na seirbhísí eitlíochta atá faoi raon feidhme an Chomhaontaithe seo, mar dhóigh chun an iomaíocht chóir a áirithiú, an rialáil a ailíniú agus laghdú ar na srianta rialála atá ar fheidhmiú na seirbhísí eitlíochta; (c) faisnéis a mhalartú maidir le hathruithe ar dhlíthe, rialacháin agus beartais na bpáirtithe conarthacha faoi seach a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar sheirbhísí eitlíochta, chomh maith le faisnéis faoi nithe eile; (d) féachaint an bhfuil réimsí eile ann ba cheart a chuimsiú faoin gComhaontú seo, agus sin a dhéanamh trí leasuithe a mholadh ar an gComhaontú, nó leasuithe a mholadh ar na coinníollacha agus na nósanna imeachta a ghabhann le haontachas páirtithe eile leis an gComhaontú; (e) scrúdú a dhéanamh ar shaincheisteanna ginearálta a bhaineann le hinfheistíocht, úinéireacht agus rialú; (f) forbairt a dhéanamh ar an gcomhar rialála agus tiomantas frithpháirteach a chur chun cinn maidir le réisím aitheantais chómhalartaigh a bhaint amach i dtaca le rialacha agus bearta, agus na rialacha agus na bearta sin a ailíniú; (g) comhairliúchán a chothú, i gcás arb iomchuí, maidir le saincheisteanna aeriompair a ndéileáiltear leo in eagraíochtaí idirnáisiúnta, sa chaidreamh le tríú tíortha agus i gcomhaontuithe iltaobhacha, ar a n‑áirítear scrúdú a dhéanamh chun a chinneadh an nglacfar cur chuige comhpháirteach; (h) malartú staidrimh a éascú chun faireachán a dhéanamh ar fhorbairt sheirbhísí aeriompair faoin gComhaontú seo; agus (i) éifeachtaí sóisialta iarbhír an Chomhaontaithe a mheas agus freagairtí iomchuí a cheapadh i dtaobh ábhair a chinntear a bheith ina n‑ábhair dhlisteanacha imní. 10. Mura ndéanfaidh an Comhchoiste cinneadh maidir le saincheist a cuireadh faoina bhráid, laistigh de shé (6) mhí ón dáta a cuireadh an tsaincheist faoin bhráid , féadfaidh na páirtithe conarthacha bearta sealadacha coimirce iomchuí a dhéanamh faoi Airteagal 23 (Coimirce) den Chomhaontú seo. 11. Beidh an Comhaontú seo gan dochar don chomhar agus don idirphlé, lasmuigh den Chomhchoiste, idir údaráis inniúla na bpáirtithe conarthacha , go háirithe i réimsí na sábháilteachta, na slándála, an chomhshaoil, an bhainistithe aerthráchta, an bhonneagair aerfoirt, na hiomaíochta agus na cosanta don tomhaltóir. Cuirfidh na páirtithe conarthacha an Comhchoiste ar an eolas faoin toradh a bhí ar chomhar den sórt sin agus faoi aon phlé a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do chur chun feidhme an Chomhaontaithe seo. AIRTEAGAL 22 Réiteach díospóidí agus eadráin 1. Cé is moite de cheisteanna a bhaineann le hAirteagal 7 (An iomaíocht chóir), aon díospóid a mbeidh baint aici le cur i bhfeidhm nó léirmhíniú an Chomhaontaithe seo nach socrófar ag cruinniú den Chomhchoiste, féadfar í a chur faoi bhráid páirtí eile nó comhlachta eile d’fhonn teacht ar réiteach idir an dá pháirtí chonarthacha. Mura n‑éireoidh leis na páirtithe conarthacha teacht ar réiteach, féadfar, ach ceachtar den dá pháirtí é a iarraidh, an díospóid a chur chun eadrána i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar amach san Airteagal seo.

2. Déanfar an iarraidh ar eadráin i scríbhinn agus cuirfear chuig an bpáirtí conarthach eile í. An páirtí a dhéanfaidh an gearán, sonróidh sé ina iarraidh cén beart atá i gceist agus míneoidh sé conas atá an beart sin ag teacht salach ar fhorálacha an Chomhaontaithe seo, agus déanfaidh sé sin ar s