maidir le comhaontú idir na Ballstáit, an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach i dtaca leis an léirmhíniú ar an gConradh um Chairt Fuinnimh

Réamhrá

Is iad an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (dá ngairtear ‘EURATOM’ anseo feasta) agus na 26 Bhallstát na Páirtithe Conarthacha sa Chonradh um Chairt Fuinnimh (dá ngairtear ‘ECT’ anseo feasta) . Léirmhíníodh i líon mór boird eadrána go bhfuil feidhm ag Airteagal 26 ECT maidir le díospóidí idir infheisteoir ó Bhallstát amháin den Aontas agus Ballstát eile. Tríd an méid sin a dhéanamh, dhiúltaigh siad don seasamh contrártha a ghlac an Coimisiún sa chéad chás den chineál sin agus sna cásanna den chineál céanna go dtí seo.

Tá sé deimhnithe ar bhealach ceangailteach údarásach anois ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (dá ngairtear ‘CBAE’ anseo feasta) go bhfuil eadráin laistigh den Aontas faoi Airteagal 26 ECT ar neamhréir le Conarthaí an Aontais. Mar sin féin, na boird eadrána, ina gcleachtas cinnteoireachta atá comhsheasmhach agus beagnach gan eisceacht, measann siad go fóill go bhfuil feidhm ag Airteagal 26 ECT laistigh den Aontas. Dar le CBAE, ní mór a mheas go bhfuil aon dámhachtain eadrána den sórt sin ar neamhréir le dlí an Aontais, go háirithe Airteagail 267 agus 344 CFAE. Dá bhrí sin, ní féidir aon éifeacht a bheith ag dámhachtain den sórt sin agus, mar sin, ní féidir í a fhorfheidhmiú chun go n‑íocfar an cúiteamh arna dhámhachtain léi.

Déantar foráil le hAirteagal 26 ECT go bhféadfar eadráin ICSID a bheith ann. Dá bharr sin, tá an riosca ann go ndéanfaidh tríú tíortha na dámhachtainí eadrána sin a aithint agus a fhorfheidhmiú gan an deis a bheith ag cúirt de chuid an Aontais a dhearbhú go bhfuil siad ar neamhní. Déanta na fírinne, bunaítear le hAirteagal 54 ICSID sásra simplithe um aitheantas agus forfheidhmiú. Go dtí seo, measann cúirteanna na hAstráile nach gceadaíonn an sásra sin do Bhallstát a mhaíomh os a gcomhair nach bhfuil comhaontú eadrána bailí ann, tar éis don bhord eadrána diúltú don chomhaontú sin. Iarraidh chun seasamh a ghlacadh chuige sin, tá sí ar feitheamh freisin os comhair chúirteanna Stáit Aontaithe Mheiriceá agus chúirteanna na Ríochta Aontaithe. Fiú amháin faoi rialacha UNCITRAL nó faoi rialacha Institiúid Eadrána Chomhlachas Tráchtála Stócólm, is minic a chinneann eadránaithe suíomh an bhoird eadrána a lonnú lasmuigh den Aontas Eorpach , agus ar an mbealach sin athbhreithniú ag cúirteanna na mBallstát, agus ag CBAE dá réir, a sheachaint.

Mar sin, tá riosca ann go mbeadh coinbhleacht idir na Conarthaí agus ECT mar a léirmhíníonn roinnt boird eadrána é, agus dá ndeimhneodh na cúirteanna i dtríú tír é sin, bheadh coinbhleacht dhlíthiúil de facto ann mar bheadh dámhachtainí eadrána a sháraíonn dlí an Aontais i gcúrsaíocht i ndlíchórais tríú tíortha.

De réir chásdlí na Cúirte, an riosca go mbeadh coinbhleacht dhlíthiúil ann, fágann sé go bhfuil comhaontú idirnáisiúnta ar neamhréir le dlí an Aontais . I dtuairim an Choimisiúin, chun go mbeidh ECT ag luí leis na Conarthaí, ní mór fáil réidh leis an riosca ar fad go mbeadh coinbhleacht ann. Beidh sé tábhachtach freisin go dtabharfar aghaidh ar an riosca ó thaobh an dlí idirnáisiúnta phoiblí de, chun go mbeidh an éifeacht inmhianaithe ag an dlí sin ar chleachtas cinnteoireachta bord eadrána. Dá bhrí sin, is é tuairim an Choimisiúin gurb é an fhreagairt iomchuí ionstraim a ghlacadh arb é atá ann ‘ath‑chomhaontú idir na páirtithe maidir le léirmhíniú ar an gconradh nó ar chur i bhfeidhm a fhorálacha’ de réir bhrí Airteagal 31(3)(a) de Choinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí (VCLT).

Comhthéacs fíorasach

Is comhaontú trádála agus infheistíochta le haghaidh an hearnála fuinnimh é ECT a chruinníonn 53 Pháirtí Chonarthacha, lena n‑áirítear an tAontas Eorpach, EURATOM agus 26 Bhallstát den Aontas, síníodh é in 1994 agus tá sé i bhfeidhm ó bhí 1998 ann. Tá rialacha ann maidir le trádáil agus idirthuras táirgí fuinnimh, agus maidir le hinfheistíochtaí fuinnimh a chosaint.

Ós rud é nach ndearnadh aon nuashonrú suntasach ar ECT ó bhí na 1990idí ann, tháinig méadú ar a as dáta a bhí ECT ach, san am céanna, tá an tAontas tar éis a chur chuige a fhorbairt go mór maidir leis na caighdeáin shubstainteacha i ndáil le cosaint infheistíochta, ar caighdeáin iad a shainítear i gcomhaontuithe níos déanaí chun a áirithiú nach ndéanfaidh cosaint infheistíochta difear dá cheart rialála. Chomh maith leis sin, tá sé ar cheann de na conarthaí infheistíochta is mó dlíthíochta ar domhan anois, agus is iad Ballstáit an Aontais príomhsprioc na n‑éileamh a dhéanann infheisteoirí, dream a bhfuil an chuid is mó díobh lonnaithe i dtíortha eile san Aontas.

Ós rud é go bhfuil méadú ag teacht ar mhíshástacht na bPáirtithe Conarthacha agus na sochaí sibhialta, cuireadh tús le próiseas nuachóirithe, faoi stiúir an Aontais agus na mBallstát, i mí na Samhna 2018, agus dhírigh sé den chuid is mó ar chaighdeáin cosanta infheistíochta, agus ar theorannú na cosanta a dheonaítear do bhreoslaí iontaise agus ar fhorbairt inbhuanaithe a chothú.

Bhí an chaibidlíocht ar siúl idir 2019 agus 2022. Thángthas ar ‘chomhaontú i bprionsabal’ maidir leis an dréacht le haghaidh ECT nuachóirithe an 24 Meitheamh 2022. An uair sin, chuir na Ballstáit, an tAontas Eorpach agus EURATOM in iúl do Pháirtithe Conarthacha eile ECT go raibh sé ar intinn acu ath‑chomhaontú a thabhairt i gcrích maidir le léirmhíniú ECT. An 22 Samhain 2022, iarrfar ar an gComhdháil maidir leis an gCairt Fuinnimh (‘an Chomhdháil’) na leasuithe caibidlithe ar ECT agus ar a iarscríbhinní a fhormheas go foirmiúil.

Éascóidh ECT nuachóirithe infheistíochtaí inbhuanaithe san earnáil fuinnimh trí chreat comhleanúnach agus cothrom le dáta a chruthú. Cuirfidh sé deimhneacht dhlíthiúil ar fáil trí ardleibhéal cosanta infheistíochta a áirithiú, agus spriocanna an aistrithe chuig fuinneamh glan á léiriú san am céanna, agus trí rannchuidiú le cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach.

Cuirfidh ECT cosaint infheistíochta ar fáil lena léireofar na caighdeáin athchóirithe agus nuachóirithe a d’fhorbair an tAontas ina chomhaontuithe trádála agus infheistíochta le déanaí, lena gcaomhnófar an ceart atá ag rialtais a gcuspóirí beartais phoiblí a shaothrú, lena n‑áirítear cuspóirí i ndáil le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú sin. Neartóidh sé saothrú bheartais aeráide an Aontais. Cuirfidh ECT nuachóirithe ar a gcumas do na Páirtithe Conarthacha, lena n‑áirítear an tAontas agus EURATOM, infheistíochtaí nua a bhaineann le breoslaí iontaise a eisiamh ó chosaint infheistíochta agus deireadh a chur, de réir a chéile, leis an gcosaint d’infheistíochtaí atá ann cheana.

Ar deireadh, ar mhaithe le deimhneacht níos fearr, áirítear in ECT nuachóirithe clásal lena ndeimhnítear nach féidir le hinfheisteoir ó Pháirtí Conarthach is ball d’eagraíocht réigiúnach um chomhtháthú eacnamaíoch, amhail an tAontas, nach féidir le hinfheisteoir den sórt sin éileamh ar réiteach díospóide idir infheisteoir agus stát a thabhairt i gcoinne Páirtí Conarthach eile is ball den eagraíocht chéanna.

Comhthéacs dlí

In Achmea , clásail eadrána idir infheisteoirí agus Stáit i gcomhaontuithe idirnáisiúnta arna dtabhairt i gcrích idir Ballstáit den Aontas Eorpach, chinn CBAE go bhfuil siad contrártha do Chonarthaí an Aontais agus, mar thoradh ar an neamh‑chomhréireacht sin, nach féidir iad a chur i bhfeidhm tar éis an dáta a ndearnadh Ballstát den Aontas Eorpach den pháirtí is deireanaí de na páirtithe i gconradh déthaobhach infheistíochta laistigh den Aontas Eorpach. Agus na prionsabail chéanna á gcur i bhfeidhm aici, chinn CBAE in Komstroy nach mór Airteagal 26(2)(c) ECT a léirmhíniú sa chaoi nach bhfuil sé infheidhme maidir le díospóidí idir Ballstát amháin agus infheisteoir ó Bhallstát eile a bhaineann le hinfheistíocht a rinne an t‑infheisteoir sin sa chéad Bhallstát. Is nós seanbhunaithe é go bhfuil feidhm ex tunc ag breithiúnais CBAE. In PL Holdings , dhiúltaigh CBAE d’iarraidh teorainn ama a chur le cur i bhfeidhm bhreithiúnas Achmea. In Romatsa , chinn CBAE nach mór aon dámhachtain eadrána laistigh den Aontas, lena n‑áirítear dámhachtain ICSID, a thugtar de shárú ar na cinntí sin, a chur i leataobh agus, dá bhrí sin, nach bhféadfar í a fhorfheidhmiú, in aon chás, chun a chur ar a gcumas do thairbhithe íocaíocht na ndamáistí a dhámhtar leo a fháil.





An próiseas maidir le glacadh

An 22 Samhain 2022, le linn an 33ú cruinniú a bheidh aici, glacfaidh an Chomhdháil maidir leis an gCairt Fuinnimh ceithre chinneadh a bhaineann le nuachóiriú ECT. Glacfar na cinntí sin ag an am céanna agus is é a gcuspóir an méid seo a leanas a dhéanamh: (1) na leasuithe atá beartaithe ar théacs ECT (CC 760) a ghlacadh; (2) na modhnuithe agus na hathruithe atá beartaithe ar na hIarscríbhinní le ECT (CC 761) a fhormheas; (3) na hathruithe atá beartaithe ar Chomhaontuithe, Dearbhuithe agus Cinntí (CC 762) a fhormheas; agus (4) an cinneadh maidir le teacht i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm sealadach leasuithe ar théacs ECT agus athruithe/modhnuithe ar a Iarscríbhinní (CC 763) a fhormheas. Beidh na cinntí sin faoi réir vóta d’aon ghuth. Má éiríonn leis an vóta, i.e. mura ndéanann aon Pháirtí Conarthach agóid, measfar gur cinntí ‘arna nglacadh ag an gComhdháil maidir leis an gCairt Fuinnimh’ iad na cinntí maidir le ECT a nuachóiriú. Spreagfaidh an glacadh sin próisis ina dhiaidh sin chun eilimintí éagsúla an phacáiste athchóirithe a dhaingniú, a chur i bhfeidhm go sealadach agus chun go dtiocfaidh siad i bhfeidhm ar deireadh.