MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1. COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

I Meán Fómhair 2018, ghlac an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa dhá ghníomh reachtacha, Rialachán lena mbunaítear an Córas Eorpach um Fhaisnéis agus Údarú Taistil (‘ETIAS’) agus leasú ar Rialachán Europol chun ETIAS a bhunú.

Bunaítear ETIAS as measc iarrachtaí a rinneadh le blianta beaga anuas ar leibhéal an Aontais Eorpaigh chun slándáil na saoránach a fheabhsú agus chun imirce neamhrialta san Eoraip oscailte a chosc, trí bhainistiú na dteorainneacha seachtracha a dhaingniú agus leanúint den bhainistiú sin a neartú,. Is san óráid ar Staid an Aontais 2016 a fógraíodh comhthéacs an chórais agus fógraíodh inti freisin go rabhthas leis an gcóras a bhunú. Seo mar a labhair an tUachtarán Juncker: ‘Cosnóimid teorainneacha an Aontais […] le grinnrialuithe orthu siúd a thrasnaíonn na teorainneacha sin. Aon uair a thiocfaidh duine isteach nó amach as an Aontas Eorpach, beidh taifead ann maidir le huair, áit agus fáth a theachta nó a imeachta. I mí na Samhna [2016], beidh molta againn córas Eorpach um fhaisnéis taistil – córas uathoibrithe lena gcinnfear cé aige a mbeidh cead taisteal go dtí an Eoraip. Ar an gcaoi sin, beidh a fhios againn – sula leaga siad cos ar úir Eorpa – cé atá chugainn”.

Faoi ETIAS, líonfar an bhearna faisnéise maidir le taistealaithe atá díolmhaithe ón gceanglas a bheith i seilbh víosa agus iad ag trasnú na dteorainneacha seachtracha. Faoi ETIAS, cinnfear incháilitheacht náisiúnach tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa sula dtaistealóidh siad chuig Limistéar Schengen, agus cinnfear an mbeadh riosca slándála nó riosca imirce neamhrialta nó ardriosca eipidéime i gceist leis an taisteal sin. A bhuí le ETIAS freisin, is féidir muinín a bheith ag taistealaithe go bhféadfaidh siad na teorainneacha a thrasnú gan deacracht. I gcás inar gá, d’fhéadfadh Aonaid Náisiúnta ETIAS údarú taistil de chuid ETIAS a dhiúltú.

Mar chuid den mheasúnú ar rioscaí den sórt sin déanfar uathphróiseáil ar shonraí pearsanta a thugtar sna hiarratais ar údarú taistil. Bunaítear le Rialachán ETIAS go gcuirfear na sonraí pearsanta sna hiarratais i gcomparáid leis na sonraí atá i dtaifid, i gcomhaid nó i bhfoláirimh atá cláraithe i gcórais faisnéise an Aontais Eorpaigh nó i mbunachair sonraí an Aontais Eorpaigh (Lárchóras ETIAS, Córas Faisnéise Schengen (‘SIS’), an Córas Faisnéise Víosaí (‘VIS’), an Córas Dul Isteach/Imeachta ‘(EES’) nó Eurodac), i sonraí Europol nó i mbunachair sonraí Interpol (bunachar sonraí Interpol faoi Dhoiciméid Taistil a Goideadh agus a Cailleadh (‘DTGC’) nó bunachar sonraí Interpol faoi Dhoiciméid Taistil a mBaineann Fógraí leo (‘TDAWN’)).

Cé go sainítear in Airteagal 20 den Rialachán cén grúpa sonraí ó chomhaid iarratais ETIAS is féidir a úsáid chun na córais eile a cheadú, ní bhailítear ná ní thaifeadtar na sonraí uile sin ar an gcaoi chéanna le córais faisnéise eile an Aontais Eorpaigh agus le sonraí Europol. Mar shampla, i gceann amháin de na córais, bailítear ‘tír eisiúna an doiciméid taistil’ agus i gcóras eile is amhlaidh a thaifeadtar na sonraí céanna ar chaoi eile, e.g. mar ‘chód trí litir thír eisiúna an doiciméid taistil’. I gcásanna eile, bailítear catagóir sonraí i gcóras amháin ach ní bhailítear iad sa chóras eile. Mar shampla, bailítear ‘céadainmneacha thuismitheoirí na niarratasóirí’ faoi ETIAS, ach ní bhailítear iad sa chuid is mó de na córais eile atá le ceadú ag ETIAS.

Chomh maith leis sin, níorbh ionann, tráth a glacadh togra ETIAS, an staid maidir le córais faisnéise éagsúla an Aontais Eorpaigh a bhí le ceadú ag ETIAS agus an staid atá ann anois. Tráth a glacadh togra ETIAS, beartaíodh dhá chóras teicneolaíochta faisnéise eile de chuid an Aontais a bhunú: bhí plé ar siúl maidir le Rialachán EES agus bhí togra ón gCoimisiún maidir le Córas Faisnéise Eorpach um Thaifid Choiriúla – Náisiúnaigh Tríú Tír (‘ECRIS-TCN’) ar tí a bheartaithe. Maidir le córais faisnéise atá ann cheana, bhí téacsanna dlí SIS ag athrú mar gheall ar na hathbhreithnithe a beartaíodh ar chreat dlíthiúil SIS i mí na Nollag 2016, creat a ghlac comhreachtóirí i mí na Samhna 2018 faoi dheireadh. Bhí an Coimisiún tar éis an tathmhúnlú ar Rialachán Eurodac a bheartú freisin mar chuid den athchóiriú ar Chomhchóras Eorpach Tearmainn, ach ní raibh an tathmhúnlú sin glactha ag na comhreachtóirí fós. Tá an tathmhúnlú ar Rialachán Eurodac fós gan glacadh ag na comhreachtóirí.

Bunaithe ar an méid sin, sonraítear in Airteagal 11(2) de Rialachán ETIAS an méid seo a leanas: “Na leasuithe ar na gníomhartha dlíthiúla lena mbunaítear córais faisnéise an Aontais Eorpaigh is gá iad lena nidir-inoibritheacht le ETIAS a bhunú, chomh maith leis na forálacha comhfhreagracha a chur leis an Rialachán seo, déanfar iad in ionstraim dhlíthiúil faoi leith.”

Dá réir sin, is é is aidhm don togra seo na leasuithe teicniúla a leagan amach, ar leasuithe iad is gá chun córas ETIAS a bhunú ina iomláine trí leasú a dhéanamh ar na gníomhartha dlíthiúla de chuid chórais teicneolaíochta faisnéise an Aontais a cheadaítear faoi ETIAS. Leagtar amach leis an togra seo freisin na forálacha comhfhreagracha agus leasaítear leis Rialachán ETIAS dá réir sin.

Ar an gcéad dul síos, leagtar amach leis an tionscnamh seo leasuithe ar Rialachán ECRIS-TCN, agus tháinig na comhreachtóirí ar ‘chomhaontú i bprionsabal’ ina leith le déanaí. Dá réir sin, i gcomhréir leis an rún a luaigh comhreachtóirí i Rialachán ETIAS, is féidir na forálacha is gá maidir leis an gcaidreamh idir ETIAS agus ECRIS-TCN a chur san áireamh anois in ETIAS agus is féidir ECRIS-TCN a leasú dá réir sin.

Ar an dara dul síos, is é is aidhm don tionscnamh seo na caidrimh idir ETIAS agus SIS a bhunú. An creat dlí SIS athbhreithnithe, glacadh i mí na Samhna 2018 é. Áirítear sa togra seo leasuithe iarmhartacha a eascraíonn ó Rialacháin nua SIS a ghlacadh. I gcomhréir le creat dlíthiúil nua SIS tá sé beartaithe an chatagóir nua foláirimh maidir le seiceálacha fiosrúcháin a áireamh le haghaidh iarratais a mheasúnú. Níl sé beartaithe an chatagóir foláirimh a áireamh i gcinntí um fhilleadh toisc go scriostar foláirimh den sórt sin ach a gcuirtear cinneadh um fhilleadh chun feidhme. Ciallaíonn sin, i dtaca leis na daoine a dhéanann iarratas i gcomhair údarú ETIAS tar éis dóibh an tAontas a fhágáil – de réir sainmhínithe – nach mbeidh taifead um fhilleadh ag na daoine sin i SIS. Ar an tríú dul síos, féachann an tionscnamh seo le Rialachán EES a leasú chun a chaidreamh le ETIAS a bhunú ar bhonn teicniúil.

Ar an gceathrú dul síos, féachann an tionscnamh seo le Rialachán VIS a leasú chun go bhféadfaidh VIS iarratais ETIAS a fháil, a phróiseáil agus a fhreagairt. Cé gur thíolaic an Coimisiún togra i mí na Bealtaine 2018 chun Rialachán VIS a leasú chun an bunachar sonraí sin a uasghrádú, cuirtear ar aghaidh leis an tionscnamh seo leasuithe ar Rialachán VIS atá i bhfeidhm faoi láthair mar nach leor an dul chun cinn atá déanta sa chaibidlíocht ar an togra maidir le VIS uasghrádaithe. Mar sin féin, dá nglacfaí ar dtús an togra chun Rialachán VIS a leasú, d’fhéadfadh sé go mbeadh sé riachtanach roinnt athruithe teicniúla a thabhairt isteach sa togra seo chun é a chur i gcomhréir leis an leagan leasaithe de Rialachán VIS. Má ghlactar an togra seo ar dtús, d’fhéadfadh gá a bheith le roinnt athruithe teicniúla sa togra lena leasaítear Rialachán VIS sula nglactar é.

De bhreis air sin, tar éis Rialachán EES agus Rialachán ETIAS a ghlacadh, is gá anois an chaoi a noibríonn EES agus ETIAS le chéile a ailíniú i gcomhréir leis an gcaoi a ndéantar EES agus VIS a chomhtháthú chun críche an phróisis rialaithe teorann agus chun trasnuithe teorann a chlárú in EES. Leis sin déanfar obair na ngardaí teorann a chuíchóiriú agus a shimpliú trí phróiseas rialaithe teorann níos aonfhoirmí a chur chun feidhme do gach náisiúnach tríú tír a thagann isteach ar feadh tréimhse ghearrfhanachta.

Ní áirítear sa tionscnamh seo, áfach, na leasuithe a bhaineann le Eurodac, le bunachar sonraí na niarrthóirí tearmainn agus imirce neamhrialta san Aontas, ó tharla nár tugadh plé i gcrích fós ar thogra reachtach i mí na Bealtaine 2016 chun Eurodac a neartú. Ina theannta sin, ní leor na sonraí atá ar fáil sa Eurodac reatha chun críocha ETIAS, ó tharla nach stóráiltear sa Eurodac atá i bhfeidhm faoi láthair ach sonraí bithmhéadracha agus uimhir thagartha, ach ní stóráiltear sonraí pearsanta ar bith eile ann (e.g. ainm(neacha), aois, dáta breithe) lena mbeifí in ann cur le cuspóirí ETIAS. Féachtar leis an togra reachtach i mí na Bealtaine 2016 maidir le hathmhúnlú ar Rialachán Eurodac cuspóir an bhunachair sonraí a leathnú chun náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach i mBallstát agus iad siúd a tháinig isteach san Aontas Eorpach go neamhrialta a shainaithint. Go háirithe, foráiltear leis sonraí pearsanta a stóráil amhail ainm(neacha), aois, dáta breithe, náisiúntacht agus doiciméid chéannachta. Tá na sonraí céannachta sin ríthábhachtach chun a áirithiú gur féidir le Eurodac cuidiú le cuspóirí ETIAS.

A luaithe a thiocfaidh na comhreachtóirí ar chomhaontú polaitiúil maidir le Rialachán Eurodac athmhúnlaithe, beidh gá le Rialachán Eurodac athmhúnlaithe a fhorlíonadh leis na leasuithe is gá chun Eurodac a nascadh le ETIAS. Chomh maith leis sin, a luaithe a ghlacfaidh na comhreachtóirí na tograí reachtacha ón gCoimisiún maidir le hidir-inoibritheacht na gcóras faisnéise um shlándáil, theorainneacha agus bainistiú imirce, agus tar éis dóibh teacht ar chomhaontú polaitiúil maidir leis an togra ar Rialachán Eurodac athmhúnlaithe, déanfaidh an Coimisiún an cur chuige céanna a chur i bhfeidhm maidir leis na leasuithe is gá chun go mbeidh Eurodac mar chuid d’idir-inoibritheacht na gcóras faisnéise.

Ar deireadh, i gcomhréir leis an gCumarsáid ó mhí Aibreáin 2016 “Córais Faisnéise níos Cliste do Theorainneacha agus don tSlándáil”, tá ETIAS le tógáil ar chomhpháirteanna crua-earra agus bogearra a athúsáid arna bhforbairt le haghaidh EES. Is é sin an cur chuige freisin a leantar sna tograí reachtacha maidir le hidir-inoibritheacht na gcóras faisnéise. Maidir le forbairt theicniúil an stórais choitinn sonraí céannachta agus na tairsí cuardaigh Eorpaí dá bhforáiltear le tograí reachtacha maidir le hidir-inoibritheacht na gcóras faisnéise dhéanfaí an fhorbairt sin a fhorbairt ar bhonn chomhpháirteanna EES/ETIAS.

Tíolactar leis an togra seo, dá bhrí sin, leasuithe ar Rialachán ETIAS chun a shainiú go gcuirfeadh Lárchóras ETIAS le comhpháirteanna crua-earra agus bogearra Lárchóras EES chun stóras comhroinnte sonraí céannachta a bhunú chun sonraí alfa-uimhriúla céannachta de chuid iarrthóirí ETIAS agus náisiúnaigh tríú tír a chláraítear in EES a stóráil. An stóras comhroinnte sonraí céannachta sin, beidh sé mar bhonn don stóras coiteann sonraí céannachta a chur chun feidhme a luaithe a ghlacfaidh na comhreachtóirí na tograí reachtacha maidir le hidir-inoibritheacht na gcóras faisnéise. Ina theannta sin, le linn idirthréimhse, sula mbeidh an tairseach cuardaigh Eorpach ar fáil, bheadh uathphróiseáil iarratais ETIAS ag brath ar uirlis, uirlis a d’úsáidfí mar bhonn don tairseach cuardaigh Eorpach a fhorbairt agus a chur chun feidhme.