MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Ghlac an Coimisiún Eorpach, an 29 Bealtaine 2018, a chuid tograí reachtacha lena rialaítear úsáid chistiú an bheartais chomhtháthaithe le haghaidh na tréimhse 2021-2027, lena gcuirtear creat ar thacaíocht na gCistí timpeall ar roinnt tosaíochtaí beartais criticiúla an Aontais.

Go luath i mbliana, baineadh suaitheadh eisginiúil agus córasach nach bhfacthas riamh roimhe as geilleagar na hEorpa mar gheall ar phaindéim COVID-19. Lean iarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha tobanna agus tromchúiseacha an brú láithreach a bhí ar na córais sláinte mar aon leis na taismigh dhaonna uafásacha a tháinig de sin.

Mar gheall air sin, tiocfaidh meath suntasach ar aschuir, laghdú ar líon na n‑oibreoirí eacnamaíocha agus méadú géar ar an dífhostaíocht agus ar an mbochtaineacht. Ina theannta sin, bainfidh dúshláin nach beag leis sin maidir le hairgeadas poiblí agus bainistiú fiach sna blianta amach romhainn, rud a d’fhéadfadh srian a chur leis an infheistíocht phoiblí is gá le haghaidh téarnamh agus forbairt eacnamaíoch.

Mar fhreagairt láithreach, cuireadh in oiriúint cheana na hionstraimí beartais chomhtháthaithe atá ar fáil faoi láthair faoi chláir 2014-2020. Rinneadh an chéad leasú ar Rialachán (AE) Uimh. 1303/2013 i dtaca leis sin, chun córais sláinte na mBallstát a neartú le hinfheistíochtaí méadaithe agus chun tacú le hoibreoirí agus le oibrithe eacnamaíocha. Leanadh an dara leasú sin an chéad leasú, arb é ab aidhm dó solúbthacht eisceachtúil a sholáthar do Bhallstáit chun a gcláir a bhainistiú agus a leasú, nuair is gá dóibh déanamh amhlaidh chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim.

Thairis sin, tá an Coimisiún ag moladh leas iomlán a bhaint as buiséad an Aontais chun infheistíocht a shlógadh agus tacaíocht airgeadais a thús‑ualú sna chéad bhlianta ríthábhachtacha sin den téarnamh. Tá na tograí sin bunaithe ar dhá cholún. Ar lámh amháin, cuirfidh Ionstraim Téarnaimh Eorpach borradh sealadach le cumas airgeadais bhuiséad an Aontais trí leas a bhaint as an tsolúbthacht i mbuiséad an Aontais chun maoiniú breise a chruinniú ar na margaí airgeadais. Ar an lámh eile, beidh creat airgeadais ilbhliantúil atreisithe ann le haghaidh 2021-2027. Tá an Coimisiún ag moladh príomhchláir a neartú leis an Ionstraim Téarnaimh Eorpach chun infheistíocht a threorú go tapa chuig an áit is mó a bhfuil gá leis, an margadh aonair a atreisiú, cur leis an gcomhar i réimsí amhail sláinte agus bainistiú géarchéime, agus buiséad a thabhairt don Aontas a bheadh saincheaptha chun dlús a chur leis an aistriú fadtéarmach chuig Eoraip a bhfuil teacht aniar níos mó inti, atá níos glaise agus atá digiteach.

Baineann an togra atá ann faoi láthair leis an dara colún a luaitear thuas. Beidh ar infheistíochtaí beartais chomhtháthaithe sa tréimhse 2021-2027 a ról fadtéarmach a imirt mar ionstraimí feabhsúcháin fáis agus cóineasaithe ó 2021 ar aghaidh, tráth a bheidh súil le go mbeidh geilleagar an Aontais ag tosú teacht aniar ón gcúlú tromchúiseach.

I dtaca leis sin, tá bunús le hoiriúnacht dhearadh an bheartais chomhtháthaithe le haghaidh 2021-2027 atá múnlaithe ar straitéisí fáis a sheasfaidh slán i bhfad na haimsire, go háirithe leis an díriú téamach trí bhéim a leagan ar an iomaíochas eacnamaíoch, ar chlár an Chomhaontaithe Ghlais agus ar chur chun cinn Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Tá sé ríthábhachtach imthosca fabhracha a áirithiú maidir le téarnamh tapa chun an bealach a réiteach i gcomhair fhorbairt eacnamaíoch an Aontais, fad a chomhlíontar cuspóir an Chonartha chun cóineasú a chur chun cinn agus éagothromaíocht a laghdú. Agus tacaíocht á soláthar, ní mór béim ar leith a chur ar na réigiúin is mó atá buailte ag an ngéarchéim agus ar lú a gcumas teacht aniar.

Den pháirt eile, ós rud é gur tharla an phaindéim go tobann agus gan choinne, is léir go bhfuil gá le breis solúbthachta agus cumas freagartha i dtaca leis an mbeartas comhtháthaithe. Go háirithe, ní mór breis solúbthachta a dheonú do na Ballstáit faoi chomhair acmhainní a aistriú i measc na gCistí, tráth ar bith den tréimhse chláraithe.

Ina theannta sin, tá sé ríthábhachtach go ndéanfadh an creat dlíthiúil foráil maidir le sásraí is féidir a agairt go tapa má bhaintear tuilleadh suaite as an Aontas sna blianta amach romhainn. Dá réir sin, moltar bearta chun na Cistí a úsáid mar fhreagairt ar imthosca eisceachtúla agus neamhghnácha lena n‑áirithiú go ndéanfar, faoi na himthosca sin a leagtar critéir amach ina leith, maoluithe a sholáthar do rialacha áirithe chun freagairt a éascú sna himthosca sin. Sa chomhthéacs sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun foráil a dhéanamh maidir le bearta sealadacha chun go mbeifear in ann aghaidh a thabhairt ar imthosca eisceachtúla agus neamhghnácha.

Ar deireadh, tá dochar déanta ag paindéim COVID-19 d’inniúlacht na dtairbhithe chun oibríochtaí arna dtacú faoi chláir 2014-2020 a dhéanamh in am trátha, tar éis moilleanna chur chun feidhme agus easnamh. Mar gheall ar iarmhairtí buiséideacha na géarchéime, féadfaidh nach mbeidh tairbhithe in acmhainn tabhairt i gcrích na n‑oibríochtaí lena mbaineann a mhaoiniú roimh an spriocdháta dúnta. I dtaca leis sin, ba cheart breis solúbthachta a dheonú chun gur féidir céimniú a dhéanamh ar oibríochtaí.