maidir leis an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh faoi chuimsiú an Choinbhinsiúin maidir le comhoibriú iltaobhach sa todhchaí in iascaigh an Atlantaigh thoir thuaidh a mhéid a bhaineann leis an iarratas ar aontachas leis an gCoinbhinsiún sin arna dhéanamh ag an Ríocht Aontaithe agus lena n x001e aisghairtear Cinneadh (AE) 2019/510 ón gComhairle

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

Baineann an togra seo leis an gCinneadh lena leagtar síos an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh sa Choinbhinsiún maidir le Comhoibriú Iltaobhach sa Todhchaí in Iascaigh an Atlantaigh Thoir Thuaidh (“Coinbhinsiún NEAFC”) i dtaca le haontachas Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann (“an Ríocht Aontaithe”) - ina ceart féin le linn na hidirthréimhse - leis an gCoinbhinsiún sin.

1.Comhthéacs an togra

An 29 Márta 2017, thug an Ríocht Aontaithe fógra don Chomhairle Eorpach á rá go raibh rún aici tarraingt siar as an Aontas Eorpach de bhun Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.

Rinne an tAontas agus an Ríocht Aontaithe caibidlíocht ar chomhaontú um tharraingt siar de bhun Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Tháinig an Comhaontú um Tharraingt Siar i bhfeidhm an 1 Feabhra 2020, tar éis dó a bheith comhaontaithe an 17 Deireadh Fómhair 2019, mar aon leis an Dearbhú Polaitiúil lena leagtar amach an creat le haghaidh chomhpháirtíocht an Aontais agus na Ríochta Aontaithe amach anseo.

Le hAirteagal 127(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, foráiltear d'idirthréimhse ar lena linn a leanfaidh dlí an Aontais d’fheidhm a bheith aige maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe, (“idirthréimhse”). Tiocfaidh deireadh leis an idirthréimhse an 31 Nollaig 2020. Foráiltear le hAirteagal 129(1) den Chomhaontú um Tharraingt Siar go mbeidh an Ríocht Aontaithe faoi cheangal ag na hoibleagáidí a eascraíonn ó na comhaontuithe idirnáisiúnta arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas, ag na Ballstáit atá ag gníomhú thar a cheann, nó ag an Aontas agus a Bhallstáit ag gníomhú go comhpháirteach dóibh. Foráiltear le hAirteagal 129(3) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis, nach mór don Ríocht Aontaithe, le linn na hidirthréimhse, staonadh ó aon ghníomhaíocht nó tionscnamh ar dóigh di nó dó dochar a dhéanamh do leasanna an Aontais, go háirithe faoi chuimsiú aon eagraíocht, aon ghníomhaireacht, aon chomhdháil nó aon fhóram idirnáisiúnta ina bhfuil an Ríocht Aontaithe ina páirtí ina ceart féin.

Chuir an tAontas a chomhpháirtithe idirnáisiúnta ar an eolas maidir leis na comhaontuithe sonracha dá bhforáiltear sa Chomhaontú um Tharraingt Siar agus faoina gcaithfear leis an Ríocht Aontaithe, le linn na hidirthréimhse, mar Bhallstát chun críocha na gcomhaontuithe idirnáisiúnta arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas.

Is é is príomhchuspóir do Choinbhinsiún NEAFC “caomhnú acmhainní iascaigh limistéar an Atlantaigh Thoir Thuaidh agus an úsáid is fearr is féidir a bhaint astu a chur chun cinn laistigh de chreat atá iomchuí maidir le córas dlínse stáit cósta breise ar iascaigh, agus dá réir sin comhar idirnáisiúnta agus comhairliúchán i dtaca leis na hacmhainní sin a spreagadh”. Tháinig Coinbhinsiún NEAFC i bhfeidhm an 17 Márta 1982. Tá an Ríocht Aontaithe ina Taiscí le haghaidh Choinbhinsiún NEAFC.

Tháinig Coinbhinsiún NEAFC 1982 in ionad an Choinbhinsiúin bhunaidh um Iascach an Atlantaigh Thoir Thuaidh 1959, mar thoradh ar tharraingt siar Bhallstáit an Aontais Eorpaigh mar bhallstáit aonair ó eagraíocht NEAFC 1963 agus ar fhadú ar theorainneacha iascaireachta i gcás na Stát go dtí 200 míle in 1977. Bhí Coinbhinsiún NEAFC 1959, dá réir sin, tagtha in ionad Choinbhinsiún 1946 maidir le Rialáil Mogall Líonta Iascaireachta agus Teorainneacha Méide Iasc.

Leasaíodh Coinbhinsiún NEAFC 1982 in 2004 (nuair a cuireadh isteach nósanna imeachta maidir le réiteach díospóidí) agus in 2006 (nuair a tugadh Coinbhinsiún NEAFC i gcomhréir le forbairtí sa dlí agus in ionstraimí idirnáisiúnta). Níl próiseas iomlán an daingniúcháin maidir le gach Páirtí Conarthach déanta ar leasuithe 2004 agus 2006. Trí “Dhearbhú Londain” 2006, chomhaontaigh na Páirtithe na leasuithe a chur i bhfeidhm ar bhonn deonach go dtí go mbeadh an daingniú tugtha i gcrích.

Chun críocha Choinbhinsiún NEAFC, bhunaigh na Páirtithe Conarthacha an Coimisiún um Iascach an Atlantaigh Thoir Thuaidh (“NEAFC”). Tá pearsantacht dhlítheanach ag NEAFC agus i ndáil leis na caidrimh atá aige le heagraíochtaí idirnáisúnta eile agus i gcríocha na bPáirtithe Conarthacha, tá an inniúlacht dhlítheanach aige is gá chun a chuid feidhmeanna a fheidhmiú agus a chuid cuspóirí a bhaint amach.

Tá cúig Pháirtí Chonarthacha ann, ar Stáit chósta iad go léir atá i Limistéar Choinbhinsiúin NEAFC: an tAontas Eorpach (AE), an Danmhairg (maidir le Oileáin Fharó agus an Ghraonlainn), an Íoslainn, an Iorua agus Cónaidhm na Rúise. Is féidir stádas Páirtí Neamhchonarthaigh Chomhoibríoch a dheonú do Stáit Brataí a bhfuil fíorshuim acu in iascach san Atlantach Thoir Thuaidh, rud a chuirfeadh ar a gcumas soithí a bhfuil a mbratach ar foluain acu a údarú chun feidhmiú i Limistéar Choinbhinsiún NEAFC a fhad is a aontaíonn siad bearta NEAFC a fhorfheidhmiú. Faoi láthair, tá sé Pháirtí Neamhchonarthacha Chomhoibríocha ann: na Bahámaí, Ceanada, Cúrasó, an Libéir, Panama agus an Nua-Shéalainn.

Tá an tAontas Eorpach ina Pháirtí i gCoinbhinsiún NEAFC mar go dtagann an t‑ábhar atá ann faoi raon feidhme an Chomhbeartais Iascaigh, ar ina leith a bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas. Cumhdaítear na Ballstáit le Coinbhinsiún NEAFC de bhun dhlí an Aontais.

Is é NEAFC an eagraíocht inniúil chun moltaí a ghlacadh le haghaidh bearta bainistíochta a bhaineann le hiascach a théann thar na limistéir iascaigh atá faoi dhlínse na bPáirtithe Conarthacha (an Limistéar Rialála), agus le haghaidh limistéir iascaigh atá faoi dhlínse na bPáirtithe Conarthacha má iarrann an Páirtí Conarthach ábhartha é sin. Bíonn moltaí glactha ceangailteach ar na Páirtithe Conarthacha mura ndéanann an Páirtí Conarthach agóid thráthúil maidir leis an moladh.

De réir Choinbhinsiún NEAFC, is féidir le haon Stát (seachas Ballstát den Aontas Eorpach), aontú don Choinbhinsiún tráth ar bith, ar choinníoll go dtugann trí cheathrú de na Páirtithe Conarthacha uile formheas d’iarratas an Stáit sin ar aontachas. Formheastar an t‑iarratas, más rud é, laistigh de 90 lá ó dháta an fhógra, go dtugann trí cheathrú de na Páirtithe Conarthacha fógra don Taiscí maidir lena bhformheas ar an iarratas. Tabharfaidh an Taiscí fógra don Stát atá ag cur isteach ar aontachas agus do na Páirtithe Conarthacha go léir maidir le toradh an iarratais. Tiocfaidh an t‑aontachas i bhfeidhm trí ionstraim aontachais a thaisceadh leis an Taiscí, agus beidh éifeacht leis ar an dáta a gheofar é.

An 8 Eanáir 2019, chuir an Ríocht Aontaithe iarratas isteach chun aontú do Choinbhinsiún NEAFC mar Pháirtí Conarthach. Ar an dáta céanna, thug an Taiscí fógra don Choimisiún Eorpach maidir leis sin.

Le Cinneadh (AE) 2019/510 ón gComhairle, leagadh síos seasamh an Aontais chun iarratas na Ríochta Aontaithe ar aontachas le Coinbhinsiún NEAFC a fhormheas agus an Coimisiún a údarú chun fógra a thabhairt do Thaiscí Choinbhinsiún NEAFC maidir le seasamh an Aontais sa chás gur tharraing an Ríocht Aontaithe siar gan comhaontú um tharraingt siar a bheith aici faoi dhul in éag na tréimhse dá dtagraítear in Airteagal 20(4) de Choinbhinsiún NEAFC.

Níor chomhlíon an t‑iarratas ar aontachas ón Ríocht Aontaithe an formheas atá ag teastáil ó thrí cheathrú na bPáirtithe Conarthacha go léir: níor baineadh amach an córam de thrí cheathrú de na Páirtithe Conarthacha atá ag teastáil chun an Taiscí a chur ar an eolas maidir lena bhformheas ar an iarratas.

I gcomhréir le hAirteagal 129(4) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, féadfaidh an Ríocht Aontaithe, le linn na hidirthréimhse, comhaontuithe idirnáisiúnta arna ndéanamh aici ina cáil féin a chaibidil, a shíniú agus a dhaingniú i réimsí ina bhfuil inniúlacht eisiach ag an Aontas, ar choinníoll nach dtiocfaidh na comhaontuithe sin i bhfeidhm ná nach mbeidh feidhm acu le linn na hidirthréimhse, murar údaraigh an tAontas amhlaidh. Leagtar amach le Cinneadh ón gComhairle 2020/135 na coinníollacha agus an nós imeachta chun na húdaraithe sin a dheonú.