AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,6.1.2023 COM(2023) 5 final TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN Maidir leis an measúnú ar sháruithe custaim agus ar phionóis chustaim i gCód Custaim an Aontais sna Ballstáit

{SWD(2023) 2 final}



ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN Tá reachtaíocht custaim an Aontais Eorpaigh comhchuibhithe trí Chód Custaim an Aontais (‘CCA’) . Áirítear le CCA an oibleagáid atá ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le pionóis nuair nach gcomhlíontar an reachtaíocht custaim agus leagtar síos go mbeidh pionóis den sórt sin éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Tabharfaidh na Ballstáit fógra don Choimisiún faoi na forálacha náisiúnta atá i bhfeidhm maidir le pionóis chustaim, laistigh de thréimhse ama áirithe ó dháta chur i bhfeidhm forálacha den sórt sin, agus, gan mhoill, ó aon mhodhnú dá éis sin ar na forálacha sin. Tá rogha pionós custaim ag na Ballstáit, dá bhrí sin. Arna dtarraingt díreach ón reachtaíocht náisiúnta sna Ballstáit, tá éagsúlacht ag baint le córais na bpionós ar fud na mBallstát agus is féidir go dtiocfaidh athrú orthu le himeacht ama. Tá an tuarascáil seo ceaptha chun forbhreathnú leathan a thabhairt ar an gcóras aonair pionós i ngach Ballstát i gcomhréir le CCA. Is treoirphlean é den staid dhlíthiúil sna Ballstáit, bunaithe ar an ionchur a sholáthair siad i nGrúpa tionscadail arna bhunú ag an gCoimisiún chun na críche sin. Chuir na Ballstáit tuarascálacha tíre mionsonraithe isteach agus bhailíochtaigh cruinneas a gcuid forálacha dlí. Tugtar aghaidh ar na saincheisteanna a leanas sa tuarascáil: → Grúpa Tionscadail chun sonraí a bhailiú – Doiciméad Inmheánach Oibre atá nasctha leis an tuarascáil Bheartaigh an Coimisiún Grúpa Tionscadail a bhunú. Tugtar aghaidh sa mheabhrán míniúcháin ar struchtúr, ar mhodheolaíocht agus ar thorthaí obair an Ghrúpa Tionscadail. Léirítear na torthaí sin i nDoiciméad Inmheánach Oibre (‘SWD’) atá nasctha leis an tuarascáil seo (CUID 1 – Tábla comparáideach ginearálta agus CUID 2 go 4 – Bileoga Tíre Aonair). →Measúnú cainníochtúil / Comhlíontacht Tá oibleagáid ar na Ballstáit pionóis a fhorchur faoi fhorálacha ábhartha CCA. Tugtar aghaidh i dTeideal II ar shaincheist na comhlíontachta i ndáil leis na pionóis sin, ar bhonn níos beaichte go bhfuil glactha ag na Ballstáit uile le forálacha nua náisiúnta nó le forálacha a bhí ann cheana ach a tugadh cothrom le dáta i ndáil le pionóis. →Measúnú cáilíochtúil I dTeideal III na tuarascála, tugtar aghaidh, go mionsonraithe, ar na sonraí a sholáthair na Ballstáit de réir na gcritéar a leagadh amach le linn obair an Ghrúpa Tionscadail agus é struchtúrtha ar na forálacha ábhartha de CCA. → Conclúidí Cuirtear i dtábhacht i dTeideal V na conclúidí a tarraingíodh as an measúnú ar na sonraí a sholáthair na Ballstáit. Dealraíonn sé go bhfuil difríochtaí thar a bheith suntasach idir an cur chuige agus an mhodheolaíocht. Léiríonn an measúnú nach bhfuil ach fíorbheagán pointí cóineasaithe ann ón taobh sin de. Fiú nuair is féidir pointí cóineasaithe a shainaithint i measc líon ard Ballstát (na Ballstáit sin a chuireann pionóis choiriúla agus pionóis riaracháin i bhfeidhm, mar shampla) is suntasach fós na difríochtaí i dtéarmaí dhéine na bpionós, mhéideanna na bhfíneálacha nó théarmaí na dtréimhsí príosúnachta. D’fhéadfadh éiginnteacht dhlíthiúil a bheith ann do ghnóthaí agus saobhadh féideartha iomaíochta laistigh den mhargadh inmheánach toisc nach ann do chomhchóras sáruithe agus pionós, rud a d’fhágfadh go mbeadh leochaileachtaí ann maidir le bailiú ioncaim agus laigí maidir le forfheidhmiú beartais. Tabharfar breac‑chuntas ar obair leantach na tuarascála seo san athchóiriú atá le teacht ar Aontas Custaim an Aontais. Meabhrán Míniúcháin 1.Cúlra stairiúil Ag cur cineál éagsúil na gcóras pionós custaim sna Ballstáit san áireamh, ina gcuimsítear pionóis choiriúla in éineacht le pionóis riaracháin, ní cuid de reachtaíocht an Aontais maidir le custaim iad na pionóis chustaim. Dá bharr sin, níl pionóis i réimse an chustaim comhchuibhithe. Áirítear ar na Conarthaí an oibleagáid atá ar na Ballstáit bearta iomchuí a dhéanamh, cé acu go ginearálta nó go háirithe, chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí a eascraíonn as na Conarthaí nó a leanann as gníomhaíocht arna glacadh ag institiúidí an Aontais. Le Rialachán (CE, EURATOM) Uimh. 2988/95 ón gComhairle an 18 Nollaig 1995 maidir le cosaint leasanna airgeadais an Chomhphobail, leagadh amach an prionsabal maidir le pionóis riaracháin .

In 2008, leis an gCód Custaim Nuachóirithe tugadh isteach in airteagal 21 dá chuid, an oibleagáid atá ar na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún maidir lena gcórais phionóis. Rinne Grúpa Tionscadail Custaim measúnú sa réimse maidir le sáruithe agus pionóis chustaim . D’eisigh an Coimisiún tuarascáil an Ghrúpa in 2010 . Le Cód Custaim an Aontais, atá i bhfeidhm ó 2016, atreisíodh an oibleagáid ar na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún maidir leis na forálacha náisiúnta atá i bhfeidhm agus aon mhodhnú ina dhiaidh sin ar na forálacha náisiúnta sin. Ina Theachtaireacht Taking the Customs Union to the Next Level: a Plan for Action [An tAontas Custaim a thabhairt go dtí an Chéad Leibhéal Eile: Plean Gníomhaíochta] , arna ghlacadh i mí Mheán Fómhair 2020, chuir an Coimisiún i dtábhacht na saincheisteanna a eascraíonn as forfheidhmiú míchothrom na rialacha custaim agus bheartaigh sé, le tacaíocht na mBallstát i ngrúpa tionscadail, tuarascáil chuimsitheach chothrom le dáta a tharraingt suas maidir leis na córais aonair phionóis chustaim i ngach Ballstát. Le déanaí anuas, sa tuarascáil a foilsíodh i mí an Mhárta 2022 , leag an Grúpa Daoine Críonna maidir le Dúshláin atá os comhair an Aontais Custaim béim ar na héagsúlachtaí agus na difríochtaí atá i réimse na bpionós custaim, ach níos tábhachtaí ná sin, leagadh béim ar na hiarmhairtí a d’fhéadfadh teacht astu sin agus an gá atá le beart a dhéanamh sa réimse sin. 2.Comhthéacs Dlí Ceanglaítear le hAirteagal 4(3) CAE go ndéanfaidh na Ballstáit gach beart is gá chun a áirithiú go gcomhlíonfar oibleagáidí a eascraíonn as na Conarthaí nó a leanann as gníomhaíochtaí institiúidí an Aontais. Chun na críche sin, cé go bhfuil an rogha pionós i réimse an chustaim fós laistigh dá ndiscréid, ní mór dóibh a áirithiú, go háirithe, go ngearrtar pionós ar sháruithe ar dhlí an Aontais faoi choinníollacha, idir choinníollacha nós imeachta agus substainteacha, a fhágann go mbeidh an pionós éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Le hAirteagal 42(3) de CCA leagtar síos an oibleagáid atá ar na Ballstáit ‘fógra a thabhairt don Choimisiún, laistigh de 180 lá ó dháta chur i bhfeidhm an Airteagail sin, arna chinneadh i gcomhréir le hAirteagal 288(2), maidir leis na forálacha náisiúnta atá i bhfeidhm, mar a bheartaítear i mír 1 den Airteagal sin agus tabharfaidh sé fógra gan mhoill maidir le haon leasú ina dhiaidh sin a dhéanfaidh difear do na forálacha sin’. Le hAirteagal 42(1) de CCA, forchuirtear oibleagáid ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le pionóis nuair nach gcomhlíontar an reachtaíocht custaim. In éagmais chomhchuibhiú reachtaíocht an Aontais a bhaineann le pionóis chustaim, tá discréid ag na Ballstáit na pionóis is iomchuí dóibh féin a roghnú, agus prionsabail na comhréireachta, na héifeachtachta agus na hathchomhairleachta ar intinn acu , . Foráiltear sa treoir maidir le cosaint leasanna airgeadais an Aontais (an ‘treoir PIF’) le haghaidh roinnt cionta in aghaidh bhuiséad an Aontais, lena n‑áirítear imghabháil dleachtanna custaim. Cé go bhféadfadh sáruithe custaim teacht faoi raon feidhme na treorach PIF ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha dochta áirithe, níl an treoir PIF dírithe ach ar chionta d’aon ghnó amháin. Sáruithe custaim faoi CCA atá níos lú ná EUR 10 000 níl siad cumhdaithe ag treoir PIF, bídís d’aon ghnó nó de bharr faillí. 3.Príomh‑shaintréithe na Tuarascála Tuairisc ar sháruithe agus ar mhodheolaíocht CCA Sainaithníodh na hairteagail de CCA ina ndéantar foráil maidir le sárú agus tá liosta díobh sa tábla comparáideach ginearálta a ghabhann leis an Tuarascáil. Forbraíodh an anailís ar na pionóis a d’fhógair na Ballstáit maidir leis na sáruithe ar na hairteagail sin de CCA timpeall ar 10 gcritéar lena dtugtar pictiúr soiléir de chur i bhfeidhm Airteagal 42(1) de CCA. Measúnú cainníochtúil/Comhlíontacht Taispeántar leis na sonraí cainníochtúla a bailíodh sa tábla comparáideach ginearálta go ndéanann na Ballstáit foráil maidir le pionóis i gcás sáruithe faoi CCA agus dá bhrí sin is féidir a mheas go bhfuil siad ag comhlíonadh a n‑oibleagáide maidir le pionóis a ghlacadh. Tá sé tábhachtach a rá go dtarraingítear na pionóis sin ón reachtaíocht náisiúnta agus ní ó chur chuige agus modheolaíocht choiteann chomhchuibhithe. Measúnú cáilíochtúil / Éagsúlacht agus difríochtaí I dtéarmaí an mheasúnaithe cháilíochtúil, is cosúil go bhfuil an cás ar fud na mBallstát níos éagsúla, is é sin le rá, cé go bhfuil discréid ag gach Ballstát na pionóis is iomchuí dar leis a chur i bhfeidhm le haghaidh sárú ar leith ar CCA, tá difríocht sa mhodheolaíocht le linn do na pionóis a bheith á roghnú agus á gcur i bhfeidhm i dtéarmaí chineál agus thromchúis na bpionós araon. 4.Modheolaíocht Bhunaigh an Coimisiún grúpa tionscadail as a stuaim féin chun sonraí ábhartha a bhailiú ó na Ballstáit i gcomhair measúnú. ‘An Grúpa Tionscadail’ faoin gclár Custam 2020. Forbraíodh obair an Ghrúpa Tionscadail timpeall ar dhá chuspóir: a) aimsiú fíoras: faisnéis a bhailiú ó na Ballstáit chun tuarascáil chuimsitheach a chur i dtoll a chéile, agus b) treoirlínte : ar bhonn na faisnéise a bhailítear, agus i gcomhar leis na Ballstáit, iarracht a dhéanamh ar mheasúnú, ach ar bhealach neamhcheangailteach, maidir le cur i bhfeidhm na bpionós sna Ballstáit. Ní raibh rannpháirtíocht sa Ghrúpa Tionscadail éigeantach agus chláraigh na 27 mBallstát uile leis an ngrúpa. Tugadh cuireadh do bheirt saineolaithe neamhspleácha a bheith rannpháirteach sa Ghrúpa Tionscadail.

Rinneadh obair an ghrúpa i dtrí chruinniú iomlánacha agus 27 gcruinniú aonair ag féachaint do chásanna atá sonrach do gach tír. Bhí obair an Ghrúpa Tionscadail leagtha amach mar a leanas: a)Tugadh teimpléad réamhshainithe do chomhaltaí an ghrúpa, an ‘Bhileog Thíre’ ionas go raibh siad in ann faisnéis struchtúrtha a sholáthar i ndáil le sáruithe mar a leagtar amach sna hairteagail ábhartha de CCA. b)Baineadh úsáid as modheolaíocht choiteann sa bhileog thíre: -Liosta de na hAirteagail ábhartha in CCA dá ndéantar foráil maidir le sárú arbh éigean do na Ballstáit na pionóis ábhartha a sholáthar ina leith de réir a reachtaíochta náisiúnta. -Bhí na sonraí a bailíodh leagtha amach timpeall ar dheich gcritéar ábhartha lenar fhéidir measúnú agus comparáid oibiachtúil a dhéanamh. c)Grúpáladh na sonraí a bailíodh i dtábla comónta ginearálta inar leanadh an mhodheolaíocht choiteann chéanna agus a leanadh sna bileoga tíre aonair. Aisghabhadh líon sonraí ina dhiaidh de thoradh obair an Ghrúpa Tionscadail, a bhuí do rannpháirtíocht ghníomhach na mBallstát. Taispeántar sna bileoga tíre aonair (a léirítear sa Doiciméad Inmheánach Oibre (‘SWD’) – Codanna 2-4) gur chomhlíon na Ballstáit uile a gcuid oibleagáidí, trí phionóis a ghlacadh i réimse an chustaim, ag tarraingt óna reachtaíocht náisiúnta. Bhí an measúnú ar na sonraí leagtha amach i dtábla ginearálta, arna léiriú i gCuid 1 de Doiciméad Inmheánach Oibre. Sa tábla sin bailítear na forálacha uile a bhaineann le sáruithe ar CCA, mar a leagtar amach i reachtaíocht náisiúnta gach Ballstáit, agus tugtar forbhreathnú leathan ann de staid reatha sna Ballstáit. Tá an tuarascáil reatha bunaithe ar fhaisnéis mhionsonraithe arna soláthar ag na Ballstáit agus le cúnamh na mBallstát. TEIDEAL I. Gluais téarmaí Chun críocha na tuarascála seo, sainítear na téarmaí seo a leanas mar a leanas sa Doiciméad Inmheánach Oibre atá nasctha leis an tuarascáil agus sa téarmaíocht maidir leis na critéir a úsáideadh mar bhunús na tuarascála: 1)Smachtbhannaí. Aon bheart, idir bheart riaracháin, coiriúil, airgid etc. arna ghlacadh as sárú ar fhoráil CCA. Beidh ‘smachtbhannaí’ nasctha go docht le réimse an Chustaim sa tuarascáil seo. 2) Pionós. Aon bheart, idir bheart riaracháin, coiriúil, airgid etc. arna ghlacadh as sárú ar fhoráil CCA. 3)Cion a bhaineann le custaim. Tagraíonn cionta a bhaineann le custaim le sárú ar fhoráil CCA. Ní úsáidfear ach amháin sárú Custaim sa tuarascáil seo. 4)Sárú. Tagraíonn sárú do shárú ar fhoráil CCA. Sa tuarascáil seo, tagróidh ‘sárú’ go docht do sháruithe i réimse an chustaim. TEIDEAL II. Cur i láthair na nAirteagal ábhartha in CCA agus critéir i gcomhair measúnú

2.1 Na hAirteagail ábhartha in CCA agus na critéir a úsáidtear i gcomhair measúnú Bhí an measúnú bunaithe ar airteagail CCA lena bhforchuirtear oibleagáidí ar oibreoirí a d’fhéadfaidís a shárú an . Is iad seo a leanas: Airteagail 15, 23, 51, 108, 127, 135, 137, 139, 140, 145, 147, 148, 149, 158, 163, 166, 167, 177, 179, 182, 185, 192, 211, 233, 241, 242, 244, 244, 245, 257, 262, 263, 267, 270, 271 agus 274 Forbraíodh an anailís ar na pionóis a d’fhógair na Ballstáit maidir leis na sáruithe ar na hairteagail sin de CCA timpeall ar na deich gcritéar seo a leanas lena dtugtar pictiúr soiléir de chur i bhfeidhm Airteagal 42(1) de CCA. Cineál na smachtbhannaí → Is féidir le dhá chineál smachtbhannaí a bheith i gceist: smachtbhannaí riaracháin nó smachtbhannaí coiriúla. Cinntear leis an gcritéar seo cé na cineálacha smachtbhannaí a úsáidtear le haghaidh sárú sonrach. Is é an critéar sin an ceann is cinntithí toisc go gcuidíonn sé chun idirdhealú a dhéanamh idir na córais dhifriúla smachtbhannaí a oibríonn sna Ballstáit. Faillí nó intinn → De réir an chineáil smachtbhanna arna fhorchur, breithníonn na Ballstáit faillí nó intinn le linn dóibh cineál an smachtbhanna arna fhorchur a chinneadh. Dliteanas → Cinntear leis an gcritéar cé acu ar féidir nó nach féidir le daoine dlítheanacha a bheith faoi dhliteanas sna Ballstáit le linn do smachtbhannaí a bheith á bhforchur. An cineál smachtbhanna → Sainaithnítear sa chritéar na cineálacha difriúla smachtbhannaí, cé acu de chineál airgid, príosúnachta nó aon chineál eile smachtbhanna is féidir a fhorchur. Tairseacha → Tagraíonn an critéar sin don íosmhéid agus don uasmhéid a fhorchuirtear i dtéarmaí smachtbhannaí. Socrú → Chun imeachtaí coiriúla a sheachaint, féadfar nós imeachta socraíochta a roghnú. Nuair is ann d’fhachtóirí maolaitheacha → Gach fachtóir a rannchuidíonn i dtreo deireadh a chur leis an smachtbhanna arna fhorchur. Nuair is ann d’fhachtóirí géaraitheacha → Na fachtóirí uile lena bhféadfaí smachtbhanna níos tromchúisí a chinneadh. Na tréimhsí teorann → Na teorainneacha ama uile ar féidir a mheas go bhfuil nós imeachta curtha i gcrích laistigh díobh. Tagairt do na forálacha náisiúnta atá i bhfeidhm → Nasc leis na forálacha náisiúnta atá i bhfeidhm. Teideal III. Measúnú cáilíochtúil / Comhlíontacht 4.2Measúnú cáilíochtúil As an measúnú foriomlán tagtar ar an gconclúid go bhforchuireann gach Ballstát pionóis i réimse an chustaim, arna dtarraingt óna reachtaíocht náisiúnta nó ó fhorálacha sonracha a glacadh chun críoch sáruithe ar CCA. I gcás inar ghlac na Ballstáit forálacha sonracha i bhfianaise CCA, is de chineál riaracháin go heisiach iad na forálacha sin. Taispeántar sa chéad chuid den tábla comparáideach ginearálta cineál na bpionós, a dtugtar aghaidh orthu sa chuid seo a leanas den Tuarascáil seo. Mar sin féin, tríd is tríd, is é is aidhm leis a thaispeáint go bhfuil na Ballstáit ag comhlíonadh na hoibleagáide a leagtar síos in airteagal 42(1) de CCA. Cuirtear i dtábhacht sa chuid chéanna den tábla ginearálta réimsí nach gcuirtear pionóis i bhfeidhm iontu, go ginearálta nó de réir an cháis shonraigh sna Ballstáit. Tá dhá cheann de na réimsí sin ar na cinn is feiceálaí: ØAirteagal 108 de CCA – Neamhíocaíocht dleachtanna allmhairiúcháin nó onnmhairiúcháin ag an duine atá faoi dhliteanas iad a íoc laistigh den tréimhse a fhorordaítear: Níor ghlac 11 Bhallstát pionóis as an sárú sin. Níl neamhíocaíocht dleachtanna allmhairiúcháin inphionóis faoin dlí riaracháin ná faoin dlí coiriúil, ach tá sé faoi réir beart forfheidhmithe. ØSaorlimistéir - airteagal 135(2), airteagal 244(1) agus 245 de CCA - ní hann dóibh i ngach Ballstát agus dá bhrí sin níor ghlac na Ballstáit sin pionóis chuige sin. Is cásanna aonair iad limistéir eile nach nglactar pionóis iontu agus níl ach líon teoranta díobh ann. Sa líon teoranta cásanna sin, cumhdaíonn Airteagal ginearálta in CCA an sárú i gceist agus níor ghlac an Ballstát bearta sonracha sa chomhthéacs sin ach ligeadh dó a bheith cumhdaithe ag an smachtbhanna arna fhorchur leis an Airteagal ginearálta. Teideal IV. Measúnú cáilíochtúil ar fhorálacha na mBallstát – Éagsúlacht agus difríochtaí 1.Breithnithe ginearálta Ní chuirtear cosc ar chóineasuithe idir córais pionóis náisiúnta mar gheall ar an éagsúlacht atá eatarthu. Go háirithe, féachann na córais dhifriúla chun foráil a dhéanamh maidir le pionóis atá athchomhairleach, éifeachtúil agus comhréireach mar a shonraítear in CCA. Áirithíonn an Chúirt Bhreithiúnais go n‑urramaítear na coincheapa sin, atá suibiachtúil ar roinnt bealaí, trína gcuid foirmeacha a shainiú. I dtéarmaí cosúlachtaí, níl aon chás atá díreach cosúil lena chéile in aon Bhallstát, sa chiall go gcuireann gach ceann acu an pionós ceannann céanna i bhfeidhm, leis na módúlachtaí céanna, maidir leis an sárú céanna. D’fhéadfadh cóineasuithe a bheith idir Ballstáit áirithe nó grúpaí Ballstát. Tá córas ag móramh na mBallstát mar shampla lena ndéantar foráil maidir le pionóis riaracháin agus choiriúla araon. Cuireann a bhformhór acu tréimhsí teorann i bhfeidhm, baineann a bhformhór úsáid as fachtóirí géaraitheacha nó maolaitheacha nuair a bhíonn tromchúis smachtbhanna arna fhorchur á chinneadh acu, etc. (soláthraítear anailís mhionsonraithe i bpointí 2 go 7 den tuarascáil seo). Taispeántar sna bileoga tíre aonair agus sa tábla comparáideach ginearálta an chaoi a bhféadfadh bearta difriúla a bhaineann le pionóis a bheith difriúil ó Bhallstát amháin go Ballstát eile. Níl aon amhras ach go n‑eascraíonn na difríochtaí sin de bharr discréid a bheith ag gach Ballstát an cineál pionóis a chuirfidh sé i bhfeidhm maidir le sárú sonrach a roghnú é féin agus toisc go dtarraingítear ón reachtaíocht náisiúnta iad. Mar gheall air sin, faoi reachtaíocht náisiúnta Bhallstáit amháin d’fhéadfaí féachaint ar shárú faoi CCA díreach mar shárú riaracháin ach i mBallstát eile d’fhéadfadh imeachtaí coiriúla a bheith i gceist leis. Féadfaidh Ballstáit eile pionóis riaracháin a chur i bhfeidhm i gcás nach dtrasnaítear tairseach áirithe, agus os cionn na tairsí sin, is de chineál coiriúil a bheidh sa phionós arna fhorchur.

Tá foráil in Airteagal 51 de CCA maidir leis an sárú seo a leanas: ‘Nuair nach gcoimeádann oibreoir eacnamaíoch na doiciméid agus an fhaisnéis a bhaineann le baint amach foirmiúlachtaí custaim trí aon mhodh inrochtana sa tréimhse ama a éilíonn custaim’. Sa chomhthéacs seo, forchuireann 12 Bhallstát smachtbhanna riaracháin, déanann 5 Bhallstát foráil maidir le pionóis choiriúla agus riaracháin araon (tá an rogha idir an dá chineál pionóis i mBallstáit a dhéanann foráil maidir leis an dá cheann mionsonraithe i bpointe 2 den tuarascáil reatha), ní dhéanann Ballstát amháin foráil maidir le smachtbhanna agus déanann 9 mBallstát foráil maidir le pionóis choiriúla. 2.Cineál na bpionós: smachtbhanna riaracháin nó smachtbhanna coiriúil Tá tábhacht ag baint le cineál an smachtbhanna custaim ar roinnt cúiseanna, amhail na nósanna imeachta is infheidhme, forfheidhmiú agus ré an smachtbhanna agus na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith aige d’oibreoirí. Ó thaobh iarmhairtí de, d’fhéadfadh tionchar a bheith ag cineál an smachtbhanna custaim ar oibreoirí sa mhéid a bhaineann lena stádas mar oibreoir eacnamaíoch údaraithe (AEO). Ar na ceanglais maidir le stádas AEO a fháil agus a chothabháil tá an ceanglas nach mbeidh sárú tromchúiseach déanta ag an oibreoir ar na rialacha custaim ná sáruithe leantacha ar na rialacha sin. Is critéir iad cáiliú sáraithe mar ‘sárú tromchúiseach’ nó mar ‘sárú leantach’ chun an cineál smachtbhanna is infheidhme a chinneadh (féach fachtóirí géaraitheacha) a thiocfaidh chun bheith ina smachtbhanna coiriúil sa chás seo i gcás na mBallstát a oibríonn córais lena gceadaítear pionóis choiriúla agus pionóis riaracháin araon. Ní gá an t‑idirdhealú sin a dhéanamh sna Ballstáit sin nach gcuireann ach pionóis choiriúla i bhfeidhm. Mar sin féin, is é an iarmhairt atá ag an ngné seo ar an oibreoir ná go bhféadfadh sé a bheith níos deacra, sna Ballstáit sin a chuireann pionóis choiriúla i bhfeidhm, stádas AEO a fháil nó a chothabháil i gcomparáid leis na Ballstáit sin nach gcuireann ach pionóis riaracháin i bhfeidhm, rud a fhágann nach bhfuil an deis chéanna ag gach oibreoir. Léiríonn measúnú ar chineál na bpionós arna gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit cé chomh casta is atá na modhanna a úsáideann na Ballstáit agus pionós á shainiú acu. Léiríonn na sonraí a soláthraíodh go gcuireann na Ballstáit sin a úsáideann córas lena bhforchuirtear pionóis choiriúla agus pionóis riaracháin, na córais sin i bhfeidhm maidir leis an sárú céanna faoin airteagal céanna de CCA . Measadh gur Ballstáit iad na Ballstáit sin a bhfuil pionóis Choiriúla agus pionóis Riaracháin acu (pointe a) thíos). Cuireann trí Bhallstát pionóis riaracháin den chuid is mó i bhfeidhm faoi réir na n‑eisceachtaí de sháruithe áirithe faoi CCA, nuair nach ndéantar foráil iontu ach maidir le pionóis choiriúla. Breathnaíodh ar na trí Bhallstát sin mar thíortha a bhfuil córais riaracháin pionóis acu ar an iomlán (pointe d) thíos) Léiríodh an méid seo a leanas maidir le cineál na bpionós san anailís ar na sonraí a cuireadh ar fáil: a)Tá córas ag 14 Bhallstát ina ndéantar foráil maidir le pionóis choiriúla agus pionóis riaracháin ; b)Tá córas ag ocht mBallstát nach ndéantar foráil ach maidir le pionóis choiriúla ; c)Tá pionóis riaracháin ag dhá Bhallstát; d)Feidhmíonn trí Bhallstát pionóis riaracháin den chuid is mó . Fíor 1: Cineál na bpionós Ó thaobh an dlí de, déanann cúirt choiriúil pionóis choiriúla a fhorchur ach déileálann comhlacht riaracháin (na húdaráis chustaim de ghnáth) le pionóis riaracháin. Agus na Ballstáit ag déileáil le pionóis riaracháin is gné thábhachtach é an ceart chun achomhairc a shainítear in CCA lasmuigh den cheart chun achomharc a dhéanamh i nósanna imeachta coiriúla. Leagtar amach an ceart chun achomhairc in Airteagal 44 de CCA. Nós imeachta dhá chéim atá i gceist: 1) baineann an chéad chéim le dúshlán a thabhairt do chinneadh na n‑údarás custaim ó thaobh riaracháin de (easaontaíonn an t‑oibreoir go hoifigiúil leis na cinntí custaim a dhéanann difear go díreach dó) agus 2) déantar foráil sa dara céim don fhéidearthacht achomharc a dhéanamh in aghaidh an chinnidh os comhair cúirte riaracháin náisiúnta, de réir na bhforálacha atá i bhfeidhm sna Ballstáit. Cé nach critéar é an nós imeachta seo chun meastóireacht a dhéanamh ar an mbileog thíre aonair le haghaidh sonraí a bhailiú, tá sé deimhnithe ag na Ballstáit go n‑áirithíonn siad go léir an nós imeachta achomhairc dhá chéim seo. Léiríonn an ghrafaic thuas i bhFíor 1 go n‑úsáideann 52 % den iomlán de 27 mBallstát córas a fheidhmíonn pionóis choiriúla agus pionóis riaracháin araon. De réir na sonraí a cuireadh ar fáil, agus pionóis á gcur i bhfeidhm, is cosúil go n‑úsáidtear an mhodheolaíocht chéanna ar fud na mBallstát agus cineál an smachtbhanna á chinneadh acu. Leis an modheolaíocht seo déantar foráil maidir le dhá fhachtóir atá le cur san áireamh: tairseacha (ag féachaint do mhéid na ndleachtanna, luach na n‑earraí, etc.) agus fachtóirí géaraitheacha (i gcás inar féidir an uasfhíneáil riaracháin a chinneadh nó an sárú a cháiliú mar shárú coiriúil trí fhachtóirí géaraitheacha). Ós rud é nach ndearnadh meastóireacht ar an gcritéar sin chun críche na tuarascála seo agus cé go bhfuil roinnt faisnéise curtha ar fáil ag na Ballstáit maidir leis an teorainn ar os a cionn a mbreithneofar smachtbhanna de chineál coiriúil a chur i bhfeidhm, ní dhéanfar meastóireacht ar an ngné sin sa tuarascáil seo. 3. Faillí nó intinn I bhformhór na mBallstát, déantar idirdhealú idir sáruithe a rinneadh d'aon ghnó agus sáruithe a rinneadh le faillí ar an reachtaíocht custaim. Mar sin féin, i gcás dhá Bhallstát (Poblacht na Seice , an Chróit) ní critéar chun meastóireacht a dhéanamh ar an sárú é faillí nó intinn, ós rud é gur pionóis riaracháin is mó a chuirtear i bhfeidhm sna Ballstáit sin.

4.Dliteanas daoine nádúrtha agus daoine dlítheanacha Tá dliteanas daoine nádúrtha agus daoine dlítheanacha araon ar cheann de na pointí cóineasaithe idir na Ballstáit. Ní dhéantar tagairt sa mheasúnú ar an gcritéar seo don sainmhíniú ar duine dliteanach. Ní dhearnadh measúnú ach ar leitheadúlacht dhliteanais daoine nádúrtha i gcomparáid le dliteanas daoine dlítheanacha. Sainaithnítear in CCA cheana féin na daoine a d’fhéadfadh a bheith faoi dhliteanas i gcás sárú ar fhorálacha custaim. I gcás daoine nádúrtha, is cosúil go n‑aithníonn na Ballstáit go léir na cineálacha céanna daoine agus a shainaithnítear in CCA. Is é an chonclúid a baineadh as an measúnú foriomlán ná go bhféadfaidh na Ballstáit freisin daoine dlítheanacha a chur faoi dhliteanas i leith sárú ar fhorálacha custaim, chomh maith le daoine nádúrtha. Is léir ó na sonraí a sainaithníodh go bhfuil an scéal níos éagsúlaí, áfach, maidir le daoine dlítheanacha. Cé gur féidir daoine dlítheanacha a chur faoi dhliteanas go teoiriciúil i leith sáruithe sna 27 mBallstát ar fad, ní bhíonn dliteanas i leith daoine dlítheanacha i gceist le gach cineál sáraithe, i ngach Ballstát. Ní féidir ach le daoine nádúrtha sáruithe áirithe a dhéanamh . ØAirteagal 15 CCA – tá daoine dlítheanacha faoi dhliteanas ach amháin i Málta agus sa Pholainn ØAirteagal 23(2) CCA – tá daoine dlítheanacha faoi dhliteanas ach amháin i Málta, sa Pholainn agus sa tSualainn ØMar ghné ghinearálta, ní bhíonn daoine dlítheanacha faoi dhliteanas i Málta, sa Pholainn ná sa Liotuáin, cé is moite de sháruithe teoranta faoi CCA. Léiríodh sa mheasúnú freisin gurb é an duine a dhéanann ionadaíocht don duine dlítheanach a bheidh faoi dhliteanas na bpionós custaim. Go ginearálta, maidir le daoine dlítheanacha, ní ghearrfar ach pionóis riaracháin, i.e. fíneáil (i dteannta le pionóis choimhdeacha áirithe nó gan na pionóis sin). 5.Cineál na bpionós Tá cineál na bpionós ceangailte go díreach lena nádúr dlíthiúil. Is ionann an mhodheolaíocht a úsáidtear chun an critéar seo a mheasúnú agus an mhodheolaíocht atá leagtha amach i bpointe 2 den tuarascáil seo: Cineál na bpionós arna gcur i bhfeidhm. Léiríonn an measúnú ar na sonraí a cuireadh ar fáil go n‑úsáidtear dhá phríomhchineál pionós i ngach Ballstát (mar phrionsabal ginearálta): fíneálacha (cibé acu fíneálacha riaracháin nó fíneálacha coiriúla) agus príosúnacht. Tugtar léargas níos soiléire i bhFíor 2 ar na cineálacha pionós a úsáidtear sna Ballstáit:

Fíor 2: Cineálacha fíneálacha Chomh maith leis an dá phríomhchineál pionós seo, úsáidtear pionóis éagsúla eile (pionóis choimhdeacha). De réir na hanailíse foriomlána, is féidir pionós coimhdeach a shainiú mar smachtbhanna nach féidir, de ghnáth, seasamh leis féin ach a chuirtear i bhfeidhm i dteannta le príomh‑smachtbhanna. Is é an pionós coimhdeach is coitianta coigistiú na n‑earraí agus/nó na bearta a bhaineann leis na húdaruithe. Tá na coincheapa seo san áireamh freisin in CCA. Faoi Airteagal 198 de CCA, tugtar de chumhacht do na Ballstáit earraí a choigistiú agus tá siad in ann bearta a ghlacadh maidir leis na húdaruithe i gcás inar sáraíodh ceanglais na bhforálacha sin. Léiríonn anailís ar na sonraí a cuireadh ar fáil go gcuireann 17 mBallstát pionóis choimhdeacha i bhfeidhm mar aon leis na príomhphionóis. Léirítear i bhFíor 3 na ceithre chineál pionós coimhdeach a úsáidtear. Úsáideann an anailís i bhFíor 3 modheolaíocht choiteann, gan a chur san áireamh ach líon na mBallstát a úsáideann an cineál céanna pionóis. Fíor 3: Pionóis choimhdeacha

6.Socrú Foráiltear in Airteagal 42(2) de CCA ‘i gcás ina gcuirfear pionóis riaracháin i bhfeidhm, is i bhfoirm amháin díobh seo a leanas, inter alia, a bheidh siad, nó sa dá fhoirm: (a) muirear airgid a ghearrfaidh na húdaráis chustaim, lena n‑áirítear, i gcás inarb iomchuí, socraíocht a chuirfear i bhfeidhm in áit agus in ionad pionóis choiriúil’. Cé gur uirlis thábhachtach í an tsocraíocht mar go gceadaítear léi go bhféadfaí imeachtaí coiriúla nó nósanna imeachta dlíthiúla fada agus costasacha a sheachaint, etc., ní úsáideann ach 17 mBallstát an uirlis seo maidir le pionóis i réimse an chustaim. Baineann an fhéidearthacht cás a réiteach go príomha le sáruithe inar féidir imeachtaí coiriúla a sheachaint agus is éard atá i gceist leis an bhféidearthacht a bhaineann le socrú a dhéanamh ná go n‑admhaítear ciontacht agus go n‑íocfar pionós. 7.Méid na bpionós airgeadais agus fad na príosúnachta Bunaithe ar na sonraí a ndearnadh measúnú orthu, tá méid na fíneála airgeadais, cibé acu an fhíneáil riaracháin nó an fhíneáil choiriúil í, agus fad na príosúnachta a fhéadfar a fhorchur, ar cheann de na réimsí ina dtagann éagsúlachtaí suntasacha chun cinn ar fud na mBallstát ó thaobh déine de. Úsáidtear modheolaíocht chomhchoiteann sa mheasúnú. Tugtar forbhreathnú mionsonraithe ar na fíneálacha agus ar na blianta príosúnachta sna táblaí a léirítear in SWD. Cuirtear san áireamh sa mheasúnú foriomlán an t‑íosmhéid agus an t‑uasmhéid a chuirtear i bhfeidhm agus pionós á ghearradh, cibé acu trí fhíneáil nó trí phríosúnacht. ·Seasta: ó EUR 200 go dtí EUR 600 000 (sa Spáinn), ·Arna ríomh de réir chéatadán na ndleachtanna a imghabhadh nó de réir luach na n‑earraí (is ionann an céatadán is airde agus suas le 600 % sa Spáinn) nó ·Fíneálacha in aghaidh an lae (is ionann fíneáil lae agus aonad fíneála atá bunaithe, os cionn fíneáil íosta, ar ioncam pearsanta an chiontóra.): Úsáideann 7 , mBallstát córas fíneálacha lae; is ionann uasleibhéal na bhfíneálacha do dhaoine nádúrtha agus suas le 6 000 uair an íoschaighdeán maireachtála (EUR 50) sa Liotuáin. Is ionann uasleibhéal na bhfíneálacha do dhaoine nádúrtha agus suas le 100 000 uair an íoschaighdeán maireachtála (EUR 50) sa Liotuáin.

Maidir le príosúnachta, bíonn an téarma príosúnachta idir 1 go 30 lá ar a laghad (san Eastóin) agus 10 mbliana (sa Rómáin). 8.Imthosca maolaitheacha nó imthosca géaraitheacha Agus cinneadh á dhéanamh maidir le cibé acu an gá nó nach gá smachtbhanna a fhorchur agus maidir le méid an smachtbhanna sin, d’fhéadfadh go mbeadh ar na húdaráis na himthosca a bhaineann leis na cásanna a chur san áireamh. Is féidir go mbeidh ann do ghnéithe a meastar pionóis níos déine a bheith iomchuí ina leith, i.e. imthosca géaraitheacha. I gcodarsnacht leis sin, d’fhéadfadh go mbeadh ar údaráis imthosca maolaitheacha a chur san áireamh freisin chun na pionóis a laghdú. Cuirtear an dá rud sin i bhfeidhm go forleathan sna Ballstáit, toisc go gcuireann siad go léir imthosca géaraitheacha agus imthosca maolaitheacha san áireamh agus leibhéal an phionóis á chinneadh acu. Úsáidtear modheolaíocht chomhchoiteann san anailís fhoriomlán agus na Ballstáit a úsáideann na himthosca maolaitheacha nó na himthosca géaraitheacha céanna a gcur san áireamh. Tá difríochtaí suntasacha ann idir na Ballstáit. Léiríonn an anailís gur ann do 17 bhfachtóir ghéaraitheacha éagsúla agus do 19 bhfachtóir mhaolaitheacha éagsúla, ar féidir iad a chur san áireamh agus pionóis á bhforchur. Is iad na tosca géaraitheacha is mó a úsáidtear ná an choireacht eagraithe (19 mBallstát) , atitimeachas (24 Bhallstát) , intinn chalaoiseach (17 mBallstát) , méid na ndleachtanna a imghabhadh (17 mBallstát) , stádas an chiontóra (10 mBallstát) agus foréigean a úsáid (10 mBallstát) . Maidir le himthosca maolaitheacha, is iad na cinn is mó a úsáidtear ná comhar le custaim (10 mBallstát) , faillí (gan intinn chalaoiseach a bheith ann) (13 Bhallstát) , íocaíocht láithreach (9 mBallstát , déine an tsáraithe (9 mBallstát) agus meon macánta (9 mBallstát) . 9.Teorainneacha ama Léiríonn anailís ar na sonraí a cuireadh ar fáil go bhfuil teorainneacha ama fós ar cheann de na gnéithe is éagsúlaí ar fud na mBallstát, rud a fhágann go bhfuil ann d’éagsúlachtaí. Is gné thábhachtach de chórais pionós custaim iad teorainneacha ama. Cuidíonn teorainneacha ama arna sainiú go soiléir chun deimhneacht dhlíthiúil a mhéadú agus nósanna imeachta cothroma a chinntiú. Úsáidtear modheolaíocht chomhchoiteann chun teorainneacha ama a mheasúnú trí anailís a dhéanamh ar thrí chatagóir a bhféadfadh feidhm a bheith ag teorainneacha ama maidir leo: teorainn ama chun nós imeachta a thionscnamh, teorainn ama chun smachtbhanna a fhorchur agus teorainn ama chun smachtbhanna a fhorfheidhmiú. Léiríonn na sonraí a ndearnadh measúnú orthu go gcuireann beagnach gach Ballstát teorainneacha ama i bhfeidhm ina gcórais smachtbhannaí custaim. Mar sin féin, tá an scéal níos casta nuair a dhéantar anailís ar an modh a úsáidtear agus teorainneacha ama á bhforchur. Dealraíonn sé go leanann teorainneacha ama chun nós imeachta a thionscnamh agus teorainneacha ama chun pionóis a fhorchur na prionsabail chéanna agus na srianta ama céanna nó, ar aon chuma, is cosúil go bhfuil nasc idir na teorainneacha sin. Léirítear sa tuairisc thíos go gcuirfidh roinnt Ballstát na teorainneacha céanna i bhfeidhm don dá chatagóir de theorainn ama (mar shampla, más gá nós imeachta a thionscnamh laistigh de 5 bliana, ní mór an smachtbhanna a fhorchur ag deireadh na 5 bliana sin). Deonóidh Ballstáit eile tréimhse áirithe le haghaidh an nós imeachta féin agus beidh tréimhse eile ann chun na pionóis a fhorchur, tréimhse a thosaíonn ag deireadh na tréimhse roimhe sin. Léiríonn sonraí freisin go gcuirtear tús le ríomh na dteorainneacha ama ón tráth a tharla an sárú. Leis an teorainn ama chun nós imeachta a thionscnamh, cuirtear cosc ar na húdaráis chustaim nó ar na húdaráis bhreithiúnacha tús a chur le nós imeachta chun pionós a ghearradh ar oibreoir eacnamaíoch mar gheall ar shárú custaim tar éis tréimhse áirithe. Tá teorainn ama den sórt sin i bhfeidhm i ngach Ballstát seachas an Chipir .

Mar sin féin, tá na héagsúlachtaí maidir le teorainneacha ama ar fud na mBallstát sách suntasach: ·Suas le 5 bliana san Ostair, sa Bheilg, sa Ghréig, san Fhionlainn, sa Fhrainc, sa Chróit, san Ungáir, sa Laitvia (mar a bhfuil feidhm ag an teorainn ama is ísle – 3 lá ), san Ísiltír, sa Pholainn, sa Phortaingéil agus sa tSlóvaic ·Idir 5 agus 10 mbliana i bPoblacht na Seice, sa Danmhairg , in Éirinn, san Iodáil, i Lucsamburg, i Málta, sa Rómáin, sa Spáinn agus sa tSlóivéin ·Níos mó ná 10 mbliana sa Ghearmáin, sa Liotuáin agus sa tSualainn A mhéid a bhaineann leis an teorainn ama chun pionós a fhorchur tar éis an nós imeachta a thionscnamh, úsáideann na Ballstáit go léir seachas an Chipir, Málta agus an Ísiltír an teorainn ama sin. Sna cásanna sin, rinneadh na himeachtaí a thionscnamh, ach níor gearradh pionós fós. Go ginearálta, is ionann an teorainn ama seo agus an teorainn ama chun nós imeachta a thionscnamh agus, mar sin, is gá an pionós a chur chun feidhme laistigh den teorainn ama chun an nós imeachta a thionscnamh. Is ann do Bhallstáit ann freisin nach bhfuil aon teorainn ama iontu chun pionós a fhorchur tar éis an nós imeachta a thionscnamh. Maidir leis an teorainn ama chun smachtbhanna a fhorghníomhú, is é an prionsabal a rialaíonn an teorainn ama tosaigh, a luaithe a ghlacfar an cinneadh maidir le pionós, gur cheart an smachtbhanna a fhorghníomhú gan mhoill. Ní úsáideann Éire, Málta , agus an Laitvia, teorainneacha ama den sórt sin. I mBallstáit amhail an Bheilg, an Eastóin , an Fhionlainn, an Ghearmáin, an Ungáir, an Liotuáin, an Ghréig, an Ísiltír, an Pholainn, an Phortaingéil, an Rómáin, an tSlóvaic, an tSlóivéin agus an Spáinn féadfaidh an teorainn ama a bheith idir 1 go 20 bliain agus 25 bliana. I gcás na mBallstát eile, féadfaidh an teorainn ama a bheith idir 6 mhí (Poblacht na Seice) agus 15 bliana (an Eastóin). Léirítear sa tuairisc thuas go gcuireann roinnt Ballstát na teorainneacha céanna i bhfeidhm don dá chatagóir teorainn ama (mar shampla, más gá nós imeachta a thionscnamh laistigh de 5 bliana, ní mór an smachtbhanna a fhorchur ag deireadh na 5 bliana sin), agus deonaíonn Ballstáit eile tréimhse áirithe don nós imeachta féin agus baineann forchur na bpionós leas as tréimhse eile a thosaíonn ag deireadh na tréimhse roimhe sin. Léiríonn sonraí freisin go gcuirtear tús le ríomh na dteorainneacha ama ón tráth a tharla an sárú.