maidir leis an seasamh a ghlacfar thar ceann an Aontais Eorpaigh sa cheathrú seisiún is seachtó den Chomhthionól Eagraíochta Domhanda Sláinte

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.Ábhar an togra

Baineann an togra seo le bunú an tseasaimh a ghlacfar thar ceann an Aontais ag an gceathrú seisiún is seachtó den Chomhthionól Domhanda Sláinte (WHA) i ndáil le Cinneadh a ghlacadh atá beartaithe maidir leis na módúlachtaí/próiseas chun conradh idirnáisiúnta a bhunú maidir leis an gcomhrac in aghaidh paindéimí.

2.Comhthéacs an togra

2.1.An Eagraíocht Dhomhanda Sláinte

Bunaíodh an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS) ina sainghníomhaireacht sláinte de chuid na Náisiún Aontaithe i gcomhréir le téarmaí Airteagal 57 de Chairt na Náisiún Aontaithe. Tháinig Bunreacht na hEagraíochta Domhanda Sláinte i bhfeidhm an 7 Aibreán 1948 agus sainítear príomhchuspóir na heagraíochta ann ‘an leibhéal sláinte is airde is féidir a chinntiú do gach pobal’.

Tá stádas breathnóra ag an Aontas Eorpach laistigh de EDS. Bunaíodh an stádas sin trí mhalartú litreacha a foilsíodh san Iris Oifigiúil an 4 Eanáir 2001. Áiríodh ar an malartú ‘Memorandum concerning the framework and arrangements for cooperation between the World Health Organization and the Commission of the European Communities’ [Meabhrán maidir leis an gcreat agus na socruithe le haghaidh comhar idir an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte agus Coimisiún na gComhphobal Eorpach]. Tá Ballstáit uile an Aontais ina gcomhaltaí de EDS.

2.2.An Comhthionól Domhanda Sláinte

Is é an Comhthionól Domhanda Sláinte príomhchomhlacht rialaithe EDS. Is iad príomhfheidhmeanna an Chomhthionóil Dhomhanda Sláinte beartais EDS a chinneadh, an tArd‑Stiúrthóir a cheapadh, beartais airgeadais a mhaoirsiú, agus an buiséad clár atá beartaithe a athbhreithniú agus a fhormheas.

Bíonn an Comhthionól Domhanda Sláinte á thionól gach bliain sa Ghinéiv, san Eilvéis. Beidh an ceathrú seisiún is seachtó den Chomhthionól á thionól go fíorúil ón 24 Bealtaine go dtí an 1 Meitheamh 2021.

De réir Airteagal 59 de Bhunreacht EDS, tá vóta amháin ag gach Comhalta sa Chomhthionól Domhanda Sláinte. Is trí thromlach na gComhaltaí atá i láthair agus a vótálann a dhéantar cinntí, ach amháin i líon beag cásanna mar a leagtar amach in Airteagal 60 den Bhunreacht, lena sonraítear go bhfuil gá le tromlach dhá thrian. Go praiticiúil, déanfar gach iarracht teacht ar chomhaontú trí chomhthoil. Níl aon cheart vótála ag an Aontas Eorpach.

Faoi Airteagal 19 de Bhunreacht EDS, tugtar an t‑údarás don Chomhthionól Domhanda Sláinte coinbhinsiúin nó comhaontuithe a ghlacadh i ndáil le hábhar ar bith a thagann faoi inniúlacht na hEagraíochta.

2.3.An gníomh atá beartaithe sa cheathrú seisiún is seachtó den Chomhthionól Domhanda Sláinte

I mí na Bealtaine 2021, le linn a cheathrú seisiún is seachtó, meastar go nglacfaidh an Comhthionól Domhanda Sláinte cinneadh nós imeachta maidir le modúlachtaí/próiseas chun conradh idirnáisiúnta a bhunú maidir leis an gcomhrac i gcoinne paindéimí. Go sonrach, is é is cuspóir don chinneadh Cruinniú Idir-rialtasach a bhunú chun Creat‑Choinbhinsiún EDS um ullmhacht agus freagairt phaindéimeach a dhréachtú agus a chaibidliú lena mheas ag an gComhthionól Sláinte Domhanda faoi Airteagal 19 de Bhunreacht EDS.

3.An seasamh a ghlacfar thar ceann an Aontais

Tá an tAontas agus a chuid Ballstát ar thús cadhnaíochta sna hiarrachtaí idirnáisiúnta chun an tslándáil dhomhanda sláinte a neartú agus tá an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte ar thús cadhnaíochta freisin, go háirithe maidir le hullmhacht agus freagairt d’éigeandálaí sláinte, ar bhonn na gConclúidí ón gComhairle i mí na Samhna 2020 maidir le ról an Aontais i neartú EDS inter alia.

Tá plé á dhéanamh faoi láthair ar an togra chun conradh idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích maidir le paindéimí i gcomhthéacs na n‑iarrachtaí leanúnacha idirnáisiúnta chun slándáil dhomhanda sláinte a threisiú i bhfianaise na gceachtanna a foghlaimíodh ón bpaindéim. Is é an aidhm fhoriomlán ba cheart a bheith ag Conradh den sórt sin gealltanas polaitiúil agus dlíthiúil do struchtúr domhanda sláinte feabhsaithe a áirithiú.

Dá mbeadh an tAontas rannpháirteach i bhforbairt conartha den sórt sin, bheadh sin i gcomhréir le hAirteagal 21(1) CAE lena ndearbhaítear an méid seo a leanas: ‘Féachfaidh an tAontas le caidrimh a fhorbairt agus comhpháirtíochtaí a thógáil le tríú tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta, réigiúnacha nó domhanda a pháirtíonn na prionsabail chéanna dá dtagraítear sa chéad fhomhír. Cuirfidh sé réitigh iltaobhacha ar fhadhbanna coiteanna chun cinn, go háirithe faoi chuimsiú na Náisiún Aontaithe.’ D’athdhearbhaigh an Chomhairle Eorpach i mí Feabhra 2021 go bhfuil sí tiomanta do ‘slándáil dhomhanda sláinte a chur chun cinn, lena n‑áirítear tríd an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte a neartú agus trí obair a dhéanamh chun conradh idirnáisiúnta maidir le paindéimí a bhaint amach faoi chuimsiú na heagraíochta sin’.

Cé nach ndearnadh cinneadh faoina raon feidhme beacht go fóill, is é atá beartaithe leis an gConradh idirnáisiúnta aghaidh a thabhairt ar bhagairtí tromchúiseacha trasteorann ar an tsláinte. Is dócha go mbainfidh an cuspóir sin le réimsí beartais atá fréamhaithe faoi Theideal XIV de Chuid III CFAE ach d’fhéadfadh sé baint a bheith aige freisin le roinnt airteagal eile den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, an méid seo a leanas mar shampla: