P9_TA(2022)0023

Tionchar na n-athchóirithe náisiúnta cánach ar gheilleagar an Aontais

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Feabhra 2022 maidir le tionchar na n-athchóirithe náisiúnta cánach ar gheilleagar an Aontais (2021/2074(INI))

(2022/C 342/02)

Tá Parlaimint na hEorpa,

— ag féachaint d’Airteagail 110-113 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) a bhaineann le comhchuibhiú na reachtaíochta maidir le cánacha láimhdeachais, dleachtanna máil agus cineálacha eile cánachais indírigh,

— ag féachaint d’Airteagail 114-118 CFAE, lena gcumhdaítear cánacha a bhfuil tionchar indíreach acu ar bhunú an mhargaidh aonair,

— ag féachaint do Thuarascáil Bhliantúil an Choimisiúin maidir le Cánachas 2021 – Athbhreithniú ar bheartais chánach i mBallstáit AE,

— ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Iúil 2020 maidir le plean gníomhaíochta le haghaidh cánachas cothrom agus simplí a thacaíonn leis an straitéis téarnaimh (COM(2020)0312),

— ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Bealtaine 2021 dar teideal Business taxation for the 21st century [Cánachas Gnó don 21ú hAois] (COM(2021)0251),

— ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 24 Meán Fómhair 2020 maidir le hAontas na Margaí Caipitil do dhaoine agus do ghnólachtaí – plean gníomhaíochta nua (COM(2020)0590),

— ag féachaint do na moltaí tírshonracha ón gCoimisiún a foilsíodh faoi chuimsiú an tSeimeastair Eorpaigh agus do na measúnuithe a rinne sé ar na pleananna téarnaimh agus athléimneachta a thíolaic na Ballstáit mar chuid den tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta,

— ag féachaint do shuirbhé an Choimisiúin ó 2020 dar teideal Tax policies in the European Union [Beartais chánach san Aontas Eorpach],

— ag féachaint do chonclúidí Chruinniú na Comhairle Gnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais, a tionóladh an 1 Nollaig 1997, maidir leis an mbeartas cánach – Rún ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle an 1 Nollaig 1997 i dtaca le cód iompair maidir leis an gcánachas gnó – Cánachas ar choigilteas (1),

— ag féachaint do thuarascáil ón gCoimisiún an 29 Meán Fómhair 2015 dar teideal Tax reforms in EU Member States 2015 – Tax policy challenges for economic growth and fiscal sustainability [Athchóirithe cánach i mBallstáit AE 2015 – Dúshláin an bheartais cánach i dtaca le fás eacnamaíoch agus an inbhuanaitheacht fhioscach],

— ag féachaint don fhorléargas ar na córais chánach fhabhracha a scrúdaigh an Mheitheal um an gCód Iompair (Cánachas Gnó) ó cruthaíodh í i mí an Mhárta 1998,

— ag féachaint do thuarascáil ón Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) an 21 Aibreán 2021 dar teideal Tax Policy Reforms 2021 – Special Edition on Tax Policy during the COVID-19 Pandemic [Athchóirithe an Bheartais Cánach 2021 – Eagrán Speisialta maidir leis an mBeartas Cánach le linn Phaindéim COVID-19],

— ag féachaint don réiteach dhá cholún chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin chánach a eascraíonn as digitiú an gheilleagair ar tháinig Creat Cuimsitheach ECFE/G20 maidir le Creimeadh an Bhoinn agus Aistriú Brabúis ar chomhaontú faoi,

— ag féachaint do thuarascáil ó ECFE an 19 Bealtaine 2020 dar teideal Tax and Fiscal Policy in Response to the Coronavirus Crisis: Strengthening Confidence and Resilience [Beartas Cánach agus Fioscach mar Fhreagairt ar Ghéarchéim an Choróinvíris: Muinín agus Athléimneacht a Chothú],

— ag féachaint do pháipéar beartais an 25 Bealtaine 2021 ón gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta dar teideal Taxing Multinationals in Europe [Cáin a ghearradh ar Chuideachtaí Ilnáisiúnta san Eoraip],

— ag féachaint don tuarascáil féintionscnaimh uaithi maidir le beartas an Aontais i dtaca le cleachtais dhíobhálacha chánach a athchóiriú (lena n-áirítear an Mheitheal um an gCód Iompair a athchóiriú),

— ag féachaint do rún uaithi an 7 Deireadh Fómhair 2021 maidir le beartas an Aontais i dtaca le cleachtais chánach dhíobhálacha a athchóiriú (lena n-áirítear an Mheitheal um an gCód Iompair a athchóiriú) (2),

— ag féachaint do rún uaithi an 16 Meán Fómhair 2021 maidir le cur chun feidhme cheanglais an Aontais maidir le faisnéis chánach a mhalartú: dul chun cinn, ceachtanna a foghlaimíodh agus bacainní le sárú (3),

— ag féachaint do rún uaithi an 15 Eanáir 2019 maidir leis an gcomhionannas inscne agus beartais chánach in AE (4),

— ag féachaint do rún uaithi an 21 Deireadh Fómhair 2021 maidir le Páipéir Phandóra: impleachtaí do na hiarrachtaí chun sciúradh airgid, imghabháil cánach agus seachaint cánach a chomhrac (5),

— ag féachaint don tuarascáil ón bhFaireachlann Eorpach um Cháin dar teideal New Forms of Tax Competition in the European Union: an Empirical Investigation [Cineálacha Nua Iomaíochta Cánach san Aontas Eorpach: Imscrúdú Eimpíreach], a foilsíodh i mí na Samhna 2021,

— ag féachaint do Threoir 2011/16/AE ón gComhairle an 15 Feabhra 2011 maidir le comhar riaracháin i réimse an chánachais agus lena n-aisghairtear Treoir 77/799/CEE (6) (Treoir an Chomhair Riaracháin),

— ag féachaint d’Airteagal 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

— ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Ghnóthaí Eacnamaíochta agus Airgeadaíochta (A9-0348/2021),

A. de bhrí gur pléadh saincheist na gcleachtas díobhálach cánach agus gur moladh athchóirithe, i rún ó Pharlaimint na hEorpa an 7 Deireadh Fómhair 2021 maidir le beartas an Aontais i dtaca le cleachtais chánach dhíobhálacha a athchóiriú (lena n-áirítear an Mheitheal um an gCód Iompair a athchóiriú); de bhrí gur imir éifeachtaí gearrthéarmacha phaindéim COVID-19 agus an claochlú struchtúrach fadtéarmach mar thoradh ar na treochtaí déimeagrafacha, ar an digitiú agus ar an aistriú i dtreo samhail eacnamaíoch atá neodrach ó thaobh carbóin de tionchar ar roghanna na mBallstát maidir le ceapadh beartas cánach amach anseo;

B. de bhrí, cé gurb iad na Ballstáit den chuid is mó atá freagrach as an mbeartas cánach, go bhfuil gá le comhchuibhiú agus comhordú sa mhargadh aonair i dtaca le beartas cánach a leagan síos chun comhtháthú an mhargaidh aonair a chur chun cinn tuilleadh agus creimeadh an bhoinn cánach a chosc; de bhrí gur féidir le bearta náisiúnta tionchar a imirt ar bhailiú cánach Ballstát eile agus gur féidir leo iomaíocht chóir agus infheistíochtaí a shaobhadh;

C. de bhrí go gcuireann ilroinnt an bheartais cánach constaicí éagsúla roimh chuideachtaí agus saoránaigh sa mhargadh aonair, go háirithe fiontair bheaga agus mheánmhéid (FBManna), lena n-áirítear éiginnteacht dhlíthiúil, rómhaorlathas, baol an chánachais dhúbailte agus deacrachtaí a bhaineann le haisíocaíochtaí cánach a éileamh; de bhrí go ndéantar gníomhaíocht eacnamaíoch trasteorann a dhíspreagadh leis na constaicí sin agus gur féidir leo an margadh aonair a shaobhadh; de bhrí go gcruthaíonn ilroinnt beartais baol d’údaráis chánach amhail neamhchánachas dúbailte agus arbatráiste (amhail pleanáil cánach agus cleachtais ionsaitheacha seachanta cánach); de bhrí go bhfuil na Ballstáit fós ag cailleadh ioncam cánach de dheasca lúba ar lár idir reachtaíocht na mBallstát éagsúil, nó idir reachtaíocht na mBallstát agus reachtaíocht tríú tíortha, agus ar cúis le cleachtais dhíobhálacha chánach iad, agus go meastar go gcailltear idir EUR 36-37 mbilliún agus EUR 160-190 billiún d’ioncam in aghaidh na bliana de dheasca seachaint cánach corparáide; de bhrí go gcuireann ilroinnt beartais le costas an fhorfheidhmithe atá le seasamh ag na húdaráis chánach;

D. de bhrí, laistigh de gheilleagar sóisialta margaidh AE, gur cheart go mbeadh sé mar aidhm le leibhéil leormhaithe chánach agus dlíthe cánach atá simplí agus soiléir go mbeadh a laghad saofa ann is féidir; de bhrí gur cheart go dtacódh beartais fhónta chánach le comhlíonadh na gcuspóirí beartais a leagtar amach in Airteagal 3 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, rud as a dtiocfaidh sochaithe níos cothroime agus níos inbhuanaithe agus lena bhfeabhsófar iomaíochas AE agus a chuid Ballstát; de bhrí go bhfuil athruithe móra agus athmheastóireacht ar na beartais chánachais atá ann faoi láthair i gceist leis an téarnamh eacnamaíoch agus na dúshláin a bhaineann leis an ngéarchéim aeráide, leis an aistriú éiceolaíoch agus le digitiú an gheilleagair; de bhrí nár cheart go gcuirfeadh bearta fioscacha bac ar thionscnaimh phríobháideacha lena ngintear fás eacnamaíoch, lena ndéantar geilleagair tíortha a athmhúscailt agus lena gcuirtear cruthú post chun cinn in AE;

E. de bhrí go mbíonn córais éifeachtúla chánach trédhearcach, go mbíonn sé éasca cloí leo agus go ngineann siad ioncam leanúnach cánach; de bhrí go n-aistríonn athchóirithe cánach atá dírithe ar fhás an t-ualach cánach i dtreo cánacha tomhaltais agus maoine agus go bhfuil sé mar aidhm leo an bonn cánach a leathnú;

F. de bhrí nach ionann an réasúnaíocht a bhíonn le hathchóirithe náisiúnta cánach i ngach cás, rud a léiríonn na saintréithe struchtúracha a bhaineann le geilleagair na mBallstát, agus go bhféadfadh bunchúiseanna éagsúla a bheith leo amhail an cánachas a dhéanamh níos iontaofa agus níos cinnte, fás eacnamaíoch a chothú, ioncam a mhéadú, an dáileadh a fheabhsú, dreasachtaí iompraíochta a leagan síos agus coinneáil suas le hathruithe struchtúracha sa gheilleagar;

G. de bhrí go bhfuil difear suntasach idir an leibhéal foriomlán cánachais (is é sin na cánacha agus ranníocaíochtaí sóisialta éigeantacha) idir na Ballstáit, mar a léirítear leis an difríocht sa chóimheas cánachais/OTI a bhí idir 22,1 % in Éirinn agus 46,1 % sa Danmhairg in 2019; de bhrí, ar an iomlán, go bhfuil an t-ualach cánach san Aontas (40,1 %) níos airde ná mar atá i ngeilleagair ardfhorbartha eile (ba é 34,3 % meán ECFE in 2018); de bhrí gur tháinig laghdú ó 46,52 % in 1980 go 25,85 % in 2020 ar an meánráta ualaithe cánach reachtúla corparáide i dtíortha ECFE, arb ionann é agus laghdú 44 % le 40 bliain anuas;

H. de bhrí go raibh comhdhéanamh an mheascáin cánach in AE, san iomlán, seasmhach den chuid is mó sa tréimhse 2004-2019, agus gur tháinig méadú beag ar leibhéal foriomlán an ioncaim cánach; de bhrí go bhfuil éagsúlacht mhór i gcomhdhéanamh an mheascáin cánach (sciaranna coibhneasta na gcánacha saothair, tomhaltais, caipitil, comhshaoil agus eile) in AE, agus go bhfuil meascán cánach ag roinnt Ballstát a chuireann níos mó leis an bhfás ná an meascán cánach atá ag Ballstáit eile;

I. de bhrí go ndealraíonn sé gur chuir an iomaíocht láidir chánach in AE go mór leis an laghdú géar ar na rátaí cánach corparáide agus go bhfuil an meánráta cánach corparáide san Eoraip faoi bhun an mheánráta i dtíortha ECFE dá thoradh sin;

J. de bhrí, le linn na paindéime, gur bhain cuid mhaith tíortha leas as athchóirithe cánach chun tacú leis an ngeilleagar agus nach raibh ach cuid de na bearta sin sealadach; de bhrí gur chuimsigh na hathchóirithe cánach sin bearta maidir le faoiseamh láithreach do ghnólachtaí agus do theaghlaigh amhail tarchuir íocaíochta, tabhairt ar aghaidh níos fearr caillteanais agus aisíocaíochtaí cánach luathaithe, mar aon le bearta spreagtha atá dírithe ar théarnamh;

K. de bhrí gur tháinig Creat Cuimsitheach ECFE/G20 maidir le Creimeadh an Bhoinn agus Aistriú Brabúis ar chomhaontú faoi na príomhghnéithe d’athchóiriú dhá cholún ar an gcóras cánach idirnáisiúnta chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a eascraíonn as digitiú an gheilleagair, lena n-áirítear íosráta cánach corparáide éifeachtach 15 %;

Barúlacha ginearálta

1. á mheabhrú go bhfuil lánchead ag na Ballstáit cinneadh a dhéanamh faoin gcuid beartas eacnamaíoch féin agus go háirithe faoina gcuid beartas cánach féin laistigh de theorainneacha chonarthaí AE agus a mhéid a dhéantar dlí an Aontais a thrasuí agus a fhorfheidhmiú go cuí, cé go bhféadfadh ilroinnt beartais agus éagothroime iomaíochta san Aontas a bheith ann mar thoradh air sin; á mheabhrú go bhfágann sé sin gur féidir iomaíocht chóir a bheith ann agus go gcuirtear srian le margadh aonair AE a bheith á shaobhadh;

2. ag tabhairt dá haire go bhfuil sreafaí móra trádála, infheistíochta agus airgeadais i measc na mBallstát cruthaithe ag an margadh aonair, mar thoradh ar shaorghluaiseacht na dtosca táirgeachta agus ar an dlúthchaidreamh eacnamaíoch le tíortha comharsanachta nach bhfuil in AE; ag tabhairt dá haire go bhfuil bonn agus ráta cánach gach tíre fite fuaite le bonn agus ráta cánach tíortha eile mar gheall ar an idirspleáchas domhain sin, rud a mhéadaíonn iarmhairtí na cánach corparáide go háirithe;

An Tionchar ar Fhiontair Bheaga agus Mheánmhéide (FBManna)

3. ag tabhairt dá haire go meastar gurb ionann na costais a bhaineann le comhlíonadh cánach a bhíonn ar chuideachtaí móra ilnáisiúnta agus thart ar 2 % de na cánacha a íoctar, agus i gcás fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), gurb ionann an meastachán sin agus thart ar 30 % de na cánacha a íoctar; á mheabhrú gurb iad cuideachtaí na hEorpa, go háirithe FBManna, an dream is mó a chothaíonn fás eacnamaíoch agus a chruthaíonn poist; á mheabhrú go bhfuil scéimeanna forbartha ag roinnt Ballstát lena ngearrfaí cáin ar bhrabúis a dhéanfaí i gcomhthéacs idirnáisiúnta ag ráta níos ísle ná an ráta náisiúnta ainmniúil, rud a chuirfeadh FBManna faoi mhíbhuntáiste iomaíoch ( 7 ) ; ag tabhairt dá haire thairis sin go léiríonn fianaise eimpíreach gur lú cáin a ghearrtar ar bhrabúis na gcuideachtaí móra ilnáisiúnta de ghnáth ná mar a ghearrtar ar bhrabúis na gcuideachtaí móra náisiúnta, rud a léiríonn aistriú brabúis ó chuideachtaí cleamhnaithe ardchánach go cinn ísealchánach;

4. á thabhairt chun suntais gur féidir le héagsúlachtaí sna córais náisiúnta chánach constaicí a chur roimh FBManna atá ag iarraidh feidhmiú thar theorainneacha; á chur i bhfios go bhfuil níos lú acmhainní ag FBManna, le hais fiontair ilnáisiúnta, le caitheamh ar chomhlíonadh cánach agus barrfheabhsú cánach; ag tabhairt le fios go bhfuil an sciar den chaiteachas a úsáidtear i dtaobh comhlíonadh cánach níos airde i gcás FBManna ná mar atá i gcás fiontair ilnáisiúnta;

5. ag tabhairt dá haire, ach an bonn cánach a chomhchuibhiú amhail an comhbhonn don cháin chorparáide nó “Gnólachtaí san Eoraip: Creat le haghaidh Cánachas Ioncaim” ( Business in Europe: Framework for Income Taxation – BEFIT), go bhféadfaí laghdú a dhéanamh ar an gcostas a bhaineann le comhlíonadh cánach i gcás FBManna a bhíonn ag oibriú i níos mó ná Ballstát amháin; á chur in iúl gur geal léi, dá bhrí sin, an teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le cánachas gnó don 21ú haois ina luaitear go gcuireann an easpa comhchórais don cháin chorparáide sa Mhargadh Aonair an t-iomaíochas siar agus go gcruthaítear míbhuntáiste iomaíoch dá bharr i gcomparáid le margaí tríú tíortha’; á athdhearbhú go mbeidh rialtais in ann cothrom iomaíochta a chur ar fáil dá gcuid FBManna trí cháin a ghearradh ar bhrabúis sa tír ina ndéantar na gníomhaíochtaí eacnamaíocha; á thabhairt chun suntais gur gá cáin a ghearradh ar chorparáidí trí fhoirmle chothrom agus éifeachtach a úsáid chun cearta cánachais a leithdháileadh ar thíortha, foirmle lena ndéantar tosca amhail an lucht saothair agus sócmhainní inláimhsithe a bheith ann a chur san áireamh; ag tabhairt dá haire nach bhfuiltear ag dréim leis go bhfoilseofar an togra ón gCoimisiún maidir le BEFIT go dtí 2023; á iarraidh ar an gCoimisiún dlús a chur le próiseas an ghlactha agus á iarraidh ar na Ballstáit teacht ar chomhaontú go pras faoi thogra uaillmhianach le haghaidh leabhar rialacha Eorpach maidir le cáin chorparáide;

6. ag tabhairt dá haire go ranncuideoidh Parlaimint na hEorpa, san idirphlé le saineolaithe, leis na parlaimintí náisiúnta agus leis na saoránaigh, le treoirphrionsabail a fhorbairt sula dtíolacfaidh an Coimisiún an togra maidir le BEFIT in 2023;

7. ag tabhairt dá haire go bhfuil córais tiomnaithe tugtha isteach ag a lán Ballstát agus ag an Aontas chun tacú le FBManna amhail rialacha speisialta CBL chun na rátaí cánach éifeachtacha níos airde agus na costais níos airde maidir le comhlíonadh cánach a fhritháireamh i gcás FBManna; á chur i bhfáth, cé gur rud dearfach an chóir speisialta sin, ar an iomlán, má bhaintear leas cuí aisti, go mbeadh baol ann go mbeadh tuilleadh saobhadh á thabhairt isteach sa chóras agus go mbeadh seans ann go ndéanfaí tuilleadh pleanáil ionsaitheach cánach, agus go bhféadfadh sí cur tuilleadh le castacht an chórais ar an iomlán; á iarraidh ar na Ballstáit sochair chánach a cheapadh do FBManna ar bhealach a bheadh comhsheasmhach leis an gcóras cánach ar an iomlán agus a spreagfadh FBManna le méadú;

8. ag tabhairt dá haire gur minic gur lú a bhíonn FBManna in ann caillteanais a iompar nó a mhaoiniú ná cuideachtaí móra mar gheall ar shreafaí airgid atá níos teoranta; á chur in iúl gur geal léi, ina leith sin, moladh ón gCoimisiún an 18 Bealtaine 2021 maidir le cóireáil cánach i dtaca le caillteanais le linn ghéarchéim COVID-19 ( 8 ) agus á iarraidh ar na Ballstáit na moltaí sin a chur san áireamh;

An beartas cánach a chomhchuibhiú agus a chomhordú

9. á thabhairt chun suntais go bhféadfadh ilroinnt na mbeartas náisiúnta cánach tionchar saofa a imirt ar mhargadh aonair AE agus go bhféadfadh sí dochar a dhéanamh do gheilleagar AE; á chur in iúl gur geal léi go bhfuil sásraí comhordúcháin forbartha ag an Aontas amhail nósanna imeachta um athbhreithniú piaraí laistigh den Mheitheal um an gCód Iompair agus moltaí tírshonracha i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh; á chreidiúint gur gá an dá shásra sin a fheabhsú tuilleadh; á chur i bhfios go láidir go ndéanann na Ballstáit, laistigh den Mheitheal um an gCód Iompair, athscrúdú nó leasú ar na bearta cánach atá ann cheana, nó go gcuireann siad deireadh leo, bearta arb ionann iad agus iomaíocht dhíobhálach cánach, agus staonann siad ó bhearta nua den sórt sin a thabhairt isteach ina dhiaidh sin; á mheabhrú, ina leith sin, gur ghlac Parlaimint na hEorpa seasamh i mí Dheireadh Fómhair 2021 inar iarradh go ndéanfaí athchóiriú ar chritéir, raon feidhme agus rialachas na Meithle um an gCód Iompair chun cánachas cothrom a áirithiú laistigh de AE;

10. ag tabhairt le fios gur mhol an Coimisiún do shé Bhallstát srian a chur le pleanáil ionsaitheach cánach mar chuid de mholtaí tírshonracha 2020; ag aithint an dea-thionchair a bhí ag na moltaí tírshonracha ó thaobh athchóirithe riachtanacha cánach a chothú sna Ballstáit a fuair moltaí faoi phleanáil ionsaitheach cánach agus, san am céanna, á chur in iúl gur saoth léi nár thug roinnt Ballstát aghaidh fós ar na moltaí tírshonracha maidir le pleanáil ionsaitheach cánach;

11. á mheabhrú go bhfuil dlúthnasc idir an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus na moltaí tírshonracha, lena n-áirítear na cinn a bhaineann leis an gcánachas, mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta ( 9 )

12. á thabhairt chun suntais go bhfuil na rialacha maidir le comhar idir údaráis chánach na mBallstát á leagan síos i dTreoir an Chomhair Riaracháin ó 2011 i leith d’fhonn feidhmiú cuí an mhargaidh aonair a áirithiú; á chur in iúl gur geal léi go bhfuil raon feidhme na Treorach sin á leathnú ar bhonn leanúnach ó 2011 i leith chun réimsí nua a chur san áireamh chun srian a chur le calaois chánach agus seachaint cánach agus go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta le blianta beaga anuas; á mheabhrú gur ghlac Parlaimint na hEorpa tuarascáil ar an gcur chun feidhme i mí Mheán Fómhair 2021 ina n-aithnítear go bhfuil easnaimh sa chaoi a gcuireann na Ballstáit Treoir an Chomhair Riaracháin chun feidhme agus ina leagtar béim ar an ngá atá leis an malartú faisnéise idir na húdaráis náisiúnta chánach a neartú;

13. ag tabhairt dá haire go bhfuil teorainneacha leis an bpróiseas cinnteoireachta atá sa Chomhairle faoi láthair chun freagairt do na riachtanais reachtacha atá ann an comhordú i measc na mBallstát a chothú agus cleachtais dhíobhálacha chánach a chomhrac; á iarraidh go bhféachfaí ar na féidearthachtaí uile a chuireann CFAE ar fáil; á mheabhrú gur féidir an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 116 CFAE a chur i bhfeidhm má tá cleachtais dhíobhálacha chánach ag saobhadh na hiomaíochta sa mhargadh aonair;

14. á thabhairt chun suntais, chun an tionchar a uasmhéadú, gurb é an leibhéal is fearr chun beartas cánach a chomhordú ná ar an leibhéal idirnáisiúnta trí G20/ECFE; á chur i bhfáth, mar sin féin, gur cheart tíortha atá i mbéal forbartha a chur san áireamh go hiomlán sa phróiseas caibidlíochta; ag tabhairt dá haire, go stairiúil, gur dóchúla go nglacfadh an Chomhairle na tograí cánach de chuid AE atá bunaithe ar chomhaontuithe idirnáisiúnta;

15. ag aithint, áfach, gur minic a bhíonn deacrachtaí ag caibidlíochtaí idirnáisiúnta i réimse an chánachais teacht ar chomhthoil agus, dá bhrí sin, go mbíonn siad mall chun aghaidh a thabhairt ar easnaimh an chórais idirnáisiúnta cánach; ag moladh, i gcásanna den sórt sin, go bhféachfadh AE ar bheith ar thús cadhnaíochta trí dhea-shampla a thabhairt gan dochar do chaibidlíochtaí idirnáisiúnta;

16. á chur in iúl gur geal léi an comhaontú stairiúil ar thángthas air laistigh de Chreat Cuimsitheach ECFE/G20 maidir leis an gcóras idirnáisiúnta cánach a athchóiriú bunaithe ar an réiteach dhá cholún a bhfuil sé mar aidhm leis a áirithiú go leithdháilfear brabúis agus cearta cánachais ar bhonn níos cothroime i measc na dtíortha i dtaca leis na cuideachtaí ilnáisiúnta is mó agus is brabúsaí agus go mbeidh fiontair ilnáisiúnta faoi réir ráta éifeachtach cánach 15 %; ag tathant ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit oibriú le chéile agus a áirithiú go dtrasuífear i ndlí an Aontais Creat-Chomhaontú Cuimsitheach ECFE/G20 maidir leis an dá cholún mar a d’fhógair Uachtarán an Choimisiúin é sa Litir Intinne uaithi a bhí ag gabháil le Staid an Aontais 2021; á iarraidh ar an gComhairle na tograí sin a ghlacadh go pras chun go mbeidh éifeacht leis ó 2023 ar aghaidh; á iarraidh ar na Ballstáit féachaint ar thacú le comhaontuithe idirnáisiúnta comhchosúla le haghaidh cineálacha eile cánacha oiriúnacha;

Moltaí agus réimsí le haghaidh athchóiriú

17. ag tabhairt le fios, i réimsí a bhfuil an-tábhacht ag baint leo ó thaobh fheidhmiú an mhargaidh aonair de, amhail an cánachas agus aontas na margaí caipitil, go bhfuil gá le tuilleadh comhchuibhithe, bíodh sin trí chomhordú níos fearr a bheith ann idir na Ballstáit nó trí ghníomhaíocht de chuid AE;

18. á chur i bhfáth go n-úsáideann na Ballstáit critéir éagsúla fós chun stádas cónaithe cánach a chinneadh, rud a fhágann go mbíonn baol go dtarlóidh cánachas dúbailte nó neamhchánachas dúbailte; á mheabhrú, ina leith sin, gur leagadh tionscnaimh amach i bplean gníomhaíochta an Choimisiúin i mí Iúil 2020 a bhfuil sé mar aidhm leo togra reachtach a chur ar aghaidh faoi 2022 nó 2023 chun soiléiriú a thabhairt ar an áit a measfar go bhfuil cáiníocóirí atá gníomhach thar theorainneacha san Aontas ina gcónaitheoirí chun críoch cánach; ag súil leis an togra sin ar cheart go mbeadh sé d’aidhm aige cinneadh níos comhsheasmhaí a áirithiú i leith cónaí cánach laistigh den mhargadh aonair;

19. ag tabhairt dá haire go dteastaíonn ardleibhéal comhordaithe agus comhchuibhithe beartas mar gheall ar an digitiú agus an spleáchas trom ar shócmhainní doláimhsithe, ar dúshláin iad don chóras cánach, chun cothrom iomaíochta a bhunú agus chun a áirithiú go mbeidh cuideachtaí digiteacha ag rannchuidiú go cothrom leis na sochaithe ina ndéanann siad gnó; ag tabhairt dá haire gur lean roinnt Ballstát ar aghaidh le cánacha náisiúnta digiteacha a thabhairt isteach in ainneoin na caibidlíochta atá ar siúl faoi láthair ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta; ag tabhairt dá haire go raibh dea-thionchar aige sin ar an díospóireacht idirnáisiúnta; á chur i bhfáth gur cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta náisiúnta sin tar éis réiteach idirnáisiúnta éifeachtach a chur chun feidhme;

20. á mheabhrú gur thoiligh an tAontas acmhainn dhílis nua a chur chun feidhme bunaithe ar thobhach digiteach mar bhealach chun an ionstraim théarnaimh NextGenerationEU a mhaoiniú agus á iarraidh ar an gCoimisiún tograí malartacha a chur chun tosaigh a bheidh i gcomhréir leis na gealltanais idirnáisiúnta;

21. á chur in iúl gur saoth léi go bhfuil na difríochtaí sna nósanna imeachta maidir le cáin a choinneáil siar agus aisíocaíocht chánach a choinneáil siar ina gconstaic mhór i gcónaí ar chomhtháthú breise aontas na margaí caipitil; á chur in iúl gur geal léi an fógra atá déanta ag an gCoimisiún go ndéanfar tionscnamh reachtach a mholadh chun córas coiteann, caighdeánaithe agus uile-Aontais a thabhairt isteach chun faoiseamh cánach a choinneáil siar ag an bhfoinse;

22. á chur in iúl gur saoth léi an chlaontacht fiachais sa chánachas corparáideach rud is cúis le hasbhaintí flaithiúla cánach maidir le híocaíochtaí úis, cé nach féidir costais a bhaineann le maoiniú cothromais a asbhaint ar an gcaoi chéanna; ag leagan béim ar an míbhuntáiste struchtúrach atá le sárú ag cuideachtaí a bhíonn ag brath ar mhaoiniú cothromais, go háirithe más cuideachtaí óga agus beaga iad a mbíonn tearc-rochtain acu ar chreidmheas; ag tabhairt dá haire go bhféadfadh an chlaontacht fiachais sa chánachas corparáideach spreagadh a thabhairt do chuideachtaí an iomarca fiachais a ghlacadh;

23. ag tabhairt dá haire go mbíonn éagsúlacht mhór ann idir na Ballstáit maidir leis an gclaontacht fiachais; ag tabhairt dá haire go bhfuil liúntais le haghaidh cothromas corparáideach tugtha isteach ag roinnt Ballstát chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin; á mheabhrú gur baineadh leas as cuid de na liúntais sin le haghaidh cothromas corparáideach mar lúba ar lár sa chóras cánach, rud a fhágann gur féidir le fiontair ilnáisiúnta ús náisiúnta a asbhaint go saorga; á chur i bhfios gurbh fhearr cur chuige comhchoiteann Eorpach chun saobhadh sa mhargadh aonair a sheachaint;

24. á mheabhrú gur féidir dul i ngleic leis an gclaontacht sin trí chead a thabhairt laghdú a dhéanamh an athuair ar na costais a bhaineann le maoiniú cothromais nó trí na deiseanna asbhainte úis a laghdú; á mheabhrú gur mhol Parlaimint na hEorpa go ndéanfaí srian 20 % de thuilleamh an cháiníocóra roimh ús, cáin, dímheas agus amúchadh a chur le hasbhaint na róchostas iasachtaíochta agus gur ghlac an Chomhairle tairseach níos airde suas le 30 % ( 10 ) ; á mheabhrú, de réir ECFE, go bhféadfadh cóimheas 30 % a bheith ró-ard chun creimeadh an bhoinn agus aistriú brabúis a chosc go héifeachtach ( 11 )

25. á chur in iúl gur fada léi an togra ón gCoimisiún i dtaca le liúntas maidir leis an gclaontacht fiachais a laghdú; ag tathant ar an gCoimisiún measúnú tionchair críochnúil a dhéanamh agus forálacha éifeachtacha frithsheachanta a ionchorprú sa chaoi nach n-úsáidfear aon liúntas i leith cothromais mar uirlis nua le haghaidh chreimeadh an bhoinn;

26. ag tabhairt dá haire go bhféadfadh an ráta imeallach éifeachtach cánach (EMTR) a bheith ina thoisc chinntitheach do chorparáidí a dhéanann cinntí infheistíochta, mar aon le cáilíocht an bhonneagair, infhaighteacht lucht saothair atá oilte agus sláintiúil, agus cobhsaíocht náisiúnta ( 12 ) ; ag tabhairt dá haire go bhfuil éagsúlacht shuntasach in EMTR ó Bhallstát go Ballstát; á iarraidh ar an gCoimisiún féachaint an bhfuil an iomaíocht á saobhadh ag roinnt Ballstát trína EMTR a ísliú go saorga, e.g. tríd an sceideal dímheasa a luathú nó trí choigeartú a dhéanamh ar in-asbhainteacht chánach earraí áirithe, agus a chuid torthaí a chur in iúl do Pharlaimint na hEorpa;

27. ag tabhairt dá haire, cé gur féidir le rialuithe cánach soiléireacht dhlíthiúil a chur ar fáil do chuideachtaí, go bhféadfaí mí-úsáid a bhaint astu freisin trí chóireáil fhabhrach cánach a dheonú; á chur i bhfios, áfach, gurb é córas simplí cánach an bealach is fearr chun deimhneacht dhlíthiúil a bhunú;

28. á chur in iúl gur geal léi go bhfuil an Coimisiún toilteanach a ról bunreachtúil a chur i bhfeidhm chun saobhadh na hiomaíochta a chomhrac trí úsáid a bhaint as dlí na hiomaíochta; á chur in iúl gur saoth léi go ndearna na cúirteanna náisiúnta agus Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh roinnt cinntí a rinne an Coimisiún le déanaí i gcásanna iomaíochta iomráiteacha i réimse an chánachais a chur ar neamhní;

29. á thabhairt chun suntais go bhféadfaidh dreasachtaí cánach arna gcur i bhfeidhm ar bhealach atá freagrach go fioscach agus a bhaineann leis an taighde agus an fhorbairt phríobháideach (e.g. trí chreidmheasanna cánach, liúntais fheabhsaithe nó sceidil dímheasa choigeartaithe) a bheith ina gcuidiú le caiteachas foriomlán geilleagair ar thaighde agus forbairt a mhéadú, agus go mbíonn seachtrachtaí dearfacha ag gabháil leis sin go minic; á chur in iúl gur ábhar imní di, áfach, gur beag a dhéanann dreasachtaí cánach amhail córais boscaí paitinne/boscaí maoine intleachtúla chun an caiteachas ar thaighde agus forbairt a mhéadú agus go bhféadfadh sé an margadh aonair a shaobhadh trí aistriú brabúis agus pleanáil ionsaitheach cánach a spreagadh; ag tabhairt dá haire gur cheart go mbeadh sé mar aidhm le dreasachtaí cánach infheistíochtaí san fhíorgheilleagar a mhealladh agus, dá bhrí sin, gur cheart go mbeidís bunaithe ar chaiteachas seachas ar bhrabús chun díriú ar bhealach níos fearr ar ionchur na nuálaíochta; á iarraidh ar an gCoimisiún treoirlínte a mholadh maidir le dreasachtaí cánach nach saobhann an margadh aonair, go háirithe trí thús áite a thabhairt do dhreasachtaí atá bunaithe ar chostais, atá teoranta ó thaobh ama de, a ndéantar measúnú rialta orthu, a aisghairtear i gcás nach bhfuil aon dea-thionchar acu, atá teoranta ó thaobh an raoin feidhme gheografaigh de agus ar díolúintí páirteacha seachas díolúintí iomlána iad;

30. á chur i bhfáth go bhféadfadh sé go mbeadh gá le tuilleadh comhchuibhithe i dtaca le dreasachtaí cánach a bhaineann le caiteachas ar thaighde agus forbairt; ag tabhairt dá haire go raibh an méid sin mar chuid den togra tosaigh ón gCoimisiún maidir le comhbhonn don cháin chorparáide; á chur in iúl gur saoth léi nár tugadh aghaidh ar an ábhar sin sa teachtaireacht a foilsíodh le déanaí maidir le cánachas gnó don 21ú haois;

31. ag tabhairt dá haire go ndéantar cuid thábhachtach den acmhainn bhuiséadach a dhíriú trí dhreasachtaí cánach i bhfoirm díolúintí, asbhaintí, creidmheasanna, iarchur agus rátaí cánach laghdaithe; á iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar na dreasachtaí agus na fóirdheontais chánach uile atá gan éifeacht, go háirithe iad siúd a dhéanann dochar don chomhshaol agus a mbíonn saobhadh diúltach eacnamaíoch mar thoradh orthu; á iarraidh ar an gCoimisiún creat scagtha a bhunú le haghaidh dreasachtaí cánach san Aontas agus iallach a chur ar na Ballstáit na costais fhioscacha a bhaineann le dreasachtaí cánach a fhoilsiú; á iarraidh ar na Ballstáit anailísí costais is tairbhe bliantúla, mionsonraithe agus poiblí a dhéanamh ar gach foráil chánach; den tuairim go neartófaí an deimhneacht chánach dá mbeadh comhthuiscint idir na Ballstáit faoi cé na dreasachtaí cánach nach saobhann; á iarraidh ar an gCoimisiún treoirlínte a eisiúint maidir le dreasachtaí cánach nach saobhann an margadh aonair;

32. á iarraidh ar na Ballstáit teacht ar chomhréiteach faoi athchóiriú láidir, sothuigthe, uaillmhianach maidir leis an gcánachas indíreach, go príomha maidir le CBL; á chur i bhfáth go bhfuil sé ríthábhachtach go laghdófaí an chastacht agus an maorlathas agus go dtabharfaí aghaidh mar is cuí ar chalaois chánach agus imghabháil cánach i dtaca le CBL chun sláine an mhargaidh aonair a chaomhnú;

33. á iarraidh ar na Ballstáit leanúint de bheith ag athchóiriú na n-údarás cánach, dlús a chur leis an digitiú agus tús a chur le cur chuige straitéiseach a chur chun feidhme chun tacú le FBManna ó thaobh comhlíonadh cánach de agus teacht ar dheiseanna chun an t-ualach a laghdú; á iarraidh ar na Ballstáit athchóirithe fónta agus láidre a dhéanamh ar chastacht na gcóras cánach, d’fhonn an maorlathas, an t-ualach riaracháin agus na costais a bhaineann le comhlíonadh a laghdú; á mheabhrú go bhfuil breisluach ard ag baint leis an gcomhar Eorpach san ábhar sin agus le malartú dea-chleachtas idir na húdaráis chánach;

34. á iarraidh ar na Ballstáit leas níos fearr a bhaint as clár fioscach AE chun feabhas a chur ar an gcomhar idir na húdaráis chánach ina gcuid iarrachtaí athchóirithe; á iarraidh ar an gCoimisiún, ina leith sin, clár malartaithe Erasmus a bhunú d’oifigigh chánach chun úsáid dea-chleachtas a spreagadh;

35. á iarraidh ar an gCoimisiún cloí le bearta nó athchóirithe náisiúnta nua cánach a cuireadh chun feidhme mar thoradh ar phaindéim COVID-19 chun an geilleagar a chothú agus faireachán a dhéanamh orthu, go háirithe bearta nach bearta sealadacha iad; á iarraidh ar na Ballstáit athchóirithe a dhéanamh ar na córais chánach agus leas a bhaint as na deiseanna a chuirtear ar fáil le hionstraimí Eorpacha a bhfuil sé mar aidhm leo tacú leis an téarnamh eacnamaíoch; á chur i bhfáth nach mór do na hathchóirithe sin creat fioscach na hEorpa a urramú; á mheabhrú gur cheart na hathchóirithe sin a chur i gcrích agus lánurraim á tabhairt do na hinniúlachtaí náisiúnta i dtaca le cúrsaí cánach, ach á chur i bhfáth gur mó breisluach a bheadh ag baint le comhordú láidir idir na Ballstáit;

36. ag tacú le hardchaighdeáin na hurraime do chearta cáiníocóirí, go háirithe maidir leis an bpríobháideachas agus cosaint sonraí, agus go háirithe do dhaoine aonair, in aon phróiseas polaitiúil agus reachtach maidir leis an gcánachas;

37. ag tabhairt dá haire go n-úsáidtear an praghas is ísle mar an t-aon chritéar dámhachtana amháin le haghaidh conarthaí poiblí i bhformhór na nósanna imeachta náisiúnta soláthair sna Ballstáit; á mheabhrú gur iarr an Chomhairle ar an gCoimisiún machnamh a dhéanamh ar an gcaoi chun dul i ngleic leis na héifeachtaí saofa a eascraíonn as rannpháirtíocht na dtairgeoirí a bhfuil gníomhaíochtaí acu i ndlínsí a áirítear ar liosta AE de dhlínsí neamh-chomhoibríocha chun críoch cánach; á iarraidh ar an gCoimisiún féachaint arís ar a straitéis maidir le soláthar poiblí i ndáil leis an méid sin;

Scórchlár cánachais AE

38. ag tabhairt dá haire go bhfuil obair leanúnach ar bun ag an gCoimisiún ar scórchlár cánach de chuid AE; ag moladh go mbainfí úsáid as táscairí eacnamaíocha lenar féidir saobhadh sa mhargadh aonair, amhail leibhéil na hinfheistíochta dírí coigríche, ríchíosanna agus íocaíochtaí úis, a shainaithint; á thabhairt chun suntais nach mór don scórchlár sin rannchuidiú leis an gcomhrac i gcoinne iomaíocht dhíobhálach cánach; á iarraidh ar an gCoimisiún na caillteanais mhóra ó thaobh ioncam poiblí de arna bhforchur ag na beartais náisiúnta chánach, beartais lena n-éascaítear seachaint cánach, a chur san áireamh mar is cuí; ar an eolas nach mór an scórchlár cánach sin a fhorbairt mar uirlis chun cabhrú leis na Ballstáit athchóirithe fónta agus láidre a dhéanamh ar chúrsaí cánach; ag tabhairt rabhaidh nár cheart úsáid a bhaint as an scórchlár sin chun náire a chur ar Bhallstáit ar leith, ach á chreidiúint gur féidir leis díospóireacht a chothú faoi na hathchóirithe is gá; ag moladh go mbeadh comhar láidir ann leis na hardáin Eorpacha atá ann faoi láthair chun an scórchlár sin a fhorbairt; ar an eolas go bhféadfadh an uirlis nua sin a bheith úsáideach i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh agus go háirithe le haghaidh na moltaí tírshonracha;

o

o o

39. á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún, agus chuig rialtais agus parlaimintí na mBallstát.

(1) IO C 2, 6.1.1998, lch. 1.

(2) Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2021)0416.

(3) Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2021)0392.

(4) IO C 411, 27.11.2020, lch. 38.

(5) Téacsanna arna nglacadh, P9_TA(2021)0438.

(6) IO L 64, 11.3.2011, lch. 1.

(7) Preaseisiúint ón gCoimisiún an 16 Meán Fómhair 2019 dar teideal State aid: Commission opens in-depth investigation into individual “excess profit” tax rulings granted by Belgium to 39 multinational companies [Státchabhair: Tús curtha ag an gCoimisiún le himscrúdú domhain ar rialuithe cánach “róbhrabúis” a thug an Bheilg do 39 gcuideachta ilnáisiúnta.

(8) IO L 179, 20.5.2021, lch. 10.

(9) IO L 57, 18.2.2021, lch. 17.

(10) Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 8 Meitheamh 2016 maidir leis an togra le haghaidh treoir ón gComhairle lena leagtar síos rialacha i gcoinne cleachtais maidir le seachaint cánach a mbíonn tionchar díreach acu ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, IO C 86, 6.3.2018, lch. 176.

(11) ECFE, Public Discussion Draft – BEPS Action 4: Interest Deductions And Other Financial Payments [Dréacht-Dhíospóireacht Phoiblí – Gníomhaíocht BEPS 4: Asbhaintí Úis agus Íocaíochtaí Airgeadais Eile], 2014.

(12) An Fóram Eacnamaíoch Domhanda, The Global Competitiveness Report 2019