GA Iris Oifigiúill an Aontais Eorpaigh C 121/1

TUAIRIM Uimh. 4/2015

(de bhun Airteagal 287(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh)

i dtaca leis an togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gCiste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1291/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013

(2015/C 121/01)

CLÁR

Pointí Leathanach I. RÉAMHRÁ 1-4 3 An Plean Infheistíochta don Eoraip 1-4 3 II. BARÚLACHA GINEARÁLTA 5-26 4 Rialachas CEIS 6-8 4 An creat reachtach 9-12 4 Cuntasacht an Choimisiúin 13-16 5 Sainordú iniúchóireachta Chúirt Iniúchóirí na hEorpa 17-20 6 Dliteanais airgeadais le haghaidh cistí poiblí 21-24 6 Athbhreithniú lár téarma ar an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 25-26 7 III. BARÚLACHA SONRACHA 27-45 7 Airteagal 1(1) — Cumas riosca a sheasamh 28 8 Airteagal 2(2) — Mol Comhairleach um Infheistíocht Eorpach 29-31 8 Airteagal 5(3) — Speansais BEI 32 8 Airteagal 5(4) — Cómhaoiniú ag CSIE 33 8 Airteagal 7(2) — Ráthaíocht iomlán a sholáthar 34 8 Airteagal 8 — Ciste Ráthaíochta de chuid AE 35-37 8 Airteagal 10 — Tuairisciú agus cuntasaíocht 38-41 9 Airteagal 12 — Meastóireacht agus athbhreithniú 42-43 9 Airteagal 13 — Trédhearcacht agus nochtadh poiblí faisnéise 44 9 Airteagal 20 — Forálacha idirthréimhseacha 45 9 IARSCRÍBHINN — Giorrúcháin agus tagairtí 10

TÁ CÚIRT INIÚCHÓIRÍ AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), agus go háirithe Airteagal 13(2) agus Airteagal 17(1) de;

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), agus go háirithe Airteagail 172, 173, 175, an tríú fomhír, 182(1), 287(4), 317 go 319, 322(1) de;

Ag féachaint don Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach (Euratom), agus go háirithe Airteagal 106a de;

Ag féachaint don togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gCiste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1291/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 (1),

TAR ÉIS AN TUAIRIM SEO A GHLACADH:

I. RÉAMHRÁ

An Plean Infheistíochta don Eoraip

1. Mar fhreagairt ar an meath ar infheistíocht ó 2007, rinne an Coimisiún “Plean Infheistíochta don Eoraip” (“an Plean”) a sheoladh i mí Samhna 2014 (2). Ba é an loighic idirghníomhaíochta a bhí mar thaca leis an bPlean ná go bhfuil “neart riachtanas infheistíochta ar an Eoraip agus go bhfuil neart tionscadal inti atá inmharthana go heacnamaíoch agus a bhfuil maoiniú ag teastáil lena n-aghaidh. Is é an dúshlán atá ann ná úsáid thorthúil a bhaint as coigiltis agus as leachtacht airgeadais chun tacú le poist agus fás inbhuanaithe san Eoraip” (3). Níor cheart go mbeadh an Plean ina ualach ar na cistí poiblí náisiúnta ná go gcruthófaí fiachas nua i ngeall ar an bPlean sin. Tá an Coimisiún ag súil leis, ar an bPlean a bheith curtha chun feidhme ina iomláine, 1 go 1.3 milliún post nua a chruthú sna trí bliana seo amach romhainn.

2. Tá trí phríomhdhual sa Phlean (féach Graf): — Ciste Eorpach nua le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha (CEIS) a chruthú chun go ndéanfar, sna trí bliana seo chugainn (2015-17), EUR 315 billiún ar a laghad d'infheistíocht bhreise (fadtéarmach den chuid is mó) a shlógadh; — píblíne na dtionscadal a bhunú a mbeadh clár cabhrach ag gabháil léi chun infheistíochtaí a sheoladh isteach sna háiteanna is mó a bhfuil na hinfheistíochtaí sin ag teastáil; — treophlean chun an Eoraip a dhéanamh níos tarraingtí don infheistíocht agus scrogaill rialála a dhíchur. Graf An Plean Infheistíochta don Eoraip Foinse: COM(2014) 903 final, lch.5.

3. Cruthaíonn an togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gCiste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1291/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 (“an Togra”) an creat dlíthiúil agus soláthraíonn sé na leithdháiltí buiséadacha don chéad dá dhual den Phlean (4).

4. Déanfar CEIS a bhunú laistigh den Bhanc Eorpach Infheistíochta (BEI) mar chiste iontaobhais (5) ar feadh tréimhse neamhtheorannaithe chun na codanna is mó riosca de thionscadail a mhaoiniú. Beidh ráthaíocht suas go dtí EUR 16 billiún (6) ina chúiteamh ar an riosca breise a ghlacfaidh BEI. Beidh buiséad AE ina chúltaca leis an ráthaíocht sin trí chistí a thagann as corrlaigh reatha bhuiséad AE (EUR 2 billiún), tríd an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (EUR 3.3 billiún) agus trí chlár Fhís 2020 (EUR 2.7 billiún), chuig méid iomlán de EUR 8 billiún. Gheallfadh BEI EUR 5 billiún. Is féidir le Ballstáit rannchuidiú le CEIS ar leibhéal sheasamh na rioscaí (rannchuidithe atá ann cheana a chomhlánú), trí ardán infheistíochta, nó trí thionscadail agus gníomhaíochtaí sonracha a chómhaoiniú.

II. BARÚLACHA GINEARÁLTA

5. Tá na barúlacha a thugtar sna míreanna seo a leanas ag tagairt don Togra. Tá an Chúirt ar fáil i gcónaí chun aon ionchar breise faoi chuimsiú an phróisis reachtaigh reatha a sholáthar don Chomhairle agus do Pharlaimint na hEorpa.

Rialachas CEIS

6. Cé nach bhfuil a stádas dlíthiúil sonraithe sa Togra, tá a struchtúr rialachais féin ag CEIS. Cinnfidh Bord Stiúrtha an treo straitéiseach a ghlacfaidh sé, leithdháileadh straitéiseach na sócmhainní agus beartais agus nósanna imeachta oibríochta, lena n-áirítear beartas infheistíochta na dtionscadal a mbeidh CEIS in ann tacú leo agus próifíl riosca CEIS. Tá comhaltas an Bhoird Stiúrtha cionmhar leis na rannchuidithe, ach déanfaidh na comhaltaí cinntí a ghlacadh de thoil a chéile. Beidh ceart crosta ag an gCoimisiún agus ag BIE más rud é go dtagann rannchuiditheoirí nua isteach, agus nuair a thagann siad isteach.

7. Ar bhonn na mbeartas agus na dteoirlínte infheistíochta arna leagan síos ag an mBord Stiúrtha, déanfaidh Coiste Infheistíochta neamhspleách na tionscadail a bheidh incháilithe le haghaidh tacaíocht trí ráthaíocht AE a roghnú, agus déanfar an méid sin ar fhiúntas na dtionscadal féin agus d'uireasa aon leithdháileadh geografach nó earnálach. Chun go bhfaighfear tacaíocht ó CEIS, beidh gá le measúnú dearfach ón gCoiste Infheistíochta. An cinneadh iarbhír maidir le maoiniú tionscadal CEIS, áfach, is iad comhlachtaí rialaithe BEI, tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún agus i gcomhréir le Reacht BEI agus a chuid nósanna imeachta inmheánacha (7), a ghlacfadh é.

8. Cé go dtugann an Togra le tuiscint go mbeadh riosca airgeadais neamhdhiomaibhseach ag gabháil le ráthaíocht AE agus go bhfuil seans dáiríre ann go ndéanfar an ráthaíocht a ghairm (8), níl rannpháirtíocht thromlaigh bhuiséad AE in CEIS léirithe ina struchtúr rialachais. Tá gairm na ráthaíochta fite isteach i scéim dhéach. Beidh an Coimisiún freagrach go díreach as bainistiú na gcistí le ngabhann ráthaíocht AE, agus gan aon ráthaíocht eile ag gabháil leo, cé go mbeidh comhlachtaí rialaithe BEI freagrach as an infheistiú iarbhír sna cistí.

An creat reachtach

9. Sa togra, déantar roinnt gnéithe sár-riachtanacha a fhágáil faoi chomhaontú amach anseo idir an Coimisiún agus BEI, amhail CEIS a bhunú mar shaoráid ráthaíochta ar leithligh laistigh de chuntais BEI, rialachas CEIS agus socruithe iniúchóireachta inmheánaí mar aon le measúnú ar fheidhmíocht CEIS. Beidh impleachtaí suntasacha maidir le soláthar agus úsáid ráthaíochta AE ag téarmaí an chomhaontaithe.

10. Sa bhreis air sin, cé gurb é an Rialachán Airgeadais (9) an creat dlíthiúil maidir le cur i ngníomh bhuiséad AE (Airteagal 317 CFAE) agus gurb as an mbuiséad sin a thiocfadh formhór chistí CEIS, ní bheidh feidhm ag an Rialachán Airgeadais maidir le ráthaíocht AE i leith BEI agus i leith an chiste ráthaíochta (10). Cé gur tugadh isteach na forálacha sin chun aghaidh a thabhairt ar roinnt laigí i dtaca le húsáid ionstraimí airgeadais (11), ní thugtar aon mhíniú leormhaith ar an eisiamh sin (12). Bheadh sé úsáideach a fháil amach cibé a meastar gur bacainn é an Rialachán Airgeadais ar infheistíocht phríobháideach a mhealladh. Sa chás sin, ba cheart féachaint ar na hiarmhairtí níos leithne atá ann do scéimeanna comhchosúla eile.

11. Cé go mbeidh feidhm leis na rialacha atá ag BEI féin, ní léir a mhéid a dhéanfaidh na rialacha sin na prionsabail bhunúsacha a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais a chur i bhfeidhm, amhail bainistíocht fhónta airgeadais, trédhearcacht, comhréireacht, neamh-idirdhealú, cóir chomhionann, breisíocht, neamhshaobhadh iomaíochta agus ailíniú leasa idir an Coimisiún agus an institiúid airgeadais comhpháirtíochta.

12. Chun bearnaí reachtacha a sheachaint, ba cheart go mbeadh bainistiú na n-ionstraimí airgeadais AE á rialú le forálacha caighdeánaithe, agus ar an tslí sin go ndéanfaí na hionstraimí a chur chun cinn ar bhealach a bhfuil comhleanúnachas ilbheartais ag gabháil leis. Ba cheart go mbeadh maoluithe ó fhorálacha an Rialacháin Airgeadais cuí-réasúnaithe. I gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE, ba cheart na heilimintí sár-riachtanacha a fhorchoimeád i lámha an reachtóra agus ba cheart go mbeidís cuimsithe sa Rialachán féin. Má tá gá le tarmligean cumhachta chuig an gCoimisiún, ba cheart go mbeadh an tarmligean sin teorannaithe chuig na gnéithe neamhriachtanacha. Ba cheart go mbeadh a chuspóirí, a inneachar, a raon feidhme agus a thréimhse sainithe go sainráite sa Rialachán, d'fhonn an trédhearcacht is gá a áirithiú.

Cuntasacht an Choimisiúin

13. Tá tugtha chun suntais ag an gCúirt nach mór go mbeadh leibhéal leormhaith de thrédhearcacht agus de chuntasacht i leith cistí poiblí ag gabháil le hionstraimí ina mbíonn AE ag comhoibriú leis an earnáil phríobháideach. Thairis sin, tá gá freisin le tomhas feidhmíochta ar na hionstraimí sin i gcomparáid leis na cuspóirí beartaithe atá leis na gníomhaíochtaí atá á maoiniú (13). Is ann do roinnt ábhar imní éagsúla ina leith seo.

14. Cé gur faoin gcomhaontú CEIS a bheidh ann ina dhiaidh sin a fhágfar an cúram príomhtháscairí feidhmíochta a leagan síos go hiarbhír, is cosúil go bhfuil an leagan amach don chuntasacht, go dtí seo, dírithe ar aschuir seachas ar thorthaí agus ar thionchair (14). Ní léir ach oiread an bhfuil sé beartaithe ag an gCoimisiún tuairisciú BEI a chomhlánú lena mheasúnú féin; agus ní léir a mhéid a dhéanfaidh an Coimisiún CEIS a chur san áireamh ina thuarascáil meastóireachta bhliantúil ar riocht airgeadais an Aontais arna bunú ar na torthaí atá gnóthaithe (Airteagal 318 CFAE, an dara fomhír), go háirithe i ndáil leis na toimhdí foluiteacha sa Phlean ó thaobh na hinfheistíochta nua a ghintear agus ó thaobh na bpost a chruthaítear. Ar deireadh, cuirtear an fhreagracht as feidhmíocht CEIS ar an stiúrthóir bainistithe, ar comhalta é den Choiste Infheistíochta nach ndéanann cinneadh i dtaobh maoiniú iarbhír. Is cosúil nach bhfuil na príomhchinnteoirí (Bord Stiúrtha CEIS agus comhlachtaí rialaithe BEI) faoi réir aon nós imeachta cuntasachta poiblí i láthair na n-údarás buiséadach.

15. Tá roinnt ról ar leith ag an gCoimisiún i ndáil le scéim CEIS. Is é atá mar bhainisteoir ar chiste ráthaíochta AE agus is comhalta é den Bhord Stiúrtha atá freagrach as treodhíriú straitéiseach a chur ar bun agus as an gCoiste Infheistíochta a cheapadh. Is comhalta é freisin de Bhord Stiúrthóirí BEI agus téitear i gcomhairle leis sula dtugtar formheas BEI do gach oibríocht airgeadais agus infheistíochta. Tugann gach ceann de na róil seo an t-údarás is gá agus an fhaisnéis ábhartha don Choimisiún chun go nglacfaidh sé lánfhreagracht as úsáid iarbhír cistí AE, mar a fhoráiltear dó in Airteagal 17(1) CAE agus in Airteagal 317 CFAE. Ní luaitear an fhreagracht sin go sainráite sa Rialachán seo.

16. Mar a bhfuil trácht anseo thuas air (féach mír 8), tá rialachas CEIS forbartha ina scéim dhéach. Níor cheart, áfach, go mbainfeadh an rogha sin an bonn de lánfhreagracht an Choimisiúin i gcur i ngníomh bhuiséad AE. Dhéanfadh creat cuntasachta idirleata, ar mhodh dosheachanta, an bonn a bhaint den tábhacht atá leis an nós imeachta um urscaoileadh bhuiséad AE.

Sainordú iniúchóireachta Chúirt Iniúchóirí na hEorpa

17. Foráiltear leis an Togra go bhfuil an ceart ag an gCúirt iniúchadh a dhéanamh ar “ráthaíocht AE agus ar na híocaíochtaí agus ar na haisghabhálacha sin a thagann faoina cúram atá inchurtha i leith bhuiséad ginearálta an Aontais” (15). Chuirfí teorainn le cearta iniúchóireachta na Cúirte leis an bhforáil sin, sa tslí agus gur cosúil nach n-áirítear ina foclaíocht ach íocaíochtaí agus aisghabhálacha faoi ráthaíocht AE agus go n-eisítear iniúchadh ar oibríochtaí a dhéantar faoi CEIS, agus ar ionstraimí/eintitis/saoráidí a bhunófar i gcomhréir le dréacht-Rialachán CEIS, amhail an Mol Comhairleach um Infheistíocht Eorpach (MCIE) agus Ciste Ráthaíochta AE, agus ar bhainistíocht a dhéanfaidh BEI agus CEI ar oibríochtaí airgeadais agus infheistíochtaí arna ndéanamh faoi ráthaíocht AE. De réir an méid sin, ní bheadh bunbhrí ghníomhaíochtaí CEIS faoi raon feidhme na Cúirte.

18. Tugann an Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sainordú don Chúirt iniúchadh a dhéanamh ar dhlíthiúlacht, rialtacht agus ar bhainistíocht fhónta ioncam agus caiteachas uile an Aontais Eorpaigh. Ina theannta sin, chun trédhearcacht a áirithiú i mbainistíocht cistí poiblí, ba cheart don Chúirt torthaí a hiniúchtaí a thuairisciú go poiblí. D'fhonn a sainordú a chomhlíonadh, tá rochtain neamhshrianta ag an gCúirt ar aon doiciméad nó ar aon fhaisnéis a mheasann sí a bheith “riachtanach chun a cúram a chur i gcrích”, lena n-áirítear ar áitreabh aon duine nádúrtha nó dhlítheanaigh a fhaigheann íocaíochtaí ón mbuiséad (an chéad fhomhír d'Airteagal 287(3), CFAE) (16). Dá bhrí sin, is faoi réir na Cúirte atá sé a shainiú a mhéid iniúchtaí a dhéanfaidh sí, agus caighdeáin idirnáisiúnta iniúchóireachta á gcur i gcuntas aici (17). Sa mhéid sin, ní eisceacht é CEIS. Ní féidir go háirithe aon teorannú a bheith le sainordú na Cúirte mar thoradh ar neamhchur i bhfeidhm beartaithe an Rialacháin Airgeadais.

19. Sa chomhthéacs seo, ba cheart don Choimisiúin a áirithiú gur feasach do gach páirtithe lena mbaineann gníomhaíochtaí a dhéantar i gcomhréir le Rialachán CEIS agus le comhaontú CEIS (lena n-áirítear idirghabhálaithe airgeadas agus faighteoirí deiridh) go bhfuil an ceart ag an gCúirt, mar atá cumhdaithe sa chéad fhomhír d'Airteagal 287(3) de CFAE, chun rochtana ar an bhfaisnéis uile atá uaithi chun a hiniúchtaí a dhéanamh.

20. D'fhonn sainordú na Cúirte a lánléiriú, ba cheart an téacs seo a leanas a chur in ionad Airteagal 14 den Togra: “Déanann Cúirt Iniúchóirí na hEorpa iniúchadh seachtrach ar na gníomhaíochtaí a dhéantar i gcomhréir le Rialachán CEIS i gcomhréir le hAirteagal 287 CFAE”.

Dliteanais airgeadais le haghaidh cistí poiblí

21. Saineofar na socruithe comhroinnte riosca i gcomhaontú CEIS. Má ghlactar leis go socrófar an chomhroinnt riosca i gcomhréir leis an bprionsabal “céadchailleantas”, thabharfaí le chéile na hiasachtaí arna síniú ag tairbhithe le bainc i bpunann na hionstraime. I gcás mainneachtain iasachta, chlúdódh buiséad AE an chuid is rioscúla (18). Seasann ráthaíocht AE (suas le EUR 16 billiún) don phríomhdhliteanas airgeadais. Ina theannta sin, beidh buiséad AE faoi dhliteanas do na costais bhliantúla suas le EUR 20 milliún a bhainfidh le MCIE (go dtí 31 Nollaig 2020). Ar deireadh thiar, beidh buiséad AE faoi dhliteanas costais bhreise neamhshonraithe a íoc nuair a sholáthraíonn BEI maoiniú don Chiste Eorpach Infheistíochta (CEI) thar ceann CEIS.

22. Tá sé tábhachtach a thuiscint go bhféadfadh na ráthaíochtaí a thugtar níos mó rioscaí a tharraingt ar bhuiséad AE. Sa Togra, ní eisítear dliteanais theagmhasacha do bhuiséad AE go sainráite thar na cistí geallta (19) agus ní leagtar síos teorainn do speansais BEI. Sa chaoi nach mbeidh an Coimisiún faoi dhliteanas thar ráthaíocht AE (arna maoiniú ag buiséad AE), ba cheart go mbeadh díolúine agus tarscaoileadh ginearálta i gcoinne éilimh dhlíthiúla ó thairbhithe CEIS (20). Ina theannta sin, ba cheart teorainn neamhchoinníollach a chur le speansais BEI a thabhaítear thar ceann CEIS.

23. Cé nach bhfuil sé beartaithe go mbeidh an Plean ina ualach ar airgeadais phoiblí náisiúnta, spreagann an Coimisiún na Ballstáit rannchuidiú le CEIS go díreach nó trí mhaoiniú tionscadal infheistíochta. Ní chuirfidh an Coimisiún na rannchuidithe seo i gcuntas agus an coigeartú fioscach á mheasúnú faoin ngéag coisctheach nó ceartaitheach den Chomhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis (21). Ina theannta sin, féadfaidh na Ballstáit cómhaoiniú náisiúnta de Chistí Struchtúrtha agus Infheistíochta na hEorpa (CSIE) a mhéadú thar an gceanglas íosta dlíthiúil. Faoi chúinsí áirithe, glacfar le himeacht sealadach ó chuspóirí meántéarmacha buiséadacha na mBallstát i ndáil le cómhaoiniú náisiúnta infheistíochtaí faoi ESFI, faoin scéim um Ghréasáin Thras-Eorpacha agus faoin tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (22).

24. Ní féidir dá bhrí sin méadú san fhiachas poiblí a eisiamh. Go deimhin, chun rannchuidithe den sórt sin a dhéanamh, b'fhéidir go mbeidh ar na Ballstáit (agus/nó a mBainc Náisiúnta le haghaidh Spreagtha) airgead a fháil ar iasacht. I gcás go soláthróidh Ballstáit frithráthaíochtaí do CEIS ní dhéantar ach an riosca ar tuilleadh fiachais a chur ar athló. Ar deireadh thiar, b'fhéidir go mbeidh maoiniú breise poiblí ag teastáil ó thionscadail arna ráthú ag CEIS i ndiaidh chríoch an tionscadail (de bharr, mar shampla, cothabháil). D'fhéadfadh sé frithghníomhartha díobhálacha a thionscnamh i margaí airgeadais, a bheadh ina chúis le costas seirbhísithe fiachais níos airde go háirithe do thíortha atá ag fulaingt go mór de bharr na géarchéime eacnamaíche agus airgeadais. Tá sé thar a bheith tábhachtach freisin go dtabharfar aird chuí ar thionchar foriomlán CEIS ar fhiachas agus ar easnaimh phoiblí agus go ndéanfar é seo a mheasúnú i gcomhréir le critéir thrédhearcacha agus chomhleanúnacha.

Athbhreithniú/athchóirú lárthéarma ar an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil

25. Meastar bunú CEIS a bheith ina fhreagairt ar riachtanas práinneach. Níor bailíodh é le meastóireacht (23) ex-ante a bheifí ag súil leis a dhéanfadh i measc nithe eile, na nithe seo a leanas a shainaithint: na roghanna beartais atá ar fáil chun na cuspóirí céanna a chomhlíonadh trí ionstraimí atá ann cheana (24); an bunús leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa agus clár Fhís 2020 a roghnú mar phríomhfhoinsí maoinithe in ainneoin ardghiarála ar infheistíocht (25); agus na hiarmhairtí a bheadh ag laghdú maoinithe ar na cláir sin maidir leis na bearnaí infheistíochta a líonadh, scrogaill a bhaint agus rannchuidiú le cuspóirí Eoraip 2020 (26).

26. Bunaithe ar an méid thuasluaite, agus i gcomhar le gníomhaíochtaí breise féideartha a bheidh le breithniú ag an gCoimisiún (27) faoi lár-2016, tugann an t-athbhreithniú/t-athchóiriú ar an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) (28) atá ag teacht aníos deis don Reachtóir an dul chun cinn a bhain CEIS amach a mheasúnú agus aon bheart ceartaitheach is gá a dhéanamh. Ag an pointe sin, ba cheart don Choimisiún tuairisciú faoi dhul chun cinn céad sraith de ghníomhaíochtaí arna nglacadh i Nollaig 2014 chun dul i ngleic le timpeallacht rialála agus chun bacainní ar infheistíocht a bhaint (29).

III. BARÚLACHA SONRACHA

27. Tá tuilleadh nótaí tráchta sa mhír seo faoin Togra.

Airteagal 1(1) — Cumas riosca a sheasamh

28. B'iomchuí sainmhíniú a thabhairt ar “cumas riosca a sheasamh”.

Airteagal 2(2) — Mol Comhairleach um Infheistíocht Eorpach

29. Soláthróidh an Mol Comhairleach um Infheistíocht Eorpach tacaíocht chomhairleach maidir le tionscadal infheistíochta a aithint, a ullmhú agus a fhorbairt agus feidhmeoidh sé mar mhol comhairleach teicniúil aonair (lena n-áirítear faoi shaincheisteanna dlíthiúla) do mhaoiniú tionscadail laistigh de AE. Áireofar leis sin tacaíocht maidir le húsáid cúnaimh theicniúil do struchtúrú tionscadal, úsáid ionstraimí airgeadais nuálacha, agus úsáid comhpháirtíochtaí príobháideacha-poiblí. Tá eintitis eile chomhairleacha lena mbaineann BEI, an Coimisiún agus na Ballstáit, amhail “an tIonad Eorpach Saineolais maidir le CPPanna” (IESC) agus “Ionstraimí Airgeadais — Ardán Comhairleach Teicniúil (IA-ACT) le haghaidh ESIF”. Ba cheart a shoiléiriú go gcruthóidh MCIE breisluach agus go gcomhordóidh sé le haon saineolas atá ar fáil.

30. Beidh MCIE maoinithe go príomha ó chlúdaigh atá ann cheana do chúnamh teicniúil BEI faoi chláir AE atá ann cheana (an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, clár Fís 2020). Foráiltear do mhaoiniú breise áfach suas le méid uasta de EUR 20 milliún in aghaidh na bliana go dtí 2020. I ndáil leis an méid sin, ní léirítear aon sonraí nó tagarmharcanna chun tuilleadh maoinithe a chosaint.

31. Ní shonraíonn an Togra foirm dhlíthiúil MCIE ná a struchtúr oibríochtúil.

Airteagal 5(3) — Speansais BEI

32. Is é CEIS a ghlacfaidh riosca neamh-aisghabhála speansais BEI, suas le EUR 160 milliún. Ní shainítear na speansais sin agus féadfar go méadófar iad le táillí bainistíochta a thabhóidh BEI agus é ag soláthar maoiniú do CEI. Ós rud é nach bhfuil aon teorainn le ré CEIS, níl feasach costais iomlán comhdhlúite bainistíochta CEIS (lena n-áirítear MCIE) agus, lena chois sin, tá na costais sin gan teorainn.

Airteagal 5(4) — Cómhaoiniú ag CSIE

33. Agus an liosta tionscadal pleanáilte atá fógartha ar láithreán gréasáin CEIS; d'fhéadfaí go mbeadh formhór na dtionscadal incháilithe i bprionsabal i gcomhair maoiniú ó ionstraim AE atá ann cheana. D'fhéadfadh cúnamh airgeadais don tionscadal céanna ó fhoinsí maoinithe difriúla, faoi roinnt creatchlár dlíthiúil coinbhleacht de rialacha is infheidhme a chruthú. Ní phléitear na saincheisteanna seo sa Togra.

Airteagal 7(2) — Ráthaíocht iomlán a sholáthar

34. Foráiltear sa Togra go gclúdóidh ráthaíocht AE (suas le EUR 2,5 billiún) i maoiniú a sholáthrófar don CEI chun maoiniú FBM agus oibríochtaí infheistíochta a stiúradh, ar choinníoll go soláthróidh BEI méid comhionann maoinithe gan ráthaíocht AE. I gcleachtas, maidir leis an gcuid sin de ráthaíocht AE arna bhainistiú ag CEI, ní thiocfaidh an ghiaráil ó CEI, ach ó idirghabhálaithe rannpháirteacha airgeadais amháin.

Airteagal 8 — Ciste Ráthaíochta de chuid AE

35. Ní fhorálann an Togra d'fhoirm dhlithiúil don chiste ná conas a fheidhmeoidh sé.

36. Tá sé beartaithe leis an gciste, cúlchiste leachtachta a sholáthar do bhuiséad an Aontais in aghaidh caillteanais arna dtabhú ag CEIS agus a gcuspóirí á mbaint amach aige. Socraíodh cóimheas de 50 % idir na híocaíochtaí ó bhuiséad AE agus oibleagáidí ráthaíochta iomláin AE ar bhonn taithí. Foráiltear leis an Togra gur féidir leis an gCoimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh d'fhonn an cóimheas thuasluaite a choigeartú de réir uasmhéid 10 %, i.e., EUR 800 milliún (Airteagal 8(6) agus Airteagal 17(2)).

37. Cé go bhféadfadh an coigeartú seo an cóimheas a mhéadú nó a laghdú, níl aon fhoráil maidir le ceannteidil CAI agus míreanna buiséid a n-imreofaí tionchar orthu le méadú ionchasach ar an maolán leachtachta i gcás nach leor íocaíochtaí 50 % de na hoibleagáidí ráthaíochta. Ba cheart go mbeadh an ghné seo clúdaithe i gcéad mheasúnú an Choimisiúin maidir le leordhóthanacht leibhéal na ráthaíochta, a bheidh le soláthar faoin 31 Nollaig 2018.

Airteagal 10 — Tuairisciú agus cuntasaíocht

38. Ba cheart na critéir maidir le measúnú ar an mbreisluach, ar úsáid acmhainní na hearnála príobháidí, ar an aschur measta agus iarbhír, ar thorthaí agus ar thionchar oibríochtaí maoinithe agus infheistíochta BEI ar bhonn comhiomlán dá dtagraítear i mír (2)(b) a chur in iúl.

39. Ba cheart go mbeadh tuairim iniúchóra sheachtraigh neamhspleách a bheith ag gabháil le ráitis airgeadais CEIS dá dtagraítear i mír 2(f).

40. Ba cheart na dátaí dlite don tuairisciú dá dtagraítear i míreanna 1 go 3 a chur in iúl. Ba cheart go háirithe spriocdhátaí a leagan síos d'fhonn an Coimisiún a chumasú faisnéis ábhartha a ionchorprú sna cuntais bhliantúla.

41. Ba cheart uainíocht na tuarascála bliantúla maidir le staid chiste ráthaíochta AE dá dtagraítear i mír 6 a athlíniú le huainíocht na gcuntas bliantúil sealadach nó le huainíocht na tuarascála maidir le bainistíocht bhuiséadach agus airgeadais mar a iarrtar in Airteagal 142 den Rialacháin Airgeadais, i.e. 31 Márta

Airteagal 12 — Meastóireacht agus athbhreithniú

42. Ba cheart do pháirtithe seachtracha neamhspleácha na meastóireachtaí beartaithe a dhéanamh.

43. B'iomchuí ar fad tuairisciú ar thionscadail CEIS bunaithe ar nádúr na bhfochlár, sa chaoi go meaitseáiltear saolré na n-infheistíochtaí sonraithe.

Airteagal 13 — Trédhearcacht agus nochtadh poiblí faisnéise

44. I gcás go leagfar amach na socruithe mionsonraithe i gcomhaontú idir an Coimisiún agus BEI, b'inmholta an comhaontú sin a fhoilsiú.

Airteagal 20 — Forálacha idirthréimhseacha

45. D'fhéadfadh ráthaíocht AE tionscadail arna maoiniú ag BEI agus CEI a chlúdach lasmuigh dá ngnáthphróifíl le linn 2015 roimh theacht i bhfeidhm an Rialacháin. Sa chás seo, déanfaidh an Coimisiún measúnú an féidir clúdach a thabhairt do na hoibríochtaí sin faoi ráthaíocht AE. Ba mhaolú a bheadh i gceist ó na forálacha faoina roghnaíonn coiste infheistíochta neamhspleách na tionscadail, ar a bhfiúntas féin agus gan aon dáileadh geografach ná earnálach ar bhonn beartas infheistíochta agus treoirlínte arna socrú ag an mBord Stiúrtha.

Ghlac an Chúirt Iniúchóirí an Tuairim seo i Lucsamburg ag an gcruinniú a bhí aici an 12 Márta 2015. Thar ceann na Cúirte Iniúchóirí Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA An tUachtarán Agus é as láthair Igors LUDBORŽS Comhalta den Chúirt

(1) COM(2015) 10 final, an 13 Eanáir 2015.

(2) COM(2014) 903 final, an 26 Samhain 2014.

(3) COM(2014) 903 final, lch.4.

(4) Don tríú dual den Phlean, a bhaineann leis an timpeallacht rialála agus bacainní ar infheistíocht a bhaint, leag an Coimisiún amach an chéad sraith gníomhaíochtaí ina Chlár Oibre (COM(2014) 910 final, an 16 Nollaig 2014, Iarscríbhinn III).

(5) Comhshocrú conarthach idir an Coimisiún agus BEI, féach Airteagal 1 den Togra agus leathanach 6, fonóta 6 den Phlean.

(6) Bainfear úsáid as ráthaíocht AE den chuid is mó chun tacú le hionstraimí fiachais le haghaidh bonneagair agus nuáil (gar do 70 %), agus déanfar an chuid eile a scoilteadh ina chodanna comhionanna chun tacú le hinfheistíochtaí de chineál cothromais i mbonneagar agus i nuáil agus chun tacú le FBManna agus fiontair mheánchaipitil tríd an gCiste Eorpach Infheistíochta (CEI).

(7) Féach Airteagal 19(2) de Reacht BEI (Prótacal Uimh. 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh).

(8) COM(2015) 10 final, lch. 30-31. Deirtear freisin go bhféadfadh moilleanna cur chun feidhme agus róchaiteachais a bheith i gceist leis na tionscadail iad féin agus go bhféadfadh glacadh neamhdhóthanach sa mhargadh ar ionstraimí mar aon dálaí margaidh atá ag athrú cur isteach ar chostéifeachtúlacht an tionscnaimh agus go laghdófaí an éifeacht ghiarála atá toimhdithe.

(9) Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 298, 26.10.2012, lch. 1)

(10) Féach Teideal VIII de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012.

(11) Féach Tuarascáil Speisialta Uimh. 4/2011, “Iniúchóireacht na saoráide ráthaíochta FBM” agus Tuarascáil Speisialta Uimh. 2/2012, “Ionstraimí Airgeadais le haghaidh FBManna atá cómhaoinithe le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa”.

(12) Tá an t-eisiamh ón Rialachán Airgeadais luaite in Aithris 30 den Togra agus níl de bhonn cirt tugtha don eisiamh sin ach cineál comhdhéanaimh na ráthaíochta AE agus an chiste ráthaíochta.

(13) Athbhreithniú lánléargais 2014, “Bearnaí, forluí agus dúshláin: athbhreithniú lánléargais ar chuntasacht AE agus ar shocruithe iniúchóireachta poiblí”, mír 52; Athbhreithniú lánléargais 2014, “An úsáid is fearr a bhaint as airgead AE: athbhreithniú lánléargais ar na rioscaí a ghabhann le bainistiú airgeadais ar bhuiséad AE”, mír 12(e).

(14) Féach Airteagal 2(1)(g) den Togra agus leathanach 27, pointe 1.4.4.

(15) Féach Airteagal 14 den Togra.

(16) Luaitear freisin sa Chonradh i ndáil le gníomhaíocht BEI le linn bainistíocht a dhéanamh ar chaiteachas agus ioncam an Aontais, go mbeidh cearta rochtana na Cúirte ar fhaisnéis arna sealbhú ag BEI faoi rialú ag comhaontú tríthaobhach idir an Chúirt, BEI agus an Coimisiún. Cheal comhaontú, beidh rochtain ag an gCúirt áfach ar an bhfaisnéis is gá chun caiteachas agus ioncam de chuid an Aontais atá faoi bhainistíocht BEI a iniúchadh (an tríú fomhír, Airteagal 287(3), CFAE).

(17) Mar shampla, foráiltear le ISSAI 5000 (Na Prionsabail do na Socruithe Iniúchóireachta is Fearr d'Institiúidí Idirnáisiúnta) gur cheart go mbeadh na hinstitiúidí idirnáisiúnta arna maoiniú nó arna dtacú le hairgead poiblí faoi réir iniúchadh ó uasinstitiúdí iniúchóireachta chun rialú, trédhearcacht agus cuntasacht níos fearr a chur chun cinn. Déanann ISSAI 5010 (Treoir d'Uasinstitúidí Iniúchóireachta) cur síos ar chúlra, torthaí agus na prionsabail do na socruithe is fearr iniúchóireachta d'institiúidí idirnáisiúnta.

(18) Tá an prionsabal “céadchaillteanas” i bhfeidhm i gcás na hIonstraime Ráthaíochta Iasachta do thionscadail um Ghréasáin Thras-Eorpacha Iompair — LGTT agus sa Tionscnamh Bannaí Tionscadal — TBT i gcás an phunann a bheith roinnte ina dhá thráinse: an “Phunann coda céadchaillteanais (PCC)” agus “Tráinse an Riosca Fhuílligh” (TRF). Meastar gurb é PCC an tráinse is rioscúla i gcás mainneachtain iasachta. Deighiltear é idir buiséad AE agus BEI, agus coinníonn buiséad AE 95 % de PCC agus coinníonn BEI 5 %. Socraítear PCC ag 30 % agus i gcás mainneachtana beidh Buiséad AE neamhchosanta ar 28,5 % de luach na punainne. Cé go bhféadfadh BEI an riosca iomlán do RRT a chlúdach, ní dócha i gcleachtas go n-úsáidfear RTT. Is dócha go nglacfaidh PCC na caillteanais.

(19) Féach Airteagal 140(3) Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012.

(20) I measc tairbhithe CEIS (gan sainmhíniú sa Togra) tá iasachtaithe ionstraimí airgeadais ráthaithe AE atá curtha chun feidhme ag BEI faoi chomhaontú CEIS.

(21) I gcás barrachais thar an luach tagartha easnaimh, ní sheolfaidh an Coimisiún Nós Imeachta maidir le hEasnamh Iomarcach más rud é gur barrachas é a thagann ón rannchuidiú agus gur barrachas beag é a mheastar a bheith sealadach. Agus barrachas thar an luach tagartha fiachais seo á mheasúnú, ní dhéanfaidh an Coimisiún rannchuidithe do CEIS a chur i gcuntas (féach COM(2015) 12 final, an 13 Eanáir 2015, lgh 5-7).

(22) Féach COM(2015) 12 final, lgh. 7-9.

(23) Leagtar amach in Airteagal 30, Airteagal 31 agus Airteagal 140 de Rialachán (EU, Euratom) Uimh. 966/2012 agus aithris 53 na ceanglais i gcomhair meastóireacht ex-ante. Féach freisin Airteagal 18 agus Airteagal 224 de Rialachán Tarmligthe (AE) Uimh. 1268/2012 ón gCoimisiún an 29 Deireadh Fómhair 2012 maidir le rialacha cur chun feidhme Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme i ndáil le buiséad ginearálta an Aontais (IO L 362, 31.12.2012, lch. 1).

(24) Mar shampla, bheadh méadú ar chaipiteal BEI ar cheann de na roghanna malartacha.

(25) Ba é an t-ionchas i gcomhair mhaoiniú TEN-T (80 % nach beag den tSaoráid um Chónascadh na hEorpa) ná go nginfeadh gach milliún a caitheadh ar an leibhéal Eorpach 5 mhilliún in infheistíocht ó na Ballstáit. Ina theannta sin, ghinfeadh gach milliún 20 milliún ón earnáil phríobháideach: cóimheas de 1:25. Bhíothas ag súil leis freisin go gcruthódh euro amháin ón gCreatchlár um Thaighde agus um Nuálaíocht AE méadú breisluach tionscail idir EUR 7 agus EUR 14 (féach an Coimisiún Eorpach, Meabhrán/11/469, 29 Meitheamh 2011).

(26) Mar shampla, trí thagairt do na tionscadail atá réamh-shainaitheanta ag an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (féach Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 348, 20.12.2013, lch. 129)).

(27) COM(2014) 903 final, lch 16.

(28) Airteagal 2 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1311/2013 ón gComhairle an 2 Nollaig 2013 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2014-20 (IO L 347, 20.12.2013, lch. 884).

(29) COM(2014) 910 final, Iarscríbhinn III.