Teachtaireacht a fhoilsiú maidir le leasú caighdeánach a fhormheas ar an tsonraíocht táirge le haghaidh ainm in earnáil an fhíona dá dtagraítear in Airteagal 17(2) agus (3) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/33 ón gCoimisiún

(2022/C 157/10)

Foilsítear an teachtaireacht seo i gcomhréir le hAirteagal 17(5) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/33 ón gCoimisiú (1).

FÓGRA MAIDIR LE LEASÚ CAIGHDEÁNACH AR AN DOICIMÉAD AONAIR

“Mór / Móri”

PDO-HU-A1333-AM04

Dáta na teachtaireachta: 11.1.2022

TUAIRISC AR AN LEASÚ A FHORMHEAS AGUS AR NA CÚISEANNA INA LEITH

1. Athrú i saintréithe orgánaileipteacha fhíon STFC Móri Premium

(a) Teidil na sonraíochtaí táirge dá ndéantar difear:

— II. Tuairisc ar na fíonta

(b) Roinn doiciméid aonair dá ndéantar difear:

— Caibidil 4 “Tuairisc ar an bhfíon nó ar na fíonta”, pointe 4 “Fíon – Premium”

(c) bonn cirt:

Ní mór na saintréithe orgánaileipteacha a shoiléiriú tar éis cineál nua a chur leis an gcatagóir táirge seo agus i bhfianaise na taithí go nuige seo.

2. An cineál Generosa a chur le catagóir fíona STFC Móri Premium

(a) Teidil na sonraíochtaí táirge dá ndéantar difear:

— VI. Cineálacha fíniúna ceadaithe

(b) Ní dhéanann an leasú seo difear don doiciméad aonair.

(c) bonn cirt:

Tá traidisiún fada ag réigiún fíona Mór maidir le fíonta geala, aibí, láidre, tathagacha a tháirgeadh. Is é an rún atá taobh thiar den leasú gur féidir an stíl seo fíona a tháirgeadh ó chineál Generosa. Ós rud é gur cineál baile é seo a shíolraigh ó chineálacha Ezerjó agus Tramini agus ós rud go bhfuil taithí na mblianta fada ag saothróirí fíona ar an gcineál a shaothrú, is fiú ardú céime chuig catagóir níos airde a thabhairt dó. I mblianta fíona roimhe seo, fiú gan srianta ar tháirgeadh, is iondúil go mbíonn cion siúcra de 20 i ngrád úrfhíona na hUngáire bainte amach ag an gcineál Generosa (Magyar mustfok: MM°]), nó an oiread agus 23–24 MM° le dáta fómhair níos déanaí agus srianta táirgthe, agus a aigéadacht á caomhnú ag an am céanna. Laistigh de na paraiméadair anailíseacha seo, caomhnaítear blasanna agus dea-bholaithe an chineáil go maith, mar aon lena bhlasanna torthaí cloiche aibí agus blasanna meala agus spíosracha, fiú le dáta buainte níos déanaí, rud a fhágann gur amhábhar den scoth é an cineál seo don chatagóir STFC Móri Premium.

3. Athrú ar an modh chun fíon Móri Premium a bhuain

(a) Teidil na sonraíochtaí táirge dá ndéantar difear:

— III. Cleachtais fhíoneolaíocha shonracha

(b) Roinn doiciméid aonair dá ndéantar difear:

— Caibidil 5 “Cleachtais fíonóireachta”, pointe 3 “Rialacha maidir le táirgeadh fíniúna”, fomhír 4 “Modh buainte”

(c) bonn cirt:

Mar gheall ar an méadú ar ghanntanas saothair san earnáil saothrú fíniúnacha agus an dul chun cinn teicniúil atá déanta i meicniú na buainte le blianta beaga anuas táthar i bhfabhar ligean d’amhábhar fhíonta Móri Premium a bhuain go meicniúil, cé is moite de na heisceachtaí a léirítear thuas. Is iad fíonta tirime, tathagacha, aibí arna mbuain ó fhíniúnacha dea-aibithe faoi réir shrianta táirgthe is bonn le catagóir STFC Móri Premium. Cuireann teicnící buainte meicniúla nua-aimseartha ar chumas an amhábhair an gléasra próiseála a bhaint amach go tapa, rud a choscann aon bhrú craicinn nó aon phróisis ocsaídithe gan iarraidh. Ina lán cásanna, bíonn an maistreán a théann isteach sa phróiseálaí trí oiriúnóirí na meaisíní a bhaineann an gas díobh agus a shórtálann iad ar chaighdeán níos fearr fós ná an maistreán arna bhuaint ag an saothar daonna atá ar fáil. Go hachomair, cé is moite de na heisceachtaí a chuirtear ar fáil, tá an teicneolaíocht atá ar fáil faoi láthair in ann na ceanglais cháilíochta do chatagóir STFC Móri Premium a áirithiú.

DOICIMÉAD AONAIR

1. Ainm(neacha)

Mór

Móri

2. Cineál tásca gheografaigh:

STFC – Sonrúchán Tionscnaimh faoi Chosaint

3. Catagóirí na dtáirgí fíniúna

1. Fíon

4. Tuairisc ar an bhfíon nó ar na fíonta

1. Fíon – geal

TUAIRISC THÉACSÚIL ACHOMAIR

Bíonn dath glasbhán, buí ar nós na tuí, nó buí órga ar na fíonta geala, agus bíonn imireacha bána, éadroma orthu. Is iad aigéadacht úr, bhríomhar, imireacha bláthanna nó torthaíocha, éadroma agus úire na saintréithe a bhaineann leo. Is iad na saintréithe a bhaineann le haosú i mbairillí is mó a bhíonn in easnamh orthu. Is iondúil go mbíonn dea-bholaithe ar na fíonta meántathagacha a bhfuil saintréithe suntasacha orthu. De ghnáth aithnítear saintréithe an chineáil atá léirithe go héasca.

* Tá feidhm ag na teorainneacha a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais maidir leis an neart alcóil iomlán uasta agus maidir leis an dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (in % de réir toirte) Neart alcóil iarbhír íosta (in % de réir toirte) 9 Aigéadacht iomlán íosta 4.6 g/l arna shloinneadh mar aigéad tartarach Aigéadacht luaineach uasta (i milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) 18 Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (i milleagraim in aghaidh an lítir)

2. Fíon – rosé

TUAIRISC THÉACSÚIL ACHOMAIR

Bíonn dath bándearg, corcairghorm, dath an bhradáin (craiceann oinniúin) nó dath dearg éadrom ar na fíonta rosé, bíonn siad éadrom, torthaíoch agus tá siad ceaptha lena dtomhailt laistigh den bhliain.

* Tá feidhm ag na teorainneacha a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais maidir leis an neart alcóil iomlán uasta agus maidir leis an dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (in % de réir toirte) Neart alcóil iarbhír íosta (in % de réir toirte) 9 Aigéadacht iomlán íosta 4.6 g/l arna shloinneadh mar aigéad tartarach Aigéadacht luaineach uasta (i milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) 18 Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (i milleagraim in aghaidh an lítir)

3. Fíon dearg

TUAIRISC THÉACSÚIL ACHOMAIR

Déantar na fíonta dearga a tháirgeadh mar fhíon príomha le próiseas maothaithe gearr (5-7 lá), ceaptha lena dtomhailt laistigh den bhliain. Bíonn siad éadrom, simplí agus meabhraíonn siad cumhracht as caora dearga agus caora dearga ó thaobh blais de. Bíonn dath dearg éadrom an rúibín orthu.

* Tá feidhm ag na teorainneacha a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais maidir leis an neart alcóil iomlán uasta agus maidir leis an dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (in % de réir toirte) Neart alcóil iarbhír íosta (in % de réir toirte) 9 Aigéadacht iomlán íosta 4.6 g/l arna shloinneadh mar aigéad tartarach Aigéadacht luaineach uasta (i milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) 20 Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (i milleagraim in aghaidh an lítir)

4. Fíon – Premium

TUAIRISC THÉACSÚIL ACHOMAIR

Is idir dath buí na tuí agus dath an óir nó an tsean-óir a bhíonn air. Mar gheall ar an aigéadacht shuntasach is iondúil a bhíonn ann agus an neart alcóil ard a bhíonn ann, baineann aosú níos faide leis. Mar gheall ar an aosú atá níos faide, tagann blasanna tánaisteacha aosaithe chun tosaigh ann agus uaireanta bíonn cáilíocht mianraí aige.

* Tá feidhm ag na teorainneacha a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais maidir leis an neart alcóil iomlán uasta agus maidir leis an dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta.

* I gcás fíonta buainte déanaí agus fíonta buainte roghnaithí agus fíonta arna ndéanamh as fíonchaora rísínithe a bhfuil an téarma “premium” orthu, is é 12.83 % an neart alcóil iomlán íosta de réir toirte, agus is é 2 g/l an aigéadacht luaineach uasta.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (in % de réir toirte) Neart alcóil iarbhír íosta (in % de réir toirte) 9 Aigéadacht íosta iomlán 4.6 g/l arna shloinneadh mar aigéad tartarach Aigéadacht luaineach uasta (i milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) 18 Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (i milleagraim in aghaidh an lítir)

5. Cleachtais fíonóireachta

5.1. Cleachtais fhíoneolaíocha shonracha

1. Fíon – cleachtais fhíoneolaíocha

Cleachtas fíoneolaíoch sonrach

Úsáid a bhaint as cantaoir eadrannach fíona.

2. Ní cheadaítear cleachtais fhíoneolaíocha

Srian ábhartha ar dhéanamh na bhfíonta

Ní cheadaítear milsiú ná saibhriú úrfhíonta ar na fíonta den chineál premium.

3. Rialacha maidir le táirgeadh fíniúna

Cleachtas saothraithe

1. Rialacha maidir le treorú na fíniúna: a. Maidir le fíonghoirt a cuireadh roimh an 1 Lúnasa 2010, is féidir táirgí fíonlainne a bhfuil an sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint acu a tháirgeadh ó fhíniúna arna mbuaint ó fhíonghoirt le haon mhodh saothraithe a údaraíodh roimhe sin, fad is a leantar den táirgeadh san fhíonghort. b. I gcás fíonghort a cuireadh tar éis an 1 Lúnasa 2010: i. Treorú an chinn ii. Treorú cuach iii. Treorú cuirtín iv. Treorú buanghéag íseal v. Treorú buanghéag meánard vi. Treorú buanghéag ard

2. Rialacha maidir le dlús fíniúnacha san fhíonghort: a. Maidir le fíonghoirt a cuireadh roimh an 1 Lúnasa 2010, is féidir táirgí fíonlainne a bhfuil an sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint acu a tháirgeadh ó fhíniúna arna mbuaint ó fhíonghoirt le haon dlús plandála a údaraíodh roimhe sin, fad is a leantar den táirgeadh san fhíonghort. b. I gcás fíonghort a cuireadh tar éis an 1 Lúnasa 2010: 3 300 fíniún ar a laghad in aghaidh an heicteáir c. I gcás fíonghort a cuireadh tar éis an 1 Lúnasa 2016: 3 500 fíniún ar a laghad in aghaidh an heicteáir

3. Rialacha maidir le hualach bachlóg san fhíonghort: Ní cheadaítear fíon Móri a tháirgeadh ach amháin le haghaidh uasualach bachlóg de 10 mbachlóg bheo in aghaidh an mhéadair chearnaigh.

4. Modh buainte: Ceadaítear buaint láimhe agus mheicniúil do gach fíon STFC. Ceadaítear buaint mheicniúil le haghaidh fíonta STFC Móri Premium, ach amháin i gcás fíon buainte roghnaithe nó fíon buainte déanaí, fíon arna dhéanamh as fíonchaora rísínithe, príomhfhíon agus oighearfhíon, nach féidir a bhuaint ach amháin de láimh.

4. Cion siúcra nadúrtha íosta agus neart alcóil féideartha na bhfíniúnacha

Srian ábhartha ar dhéanamh na bhfíonta

Maidir le fíonta geala, fíonta rosé agus fíonta dearga: 9.0 % de réir toirte – 14.9 i ngrád úrfhíona na hUngáire (Magyar mustfok – [MM°])

Maidir le fíonta geala buainte déanaí agus fíonta geala buainte roghnaithe, fíonta geala arna ndéanamh as fíonchaora rísínithe agus fíonta den chineál premium, is é 216 g in aghaidh an lítir, cion siúcra nadúrtha íosta na bhfíonchaor, is é 12.83 % de réir toirte an neart alcóil féideartha agus 20 i ngrád úrfhíona na hUngáire ([MM°]).

5. Rialacha maidir le dáta na buainte agus léiriú na gcineálacha

Cleachtas saothraithe

Socrú dháta na buainte:

Socraíonn an chomhairle chomhphobail fíona an dáta ar a gcuirtear tús leis an mbuaint faoin 20 Lúnasa gach bliain. Ní féidir deimhniú tionscnaimh a bhronnadh ar aon táirge fíona a dhéantar as fíniúnacha arna mbuaint roimh dháta tosaigh na buainte arna shocrú ag an gcomhairle chomhphobail fíona le haghaidh fíona “Mór /Móri” agus ní féidir é a mhargú leis an lipéad STFC. Foilsítear dáta na buainte i bhfoirm fógra ó na comhphobail fíona. I gcás imthosca eisceachtúla (e.g. aimsir nó ionfhabhtú) is féidir maolú ar an méid thuas a cheadú.

Rialacha maidir le cineálacha a shonrú:

Ceadaítear an cineál agus a chomhchiallaigh a léiriú, mar a shainítear é sa reachtaíocht náisiúnta ábhartha maidir le rangú cineálacha fíniúna atá oiriúnach le haghaidh fíonóireachta. ar tháirgí fíona Móri de chatagóir ar bith, faoi réir na srianta agus na mbreiseanna seo a leanas:

a. I gcás ina léirítear cineál aonair, ní mór 85 % den táirge a bheith déanta as an gcineál sin.

b. I gcás ina léirítear roinnt cineálacha, ní mór 100 % den táirge a bheith déanta as na cineálacha sonraithe.

c. Ní cheadaítear cineál a léiriú le haghaidh fíonta Móri a ndéantar idirdhealú ina leith leis an slonn srianta “Muskotály” [Muscat].

5.2. Táirgeachtaí uasta

1. Fíon – fíon geal, fíon rosé, fíon dearg 100 heictilítear in aghaidh an heicteáir

2. Fíon – fíon geal, fíon rosé, fíon dearg 13 600 kg fíniúin in aghaidh an heicteáir

3. Fíon – Premium 60 heictilítear in aghaidh an heicteáir

4. Fíon – Premium 8 500 kg fíniúin in aghaidh an heicteáir

5. Fíon – Premium – Fíonta buainte déanaí agus fíonta buainte roghnaithe 45 heictilítear in aghaidh an heicteáir

6. Fíon – Premium – Fíonta buainte déanaí agus fíonta buainte roghnaithe 8 000 kg fíniúin in aghaidh an heicteáir

7. Fíon – Premium – Fíonta arna ndéanamh as fíonchaora rísínithe agus as oighearfhíonta 20 heictilítear in aghaidh an heicteáir

8. Fíon – Premium – Fíonta arna ndéanamh as fíonchaora rísínithe agus as oighearfhíonta 5 000 kg fíniúin in aghaidh an heicteáir

6. Limistéar geografach críochaithe

Is féidir fíniúna a thagann ó fhíonghoirt a bhaineann le bardais Csákberény, Csókakő, Mór, Pusztavám, Söréd agus Zámoly i gContae Fejér a rangaítear mar Aicme I agus II de réir chadastar an fhíonghoirt (réigiún fíona Mór) a úsáid chun táirgí fíona a bhfuil STFC “Mór/Móri” orthu a tháirgeadh.

7. Príomhchineál (príomhchineálacha) fíniúna

cabernet franc – cabernet

cabernet franc – cabonet

cabernet franc – carmenet

cabernet franc – gros cabernet

cabernet franc – gros vidur

cabernet franc – kaberne fran

cabernet sauvignon

chardonnay – chardonnay blanc

chardonnay – kereklevelű

chardonnay – morillon blanc

chardonnay – ronci bilé

cserszegi fűszeres

ezerjó – kolmreifler

ezerjó – korponai

ezerjó – szadocsina

ezerjó – tausendachtgute

ezerjó – tausendgute

ezerjó – trummertraube

generosa

irsai olivér – irsai

irsai olivér – muskat olivér

irsai olivér – zolotis

irsai olivér – zolotisztüj rannüj

királyleányka – dánosi leányka

királyleányka – erdei sárga

királyleányka – feteasca regale

királyleányka – galbena de ardeal

királyleányka – königliche mädchentraube

királyleányka – königstochter

királyleányka – little princess

kékfrankos – blauer lemberger

kékfrankos – blauer limberger

kékfrankos – blaufränkisch

kékfrankos – limberger

kékfrankos – moravka

leányka – dievcenske hrozno

leányka – feteasca alba

leányka – leányszőlő

leányka – mädchentraube

merlot

olasz rizling – grasevina

olasz rizling – nemes rizling

olasz rizling – olaszrizling

olasz rizling – riesling italien

olasz rizling – risling vlassky

olasz rizling – taljanska grasevina

olasz rizling – welschrieslig

ottonel muskotály – miszket otonel

ottonel muskotály – muscat ottonel

ottonel muskotály – muskat ottonel

pinot blanc – fehér burgundi

pinot blanc – pinot beluj

pinot blanc – pinot bianco

pinot blanc – weissburgunder

pinot noir – blauer burgunder

pinot noir – kisburgundi kék

pinot noir – kék burgundi

pinot noir – kék rulandi

pinot noir – pignula

pinot noir – pino csernüj

pinot noir – pinot cernii

pinot noir – pinot nero

pinot noir – pinot tinto

pinot noir – rulandski modre

pinot noir – savagnin noir

pinot noir – spätburgunder

rajnai rizling – johannisberger

rajnai rizling – rheinriesling

rajnai rizling – rhine riesling

rajnai rizling – riesling

rajnai rizling – riesling blanc

rajnai rizling – weisser riesling

rizlingszilváni – müller thurgau

rizlingszilváni – müller thurgau bijeli

rizlingszilváni – müller thurgau blanc

rizlingszilváni – rivaner

rizlingszilváni – rizvanac

sauvignon – sauvignon bianco

sauvignon – sauvignon bijeli

sauvignon – sauvignon blanc

sauvignon – sovinjon

syrah – blauer syrah

syrah – marsanne noir

syrah – serine noir

syrah – shiraz

syrah – sirac

szürkebarát – auvergans gris

szürkebarát – grauburgunder

szürkebarát – graumönch

szürkebarát – pinot grigio

szürkebarát – pinot gris

szürkebarát – ruländer

sárga muskotály – moscato bianco

sárga muskotály – muscat blanc

sárga muskotály – muscat bélüj

sárga muskotály – muscat de frontignan

sárga muskotály – muscat de lunel

sárga muskotály – muscat lunel

sárga muskotály – muscat sylvaner

sárga muskotály – muscat zlty

sárga muskotály – muskat weisser

sárga muskotály – weiler

sárga muskotály – weisser

tramini – gewürtztraminer

tramini – roter traminer

tramini – savagnin rose

tramini – tramin cervené

tramini – traminer

tramini – traminer rosso

zenit

zöld veltelíni – grüner muskateller

zöld veltelíni – grüner veltliner

zöld veltelíni – veltlinské zelené

zöld veltelíni – zöldveltelíni

8. Tuairisc ar na naisc

8.1. Fíon (1)

Tuairisc ar an limistéar críochaithe

(a) Tosca nádúrtha agus cultúrtha

Ar cheann de na réigiúin fíona stairiúla is lú san Ungáir, tá an réigiún fíona Mór suite ar thaobh Vértes de Ghleann Mór, atá suite idir Cnoic Vértes agus Bakony i gContae Fejér.

Bíonn tionchar ag Gleann Mór ar an miocraeráid agus ag an ngnáthghaoth atá i réim sa réigiún fíona, ar éasclíne theicteonach í idir Cnoic Bakony agus Vértes. Socraíodh saintréithe moirfeolaíocha an lae inniu mar thoradh ar fhoirmiú dromchla sa tSainré Dhéanach Phléiceineach agus sa Ré Cheathartha, a tháirg butaí le caipíní gairbhéil, iomairí fada agus leathana, peidiméidí garbha agus ar fánaí réidh. Sliabhraon meánach carstach is ea Vértes le struchtúr blocshéibhe agus scoiltghleanna.

D’fhorbair an ithir foraoise dhonn le hinláisteadh cré agus leis an ithir dhonn ar lós measctha den chuid is mó le smionagar aolchloiche agus gaineamh Olagaicéineach. Bíonn an dolaimít agus an aolchloch clúdaithe ag ithreacha reinsíne.

Bíonn an aeráid oiriúnach chun fíniúnacha a fhás, cé go mbíonn sé níos fuaire ná an meán. Bíonn an geimhreadh séimh, le gluaiseacht aeir suntasach i rith na bliana. Lonraíonn an ghrian ar an gcuid is mó de na fíonghoirt i rith an tsamhraidh. Is é 10 °C an mheánteocht bhliantúil. Is iad dálaí éadroma measartha agus 600–650 mm de fhrasaíocht a bhíonn mar shaintréithe an limistéir. Titeann an chuid is mó den bháisteach sa samhradh, an chuid is lú di i mí Feabhra agus i mí an Mhárta. Gnáthghaotha siar ó thuaidh a bhíonn ann. Is iondúil go mbíonn an aimsir measartha fionnuar agus réasúnta fliuch.

(b) Tosca a bhaineann leis an duine

Ceaptar go dtéann saothrú fíniúna sa limistéar siar chomh luath le haimsir na Rómhánach. Mar sin féin, sna gníomhais a eisíodh tar éis bhunú stát na hUngáire san 11ú haois soláthraítear fianaise shoiléir ar an bhfíonsaothrú áitiúil. Tagann an chéad taifead scríofa anuas ón aimsir tar éis Choncas na Maigiarach sna Meánaoiseanna. In uacht an Tiarna Miklós Csák in 1231 déantar an chéad trácht ar fhíonghoirt Vajal (Mór).

Bhí riail Ottoman díobhálach do shaothrú fíniúna sa limistéar. Dhóigh an garastún Turcach, ar tharraingt siar as Caisleán Csókakő dó, sráidbhailte, ag scriosadh na bhfíonghort chomh maith.

Agus ról ríthábhachtach á ghlacadh acu sa téarnamh ina dhiaidh sin bhí Ord Bhráithre Mionúra na gCaipisíneach agus na lonnaitheoirí Gearmánacha (ar thug na Hochburgs agus na Lambergs iad isteach sa cheantar), a thug leo trealamh nua-aimseartha agus traidisiúin sofaisticiúla saothraithe fíniúna agus fíonóireachta. Bhunaigh siad a mainistir idir 1694 agus 1696, agus choimeád manaigh Chaipisíneacha de chuid Mór dlúthnaisc le manaigh eile an oird in Tokaj. De réir an traidisiúin chuir siad gearrthóga den chineál Ezerjó chucu chun cabhrú leo na fíonghoirt a athphlandú.

Tháinig cineál Ezerjó, ar a dtugtar “Hungaricum” sa lá atá inniu ann, chun bheith ina phríomhchineál fíniúna sa réigiún fíona le linn athphlandála tar éis eipidéim na míolta fíniúna sa 19ú haois. Bhí ról ríthábhachtach ag athshlánú na fíniúna agus an fhíona maidir le Mór a bheith ina bhaile margaidh in 1758.

Léirítear ó thaifid stairiúla gur buaineadh fíonchaora rísínithe den chéad uair i réigiún an fhíona in 1834. Sa 19ú haois, a bhuíochas le dea-iniomparthacht, díoladh cainníochtaí méadaithe d’fhíonta an réigiúin ar mhargadh na hOstaire.

Cé gur bunaíodh an chéad phobal fíona sa cheantar in Csákberény in 1882, tar éis a iarratais in 1901, cláraíodh bunú réigiún fíona neamhspleách Mór le foraithne in 1928.

Ó tar éis an Dara Cogadh Domhanda go dtí deireadh na 1980í, chuir Feirm Stáit Mór an cúlra teicneolaíochta ar fáil le haghaidh saothrú fíniúna agus próiseáil fíniúna, na hacmhainní stórála riachtanacha agus cuid mhór de na deiseanna margaíochta ar fáil i réigiún an fhíona. Faoi lár na 1980í, bhí an limistéar fíonsaothrúcháin tar éis an fhairsinge is mó dá raibh ann leis na céadta bliain a bhaint amach arís. Chomh maith leis an margadh baile a sholáthar, bhí díolacháin dírithe go príomha ar onnmhairiú chuig an Aontas Sóivéadach.

Tar éis athrú an chórais in 1990, foirceannadh an Fheirm Stáit, díchóimeáladh a hacmhainneachtaí fíonsaothrúcháin, agus leis an bpríobháidiú, bhí cinniúint réigiún an fhíona ar ais i lámha lucht déanta cinntí áitiúil, feirmeoirí aonair áitiúla agus fíonlann áitiúil. D’athraigh sé seo, ina dhiaidh sin, struchtúr an fhíonsaothraithe go suntasach. D’éirigh go leor teaghlach le bheith ina saothróirí fíniúna gairmiúla, agus anois tá go leor fíonlann faoi bhláth in Mór agus sa cheantar máguaird. Laghdaíodh limistéar fíonsaothrúcháin réigiún an fhíona go 685 ha.

A bhuíochas d’fhorbairt, taithí agus saineolas na gcéadta bliain a bheith ag na fíonlanna teaghlaigh seo, bíonn níos mó tóra anois ná riamh ag tomhaltóirí ar fhíonta Mór. Is fianaise ar an treocht seo iad na boinn óir iomadúla atá buaite i gcomórtais fíona náisiúnta agus idirnáisiúnta agus oscailt na ndíolachán le haghaidh margaí eachtracha.

8.2. Fíon (2)

Tuairisc ar na fíonta

Bíonn cumhracht shaibhir as fíonta Mór, agus dea-bholaithe orthu, bíonn neart alcóil agus aigéadacht acu atá réasúnta ard, agus bíonn siad taitneamhach agus tirim go hiondúil. Tá na fíonta seo thar a bheith taitneamhach mar gheall ar a saintréithe bríomhara, tathagacha agus an aigéadacht cothromaithe. I mblianta maithe fíona go háirithe táirgtear fíonta comhchuibhithe ina bhfuil aigéid shuntasacha agus tathag dá réir, rud a fhágann, i bhfianaise na teicneolaíochta fíonóireachta agus an aosaithe chuí, gur fíonta “premium” iad.

Is minic a thagraítear d’fhíonta Mór sa litríocht mar fhíon daingean, suntasach agus “fireann”. Tá na saintréithe, tathagacht, cion siúcra agus aigéadacht ag fíonta an réigiúin arb iad is sainairíonna iad de scothfhíonta. Tugann an ithir chailcreach saintréith aigéadach do na fíonta, arb é is toradh air a mblastacht den scoth. Tugann an saintréith aigéadach chéanna an cháilíocht coinneála d’fhíonta Premium den chineál roghnaithe, rud a ligeann dóibh forbairt agus fás ar feadh suas le roinnt blianta.

Mar gheall ar dhálaí feanntacha Ghleann Mór, bíonn galair fhungasacha finiúna neamhchoitianta. Ligeann sé seo do phróiseál finiúna sláintiúla sa chuid is mó de na blianta fíona. Bíonn fíonta geala a dhéantar as torthaí sláintiúla sármhaith freisin le haghaidh aosú fadtéarmach agus le haghaidh fíonta stairiúla (“muzeális borok”) a tháirgeadh.

Faoi dhálaí aimsire fabhracha, aibíonn fíniúnacha den chineál Ezerjó go dtagann dath buí órga orthu agus bíonn blas fíorálainn orthu. Le linn blianta fíona áirithe, is féidir fíniúnacha botraíteasaithe a úsáid chun príomhfhíon ardcháilíochta a tháirgeadh.

Nasc idir an limistéar táirgthe, tosca daonna agus an táirge

A bhuí le tosca nádúrtha agus daonna na timpeallachta geografaí, tá fíonta a bhfuil cáil náisiúnta orthu ar feadh na gcéadta bliain arna dtáirgeadh ag réigiún fíona Mór.

Tá dálaí maithe áitiúla fáis arna bhforbairt ag an méisea-aeráid agus ag an miocraeráid fhabhrach ar fhánaí theas, thiar theas na sléibhte agus na gcnoc.

Is sócmhainn iontach é cineál sonrach “feannta” an ghleanna chun srian a chur le galair fhungasach finiúna, chun rioscaí ó shioc a laghdú nó a sheachaint, nó chun aghaidh a thabhairt ar a minicíocht. I measc na ngnéithe tairbhiúla eile tá nochtadh fabhrach agus sárleas as solas na gréine ar fhánaí géara thiar theas ar imeall Ghleann Mór. Tá a saintréith shonrach féin ag fíonta Mór freisin mar thoradh ar chion aoil measartha ard na n-ithreacha.

Baineann réimse leathan saintréithe traidisiúnta ar leith le saothrú finiúnacha agus fíonóireacht sa réigiún, rud atá ríthábhachtach maidir leis na tionchair fhadtéarmacha a bhaineann leo. Is féidir na difríochtaí suntasacha i saothrú fíniúna agus i bpróiseáil fíniúna i gcomparáid le réigiúin fíona eile a mhíniú, ar an gcéad dul síos, mar gur thug na lonnaitheoirí Gearmánacha leo cleachtais saothraithe a réigiún dúchais; ar an dara dul síos, mar gheall ar na manaigh Chaipisíneacha a thug isteach modhanna nua saothraithe fíniúna agus fíonóireachta; agus ar an tríú dul síos, mar gheall gur forbraíodh na saintréithe seo go háitiúil den chuid is mó, ar leithrigh ag an am.

Úsáideann fíonghoirt a shaothraítear go traidisiúnta fós prúnáil “mhaol” agus treorú an chinn le tacaí fíniúnacha, atá tipiciúil den réigiún fíona, a bhfuil sé mar aidhm aige na triopaill ar na plandaí a thabhairt níos gaire don ithir, a éiríonn níos teo i rith an lae, rud a chinntíonn aosú maith agus cáilíocht níos fearr. Cloíonn táirgeoirí fíona Mór leis an gcur chuige saothraithe seo go dtí an lá atá inniu ann. Féachann gach déantóir fíona sa réigiún le modhanna oiliúna ísealfhíniúna a choinneáil.

Chomh maith leis sin, cabhraíonn díbhachlú cúramach leis na bachlóga a scaipeadh go cothrom, ag cur le fás sláintiúil na fíniúna, arb é an eochair é do tháirgeadh fíonta torthaíocha Mór.

Tá an t-amhábhar a tháirgtear ar an mbealach seo an-oiriúnach le haghaidh aosú níos faide, mar shampla, fíonta premium, a dhéantar go traidisiúnta sa réigiún fíona ag baint úsáid as bairillí. Tá sé seo amhlaidh mar gheall ar an achar dromchla níos lú lena mbaineann aosú níos faide i mbairillí adhmaid.

Mar gheall ar chineál rialaithe agus trádmharc réigiún an fhíona go dtí na 1950í, tá roinnt cineálacha fíniúna gile den chuid is mó ag gabháil le Ezerjó ó shin. Ina measc seo tá Zöld veltelíni, Rizlingszilváni, Rajnai rizling, Chardonnay, Leányka, Királyleányka, Sauvignon, Szürkebarát agus Tramini, chomh maith le cúpla cineál fíniúna goirme a fhástar ar scála beag. Is é Ezerjó an cineál is tábhachtaí i réigiún an fhíona, nó fástar é ar bheagnach aon trian den limistéar.

Dá bhrí sin, samhlaítear fíon Mór fós go forleathan le “Móri Ezerjó”, a d’eascair as an teacht le chéile ámharach idir limistéar maith táirgthe agus scothchineál. Fástar an cineál in áiteanna éagsúla san Ungáir, ach aimsíodh a fhíorbhaile ar fhánaí Vértes.

9. Dálaí breise riachtanacha (pacáistiú, lipéadú, ceanglais eile)

Rialacha maidir le tásca (1)

Creat dlíthiúil:

Sa reachtaíocht náisiúnta

Cineál dála breise:

Forálacha breise a bhaineann le lipéadú

Tuairisc ar na dálaí:

(a) Is féidir an abairt “oltalom alatt álló eredetmegjelölés” (“sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint”) agus a leaganacha malartacha d’aidiachtaí Ungáirise, mar an gcéanna in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh, a bheith ar an lipéad.

(b) Ar lipéad fíona ar a bhfuil an sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint “Mór/Móri”, is féidir na focail “védett eredetű bor” (“fíon tionscnaimh faoi chosaint”) a chur in ionad na bhfocal “oltalom alatt álló eredetmegjelölés” (“sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint”).

(c) Is féidir an tásc “Móri” nó “Móri borvidék” (réigiún fíona Mór) a chur in ionad an tsonrúcháin tionscnaimh faoi chosaint “Mór”. Is féidir leagan na gramadaí malartaí dar díorthach “-i” a léiriú ar na lipéid freisin i gcás ainmneacha na mbardas uile a liostaítear i bpointe VIII/1.1.2 a léiriú ar na lipéid freisin.

(d) Is rud sainordaitheach é bliain an fhíona a léiriú i gcás na bhfíonta príomha agus na bhfíonta nua uile.

(e) Nuair a léirítear an bhliain fíona, ní mór 85 % den fhíon a bheith de thionscnamh na bliana fíona. Déantar eisceacht maidir le fíonta príomha nó fíonta nua, chomh maith le fíonta “virgin vintage” nó fíonta “chéad bhuainte”, fíonta ar gá do 100 % díobh teacht ón mbliain fíona ábhartha.

(f) Is féidir na téarmaí “termőhelyen palackozva” (arna bhuidéalú sa limistéar táirgthe), “termelői palackozás”(arna bhuidéalú ag an táirgeoir) agus “pinceszövetkezetben palackozva” (arna bhuidéalú i gcomharchumann fíonlainne) a léiriú ar aon fhíon “Mór/Móri”.

(g) Is féidir “rosé” a chur in ionad an natha “rozé”, agus “cuvée” a chur in ionad “küvé”.

Rialacha maidir le tásca (2)

Creat dlíthiúil:

Sa reachtaíocht náisiúnta

Cineál dála breise:

Forálacha breise a bhaineann le lipéadú

Tuairisc ar na dálaí:

(a) Féadfaidh fíonta “küvé” or “cuvée” fíonta a fhaightear trí roinnt cineálacha fíniúna a chumasc a léiriú, ar féidir ainm na gcineálacha fíniúna arb iad cuvée iad a léiriú ar an lipéad in ord íslitheach cainníochta chun faisnéis a sholáthar do thomhaltóirí. Má shonraítear ainmneacha na gcineálacha, ní mór ainmneacha na gcineálacha go léir atá sa cuvée a léiriú.

(b) Is féidir an nath “Öreg tőkék bora” (“Fíon as seanfhíniúnacha”) a áireamh ar an lipéad nuair is ó thír a bhfuil a cuid fíniúnacha os cionn 40 bliain d’aois a thagann 85 % ar a laghad den fhíon.

(c) Ceadaítear an nath “birtokbor” [fíon a fhástar ar an eastát] a úsáid ar fhíonta Mór ar choinníoll go dtagann 100 % de na fíniúnacha a úsáidtear mar amhábhar do na fíonta ón limistéar ina saothraítear an fhíonlann shonrach. I gcás gnóthaí teaghlaigh, is féidir an abairt “birtokbor” [fíon arna fhás ar eastát] a léiriú freisin ar lipéad na bhfíonta a tháirgtear i bhfíonghoirt arna saothrú ag baill teaghlaigh.

(d) Is féidir na habairtí “késői szüretelésű bor” [fíon buainte déanaí], “válogatott szüretelésű bor” [fíon buainte roghnaithe], “főbor” [príomhfhíon], “jégbor” [oighearfhíon] agus “töppedt szőlőből készült bor” [fíon déanta as fíonchaora rísínithe] a bheith ar lipéad na bhfíonta premium amháin.

Nathanna srianta eile is féidir a léiriú:

Creat dlíthiúil:

Sa reachtaíocht náisiúnta

Cineál dála breise:

Forálacha breise a bhaineann le lipéadú

Tuairisc ar na dálaí:

— “Muzeális bor” [Fíon stairiúil]: fíon geal, den chineál premium

— “Birtokbor” [Fíon arna fhás ar eastát]: gach cineál fíona

— “Öreg tőkék bora” [Fíon ó sheanfhíniúnacha]: gach cineál fíona

— “Virgin vintage” nó “első szüret” [an chéad bhuain]: gach cineál fíona

— “Muskotály” [Muscat]: fíon geal

— “Cuvée” nó “küvé”: gach cineál fíona

— “Szűretlen” [Gan scagadh]: fíon dearg

— “Primőr” [Primeur] nó ’újbor’ [fíon nua]: fíon geal, fíon rosé, fíon dearg

— “Barrique”: fíon geal, fíon dearg, fíon den chineál premium

Aonaid gheografacha níos lú a fhéadfar a úsáid de bhreis ar an STFC “Mór”

Creat dlíthiúil:

Sa reachtaíocht náisiúnta

Cineál dála breise:

Forálacha breise a bhaineann le lipéadú

Tuairisc ar na dálaí:

Bardais:

— Contae Fejér: Csákberény, Csókakő, Pusztavám, Söréd, Zámoly

Maidir le fíonta Mór a bhfuil lipéad orthu ar a bhfuil ainm bardais, ní mór 85 % ar a laghad de na fíniúnacha a bheith de thionscnamh fíonghort a rangaítear in aicme I nó II sa bhardas sin, agus féadfaidh suas le 15 % de na fíniúnacha próiseáilte a bheith de thionscnamh codanna eile de limistéar táirgeachta críochaithe Mór.

Rialacha maidir le cur i láthair

Creat dlíthiúil:

Eagraíocht a bhainistíonn an STFC/TTG, i gcás ina ndéanann Ballstáit foráil amhlaidh

Cineál dála breise:

Pacáistiú sa limistéar geografach críochaithe

Tuairisc ar na dálaí:

Ní fhéadfar fíonta de chineál premium a dhíol ach i mbuidéil.

Níl feidhm ag an riail seo maidir le fíonta a tháirgtear laistigh den limistéar táirgthe ag an táirgeoir ina shiléir féin lena dtomhailt ar an láthair.

Ní fhéadfar fíonta den chineál premium a dhíol ach amháin sa bhliain fíona tar éis na buainte.

Táirgeadh lasmuigh den limistéar táirgthe críochaithe (1)

Creat dlíthiúil:

Eagraíocht a bhainistíonn an STFC/TTG, i gcás ina ndéanann Ballstáit foráil amhlaidh

Cineál dála breise:

Maolú maidir le táirgeadh sa limistéar geografach críochaithe

Tuairisc ar na dálaí:

Ar chúiseanna stairiúla, is féidir fíonta STFC “Mór” a tháirgeadh sna contaetha agus sna bailte seo a leanas de bhreis ar na bardais a liostaítear i gCaibidil IV:

— Contae Fejér:

Bardais Aba, Alcsútdoboz, Bicske, Csabdi, Etyek, Felcsút, Gárdony, Gyúró, Igar, Kajászó, Kápolnásnyék, Lajoskomárom, Martonvásár, Mezőkomárom, Nadap, Pákozd, Pázmánd, Seregélyes, Sukoró, Szabadhídvég, Székesfehérvár, Tordas, Vál agus Velence

— Contae Bács-Kiskun:

Bardais Ágasegyháza, Akasztó, Apostag, Bácsalmás, Bácsszőlős, Ballószög, Balotaszállás, Bátmonostor, Bócsa, Borota, Bugac, Császártöltés, Csengőd, Csátalja, Csávoly, Csikéria, Csólyospálos, Dunapataj, Dunavecse, Dusnok, Érsekcsanád, Érsekhalma, Felsőlajos, Fülöpháza, Fülöpjakab, Hajós, Harkakötöny, Harta, Helvécia, Imrehegy, Izsák, Jakabszállás, Jánoshalma, Jászszentlászló, Kaskantyú,, Kecel, Kecskemét, Kelebia, Kéleshalom, Kerekegyháza, Kiskőrös, Kiskunfélegyháza, Kiskunmajsa, Kisszállás, Kunbaja, Kunbaracs, Kunfehértó, Kunszállás, Kunszentmiklós, Ladánybene, Lajosmizse, Lakitelek, Pirtó, Páhi, Rém, Solt, Soltszentimre, Soltvadkert, Sükösd, Szabadszállás, Szank, Szentkirály, Tabdi, Tázlár, Tiszaalpár, Tiszakécske, Tiszaug, Tompa, Vaskút agus Zsana

Táirgeadh lasmuigh den limistéar táirgthe críochaithe (2)

Creat dlíthiúil:

Eagraíocht a bhainistíonn an STFC/TTG, i gcás ina ndéanann Ballstáit foráil amhlaidh

Cineál dála breise:

Maolú maidir le táirgeadh sa limistéar geografach críochaithe

Tuairisc ar na dálaí:

— Contae Komárom-Esztergom:

Bardais Ászár, Baj, Bajót, Bársonyos, Császár, Csép, Dunaalmás, Dunaszentmiklós, Esztergom, Ete, Kerékteleki, Kesztölc, Kisbér, Kocs, Lábatlan, Mocsa, Mogyorósbánya, Nagyigmánd, Neszmély, Nyergesújfalu, Süttő, Szomód, Tát, Tata, Tokod, Vérteskethely agus Vértesszőlős

— Contae Pest:

Bardais Abony, Albertirsa, Bénye, Budajenő, Budakeszi, Cegléd, Ceglédbercel, Csemő, Dány, Dömsöd, Gomba, Hernád, Inárcs, Kakucs, Kerepes, Kisnémedi, Kocsér, Kóka, Mogyoród, Monor, Monorierdő, Nagykőrös, Ócsa, Őrbottyán, Örkény, Páty, Pilis, Pilisborosjenő, Ráckeve, Szada, Szigetcsép, Szigetszentmárton, Szigetújfalu, Tápiószele, Tápiószentmárton, Telki, Tóalmás, Tököl, Újlengyel, Üröm, Vác, Vácegres agus Veresegyház

— Contae Somogy:

Bardais Andocs, Balatonberény, Balatonboglár, Balatonendréd, Balatonkeresztúr, Balatonlelle, Balatonőszöd, Balatonszabadi, Balatonszemes, Böhönye, Csoma, Csurgó, Gyugy, Kaposhomok, Kaposkeresztúr, Karád, Kercseliget, Kéthely, Kötcse, Kőröshegy, Látrány, Lengyeltóti, Marcali, Mosdós agus Ordacsehi

Táirgeadh lasmuigh den limistéar táirgthe críochaithe (3)

Creat dlíthiúil:

Eagraíocht a bhainistíonn an STFC/TTG, i gcás ina ndéanann Ballstáit foráil amhlaidh

Cineál dála breise:

Maolú maidir le táirgeadh sa limistéar geografach críochaithe

Tuairisc ar na dálaí:

— Contae Tolna:

Bardais Alsónána, Alsónyék, Aparhant, Báta, Bátaapáti, Bátaszék, Bikács, Bölcske, Bonyhád, Bonyhádvarasd, Decs, Dunaföldvár, Dunaszentgyörgy, Dúzs, Fácánkert, Felsőnyék, Grábóc, Gyönk, Györe, Györköny, Harc, Hőgyész, Iregszemcse, Izmény, Kakasd, Kéty, Kisdorog, Kismányok, Kisszékely, Kisvejke, Kölesd, Lengyel, Madocsa, Magyarkeszi, Medina, Mőcsény, Mórágy, Mucsfa, Mucsi, Nagydorog, Nagymányok, Nagyszékely, Nagyszokoly, Ozora, Őcsény, Paks, Pincehely, Regöly, Sárszentlőrinc, Simontornya, Sióagárd, Szálka, Szekszárd, Tamási, Tengelic, Tevel, Tolna, Tolnanémedi, Váralja, Várdomb, Závod agus Zomba

— Contae Veszprém:

Bardais Ábrahámhegy, Alsóörs, Aszófő, Badacsonytomaj, Badacsonytördemic, Balatonakali, Balatonalmádi, Balatoncsicsó, Balatonederics, Balatonfüred, Balatonfőkajár, Balatonhenye, Balatonkenese, Balatonrendes, Balatonszepezd, Balatonszőlős, Balatonudvari, Balatonvilágos, Csopak, Csabrendek, Dörgicse, Felsőörs, Gyulakeszi, Hegyesd, Hegymagas, Káptalantóti, Kisapáti, Kővágóörs, Köveskál, Lesencefalu, Lesenceistvánd, Lesencetomaj, Lovas, Mencshely, Mindszentkálla, Monostorapáti, Monoszló, Nemesgulács, Nemesvita, Óbudavár, Örvényes, Paloznak, Pécsely, Raposka, évfülöp, Salföld, Sáska, Sümeg, Sümegprága, Szentantalfa, Szentbékkálla, Szentjakabfa, Szigliget, Tagyon, Tapolca, Tihany, Uzsa, Vászoly, Zalahaláp agus Zánka

Eisceachtaí ón riail seo is ea fíonta den chineál premium, nach féidir a phróiseáil ach sna bardais a liostaítear i gCaibidil IV.

Nasc chuig an tsonraíocht táirge

https://boraszat.kormany.hu/admin/download/6/5f/d2000/Mor%20OEM_vv3_standard_korr_nelkul.pdf

(1) IO L 9, 11.1.2019, lch. 2.