MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An 2 Bealtaine 2018, ghlac an Coimisiún pacáiste le haghaidh an chéad Chreata Airgeadais Ilbhliantúil eile don tréimhse 2021-2027. Mhol an Coimisiún buiséad nua, nua-aimseartha agus fadtéarmach, agus é go mór in oiriúint do thosaíochtaí polaitiúla Aontas an 27. Sa bhuiséad atá beartaithe, nasctar ionstraimí nua le cláir nuachóirithe chun tosaíochtaí an Aontais a bhaint amach go héifeachtúil. Ag cur leis an mbonn sin, tá Ciste um Bainistiú Comhtháite Teorainneacha nua á bheartú ag an gCoimisiún faoin gceannteideal buiséid “Imirce agus Bainistiú Teorainneacha”. Tá sé mar aidhm ag an gCiste nua sin tacaíocht ríthábhachtach threisithe a thabhairt don Bhallstát chun teorainneacha seachtracha coiteanna an Aontais a dhaingniú.

Beidh an Ciste um Bainistiú Comhtháite Teorainneacha ina chuidiú chun tuilleadh forbartha a dhéanamh ar an gcomhbheartas víosaí agus chun tacú le cur chun feidhme an bhainistithe comhtháite teorainneacha Eorpaigh ag na Ballstáit, chun imirce neamhrialta a chomhrac agus chun trádáil agus taisteal dlisteanach a éascú. Ba cheart cistiú a bheith ar fáil do na Ballstáit i rith an ama chun tacú leo a nacmhainneacht sna réimsí sin a fhorbairt agus a fheabhsú, agus chun an comhar a threisiú, lena náirítear comhar leis na gníomhaireachtaí ábhartha de chuid an Choimisiúin. Beidh ról ag an gCiste freisin chun tuilleadh aonfhoirmeachta a áirithiú i bhfeidhmíocht na rialuithe custaim ag na teorainneacha seachtracha, trí aghaidh a thabhairt ar an éagothroime atá ann faoi láthair idir na Ballstáit i ngeall ar dhifríochtaí ar bhonn tíreolaíoch, agus éagsúlachtaí san acmhainneacht agus sna hacmhainní atá ar fáil. Faoin gcreat sin, is éard a bheidh sa Chiste um Bainistiú Comhtháite Teorainneacha atá beartaithe, ionstraim le haghaidh tacaíocht airgeadais do bhainistiú teorainneacha agus víosaí, agus ionstraim le haghaidh tacaíocht airgeadais do threalamh rialaithe custaim.

Baineann an togra seo leis an ionstraim um threalamh rialaithe custaim amháin. An togra ar leithligh a chumhdaíonn an ionstraim um bainistiú teorainneacha agus um víosaí, tá sé á thíolacadh ag an gCoimisiún i gcomhthráth.

Foráiltear leis an togra seo gurb é an 1 Eanáir 2021 an dáta teacht i bhfeidhm agus tá sé á thíolacadh d’Aontas ina mbeidh 27 mBallstát, i gcomhréir leis an bhfógra a fuair an Chomhairle Eorpach an 29 Márta 2017 ón Ríocht Aontaithe go bhfuil sé beartaithe ag an Ríocht Aontaithe tarraingt siar ón Aontas Eorpach agus ó Euratom ar bhonn Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.

Leis an gclár gníomhaíochta ilbhliantúil le haghaidh custaim (an clár custaim), atá ar bun ó 1991, déantar foráil maidir le cistiú leordhóthanach le haghaidh gníomhaíochtaí comhair idir na húdaráis chustaim, le haghaidh córais leictreonacha agus le haghaidh fothú acmhainneachta riaracháin, agus is dea-chomhlánú é ar na tionscnaimh agus na hinfheistíochtaí a dhéantar ar an leibhéal náisiúnta sa réimse seo. Mar sin féin, ní dhéantar foráil ann maidir leis an bhféidearthacht ná na hacmhainní trealamh a chistiú lena úsáid chun rialuithe custaim a dhéanamh ag teorainneacha seachtracha an Aontais Eorpaigh. Go dtí seo, is beag tacaíocht a tugadh don riachtanas sin ar leibhéal an Aontais Eorpaigh le hionstraimí eile (Hercule III, an Clár Tacaíochta um Athchóiriú Struchtúrach, Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa).

Le linn na hidirbheartaíochta ar an togra maidir leis an gclár Custam 2020 sa Chomhairle, d’iarr na Ballstáit ar an gCoimisiún anailís costais agus sochair a dhéanamh ar threalamh brathadóireachta agus ar an teicneolaíocht ghaolmhar chun gur éasca d’údaráis chustaim uirlisí nua-aimseartha rialaithe custaim a fháil tar éis 2020. Cuireadh an tiarratas sin isteach in aithris 4 de Rialachán (AE) Uimh. 1294/2013 lena mbunaítear an clár custaim don tréimhse 2014–2020. Ina theannta sin, ghlac an Chomhairle conclúidí an 23 Bealtaine 2017 inar iarr sé ar an gCoimisiún tuarascáil a thíolacadh, faoi lár 2018 ar a dhéanaí, maidir leis na hacmhainní airgeadais is gá a sholáthar chun na huirlisí iomchuí a cheannach do rialuithe custaim, lena náirítear an fhéidearthacht na hacmhainní sin a leithdháileadh trí aon chiste amháin.

Ó shin i leith, tá sé ráite arís agus arís eile ag na Ballstáit go bhfuil tacaíocht airgeadais ag teastáil do threalamh rialaithe custaim agus tá anailís chuimsitheach ar an gceist iarrtha acu ón nGrúpa um Beartas Custaim.

Mar fhreagra ar na hiarrataí sin, sa Teachtaireacht uaidh in 2016 maidir leis an Aontas Custaim agus a Rialachas a fhorbairt, d’aithin an Coimisiún gurbh ann don tsaincheist seo agus d’fhógair sé, maidir leis an bhféidearthacht riachtanais trealaimh a mhaoiniú ó chláir airgeadais an Choimisiúin amach anseo, go ndéanfadh sé an fhéidearthacht sin a mheas agus meastóireacht uirthi i measúnuithe tionchair na chéad ghlúine eile den chlár custaim. Ina dhiaidh sin, i Márta 2017, leag an Chomhairle béim arís ina conclúidí maidir le cistiú custaim gur gá don Aontas Eorpach agus do na Ballstáit freagra a thabhairt ar dhomhandú na trádála agus domhandú na coireachta san am céanna, agus fanacht bord ar bord leis an domhandú sin, agus gur gá dóibh dul i ngleic leis na bagairtí atá ann dá bharr sin, rud a éilíonn trealamh leordhóthanach chun tacú le feidhmiú éifeachtúil an aontais custaim mar aon le cistiú chun an trealamh teicneolaíochta is gá a chur ar fáil do na húdaráis chustaim chun rialuithe a dhéanamh ar earraí a bheidh ag trasnú teorainneacha seachtracha an Aontais Eorpaigh.

Thug an Chomhairle cuireadh don Choimisiún, dá bhrí sin, meastóireacht agus measúnú a dhéanamh roimh dheireadh 2017 ar an bhféidearthacht na riachtanais i dtaca le trealamh teicniúil a chistiú ó chláir airgeadais an Choimisiúin amach anseo, agus comhordú agus comhar a fheabhsú idir na húdaráis chustaim agus údaráis um fhorfheidhmiú dlí eile chun críocha cistiúcháin, trí chomhpháirtíocht níos fearr a chur ar bun ar leibhéal an Aontais.

I rúin éagsúla uaidh, mheas Parlaimint na hEorpa freisin gur bunchloch den Aontas Eorpach an taontas custaim, ar ceann de na bloic trádála is mó ar domhan é, agus go bhfuil sé riachtanach le haghaidh dhea-fheidhmiú an mhargaidh aonair chun leasa ghnólachtaí agus shaoránaigh an Aontais Eorpaigh araon. Dá bhrí sin, d’iarr sí ar an gCoimisiún freisin straitéis agus amlíne a chur ar bun a bheadh soiléir, comhleanúnach agus uaillmhianach chun a áirithiú go gcumhdófaí le tograí iomchuí aon eilimintí ba ghá chun córais chustaim an Aontais Eorpaigh a fhorfheidhmiú, ar tograí iad atá ag teacht leis an bhforbairt atá ar siúl faoi láthair ar an trádáil dhomhanda agus ar chur chun feidhme chlár oibre bheartas trádála an Aontais Eorpaigh agus atá oiriúnach don fheidhm atá leo. Freagra ar an iarraidh sin is ea cuspóir sonrach na hionstraime seo cuidiú le rialú custaim a bheidh leordhóthanach agus coibhéiseach trí threalamh rialaithe custaim a cheannach, a chothabháil agus a uasghrádú.

An ionstraim nua atá beartaithe le haghaidh trealamh rialaithe custaim, tá sé ceaptha coibhéis a fheabhsú i dtaca le feidhmíocht rialuithe custaim ar fud na mBallstát chun atreorú sreafaí earraí i dtreo na bpointí is laige dá bhfuil ann a sheachaint. A bhuí le hidirghabháil thiomanta an Aontais le haghaidh trealamh rialaithe custaim, beifear in ann tacú le ceannach, cothabháil agus uasghrádú trealaimh brathadóireachta incháilithe le haghaidh rialuithe custaim sa chiall is leithne. Cumhdófar leis an Ionstraim freisin trealamh brathadóireachta arna úsáid chun críocha rialuithe sa bhreis ar rialuithe custaim fad agus go bhfanann rialuithe custaim de bheith mar phríomhchuspóir.