1.Réamhrá

Is mithid anois leas iomlán a bhaint as acmhainneacht algaí mar acmhainn inathnuaite san Eoraip. Tá sé níos práinní ná mar a bhí slándáil sholáthar na n‑amhábhar agus an fhuinnimh a áirithiú mar gheall ar an bhfogha míleata gan chúis gan údar a thug an Rúis faoin Úcráin, rud a chuireann isteach ar infhaighteacht leasachán, comhábhar beatha ainmhithe agus fuinnimh. Leis sin ‘spreagtar méadú ar phraghsanna fuinnimh, tráchtearraí agus bia ar fud an domhain agus méadaítear neamhchinnteacht, tosca atá ag maolú an fháis agus ag géarú ar bhrúnna boilscithe ar fud an domhain’.

Idir daonra an domhain a bheith ag dul i méid, ídiú acmhainní, brúnna comhshaoil, agus athrú aeráide, ní mór cur chuige difriúil a ghlacadh maidir le bia agus córais eacnamaíocha. Chun go dtarlóidh sé sin, tá sé ríthábhachtach bealaí nua inbhuanaithe a fhorbairt chun daonra domhanda atá ag fás go tapa a chothú. Conas? Ar an gcéad dul síos, trí úsáid a bhaint as an acmhainn ollmhór nach n‑úsáidtear ach an mbeagán, is é sin na farraigí agus na haigéin – gan iad ina bhfoinse ach ar suas le 2 % de bhia an chine daonna faoi láthair, in ainneoin go gcumhdaítear os cionn 70 % de dhromchla an Domhain leo.

Sainaithnítear sa Chomhaontú Glas don Eoraip, sa Straitéis ‘ón bhfeirm go dtí an forc’ agus sa Teachtaireacht maidir le Geilleagar Gorm Inbhuanaithe acmhainneacht bia mara feirmshaothraithe mar fhoinse próitéine le haghaidh bia agus beathaithe gan ach lorg carbóin íseal. Leagtar béim sa Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ ar an ról atá ag algaí mar fhoinse thábhachtach de phróitéin mhalartach do chóras bia inbhuanaithe agus do shlándáil bia ar fud an domhain.

Sna Treoirlínte straitéiseacha le haghaidh dobharshaothrú níos inbhuanaithe agus iomaíche san Aontas don tréimhse 2021 go dtí 2030 (Treoirlínte straitéiseacha maidir le dobharshaothrú san Aontas) leagtar béim ar an ngá feirmeoireacht algaí a chur chun cinn – idir mhacralgaí (feamainn) agus mhicralgaí – mar bhealach chun rannchuidiú le baint amach roinnt cuspóirí den Chomhaontú Glas don Eoraip. Is féidir le feirmeoireacht algaí rannchuidiú le cuspóirí an Aontais a bhaint amach ó thaobh dícharbónú, truailliú nialasach, ciorclaíocht, bithéagsúlacht a chaomhnú agus a athbhunú, éiceachórais a chosaint agus seirbhísí comhshaoil a fhorbairt. Is féidir algaí a úsáid in ionad táirgí iontaise-bhunaithe, agus leas a bhaint astu mar amhábhar do bhithspreagthaigh plandaí, mar cheimiceáin bhithbhunaithe agus ábhair eile, agus mar bhithbhreoslaí. Aithnítear sa Teachtaireacht maidir le Timthriallta Carbóin Inbhuanaithe an acmhainneacht a bhaineann le halgaí don gheilleagar gorm carbóin.

Sa tuarascáil ‘Bia ó na hAigéin’ a d’ullmhaigh an Sásra Ardleibhéil um Chomhairle Eolaíoch de chuid an Choimisiúin Eorpaigh (an Coimisiún) aithnítear go bhfuil an acmhainneacht ann go réiteodh feamainn an t‑éileamh breise 100 milliún tona bithmhaise le haghaidh bia don duine sna 20 bliain amach romhainn. Is féidir le táirgeadh agus próiseáil algaí agus acmhainní muirí nua eile (bithmhais) cabhrú le soláthar táirgí inbhuanaithe bia agus beatha agus táirgí cógaisíochta, nútraiceodach, bithspreagthaigh plandaí, pacáistíocht bhithbhunaithe, cosmaidí agus táirgí eile nach bia iad (féach Fíor 1).

Fíor 1: Feidhmeanna bithmhaise algaí

Ach níor cheart leathnú ar shaothrú feamainne ar muir difear a dhéanamh do chothromaíocht na n‑éiceachóras muirí agus ba cheart na botúin chomhshaoil chéanna a rinneadh go stairiúil ar thalamh a sheachaint i gcás na n‑aigéan.

Cé gur beag í faoi láthair, tá sé d’acmhainn ag earnáil algaí na hEorpa a bheith ina cuid shuntasach de bhithgheilleagar gorm an Aontais. Le meascán taighde agus nuálaíochta san Aontas mar aon le fiontraíocht dhíograiseach, cruthaíodh an móiminteam is gá chun earnáil algaí an Aontais a fhorbairt agus a leathnú – Réabhlóid Fheamainne a luaitear leis fiú i gComhshocrú Domhanda na Náisiún Aontaithe – agus ag an am céanna rannchuidítear le cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip. Fágann sé sin go bhfuil deis an-mhaith ag an Eoraip leas a bhaint as a hacmhainneacht algaí sna deich mbliana amach romhainn.

Measann an chomhghuaillíocht ‘Seaweed for Europe’ go bhféadfadh an t‑éileamh Eorpach ar fheamainn méadú ó thart ar 270 000 tona in 2019 go 8 milliún tona in 2030 agus go luach EUR 9 mbilliún in 2030 ar fud na n‑earnálacha uile, agus beathú, bia agus bithspreagthaigh plandaí (táirgí leasacháin) ar an earnáil is mó. D’fhéadfadh a leithéid de mhéadú ar tháirgeadh thart ar 85 000 phost a chruthú, na mílte tona fosfair agus nítrigine a asbhaint ó fharraigí Eorpacha go bliantúil, suas le 5.4 milliún tona d’astaíochtaí CO2 sa bhliain agus brú ar an talamh a mhaolú16.

D’fhéadfadh tionscal rathúil algaí de chuid AE a bheith ina thionscadal suaitheanta agus ina fhoinse inspioráide do thionscail eile chun a bheith níos athghiniúnaí, níos nuálaí agus níos eiseamláirí go sóisialta, rud a chruthódh na mílte post ag an am céanna, go háirithe i bpobail chósta. De réir mar a fógráíodh sa Teachtaireacht maidir le cur chuige nua an Choimisiúin maidir le geilleagar gorm inbhuanaithe5, amharctar sa Teachtaireacht seo ar acmhainneacht algaí san Aontas agus leagtar amach inti cur chuige comhsheasmhach, lena n‑áirítear gníomhaíochtaí sprioctha, chun tacú le méadú ó scála de shaothrú agus de tháirgeadh athghiniúnach algaí ar fud an Aontais, agus chun na margaí le haghaidh feidhmeanna algaí i dtaobh earraí bia agus earraí nach bia iad a fhorbairt agus a phríomhshruthú.

2.Cén fáth a meastar gur acmhainn neamhshaothraithe iad algaí san Eoraip

Ós íseal iad algaí ó thaobh saille de agus saibhir i snáithíní cothaithe, micreachothaithigh agus comhdhúile bithghníomhacha, is minic a chuirtear algaí i láthair mar bhia sláintiúil ísealfhuinnimh, agus clú ar roinnt speiceas as ardchion próitéine a bheith iontu. Fágann comhdhúile agus airíonna bithcheimiceacha algaí go mbíonn siad ina n‑ábhar luachmhar do líon méadaitheach feidhmeanna tráchtála eile, e.g. beathú ainmhithe/iasc agus breiseáin bheathaithe; cógaisíocht; nútraiceodaigh; bithspreagthaigh phlandaí; pacáistíocht bhithbhunaithe; cosmaidí nó bithbhreoslaí agus soláthraí seirbhísí le haghaidh cóireáil fuíolluisce; mar shampla, fosúchán carbóin agus cothaitheach etc. Baineann algaí cothaithigh ó éiceachórais uisceacha freisin, rud a laghdaíonn eotrófú. Nuair a shaothraítear feamainn ar muir, baintear carbón, rud a laghdaíonn aigéadú na n‑aigéan. Ar ndóigh, caithfear na tairbhí féideartha sin a mheas i bhfianaise reachtaíocht de chuid an Aontais atá ann cheana, agus ní mór iad a a mheá i gcoinne na rioscaí sláinte a d’fhéadfadh a bheith ann, nuair is ábhartha (e.g. an cion ard miotal trom i speicis algaí áirithe a chur san áireamh).

Tionscal feamainne na hEorpa, tionscal atá níos dírithe ar bhuaint feamainne ón bhfiántas seachas ar shaothrú i saoráidí dobharshaothraithe faoi mar a dhéantar san Áise, is tionscal é atá fós ag tús a fhorbartha. Cé go bhfuil fás suntasach tagtha ar mhargadh na hÁise,14 le deich mbliana anuas (áit arb ionann feamainn agus thart ar leath den táirgeadh domhanda dobharshaothraithe), is diomaibhseach é an táirgeadh feamainne san Eoraip go dtí seo (féach Fíor 2 thíos).

Fíor 2: Táirgeacht an dobharshaothraithe mhuirí san Aontas Eorpach agus ar fud an domhain .

An Eoraip, beag beann ar an sciar beag atá aici i margadh domhanda na feamainne faoi láthair , féadfaidh sí, i bhfianaise na n‑ionchas gnó fabhrach, tionscal láidir algaí a fhorbairt agus é dírithe ar tháirgeadh dobharshaothraithe agus ar mhuirshaothrú feamainne nuálaíoch (buanshaothrú muirí ). D’fhéadfadh tionscal den sórt sin leas a bhaint as acmhainneacht fharraigí ollmhóra na hEorpa agus ag an am céanna poist a chruthú do phobail áitiúla, táirgí ísealcharbóin sláintiúla a tháirgeadh, éiceachórais chósta a athghiniúint (e.g. CO2 agus cothaithigh a fhosú agus ocsaigin a ghiniúint) agus seirbhísí éiceachórais a sholáthar.

Is é an tAontas Eorpach an t‑allmhaireoir is fearr ar fud an domhain de tháirgí feamainne ó thaobh luacha de (EUR 554 mhilliún in 2016), agus is léir go bhfuil éileamh mór ar tháirgí feamainne san Eoraip. Tiocfaidh méadú ar an éileamh sin i gcomhréir le treochtaí sláinte agus inbhuanaitheachta. Beidh méadú ag teacht ar líon na ndaoine ar fud an domhain agus ar phatrúin tomhaltais a mhéadóidh an t‑éileamh ar algaí agus ar tháirgí atá bunaithe ar algaí . Tá ionchas ann freisin go dtiocfaidh méadú ar éileamh an Aontais ar algaí agus ar tháirgí atá bunaithe ar algaí sna blianta amach romhainn (féach Fíor 3). A mhéid a bhaineann le micralgaí, ar féidir iad a tháirgeadh freisin ar an talamh i bhfad ón bhfarraige, tá éileamh an mhargaidh ar chlorella agus ar an gcianabaictéir spirulina ag fás san Aontas freisin.