Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún — Dlús á chur ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha le cur chun feidhme Thionscnamh an Aontais Eorpaigh um Pailneoirí

(2022/C 270/03)

Rapóirtéir: Frida NILSSON (SE/Renew Europe), Comhalta de Thionól Áitiúil: Comhairle Bardais Lidköping Doiciméad tagartha: COM(2021) 261 final

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR)

1. á chur chun suntais a thábhachtaí atá pailneoirí d’inbhuanaitheacht ár sochaithe agus an dúlra. Tá ról lárnach ag pailneoirí maidir le córais bhia agus maidir le caomhnú na bithéagsúlachta agus na dtírdhreach. Dá bhrí sin, ní hamháin gur gá tacaíocht a thabhairt do phailneoirí ceansaithe ach is gá freisin gnáthóga inmharthana do phailneoirí fiáine a chur ar fáil óir is cuid de bhithéagsúlacht an dúlra iad. Ba cheart féachaint ar ról na bpailneoirí ceansaithe mar ról atá comhlántach ar a ndéanann na pailneoirí fiáine, seachas ar an gcuma eile thart;

2. imníoch faoin easpa feasachta atá ann faoin rud is pailneoirí ann, faoina ríthábhachtaí atá siad d’fheidhmiú ár n-éiceachóras agus faoi na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ag a meath agus a ndíothú ar ár saol;

3. á chur chun suntais an nasc tábhachtach idir an bhithéagsúlacht agus an t-athrú aeráide, agus an chaoi a mbaineann an dá ní sin le chéile agus a dtéann siad i bhfeidhm ar a chéile. Tá tionchar díreach ag difríochtaí sa teocht, ag dálaí athraitheacha aimsire, ag cailliúint gnáthóg agus ag tosca eile arb é an t-athrú aeráide faoi deara iad ar mheath na bpailneoirí. Óna dtaobh féin de, tá ról tábhachtach ag cosaint agus athbhunú na bithéagsúlachta i dtaca leis an oiriúnú don athrú aeráide;

4. á chur in iúl gur mór aige an deis a fháil rannchuidiú le creat an Aontais Eorpaigh chun pobail phailneoirí inmharthana agus éagsúla a chothú agus tacú leo, agus gur díol sásaimh dó, dá bhrí sin, an t-athbhreithniú atá beartaithe ag an gCoimisiún Eorpach ar an Tionscnamh um Pailneoirí, chomh maith leis an Rún ó Pharlaimint na hEorpa agus na Conclúidí ón gComhairle ar an ábhar sin ( 1 )

5. á chur in iúl gur díol sásaimh dó an fuadar fuaimintiúil a bhí faoi Thionscnamh an Aontais um Pailneoirí nuair a cuireadh chun feidhme é in 2018, ach tá sé ag déanamh imní den chaoi nach ndeachaigh aon lagú, ó shin i leith, ar dhul i léig na bpobal pailneoirí; á chur in iúl go bhfuil sé buíoch de gurb é seo conclúid Thuarascáil Mheasúnachta Dhomhanda IPBES maidir le Seirbhísí Bithéagsúlachta agus Éiceachórais: in ainneoin nach leor na bearta a rinneadh, níor baineadh deireadh dúile go fóill den aeráid ná den bhithéagsúlacht agus tá gá le gníomh claochlaitheach ar an uile leibhéal;

6. i bhfách, dá bhrí sin, le conclúidí Thuarascáil Speisialta Uimh. 15/2020 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa ( 2 ) agus an-dóchasach as an athbhreithniú ar Thionscnamh an Aontais Eorpaigh um Pailneoirí atá beartaithe;

7. á chur in iúl gur mór aige cuspóirí le haghaidh na bithéagsúlachta agus pailneoirí a bheith ar áireamh i roinnt straitéisí agus beartas de chuid an Aontais Eorpaigh, amhail an Comhbheartas Talmhaíochta nua, Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh agus an straitéis “Ón bhFeirm go dtí an Forc”;

8. ag iarraidh go mbeadh spriocanna ann atá ceangailteach ó thaobh dlí agus lena gcumhdófaí pailneoirí faoina raon feidhme, mar chuid de thionscnamh an Choimisiúin Eorpaigh atá le teacht maidir le spriocanna athbhunaithe dúlra faoi straitéis bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh; ag tabhairt a thacaíochta, ina fhianaise sin, do chur chun feidhme Tionscnaimh nua AE um Pailneoirí, go háirithe maidir le gníomhaíochtaí a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh orthu;

9. Ba cheart é a bheith d’aidhm freisin ag na cuspóirí atá leagtha amach chun tacaíocht a thabhairt do phailneoirí cuidiú a thabhairt don Aontas Eorpach na spriocanna atá leagtha amach i gClár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe agus sna Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe ( 3 ) a bhaint amach, go háirithe na spriocanna atá dírithe ar an mbithéagsúlacht agus gnáthóga atá tábhachtach do phailneoirí fiáine a chothú;

10. suite de, má táthar chun an meath ar phailneoirí a chur ina cheart, go bhfuil gá le comhordú agus le straitéisí comhtháite a mbeidh gach earnáil agus gach réimse polaitiúil páirteach iontu. Is den tábhacht páirt a thabhairt do na gníomhaithe ábhartha uile ina leith sin agus feabhas a chur ar éifeachtúlacht na n-iarrachtaí atá ar siúl cheana, dá ilroinnte iad. Leis an Tionscnamh um Pailneoirí atá ann faoi láthair leagadh an dúshraith ach is gá leanúint den obair anois;

11. á mholadh gur cheart gach ceann de thrí cholún na hinbhuanaitheachta a chur sa mheá agus pobail inbhuanaithe de phailneoirí fiáine á n-áirithiú. Fágann sin nach mór aghaidh a thabhairt go leordhóthanach ar an inbhuanaitheacht shóisialta, eacnamaíoch agus bhitheolaíoch sna bearta cur chun feidhme;

Pailneoirí mar chuid den deighilt tuaithe/uirbeach

12. á chur chun suntais a thábhachtaí atá sé amharc lastall de na beartais talmhaíochta má táthar ag iarraidh deireadh a chur le meath na bpailneoirí, ós rud é go bhfuil earnáil na talmhaíochta, agus an méid a chuireann sí le daonraí pailneoirí fiáine atá ar meathlú, á rialáil agus á gcur chun feidhme ar go leor bealaí cheana féin i roinnt mhaith beartas de chuid an Aontais;

13. ag iarraidh go dtabharfaí aird ar leith ar fheirmeoirí traidisiúnta agus iarrachtaí ar siúl acu chun a dtionchar ar phailneoirí a laghdú, ráite go ndéanann an talmhaíocht orgánach agus cleachtais agrai-éiceolaíocha pailneoirí a chosaint agus a chothú ar go leor bealaí cheana féin. Tá ríthábhacht le taighde, nuálaíocht agus córas solúbtha cur chun feidhme ionas gur féidir na dúshláin a réiteach agus earnáil talmhaíochta éagsúil a chumasú ina theannta sin;

14. ag leagan béim ar an ngá atá le scrúdú a dhéanamh ar a fhairsinge atá truaillitheoirí comhshaoil, agus dul i ngleic leo, gan lotnaidicídí amháin a bhacadh ach féachaint, cuir i gcás, ar thruailliú solais, a bhfuil cruthúnas ann a léiríonn an tionchar mór a bhíonn aige ar phailneoirí, rud nach dtugtar aghaidh air fós;

15. ag cur in iúl gur féidir le limistéir uirbeacha cur le forbairt dhearfach na bithéagsúlachta a bhuí le gairdíní lusanna, le cuibhrinn agus gairdíní cónaithe agus le paistí talmhan folmha uirbeacha, a bhféadfadh tionchar díreach a bheith acu ar dhaonraí speicis na mbeach fiáin ( 4 )

16. ag tabhairt rabhaidh gur gá, i ndomhan ina bhfuil méadú ag teacht ar chathracha, caomhnú na bithéagsúlachta agus na seirbhísí éiceachórais a chuimsiú sa phleanáil uirbeach agus i gcleachtais uirbeacha chun pobail na bpailneoirí a chosaint, cur lena n-éagsúlacht agus gnáthóga nua a chruthú;

17. ag iarraidh ar na húdaráis ábhartha measúnuithe tionchair a dhéanamh ina gcuirfí san áireamh athruithe a chuirfeadh teorainn le cearta úinéireachta agus a d’athródh ar bhealaí eile féidearthacht na slite beatha inbhuanaithe. Ní mór do na measúnuithe tionchair sin breithniú a dhéanamh ní hamháin ar na gnóthachain bhitheolaíocha, ach ar an iarmhairt dhiúltach a d’fhéadfaí a bheith ann do shlite beatha agus do shaol na gcónaitheoirí freisin;

Gníomhaíocht ar leibhéal an Aontais Eorpaigh

18. ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, ar Pharlaimint na hEorpa agus ar Bhallstáit an Aontais a áirithiú go gcuirfidh na beartais, cláir agus pleananna téarnaimh iarphaindéime le bainistiú inbhuanaithe na bithéagsúlachta, lena n-áirítear deireadh a chur le meath na bpailneoirí fiáine agus intíre, ar ábhar mór imní é;

19. ag iarraidh go gcuirfí ar bun éiciscéim do phailneoirí lena n-áireofaí: barra bliantúla atá meallacach do phailneoirí a úsáid i gcás 10 % ar a laghad den talamh talmhaíochta; de bhreis ar thréimhse bhláthúcháin na mbarr ilbhliantúil, dhá speiceas plandaí, ar a laghad, a chur ar spéis le pailneoirí iad idir rónna plandaí atá á dtáirgeadh, ach iad a bheith faoi bhláth ag tráthanna éagsúla den bhliain chun a ráthú oiread is féidir go mbeidh acmhainní ar fáil do phailneoirí; oiliúint d’fheirmeoirí maidir le feithidí tairbhiúla agus cleachtais chomhtháite bainistithe lotnaidí; agus bearta a ghlacfar ar mhaithe le feirmeacha lena n-áiritheofar go mbeidh pailneoirí i láthair i limistéir atá ar díth bithéagsúlachta;

20. ag iarraidh go gcuirfí cúinsí comhshaoil san áireamh ar gach leibhéal den chinnteoireacht phoiblí agus san uile bheartas, toisc go mbíonn tionchar éigin de ghnáth ag an teagmháil dhaonna leis an dúlra ar éiceachórais. Maidir le pailneoirí, ba cheart aird ar leith a thabhairt air sin agus limistéir uirbeacha, bonneagar agus tiontuithe talamhúsáide eile á bhforbairt;

21. ag tabhairt rabhaidh, cé go bhfeidhmíonn na húdaráis réigiúnacha agus áitiúla mar naisc dhíreacha le saoránaigh na hEorpa, nach ar na húdaráis sin amháin atá an fhreagracht cuspóirí maidir le pailneoirí a chur chun feidhme agus a fhorbairt. Ní mór do na rialtais náisiúnta agus don Aontas Eorpach a gcion féin a dhéanamh trí thacú le réitigh a fhéadfar a chur chun feidhme go héasca ar scála áitiúil agus réigiúnach, trí iad a chothú agus trí chomhordú a dhéanamh orthu;

22. ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach tacú go gníomhach le feachtais múscailte feasachta ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil, i measc earnálacha an tionscail agus i measc an phobail trí bhealaí atá ann cheana agus trí bhealaí nua;

23. in aiféala nach raibh ar chumas na n-ardán a tógadh chun eolas a fhorbairt agus dea-chleachtais a chomhroinnt mar chuid den Tionscnamh um Pailneoirí, cuir i gcás coirceog faisnéise faoi phailneoirí AE, na gníomhaithe uile a shroicheadh agus nach leor an t-eolas atá orthu go fóill; ag iarraidh, dá bhrí sin, go n-áireodh an Coimisiún sna tionscnaimh ábhartha atá beartaithe aige cistiú, forbairt eolais agus fothú acmhainneachta, chomh maith le dea-chleachtais, agus go ndéanfaí iad a dhearadh agus a chur in iúl ar bhealach trédhearcach ionas go mbeidh lón inspioráide ag na saoránaigh ach go dtuigfidh siad, ar a mhuin sin, conas is féidir cur le cruthú gnáthóg inbhuanaithe do phailneoirí;

24. á thathant go ndéanfaí iniúchadh sa Tionscnamh athbhreithnithe um Pailneoirí conas is féidir na líonraí agus na heagraíochtaí atá ann cheana a úsáid d’fhonn eolas agus dea-chleachtais a roinnt le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha laistigh den Aontas agus lasmuigh de;

25. á mholadh, dá thairbhe sin, go n-oibreodh sé i gcomhar leis an gCoimisiún Eorpach d’fhonn an Tionscnamh um Pailneoirí a chomhtháthú le tionscnaimh AE atá ann cheana, amhail an tArdán um Ghlasú Uirbeach agus Comhaontú na gCathracha Glasa;

26. á athdhearbhú go bhfuil tábhacht leis an bhfaireachán agus an tuairisciú ar fhorbairt pailneoirí agus anailís á déanamh ar éifeachtúlacht aon bheart a chuirtear chun feidhme; ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, dá bhrí sin, creat tuairisciúcháin agus faireacháin a chomhroinnt a d’fhéadfadh na húdaráis fhonáisiúnta a úsáid chun na críche sin. Chun cur chun feidhme díreach agus tacaíocht a áirithiú maidir le cláir chaighdeánaithe um fhaireachán ar phailneoirí a bhunú ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach, ba cheart leanúint de na dea-chleachtais atá i bhfeidhm cheana;

27. á thabhairt dá aire an dlúthnasc idir speicis dhúchasacha bláthanna agus speicis dhúchasacha phailneoirí nó éagsúlachtaí pailneoirí agus ag iarraidh, dá bhrí sin, go ndéanfaí infheistiú ar mhaithe le heolas a chur ar na speicis sin, ar mhaithe lena gcaomhnú agus lena dtáirgeadh mar bhealach chun tacú le pailneoirí;

28. ag iarraidh, dá bhrí sin, ar an gCoimisiún Eorpach meastóireacht a dhéanamh ar conas a d’fhéadfaí leathnú a dhéanamh ar an ngealltanas trí bhilliún crann breise ar a laghad a chur i gceantair uirbeacha san Aontas Eorpach faoi 2030, agus é a nascadh leis an ngealltanas breis speiceas de bhláthanna dúchasacha a chur;

29. á chur in iúl gur mhaith leis, d’fhonn tuilleadh gníomhaíochta a éileamh, go ndéanfaí iarrachtaí chun pobail shláintiúla de phailneoirí fiáine a ráthú maille le bearta bithshlándála éifeachtacha atá ábhartha do phailneoirí, agus go dtabharfaí spreagadh chun plandaí áitiúla a úsáid, agus go mbeidís sin uile mar chuspóir sna pleananna straitéiseacha náisiúnta CBT atá le formheas in 2022. Ba cheart an fhreagracht a bheith ar na Ballstáit má táthar chun an cur chun feidhme a dhéanamh go héasca agus i gceart;

Gníomhaíocht ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach, agus rannpháirtíocht CnaR

30. ag tarraingt aird ar na deiseanna atá ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, agus ar na freagrachtaí atá orthu, maidir le dlús a chur le cur chun feidhme an Tionscnaimh um Pailneoirí faoi láthair agus, rud is tábhachtaí, amach anseo;

31. den tuairim go bhfuil gá le comhar idir na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, ar bhonn náisiúnta agus trasteorann araon, agus bearta comhshaoil á nglacadh agus á gcur chun feidhme acu. I gcás pailneoirí, tá ríthábhacht le conairí bitheolaíocha chun tacú le hinbhuanaitheacht agus athléimneacht daonraí. Tá na cineálacha cúraimí sin oiriúnach go maith do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ar féidir leo, trí bhíthin comhair, bearta a chur chun feidhme go héasca a chuirfidh le pobail inbhuanaithe phailneoirí;

32. á thabhairt dá aire, ina theannta sin, a thábhachtaí atá rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, na sochaí sibhialta, na n-institiúidí eolais, na bhfeirmeoirí áitiúla agus na hearnála príobháidí. Chun leas iomlán a bhaint as na gníomhaithe sin, as a gcuid oibre agus as a gcuid nuálaíochta laistigh dá n-earnálacha féin, ní mór don Tionscnamh nua um Pailneoirí creat éifeachtúil a chruthú do thionscnaimh dheonacha, d’eolas, do chomhspriocanna agus do thuarascálacha. Ní hamháin go gcuirfeadh sin ar chumas na ngníomhaithe réamhráite cuidiú a thabhairt na spriocanna a leagtar amach faoi chuimsiú an Tionscnaimh a bhaint amach ach, chomh maith leis sin, ligfeadh sé dóibh dul níos faide ná sin;

33. á ghealladh, agus é ag obair ar shaincheisteanna comhshaoil, go háirithe saincheisteanna a bhaineann leis an mbithéagsúlacht, go músclóidh sé feasacht agus go leagfaidh sé béim ar thábhacht na gcuspóirí a thacaíonn le pailneoirí, agus go n-oibreoidh sé le róil shoiléire a leagan amach do na rialtais náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla a chuideoidh le cailliúint pailneoirí a aisiompú agus a thacóidh le forbairt pleananna gníomhaíochta um pailneoirí náisiúnta agus áitiúla, mar chuid den fheachtas “an Comhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil” freisin;

34. á chur chun suntais a thábhachtaí atá sé aitheantas a thabhairt do na sochair shocheacnamaíocha a bhaineann le cláir phailneoirí chomh maith. Tiocfaidh ann do dheiseanna eacnamaíocha agus deiseanna don chuimsiú sóisialta ach díriú ar na cláir sin;

35. á chur in iúl go bhfuil sé ar intinn aige leanúint dá dhlúthchomhar leis an gCoimisiún Eorpach, go háirithe maidir le hathbhreithniú ar na cuspóirí bithéagsúlachta i ndáil le pailneoirí agus maidir lena gcur chun feidhme;

36. sásta Líonra Pailneoirí a sheoladh mar threoirthionscadal, inar féidir le húdaráis áitiúla eolas agus dea-chleachtais a roinnt le chéile, a bheidh dírithe go háirithe ar ionaid uirbeacha;

37. ag iarraidh ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar dhálaí pailneoirí, mar go bhfuil eolas ar speicis dhúchasacha agus flóra agus fána áitiúil ríthábhachtach chun tuiscint a fháil ar dhálaí áitiúla na bpailneoirí fiáine agus ceansaithe araon, agus mar go bhfuil na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha eolach cheana féin ar a ndálaí áitiúla agus réigiúnacha;

38. ag iarraidh ar chomhaltaí CnaR dea-shampla a thabhairt maille le hidirphlé agus cruinnithe oscailte a eagrú ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal réigiúnach, lena áirithiú go gcuirfear an tsochaí shibhialta agus eagraíochtaí neamhrialtasacha san áireamh, ós rud é gur ceann de na gnéithe is tábhachtaí de Thionscnamh na bPailneoirí é bearnaí eolais a aimsiú agus a dhúnadh;

39. ag iarraidh ar ionadaithe na bpobal áitiúil agus réigiúnach meastóireacht a dhéanamh ar a mhéid athshlánaithe is féidir a dhéanamh ar a suíomhanna tionsclaíocha agus stairiúla i gcomhar le réitigh dhúlrabhunaithe atá dírithe ar dhaonra na bpailneoirí a mhéadú;

40. den tuairim láidir go bhfuil sé ríthábhachtach na glúine óga a áireamh sa díospóireacht agus sa tóraíocht ar réitigh, ós rud é gur in imeacht roinnt glúine a rithfidh linn na cuspóirí comhshaoil a chur chun feidhme agus pobail fhiáine phailneoirí a neartú go háirithe; á chur in iúl gur díol sásaimh dó, i ndáil leis sin, na samplaí atá ann cheana, amhail rannpháirtíocht daoine óga sa tionscadal STING ( 5 ) , ach iarrann sé ar chomhaltaí CnaR agus, ar bhonn níos leithne, ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha cur leis an sampla sin agus gníomhaíochtaí rannpháirtíochta i measc na saoránach a mholadh ina gcathracha agus ina réigiúin, atá dírithe go háirithe ar leanaí agus ar dhaoine óga. D’fhéadfadh gníomhaíochtaí múscailte feasachta faoi phailneoirí a bheith mar chuid de ghníomhaíochtaí Bhliain Eorpach na hÓige 2022;

Rannpháirtíocht Eorpach ar an leibhéal domhanda

41. á chur in iúl gur díol sásaimh dó an teachtaireacht dhearfach a tugadh ag COP15 Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an mBithéagsúlacht agus an gealltanas a rinneadh lena linn cailliúint speiceas ainmhithe agus plandaí a aisiompú faoi 2030;

42. á chur chun suntais a ríthábhachtaí atá Dearbhú Dhún Éideann do rialtais fhonáisiúnta, do chathracha agus d’údaráis áitiúla maidir leis an gcreat domhanda bithéagsúlachta iar-2020 ( 6 ) agus geallann sé freisin é a chur chun cinn i réimse an phlé ar phailneoirí ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal idirnáisiúnta;

43. ag iarraidh ar an gCoimisiún dul i ngleic leis an meath atá ag teacht ar phailneoirí ar an leibhéal idirnáisiúnta agus tacú le bearta láidre chun pailneoirí agus a ngnáthóga a chosaint le linn an dara cuid de COP15 Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an mBithéagsúlacht, a bheidh ar siúl ón 25 Aibreán go dtí an 8 Bealtaine 2022 in Kunming na Síne;

44. faoi réir le bheith rannpháirteach i dtoscaireacht an Aontais chuig COP15 Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe agus chuig COPanna eile de chuid an Choinbhinsiúin amach anseo d’fhonn tuairimí na n-údarás áitiúil agus réigiúnach san Aontas Eorpach agus na bearta atá curtha chun feidhme acu cheana a roinnt le chéile agus chun cur le rath Dhearbhú Dhún Éideann i réimse chosaint na bpailneoirí agus a ngnáthóg.

An Bhruiséil, 26 Eanáir 2022. Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún Apostolos TZITZIKOSTAS

(1) 2019/2803(RSP) agus na Conclúidí ón gComhairle a ghlac an Chomhairle ag an 3782ú cruinniú a bhí aici ar an 17 Nollaig 2020 (14168/20).

(2) https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/pollinators-15-2020/en/

(3) Clár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe. https://sdgs.un.org/2030agenda

(4) Baldock, K. C. R. et al. Where is the UK’s pollinator biodiversity? The importance of urban areas for flower-visiting insects. Proc. R. Soc. B Biol. Sci. 282, 20142849 (2015), Theodorou, P. et al. The structure of flower visitor networks in relation to pollination across an agricultural to urban gradient. Funct. Ecol. 31, 838–847 (2017).

(5) Tionscnamh STING (Eolaíocht agus Teicneolaíocht le haghaidh Feithidí Pailnitheacha) de chuid an Choimisiúin Eorpaigh.

(6) https://www.gov.scot/publications/edinburgh-declaration-on-post-2020-biodiversity-framework/