maidir le taraif-chuótaí a áirítear i sceideal an Aontais i dtaca leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála a chionroinnt tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 32/2000 ón gComhairle

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An 29 Márta 2017, thug Rialtas na Ríochta Aontaithe fógra don Chomhairle Eorpach go raibh sé ar intinn ag an Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas Eorpach dá bhfuil sí ina Ballstát faoi láthair. Meastar go scoirfidh an Ríocht Aontaithe de bheith ina Ballstát den Aontas Eorpach amhail ón 30 Márta 2019.

Tá impleachtaí ag tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach thar a mbaineann leis an gcaidreamh déthaobhach idir an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe, go háirithe maidir lena gceangaltais faoin gComhaontú lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála. Is baill bhunaidh den Eagraíocht Dhomhanda Trádála iad an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe araon. Tar éis don Chomhphobal Eorpach glacadh le Comhaontú na hEagraíochta Domhanda Trádála agus leis na Comhaontuithe Trádála Iltaobhacha in 1994, cuireadh sceideal na lamháltas agus na gceangaltas, a cuireadh i gceangal leis an gComhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil 1994 (CGTT 1994) don Chomhphobal Eorpach (sceideal an Aontais i dtaca leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála), i gceangal san am céanna don Ríocht Aontaithe. Dá bhrí sin, tá ceangaltais i sceideal an Aontais Eorpaigh is infheidhme freisin maidir leis an Ríocht Aontaithe ina cáil mar bhall den Eagraíocht Dhomhanda Trádála. Chomh fada agus a bhaineann sé leis an Aontas Eorpach, beidh na lamháltais atá aige i ndáil le hearraí infheidhme fós maidir lena chríoch, ach ní mór coigeartuithe áirithe a dhéanamh ar na ceangaltais chainníochtúla atá ag an Aontas cheana féin, go sonrach taraif-chuótaí (TQRanna) chun tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach a chur san áireamh.

Bunaíodh cainníochtaí láithreacha na dtaraif-chuótaí, a cheanglaítear leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála, i leith earraí talmhaíochta, éisc agus earraí tionsclaíocha atá ag an Aontas Eorpach ar an mbonn sin go raibh an Ríocht Aontaithe ina Ballstát agus ina cuid de mhargadh an Aontais sin. Tá na taraif-chuótaí sin infheidhme maidir le margadh an Aontais Eorpaigh ina iomláine, lena náirítear an Ríocht Aontaithe. Ní mór dá bharr sin a chur san áireamh nach mbeidh sceideal an Aontais i dtaca leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála infheidhme a thuilleadh maidir leis an Ríocht Aontaithe tar éis di tarraingt siar as an Aontas nó, ar a laghad, tar éis an 31 Nollaig 2020, ba cheart go dtiocfadh na socruithe idirthréimhseacha arna gcomhaontú ag idirbheartaithe an Aontais agus na Ríochta Aontaithe mar chuid de chomhaontú um tharraingt siar, ba cheart go dtiocfadh na socruithe sin i bhfeidhm.

Is é a bheidh i gceist le coigeartú tharaif-chuótaí an Aontais Eorpaigh, a cheanglaítear leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála, cionroinnt a dhéanamh ar na cainníochtaí atá ann faoi láthair idir an Ríocht Aontaithe agus an tAontas Eorpach a bheidh le teacht i bhfeidhm ar an dáta nach mbeidh an Ríocht Aontaithe á cumhdach a thuilleadh faoi sceideal an Aontais i dtaca leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála.

Ar mhaithe le soiléireacht agus intuarthacht sa chóras iltaobhach trádála a choinneáil, chuir an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe litir chomhpháirteach chuig baill uile na hEagraíochta Domhanda Trádála an 11 Deireadh Fómhair 2017 inar leagadh amach an phríomhréasúnaíocht agus na príomhphrionsabail dá bhforáiltear maidir leis an gcionroinnt sin. Mar gheall air sin, tá an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe i dteagmháil go gníomhach lena bpríomhchomhpháirtithe trádála san Eagraíocht Dhomhanda Trádála faoin ábhar sin ar bhonn oscailte trédhearcach ó shin.

I gcomhréir le hAirteagal XXVIII de CGTT 1994, is gá don Aontas Eorpach dul i mbun caibidlíochta le baill áirithe den Eagraíocht Dhomhanda Trádála dá ndéanfar difear chun sceideal Eagraíocht Dhomhanda Trádála an Aontais ina bhfuil méideanna taraif-chuótaí luaite a mhodhnú trí na taraif-chuótaí sin a chionroinnt. Chun na críche sin, tá an Coimisiún ag cur isteach san am céanna chuig an gComhairle moladh, lena ngabhann dréachttreoracha caibidlíochta, lena dtabharfar údarú don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht le baill den Eagraíocht Dhomhanda Trádála dá ndéanfar difear. Rachfar i mbun na caibidlíochta le baill ábhartha den Eagraíocht Dhomhanda Trádála a cinneadh go bhfuil leasanna rochtana margaidh ábhartha acu mar a leagtar amach in Airteagal XXVIII de CGTT 1994 (a bhfuil príomhleas soláthair nó leas substaintiúil soláthair acu, mar a thugtar orthu, nó a bhfuil ceart caibidlíochta tosaigh acu) faoi na taraif-chuótaí aonair. Meastar go rachaidh an Ríocht Aontaithe i mbun nósanna imeachta is gá a dhéanamh chun a sceideal féin de lamháltais agus ceangaltais a leagan amach a bheidh i gceangal le CGTT 1994 lena náireofar na ceangaltais chainníochtúla a chionroinnfear.

I bhfianaise an ama faoinar gá an chaibidlíocht sin a chur i gcrích, ní féidir a chur as an áireamh nach dtabharfar cuid den chaibidlíocht sin le baill aonair den Eagraíocht Dhomhanda Trádála faoi Airteagal XXVIII de CGTT 1994 maidir le taraif-chuóta amháin nó níos mó acu chun críche le comhaontú laistigh de na teorainneacha ama is gá sula scoirfidh an Ríocht Aontaithe de bheith á cumhdach a thuilleadh faoi sceideal an Aontais Eorpaigh i dtaca leis an Eagraíocht Dhomhanda Trádála. Dá bhrí sin, is gá a áirithiú gur féidir leis an Aontas, in éagmais an chomhaontaithe sin, dul ar aghaidh mar sin féin, le cionroinnt taraif-chuótaí trí lamháltais i leith tharaifí na hEagraíochta Domhanda Trádála a mhodhnú agus go dtabharfar na cumhachtaí is gá don Choimisiún chun na forálacha ábhartha de chuid an Aontais Eorpaigh a leasú lena ndéanfar na taraif-chuótaí ábhartha a oscailt agus a chur chun feidhme.

D'fhonn a áirithiú go mbeidh an cleachtadh sin comhoiriúnach d’oibleagáidí an Aontais Eorpaigh faoi Chomhaontú na hEagraíochta Domhanda Trádála agus go háirithe le hAirteagal XXVIII de CGTT 1994, ní mór an chionroinnt sin a bhunú ar na sreafaí trádála atá ann cheana faoi gach taraif-chuóta i ndáil le tréimhse ama ionadaíoch le fíordhéanaí. Ba cheart cur chuige comhsheasmhach maidir le gach taraif-chuóta, i leith sonraí agus modheolaíochta inter alia, a leanúint. Rud tábhachtach, ba cheart leibhéil fhoriomlána na rochtana margaidh ar an Aontas Eorpach agus ar an Ríocht Aontaithe atá ag baill eile den Eagraíocht Dhomhanda Trádála a choinneáil i gcomhréir le mír 2 d’Airteagal XXVIII de CGTT 1994.

Bhain an Coimisiún úsáid as modheolaíocht shoiléir oibiachtúil, a comhaontaíodh go comhpháirteach leis an Ríocht Aontaithe, chun cionroinnt na dtaraif-chuótaí lena mbaineann a mholadh. Mar chéad chéim, bunaíodh cion úsáide na Ríochta Aontaithe do gach taraif-chuóta ar leith. Is é atá sa chion úsáide (%) ná cion na Ríochta Aontaithe d'allmhairí iomlána an Aontais Eorpaigh faoin taraif-chuóta thar thréimhse ionadaíoch dheireanach trí bliana (2013-2015). Mar dhara céim, cuireadh an cion úsáide sin i bhfeidhm ar an méid iomlán taraif-chuótaí arna sceidealú chun cion na Ríochta Aontaithe de tharaif-chuóta ar leith a ríomh. Is é atá i gcion an Aontais Eorpaigh ná fuílleach an taraif-chuóta atá i dtrácht. Is é an bhrí atá leis sin nach nathrófar méid iomlán taraif-chuóta ar leith (i.e. méid AE-27 = méid reatha AE-28 - méid na Ríochta Aontaithe). Baineadh na sonraí foluiteacha ó bhunachar sonraí Quota2 i leith na dtaraif-chuótaí a dhéanann AS TAXUD a riar agus ó bhunachar sonraí Chóras Faisnéise na Margaí Talmhaíochta ('AMIS') i leith na dtaraif-chuótaí a dhéanann AS AGRI a riar.

Sna cásanna sin nach bhfacthas aon trádáil i ndáil le taraif-chuóta ar leith thar an tréimhse thagartha, baineadh úsáid as dhá chur chuige mhalartacha chun cion úsáide na Ríochta Aontaithe a bhunú. Sna cásanna sin inarb ann do tharaif-chuóta eile a bhfuil an sainiú táirge ceannann céanna air, cuireadh cion úsáide an taraif-chuóta chomhionainn i bhfeidhm ar an taraif-chuóta nach bhfacthas trádáil ann le linn na tréimhse tagartha. Sna cásanna sin nárbh ann do tharaif-chuóta a bhfuil an sainiú táirge comhionann aige, cuireadh an fhoirmle chun an cion úsáide a ríomh i bhfeidhm ar allmhairí an Aontais Eorpaigh sna línte taraifí comhfhreagracha lasmuigh den taraif-chuóta.

Síníodh comhaontú an 13 Márta 2018 idir an tAontas agus an Nua-Shéalainn faoi Airteagal XXIV.6 CGTT tar éis don Chróit teacht isteach san Aontas agus táthar ag fanacht go fóill le toiliú Pharlaimint na hEorpa sula dtabharfaidh an Chomhairle i gcrích é. Leis an gcomhaontú sin chuirfí méadú 135 t ar an taraif-chuóta do "Caoireoil nó feoil ghabhar, úr, fuaraithe nó reoite" arna leithdháileadh ar an Nua-Shéalainn (sraithuimhir 092013) agus sa chaoi sin is 228,389 t a bheadh sa chainníocht agus is é 114,184 t a bheadh i gcainníocht chomhfhreagrach AE-27 sa todhchaí.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Tá an tionscnamh i gcomhréir le bearta leanúnacha an Aontais maidir le hullmhú do tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas ar bhealach ordúil, go sonrach an litir chomhpháirteach ón Aontas Eorpach agus ón Ríocht Aontaithe chuig baill na hEagraíochta Domhanda Trádála an 11 Deireadh Fómhair 2017.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Mar atá thuas.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT