MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Leagtar amach sa togra seo sraith beart chun gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac ar bhealach níos fearr agus chun íospartaigh na gáinneála sin a chosaint faoin gcreat dlíthiúil atá i bhfeidhm san Aontas, is é sin Treoir 2011/36/AE (“An Treoir Frithgháinneála”). Leis an Treoir Frithgháinneála, soláthraítear creat uileghabhálach an Aontais chun gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac trí rialacha íosta a leagan síos maidir le cionta coiriúla agus smachtbhannaí a shainmhíniú i réimse na gáinneála ar dhaoine, agus trí fhorálacha a thabhairt isteach chun an choir sin a chosc agus cosaint na n-íospartach a neartú, agus gné na hinscne á cur san áireamh ag an am céanna. Foráiltear leis an Treoir rialacha comhchoiteanna an Aontais maidir le: (i) coiriúlú, imscrúdú agus ionchúiseamh maidir le gáinneáil ar dhaoine, lena n‑áirítear sainmhíniú ar chionta, pionóis agus smachtbhannaí; (ii) cúnamh agus tacaíocht d’íospartaigh na gáinneála ar dhaoine, mar aon le cosaint; agus (iii) gáinneáil ar dhaoine a chosc.

Ba fhorbairt thábhachtach é glacadh na Treorach Frithgháinneála i mí Aibreáin 2011 chun feabhas a chur ar iarrachtaí an Aontais chun gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac, agus chun íospartaigh na coire sin a chosaint. Céim ríthábhachtach a bhí ann chun na rialacha ábhartha a chomhchuibhiú ó Bhallstát go chéile. Mar sin féin, tá roinnt dúshlán tagtha chun cinn nó atá tar éis éirí níos tábhachtaí ó 2011 i leith. Tugtar aghaidh orthu tríd an athbhreithniú spriocdhírithe seo ar an Treoir.

Tá trasuí ceart agus foriomlán na Treorach agus a cur chun feidhme foriomlán fós ina tosaíocht ag an gCoimisiún. I ndiaidh ghlacadh na tuarascála maidir le trasuí, lean an Coimisiún den chaidreamh leis na Ballstáit agus gheall sé go n-úsáidfidh sé na cumhachtaí a tugadh dó faoi na Conarthaí chun trasuí foriomlán agus cur chun feidhme a bhforálacha a áirithiú. Trí chur chuige ildisciplíneach cuimsitheach a úsáid, ghlac an Coimisiún Straitéis an Aontais maidir leis an ngáinneáil ar dhaoine a chomhrac 2021-2025 ina leagtar amach gníomhaíochtaí mionsonraithe atá dírithe ar chur chun feidhme fhorálacha ábhartha Threoir 2011/36/AE a fheabhsú. Soláthraíonn sé freagairt bheartais láidir chun gáinneáil ar dhaoine a chomhrac, ó chosc go cosaint íospartach, go hionchúiseamh agus ciontú gáinneálaithe.

Tá forbairt tagtha ar na cineálacha dúshaothraithe ó 2011 i leith. Is iad an dúshaothrú gnéasach agus an dúshaothrú saothair na príomhchuspóirí a bhaineann leis an ngáinneáil ar dhaoine i gcónaí. Is í an gháinneáil ar dhúshaothrú gnéasach an cineál dúshaothraithe is forleithne san Aontas Eorpach i gcónaí, agus tá níos mó ná leath de na híospartaigh go léir sa chatagóir sin, rud a dhéanann difear do mhná agus do chailíní den chuid is mó. Is í an gháinneáil chun críche an dúshaothraithe saothair an dara cineál gáinneála is minice san Aontas, le líon na n-íospartach ag méadú go tapa agus ag méadú beagnach faoi dhó le cúig bliana anuas. Mar sin féin, tá níos mó airde á tarraingt ag gáinneáil chun críocha eile le himeacht ama maidir le cineálacha dúshaothraithe atá san áireamh cheana féin sa Treoir Frithgháinneála (déircínteacht, dúshaothrú gníomhaíochtaí coiriúla agus baint orgán) chomh maith le cineálacha nach luaitear go soiléir inti (lena n‑áirítear pósadh éigeantais agus uchtú neamhdhleathach). Is ionann céatadán foriomlán na gcuspóirí eile dúshaothraithe agus níos mó ná 10 % de na híospartaigh uile. Tá sé d’aidhm ag an togra seo an liosta neamh-uileghabhálach de chineálacha dúshaothraithe a luaitear go soiléir sa Treoir a leathnú chun pósadh éigeantais agus uchtú neamhdhleathach a áireamh, d’fhonn a áirithiú go gcumhdóidh na córais dlí náisiúnta líon níos mó cuspóirí gáinneála.

Tá athrú tagtha freisin ar modi operandi na ngáinneálaithe, a fheidhmíonn go minic faoi chuimsiú na coireachta eagraithe, rud a fhágann go bhfuil méadú tagtha ar bhagairt na gáinneála ar dhaoine. Cuireann an dul chun cinn sa teicneolaíocht ar chumas gáinneálaithe íospartaigh a earcú, a fhógairt agus a dhúshaothrú go cianda, agus ábhair dhúshaothraithe a roinnt go forleathan ar líne. Fágann na modhanna teicneolaíochta céanna go bhfuil sé níos deacra an choir a bhrath, déantóirí na coire a shainaithint, agus an t-airgead a úsáidtear chun cionta a dhéanamh a rianú, sin agus na brabúis a ghineann an choir. Is é is aidhm don togra seo aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le digitiú méadaitheach na gáinneála ar dhaoine agus feabhas a chur ar fhreagairt an dlí choiriúil maidir le cionta a n-éascaíonn an teicneolaíocht iad. Go háirithe le blianta beaga anuas, chuir páirtithe leasmhara ábhartha, lena n‑áirítear Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh, údaráis fhorfheidhmithe dlí agus bhreithiúnacha, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta, i dtábhacht an imní atá ann maidir le líon méadaitheach na gcionta gáinneála a rinneadh nó a éascaíodh trí bhíthin teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide.

Leis an gcóras roghnach smachtbhannaí ar dhaoine dlítheanacha atá i bhfeidhm faoi láthair, chomh maith lena mhéid a dhéantar é a thrasuí agus a chur i bhfeidhm sna Ballstáit, ní chomhlíontar go leordhóthanach aidhmeanna na Treorach Frithgháinneála. Cé go n-áirithítear fós go bhfuil na smachtbhannaí éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach, féachtar leis an togra seo feabhas a chur ar fhreagairt an cheartais choiriúil ar chionta gáinneála a dhéantar ar mhaithe le daoine dlítheanacha trí dhá chóras éigeantacha éagsúla a bhfuil feidhm acu i gcás cionta caighdeánacha agus cionta troma a chur in ionad an chórais roghnaigh smachtbhannaí.

Glacadh an Treoir Frithgháinneála in 2011 roimh chreat dlíthiúil an Aontais i ndáil le calcadh agus coigistiú. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún an tagairt d’fháltais a rianú, a chalcadh, a bhainistiú agus a choigistiú a thabhairt cothrom le dáta, trí thagairt shoiléir a dhéanamh do rialacha an Aontais maidir leis na hábhair sin.

D’fhéadfaí feabhas substaintiúil a chur fós ar chleachtais na mBallstát maidir le sainaithint agus atreorú go luath, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasteorann araon. Go háirithe, níl sásra náisiúnta atreorúcháin i bhfeidhm ag na Ballstáit uile agus tá éagsúlacht mhór idir struchtúr agus feidhmiú sásraí den sórt sin ar fud na mBallstát. Tá sé d’aidhm ag an togra seo a áirithiú go ndéanfaidh na Ballstáit uile sásra náisiúnta atreorúcháin a leagan síos le dlíthe, le rialacháin nó le forálacha riaracháin, d’fhonn feidhmiú na n-institiúidí náisiúnta ábhartha a chuíchóiriú agus d’fhonn tuilleadh comhchuibhithe a dhéanamh ina struchtúir agus ina gcleachtais maidir le híospartaigh a atreorú chuig córais iomchuí cúnaimh agus tacaíochta. Beidh sé sin ar an gcéad chéim i dtreo Sásra Atreorúcháin Eorpach a bhunú.

Léiríonn an fhaisnéis a bailíodh ó staidéir a rinneadh le déanaí agus ó chomhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara ábhartha nár tháinig laghdú ar an éileamh lena gcothaítear gáinneáil d'ainneoin saibhreas na ngníomhaíochtaí ábhartha maidir le hoideachas, oiliúint agus múscailt feasachta, agus d'ainneoin thrasuí Airteagal 18(4) den Treoir Frithgháinneála i roinnt Ballstát. D'ainneoin na n-iarrachtaí ilgheallsealbhóra uile, tá an t-éileamh ar sheirbhísí gnéis, ar shaothar saor agus ar tháirgí saora fós ann. Spreagann sé sin an gháinneáil chun críche dúshaothraithe ghnéasaigh agus saothair. Is é is aidhm don togra seo comhchuibhiú breise a thabhairt ar fud na mBallstát d’fhonn an t-éileamh a laghdú. Aithnítear sa togra freisin nach bhfuil sa dlí coiriúil ach cuid den fhreagairt ar an éileamh a laghdú, agus ba cheart go leanfaí le gníomhaíochtaí oideachais, oiliúna agus múscailte feasachta a chur in éineacht leis, i gcomhréir leis an Treoir Frithgháinneála.

Is coir chasta í an gháinneáil ar dhaoine. Chun aghaidh a thabhairt go hiomchuí uirthi, tá sé ríthábhachtach brath ar shonraí atá comhleanúnach iontaofa. Mar an gcéanna le réimsí coireachta eile, meastar nach dtuairiscítear cuid mhór de chásanna gáinneála. Tá sé sin ar cheann de na tosca a chuireann bac ar thuiscint fhoriomlán ar raon feidhme na gáinneála ar dhaoine laistigh den Aontas. Ina theannta sin, tá bearnaí móra sa bhailiú sonraí maidir le cásanna tuairiscithe, agus déantar staitisticí arna mbailiú ag an gCoimisiún a phoibliú le moill shubstaintiúil i ndiaidh na tréimhse tuairiscithe. Is é is aidhm don togra seo ceangal a chur ar na Ballstáit sonraí maidir leis an ngáinneáil ar dhaoine a bhailiú agus a thuairisciú don Choimisiún gach bliain, agus bailiú sonraí a chomhchuibhiú tuilleadh, d’fhonn feabhas a chur ar a gcáilíocht agus dlús a chur le foilsiú tuarascálacha sonraí.