Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 346/05)

Leis an bhfoilseachán seo, tugtar an ceart chun cur i gcoinne an iarratais de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilseacháin seo.

DOICIMÉAD AONAIR

‘Châtaigne des Cévennes’

Uimh. AE: PDO-FR-02639 – 7.10.2020

STFC (X) TGFC ( )

1. Ainm(neacha)

‘Châtaigne des Cévennes’

2. Ballstát nó tríú tír

An Fhrainc

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. An cineál táirge

Aicme 1.6. Torthaí, glasraí agus gránaigh, iad úr nó próiseáilte.

3.2. Tuairisc ar an táirge lena mbaineann an t-ainm in (1)

Tagraíonn an t-ainm ‘Châtaigne des Cévennes’ do thorthaí an speicis darb ainm Castanea sativa - úr, triomaithe nó próiseáil plúir déanta de - a fhaightear ó raon de chineálacha traidisiúnta a fhástar i ngoirt castán bheangaithe agus a bhfuil saintréithe comhroinnte acu. Bíonn cruth éilipseach, triantánach nó cruinn ar na torthaí úra, dath idir crón éadrom agus donn dorcha orthu agus uaireanta bíonn eitrí ingearacha orthu. Bíonn dath idir bán an uachtair agus buí éadrom ar an eithne scafa agus bíonn dromchla easnach uirthi. Is féidir leis an bpeillicín (nó an craiceann istigh) dul tríd an eithne go dtí go roinntear ina dhá leath í. Léiríonn anailís ar 100 g de chastáin scafa úra cion ábhair thirim de 37 % ar a laghad agus cion iomlán carbaihiodráite de 34 % ar a laghad. San fhoirm úr seo, déantar ‘Châtaigne des Cévennes’ a dheighilt de réir cineáil, a ghrádú (20 mm ar a laghad ar trastomhas) agus a shórtáil. I dtéarmaí cáilíochta sláinte, déantar na castáin a shórtáil chun a chinntiú nach mbíonn an sciar de thorthaí neamhchomhlíontacha níos mó ná 10 % nó comhionann leis, lena n-áirítear uasmhéid 2 % de na táirgí a mbíonn tionchar ag lobhadh orthu. Bíonn blas an-mhilis orthu, agus bíonn dea-bholaithe diana agus leanúnacha de mhil, de bhainne te, de thorthaí triomaithe, de shailchuach agus de phrátaí milse uathu. Tá an uigeacht réidh agus ní dócha go n-imeodh sí ina mbrus.

Ina foirm thriomaithe, coinníonn an eithne níos lú a cruth agus a dath tosaigh agus tugann sí dea-bholaithe de thorthaí triomaithe, de charamal agus d’arán te uaithi. Bíonn plúr a mbíonn uigeacht mhín aige a leánn sa bhéal ann mar thoradh ar na castáin a mhuilleáil agus a chriathrú. Ní mór 80 % ar a laghad den phlúr muilleáilte a bheith curtha trí chriathar a bhfuil méid mogaill 250 μm aige. Ní mór an cion taise a bheith faoi bhun 10 %. Bíonn dath neasbhán nó dath an eabhair air, fite fuaite le blúirí idir donn agus dubh anseo agus ansiúd. Bíonn dea-bholadh de ghallchnónna/de chollchnónna as, uaireanta in éineacht le boladh d’arán tósta.

3.3. Beatha (maidir le táirgí de thionscnamh ainmhíoch amháin) agus amhábhair (maidir le táirgí próiseáilte amháin)

—

3.4. Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór a dhéanamh sa limistéar geografach sainithe

Ní mór na céimeanna uile i dtáirgeadh agus i bpróiseáil ‘Châtaigne des Cévennes’ a dhéanamh sa limistéar geografach.

3.5. Rialacha sonracha maidir le slisniú, grátáil, agus pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

—

3.6. Rialacha sonracha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

—

4. Sainmhíniú achomair ar an limistéar geografach

Maidir le teorainn an limistéir sin, beidh na 206 bhardas seo a leanas cuimsithe ann, bunaithe ar Chód Geografach Oifigiúil 2019:

Roinn Le Gard: Alès, Alzon, Anduze, Arphy, Arre, Arrigas, Aulas, Aumessas, Avèze, Bessèges, Bez-et-Esparon, Blandas, Boisset-et-Gaujac, Bonnevaux, Branoux-les-Taillades, Bréau-Mars, Campestre-et-Luc, Cendras, Chambon, Chamborigaud, Colognac, Concoules, Corbès, Cros, Générargues, Génolhac, L’Estréchure, La Cadière-et-Cambo, La Grand-Combe, La Vernarède, Lamelouze, Lasalle, Laval-Pradel, Le Martinet, Le Vigan, Les Mages, Les Plantiers, Les Salles-du-Gardon, Malons-et-Elze, Mandagout, Mialet, Molières-Cavaillac, Molières-sur-Cèze, Monoblet, Montdardier, Peyrolles, Pommiers, Ponteils-et-Bresis, Portes, Robiac-Rochessadoule, Rogues, Roquedur, Rousson, Saint-Ambroix, Saint-André-de-Majencoules, Saint-André-de-Valborgne, Saint-Bonnet-de-Salendrinque, Saint-Bresson, Saint-Félix-de-Pallières, Saint-Florent-sur-Auzonnet, Saint-Hippolyte-du-Fort, Saint-Jean-de-Valériscle, Saint-Jean-du-Gard, Saint-Jean-du-Pin, Saint-Julien-de-La-Nef, Saint-Julien-Les-Rosiers, Saint-Laurent-Le-Minier, Saint-Martial, Saint-Martin-de-Valgalgues, Saint-Paul-La-Coste, Saint-Roman-de-Codières, Saint-Sébastien-d’Aigrefeuille, Sainte-Cécile-d’Andorge, Sainte-Croix-de-Caderle, Saumane, Sénéchas, Soudorgues, Soustelle, Sumène, Thoiras, Vabres, Val-d’Aigoual,Vissec.

Roinn L’Hérault: Avène, Babeau-Bouldoux, Bédarieux, Berlou, Boisset, Brenas, Cabrerolles, Cambon-et-Salvergues, Camplong, Carlencas-et-Levas, Cassagnoles, Castanet-le-Haut, Caussiniojouls, Ceilhes-et-Rocozels, Colombières-sur-Orb, Combes, Courniou, Dio-et-Valquières, Faugères, Ferrals-Les-Montagnes, Ferrières-Poussarou, Fos, Fozières, Graissessac, Hérépian, Joncels, La Tour-sur-Orb, La Vacquerie-et-Saint-Martin-de-Castries, Lamalou-les-Bains, Lauroux, Lavalette, Le Bosc, Le Bousquet-d’Orb, Le Cros, Le Poujol-sur-Orb, Le Pradal, Le Puech, Le Soulié, Les Aires, Les Plans, Lodève, Lunas, Mérifons, Mons, Octon, Olargues, Olmet-et-Villecun, Pardailhan, Pégairolles-de-l’Escalette, Pézènes-les-Mines, Poujols, Prémian, Rieussec, Riols, Romiguières, Roqueredonde, Rosis, Saint-Etienne-d’Albagnan, Saint-Etienne-de-Gourgas, Saint-Etienne-Estrechoux, Saint-Geniès-de-Varansal, Saint-Gervais-sur-Mare, Saint-Guilhem-le-Désert, Saint-Jean-de-La-Blaquière, Saint-Julien, Saint-Martin-de-l’Arçon, Saint-Maurice-Navacelles, Saint-Michel, Saint-Pierre-de-la-Fage, Saint-Pons-de-Thomières, Saint-Privat, Saint-Vincent-d’Olargues, Sorbs, Soubès, Soumont, Taussac-la-Billière, Usclas-du-Bosc, Vélieux, Verreries-de-Moussans, Vieussan, Villemagne-l’Argentière.

Roinn Lozère: Altier, Barre-des-Cévennes, Bassurels, Bédouès-Cocurès, Cans et Cévennes, Cassagnas, Cubières, Cubiérettes, Florac Trois Rivières, Fraissinet-de-Fourques, Gabriac, Gatuzières, Ispagnac, Le Collet-de-Dèze, Le Pompidou, Les Bondons, Meyrueis, Moissac-Vallée-Française, Molezon, Mont Lozère et Goulet, Pied-de-Borne, Pont de Montvert-Sud Mont Lozère, Pourcharesses, Prévenchères, Rousses, Saint-André-Capcèze, Saint-André-de-Lancize, Saint-Etienne-Vallée-Française, Saint-Germain-de-Calberte, Saint-Hilaire-de-Lavit, Saint-Julien-des-Points, Saint-Martin-de-Boubaux, Saint-Martin-de-Lansuscle, Saint-Michel-de-Dèze, Saint-Privat-de-Vallongue, Sainte-Croix-Vallée-Française, Vebron, Ventalon en Cévennes, Vialas, Villefort.

Roinn Aveyron: Arnac-sur-Dourdou

Roinn Tarn: Murat-sur-Vèbre

5. Nasc leis an limistéar geografach

Braitheann an nasc idir ‘Châtaigne des Cévennes’ agus a thimpeallacht ar an gcaoi a ndeachaigh na cineálacha crann castán traidisiúnta agus áitiúla in oiriúint do dhálaí aeráid na Meánmhara agus do thír-raon neamhrialta Cévennes. Is é seo an rud a thug a cháilíochtaí sainiúla don táirge, cáilíochtaí a chaomhnaítear a bhuí leis an saineolas daonna agus na garráin castán agus a mbuaint á mbainistiú.

Sainiúlacht an limistéir gheografaigh

Is tosca aonchineálacha nádúrtha atá comhsheasmhach leis an méid a theastaíonn ó Castanea sativa chun forbairt a dhéanamh agus chun go mbeadh rath air sa chomhshaol a shainíonn an limistéar geografach ina bhfuil na garráin castán suite. Chuaigh crainn castán in oiriúint d’aeráid na Meánmhara i réigiún Cévennes. Is iad na samhraí teo, tirime agus na geimhrí séimhe na saintréithe a bhaineann leis an aeráid seo. Tá tionchar beag aigéanach feadh imeall thiar an limistéir. Tá an mheánbháisteach bhliantúil sa raon idir 700 agus 1 300 mm, a chomhlíonann riachtanais uisce na gcrann castáin (thart ar 700 mm in aghaidh na bliana, agus méadaíonn na riachtanais sin ón 15 Lúnasa ar aghaidh). Tá an limistéar faoi chrainn castán i réigiún Cévennes ag airde idir 150 m agus 900 m. Tá fánaí géara ina ngné leanúnach den rilíf i mbeagnach gach áit i réigiún Cévennes. Tá sraith gleannta dealbhaithe comhthreomhara ar an dá taobh de shruthchúrsaí éagsúla (agus patrún cnáimhe éisc orthu), ón tuaisceart go dtí an deisceart: l’Altier-Chassezac, la Cèze, le Tarn, les Gardons, l’Hérault, l’Orb, la Mare, le Jaur agus le Thoré. Is scealla, naghas, eibhear nó gaineamhchloch iad na carraigeacha foinse criostalta. Mar thoradh air seo, tá ithreacha ag a bhfuil pH nach mó ná 7 ann, chomh maith le méid cothromaithe cáithníní agus cion cré an-íseal, agus ní bhíonn siad tugtha don aisficsiú. Tá an cion gníomhach aoil an-íseal agus uaireanta is ar éigean gurb ann dó (faoi bhun 4 %).

Léiríonn an staidéar a rinne Jean Galzin in 1986 ar dhinnseanchas dáileachtaí i réigiúin Gard agus Lozère, a foilsíodh mar chuid de Annales du Parc National des Cévennes [Annála Pháirc Náisiúnta Cévennes] gur saothraíodh castáin sa limistéar ó bhí 1000 A.D. ann. Ón Meánaois i leith, deimhníonn téacsanna meánaoiseacha gurbh ann do gharráin castán agus go ndearnadh iad a fhorbairt, agus d’éabhlóidigh siad i gcomhréir le patrúin aeráide agus dhéimeagrafacha agus le bainistíocht talún.

Cuirtear na crainn castán ar cheapacha dífhoraoisithe, agus cuirtear bealaí uisciúcháin (ar a dtugtar ‘béals’ go háitiúil) agus díoga draenála (ar a dtugtar ‘trincats’ go háitiúil) i bhfeidhm mar gheall ar leagan amach na limistéar táirgiúil talmhaíochta seo. I limistéir atá le fána, tógtar claíocha cloch chun creimeadh silteán a theorannú agus chun foirmiú ithreacha níos doimhne a chumasú: cuirtear na garráin castán ar léibhinn ansin, ar a dtugtar ‘faisses’ nó ‘bancels’ go háitiúil.

Is iad na hoiriúnuithe saorga seo ar an gcomhshaol a dhéanann oidhreacht thógtha Cévennes, atá in oiriúint go maith do chleachtais saothraithe chomhaimseartha fiú amháin sa lá atá inniu ann.

Tá crainn castán ina n-acmhainn ríthábhachtach bhia ó bhí an 16ú haois ann. Dá bhrí sin, chuir an ‘crann beatha’ le hathléimneacht mhuintir Cévennes nuair a chuaigh an saol ina n-aghaidh de bharr ganntanas bia nó coinbhleachtaí, go háirithe na Protastúnaigh agus Úgónaigh Cévennes (‘les Camisards’) le linn Chogaí an Chreidimh. I lár an 20ú haois, tháinig meath ar shaothrú castán de bharr imirce ó réigiúin thuaithe agus teacht chun cinn lotnaidí (galar dúigh, cancar). A bhuí le hoilteacht na saothróirí castán agus a gcuid saineolais ar theicnící beangaithe a bhainistiú, áfach, mhair na cineálacha a d’oiriúnaigh is fearr don limistéar agus tá rath orthu i gcónaí. Forbraíodh cineálacha le cáilíochtaí blais atá oiriúnach le haghaidh caitheamh úr, le saintréithe leasaithe (go háirithe an éascaíocht scafa) agus oiriúnacht do na formáidí difriúla díola. Cuid d’oilteacht na saothróirí castán is ea cineálacha difriúla a choimeád sa gharrán, rud a ligeann dóibh an bhuaint a scaradh amach le himeacht ama, óir is féidir roinnt cineálacha a bhuaint go luath agus cinn eile níos déanaí sa séasúr. Ligeann sé sin dóibh an soláthar ar an ngabháltas a chinntiú agus an nochtadh do ghuaiseacha aeráide agus do rioscaí sláinte a laghdú.

Is féidir castáin a bhuaintear san fhómhar a ithe úr. Choimeádtaí cuid den bhuaint le haghaidh triomú chun go bhféadtaí í a ithe le linn an chuid eile den bhliain. Déantar na castáin a dhíhiodráitiú i bhfoirgnimh ar a dtugtar ‘clèdes’ san oirthuaisceart nó ‘sécadous’ in iardheisceart an limistéir gheografaigh.

Tógadh muilte freisin ar fheirmeacha i réigiún Cévennes, ag baint leas as sruthchúrsaí reatha chun roth an mhuilinn a iompú agus chun plúr a dhéanamh de chastáin thriomaithe ach iad a mheilt. Léiríonn sé seo gur nós traidisiúnta é táirgeadh plúir castán sa limistéar. Luaitear an cleachtas seo i dtagairtí luatha, amhail taifead ó 1596 le Thomas Platter ón gceantar gar do Valleraugue, a thugann tuairisc ar an gcaoi ‘a ndéanann muintir Cévennes plúr [de na castáin], agus déantar arán an-mhilis de ina dhiaidh ansin’.

Sainiúlacht an táirge

Tá an sonrúchán ‘Châtaigne des Cévennes’ ar fáil i dtrí fhoirm (castáin úra, castáin thriomaithe agus plúr castán) a léiríonn cleachtais thraidisiúnta ach a chuireann san áireamh freisin an chaoi ar athraigh éileamh ó thomhaltóirí le himeacht ama. Bíonn dath idir crón éadrom agus donn dorcha ar na torthaí úra agus uaireanta bíonn eitrí ingearacha orthu. Bíonn dath idir bán an uachtair agus buí éadrom ar an eithne scafa agus bíonn dromchla easnach uirthi. Is féidir leis an bpeillicín dul tríd an eithne go dtí go roinntear ina dhá leath í. Bíonn blas an-mhilis orthu, agus bíonn dea-bholaithe diana agus leanúnacha de mhil, de bhainne te, de thorthaí triomaithe, de shailchuach agus de phrátaí milse uathu. Tá an uigeacht réidh.

I réigiún Cévennes, déantar castáin a scamhadh agus a thriomú go traidisiúnta. Bíonn eithne níos lú ann mar thoradh air seo ach coimeádtar a cruth agus a dath tosaigh. Tá dea-bholaithe de thorthaí triomaithe, de charamal agus d’arán te ag na castáin seo.

Bíonn plúr a mbíonn uigeacht mhín aige a leánn sa bhéal ann mar thoradh ar na castáin thriomaithe a mhuilleáil, agus bíonn dath neasbhán nó dath an eabhair ar an bplúr sin, fite fuaite le blúirí idir donn agus dubh anseo agus ansiúd agus dea-bholadh de ghallchnónna/de chollchnónna as, uaireanta in éineacht le boladh d’arán tósta.

Nasc cúisíoch

Is iad an iliomad tosca nádúrtha agus oilteachta bunchloch an mheascáin de na cineálacha atá ar liosta na gcineálacha traidisiúnta agus áitiúla. Is é an terroir seo a thugann na saintréithe sonracha comhchoiteanna blais do na cineálacha traidisiúnta, go háirithe an blas milis agus an uigeacht mhín a fhaightear sna cineálacha seo uile.

Is í aeráid na Meánmhara is cúis le saintréithe orgánaileipteacha ‘Châtaigne des Cévennes’ freisin. Bíonn carnadh comhdhúl milis agus cumhra ann sna castáin a bhuí leis na samhraí teo tirime. Bíonn an patrún báistí i réigiún Cévennes, a éiríonn níos troime ó lár mhí Lúnasa ar aghaidh, fabhrach do mhéadú an chrotail agus na n-eithní, agus dá bhrí sin sainíonn sé an méid. An tráth céanna, déanann gníomhaíocht fhisiceach na báistí bia na heithne a hiodráitiú, agus is dá bharr seo a bhíonn uigeacht réidh aici.

San fhómhar, aibíonn na castáin go hiomlán idir mí Mheán Fómhair agus mí na Nollag de bharr na ndifríochtaí sa teocht, ag brath ar na cineálacha agus ar an áit ar cuireadh iad (a n-airde). Mar thoradh ar an mbainistíocht talún agus ar na cleachtais feirmeoireachta i réigiún Cévennes, bíonn garráin shláintiúla ann a tháirgeann castáin a bhíonn sách mór, leis an gcáilíocht chothaitheach agus leis an milseacht shainiúil dá n-aithnítear iad.

Baineadh úsáid as teicnící difriúla caomhnaithe torthaí do na castáin freisin. Is toradh é seo ar an ‘táirgeadh flúirseach, a sháraíonn go mór an gá atá ann le caitheamh láithreach’ a bhaineann le castáin úra, mar a mhínigh Daniel Travier i mBealtaine 2004 ag comhdháil dar theideal ‘L’arbre à pain des Cévennes: ou histoire et rôle de la châtaignerie à fruit dans les Cévennes traditionnelles’ [An ‘crann beatha’ i réigiún Cévennes: an stair agus an ról a bhaineann le saothrú castán inite i réigiún traidisiúnta Cévennes].

Mar thoradh ar na féidearthachtaí caomhnaithe seo, forbraíodh foirgneamh ar leith: an ‘clède’, gnáthghné den tírdhreach agus sampla de shaineolas an phobail áitiúil maidir leis na torthaí a thriomú. Is é an próiseas triomaithe seo lena mbaintear úsáid as an ‘cléda’ (mar a thugtar ar an déantús seo in Ocsatáinis) an cleachtas caomhnaithe traidisiúnta, ‘an ceann is fearr’ de réir leabhar Antoine Augustin Parmentier dar teideal ‘Traité de la Châtaigne’ [Tráchtas ar an gCastán], a foilsíodh in 1780. A bhuí leis an scil a bhain leis na ‘clèdes’ a thógáil, a chruthaíonn suíomh inslithe inar féidir an t-aer mórthimpeall a dhíhiodráitiú ach úsáid a bhaint as soláthar tráthrialta measartha teasa, rinneadh na traidisiúin áitiúla a dhaingniú agus a fhorbairt, rud a fhágann gur féidir an bunbhlas milis agus an uigeacht mhín a chaomhnú sna castáin thriomaithe le himeacht ama.

Modh eile chun na torthaí a chaomhnú is ea na castáin thriomaithe a mhuilleáil. Is é an toradh atá ann ná plúr mín a mbíonn blas milis aige a léiríonn an meascán de chineálacha ‘Châtaigne des Cévennes’. Bhíodh líon suntasach muilte sa limistéar seo san am atá thart: ceann amháin ar a laghad in aghaidh na gráige agus suas le deich gcinn in aghaidh an chomúin, chun go bhféadtaí na castáin a mhuilleáil de réir mar ba ghá. In 2016, bhí na cúig mhuileann a chumhdaíonn an chuid is mó den limistéar ann mar fhreagra ar aidhm na bpróiseálaithe maidir le ‘Châtaigne des Cévennes’ a chur chun cinn.

Úsáidtear na castáin seo chun miasa blasta a dhéanamh freisin, amhail ‘Bajanat’, anraith traidisiúnta de chuid Cévennes le castáin mhilse a leánn sa bhéal. Bealach eile a gcuirtear i láthair iad lena gcaitheamh is ea ‘affachade’, i.e. iad a ghríoscadh ar phanna sliotáin a chinntíonn go mbíonn siad bog, milis agus gan aon rian searbhais. Úsáidtear an plúr chun brioscaí, cácaí agus arán a dhéanamh.

Tá na trí chineál de ‘Châtaigne des Cévennes’ ag teacht le nósanna agus patrúin chaithimh a bhí ann go traidisiúnta agus atá ann go fóill inniu.

Tá saothrú castán bunaithe ar an idirghníomhú idir an comhshaol nádúrtha agus raon de thosca daonna. Mar thoradh ar ghnéithe fisiceacha chomhshaol Cévennes, tá stair saothraithe castán, táirgí sainiúla agus daingniú saineolais áitiúil ann.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-0419fb02-f0ac-49c9-8a5c-3e3350d92e60

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.