MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Príomhthosaíocht don Choimisiún is ea margadh inmheánach níos doimhne agus níos cothroime a bhaint amach: chun go mbeidh beartais lena gcothaítear fás agus lena gcruthaítear poist i gcroílár an chláir oibre beartais. Tá an Chomhairle Eorpach den tuairim go mbeidh sé fíorthábhachtach margadh aonair atá níos doimhne agus níos cothroime a bhaint amach chun poist nua a chruthú, an táirgiúlacht a chur chun cinn agus chun timpeallacht a bheadh tarraingteach don infheistíocht agus don nuálaíocht a áirithiú. Ní féidir neamhaird a thabhairt ar ról suntasach na seirbhísí gairmiúla i ngeilleagar an Aontais Eorpaigh. Chomh maith leis sin, tá go leor staidéar ann ina dtaispeántar na tairbhí a ghabhann leis an margadh aonair maidir le seirbhísí a fhorbairt, ar tairbhí iad nár baineadh leas astu go fóill.

In éagmais ceanglais chomhchuibhithe ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, is faoi na Ballstáit féin atá sé go fóill seirbhísí gairmiúla a rialáil. Is faoi gach Ballstát atá sé a chinneadh cé acu atá nó nach bhfuil gá ann le hidirghabháil a dhéanamh agus le rialacha agus srianta a fhorchur maidir le rochtain ar ghairm nó le tabhairt fúithi, fad a urramaítear prionsabail an neamh-idirdhealaithe agus na comhréireachta. I bhformhór na gcásanna, tá údar ann le rialáil agus glactar go maith léi fiú. Áirítear leo cásanna ina bhfuil saincheisteanna sláinte agus sábháilteachta i gceist. Chun a áirithiú go bhfuil an rialáil oiriúnach don fheidhm agus nach gcruthaíonn sí ualaí nach bhfuil údar leo, ba cheart breithniú cuimsitheach a dhéanamh uirthi ionas gur féidir tuiscint iomlán a fháil ar an éifeacht atá aici ar pháirtithe leasmhara agus ar an mórthimpeallacht ghnó. Ar aon dul le tosaíochtaí an Choimisiúin maidir le poist agus fás, tá sé ríthábhachtach an timpeallacht rialála is fearr is féidir a áirithiú. Is é sin an fáth ar fógraíodh bearta faoin straitéis don mhargadh aonair chun “tástáil chomhréireachta” ex-ante a thabhairt isteach agus rialáil seirbhísí gairmiúla á hathchóiriú.

Is i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a chumhdaítear an ceart chun tabhairt faoi ghairm atá roghnaithe ag duine nó chun gnó a sheoladh. Áirítear leis na príomhthairbhí a ghabhann le margadh aonair an Aontais Eorpaigh an tsaoirse bhunaíochta agus an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar. Cuireann teorainneacha leis na saoirsí sin ualach mór ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide go háirithe. Dá bhrí sin, ní mór údar cuí a thabhairt go ndearnadh na bearta rialála, trí bhíthin measúnú comhréireachta cuimsitheach.

Tagraíonn “gairmeacha rialáilte” do ghníomhaíochtaí a bhfuil cáilíocht ghairmiúil shonrach ag teastáil ina leith. Tá gairmeacha den sórt sin i ngach earnáil den gheilleagar. Tá cineálacha difriúla rialála tugtha isteach ag na Ballstáit le himeacht ama, ar nithe iad lena léirítear traidisiúin sheanbhunaithe sna tíortha sin. Is i bhfoirm rialáil Stáit nó i bhfoirm féinrialála ag cumainn ghairmiúla a dhéantar an rialáil sin. Tríd is tríd, tá dea-chúiseanna ann leis an rialáil, bunaithe ar an ngá atá ann le cuspóirí riachtanacha leas an phobail a chosaint. Baineann an tsochaí tairbhe aisti freisin toisc, mar shampla, go soiléiríonn sí an teolas teicniúil, an oiliúint theicniúil agus na hinniúlachtaí teicniúla ba cheart a bheith ag gairmithe chun a áirithiú go dtabharfar cosaint do shaoránaigh. Mar sin féin, is féidir le rialáil mhíchuí ualach a chur ar an ngairmí, ar an ngnó agus ar an tomhaltóir aonair; áirítear leis na hualaí sin ceanglais dhíréireacha maidir le cáilíochtaí, go leor gníomhaíochtaí forchoimeádta, ballraíocht éigeantach de chomhlachais ghairmiúla agus bearta eile. Is é seasamh comhsheasmhach na Cúirte Breithiúnais gurb amhlaidh, fiú amháin mura bhfuil aon idirdhealú ann, go bhféadfadh an rialáil náisiúnta gairmeacha agus aon cheanglais a bhaineann le cáilíochtaí bac a chur ar shaoránaigh agus cuideachtaí de chuig an Aontais leas a bhaint as na saoirsí bunúsacha a ráthaítear dóibh leis an gConradh nó go bhféadfadh siad daoine a chur ó leas a bhaint as na saoirsí sin. Fiú amháin sa chás gur déine rialacha aon Bhallstáit amháin ná rialacha Ballstáit eile, tá sé curtha in iúl ag an gCúirt freisin nach gá go bhfágann sé sin go bhfuil rialacha an dara Ballstát díréireach agus nach bhfuil siad ag luí le dlí an Aontais Eorpaigh. Is faoi na Ballstáit atá sé a chinneadh, ar bhonn cás ar chás agus ar bhealach ina dtugtar aird ar chomhthéacs rialála iomlán na gairme sin, cé acu is gá nó nach gá srianta a chur ar an rochtain ar ghníomhaíochtaí gairmiúla agus ar sheoladh gníomhaíochtaí gairmiúla agus cé na srianta is oiriúnaí a chur i bhfeidhm chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sonracha a bhaineann le leas an phobail.

Sa bhliain 2013, leasaíodh Treoir 2005/36/CE, ar a dtugtar an Treoir maidir le Cáilíochtaí Gairmiúla, le Treoir 2013/55/AE d'fhonn nuachóiriú a dhéanamh ar dhlí an Aontais i réimse na ngairmeacha rialáilte. Ina theannta sin, tugadh isteach leis an Treoir cleachtadh trédhearcachta agus meastóireachta frithpháirtí idir na Ballstáit maidir lena ngairmeacha rialáilte uile. Bunaithe ar an bhfaisnéis a chuir na húdaráis inniúla ábhartha isteach le linn an phróisis mheastóireachta frithpháirtí, is cosúil gur chruthaigh measúnú den sórt sin dúshlán do chuid mhór Ballstát. Bhí réasúnaíocht cheart in easnamh ar fhormhór na measúnuithe, rud a thugann le fios go bhfuil fadhb bhunúsach ann maidir leis an dóigh a ndéantar meastóireacht ar an ngá atá ann le rialáil agus ar na héifeachtaí atá aici ar an mórthimpeallacht ghnó. Léiríodh le linn an phróisis mheastóireachta frithpháirtí nach i gcónaí a bhíonn cinntí rialála bunaithe ar anailís fhónta oibiachtúil agus a gcuirtear i gcrích iad ar bhealach oscailte trédhearcach. Ina theannta sin, agus beag beann ar an díospóireacht ghrinn a ndeachthas ina bun agus ar an treoir ghrinn a sholáthair an Coimisiún cheana féin, ní rabhthas in ann cosc a chur le cásanna inar tugadh bearta sriantacha nua isteach gan anailís chuimsitheach oibiachtúil a dhéanamh orthu ar dtús. Thug na Ballstáit cineálacha nua rialála isteach a bhaineann le cleachtadh ghairm an dlí, mar shampla. Ina theannta sin, thug siad gníomhaíochtaí forchoimeádta isteach agus mhéadaigh siad an líon gníomhaíochtaí forchoimeádta atá ann - gníomhaíochtaí a bhaineann le comhairle cánach agus le treoraithe turasóirí ina measc. D'éirigh leo na hathruithe sin a thabhairt isteach gan aon mheasúnú comhréireachta a dhéanamh orthu nó gan ach measúnú comhréireachta neamhchuimsitheach a dhéanamh orthu.

Imríonn an grinnscrúdú neamh-chomhsheasmhach a dhéantar faoi láthair ar an rialáil gairmeacha ar fud an Aontais Eorpaigh tionchar diúltach ar sholáthar seirbhísí agus ar shoghluaisteacht gairmithe. Ní leor beart ar leibhéal na mBallstát aonair chun go mbeidh creat comhleanúnach dlíthiúil ag an Aontas le measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht na rialála náisiúnta atá beartaithe ná chun aghaidh a thabhairt ar na deacrachtaí a bhfuil údaráis náisiúnta ag dul i ngleic leo faoi láthair ach oiread. Maidir le príomhchuspóirí an bhirt – is iad sin, tuilleadh soiléire a chur leis na critéir is infheidhme; iontaofacht, trédhearcacht agus inchomparáideacht a neartú ar fud na mBallstát; agus a áirithiú go gcuirfear na rialacha i bhfeidhm ar bhealach cothrom ionas nach gcuirfear ualach breise ar an Margadh Aonair agus nach nilroinnfear arís eile é – d'fhéadfaí iad a bhaint amach ar bhealach ní ba rathúla ar leibhéal an Aontais trí shásra coiteann measúnaithe a thabhairt isteach don Aontas Eorpach ar fad, ar sásra é a chuirfeadh na Ballstáit i bhfeidhm ar bhealach inchomparáide, de bhua a scála agus a éifeachtaí . I bhfianaise athruithe a dhéantar go minic ar rialáil gairmithe, agus beart a dhéanamh ar leibhéal an Aontais, tá baol ann go méadófar an bhearna idir na Ballstáit sin a chuireann dea-chleachtais rialála i bhfeidhm cheana féin agus a dhéanann measúnú comhréireachta mar is ceart sula gcinnfidh an nglacfar an rialáil agus na Ballstáit sin nach ndéanann aon obair den sórt sin, rud a mhéadóidh an éagsúlacht atá ann maidir le cáilíocht na rialála arís eile. Ar deireadh thiar, beidh éifeacht dhiúltach aige sin ar rochtain ar ghairmeacha agus beidh iarmhairtí diúltacha aige do thomhaltóirí agus do chúrsaí eacnamaíochta araon.

Chun aghaidh a thabhairt air sin, d'fhógair an Coimisiún sa straitéis don mhargadh aonair go dtabharfaí tionscnamh isteach lena leagfaí síos tástáil chomhréireachta atá le húsáid ag na Ballstáit sula ndéanfaidh siad cineálacha náisiúnta rialála gairmithe a ghlacadh nó a leasú. Is mór an poitéinseal atá ag na Ballstáit fás a chothú agus poist a chruthú trí thrédhearcacht a ngairmeacha rialáilte a mhéadú, trí anailís níos cuimsithí a dhéanamh ar a gcomhréireacht sula nglacfar rialacha nua agus trí athchóirithe a dhéanamh ag an am céanna ar a ngairmeacha rialáilte ar mhaithe lena gceanglais a nuachóiriú. Mar a thuairiscítear sa mheasúnú tionchair a ghabhann leis an togra seo, léirítear i staidéir éagsúla go bhféadfadh drochroghanna rialála an iomaíocht a shaobhadh trí shrian a chur le hiontráil sa mhargadh agus go bhféadfadh go gcaillfí deiseanna suntasacha fostaíochta, go ngearrfaí praghsanna ní b'airde ar thomhaltóirí agus go gcuirfí bac ar shaorghluaiseacht dá bharr sin. I gcás cruthú fostaíochta amháin, tugtar le fios i staidéar acadúil ar leith go bhféadfaí 700 000 post bhreise a chruthú san Aontais trí aghaidh a thabhairt ar chineálacha rialála atá neamhriachtanach agus díréireach.

Dá bhrí sin, is é is aidhm don tástáil chomhréireachta tacú le cleachtais rialála níos fearr agus, ar deireadh, feabhas a chur ar thorthaí na gcleachtas sin. Tá feidhm aici maidir le ceanglais nua nó le ceanglais athbhreithnithe maidir le rochtain ar an ngairm rialáilte nó le tabhairt faoi ghairm rialáilte. Comhdhlúthaítear leis an tástáil cásdlí na Cúirte Breithiúnais maidir le comhréireacht ceanglas a chuireann srian ar rochtain ar ghairmeacha rialáilte agus le tabhairt fúthu. Is faoi na Ballstáit atá sé a chinneadh go fóill, áfach, cé na gairmeacha a rialálfaidh siad agus conas a rialálfaidh siad iad; cinneadh fianaisebhunaithe a dhéanfar tar éis measúnú cuimsitheach, trédhearcach agus oibiachtúil a dhéanamh. Tugtar aird iomlán sa tástáil ar shainiúlacht gach gairme agus ar a dtimpeallacht rialála. Maidir leis na tairbhí a bhainfeadh gairmithe, tomhaltóirí agus údaráis riaracháin phoiblí as an méid sin, baineann siad go príomha leis an bhfíric go ndéanfaí rialáil ní b'fhearr ar ghairmeacha trí chosc a chur le glacadh rialacha díréireacha. Is é is cuspóir don togra seo, ar an iomlán, cásdlí bunaithe na Cúirte Breithiúnais a chódú. D'fhéadfaí an togra a dhínádúrú ach imeacht ón gcásdlí sin. Féadfaidh an Coimisiún togra a tharraingt sin má tá sé dínádúraithe.

Le Treoir ón Aontas Eorpach, d'éascófaí go mór an oibleagáid atá ar na Ballstáit cloí le prionsabal na comhréireachta agus bheifí in ann a rathú go gcuirfeadh na Ballstáit an tástáil chomhréireachta chun feidhme ar an aon bhealach amháin ar gach leibhéal rialála d'fhonn ilroinnt an mhargaidh aonair a sheachaint.

Is é an aidhm atá leis an tionscnamh soiléire a thabhairt isteach agus tástálacha comhréireachta atá oibiachtúil, iontaofa agus cuimsitheach a chur chun cinn ar mhaithe le muinín agus nuálaíocht a mhéadú trí athbhreithniú rialta a dhéanamh ar an rialáil náisiúnta gairmeacha. Mar bhonn leis an mbeart sin tá sé mar aidhm tacú leis na Ballstáit na cuspóirí comhroinnte sin a bhaint amach agus an méid sin a dhéanamh ar bhealach cuíchóirithe struchtúrtha ar mhaithe lena ndualgais riaracháin a laghdú.