DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

a ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear plean ilbhliantúil do na stoic trosc, scadán agus salán i Muir Bhailt agus don iascach a shaothraíonn na stoic sin, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2187/2005 ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1098/2007 ón gComhairle

Cuimsítear sa doiciméad seo tuarascáil ar mheasúnú tionchair maidir le togra le haghaidh plean bainistíochta ilbhliantúil do na stoic trosc, scadán agus salán i Muir Bhailt. Is léir gur mór is fiú pleananna bainistíochta ilbhliantúla i dtaca le bainistiú inbhuanaithe acmhainní iascaigh. Trí rialacha a leagan síos maidir le saothrú na stoc agus trí bhearta gaolmhara a dhéanamh de réir mar is gá chun iascach a bhainistiú de réir sprice sonraithe, cuireann na pleananna cobhsaíocht agus intuarthacht ar fáil agus áirithíonn siad go ndéantar na stoic éisc a shaothrú laistigh de na teorainneacha a comhaontaíodh.

Tá bainistiú iascaigh do stoic éisc na hEorpa bunaithe ar an gcur chuige réamhchúraim agus ar phrionsabal na huastáirgeachta inbhuanaithe (UTI). Tá sé beartaithe leis an gcur chuige réamhchúraim a áirithiú go gcoimeádfar gach stoc éisc os cionn íosmhéide stoic (bithmhais ar leibhéal réamhchúraim mar a thugtar air). Má thiteann an stoc faoin leibhéal sin tá baol níos mó ann go gcuirfear isteach ar chumas atáirgthe an stoic. Faoin gcur chuige réamhchúraim, is féidir a rá gurb é atá i gceist le bainistiú an stoc a choimeád glan ó leibhéal nach dteastaíonn uainn. Ní hionann sin agus cur chuige na huastáirgeachta inbhuanaithe. Is éard atá i gceist leis sin a shonrú cén leibhéal stoic a theastaíonn uainn agus bainistiú a dhéanamh air dá réir. San AE, is gnách an uastáirgeacht inbhuanaithe a shainiú i dtéarmaí na cionmhaireachta éisc a ghabhtar, rud a dtugtar básmhaireacht iascaireachta nó F air. Tríd an mbásmhaireacht iascaireachta a choimeád gar do spriocluach (ar a dtugtar an F‑UTI go minic) is féidir a áirithiú go gcoimeádfar an mheánghabháil fhoriomlán a thógtar ón stoc gar don uasmhéid is féidir a ghabháil gan díobháil a dhéanamh don stoc. Tugtar an uastáirgeacht inbhuanaithe air sin.

Is ar throisc, scadáin agus shaláin is mó a dhéantar iascach i Muir Bhailt. Meastar gur dhá stoc ar leith iad na stoic throsc i Muir Bhailt Thoir agus i Muir Bhailt Thiar. Tá roinnt stoc éagsúil scadán i Muir Bhailt, agus an príomhstoc acu in imchuach thoir na mara sin. Tá stoic níos lú i Muir na Boitnia, i Murascaill Ríge agus i Muir Bhailt Thiar. Sceitheann an stoc deireanach sin i Muir Bhailt Thiar agus ansin aistríonn sé chuig an Skagerrak agus chuig Oirthear na Mara Thuaidh chun é féin a bheathú. Tá stoc amháin salán i Muir Bhailt. As na seacht stoc i Muir Bhailt a ndéantar trácht orthu anseo, ní dhéantar saothrú ar leibhéal atá ag teacht leis an uastáirgeacht inbhuanaithe ach ar thrí chinn de stoic scadán: Muir Bhailt Láir, Murascaill Ríge agus Muir na Boitnia.

Tá na stoic throsc faoi réir plean bainistíochta fhadtéarmaigh faoi láthair, ach ní oireann an plean sin a thuilleadh don chaoi atá ar na stoic i bhfírinne. Níl na spriocanna atá leagtha síos sa phlean ag teacht le cur chuige na huastáirgeachta inbhuanaithe. Tugadh an dara córas bainistithe stoic isteach faoin bplean sin trí theorainn a chur leis an iarracht iascaireachta, ach tá na heolaithe den tuairim anois nach gá sin. Is iad na teorainneacha gabhála bliantúla a leagann an Chomhairle síos an phríomhuirlis bhainistíochta i gcás stoc peiligeach. Is ar chomhaontuithe polaitiúla a dhéantar gach bliain sa Chomhairle atá na gabhálacha iomlán is incheadaithe (TACanna) agus na cuótaí bunaithe agus is féidir difear mór a bheith eatarthu ó bhliain go bliain. Is an‑deacair, dá bhrí sin, a áirithiú go mbeidh an bhásmhaireacht iascaireachta ag teacht leis an uastáirgeacht inbhuanaithe faoi 2015. Toisc go bhfuil sé chomh deacair leibhéal na ndeiseanna iascaireachta a bheidh ann amach anseo a thuar, is deacair don tionscal pleanáil, rud a chuireann leis an mbaol go mbeidh costais oiriúnaithe bhreise ann. I bpáirt, is de dheasca TACanna ró-arda nó de dheasca a sáraithe atá an bhásmhaireacht iascaireachta os cionn na luachanna sprice fós, agus is lú an táirgeacht agus an t‑ioncam dá thoradh sin.

Tá trí rogha beartais chun dul i ngleic leis an bhfadhb seo á meas sa téacs seo. Is iad sin an córas bainistíochta atá ann cheana, agus dhá chur chuige ionchasacha chun pleananna bainistíochta a chur ar bun. Baineann na difríochtaí idir na cineálacha cur chuige leis na príomhstoic a bhfuil idirghníomhaíochtaí bitheolaíocha eatarthu, i.e. na stoic throsc i Muir Bhailt Thoir, an stoc salán agus stoc scadán Mhuir Bhailt Láir. Baineann na difríochtaí leis na spriocluachanna básmhaireachta iascaireachta a úsáidtear i gcás na stoc sin; baineann cur chuige A le básmhaireacht íseal iascaireachta, atá gar do na luachanna aonspeicis atá ann cheana, ach baineann cur chuige B le luachanna básmhaireachta iascaireachta atá beagáinín níos airde agus ar féidir a mheas go bhfuil siad ag teacht le cur chuige ilspeiceas. Sa dá chás, ba cheart rogha 2 agus rogha 3 a mheas mar dhá chur chuige leathana i dtaca le pleananna bainistíochta, seachas mar phleananna sonracha iontu féin; beidh tuilleadh oibre eolaíche agus comhairliúcháin ag teastáil chun mionsonraí aon phleananna bainistíochta a thiocfadh astu a leagan síos.

Tá buntáistí soiléire ag baint leis na stoic ábhartha go léir a thabhairt isteach i bplean bainistíochta, amhail cobhsaíocht agus intuarthacht gabhálacha, méadú na dóchúlachta go gcomhlíonfar an oibleagáid idirnáisiúnta uastáirgeacht inbhuanaithe a bhaint amach faoi 2015, agus an luach breise is féidir a sholáthar le plean bainistíochta. Ar an gcúis sin, tá tosaíocht ag rogha 2 agus ag rogha 3 ar rogha 1.

Is é oibleagáid idirnáisiúnta an Aontais d'fhonn iascaigh inbhuanaithe a áirithiú ar leibhéal uastáirgeachta inbhuanaithe i gcás na stoc lena mbaineann, tairbhí don chomhshaol a bhaint amach. Is dócha go laghdófar an méid iascaireachta a dhéanfar ar an iomlán agus fágfaidh sin go laghdófar astaíochtaí ó innill soitheach freisin.

Dá mbeadh na stoic scadán agus salán faoi réir plean bainistíochta bheadh bonn córasach ann le TACanna bliantúla a leagan síos sa chaoi is go bhféadfaí gabhálacha a thuar san earnáil pheiligeach, rud a bheadh ina chúnamh chun gnó a phleanáil agus seasmhacht an tsoláthair a áirithiú. Bheadh luach breise ag baint leis freisin mar de ghnáth is réamhriachtanas ar iascach é pleananna bainistíochta a bheith aige sular féidir deimhniú a fháil, deimhniú ón gComhairle um Maoirseacht Mhuirí mar shampla. Féadfar praghas margaidh níos airde a fháil ar éisc a ghabhtar san iascach deimhnithe sin.

D'fhéadfadh laghdú beag ar bhrabús a bheith ann sa ghearrthéarma d'iascairí agus don tionscal próiseála mar thoradh ar níos lú deiseanna iascaireachta, agus d'fhéadfadh tionchar diúltach a bheith aige ar thomhaltóirí, ach má athbhunaítear stádas na stoc, beidh leasanna fadtéarmacha ann i dtéarmaí brábúis agus iascaigh inbhuanaithe. Ina theannta sin, is méadú ar phraghas stoic a bhíonn mar thoradh ar laghdú sealadach ar chuóta stoic, de ghnáth.

Má fhaightear réidh leis an gcóras iarrachta iascaireachta agus leis an gceanglas maidir le hiascaireacht i limistéar amháin, is simplí a bheidh an reachtaíocht, agus is lú a bheidh an t‑ualach riaracháin ar na Ballstáit agus ar lucht tionscail.

Maidir leis an dá rogha le haghaidh pleananna bainistíochta, is fearr rogha 2 (Cur chuige A: plean bainistíochta, a bhfuil spriocluachanna básmhaireachta iascaireachta níos ísle ann i gcomhair stoc áirithe) ná rogha 3 (Cur chuige B: plean bainistíochta, a bhfuil spriocluachanna básmhaireachta iascaireachta níos airde ann i gcomhair stoc áirithe). Cé gur beag an difear idir an tionchar a bheadh ag an dá rogha, tá baol níos mó ann de dhroch‑thionchar ar an gcomhshaol le rogha 3. Thairis sin, de réir chomhairle CETEI (an Coiste Eolaíoch, Teicniúil agus Eacnamaíoch um Iascach), cé go bhfuil na spriocluachanna básmhaireachta iascaireachta atá á n‑úsáid i rogha 2 stóinseach a ndóthain lena n‑úsáid i bplean bainistíochta, bheadh tuilleadh oibre ag teastáil chun na rioscaí gaolmhara a mheas i gcás aon luachanna níos airde (amhail na luachanna a úsáidtear i rogha 3). Is é atá i gceist le rogha 2, i ndáiríre, sraith pleananna bainistíochta aonspeicis, agus le rogha 3 bheadh céim i dtreo plean bainistíochta ilspeiceas i gceist. Ag an bpointe seo, ní ann don eolas eolaíochta chun tacú leis an gcéim sin fós, cé go bhfuil sé tugtha le fios ag eolaithe go bhféadfaí é sin a réiteach go luath amach anseo.

Séanadh: Níl an achoimre feidhmiúcháin seo de cheangal ach ar na seirbhísí de chuid an Choimisiúin atá bainteach lena hullmhú agus ní réamhbhreith ar fhoirm dheiridh aon chinnidh a ghlacfaidh an Coimisiún í.