MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tá an daonlathas ar cheann de na luachanna bunúsacha ar bunaíodh an tAontas Eorpach orthu. Le deimhin a dhéanamh d’fheidhmiú an daonlathais ionadaíoch ar an leibhéal Eorpach, is é a chinntítear sna conarthaí go bhfuil ionadaíocht dhíreach ag saoránaigh an Aontais Eorpaigh i bParlaimint na hEorpa.

Tá ról ríthábhachtach ag na páirtithe polaitiúla sa daonlathas polaitiúil, ról a chruthaíonn ceangal díreach idir na saoránaigh agus an córas polaitiúil, rud a chuireann le dlisteanacht an chórais. De réir Airteagail 10 den Chonradh ar an Aontas Eorpach “rannchuidíonn páirtithe polaitiúla ar an leibhéal Eorpach le feasacht pholaitiúil Eorpach a fhoirmliú agus le toil shaoránaigh an Aontais a chur in iúl”. Cuirtear an prionsabal céanna in iúl in Airteagal 12(2) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.

I mí Feabhra 2018, d’eisigh an Coimisiún Moladh maidir le cur le hEorpachas agus le riar éifeachtach na dtoghchán do Pharlaimint na hEorpa in 2019, moladh a cuireadh faoi bhráid na mBallstát agus faoi bhráid na bpáirtithe polaitiúla Eorpacha agus náisiúnta. Ar na nithe a bhí ann, bhí achainí ar pháirtithe polaitiúla Eorpacha agus náisiúnta an trédhearcacht a mhéadú maidir leis an gcleamhnacht agus na naisc a ghabhann le gach ceann díobh faoi seach, agus iarradh ar na páirtithe polaitiúla sin feasacht na saoránach a mhéadú maidir leis na ceisteanna atá á bplé ar leibhéal an Aontais, agus fiafraíodh díobh cé mar a thabharfaidh siad aghaidh ar na ceisteanna sin sa chéad pharlaimint eile.

Is ceart bunúsach atá sa chosaint sonraí san Aontas Eorpach, agus tá rialacha daingne sa Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí um chosaint an chirt bhunúsaigh seo. Thar aon ní, ní mór sonraí pearsanta a phróiseáil go dleathach agus go cóir.

Is den phoitéinseal atá sa chumarsáid ar líne go dtarlódh idirghníomhú díreach agus idirghníomhú níos dlúithe dá bharr idir lucht polaitíochta agus saoránaigh na hEorpa. San am céanna, tá tuilleadh contúirte ann dá bharr go ndéanfaí próiseáil mhídhleathach ar shonraí pearsanta na saoránach i gcomhthéacs an toghcháin. Is léir de bharr imeachtaí a bhí ann le deireanas gur rud í mí-úsáid na rialacha um chosaint sonraí a chuireann isteach ar an díospóireacht dhaonlathach agus ar thoghcháin shaora, toghcháin do Pharlaimint na hEorpa san áireamh.

In 2018, mar gheall ar chás Facebook/Cambridge Analytica maidir le próiseáil mhídhleathach sonraí pearsanta lucht úsáide Facebook, rud a cuireadh i leith cuideachta Cambridge Analytica, bhí imní mhór ann faoin tionchar a bheadh ag sáruithe cosaint sonraí ar phróiseas na dtoghchán. Tá fiosruithe á ndéanamh mar gheall ar an gcás áirithe sin, inter alia ag Oifig Choimisinéir Faisnéise na Ríochta Aontaithe, an túdarás maoirseachta um chosaint sonraí atá i bhfeighil ar an bhfiosrú san Eoraip i bpáirt le húdaráis mhaoirseachta eile um chosaint sonraí san Eoraip. Tá dlúthchaidreamh idir an Coimisiún agus na húdaráis mhaoirseachta um chosaint sonraí, agus tá súil ghéar ag an gCoimisiún ar an bpróiseas seo. Tá an cás sin á fhiosrú ag Coimisiún Feidearálach Trádála na Stát Aontaithe. Tionóladh sraith éisteachtaí i bParlaimint na hEorpa maidir leis an gcás agus maidir leis an tionchar atá aige ar shonraí pearsanta daoine aonair san Aontas.

Rialachán Uimh. 1141/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Deireadh Fómhair 2014 maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha, is rialachán é a tugadh isteach le cur le sofheictheacht, le haithint, le héifeachtúlacht, le trédhearcacht agus le cuntasacht na bpáirtithe polaitiúla san Eoraip, agus na bhfondúireachtaí polaitiúla lena bhfuil siad i gcleamhnacht. De thoradh an Rialacháin sin, páirtithe polaitíochta agus fondúireachtaí Eorpacha a raibh líon áirithe coinníollacha comhlíonta acu, tugadh deis dóibh a bheith ina neintitis dhlíthiúla Eorpacha ach clárú ar an leibhéal Eorpach, agus bhí rochtain acu ar thacaíocht airgeadais ón Eoraip dá bharr sin. I measc na gcoinníollacha sin, tá urraim ina gclár oibre agus ina gcuid gníomhaíochtaí araon do na luachanna ar a bhfuil an tAontas Eorpach bunaithe, luachanna atá liostaithe in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach: urraim do dhínit an duine, don tsaoirse, don daonlathas, don chomhionannas, don smacht reachta, agus urraim do chearta an duine, cearta lucht mionlaigh san áireamh. Cuireadh Údarás neamhspleách do pháirtithe agus d’fhondúireachtaí Eorpacha ar bun (“an tÚdarás”), údarás ar feidhm dó páirtithe agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha a chlárú agus a chur faoi fhaireachán, agus smachtbhannaí a chur orthu más gá, agus cásanna a mheas ina bhfuil sé le cur i leith na neintiteas sin nár thug siad urraim do na luachanna bunúsacha Eorpacha sin.

Cé ea áfach, na rialacha atá ann faoi láthair, ní dá mbua díspreagadh le mí-úsáid rialacha um chosaint sonraí a dhéanamh go héifeachtach, ná smachtbhannaí a chur i bhfeidhm go héifeachtach i gcás mí-úsáid a dtarlódh di tionchar a imirt ar an díospóireacht dhaonlathach agus ar thoghcháin shaora.

Le deimhin a dhéanamh de gur faoi rialacha daonlathacha daingne a thionólfar toghcháin do Pharlaimint na hEorpa, agus gur faoi lán-urraim do luachanna Eorpacha an daonlathais a thionólfar iad, tá leasú á bheartú ag an gCoimisiún ar Rialachán Uimh. 1141/2014 go díreach. Is éard is aidhm don leasú smachtbhannaí airgeadais a cheadú ar pháirtithe nó ar fhondúireachtaí polaitiúla Eorpacha a úsáideann sárú na rialacha um chosaint sonraí d’aon turas le tionchar a imirt ar thorthaí toghchán do Pharlaimint na hEorpa nó le féachaint le tionchar a imirt orthu. Is rud é an moladh a chuirfidh ar a chumas don Údarás freisin obair leis go mín éifeachtach ach deimhin a dhéanamh de go bhfuil foireann dá chuid féin aige agus go gceaptar an Stiúrthóir atá air ina údarás ceapacháin. Ba cheart go gcuirfeadh sin ar a acmhainn don Údarás a chuid tasc a chomhlíonadh go hiomlán, agus sin a dhéanamh go neamhspleách. San am céanna, ionas gur féidir friotháil ar an Údarás agus é ag iarraidh tuilleadh foirne, agus i bhfianaise an ról ríthábhachtach a bheidh ag an Údarás san am díreach roimh thoghcháin do Pharlaimint na hEorpa, tá an Coimisiún sásta an 6 foirne breise an d’iarr an tÚdarás a chur ar fáil láithreach ar bhonn sealaíochta, rud a dtiocfadh deireadh leis ach a mbeadh soláthar ann d’fhoireann bhuan.

Is iad na forálacha náisiúnta i ngach Ballstát faoi seach a rialaíonn an nós imeachta a ghabhann le toghcháin do Pharlaimint na hEorpa. Tá ról ríthábhachtach leis na páirtithe polaitiúla sa daonlathas polaitiúil, ról a chruthaíonn ceangal díreach idir na saoránaigh agus an córas polaitiúil. Déanann páirtithe polaitiúla náisiúnta agus réigiúnacha iarrthóirí a ainmniú, agus eagraíonn siad feachtais toghchánaíochta. Is ar na húdaráis náisiúnta atá cúram faireacháin na dtoghchán ar an leibhéal náisiúnta. Eagraíonn na páirtithe polaitiúla Eorpacha feachtais bhreise ar an leibhéal Eorpach, agus ina measc sin bíonn feachtas na bpríomh-iarrthóirí i gcomhair Uachtaránacht An Choimisiúin Eorpaigh.

An Rialachán ina bhfuil an leasú, maille le treoir an Choimisiúin ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais um chosaint sonraí i gcomhthéacs na dtoghchán, Moladh an Choimisiúin maidir le gréasáin comhoibre do na toghcháin, an trédhearcacht ar líne agus cosaint in aghaidh eachtraí cibearshlándáil, sin agus feachtais mífhaisnéise a chomhrac i gcomhthéacs na dtoghchán do Pharlaimint na hEorpa agus Teachtaireacht ón gCoimisiún mar thacaíocht do thoghcháin Eorpacha a bheidh saor agus cóir, is cuid é de phacáiste slándála. Is aitheasc ón gCoimisiún Eorpach atá ann seo ag cruinniú na gCinnirí in Salzburg an 19-20 Meán Fómhair 2018.

Maidir leis na húdaráis mhaoirseachta um chosaint sonraí a chomhlíonann an dlí náisiúnta is infheidhme agus an dlí is infheidhme de chuid an Aontais, brostaíonn an Moladh na húdaráis sin lena gcuid cinntí a chur in iúl láithreach agus go réamhghníomhach d’Údarás na bpáirtithe polaitiúla Eorpacha agus na bhfondúireachtaí polaitiúla Eorpacha más eol dóibh go ndearna fondúireacht pholaitiúil Eorpach nó duine nádúrtha nó dlítheanach eile sárú ar na rialacha is infheidhme um chosaint sonraí pearsanta. Ba cheart an teolas sin a chur ar fáil nuair is é atá de thoradh ar an gcinneadh, sin nó nuair atá forais réasúnacha eile ann le creidiúint go bhfuil ceangal idir an sárú agus gníomhaíochtaí polaitiúla a chleacht páirtí polaitiúil Eorpach nó fondúireacht pholaitiúil Eorpach i gcomhthéacs na dtoghchán do Pharlaimint na hEorpa. Brostaíonn an Moladh na Ballstáit chomh maith céanna chun smachtbhannaí iomchuí a chur i bhfeidhm maidir le páirtithe polaitiúla agus fondúireachtaí polaitiúla ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal réigiúnach i gcásanna ina raibh sárú ar rialacha um chosaint sonraí pearsanta agus iad á núsáid d’fhonn tionchar a imirt ar thorthaí na dtoghchán do Pharlaimint na hEorpa, nó féachaint le tionchar a imirt orthu.

Na hathruithe sonracha ar Rialachán Uimh. 1141/2014, ba cheart dóibh a bheith ar bun roimh na toghcháin do Pharlaimint na hEorpa in 2019.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais