Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 286/14)

Bronnann an foilseachán seo an ceart cur i gcoinne an iarratais de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilseacháin seo.

DOICIMÉAD AONAIR

“Lumblija”

Uimh. AE: PGI-HR-02809 – 28.10.2020

STFC ( ) TGFC (X)

1. Ainm nó ainmneacha [STFC nó TGFC]

“Lumblija”

2. Ballstát nó Tríú Tír

an Chróit

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. Cineál táirge

Aicme 2.3. Arán, taosrán, cácaí, milseogra agus earraí eile báicéara

3.2. Tuairisc ar an táirge a bhfuil an t-ainm in (1) ag tagairt dó

Is arán milis cruinnchruthach é “Lumblija” a dhéantar trí thaos a bhfuil deasca curtha leis a bhácáil. Ar an taobh amuigh, tá dath donn dorcha air agus é brataithe le varenik [síoróip déanta as úrfhíon fíonchaor] nó le branda agus breac le siúcra. Tá boladh aramatach uaidh ó na spíosraí a chuirtear leis – cainéal, clóibh, noitmig, lus an choire agus ainís. Tá blas sainiúil agus iomlán cnónna agus torthaí air a dhíorthaíonn ó na hamhábhair a úsáidtear chun é a ullmhú – almóinní, gallchnónna, rísíní, varenik agus torthaí citris – agus tá dea-bholadh air ó na spíosraí a chuirtear leis, agus tá sé comhchuibhithe.

Tá an uigeacht ar an taobh istigh dlúth agus bog, agus tá píosaí beaga rísíní, almóinní agus gallchnónna le feiceáil sa trasghearradh, agus tá raimhre theann san uigeacht sheachtrach.

Bíonn meáchan 350-600 g in aon “Lumblija” amháin.

3.3. Beatha (do tháirgí de bhunús ainmhíoch amháin) agus amhábhair (do tháirgí próiseáilte amháin)

Úsáidtear na hamhábhair seo a leanas chun “Lumblija” a dhéanamh: plúr cruithneachta mín, siúcra, ola olóige, blonag nó im, varenik, almóinní, gallchnónna, rísíní, clóibh mheilte, cainéal, noitmig, lus an choire, ainís, craiceann líomóide agus oráiste, siúcra fanaile, branda (blaistithe le rós nó le luibh (travarica)), giosta aráin (úr nó tirim), bainne, uisce agus salann chun an taos a dhéanamh. Féadfar carúb meilte a chur leis nuair a bhíonn an taos á dhéanamh.

3.4. Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór a thógáil sa limistéar geografach sainithe

Is céimeanna táirgthe iad ullmhú an taois agus bácáil “Lumblija” nach mór a thógáil sa limistéar geografach a shainítear i bpointe 4.

3.5. Rialacha sonracha maidir le slisniú, grátáil, pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Díoltar “Lumblija” ina iomláine, gan é a bheith slisnithe.

Ní mór pacáistiú a dhéanamh sa limistéar geografach a shainítear i bpointe 4 chun saintréithe orgánaileipteacha sonracha agus cáilíocht an táirge a chaomhnú, a bhféadfaí dochar a dhéanamh dó le linn iompair. Chun úire an táirge a chaomhnú agus chun é a ullmhú le haghaidh tuilleadh iompair, cuirtear “Lumblija” i bpacáistíocht pháipéir nó i bpacáistíocht phlaisteach (ceallafán). Chun é a chosaint ar dhamáiste meicniúil, féadfar é a chur i mboscaí oiriúnacha.

3.6. Rialacha sonracha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Nuair a chuirtear an táirge ar an margadh, ní mór d’ainm an táirge “Lumblija” a sheasamh amach níos soiléire ná aon inscríbhinn eile i dtéarmaí mhéid agus chineál na clófhoirne.

4. Sainmhíniú gonta ar an limistéar geografach

Le limistéar táirgthe “Lumblija”, ó ullmhú an taois go dtí an bhácáil, cumhdaítear oileán iomlán Korčula, lena n-áirítear bardais chadastracha Vela Luka, Blato, Smokvica, Čara, Račišće, Pupnat, Žrnovo, Korčula agus Lumbarda.

5. Baint leis an limistéar geografach

Tá an nasc cúisíoch idir “Lumblija” agus an limistéar geografach sainithe bunaithe ar chlú an táirge agus ar an modh ullmhúcháin, ina n-úsáidtear oideas traidisiúnta atá caomhnaithe go dtí an lá atá inniu ann.

A bhuí leis an limistéar talún torthúla a bhí níos mó ná mar ba ghnách de réir chaighdeáin na Dalmáite, ba í an talmhaíocht bunchloch an gheilleagair agus an phriomhfhoinse saibhris i gceantar Korčula le linn na Meánaoiseanna. Anuas ar shaothrú na bhfíniúnacha agus na n-ológ chun fíonchaora, varenik agus ola olóige a tháirgeadh, ina theannta sin rinne na háitritheoirí áitiúla torthaí a fhás (figí, almóinní, gallchnónna agus torthaí citris) agus grán a tháirgeadh chun plúr a dhéanamh, ar comhábhair bhunaidh de “Lumblija” iad uile, an t-arán milis a ullmhaítear ar oileán Korčula. Comhábhar tábhachtach i dtáirgeadh “Lumblija” atá bunaithe ar thraidisiún ársa shaothrú na bhfíniúnacha is ea varenik – sú fíonchaor laghdaithe a bhí ina mhilsitheoir tábhachtach sularbh ann do shiúcra bán tionsclaíoch agus a úsáideadh i dtáirgeadh “Lumblija”. Go dtí gur tháinig táirgeadh tionsclaíoch rísíní (meaisíní triomaithe) ar an bhfód, úsáideadh rísíní a táirgeadh i dteaghlaigh ag a raibh roinnt fíniúnacha de chineálacha fíniúna gan síolta ina bhfíonghoirt chun “Lumblija” a dhéanamh freisin.

Déantar an t-arán milis traidisiúnta, “Lumblija”, a ullmhú an oíche roimh Lá Fhéile na Naomh Uile, go heisiach ar oileán Korčula, go háirithe timpeall bhailte Vela Luka, Blato agus Smokvica, ach níos déanaí i gcodanna eile den oileán chomh maith. Rinneadh an tsaoire seo a cheiliúradh den chéad uair sa 4ú céad, tráth Impireacht na Róimhe. Tá ceann de na bealaí a ndéantar Lá Fhéile na Naomh Uile a cheiliúradh caomhnaithe ar oileán Korčula: an gnás bronntanais a mhalartú, ar a dtugtar kol(e)inde. Sna seanlaethanta, d’ullmhaíodh mná tí bronntanas speisialta ina raibh an t-arán milis, “Lumblija”, agus torthaí agus cnónna fómhair amhail figí triomaithe, almóinní, torthaí citris agus fíonchaora, bronntanas a thairgeadh leanaí dá n-athair agus dá máthair bhaiste agus do bhaill dá dteaghlach sínte. Tá séipéal paróiste na Naomh Uile ag Blato, ar oileán Korčula, ó bhí an 14ú céad ann, mar sin tá an traidisiún agus an nós maidir le hullmhú “Lumblija” le haghaidh Lá Fhéile na Naomh Uile, atá ann ar feadh na gcéadta, caomhnaithe go dtí an lá atá inniu ann. Ina theannta sin, is ann i gcónaí don mhodh táirgthe traidisiúnta agus don oideas le haghaidh “Lumblija” sa lá atá inniu ann.

Ó thús an tsaoil, rinneadh “Lumblija” a bhácáil de réir oideas traidisiúnta ó mhná tí oileán Korčula. Ní raibh an t-oideas amháin leordhóthanach, áfach, bhí scil agus taithí tábhachtach freisin chun an t-arán milis a ullmhú agus fios a bheith agat cén chaoi a ndearnadh cóimheas idéalach na gcomhábhar ba ghá a chinneadh agus a bhaint amach. Ar an gcaoi chéanna, ag tráth inar stócáladh tinte in oighinn, bhí sé fíor-riachtanach fios a bheith agat conas an teocht cheart a bhaint amach chun bácáil a dhéanamh. Bhí gá le scil agus le taithí chun an taos a mheascadh de láimh agus an t-am a bhí ag teastáil chun an taos a ardú agus an t-am bácála a mheas. Is é an scil is mó a bhaineann le “Lumblija” a dhéanamh é a bhácáil go dtí go mbeidh sé déanta go maith agus go mbeidh sé súmhar, ach gan a bheith tur. Tugadh an t-oideas traidisiúnta a úsáideann mná oileán Korčula chun “Lumblija” a ullmhú ar aghaidh ó ghlúin go glúin agus caomhnaíodh é go dtí an lá atá inniu ann, agus tá dhá mhodh sheanbhunaithe ann chun “Lumblija” a ullmhú, ag brath ar an gcuid den oileán.

Déantar “Lumblija” a tháirgeadh ar an mbealach traidisiúnta, de réir oideas traidisiúnta a tugadh anuas ó ghlúin go glúin, ó bhéal go béal, ar oileán Korčula.

Tá dhá bhealach thraidisiúnta sheanbhunaithe ann chun “Lumblija” a ullmhú agus a bhácáil. Is é an chéad bhealach an taos a ullmhú leis na comhábhair trí úsáid a bhaint as 1 kg de phlúr, is é an dara bealach an taos a ullmhú trí úsáid a bhaint as 3 kg de phlúr. Ar an gcaoi chéanna, nuair a dhéantar an taos a mheascadh agus a mhúnlú faoi mhodh traidisiúnta 1 (trí úsáid a bhaint as 1 kg de phlúr), cuirtear méid iomlán an ghiosta leis an taos mar chomhábhar láithreach, agus fágtar an taos go dtí go dtiocfaidh méadú faoi dhó air, ach faoi mhodh traidisiúnta 2 (trí úsáid a bhaint as 3 kg de phlúr), cuirtear isteach cuid amháin den ghiosta ag céim níos déanaí, tar éis méadú faoi dhó a theacht ar an taos den chéad uair leis an gcuid eile den ghiosta. Thairis sin, ní úsáidtear carúb meilte mar chomhábhar i modh traidisiúnta 1, ach cuirtear carúb isteach mar cheann de na comhábhair de réir mhodh traidisiúnta 2. Faoi dheireadh, cuirtear gráin ainíse go díreach leis an taos mar chomhábhar faoi mhodh traidisiúnta 1, cé go ndéantar gráin ainíse a thuaslagadh in uisce alabhog faoi mhodh traidisiúnta 2.

Ní hamháin gur táirge uathúil é “Lumblija” i dtéarmaí an lín mhóir comhábhar atá ag teastáil chun é a dhéanamh, ach chomh maith leis sin is táirge uathúil é i dtéarmaí an mhodha fhairsing réamhullmhúcháin le haghaidh go leor de na comhábhair a chuirtear leis an taos, agus ullmhú an taois féin. Is é sin an difríocht is mó idir ullmhú “Lumblija” agus na gnáthchéimeanna ullmhúcháin le haghaidh táirgí comhchosúla. Le héagsúlacht, láine agus saibhreas na gcomhábhar agus le meáchan na gcomhábhar uile sin ar fud an phróisis ullmhúcháin (e.g. na rísíní ar maos in varenik, an méid sainithe saille, go háirithe ola olóige, cainníocht shainithe na gcnónna, an méid sainithe siúcra, agus an varenik féin, ag a bhfuil struchtúr agus dlús ar leith), tá sé deacair don taos ardú a dhéanamh go tapa agus go héasca. Mar gheall ar mheáchan na gcomhábhar a chuirtear isteach, tarlaíonn ardú an taois roinnt uaireanta agus maireann sé ar feadh tréimhse níos faide ná mar a mhaireann sé i gcás táirgí comhchosúla (moltar an taos a fhágáil ón tráthnóna go dtí an mhaidin chun go n-ardóidh sé). Mar thoradh air sin, tógann sé tamall an-fhada chun “Lumblija” a dhéanamh, ach is é sin a thugann a shaintréithe ar leith don táirge críochnaithe: an uigeacht dhlúth agus bhog atá aige atá saibhrithe go mór sa trasghearradh le cnónna agus rísíní, blas sainiúil cnónna agus rísíní, agus dea-bholadh saibhir agus iomlán a fhaightear trí na spíosraí breise a mheascadh go cúramach sna comhréireanna cearta. Is toradh é “Lumblija” ar shaibhreas eacnamaíoch oileán Korčula agus ar éagsúlacht cháilíocht na n-amhábhar atá le fáil ann, agus tá sé sainiúil i dtéarmaí an oidis agus na gcomhábhar iomadúil óna n-ullmhaítear é. Tugann na comhábhair chéanna sin a bhlas agus a bholadh sainiúil aramatach de thorthaí agus de chnónna don “Lumblija”, agus is é an scil a bhaineann le hullmhú an táirge is cúis leis an uigeacht dhlúth shonrach atá aige ar an taobh istigh.

Tá éagsúlachtaí éagsúla d’oideas traidisiúnta agus de mhodh táirgthe “Lumblija” foilsithe ag roinnt mhaith oileánach i leabhair chócaireachta (F. Mandić, Luškajića i pića, 2009, lgh. 244-245; Kaštropil-Culić, 1995, Blatska trpeza, lch. 134). Léirítear freisin an nasc doshéanta idir ullmhú “Lumblija” agus traidisiúin oileán Korčula leis an bhfoilseachán, Zapisi Danijela Kneževića, in 2012, agus leis an leabhar le Frank Mirošević in 2016 dar teideal Povjerenje ili zaborav, ina dtugann an t-údar tuairisc ar cé chomh deacair agus atá sé “Lumblija” a ullmhú (F. Mirošević Dubaj, 2016, Povjerenje ili zaborav, lch. 11).

Is in 1881 a tháinig an chéad fhianaise i scríbhinn ar an ainm “Lumblija” aníos san fhoilseachán, Slovinac, in alt dar teideal Nekoliko riječi u čakavštini, ina dtugann an t-údar, S. Castrapelli, tuairsic ar “Lumblija” mar “arán milis a dhéantar as plúr, varenik, cróch agus cainéal, a bhácáiltear thart ar Lá Fhéile na Naomh Uile” (S. Castrapelli, 9 Slovinac Uimh. 20, 1881, Nekoliko riječi u čakavštini, lgh. 418–419).

Le cúrsa na staire, tugadh cúis bhreise chun an traidisiún a bhaineann le hullmhú “Lumblija” a chaomhnú. D’fhéadfadh go leor eisimirceach a raibh orthu an t-oileán a fhágáil é a úsáid le haghaidh bia ar a dturais fhada ar long, a fhágann nach amháin gur sneaic laethúil é, ach gur nasc é freisin lena dtír dhúchais, a chaomhnaigh a bhlas agus a bholadh úr ar feadh tréimhse fhada tar éis é a bhaint d’oighinn mhná tí na n-oileán. Rinneadh an tionscadal “4 oileán/4 áit/4 oideas” a dhearadh i ndáil leis an rabharta eisimirce ag tús an 20ú haois. Nascann sé agus cuireann sé i láthair ceithre mhias thraidisiúnta ó cheithre áit ina raibh eisimirce mhórscála le linn na tréimhse sin. Bhí Korčula rannpháirteach sa tionscadal le “Lumblija”, de réir mar a thuairiscigh HRT (Raidió-Teilifís na Cróite) san irischlár Priče iz Hrvatske i mí Dheireadh Fómhair 2018.

Eagraítear roinnt imeachtaí ar oileán Korčula a léiríonn go soiléir an clú atá ar “Lumblija”, chomh maith leis an traidisiún agus an nós maidir le hullmhú an aráin mhilis thraidisiúnta a chothú, ag tosú leis an gcéad Kućna zabava [cóisir tí] de Chumann Kumpanija na Ridirí in Blato. Sna reachtanna de Chumann Kumpanija na Ridirí, a bunaíodh in 1927, tagraítear dá “mhisean chun Lumblija a chothú agus a tháirgeadh”. Is minic a eagraíonn an Cumann “cóisirí tí”, arb éard atá iontu imeachtaí oíche ina dtaispeántar bia (a dtugtar spiza air go háitiúil) agus milseoga Blato, agus cuidíonn na haíonna le heagrú na gcóisirí trí mhiasa tipiciúla Blato a thabhairt leo. Eagraítear na himeachtaí seo go traidisiúnta ar an gcéad Aoine de mhí Feabhra, agus is minic “Lumblija” a bheith luaite sna taifid de na himeachtaí sin mar mhias a tugadh chuig na himeachtaí (Chartlann Chumann Kumpanjija na Ridirí, 1956, 1972, 1974, 1985). Ní hamháin go maireann an traidisiún maidir le “Lumblija” a dhéanamh i gcónaí i measc theaghlaigh an oileáin, ach eagraítear comórtais ar Korčula ina ndéantar “Lumblija” a bhácáil, go háirithe in iarthar an oileáin, chomh maith le himeachtaí blaiste agus seisiúin réamheolais maidir le gastranamaíocht thraidisiúnta an cheantair, agus eagraítear ceardlanna maidir leis an gcaoi a ndéantar “Lumblija” i naíscoileanna, i mbunscoileanna agus i meánscoileanna agus i dtithe le haghaidh pinsinéirí agus daoine fásta, chomh maith le ceardlanna le haghaidh baill de chomhlachais éagsúla an oileáin. Téann imeacht bheannacht agus bhlaiseadh “Lumblija” siar 25 bliana agus eagraítear í ar an Domhnach deireanach i mí Dheireadh Fómhair, nuair a dhéantar “Lumblija”, atá ullmhaithe ag daltaí mheánscoil Blato faoi threoraíocht a múinteoirí agus a dtuismitheoirí, a bheannú agus a bhlaiseadh ar chearnóg Plokata in Blato.

Leis na himeachtaí éagsúla a eagraítear lasmuigh d’oileán Korčula, léirítear an clú atá ar “Lumblija”. Mar shampla, tugadh “Lumblija” do roinnt cuairteoirí ón gCróit agus do chuairteoirí eachtracha ag Féile Good Food a d’eagraigh Bord Turasóireachta Chathair Dubrovnik in 2016.

Ina theannta sin, bhuaigh “Lumblija” an duais don táirge bia is fearr in 2016 ag Noćnjak, imeacht idirnáisiúnta a eagraítear in Bol ar oileán Brač a thugann le chéile táirgeoirí olóige agus ola.

Tugtar “Lumblija” go minic d’ionadaithe na meán ón gCróit agus d’ionadaithe na meán eachtrach ag imeachtaí éagsúla agus ag cuir i láthair speisialta, ag aontaí gastranómacha agus ag comhdhálacha na meán.

Is minic a bhíonn “Lumblija” agus a mhodh sonrach táirgthe ábhar na suíomhanna gréasáin éagsúla atá dírithe ar an ngastranamaíocht, ina gcuirtear béim ar an nasc doshéanta le hoileán Korčula (Vilicom kroz Hrvatsku, “Lumblija: Imamo recept za mirisan kolač s otoka Korčule koji se sprema za blagdan Svih Svetih”, 29.10.2021; Dobra hrana, “Korčulanska lumblija recept star 200 godina: Kolač vezan uz ljubavnu priču Korčulanke i francuskog vojnika!”, 20.10.2018).

Tairgtear sólaiste an oileáin seo do chuairteoirí ag imeachtaí poiblí éagsúla i rith na bliana nó tugtar é mar bhronntanas mar fhéirín gastranómach tipiciúil ó oileán Korčula.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/proizvodi_u_postupku_zastite-zoi-zozp-zts/Lumblija_specifikacija_proizvoda10032022.pdf

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.