MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

I ngeall ar chogadh ionsaitheach na Rúise in aghaidh na hÚcráine ó bhí an 24 Feabhra 2022 ann, cogadh gan chúis gan údar, bhí tionchar thar a bheith diúltach ar chumas Phoblacht na Moldóive (‘an Mholdóiv’) trádáil a dhéanamh leis an gcuid eile den domhan, go háirithe toisc go raibh onnmhairí na Moldóive ag brath ar idirthuras trí chríoch na hÚcráine agus ar bhonneagar na hÚcráine le haghaidh na trádála sin, rudaí nach bhfuil fáil orthu den chuid is mó anois. Sa chomhthéacs deacair sin, d’iarr an Mholdóiv ar an Aontas na coinníollacha a éascú a mhéid is féidir chun cur ar chumas na tíre cuid dá trádáil leis an gcuid eile den domhan a atreorú chuig an Aontas chun a caidreamh trádála leis an Aontas a dhoimhniú a thuilleadh agus chun tacú lena geilleagar. Chuige sin, is gá an léirscaoileadh margaidh a mhéadú, go háirithe i gcás na dtáirgí talmhaíochta atá faoi réir taraif-chuótaí bliantúla saor ó dhleacht (‘TRQanna’) faoi Iarscríbhinn XV-A a ghabhann leis an gComhaontú Comhlachais idir an tAontas agus Poblacht na Moldóive (dá ngairtear ‘an Comhaontú Comhlachais’ anseo feasta) lena mbunaítear limistéar saorthrádála domhain cuimsitheach (‘DCFTA’).

Dá bhrí sin, tá an Coimisiún ag moladh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena dtabharfar isteach bearta léirscaoilte trádála i bhfoirm cuótaí breise saor ó tharaifí ar tháirgí talmhaíochta áirithe atá fós faoi réir TRQanna, bearta a mbeidh feidhm acu ar feadh tréimhse bliana.

Faoi Iarscríbhinn XV-A a ghabhann leis an Comhaontú Comhlachais, tá seacht dtáirge talmhaíochta ón Moldóiv faoi réir taraif-chuótaí. Is iad seo a leanas na táirgí sin: trátaí, gairleog, fíonchaora boird, úlla, silíní, plumaí agus sú fíonchaor. Rinne an Mholdóiv dhá cheann de na táirgí sin (plumaí agus fíonchaora boird) a onnmhairiú i méideanna móra go dtí tríú margaí, go háirithe chuig an Rúis, chuig an mBealarúis agus chuig an Úcráin. I gcás na dtáirgí sin, is iomchuí cuótaí breise saor ó dhleacht a thabhairt isteach chun tacú go sealadach leis méideanna díolacháin sin, méideanna a díríodh ar na margaí sin go dtí seo, a atreorú, más gá, chuig an Aontas. I gcás na dtáirgí atá fágtha (trátaí, gairleog, úlla, silíní agus sú fíonchaor), is éard a bheadh i gceist leis na cuótaí nua atá tagtha isteach, toirt bhreise saor ó dhleacht den mhéid chéanna leis an gceann dá bhforáiltear sa Chomhaontú Comhlachais.

Tacóidh na bearta sealadacha agus eisceachtúla sin leis na sreabha trádála atá ann cheana ón Mholdóiv go dtí an tAontas agus déanfar iad a chothú. Tá sé sin i gcomhréir le príomhchuspóirí an Chomhaontaithe Comhlachais, eadhon coinníollacha a bhunú do chaidreamh feabhsaithe eacnamaíoch agus trádála as a dtiocfaidh comhtháthú na Moldóive de réir a chéile i Margadh Inmheánach an Aontais agus rannchuidiú le neartú an daonlathais agus le cobhsaíocht pholaitiúil, eacnamaíoch agus institiúideach sa Mholdóiv.

Déantar na bearta léirscaoilte trádála dá bhforáiltear faoin togra seo le haghaidh Rialacháin i gcomhréir leis an ngealltanas in Airteagal 2 den Chomhaontú Comhlachais lena gcumhdaítear, mar eilimintí riachtanacha den Chomhaontú, urraim do phrionsabail dhaonlathacha, do chearta an duine agus do shaoirsí bunúsacha chomh maith le dul i ngleic le leathadh na n‑arm ollscriosta, na n‑ábhar gaolmhar agus na modhanna seachadta. Sa bhreis air sin, faoin Airteagal céanna, léiríonn na Páirtithe tiomantas go háirithe do phrionsabail ghinearálta na hurraime don smacht reachta agus an dea-rialachais, an comhrac i gcoinne an éillithe, i gcoinne gníomhaíochtaí coiriúla, iad eagraithe nó gan a bheith eagraithe, lena n‑áirítear iad siúd de chineál trasnáisiúnta, agus i gcoinne na sceimhlitheoireachta, agus an urraim do phrionsabail na forbartha inbhuanaithe agus an iltaobhachais éifeachtaigh. Bheadh sé de choinníoll ag na bearta léirscaoilte trádála féin go n‑urramófar na heilimintí riachtanacha agus na prionsabail ghinearálta sin.

Ina theannta sin, tá sé d’aidhm ag na bearta léirscaoilte trádála atá sa togra seo a áirithiú, i gcomhréir le hAirteagal 207(1) CFAE, go stiúrfar comhbheartas tráchtála an Aontais i gcomhthéacs phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a leagtar amach in Airteagal 21 CAE.