P9_TA(2022)0120

Cosaint an Aontais Eorpaigh do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh mar gheall ar an gcogadh san Úcráin

Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 7 Aibreán 2022 maidir le cosaint an Aontais Eorpaigh do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh san Úcráin (2022/2618(RSP))

(2022/C 434/08)

Tá Parlaimint na hEorpa,

— ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh an 20 Samhain 1989 agus do na prótacail bhreise a ghabhann leis,

— ag féachaint don Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine,

— ag féachaint d’Airteagal 24 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,

— ag féachaint do Mholadh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (1),

— ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 24 Márta 2021 maidir le straitéis an Aontais Eorpaigh i dtaca le cearta an linbh (COM(2021)0142),

— ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas an 13 Nollaig 2006,

— ag féachaint do rún uaithi an 29 Aibreán 2021 maidir leis an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (2),

— ag féachaint do Phlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta,

— ag féachaint do Chinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 ón gComhairle an 4 Márta 2022 lena mbunaítear gurb ann d’insreabhadh ollmhór daoine easáitithe ón Úcráin de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 2001/55/CE, agus a bhfuil d’éifeacht aige cosaint shealadach a thabhairt isteach (3),

— ag féachaint do Staidéar Domhanda na Náisiún Aontaithe maidir le Leanaí a mbaintear an tSaoirse díobh de mhí Iúil 2019,

— ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Laghdú Líon na nDaoine Gan Stát an 30 Lúnasa 1961,

— ag féachaint do Chomhshocrú Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe maidir le Dídeanaithe,

— ag féachaint do rún uaithi an 3 Bealtaine 2018 maidir le himircigh ar leanaí iad a chosaint (4),

— ag féachaint do Mholadh Ginearálta Uimh. 38 ó Choiste na Náisiún Aontaithe um Idirdhealú in aghaidh na mBan a Dhíothú an 6 Samhain 2020 maidir leis an ngáinneáil ar mhná agus ar chailíní i gcomhthéacs na himirce domhanda,

— ag féachaint do rún uaithi an 26 Feabhra 2014 maidir le teacht i dtír gnéasach agus striapachas agus a thionchar ar chomhionannas inscne (5),

— ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 23 Márta 2022 dar teideal “Fáilte a chur rompu siúd atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin: an Eoraip a ullmhú chun freastal ar a gcuid riachtanas” (COM(2022)0131),

— ag féachaint do Riail 132(2) dá Rialacha Nós Imeachta,

A. de bhrí go raibh ionradh Chónaidhm na Rúise ar an Úcráin agus spriocdhíriú ar dhaonra na hÚcráine ina gcúis le líon mór daoine agus teaghlach teitheadh ón Úcráin, go háirithe i gcás leanaí agus daoine óga sa réigiún máguaird;

B. de bhrí, de réir na tuarascála is déanaí ó UNICEF (6), ón 25 Márta 2022, gur theith níos mó ná 3,7 milliún dídeanaí ón Úcráin ó thús an chogaidh; de bhrí go bhfuiltear ag súil go dtiocfaidh méadú ar an bhfigiúr sin sna seachtainí amach romhainn; de bhrí go measann na Náisiúin Aontaithe freisin go bhfuil beagnach 6,5 milliún duine easáitithe go hinmheánach ó thús an chogaidh, agus go bhfuil 12,65 milliún duine sa bhreis thíos leis an gcoinbhleacht;

C. de bhrí, de réir na tuarascála is déanaí ó UNICEF (7), gur mná agus leanaí iad 90 % de na dídeanaithe ar fad atá ag teitheadh ón Úcráin; de bhrí go bhfuil beagnach leath de na dídeanaithe atá ag teitheadh ón Úcráin in aois scoile (8); de bhrí go measann UNICEF freisin go bhfuil níos mó ná 2,5 milliún leanbh easáitithe go hinmheánach ó thús na coinbhleachta;

D. de bhrí, amhail ón 25 Márta 2022, go bhfuil tíortha comharsanachta ag déileáil le hinsreabhadh ollmhór dídeanaithe atá ag teitheadh ón Úcráin, agus níos mó ná 2,2 milliún ag dul chun na Polainne, breis agus 579 000 go dtí an Rómáin, breis agus 379 000 go dtí an Mholdóiv, gar do 343 000 go dtí an Ungáir, agus os cionn 545 000 chuig tíortha eile (9);

E. de bhrí, le líon chomh hard sin, go bhfuil leanaí, go háirithe agus iad neamhthionlactha, i mbaol méadaithe foréigin, mí-úsáide agus dúshaothraithe, agus go bhfuil baol méadaithe ann go mbeidh siad ina n-íospartaigh gháinneála, go háirithe agus iad ag bogadh thar theorainneacha;

F. de bhrí go bhfuil níos mó ná 100 000 leanbh, a leath acu faoi mhíchumas, ina gcónaí i scoileanna cúraim institiúidigh agus cónaithe san Úcráin (10) agus go bhfuil tuismitheoirí ag os cionn 90 % de na leanaí sin; de bhrí, de réir figiúirí oifigiúla, gur san Úcráin a rugadh 4 311 leanbh idir an 24 Feabhra agus tús mhí an Mhárta, agus de bhrí go meastar go raibh 265 000 bean torrach i dtús na géarchéime, agus go bhfuiltear ag súil go dtabharfaidh 80 000 díobh sin leanbh ar an saol in imeacht na dtrí mhí amach romhainn;

G. de bhrí, de réir Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe (UNHCR), go raibh ar a laghad 35 875 duine gan stát agus daoine a raibh náisiúntacht neamhchinntithe acu san Úcráin in 2021; de bhrí go bhfuil thart ar 10-20 % den 400 000 Romach measta atá ina gcónaí san Úcráin gan stát nó i mbaol a bheith gan stát; De bhrí gur tuairiscíodh go raibh 55 % de na leanaí a rugadh in Donetsk agus Luhansk agus 88 % de na leanaí a rugadh sa Chrimé gan teastais bhreithe ná doiciméid phearsanta ón Úcráin, rud a chuir i mbaol iad a bheith ina ndaoine gan stát (11); de bhrí go bhfuil leanaí atá in imirce éigeantach i mbaol níos mó a bheith ina ndaoine gan stát i ngeall ar shaincheisteanna a bhaineann le bacainní ar chlárú breithe ina dtír thionscnaimh nó le linn dóibh a bheith easáitithe agus easpa aitheantais ann go bhfuil a dtuismitheoirí gan stát; de bhrí go bhfuil an baol sin níos measa do leanaí neamhthionlactha i bhfianaise bacainní ar dhoiciméadú agus ar chlárú, lena n-áirítear easpa cruthúnais maidir le naisc teaghlaigh;

H. de bhrí gur ionstraim de chuid AE í an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí a bhfuil sé mar chuspóir aici an bhochtaineacht agus an t-eisiamh sóisialta a chosc agus a chomhrac trí rochtain saor in aisce agus éifeachtach a ráthú do leanaí atá i ngátar príomhsheirbhísí amhail oideachas agus cúram na luath-óige, gníomhaíochtaí oideachais agus scoilbhunaithe, cúram sláinte agus béile sláintiúil amháin ar a laghad in aghaidh an lae scoile, agus rochtain éifeachtach do gach leanbh atá i ngátar ar chothú sláintiúil agus tithíocht leormhaith; de bhrí gur cheart feidhm a bheith ag cuspóirí na Ráthaíochta do Leanaí maidir le gach leanbh san Aontas;

I. de bhrí gur minic a thiteann leanaí na n-imirceach agus na ndídeanaithe idir na bearnaí sa reachtaíocht náisiúnta, rud a fhágann go bhfágtar leanaí ar gcúl, rud a d’fhéadfadh a dtearcfhorbairt shóisialta a dhéanamh níos measa agus go dtiocfadh forbhásacht as, agus baol níos mó a bheith ann go ndéanfar imeallú orthu, go dtabharfar drochíde orthu agus go ndéanfar mí-úsáid orthu;

J. de bhrí go bhfuil seans níos fearr ann go mbeidh bochtaineacht agus eisiamh sóisialta ag leanaí a fhásann aníos agus a bhfuil ganntanas acmhainní acu agus i gcásanna forbhásach teaghlaigh, agus go mbeidh tionchar forleathan aige sin ar a bhforbairt agus ar a n-aosacht ina dhiaidh sin, agus go mbuanóidh siad fáinne fí na bochtaineachta idirghlúine; de bhrí gur fearr aghaidh a thabhairt ar bhochtaineacht agus ar eisiamh sóisialta trí bheartais chuimsitheacha atá cúng ó thaobh cur i bhfeidhm ach atá leathan ó thaobh raon feidhme de, ar beartais iad nach amháin a dhíríonn ar leanaí ach ar a dteaghlaigh agus ar a bpobail chomh maith, agus trí thosaíocht a thabhairt d’infheistíochtaí i gcruthú deiseanna agus réiteach nua; de bhrí nach mór do gach earnáil den tsochaí a bheith rannpháirteach i réiteach na bhfadhbanna sin, ó údaráis áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta agus Eorpacha go dtí an tsochaí shibhialta;

K. de bhrí go bhfuil bochtaineacht leanaí aitheanta ag eagraíochtaí idirnáisiúnta mar chúis fhéideartha agus mar thoradh ar sháruithe ar chearta an linbh, de dheasca an tionchair atá aige ar chumas leanaí a gcearta a fheidhmiú agus na mainneachtana na cearta sin a urramú;

L. de bhrí gur scriosadh 378 n-institiúid meánoideachais agus ardoideachais san Úcráin le tuairgneáil na Rúise go dtí seo (12);

M. de bhrí gur cheart lánpháirtiú leanaí agus daoine óga i struchtúir chúraim agus foghlama a bheith mar thosaíocht ag AE agus a chuid Ballstát;

N. de bhrí go bhfuil sáruithe tromchúiseacha i gcoinne leanaí ann i gcomhthéacs na coinbhleachta, lena n-áirítear na leanaí siúd atá faoi choimeád; de bhrí gur cheart aghaidh a thabhairt ar thionchar gearrthéarmach, meántéarmach agus fadtéarmach na coinbhleachta armtha ar leanaí ar bhealach éifeachtach agus cuimsitheach trí úsáid a bhaint as an éagsúlacht uirlisí atá ar fáil do AE, lena n-áirítear treoirlínte nua agus neartaithe AE maidir le leanaí agus coinbhleacht armtha;

O. de bhrí go bhfuil cailíní go háirithe i mbaol le linn na géarchéime daonnúla agus easáitithe, ós rud é go leanann siad, ar bhealach díréireach, de bheith ina n-íospartaigh idirdhealaithe bunaithe ar noirm inscne agus ar fhoréigean inscnebhunaithe;

P. de bhrí gurb ionann leanaí sa Mholdóiv agus leath den líon dídeanaithe atá ag teitheadh ón Úcráin;

1. Welcoming those fleeing war in Ukraine: Readying Europe to meet the needs [Fáilte a chur rompu siúd atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin: Ag ullmhú na hEorpa chun freastal dá riachtanais], na treoirlínte oibríochtúla chun Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 á chur in iúl gur geal léi gur foilsíodh teachtaireacht ón gCoimisiún an 23 Márta 2022 dar teideal[Fáilte a chur rompu siúd atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin: Ag ullmhú na hEorpa chun freastal dá riachtanais], na treoirlínte oibríochtúla chun Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 ( 13 ) ón gComhairle a chur chun feidhme agus an plean 10 bpointe maidir le comhordú Eorpach níos láidre i dtaca le fáilte a chur roimh dhídeanaithe ón Úcráin;

2. á mheabhrú go bhfuil Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh daingnithe ag AE agus ag na Ballstáit uile agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé d’oibleagáid orthu na cearta a leagtar síos ann a urramú, a chosaint agus a chomhlíonadh; á chur i bhfáth, i gcomhréir le Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh, gur cheart tús áite a thabhairt i gcónaí do leas an linbh i ngach cinneadh a bhaineann le leanaí;

3. á iarraidh ar na Ballstáit caitheamh le gach leanbh atá ag lorg tearmainn mar leanbh ar an gcéad dul síos, gan beann ar a chúlra sóisialta nó eitneach, inscne, gnéaschlaonadh, cumas, náisiúntacht nó stádas imirce;

4. á iarraidh go gcruthófaí pasáistí sábháilte agus conairí daonnúla do leanaí atá ag teitheadh ón gcoinbhleacht, lena n-áirítear iad siúd atá gan tionlacan agus iad siúd a bhfuil teaghlaigh acu araon, agus go soláthrófaí an chabhair phráinneach atá ag teastáil ó leanaí atá easáitithe ina dtír féin, atá sáinnithe i limistéir atá faoi chiorclú nó nach bhfuil in ann iad a fhágáil;

5. ag meabhrú a thábhachtaí atá Straitéis AE maidir le Cearta an Linbh, an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí, Straitéis AE maidir leis an nGáinneáil ar Dhaoine a Chomhrac, Straitéis AE maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030, chomh maith le hionstraimí dlíthiúla uile AE atá ann cheana, lena n-áirítear an Treoir um Chosaint Shealadach ( 14 ) chun cabhrú leis na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar riachtanais shonracha leanaí atá ag teitheadh ón gcogadh;

6. á chur i bhfáth a thábhachtaí atá comhroinnt faisnéise idir na Ballstáit agus na rialacha cosanta sonraí á gcomhlíonadh go hiomlán agus go n-aithneodh Ballstát amháin clárú ó Bhallstát eile;

7. ag cur béim ar an bhfíoras go bhfuil sé de cheart ag gach leanbh a bheith cosanta ar fhoréigean, ar dhúshaothrú agus ar mhí-úsáid agus nach mór do Bhallstáit AE bearta coisctheacha a áirithiú, go háirithe do leanaí atá i mbaol gáinneála agus fuadaigh, chomh maith le tacaíocht do leanaí a nochtadh d’fhoréigean agus do thráma; á mheabhrú go mbíonn leanaí i dtimpeallachtaí teaghlaigh níos sábháilte de ghnáth agus go dtugtar cúram níos fearr dóibh agus á iarraidh, dá bhrí sin, go dtabharfaí tuilleadh tacaíochta do theaghlaigh agus go ndéanfaí tuilleadh iarrachtaí teaghlaigh a athaontú; á mheabhrú gur cheart i gcónaí measúnú a dhéanamh ar leas an linbh in aon chás; á iarraidh, ina theannta sin, go gcuirfí tacaíocht ar fáil do mharthanóirí an fhoréigin inscnebhunaithe;

8. á iarraidh ar an gCoimisiún cabhrú le tíortha comharsanachta spásanna leordhóthanacha sábháilte atá fabhrach do leanaí agus ina mbeidh oifigigh cosanta leanaí a chur ar bun díreach ar an taobh thall den teorainn, amhail na moil Blue Dot atá á mbunú ag UNICEF agus UNHCR;

9. ag moladh go láidir go mbeadh oifigigh cosanta leanaí agus seirbhísí criticiúla eile i láthair agus ar fáil ag an teorainn chun leochaileachtaí na leanaí sin a shainaithint go cruinn, go háirithe trí náisiúntacht an linbh, an leanbh a bheith gan stát nó an leanbh a bheith i mbaol a bheith gan stát a shainaithint agus a thaifeadadh go cruinn ar theacht isteach dóibh, agus iad a tharchur chuig na seirbhísí leordhóthanacha, lena n-áirítear tacaíocht shíceasóisialta, tacaíocht sláinte máthartha, cosaint ar fhoréigean inscnebhunaithe, rianú teaghlaigh agus tacaíocht d’athaontú teaghlaigh, agus chun aistriú ceart chuig na córais náisiúnta cosanta leanaí a áirithiú ionas go dtabharfar rochtain iomlán do leanaí ar na bunseirbhísí uile agus ar an gcúram iomchuí i gcomhréir leis na caighdeáin idirnáisiúnta maidir le cosaint leanaí;

10. ag tathant ar na páirtithe uile oibriú i ndlúthchomhar le húdaráis na hÚcráine chun dlús a chur le haslonnú leanaí atá in institiúidí agus leanaí a bhfuil cúram leighis de dhíth orthu agus chun a áirithiú go n-aistreofar iad chuig suíomhanna iomchuí cúraim phobail nó teaghlaigh sna Ballstáit ionas go mbeidh siad in ann an cúram iomchuí a fháil;

11. á chur i bhfáth gur cheart i gcónaí aslonnú a dhéanamh agus urraim á tabhairt do bhearta speisialta lena gcuirtear san áireamh leas an linbh, agus gur cheart go dtabharfaí toiliú a dtuismitheoirí nó na ndaoine atá freagrach as a gcúram;

12. á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé straitéis AE a chur ar bun chun dlús a chur le gníomhaíocht dhaonnúil ar an láthair chun teaghlaigh agus leanaí a tharrtháil, go háirithe leanaí leochaileacha, lena n-áirítear leanaí ó chúlraí socheacnamaíocha atá faoi mhíbhuntáiste, iad siúd atá faoi chúram institiúideach agus cúram altramais, iad siúd atá san ospidéal, chomh maith le leanaí faoi mhíchumas, dílleachtaí agus leanaí neamhthionlactha, go háirithe i gcriosanna comhraic;

13. á chur in iúl gur ábhar imní di na tuairiscí ar dhaoine óga atá fós á gcoinneáil in ionaid coinneála inimirce san Úcráin, ar mó an baol dóibh mar thoradh ar an gcogaíocht; á iarraidh ar an gCoimisiún oibriú le húdaráis na hÚcráine chun a chumasú go ndéanfar imircigh óga agus iarrthóirí tearmainn atá á gcoinneáil in ionaid coinneála inimirce san Úcráin a scaoileadh saor agus chun a n-aslonnú sábháilte a éascú;

14. á chur in iúl gur geal léi an fógra ón gCoimisiún maidir le bunú an Ardáin Dlúthpháirtíochta chun faisnéis a mhalartú maidir le hacmhainneachtaí glactha na mBallstát agus líon na ndaoine a bhfuil cosaint shealadach acu ar a gcríocha;

15. á chur i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé comhoibriú go dlúth le húdaráis na hÚcráine agus leis na heagraíochtaí idirnáisiúnta agus neamhrialtasacha ábhartha chun leanaí a thagann isteach in AE ó chúram institiúideach san Úcráin a chlárú agus a shainaithint chun cosc a chur ar gháinneáil ar leanaí, uchtáil neamhdhleathach agus mí-úsáidí féideartha eile, agus caighdeáin cosanta sonraí AE á n-urramú go hiomlán; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé faireachán a dhéanamh ar fholláine na leanaí sin agus ar an áit a bhfuil siad tar éis dóibh teacht isteach in AE;

16. á iarraidh go ndéanfaí leanaí neamhthionlactha agus scartha agus leanaí ó shuíomhanna cúraim institiúidigh san Úcráin a chur san áireamh láithreach sna córais faireacháin do na seirbhísí cosanta sóisialta agus do na seirbhísí cosanta leanaí sna Ballstáit ina nglactar iad chun athaontú teaghlaigh a éascú nuair is chun a leasa é sin amach anseo agus maoirseacht a dhéanamh ar sholáthar a gcúraim chun a sábháilteacht agus a gcosaint a áirithiú;

17. á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé sonraí imdhealaithe a bhailiú i gcomhréir le caighdeáin cosanta sonraí AE chun grúpaí leochaileacha a thagann ón Úcráin a shainaithint, lena n-áirítear na grúpaí seo a leanas ach gan a bheith teoranta dóibh: leanaí i gcúram institiúideach, leanaí faoi mhíchumas, leanaí ó phobail Romacha, leanaí gan doiciméid agus leanaí neamh-Úcránacha eile, leanaí gan stát agus leanaí atá i mbaol a bheith gan stát, d’fhonn riachtanais grúpaí áirithe a shainaithint agus tacaíocht a thabhairt chun leanaí neamhthionlactha, mná agus íospartaigh gáinneála a rianú agus a athaontú;

18. ag tabhairt dá haire gurb ann d’ardán clárúcháin AE, arb é is aidhm leis cur ar chumas na mBallstát faisnéis a mhalartú lena áirithiú gur féidir le daoine a bhfuil cosaint shealadach nó leordhóthanach acu faoin dlí náisiúnta leas éifeachtach a bhaint as a gcearta sna Ballstáit uile, agus mí-úsáid a d’fhéadfadh a bheith ann á teorannú ag an am céanna;

19. ag tathant ar na Ballstáit chomharsanachta faisnéis atá fabhrach do leanaí a chur ar fáil do leanaí, i dteanga a thuigeann siad, faoina gcás, faoi na cearta atá acu agus faoin gcaoi a bhféadfaidís a bheith i mbaol gáinneála agus cineálacha eile saothraithe; ag cur béim ar an bhfíoras gur cheart go n-áireofaí san fhaisnéis a chuirtear ar fáil do dhaoine fásta ranna speisialta maidir le gáinneáil ar leanaí chun cúramóirí a chur ar an eolas agus chun tacaíocht shaincheaptha a éascú;

Dálaí glactha agus leanaí leochaileacha

20. á thabhairt chun suntais go bhfuil sé de cheart ag leanaí a bheith gar dá dtuismitheoirí nó do chúramóir seasmhach agus go bhfuil gá ó dhúchas acu leis sin; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé nach ndéanfaí siblíní a scaradh ó chéile agus a thábhachtaí atá sé, dá bhrí sin, leanaí gan tionlacan a óstáil i socrúcháin teaghlaigh agus i socrúcháin phobalbhunaithe chun ligean do gach leanbh fás aníos, ní in institiúidí ach i dteaghlaigh agus i bpobail, lena gcuirfí cosc, dá bhrí sin, ar scaradh teaghlaigh nach bhfuil gá leis; á chur i bhfáth, i gcás ina bhfuil leanaí gan tionlacan, gur cheart tosaíocht a thabhairt do chúram altramais nó do chúram pobalbhunaithe eile agus i gcás nach féidir é sin a dhéanamh, gur cheart leanaí a chur i saoráidí ar leithligh ó dhaoine fásta;

21. á iarraidh ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar caomhnóir a cheapadh go mear do na leanaí uile gan tionlacan ar shroicheadh a gcéad tíre dóibh, gan beann ar a náisiúntacht ná ar a stádas inimirce, agus go ndéanfar an fhaisnéis uile a chuirfidh an caomhnóir ar fáil a chur in iúl ar bhealach atá fabhrach don leanbh; á chur in iúl go bhfuil sí den tuairim, ina leith sin, gur cheart do na Ballstáit chomharsanachta lánúsáid a bhaint as Líonra Eorpach na Caomhnóireachta atá cheana ann agus, i gcás nach bhfuil caomhnóirí ar fáil i dtíortha óstacha, ag moladh go láidir go ndéanfaí caomhnóirí sealadacha a cheapadh i gcomhthéacs na teorann chun aistriú ceart freagrachtaí chuig na córais náisiúnta cosanta leanaí a áirithiú;

22. á iarraidh go gcuirfí cistiú ar fáil chun seirbhísí sláinte gnéis agus sláinte atáirgthe atá riachtanach agus lena sábháiltear beatha daoine agus seirbhísí láithreacha a sholáthar do mharthanóirí foréigin inscnebhunaithe, i gcomhréir leis an bPacáiste Íosta maidir le Seirbhís Tosaigh, d’fhonn iarmhairtí an fhoréigin ghnéasaigh a chosc agus a bhainistiú, taschur VEID a laghdú, galracht agus básmhaireacht naíonán nuabheirthe a chosc, agus pleanáil do sheirbhísí cuimsitheacha sláinte atáirgthe; á iarraidh go ndéanfar rochtain trasteorann ar chúram sláinte gnéis agus sláinte atáirgthe, agus/nó idirthuras chuig Ballstáit eile de chuid an Aontais nuair is gá, a éascú láithreach, chun srianta tromchúiseacha a shárú maidir leis na Ballstáit idirthurais agus na Ballstáit sin a bhfuil dídeanaithe á n-óstáil acu agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag leanaí agus daoine óga atá ag teitheadh ón Úcráin ar sheirbhísí cuimsitheacha sláinte gnéis agus sláinte atáirgthe agus ar tháirgí sláintíochta;

23. á chur i bhfáth a thábhachtaí atá na pobail agus na bardais áitiúla mar aon le heagraíochtaí na sochaí sibhialta atá ar an líne thosaigh le haghaidh glactha agus cóiríochta agus chun rochtain ar oideachas a chur ar fáil do leanaí agus do dhaoine óga; á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, dlús a chur le rochtain na ndaoine sin ar chistí AE atá cheana ann;

24. ag moladh agus ag aithint an róil ríthábhachtaigh atá ag an tsochaí shibhialta maidir le glacadh, cóiríocht, soláthar cúnaimh dhaonnúil agus cúnamh dlíthiúil agus cuimsiú sóisialta do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh; á mheabhrú nach féidir leis na húdaráis brath ar shaoránaigh ná ar eagraíochtaí na sochaí sibhialta amháin chun eagrú a dhéanamh ar ghlacadh agus ar chosaint leanaí atá ag teitheadh ón Úcráin; á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé go ndéanfadh údaráis na mBallstát maoirseacht ar ghlacadh leanaí neamhthionlactha;

25. á iarraidh ar an gCoimisiún cabhrú leis na córais cosanta leanaí sna tíortha óstacha a neartú chun feabhas a chur ar an tacaíocht shíceolaíoch agus ar an rochtain ar sheirbhísí bunúsacha, amhail an t-oideachas agus an tsláinte, do leanaí atá ar a dteitheadh ón Úcráin, a bheadh ar comhchéim le leanaí na dtíortha óstacha, agus sásraí athlonnaithe a chur ar bun lena dtabharfaí tosaíocht d’athaontú teaghlaigh agus d’athlonnú leanaí leochaileacha agus do dhaoine eile chun an brú ar na tíortha comharsanachta a laghdú;

26. á cur i bhfáth gur gá tacú le córais sláinte na dtíortha óstacha ar mhaithe le leanúnachas cúraim a áirithiú do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón Úcráin, go háirithe trí chógas riachtanach a chur ar fáil, amhail d’othair a bhfuil VEID, ailse agus galair neamhchoitianta orthu; á iarraidh ar na Ballstáit iarrachtaí a chomhordú le UNICEF agus leis an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte chun vacsaíniú in aghaidh galair bhunúsacha a chur ar fáil do leanaí agus do dhaoine óga atá ar a dteitheadh ón Úcráin, lena n-áirítear póilió, an bhruitíneach agus COVID-19;

27. á mheabhrú go bhfuil Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh daingnithe ag AE agus ag na Ballstáit uile agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé d’oibleagáid orthu na cearta a leagtar síos ann a urramú, a chosaint agus a chomhlíonadh; ag tathant ar na Ballstáit bearta sonracha a chur i bhfeidhm chun aghaidh a thabhairt go leormhaith ar na riachtanais atá ag leanaí faoi mhíchumais, lena n-áirítear saoráidí leormhaithe agus cúram leanúnach ag cúramóirí scagtha;

28. á chur i bhfáth go bhfuil gá lena áirithiú go ndéanfar riachtanais leanaí LADTIA agus daoine óga a chur i gcuntas, go háirithe trí shocruithe glactha nó cúraim atá sábháilte agus iomchuí a chur ar fáil agus a áirithiú nach mbeidh ann d’idirdhealú ag pointí trasnaithe teorann; á thabhairt chun suntais an deacracht ar leith a bhíonn ag mná trasinscneacha agus ag teaghlaigh bogha ceatha agus teorainneacha á dtrasnú acu; á chur i bhfáth go bhfuil an baol ann go ndéanfaí leanaí, ar lánúineacha comhghnéis iad a dtuismitheoirí, a scaradh ó thuismitheoir amháin nó ón mbeirt tuismitheoirí; á iarraidh ar na Ballstáit comhpháirtíochtaí de facto agus teaghlaigh a chur san áireamh agus an Treoir um Chosaint Shealadach á cur chun feidhme;

29. á chur in iúl gur geal léi an tionscnamh ón gCoimisiún i dtaobh sásra dlúthpháirtíochta a chur ar bun le haghaidh aistrithe leighis laistigh den Aontas do dhídeanaithe agus do dhaoine atá easáitithe ó na Ballstáit atá ar theorainn na hÚcráine, lena n-áirítear leanaí agus daoine óga a bhfuil cóireáil agus teiripe tarrthála fhíorphráinneach ag teastáil uathu láithreach;

30. á iarraidh ar na Ballstáit neartú a dhéanamh ar an mbeolíne aonair Eorpach atá cheana ann do leanaí atá ar iarraidh (116 000) agus ar an líne chabhrach Eorpach a chuireann cúnamh síceolaíoch saor in aisce ar fáil do leanaí agus do dhaoine óga atá ag teitheadh ón Úcráin (116 111); á áitiú go bhfuil gá leis an gcomhar idir na Ballstáit a neartú i dtaca leis an mbeolíne 116 000 agus neartú a dhéanamh ar ghníomhaíocht trasteorann atá dírithe ar leanaí atá ar iarraidh a shainaithint agus a aimsiú;

Athaontú teaghlaigh

31. á iarraidh ar na Ballstáit bainistiú a dhéanamh ar chásanna na leanaí uile a theith ón Úcráin agus atá faoina gcúram ar bhonn sealadach agus é mar aidhm dheiridh acu athaontú teaghlaigh a éascú, lena n-áirítear trína áirithiú go ndéanfaidh na húdaráis bunachair sonraí atá cheana ann a sheiceáil go rialta agus go hiomlán i gcomhréir le caighdeáin an Aontais maidir le cosaint sonraí, lena n-áirítear iad siúd a bhailíonn faisnéis maidir le leanaí ar iarraidh; á chur i bhfáth, i gcás nach féidir athaontú fisiciúil a dhéanamh láithreach, gur cheart teagmháil a choimeád nó a athbhunú a luaithe is féidir, lena n-áirítear le siblíní nó leis an teaghlach sínte; á chur in iúl go bhfuil sí den tuairim nach foláir go n-áireofaí leis na bearta sin sásraí láidre cosanta agus tuairiscithe, lena n-áirítear comharthaíocht le haghaidh seirbhísí agus tarchuir agus fiosruithe le córais náisiúnta bainistithe cásanna maidir le cosaint leanaí;

32. á iarraidh ar na Ballstáit stop a chur le huchtálacha leanaí chun scaradh breise nó buan do leanaí óna dtuismitheoirí agus óna dteaghlaigh a sheachaint ar mhaithe lena leas;

Athshocrú

33. á iarraidh go gcuirfí chun cinn sásraí um athshocrú lena n-áirítear iompar sábháilte, mear agus comhordaithe ar fud na mBallstát do leanaí agus dá dteaghlaigh atá i láthair cheana sna Ballstáit chomharsanachta, go háirithe do leanaí gan tionlacan agus do leanaí faoi mhíchumais, a dteastaíonn cúram sonrach uathu, i ndlúthchomhar le húdaráis na hÚcráine agus le seirbhísí consalacha na hÚcráine san Aontas, i gcás inar gá ar chúiseanna sláinte;

34. á iarraidh ar an gCoimisiún cabhrú leis na Ballstáit chomharsanachta measúnuithe aonair maidir le leas an linbh a dhéanamh agus, i gcás ina bhfuil duine fásta in éineacht leo, bíodh sé ina bhall teaghlaigh, ina dhuine muinteartha nó ina urraitheoir príobháideach, chun a áirithiú go mbeidh córas cuí grinnfhiosrúcháin ann do theaghlaigh óstacha chun cosaint a thabhairt do leanaí agus chun a áirithiú go ndéanfar iad a aistriú go sábháilte chuig a dteaghlaigh óstacha;

An lánpháirtiú

35. á iarraidh ar na Ballstáit cur chuige comhordaithe a áirithiú i gclársceidealú agus i gcur chun feidhme chistí an Aontais agus a áirithiú go dtabharfar freagairt mhear agus dhíreach, le cistiú an Aontais, do sholáthraithe seirbhísí tacaíochta sna tíortha is measa atá buailte, lena n-áirítear an tsochaí shibhialta agus eagraíochtaí idirnáisiúnta; á iarraidh ar na Ballstáit, thairis sin, dlús a chur le cur chun feidhme na mbeart sin agus na hacmhainní náisiúnta uile is féidir a chur ar fáil, arna gcomhlánú le cistí AE amhail Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, Cúnamh don Chomhtháthú agus do Chríocha na hEorpa (REACT-EU), an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, InvestEU, Erasmus+, an Ciste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht agus EU4Health, ar mhaithe lena a áirithiú go dteachtfaidh dídeanaithe lánpháirtiú socheacnamaíoch, rochtain chomhionann ar phoist ar ardchaighdeán, ar an oideachas, ar oiliúint agus ar chúram, agus go ndéanfar iad a chosaint ar bhochtaineacht leanaí agus ar eisiamh sóisialta; á mheabhrú nach foláir do na Ballstáit bearta tiomnaithe a chur san áireamh chun infheistíocht a dhéanamh i leanaí agus i ndaoine óga ina bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun rochtain a fháil ar an gciste, de réir cholún na Chéad Ghlúine Eile den tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus de réir na Gníomhaíochta Comhtháthaithe do Dhídeanaithe san Eoraip (CARE) ; á iarraidh an gCoimisiún agus ar an gComhairle acmhainní breise a chur ar fáil más gá;

36. ag aithint na dúshláin atá roimh na Ballstáit ó thaobh foghlaimeoirí a lánpháirtiú ina gcórais oideachais agus oiliúna; ag tathant ar na Ballstáit foghlaimeoirí de gach aois a lánpháirtiú go pras i struchtúir phríomhshrutha fhoirmiúla, neamhfhoirmiúla agus seachfhoirmiúla foghlama, agus tacaíocht speisialaithe oideachais a chur ar fáil dóibh siúd a bhfuil riachtanais bhreise acu, lena n-áirítear leanaí ó phobail imeallaithe amhail na Romaigh, chun líon na ndaoine a fhágann an scoil go luath a theorannú agus chun an leithscaradh a sheachaint san oideachas, as a n-eascraíonn eisiamh sóisialta agus idirdhealú; á aithint go bhféadfadh bacainní teanga bac a chur ar chlárú scoile leanaí atá ag teitheadh ón Úcráin agus conas a éiríonn leo ar scoil; á iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, tacú le húdaráis náisiúnta na mBallstát a áirithiú go mbeidh ateangaireacht saor in aisce, cúrsaí speisialta teanga agus cláir speisialta eile ann chun múinteoirí na hÚcráine a earcú mar aon le múinteoirí a labhraíonn teangacha na hÚcráine agus/nó teangacha mionlaigh ábhartha;

37. á aithint go bhféadfadh uirlisí digiteacha a bheith ina mbearta an-úsáideacha, solúbtha agus saincheaptha chun leanúnachas oideachais tráthúil agus tacaíocht bhreise a chur ar fáil do leanaí agus do dhaoine óga i gcásanna leochaileacha, agus gur cheart go mbeadh na huirlisí sin ag cloí go hiomlán le caighdeáin cosanta sonraí; á iarraidh ar an gCoimisiún an leas is fearr is féidir a bhaint as na huirlisí agus trealamh oideachais dhigitigh atá ann cheana, go háirithe na huirlisí sin a forbraíodh san Úcráin, chun a áirithiú go mbeidh gach leanbh in ann leanúint dá n-oideachas; á athdhearbhú, áfach, gur cheart iad sin a bheith comhlántach le struchtúir fhisiceacha agus á chur i bhfios go láidir go bhfuil oideachas pearsanta ríthábhachtach, go háirithe sa chomhthéacs reatha, ina bhfuil tacaíocht shíceasóisialta bhreise ag teastáil ó na leanaí sin agus ó na daoine óga sin; á iarraidh go dtabharfaí tacaíocht chomhbheartaithe do na tíortha óstacha chun dlús a chur le rochtain ar chúram leordhóthanach síceolaíoch ó shaineolaithe atá in ann déileáil le tráma a bhaineann le cogadh; á iarraidh ar na Ballstáit, i ndáil leis sin, tacaíocht a thabhairt do mhúinteoirí, d’oiliúnóirí agus do bhaill foirne oideachais eile atá ag obair le leanaí a bhfuil tráma orthu;

38. á chur in iúl gur geal léi an tionscnamh ón gCoimisiún maidir leis an Tairseach Oideachais Scoile a leathnú chun cabhrú le Ballstáit a thabhairt le chéile chun tús a chur le taithí a roinnt agus chun an méid is gá a shainaithint chun leanúint ar aghaidh le hoideachas a chur ar leanaí easáitithe, mar ionad ilfhreastail chun ábhar oideachais a chomhordú idir an Úcráin agus na Ballstáit i dteanga an fhoghlaimeora; á chur i bhfáth gur gá tarraingt ar chumais mhúinteoirí na hÚcráine atá i measc na ndaoine nua atá ag teacht isteach san Eoraip;

39. á áitiú gur gá dioplómaí, cáilíochtaí agus tréimhsí foghlama a aithint, lena n-áirítear d’oideoirí agus d’oibrithe sláinte, mar go bhfuil na cáilíochtaí sin ríthábhachtach chun leanaí agus daoine óga atá ag teitheadh ón Úcráin a lánpháirtiú go rianúil ina dtimpeallacht nua; ag tathant ar na Ballstáit, i bhfianaise na n-imthosca reatha, solúbthacht a léiriú i gcásanna ina bhfuil doiciméid riaracháin in easnamh agus bealaí nuálacha agus pragmatacha a fhorbairt chun roghanna digiteacha agus páipéir araon a chur le chéile;

40. ag tathant ar an gCoimisiún dlúthfhaireachán a dhéanamh ar na bearta a rinneadh chun freagairt do riachtanais oideachais agus shóisialta leanaí agus daoine óga atá ag teitheadh ón Úcráin, agus an leas is fearr á bhaint as bailiú sonraí comhiomlánaithe agus comhlíonadh iomlán le caighdeáin cosanta sonraí an Aontais á n-áirithiú ag an am céanna;

41. á chur in iúl gur geal léi na chéad iarrachtaí a rinne an Coimisiún chun oiriúnú na gclár cistiúcháin de chuid an Aontais atá ann cheana a éascú chun tacú le daoine óga, go háirithe Erasmus+ agus an Cór Dlúthpháirtíochta Eorpach, agus á áitiú gur cheart na hiarrachtaí sin a choinneáil nó a neartú i gcomhréir le forbairtí agus chomh fada agus is gá; ag cur béim ar an bhfíoras, faoin Ráthaíocht athneartaithe don Aos Óg, gur cheart do gach duine óg ó 15 bliana tairiscint mhaith fostaíochta, oideachais, cúrsa oiliúna nó printíseachta a fháil laistigh de thréimhse ceithre mhí i ndiaidh dóibh éirí dífhostaithe nó an t-oideachas foirmiúil a fhágáil; á iarraidh ar na Ballstáit, thairis sin, an Ráthaíocht athneartaithe don Aos Óg a chur chun feidhme chun tairiscintí d’ardcháilíocht a áirithiú, lena n-áirítear luach saothair cothrom agus rochtain chothrom ar chosaint shóisialta a chur ar fáil, cosc a chur ar mhí-úsáid conarthaí neamhthipiciúla, agus timpeallachtaí oibre a áirithiú atá in oiriúint do riachtanais daoine atá faoi mhíchumas;

42. á chur i bhfios go láidir go bhfuil ról ag an spórt sa phróiseas lánpháirtíochta do dhídeanaithe, go háirithe do leanaí agus do dhaoine óga, agus á iarraidh ar na Ballstáit go ndéanfadh siad rochtain ar ghníomhaíochtaí agus imeachtaí spóirt a éascú do leanaí agus do dhaoine óga, rud a chuideoidh leo a bhfolláine intinne a fheabhsú, tráma a shárú, dul in oiriúint dá dtimpeallacht nua agus naisc a chruthú leis na pobail óstacha;

43. á chur in iúl gur geal léi iarrachtaí roinnt tíortha cistí tiomnaithe a chur ar fáil le haghaidh scoláireachtaí do mhic léinn na hÚcráine agus á iarraidh go ndéanfaí iarrachtaí coiteanna Eorpacha i ndáil leis sin; á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá sé go mbeadh na mic léinn ar fad atá ag teitheadh ón Úcráin, lena n-áirítear mic léinn idirnáisiúnta, in ann leas a bhaint as na cistí sin agus a gcéimeanna a thabhairt chun críche, toisc go bhfuil siad i gcás éigeandála freisin; á áitiú a thábhachtaí atá sé tacú le gach leanbh agus gach duine óg;

44. á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit go ndéanfadh siad cur chuige comhsheasmhach a leanúint tuilleadh agus a ghlacadh chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo mar thoradh ar an gcogadh san Úcráin, agus gan dearmad a dhéanamh ar na ceachtanna a foghlaimíodh ón bhfreagairt don chogadh seo, ach gníomhú ina leith, lena n-áirítear tríd an Treoir um Chosaint Shealadach a chur i bhfeidhm agus a chur chun feidhme chun rochtain ar chosaint a áirithiú do dhídeanaithe agus d’iarrthóirí tearmainn de thionscnamh ar bith;

45. á iarraidh ar na Ballstáit agus, go háirithe, ar chomhordaitheoirí náisiúnta AE faoin Ráthaíocht Eorpach do Leanaí rochtain ar sheirbhísí saor in aisce, éifeachtacha agus ar ardchaighdeán a áirithiú do leanaí atá ag teitheadh ón Úcráin, ar comhchéim le leanaí eile sna tíortha óstacha, i gcomhréir leis an moladh bearta comhtháite náisiúnta a áirithiú agus míbhuntáistí sonracha a chur san áireamh; á thabhairt chun suntais go bhféadfadh géarchéim COVID-19 agus teacht isteach na ndídeanaithe mar thoradh ar an gcogadh san Úcráin staid leanaí atá i mbaol bochtaineachta agus eisiata shóisialta nó leanaí a bhfuil rochtain ar chúram ar ardchaighdeán ag teastáil uathu a ghéarú; á iarraidh ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, maoiniú na Ráthaíochta Eorpach do Leanaí a mhéadú go práinneach le buiséad tiomnaithe EUR 20 billiún ar a laghad chun an bhochtaineacht a bhfuil tionchar aici ar leanaí agus ar a dteaghlaigh a chomhrac agus chun cur leis an sprioc atá ann an bhochtaineacht a laghdú 15 milliún ar a laghad faoi 2030 – lena n-áirítear 5 milliún leanbh ar a laghad i ngach Ballstát faoi 2030; á iarraidh ar na Ballstáit go léir, ina leith sin, níos mó ná an t-íosmhéid 5 % d’acmhainní Chiste Sóisialta na hEorpa Plus atá faoi bhainistíocht chomhroinnte a leithdháileadh ar ghníomhaíochtaí tacaíochta faoin Ráthaíocht Eorpach do Leanaí;

46. á iarraidh ar na Ballstáit, sa chomhthéacs sin, borradh a chur faoin infheistíocht i bpoist inbhuanaithe agus ar ardcháilíocht agus i dtacaíocht shóisialta do dhaoine óga agus do thuismitheoirí, agus beartais fostaíochta spriocdhírithe a chur chun feidhme lena n-áiritheofar caighdeán maith maireachtála, pá agus dálaí oibre cothroma, cothromaíocht mhaith oibre is saoil, margadh saothair cuimsitheach agus infhostaitheacht níos airde, lena n-áirítear gairmoideachas agus gairmoiliúint; á thabhairt chun suntais gur cheart luathchúram leanaí saor in aisce a chur ar bun chun rannpháirtíocht tuismitheoirí i margadh an tsaothair a éascú, go háirithe mná, agus chun tacú le forbairt shóisialta leanaí; á chur i bhfáth gur gá oibriú i ndlúthchomhar le ceardchumainn náisiúnta agus Eorpacha chun tacú leis na daoine ar fad atá ag teitheadh ón Úcráin agus a gcearta fostaíochta agus sóisialta á bhfeidhmiú acu sna Ballstáit;

47. á iarraidh ar na Ballstáit tithíocht leordhóthanach, shábháilte a áirithiú do gach duine atá ag teitheadh ón Úcráin; á iarraidh ar na Ballstáit tosaíocht a thabhairt do sholáthar tithíochta buaine do leanaí agus dá dteaghlaigh atá i mbaol easpa dídine, agus réitigh tithíochta do leanaí atá gan dídean agus eisiamh mór tithíochta a áireamh ina bpleananna náisiúnta gníomhaíochta faoin Ráthaíocht Eorpach do Leanaí; á iarraidh ar na Ballstáit a áirithiú go mbeidh rochtain ag gach leanbh agus duine óg atá ag teitheadh ón Úcráin ar uisce reatha, ar shláintíocht agus ar shaoráidí sláinteachais phearsanta, sa bhaile agus ar scoil araon;

o

o o

48. á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún.

(1) IO L 223, 22.6.2021, lch. 14.

(2) IO C 506, 15.12.2021, lch. 94.

(3) IO L 71, 4.3.2022, lch. 1.

(4) IO C 41, 6.2.2020, lch. 41.

(5) IO C 285, 29.8.2017, lch. 78.

(6) UNICEF, Ukraine Situation: Refugee Response in Neighbouring Countries – Humanitarian Situation Report No 3 [Staid na hÚcráine: Freagairt ar Dídeanaithe i dTíortha Comharsanachta – Tuarascáil ar Staid Dhaonnúil Uimh. 3], 23 Márta 2022.

(7) UNICEF, Ukraine Situation: Refugee Response in Neighbouring Countries – Humanitarian Situation Report No 3 [Staid na hÚcráine: Freagairt ar Dhídeanaithe i dTíortha Comharsanachta – Tuarascáil ar Staid Dhaonnúil Uimh. 3], 23 Márta 2022.

(8) An Coimisiún Eorpach, “Daoine ag teitheadh ón Úcráin: ag tacú le hoideachas”, ar fáil ag: https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/stronger-europe-world/eu-solidarity-ukraine/eu-assistance-ukraine/information-people-fleeing-war-ukraine/fleeing-ukraine-support-education_ga

(9) UNICEF, Ukraine Situation: Refugee Response in Neighbouring Countries – Humanitarian Situation Report No 3 [Staid na hÚcráine: Freagairt ar Dhídeanaithe i dTíortha Comharsanachta – Tuarascáil ar Staid Dhaonnúil Uimh. 3], 23 Márta 2022.

(10) Féach UNICEF Unaccompanied and separated children fleeing escalating conflict in Ukraine must be protected [Ní mór leanaí neamhthionlactha agus scartha atá ag teitheadh ó choinbhleacht atá ag dul in olcas san Úcráin a chosaint], ráiteas comhpháirteach ó Stiúrthóir Feidhmiúcháin UNICEF Catherine Russell agus Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe do Dhídeanaithe Filippo Grandi, 7 Márta 2022, agus Hope and Homes for Children, The Illusion of Protection: An Analytical Report Based on the Findings of a Comprehensive Study of the Child Protection System in Ukraine, 2017 [Dóchas agus Tithe do Leanaí, Seachmall na Cosanta: Tuarascáil Anailíseach Bunaithe ar Thorthaí Staidéir Chuimsithigh ar an gCóras Cosanta Leanaí san Úcráin, 2017], a bhfuil rochtain air ag: http://www.openingdoors.eu/the-illusion-of-protection-national-audit-of-the-child-protection-system-in-ukraine

(11) Féach an faisnéisiú ón Líonra Eorpach maidir le Daoine gan Stát, Stateless people and people at risk of statelessness forcibly displaced from Ukraine [Daoine gan stát agus daoine i mbaol a bheith gan stát easáitithe go héigeantach ón Úcráin] 10 Márta 2022, agus UNHCR, Stateless Persons [Daoine gan Stát], ar fáil aghttps://www.unhcr.org/ua/en/stateless-persons

(12) Kyiv School of Economics, “Direct damage caused to Ukraine”s infrastructure during the war has already reached almost $63 billion. [Is ionann agus $63 billiún, nach mór, an damáiste díreach a rinneadh do bhonneagar na hÚcráine le linn an chogaidh]. Global economic losses are about $543-600 billion [is thart ar $543-600 billion atá caillteanais eacnamaíocha dhomhanda], a bhfuil rochtain ar líne air aghttps://kse.ua/about-the-school/news/zbitki-naneseni-infrastrukturi-ukrayini-v-hodi-viyni-skladayut-mayzhe-63-mlrd/

(13) IO C 126 I, 21.3.2022, lch. 1.

(14) IO L 212, 7.8.2001, lch. 12.