1. Réamhrá

Tá méadú ag teacht ar an úsáid a bhaintear as gáis cheaptha teasa fhluairínithe (F‑gháis)[1] i roinnt réimsí feidhme éagsúla, amhail cuisniúchán agus aerchóiriú, cúir, aerasóil, cosaint dóiteáin agus trealamh leictreach. Gáis a imríonn tionchar fíorláidir ar an aeráid is ea F‑gháis, áfach[2]. Is ar astaíochtaí na ngás ceaptha teasa sin a laghdú le linn saolré trealaimh agus le linn na cóireála ar an trealamh sin ag deireadh a shaolré atá an Rialachán atá ann faoi láthair maidir le F‑gháis dírithe den chuid is mó, agus is ar éigin a chuirtear srian ann ar úsáid F‑ghás i dtrealamh nua. Ag an am céanna, tá roghanna eile seachas F‑gháis, atá sábháilte agus tíosach ar fhuinneamh, ar fáil i mbeagnach gach réimse feidhme.

D'fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil maidir le cur i bhfeidhm, éifeachtaí agus leordhóthanacht an Rialacháin maidir le F‑gháis[3]. Aithníodh roinnt easnamh sa chur chun feidhme nach mór aghaidh a thabhairt orthu. Dá gcuirfí i bhfeidhm ina iomláine é, d'fhéadfadh an Rialachán maidir le F‑gháis in éineacht leis an Treoir maidir le córais aerchóirithe shoghluaiste (Treoir 2006/40/CE) astaíochtaí F‑ghás a choinneáil ar na leibhéil ar a bhfuil siad sa lá atá inniu ann. Baineadh de thátal sa tuarascáil freisin, áfach, gur cheart don AE bearta breise a dhéanamh maidir le F‑gháis, ós rud é go bhféadfaí astaíochtaí a laghdú tuilleadh ar chostas sách íseal.

Sa dóigh chéanna, tá bearta uaillmhianacha iarrtha ag Parlaimint na hEorpa arís is arís eile sa réimse seo[4],[5]

Ar an leibhéal idirnáisiúnta, tá breis is 100 tír ag iarraidh go ndéanfar bearta maidir le F‑gháis faoi Phrótacal Montréal um Shubstaintí a Ídíonn an Ciseal Ózóin[6]. Ó 2009 i leith, tá tacaíocht i bprionsabal tugtha ag an AE do na moltaí a rinneadh maidir le laghdú céimnithe ar leibhéal domhanda faoi Phrótacal Montréal. Ina theannta sin, cuirtear bearta éagsúla maidir le F‑gháis chun cinn tríd an tionscnamh "Comhghuaillíocht na hAeráide agus an Aeir Ghlain maidir le Truailleáin Ghearrshaolacha Aeráide" ina bhfuil SAM, tíortha an G8, an Coimisiún Eorpach, an Banc Domhanda agus UNEP (Clár Comhshaoil na Náisiún Aontaithe) páirteach[7].

2. An fhadhb a shainiú

Cuireann athrú aeráide isteach ar gach duine de dheasca dálaí aimsire eisceachtúla agus costas oiriúnaithe. De réir na comhthuairime eolaíche idirnáisiúnta, ní mór an méadú ar an teocht dhomhanda a theorannú go 2˚C chun droch‑iarmhairtí aeráide a sheachaint[8]. Ar an iomlán, F‑gháis atá i gceist le 2 % de na gáis cheaptha teasa san AE faoi láthair, ach tá siad i bhfad níos láidre ná CO2 ó thaobh théamh an atmaisféir de. Chun an chonair chostéifeachtach a leanúint chun geilleagar an AE a dhícharbónú, ba cheart astaíochtaí F‑ghás a laghdú idir 70 agus 78 % faoi 2050 agus idir 72 agus 73 % faoi 2030 ar imeallchostas ar an laghdú de thuairim is EUR 50 ina aghaidh an tona de choibhéis CO2[9]. I gcás earnáil na F‑ghás is ionann sin agus laghdú de thuairim is 70 milliún tona de choibhéis CO2 (Mt CO2eq) i gcomparáid leis na hastaíochtaí a mbeadh coinne leo in 2030 dá gcuirfí an reachtaíocht atá ann faoi láthair i bhfeidhm ina hiomláine.

Tá méadú mear ag teacht ar úsáid dhomhanda F‑ghás ó 1990 i leith, agus mura dtabharfar aghaidh air tiocfaidh méadú suntasach ar astaíochtaí dá dheasca. Ós rud é go mbíonn saolré fhada, suas le 50 bliain, ag trealamh agus táirgí ina bhfuil F‑gháis (e.g. cúir insilithe san fhoirgníocht), in éagmais idirghabhála poiblí inniu dhéanfaí astaíochtaí arda nach mbeadh gá leo ar feadh na mblianta fada le teacht.

Dá bhrí sin, sa bhreis ar aghaidh a thabhairt ar easnaimh i gcur i bhfeidhm an Rialacháin atá ann faoi láthair maidir le F‑gháis, tá géarghá le laghdú a dhéanamh ar na hastaíochtaí a dhéanfar amach anseo. Tá sé léirithe le hanailís[10], maidir le dhá thrian de na hastaíochtaí a bhfuil coinne leo san AE[11], go bhféadfaí iad a sheachaint go costéifeachtúil[12] faoi 2030, dá ndéanfaí bearta chun úsáid F‑ghás a sheachaint más ann do roghanna malartacha oiriúnacha. Ar bhonn carnach, féadfar laghdú astaíochtaí de thuairim is 625 Mt CO2eq a bhaint amach go costéifeachtúil thar an tréimhse ó 2015 go 2030.

Cheal beart a dhéanamh sa réimse seo, ní bhainfeadh an AE a chuspóirí maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa amach nó bheadh ar earnálacha tionsclaíocha eile bearta ní ba chostasaí a dhéanamh, rud a d'fhágfadh go gcaillfeadh earnáil na tionsclaíochta ina hiomláine a hiomaíochas costais.

Ina theannta sin, tá deis ann nach bhfuiltear ag baint leasa aisti dul i bhfód ar an margadh a chur chun cinn i gcás teicneolaíochtaí malartacha glasa, rud a spreagfadh nuálaíocht, poist ghlasa agus fás[13].

3. Cuspóirí Beartais

Is é cuspóir ginearálta an athbhreithnithe ar an Rialachán maidir le F‑gháis rannchuidiú costéifeachtúil[14] a áirithiú i ndáil le hastaíochtaí gáis cheaptha teasa san AE a laghdú 80 go 95 % faoi 2050 mar chuid den dúshlán atá roimh an domhan ar fad an t-athrú aeráide a choinneáil faoi bhun 2ºC i gcomparáid le leibhéil réamhthionsclaíocha.

Is tríd an méid seo a leanas go háirithe a dhéanamh ba cheart é sin a bhaint amach:

– úsáid F‑ghás ag a bhfuil ardacmhainn téimh dhomhanda (ATD) a dhímholadh más ann do roghanna malartacha oiriúnacha;

– úsáid substaintí malartacha agus teicneolaíochtaí malartacha a spreagadh gan dochar a dhéanamh do shábháilteacht, d'fheidhmiúlacht ná do thíosacht ar fhuinneamh;

– cosc a chur ar sceitheadh ó threalamh, agus cóireáil chuí ag deireadh a saolré ar earraí ina bhfuil F‑gháis;

– comhchlaonadh a éascú i dtreo comhaontaithe a d'fhéadfaí teacht air amach anseo maidir le laghdú céimnithe a dhéanamh ar hidreafluaracarbóin (HFCanna) faoi Phrótacal Montréal;

– fás inbhuanaithe a fheabhsú, nuálaíocht a spreagadh agus teicneolaíochtaí glasa a fhorbairt;

– teorainn a chur le haon éifeachtaí neamh‑inmhianaithe ar FBManna, ar iomaíochas, ar fhostaíocht agus ar an ualach riaracháin ar chuideachtaí agus ar údaráis, agus an iomaíocht ar an Margadh Inmheánach a chaomhnú an oiread is féidir.

4. Roghanna beartais

Rinneadh cúig rogha beartais a bhreithniú sa mheasúnú tionchair. Is é "gan beartas a athrú" an chéad rogha (Rogha A) a ndearnadh anailís uirthi. De réir na rogha sin ní thabharfaí isteach aon cheanglais reachtacha nua ach bheadh soiléiriú i gceist maidir le sainmhínithe agus bearta neamhreachtacha ar leibhéal an AE chun tacú leis na ceanglais atá ann a chur i bhfeidhm níos fearr. Meastar gur sár-riachtanach an reachtaíocht atá ann faoi láthair ach nach leor í chun na cuspóirí a bhaint amach agus dá bhrí sin úsáideadh é mar an bhunlíne chun measúnú a dhéanamh ar cheithre cinn de roghanna beartais forlíontacha:

– Rogha B: Úsáid "comhaontuithe deonacha" i measc gníomhaithe an tionscail in earnálacha ina meastar go bhfuil comhaontuithe den sórt sin réalaíoch de bhar costas íseal a bheith ar an laghdú;

– Rogha C: Faoin rogha "scóip an imshrianta agus an ghnóthaithe a shíneadh" ní mór imshrianadh a chur i bhfeidhm in earnálacha nach gcumhdaíonn an Rialachán maidir le F‑gháis faoi láthair;

– Rogha D: Leis an rogha "laghdú céimnithe" thabharfaí teorainneacha íslitheacha isteach ar shlí chéimnithe go dtí 2030 i dtaobh na méideanna de HFCanna is féidir a chur ar mhargadh an AE. Ar áireamh sa rogha seo bheadh bearta a bheadh dírithe ar threalamh ina bhfuil HFCanna réamhluchtaithe, ionas nach ndéanfadh an teorainn difear do tháirgí arna dtáirgeadh san AE amháin;

– Rogha E: "Toirmisc" a chur ar úsáid F‑ghás in earnálacha ina bhfuil teicneolaíochtaí ionadaíocha ar fáil cheana inniu i gcás 100 % d'fheidhmeanna.

Tá roinnt de na roghanna beartais seo agus na bearta a ghabhann leo nach dtagann salach ar a chéile agus d'fhéadfaí iad a chomhcheangal le roghanna beartais eile atá á mbreithniú.

Rinneadh roghanna agus foroghanna eile a scagadh agus a dhiúscairt ar bhonn ceithre chritéar:

– Éifeachtacht (níos lú ná 1 Mt CO2eq);

– Éifeachtúlacht (níos mó ná € 50 in aghaidh an tona CO2eq laghdaithe);

– Srianta teicniúla amhail sábháilteacht nó tíosacht ar fhuinneamh;

– Srianta eile amhail comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an AE.

Dá bhrí sin, beidh na roghanna ar fad a roghnaíodh, agus na foroghanna a ghabhann leo, éifeachtach, costéifeachtúil, tíosach ar fhuinneamh agus sábháilte ón tús, ós rud é gur dlúthchuid den anailís scagtha iad sláinte agus ceisteanna faoi shaolré gás ceaptha teasa.

5. Tionchair

5.1. An Comhshaol

Is é an laghdú céimnithe (Rogha D) an rogha is éifeachtaí chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Shábhálfaí 71 Mt CO2eq faoi 2030 leis an gcur chuige sin, is ionann sin is dhá thrian de na hastaíochtaí a dhéantar faoi láthair. Trí thoirmisc a chur i bhfeidhm in earnálacha áirithe ina bhfuil sé sin indéanta (Rogha E) dhéanfaí laghdú 53 Mt CO2eq ar astaíochtaí, i.e. tuairim is leath na n‑astaíochtaí a dhéantar faoi láthair, agus trí chomhaontuithe deonacha a thabhairt isteach bhainfí laghdú de 22 Mt CO2eq amach faoi 2030 (Tábla 1). Ní bheadh ach laghdú an-bheag ar astaíochtaí de bharr scóip an imshrianta a shíneadh (Rogha C), mar bheadh sé teoranta do roinnt modhanna iompair ar leith. Tá tionchar na tíosachta ar fhuinneamh san áireamh sna laghduithe astaíochtaí sin (i.e. an laghdú foriomlán a gheofaí ó roghanna malartacha). Mar bhonn modheolaíochta do na torthaí sin, tá grinn-anailís chuimsitheach a rinneadh ar a indéanta a bheadh sé roghanna malartacha atá sábháilte agus tíosach ar fhuinneamh a thabhairt isteach ar chostais faoi bhun EUR 50 in aghaidh an tona CO2eq laghdaithe i ngach ceann de na 28 príomh-fho-earnáil ar leith ina n‑úsáidtear F‑gháis[15]. Meastar i gcás na roghanna ar fad nach ann ach do rioscaí éiceathocsaineolaíocha beaga nó diomaibhseacha ó scaoileadh substaintí isteach sa chomhshaol.

5.2. Eacnamaíoch

Tá roinnt gníomhaithe margaidh éagsúla in earnáil na F‑ghás agus d'fhéadfadh athruithe ar bheartas dul i gcion orthu ar bhealaí éagsúla: Táirgeoirí F‑ghás, monaróirí trealaimh, cuideachtaí leictreachais, cuideachtaí seirbhíse trealaimh, allmhaireoirí agus onnmhaireoirí, úsáideoirí trealaimh, earnáil an mhiondíola agus earnáil na n-amhábhar (e.g. miotail agus táirgí). Rinneadh anailís ar roinnt tionchar eacnamaíoch éagsúil (Tábla 1), ag baint úsáid as samhail ionchuir/aschuir (EmIO-F) agus as samhail cothromaíochta ginearálta (GEM-E3). Ní raibh ach tionchar beag ann tríd is tríd. De réir na samhla ionchuir/aschuir bheadh tionchar dearfach beag ann ar aschur foriomlán (suas le 0.009 %) agus de réir GEM‑E3 bheadh laghdú beag ann (suas le ‑0.006 %). Ba láidre na héifeachtaí dá ndéanfaí laghdú céimnithe (Rogha D), agus toirmisc ina dhiaidh sin (Rogha E). I gcás na n-earnálacha a mbeadh tionchar díreach orthu, d'fhéadfadh gnóthachain bheaga a bheith ann do mhonaróirí trealaimh, agus d'fhéadfadh caillteanais a bheith ann i gcás soláthraithe fuinnimh toisc an trealamh malartach a bheith níos fearr ó thaobh tíosachta ar fhuinneamh de. Bheadh tionchar beag ar earnáil na gceimiceán. De réir na samhlacha beidh caillteanais bheaga ann in earnáil na seirbhísí de thoradh seiceálacha i gcomhair sceitheanna a bheith ag teastáil ó mhéid níos lú trealaimh ina bhfuil F‑gháis. Ba cheart go gcúiteofaí ina n-iomláine na caillteanais a d'fhéadfadh a bheith ann a bhuí leis na riachtanais nua seirbhíse a thiocfadh leis an trealamh malartach, chomh maith le deiseanna nár baineadh leas astu go fóill a sholáthraíonn cur i bhfeidhm na bhforálacha atá ann faoi láthair maidir le himshrianadh.

Is trí laghdú céimnithe (Rogha D) a imreofar tionchar ar an líon is mó d'earnálacha feidhme agus trína spreagfaí, dá réir sin, an méid is mó teicneolaíochtaí nua (glasa), agus is é a d'fhágfadh go mbainfí an úsáid is mó as roghanna malartacha. Ar an gcúis chéanna is airde de bheagán a bheadh na costais dhíreacha iomlána (infheistíochtaí agus oibríochtaí) ar úsáideoirí trealaimh (agus ina dhiaidh sin is airde a bheadh toirmisc (Rogha E) agus comhaontuithe deonacha (Rogha B)). Tá an bunmheasúnú bunaithe ar chur chuige coimeádach ina meastar roghanna ionadaíochta atá ar fáil faoi láthair amháin agus rinneadh na ríomhanna ar bhonn chostais an lae inniu. Ar an dóigh sin, níor cuireadh san áireamh an laghdú is dealraitheach a thiocfadh ar na costais bhainteacha de bharr na forbartha teicneolaíche a dhéanfaí sa todhchaí agus de bharr bharainneachtaí an mhórscála.

Meastar nach mbeadh na héifeachtaí indíreacha suntasach. De bharr na gcostas íseal, ní chuirfí isteach ar iomaíochas tríd is tríd, go háirithe toisc nach gceanglófaí de réir ceann ar bith de na roghanna beartais trealamh atá ann cheana a ionadú, sa chaoi nach mbeadh costais infheistíochta dírí i gceist ach i ndiaidh shaolré an trealaimh sin. Ní bheadh ach tionchar beag ann ar phraghsanna do thomhaltóirí i gcás na roghanna ar fad agus bheadh an tionchar sin diomaibhseach ó thaobh na maicreacnamaíochta de (idir -0.01 agus 0.00 % le haghaidh Roghanna D agus E, bunaithe ar GEM‑E3). Ó thaobh an tionchair ar réigiúin de, d'fhéadfadh an tionchar díreach ar thíortha i ndeisceart na hEorpa a bheith EUR 1 níos airde in aghaidh an duine ós rud é go mbaintear níos mó úsáide as trealamh aerchóirithe sna limistéir sin.

FBManna iad cuid mhaith de na cuideachtaí atá gníomhach in earnáil na F‑ghás. I gcomhréir leis na héifeachtaí beaga eacnamaíocha a léiríodh san anailís, ní mheastar go mbeadh ualach iomarcach ann do na cuideachtaí sin. Bheadh breis solúbthachta ann do ghníomhaithe an tionscail a bhuí le laghdú céimnithe (Rogha D) seachas toirmisc a thabhairt isteach (Rogha E), rud a thug na geallsealbhóirí le fios go minic. D'fhéadfaí cosaintí, amhail clásail de minimis, a thabhairt isteach chun díolúine ó thuairisciú agus ó oibleagáidí áirithe a thabhairt do chuideachtaí an‑bheaga in earnáil na F‑ghás.

Ceapadh na roghanna ar fad ionas go mbeadh na coinníollacha céanna ar tháirgeoirí intíre agus ar allmhaireoirí fearas maidir le táirgí a chur ar mhargadh an AE. Dá bhrí sin, ní dhéanfar aon difear d'iomaíochas idirnáisiúnta. Is dealraitheach go mbeidh buntáistí ann do chuideachtaí na hEorpa ar an leibhéal idirnáisiúnta de bharr iad a bheith ar thús cadhnaíochta, go háirithe má thagtar ar chomhaontú domhanda chun deireadh a chur de réir a chéile le húsáid F‑ghás. Trí laghdú céimnithe (Rogha D) agus trí thoirmisc (Rogha E) chruthófaí margadh substaintiúil do theicneolaíochtaí íseal-acmhainne téimh dhomhanda agus sa dóigh sin dhreasófaí forbairt teicneolaíochtaí den sórt sin sna tríú tíortha a onnmhairíonn iad freisin. D’fhéadfaí na costais riaracháin a choinneáil sách íseal mar sholáthródh an scéim tuairiscithe atá ann faoi láthair faoin Rialachán maidir le F‑gháis bunsraith na sonraí a theastóidh chun roghanna beartais a chur chun feidhme amach anseo. Ní chuirfeadh ach an fíorú neamhspleách leis na costais, agus is é sin an argóint, go háirithe, i bhfabhar cur chuige lena mbeadh comhaontuithe deonacha (Rogha B) a chuirfí i bhfeidhm go cuí i gceist.

Tábla 1: Tábla achomair de thionchair chomhshaoil, eacnamaíocha agus shóisialta na roghanna beartais faoi 2030[16]

TIONCHAIR || Rogha B || Rogha C || Rogha D || Rogha E ||

|| Comhaontuithe deonacha || An scóip a shíneadh || Laghdú céimnithe || Toirmisc ||

COMHSHAOL || || || || ||

Laghduithe astaíochtaí SUIM [Mt CO2eq] || 22.2 || 1.4 || 70.7 || 53.3 ||

Costais dhíreacha iomlána [(M€/bliain] || 530 || 66 || 1500 || 1330 ||

Costais riaracháin [(M€/bliain] || 10.7 || 0 || 0.2 (+ 1.9 aonuaire) || 1.2 ||

Éifeachtaí díreacha ar aschur na hearnála (athrú %) [ % de 2007, samhail ionchuir/aschuir] || 0.006 || Diom. || 0.009 || 0.003 ||

- innealra/trealamh || 0.38 || Diom. || 0.52 || 0.23 ||

- seirbhísí/ cothabháil || -0.09 || Diom. || -0.38 || -0.37 ||

- ceimiceáin || -0.19 || Diom. || 0.17 || 0.03 ||

- leictreachas || -0.19 || Diom. || -0.59 || -0.26 ||

Tionchair ar OTI (athrú %, samhail GEM-E3) || níos lú ná Rogha D || Diom. || -0.006 || -0.003 ||

Tionchair ar na Réigiúin || Diom. || Diom. || éifeachtaí beaga ar dheisceart an AE || níos lú ná Rogha D ||

Tionchair ar FBManna || gan éifeachtaí suntasacha || Diom. || gan éifeachtaí suntasacha || gan éifeachtaí suntasacha ||

An margadh inmheánach || gan tionchar ar bith || gan tionchar ar bith || gan tionchar ar bith || gan tionchar ar bith ||

Iomaíochas, trádáil agus infheistíocht || beag || Diom. || beag dearfach i gcás roghanna malartacha || beag dearfach i gcás roghanna malartacha ||

Tríú tíortha || Diom. || Diom. || dhréasófaí na roghanna malartacha ar fud an domhain || dhréasófaí na roghanna malartacha ar fud an domhain ||

Praghas do thomhaltóirí || Diom. || Diom. || Diom. || Diom. ||

Nuálaíocht agus taighde || d'éascófaí teicneolaíochtaí nua beagán || Diom. || d'éascófaí teicneolaíochtaí nua agus táirgí nua || d'éascófaí teicneolaíochtaí nua agus táirgí nua ||

SÓISIALTA || || || || ||

Fostaíocht: an tionchar in 2030 [Líon na bpost] || +600 || Diom. || idir -16000 agus +7000 || idir -12,000 agus +4000 ||

Rioscaí sábháilteachta agus sláinte || Diom. || Diom. || Diom. || Diom. ||

5.3. Sóisialta

Is beag an éifeacht a bheadh ann ar fhostaíocht. I gcás laghdú céimnithe (Rogha D) léiríonn na samhlacha éifeachtaí ar raon idir méadú de 7000 post agus laghdú de idir 1600 agus 16000 post. Ós rud é go mbainfeadh éifeachtaí ní ba laige leis na roghanna eile, meastar go mbeadh an éifeacht ba mhó idir +0.003 % agus -0.007 % (Rogha D). Bheadh tionchar ar chruthú post in earnáil an innealra agus an trealaimh agus in earnálacha a sholáthraíonn ábhair ionchuir (e.g. bunmhiotail, táirgí miotail). Meastar go mbeadh caillteanas post ann in earnáil an tsoláthair fuinnimh agus in earnáil na seirbhísí, ach is dealraitheach go gcúiteofaí an éifeacht in earnáil na seirbhísí le héifeachtaí in earnálacha eile.

Ní mheastar go méadódh na rioscaí sláinte ná gairme i gcás na roghanna malartacha fad is a chloífí le caighdeáin agus nósanna imeachta sábháilteachta. Bunaíodh an anailís indéantachta ar na roghanna malartacha ar an réamhchoinníoll nach n‑úsáidfí ach teicneolaíochtaí atá dearbháilte, sábháilte agus tíosach ar fhuinneamh. Laghdófaí na rioscaí sábháilteachta tuilleadh trí na híoscheanglais oiliúna atá beartaithe d'fhoireann dheimhnithe agus lena gcumhdófaí substaintí malartacha freisin.

6. Comparáid idir na roghanna

Baineadh de thátal sa Mheasúnú Tionchair gurb é laghdú céimnithe (Rogha D) a thabharfadh an sochar breise is mó don chomhshaol, gurb é is mó a spreagfadh nuálaíocht agus go mbeadh costas íseal ag baint leis ó thaobh an gheilleagair agus na sochaí ina hiomláine de. De thoradh na rogha sin bheadh laghdú 60 % ann faoi 2030 i gcomparáid le 2005, rud atá i gcomhréir le Treochlár an AE um Gheilleagar Ísealcharbóin agus dá bhrí sin is é an t‑aon rogha amháin atá éifeachtach go leor. Measann cuid mhaith geallsealbhóirí freisin go bhfuil an rogha sin níos solúbtha i gcomparáid le toirmisc (Rogha E). Trí chomhaontuithe deonacha (Rogha B) agus trí scóip an imshrianta agus an ghnóthaithe a shíneadh tuilleadh (Rogha C) ní bheifí gar fiú do laghdú leordhóthanach ar astaíochtaí a bhaint amach i bhfianaise an chuspóra fhoriomláin. Meastar nach mbeadh na tionchair shóisialta agus eacnamaíocha suntasach i gcás rogha ar bith.

Ar an iomlán, b'éifeachtaí an laghdú céimnithe (Rogha D) a chur i gcrích agus forálacha imshrianta a shíneadh go modhanna iompair áirithe (Rogha C), chomh maith le toirmisc a chur ar an margadh i líon beag réimsí teoranta (na gáis sin nach mbeadh an laghdú céimnithe ná scriosadh na bhfotháirgí dírithe orthu; foroghanna iad sin a áirítear faoi Rogha E). Ar mhaithe le sláine comhshaoil an laghdaithe chéimnithe mar shásra agus ar mhaithe le cothrom iomaíochta, is sár-riachtanach bearta lena n-áiritheofaí go bhfuil cainníochtaí arna n‑allmhairiú i dtrealamh réamhluchtaithe faoi bhun na huasteorann.

Tá roinnt geallsealbhóirí[17] ann a mholann an laghdú céimnithe a chomhcheangal le roinnt toirmeasc "taca" e.g. i réimse an chuisniúcháin, le go mbeadh breis cinnteachta ann maidir le fáil ar F‑gháis sna hearnálacha sin ina bhfuil sé níos deacra teacht ar rogha mhalartach. Ní dhéanfadh toirmisc den sórt sin difear, i bprionsabal, do na tionchair chomhshaoil, eacnamaíocha nó shóisialta, ós rud é go mbeadh na hearnálacha sin cumhdaithe ag an laghdú céimnithe pé scéal é. Dá dhroim sin, trí Rogha D in éineacht le Rogha C, chomh maith le toirmisc chomhlántacha taca, bhainfí amach laghdú de thuairim is 72 Mt CO2eq (tuairim is 1 Mt CO2eq sa bhreis ar laghdú na n-astaíochtaí faoi Rogha D).

[1] Ar áireamh sna F‑gháis tá hidreafluaracarbóin (HFCanna), sárfhluaracarbóin (PFCanna) agus heicseafluairíd sulfair (SF6). De réir meáchain, HFCanna a bhí i 98% de na F‑gháis a cuireadh ar an margadh san AE (sonraí ó 2010).

[2] Tá tualaing téimh dhomhanda na F‑ghás suas le 23,000 uair níos láidre ná tualaing CO2.

[3] COM(2011) 581. On the application, effects and adequacy of the Regulation on certain fluorinated greenhouse gases("Maidir le cur i bhfeidhm, éifeachtaí agus leordhóthanacht an Rialacháin maidir le gáis cheaptha teasa fhluairínithe áirithe") (Rialachán (CE) Uimh. 842/2006). 26 Meán Fómhair 2011. ec.europa.eu/clima/policies/F‑gas/docs/report_en.pdf

[4] Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Meán Fómhair 2011. (A comprehensive approach to non-CO2 climate relevant anthropogenic emissions. ("Cur chuige cuimsitheach maidir le hastaíochtaí antrapaigineacha a dhéanann difear don chomhshaol agus nach CO2 iad.") P6_TA-PROV(2011)0384.

[5] Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 15 Meán Fómhair 2012. (Competitive low carbon economy in 2050 – EP resolution on a Roadmap for moving to a competitive low carbon economy in 2050. ("Geilleagar iomaíoch ísealcharbóin in 2050 – rún ó Pharlaimint na hEorpa maidir le Treochlár chun bogadh i dtreo geilleagair iomaíoch ísealcharbóin faoi 2050") (2011/2095(INI)), P7_TA-PROV(2012)0086.

[6] ozone.unep.org/Meeting_Documents/mop/22mop/MOP-22-9E.pdf

[7] www.unep.org/ccac/

[8] An Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide, 4ú Tuarascáil Mheasúnaithe, Athrú Aeráide 2007: Meitheal III: An tAthrú Aeráide a mhaolú: www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/contents.html

[9] COM(2011) 112. "A roadmap for moving to a competitive low carbon economy in 2050." ("Treochlár an AE um gheilleagar iomaíoch ísealcharbóin roimh 2050.") eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52011DC0112:EN:NOT

[10] Schwarz et al. (2011) Preparatory study for a review of Regulation (EC) No 842/2006 on certain fluorinated greenhouse gases. ("Réamhstaidéar i gcomhair athbhreithnithe ar Rialachán (CE) Uimh. 852/2006 maidir le gáis cheaptha teasa fhluairínithe áirithe.") Öko-Recherche et al. ec.europa.eu/clima/policies/F‑gas/docs/2011_study_en.pdf

[11] Réamh-mheasta de réir na toimhdean go gcuirfear an Rialachán maidir le F‑gháis chun feidhme ina iomláine.

[12] I bhfad faoi bhun EUR 50 / tona CO2eq go minic

[13] Mhaígh go leor de na cuideachtaí "fáis ghlais" seo, ar FBManna an bhunáite acu, go bhfuil sé deacair dóibh a dtáirgí a mhargú faoi na dálaí margaidh atá ann faoi láthair.

[14] Meastar go bhfuil costais ar laghdú costéifeachtúil má tá siad faoi bhun EUR 50 in aghaidh an tona CO2 laghdaithe.

[15] Schwarz et al. (2011) Preparatory study for a review of Regulation (EC) No 842/2006 on certain fluorinated greenhouse gases. ("Réamhstaidéar i gcomhair athbhreithnithe ar Rialachán (CE) Uimh. 852/2006 maidir le gáis cheaptha teasa fhluairínithe áirithe.") Öko-Recherche et al.

[16] Diom. = diomaibhseach

[17] E.g. Líonra na nGníomhaireachtaí Cosanta Comhshaoil