TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA AGUS CHUIG AN gCOMHAIRLE

Cáilíocht an bhreosla peitril agus díosail a úsáidtear don iompar ar bóthar san Aontas Eorpach

(Bliain tuairiscithe 2020)

1. Réamhrá

De bhun Airteagal 7a de Threoir 98/70/CE a bhaineann le cáilíocht breoslaí peitril agus díosail (dá ngairtear feasta ‘An Treoir maidir le Cáilíocht Breoslaí (TCB)’) agus Airteagal 5 de Threoir (AE) 2015/652 ón gComhairle lena leagtar síos modhanna áirimh agus ceanglais tuairiscithe de bhun Threoir 98/70/CE , ceanglaítear ar na Ballstáit tuarascáil bhliantúil a thabhairt maidir leis an déine gás ceaptha teasa (GCT) a bhaineann leis na breoslaí a sholáthraítear ina gcríocha. Bhí feidhm leis an oibleagáid tuairiscithe sin den chéad uair do bhliain tuairiscithe 2017, tar éis chur i bhfeidhm agus thrasuí Threoir (AE) 2015/652 ón gComhairle. Sa tuarascáil bhliantúil seo tá na sonraí a tuairiscíodh don bhliain 2020.

Thairis sin, de bhun Airteagal 8(3) de Threoir 98/70/CE ceanglaítear ar na Ballstáit tuarascáil a thabhairt maidir le sonraí náisiúnta cáilíochta breoslaí don bhliain féilire roimhe sin.

Sa tuarascáil bhliantúil seo tugtar achoimre ar an bhfaisnéis a sholáthair na Ballstáit i ndáil leis na ceanglais tuairiscithe thuasluaite. Tá sí bunaithe ar na sonraí a chuir na Ballstáit faoi bhráid na Gníomhaireachta Eorpaí Comhshaoil (EEA) don bhliain 2020.

2. Toirteanna agus saolré déine gás ceaptha teasa de chuid breoslaí agus cineálacha fuinnimh

In Airteagal 7a den Treoir maidir le Cáilíocht Breoslaí, i gcomhar le Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle, leagtar amach ceanglais tuairiscithe maidir leis na nithe seo a leanas:

·toirt iomlán gach cineáil breosla nó fuinnimh a sholáthraítear i gcomhair iompar ar bóthar agus innealra soghluaiste neamh-bhóthair (lena n‑áirítear soithí uiscebhealaí intíre nuair nach mbíonn siad ar muir), tarracóirí talmhaíochta agus foraoiseachta, agus árthaí áineasa nuair nach mbíonn siad ar muir;

·saolré astaíochtaí GCT in aghaidh an aonaid fuinnimh, lena n‑áirítear meán‑luachanna sealadacha na n‑astaíochtaí measta i dtaca le hathrú indíreach ar an talamhúsáid (ILUC) ó bhithbhreoslaí ;

·an bunábhar agus an chonair táirgeachta bithbhreoslaí a úsáidtear le haghaidh gach bithbhreosla a sholáthraítear i gcríocha a na mBallstát.

Leis an Treoir maidir le Cáilíocht Breoslaí cuirtear oibleagáid ar na Ballstáit chun a cheangal ar sholáthróirí breoslaí laghdú 6 % ar a laghad a chur faoin 31 Nollaig 2020 ar shaolré déine GCT na mbreoslaí iompair, i.e., saolré astaíochtaí GCT in aghaidh an aonaid fuinnimh ó bhreosla agus fuinneamh a sholáthraítear i gcomparáid leis an gcaighdeán bunlíne don bhreosla do 2010, is é sin 94.1 gCO2eq/MJ. Ní chuirtear san áireamh astaíochtaí GCT ILUC le linn measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh sprioc íosta laghdaithe 6 %. Déantar foráil leis an Treoir maidir le Fuinneamh Inathnuaite (AE) 2018/2001 maidir le roinnt beart chun dul i ngleic le ILUC lena n‑áirítear uasteorainn a chur le bithbhreoslaí bia-bhunaithe agus beatha-bhunaithe, trí bhíthin a ghnímh tarmligthe lena leagtar amach critéir mhionsonraithe maidir le cinneadh a dhéanamh i dtaobh bunábhar lena mbaineann ardriosca ILUC, agus atá le céimniú amach de réir a chéile faoi 2030, agus na critéir maidir le cinneadh a dhéanamh i dtaobh bithbhreoslaí, bithleachtanna agus breoslaí bithmhaise lena mbaineann riosca íseal ILUC.

Sa bhliain 2020, sholáthair na 27 mBallstát uile, an Ríocht Aontaithe, an Iorua agus an Íoslainn sonraí maidir le laghduithe astaíochtaí gás ceaptha teasa san fhormáid iomchuí. Mar sin féin, sholáthair an Ríocht Aontaithe sonraí gan sonraí Thuaisceart Éireann a dheighilt den iomlán, agus dá bhrí sin níorbh fhéidir sonraí le haghaidh Thuaisceart Éireann chur ar áireamh i bhfigiúirí comhiomlánaithe na tuarascála. Ó tharla nach bhfuil feidhm ag an oibleagáid tuairiscithe do 2020 maidir leis an Ríocht Aontaithe ina hiomláine, ní áirítear sonraí don Ríocht Aontaithe ina hiomláine sa tuarascáil ach an oiread. Ós a choinne sin, áirítear sa tuarascáil seo roinnt sonraí le haghaidh Thuaisceart Éireann a soláthraíodh lasmuigh den fhormáid tuairiscithe ina ndéantar sonraí a chur isteach. Tagraíonn na comparáidí idir na figiúirí comhiomlánaithe do AE-27 le haghaidh na mblianta tagartha uile.

2.1 Astaíochtaí gás ceaptha teasa agus an fad go dtí sprioc 2020

De réir na sonraí a soláthraíodh, 89 gCO2eq/MJ ab ea meándéine GCT na mbreoslaí agus an fhuinnimh a soláthraíodh sna 27 mBallstát a thuairiscigh in 2020 , rud a thugann ann do choigilteas 51 Mt de choibhéis dé-ocsaíde carbóin (CO2eq) le linn na bliana 2020. Tá an figiúr sin 5.5 % níos ísle ná bunlíne 2010, is é sin 94.1 gCO2eq/MJ (suas ó laghdú 4.3 % a bhain amach 27 mBallstát an Aontais in 2019), rud a chiallaíonn go bhfuil gá le laghdú breise 0.5 % i ndéine GCT na mbreoslaí iontaise, na mbithbhreoslaí agus an fhuinnimh uile a sholáthraítear má táthar chun sprioc 6 % a bhaint amach.

Sna sonraí a tuairiscíodh do 2020 léirítear go bhfuil éagsúlachtaí móra sna céimeanna dul chun cinn a bhain soláthróirí breosla an Aontais amach ar fud Ballstáit an Aontais. Bhain ocht gcinn de Bhallstáit (an Bheilg, an Chipir, an tSeicia, an Danmhairg, an Eastóin, an Fhionlainn, an Ghearmáin, an Ungáir, Lucsamburg, Málta agus an tSualainn) amach a gcuspóir ó thaobh laghdú 6 % a chur ar dhéine GCT na mbreoslaí iompair faoi 2020, i gcomparáid le 2010 (féach Fíor 1). Is feabhas tábhachtach é sin i gcás roinnt mhaith Ballstát i gcomparáid le bliain tuairiscithe 2019 tráth nach ndearna ach dhá Bhallstát, an tSualainn agus an Fhionlainn, sprioc 6 % a bhaint amach. An Chipir agus an Eastóin a rinne an dul chun cinn is mó agus iad ag gnóthú mhéaduithe 4.7 agus 4.5 pointe céatadáin idir 2019 agus 2020, le hais bhunlíne 2010, agus an Bheilg, an Danmhairg agus an Ungáir ina dhiaidh sin a bhain amach méaduithe ó 3.3 go 3.1 pointe céatadáin. Ar bhonn na réamhshonraí arna soláthar ag an Ríocht Aontaithe bhain Tuaisceart Éireann laghdú 6.2 % amach i ndéine GCT an bhreosla a soláthraíodh i dTuaisceart Éireann in 2020.

I dtéarmaí an fhaid atá fágtha go dtí an sprioc, bhí an tSlóvaic, an Ísiltír agus an Ostair, 5.8 %, 5.4 % agus 5.1 % faoi seach, an‑ghar cheana do sprioc 6 % a bhaint amach, fad is go ndearna an Rómáin, an Pholainn, an Iodáil, an Fhrainc, an Bhulgáir agus an Ghréig laghduithe a bhaint amach sa réimse idir 4 % agus 5 %. Ar deireadh, i seacht gcinn de Bhallstáit (An tSlóivéin, an Spáinn, an Phortaingéil, an Liotuáin, Éire, an Laitvia agus an Chróit) is ísle ná 4 % i gcónaí an laghdú i ndéine GCT. Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil i dTuarascáil Theicniúil EEA Uimh. 2022/2 maidir le Greenhouse gas intensities of transport fuels in the EU in 2020 [Déiní gás ceaptha teasa na mbreoslaí iompair san Aontas in 2020] .