MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Forbairt é an togra seo ar ráiteas ó Uachtarán an Choimisiún san aitheasc ar staid an Aontais a thug sé os comhair Pharlaimint na hEorpa i mí Mheán Fómhair 2016 nuair a dúirt sé: "Níl sé ceart go mbíonn ar an bParlaimint agus ar an gComhairle brú a chur ar an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh cé acu an cóir nó nach cóir cosc a chur ar ghliofasáit i luibhicídí, mar shampla, mar nach dtig leis na Ballstáit an cinneadh sin a dhéanamh ina measc féin. Athrófar na rialacha seo – óir ní den daonlathas sin.".

I roinnt cásanna maidir le glacadh gníomhartha atá faoi réir an nós imeachta coiste, ba é cás an Choimisiúin, le blianta beaga anuas, go raibh oibleagáid dhlíthiúil air cinneadh maidir le húdarú a ghlacadh in éagmais thromlach cáilithe na mBallstát a raibh seasamh á ghlacadh acu (bíodh sé i bhfabhar nó i gcoinne) sa choiste. Tá fadhbanna ar leith ag baint leis an gcás neamhthuairime seo, dar leis an gCoimisiún, nuair a bhaineann sé le hábhair atá íogair ó thaobh na polaitíochta de a mbeadh tionchar díreach acu ar shaoránaigh agus ar ghnólachtaí, e.g., i réimse sláinte agus sábháilteachta daoine, ainmhithe nó plandaí.

Formhór na ngníomhartha dlí de chuid an Aontais a ghlactar gach bliain, is é an Coimisiún a ghlacann iad de bhun na gcumhachtaí arna dtabhairt dó ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle mar chomhreachtóir, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe faoi Airteagal 290 CFAE nó mar ghníomhartha cur chun feidhme faoi Airteagal 291 CFAE. Murab ionann le gníomhartha tarmligthe faoi Airteagal 290 CFAE, leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún faoi Airteagal 291(3) CFAE, leagtar síos iad roimh ré i rialacháin arna nglacadh le gnáthnós imeachta reachtach. Leagtar síos na rialacha agus na prionsabail sin i Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 (an Rialachán maidir le nósanna imeachta coistí).

Déantar foráil sa togra seo maidir le leasuithe spriocdhírithe agus leasaithe teoranta ar Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 agus, dá bhrí sin, baineann sé le gníomhartha cur chun feidhme amháin.

Chuir an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 i bhFeabhra 2016. Ba é tátal na tuarascála go bhféadfaí, faoin Rialachán sin, cumhachtaí cur chun feidhme an Choimisiúin a úsáid go héifeachtach faoi rialú na mBallstát. Níl sé d'aidhm ag an togra seo, dá bhrí sin, creat an nós imeachta coiste a athrú i bhfírinne Leagadh amach sa tuarascáil freisin, áfach, líon teoranta cásanna achrannacha, go háirithe i ndáil leis an bpróiseas cinnteoireachta i dtaobh orgánaigh ghéinmhodhnaithe (OGManna). Sna cásanna sin, ní raibh tromlach cáilithe ann riamh sna Ballstáit i bhfabhar nó i gcoinne dréachtchinneadh ón gCoimisiún lena n-údarófaí orgánaigh ghéinmhodhnaithe agus bia géinmhodhnaithe agus beatha ghéinmhodhnaithe. Ina áit sin, neamhthuairim an toradh a bhí ar na vótaí ar fad, i.e., ní fhéadfadh an coiste teacht ar sheasamh i bhfabhar nó i gcoinne dréachtghnímh. Bhíodh an toradh céanna i gcónaí ansin sa choiste achomhairc, comhlacht atá in ainm is cabhrú leis an bpróiseas cinnteoireachta i gcásanna íogaire agus i gcásanna achrannacha. Dá bhrí sin, ba ghá cinntí sa réimse sin a ghlacadh go córasach gan tacaíocht thromlach cáilithe na mBallstát sa choiste.

Tá bearta déanta ag an gCoimisiún cheana chun staid shonrach réimse na n-orgánach géinmhodhnaithe a chur san áireamh. Tar éis don Treoir maidir le saothrú a údarú a theacht i bhfeidhm in 2015, ghlac an Coimisiún in Aibreán 2015 togra a raibh an loighic chéanna ann maidir leis an gcreat reachtach a leasú i ndáil le bia agus beatha. Sa réiteach arna mholadh coimeádtar an próiseas údarúcháin lárnach, ach ceadaítear bearta rogha an diúltaithe do na Ballstáit. Tá an togra seo faoi réir an nós imeachta reachtaigh go fóill.

Is léir tar éis na bpléití a rinneadh maidir le fad a chur le tréimhse formheasa na substainte gníomhaí gliofosáite sa choiste achomhairc i samhradh 2016 nach bhfuil fadhb na neamhthuairime teoranta d'OGManna. Chomh maith leis sin, sa chás seo ní raibh na Ballstáit in ann tromlach a fháil i bhfabhar ná i gcoinne an chinnidh formheasa sa choiste achomhairc agus bhí ar an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh gan tacaíocht ó na Ballstáit. Mar a léirítear thuas, is mó fadhbanna atá ag baint leis sin ós rud é go mbaineann na cinntí sin go minic le hábhair atá íogair ó thaobh na polaitíochta de a mbeadh tionchar díreach acu ar shaoránaigh agus ar ghnólachtaí, go háirithe i réimse sláinte agus sábháilteachta daoine, ainmhithe nó plandaí. Cé go dtugtar de chumhacht don Choimisiún an cinneadh a dhéanamh sna cásanna sin, measann sé, i ngeall ar a íogaire is atá na ceisteanna i dtrácht, gur cheart do na Ballstáit, sna cásanna áirithe sin, freagracht níos mó a ghlacadh as a gcúraimí sa phróiseas cinnteoireachta. Mar sin féin, ní áirithítear sin a dhóthain i gcás nach féidir leis na Ballstáit tromlach cáilithe a bhaint amach toisc go gcinneann cuid acu staonadh tráth na vótála nó toisc nach bhfuil cuid acu i láthair ag cruinnithe na gcoistí nó an choiste achomhairc.

Measann an Coimisiún, dá bhrí sin, gur gá dul i ngleic leis an tsaincheist seo trí roinnt athruithe an-spriocdhírithe a dhéanamh ar na rialacha maidir le nósanna imeachta coiste. Tá tionscnamh fógartha aige sa Chlár Oibre le haghaidh 2017, dá bhrí sin, maidir leis na nósanna imeachta coiste a nuachóiriú.

Tá ceithre leasú spriocdhírithe sa togra seo. Tá ábhar an togra seo teoranta do na ceithre leasú spriocdhírithe sin agus ní chumhdaíonn sé aon ghné eile de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. Go deimhin, is é tuairim an Choimisiúin go n-oibríonn an córas a bunaíodh le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 go sásúil i gcleachtas, ar an iomlán, agus gur éirigh leis cothromaíocht iomchuí institiúideach a bhaint amach i dtaobh ról an Choimisiúin agus ról na ngníomhairí eile lena mbaineann. Measann an Coimisiún, dá bhrí sin, go bhfuil sé ríthábhachtach gan aon athrú a dhéanamh ar fheidhmiú an chórais sin, seachas na leasuithe spriocdhírithe atá á moladh. Is é an t-aon chuspóir atá leis na leasuithe sin feidhmiú na nósanna imeachta coiste a fheabhsú ar leibhéal an choiste achomhairc chun cuntasacht pholaitiúil níos leithne agus úinéireacht gníomhartha cur chun feidhme atá íogair ó thaobh na polaitíochta de a áirithiú ach, mar sin féin, gan freagrachtaí dlíthiúla agus institiúideacha na ngníomhartha cur chun feidhme mar a leagtar amach i Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 iad a mhodhnú.