Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2)(a) de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 428/14)

Leis an bhfoilsiú seo, tugtar an ceart chun cur i gcoinne an iarratais de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilsithe seo.

DOICIMÉAD AONAIR

“Azeitona Galega da Beira Baixa”

Uimh. AE: PGI-PT-02508 – 8.5.2019

STFC ( ) TGFC (X)

1. Ainm(neacha)

“Azeitona Galega da Beira Baixa”

2. Ballstát nó Tríú Tír

An Phortaingéil

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. Cineál táirge

Aicme 1.6. Torthaí, glasraí agus gránaigh, iad úr nó próiseáilte

3.2. Tuairisc ar an táirge lena mbaineann an t-ainm in (1)

Is ológ leasaithe í “Azeitona Galega da Beira Baixa” a dhéantar as cineál Galega den speiceas Olea europaea L.

Bíonn na saintréithe sonracha fisiceacha, ceimiceacha agus orgánaileipteacha seo a leanas ag “Azeitona Galega da Beira Baixa”:

— Meánmheáchan: idir 2 g agus 3 g;

— Clóiríd sóidiam (NaCl): idir 5 % agus 10 %;

— Dath: gualdubh go séipia;

— Dea-bholadh: beagáinín fíniúnach – os cionn 2 (ar an scála a leagtar amach i gCaighdeán COI/OT/MO No 1/Rev.2 Samhain 2011 de chuid Chomhairle Idirnáisiúnta na nOlóg).

Cuirtear “Azeitona Galega da Beira Baixa” go díreach faoi sháile. Is féidir táirgí eile, mar shampla luibheanna aramatacha (duilleog labhrais, oragán, tím), líomóid agus gairleog, a chur leis freisin.

Cuirtear “Azeitona Galega da Beira Baixa” ar an margadh sna foirmeacha seo a leanas:

— Ológa iomlána: ológa, bíodh a ngas orthu nó ná bíodh, a bhfuil a gcruth nádúrtha orthu agus nár baineadh an chloch astu;

— Ológa scoilte: ológa a scoiltear ar a bhfad trí ghearradh isteach sa chraiceann agus i gcuid den bhia;

— Ológa ar baineadh an chloch astu: ológa as ar baineadh an chloch agus a bhfuil a gcruth nádúrtha fós acu, a bheag nó a mhór;

— Ológa slisnithe: ológa as ar baineadh an chloch nó a gearradh ar a leithead ina dteascáin a bhfuil an tiús céanna iontu, a bheag nó a mhór;

— Taos olóige: a dhéantar as laíon ológa meilte (95 % ar a laghad); is féidir comhábhair eile a chur leis: ola olóige úríon, salann, líomóid, gairleog agus luibheanna aramatacha (mar shampla oragán, tím, duilleog labhrais nó piobar malagueta).

3.3. Beatha (maidir le táirgí de thionscnamh ainmhíoch amháin) agus amhábhair (maidir le táirgí próiseáilte amháin)

Is as torthaí crann ológ (speiceas Olea europaea L, cineál Galega), uisce agus salann amháin a dhéantar “Azeitona Galega da Beira Baixa”. Is féidir táirgí eile, mar shampla líomóid, gairleog agus luibheanna aramatacha (duilleog labhrais, oragán agus/nó tím), a chur leis freisin.

Is féidir na comhábhair a liostaítear i bpointe 3.2 a úsáid chun an taos olóige a ullmhú.

3.4. Bearta sonracha den táirgeadh nach mór a dhéanamh sa limistéar geografach sainithe

Déantar “Azeitona Galega da Beira Baixa” a tháirgeadh agus a ullmhú sa limistéar geografach sainithe.

3.5. Sainrialacha maidir le slisniú, grátáil, pacáistiú, etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Déantar na hológa a phacáil i gcoimeádáin oiriúnacha le go leor sáile chun iad a chumhdach, chun a seilfré – a d’fhéadfadh a bheith suas le 2 bhliain – a ráthú.

3.6. Sainrialacha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Ní mór na focail seo a leanas a bheith ar an lipéad: “Azeitona Galega da Beira Baixa – Indicação Geográfica Protegida” [“Azeitona Galega da Beira Baixa – Tásc Geografach faoi Chosaint”] nó “Azeitona Galega da Beira Baixa IGP” [“Azeitona Galega da Beira Baixa TGFC”].

4. Sainmhíniú achomair ar an limistéar geografach

Déantar “Azeitona Galega da Beira Baixa” a tháirgeadh i ngach paróiste i mbardais Covilhã, Belmonte, Fundão, Penamacor, Idanha-a-Nova, Castelo Branco, Vila Velha de Ródão, Proença-a-Nova, Oleiros, Sertã, Vila de Rei agus Mação.

5. Nasc leis an limistéar geografach

Is é tionscnamh geografach “Azeitona Galega da Beira Baixa”, go háirithe tosca nádúrtha agus tosca agus saineolas daonna, is cúis leis na saintréithe atá aige.

Saintréith de chuid aeráid réigiún Beira Baixa is ea meánteocht bhliantúil idir 10 °C agus 20 °C. Bíonn na meánteochtaí os cionn 24 °C le linn an dá mhí is teo, mí Iúil agus mí Lúnasa, ach bíonn sé crua i rith an gheimhridh, agus titeann na meánteochtaí faoi bhun 10 °C le linn mhí na Nollag, mhí Eanáir agus mhí Feabhra. Is mór an éagsúlacht teochta atá ann, is é sin difríocht teochta 16,2 °C idir mí Iúil, an mhí is teo, agus mí Eanáir, an mí is fuaire, ar léiriú soiléir í ar an tionchar ilchríochach (Cupeto et al., 2005).

Bíonn iomlán na báistí in aghaidh na bliana sa raon idir 600 mm agus 800 mm, agus titeann thart ar 70 % den mheánbháisteach bhliantúil le linn an gheimhridh (Silva, 1999).

Éiríonn teochtaí an gheimhridh íseal go leor gur féidir leis na crainn ológ gabháil faoi shuan, rud a chuireann táirgeadh torthaí tar éis sin chun cinn, ach ní thiteann siad an oiread sin go sroicheann siad leibhéil chriticiúla a d’fhéadfadh damáiste tromchúiseach a dhéanamh don bharra.

Is é an meascán den mheánbháisteach, teochtaí séimhe agus doimhneacht agus torthúlacht ithreacha an réigiúin – ar dúrabhán gainmheach iad atá tréscaoilteach, méadar ar doimhneacht ar a laghad agus geall le bheith neodrach ó thaobh pH de – a chuidíonn le haibiú na dtorthaí agus atá ina chúis leis na saintréithe meáchain agus datha mar aon leis an dea-bholadh beagáinín fíniúnach a fhaigheann siad i réigiún Beira Baixa. Is iad sin na saintréithe a léiríonn an difríocht idir na torthaí sin agus ológa eile, a fhágann go bhfuil siad chomh oiriúnach sin do thionscal na n-ológ, gur comhartha sóirt de Beira Baixa iad agus gur dlúthchuid de phróifíl shocheacnamaíoch an réigiúin iad.

Tá an teocht chomhthimpeallach ar cheann de na nithe is tábhachtaí chun coipeadh a dhéanamh i gceart agus ológa leasaithe á n-ullmhú. Tá na meánteochtaí sa réigiún ag tús an tséasúir thart ar 22 °C. Cuireann na coinníollacha nádúrtha sin dlús leis an bpróiseas, agus is féidir sáile a bhfuil na saintréithe ceimiceacha idéalacha ann a dtugtar tuairisc orthu thíos a fháil luath go leor.

Déantar “Azeitona Galega da Beira Baixa” a leasú go nádúrtha – úsáidtear fós sa lá atá inniu ann an modh traidisiúnta coipthe a cuireadh ar aghaidh ó ghlúin go glúin de tháirgeoirí áitiúla – ar modh é lena gcuirtear feabhas ar na saintréithe meáchain agus datha, ar an gcion salann agus ar an dea-bholadh beagáinín fíniúnach a léiríonn an difríocht idir “Azeitona Galega da Beira Baixa” agus ológa eile agus lena n-áirithítear go mbíonn an táirge a fhaightear saor ó na lochtanna tromchúiseacha céadfacha a d’fhéadfadh a theacht as coipeadh neamhghnách.

Is éard atá i gceist leis an modh traidisiúnta coipthe a úsáidtear i gcás “Azeitona Galega da Beira Baixa” uisce agus salann a chur isteach ar feadh tréimhse coipthe a mhaireann idir 3 agus 6 mhí agus a mbíonn an tiúchan salainn idir 5 % agus 10 % lena linn.

Tá dlúthnasc idir saothrú ológ agus réigiún Beira Baixa, mar is léir ó thaifid stairiúla éagsúla, a léiríonn go raibh sé seanbhunaithe fiú chomh fada siar leis an 16ú haois agus go raibh garráin ológ go flúirseach i gceantar Castelo Branco thart faoin am sin. Rinneadh suntas cheana féin do “thomhaltas ológ leasaithe a bhí ina gcuid de na ciondálacha bia a íocadh riamh le hoibrithe tuaithe in áit airgid sa chuid thoir theas de réigiún Beira”, a ndearna Orlando Ribeiro taifead de (1945) sa leabhar dá chuid Portugal, o Mediterrâneo e o Atlântico – Estudo Geográfico [An Phortaingéil, an Mheánmhuir agus an tAtlantach – staidéar geografach].

Lean an t-údar leis, “le leathadh na talmhaíochta, cuireadh crainn ológ ar fud na tíre agus cuireadh in oiriúint do gach cineál ithreach agus aeráide iad, cé gur léir gur fearr leo ithir chailceach agus réigiúin the atá ar scáth ghaotha na mara. Tá an chuid theas de Beira Baixa ar cheann de na ceantair is mó a bhfuil fáil orthu. Níor glanadh fánaí iomairí grianchloichíte Beira Baixa ach cúpla bliain ó shin, agus go dtí sin ní raibh orthu ach scrobarnach. Ba mhaith a chuaigh na crainn ológ in oiriúint do na fánaí géara faoi scileach agus don ithir scaoilte chlochach. Ceann de na cleachtais saothraithe is coitianta in Beira Baixa is ea na hológa a bhuain de láimh nó trí chuaillí a úsáid chun iad a chroitheadh anuas ó na géaga, próiseas fadálach rianúil a dhéantar go mionchúiseach sna príomhcheantair saothraithe ológ.”

“Azeitona Galega da Beira Baixa”, a ullmhaítear agus a leasaítear trí úsáid a bhaint as modhanna a cuireadh ar aghaidh ó ghlúin go glúin agus atá fós in úsáid sa lá atá inniu ann, meastar gur táirge traidisiúnta é sa réigiún agus tá sé ina chuid thábhachtach d’aiste bia agus de gheilleagar na háite le fada an lá.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

https://tradicional.dgadr.gov.pt/images/prod_imagens/azeites/docs/CE_azeitona_galega_0722.pdf

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.