FÓGRA ÓN gCOIMISIÚN

maidir le faisnéis a bhaineann le rioscaí agus neamhchomhlíonadh i gcomhthéacs athbhreithnithe tréimhsiúla ar Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 ón gCoimisiún

(2022/C 265/01)

1. Réamhrá

San Fhógra seo ón gCoimisiún, mínítear na critéir agus na breithnithe ábhartha, i gcomhthéacs athbhreithnithe tréimhsiúla faoi Airteagal 12 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 ón gCoimisiún (1). Is é is cuspóir don Fhógra seo an próiseas a dhéanamh trédhearcach do shaoránaigh, d’oibreoirí gnó agus d’údaráis inniúla náisiúnta, san Aontas agus i gcríocha agus i dtríú tíortha óna ndéantar bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch iad faoi réir Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 a allmhairiú isteach san Aontas.

Tá sé i gceist leis an bhFógra seo cúnamh a thabhairt do shaoránaigh, d’oibreoirí gnó agus d’údaráis inniúla náisiúnta tuiscint níos fearr a fháil ar chur i bhfeidhm Airteagal 12 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793. Is í Cúirt Bhreithiúnais an Aontais amháin atá inniúil dlí an Aontais a léirmhíniú. Leis na tuairimí a léirítear san Fhógra seo, ní dhéantar réamhbhreith ar an seasamh a d’fhéadfadh an Coimisiún Eorpach a ghlacadh os comhair an Aontais agus os comhair na gCúirteanna náisiúnta.

2. Raon feidhme Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 leagtar síos rialacha maidir le méadú sealadach ar rialuithe oifigiúla agus ar bhearta éigeandála lena rialaítear teacht isteach san Aontas bia agus beatha áirithe nach de bhunadh ainmhíoch iad ó thríú tíortha áirithe, bunaithe ar na cumhachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 47(2)(b) agus in Airteagal 54(4) (a) agus (b) de Rialachán (AE) 2017/625 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), chomh maith le hAirteagal 53(1)(b) de Rialachán (AE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3).

Is é cuspóir Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 tomhaltóirí an Aontais a chosaint ar rioscaí aitheanta sláinte nó rioscaí atá ag teacht chun cinn, nó toisc go bhfuil fianaise ann ar neamhchomhlíonadh forleathan tromchúiseach reachtaíocht an Aontais maidir leis an slabhra agraibhia (féach Airteagal 1(2)(a) agus (c) de Rialachán (AE) 2017/625 maidir le bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch iad). Foráiltear le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 maidir le cur chuige comhchuibhithe i leith rialuithe oifigiúla maidir le bia agus beatha áirithe nach de bhunadh ainmhíoch iad a thagann isteach san Aontas agus tá sé beartaithe a áirithiú go gcuirfear reachtaíocht an Aontais maidir leis an slabhra agraibhia i bhfeidhm ar thráchtearraí den sórt sin.

Tráchtearraí de thionscnamh tríú tíortha atá faoi réir méadú sealadach ar rialuithe, ar bhearta éigeandála nó ar fhionraí teacht isteach san Aontas, tá siad liostaithe sna hIarscríbhinní a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793. Bunaítear minicíocht na seiceálacha céannachta agus fisiceacha ar thráchtearraí atá faoi réir méadú sealadach ar rialuithe agus ar bhearta éigeandála agus aird á tabhairt go háirithe ar an leibhéal riosca a bhaineann leis an nguais atá á breithniú, ar neamhchomhlíonadh arna mbrath ag údaráis inniúla sa mhargadh inmheánach le linn rialuithe oifigiúla, agus ar mhinicíocht iarbhír na ndiúltuithe teorann. Ag brath ar an nguais shonrach, beidh gá critéir éagsúla a chur san áireamh agus beidh ualach coibhneasta an chritéir difriúil freisin (féach ranna 3.1 agus 3.2.2 thíos).

Liostaítear sna hIarscríbhinní a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch ó thríú tíortha áirithe agus na bearta comhfhreagracha, mar a leanas:

Liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch iad ó thríú tíortha áirithe faoi réir méadú sealadach ar rialuithe oifigiúla ar theacht isteach dóibh san Aontas.

Liostaítear in Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 bia agus beatha faoi réir coinníollacha speisialta, e.g. an ceanglas maidir le deimhniú oifigiúil agus torthaí anailíse saotharlainne a chur ar fáil a rialaíonn a dteacht isteach san Aontas mar gheall ar an riosca éillithe ó mhiceatocsainí, lena n-áirítear aflatocsainí, iarmhair lotnaidicíde, peinteaclóraifeanól agus dé-ocsainí, agus ó thruailliú micribhitheolaíoch.

Liostaítear in Iarscríbhinn IIa a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch í agus a bhfuil a n-allmhairiú isteach san Aontas ar fionraí.

Bearta éigeandála atá in Iarscríbhinn II agus in Iarscríbhinn IIa de réir bhrí Airteagal 53 de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002.

Liostaítear tráchtearraí ar bhonn na nithe sea a leanas: a dtríú tír thionscnaimh, an tuairisc ar an tráchtearra, cód na hAinmníochta Comhcheangailte (AC) agus aicmiú Tharaif Chomhtháite an Aontais Eorpaigh (TARIC), agus an ghuais. D’fhéadfadh tráchtearraí ó thríú tír a bheith faoi réir méadú sealadach ar rialuithe oifigiúla agus/nó bearta éigeandála (ach amháin chun teacht isteach san Aontas a chur ar fionraí) i gcás níos mó ná guais amháin.

Le hAirteagal 12 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793, ceanglaítear ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar na liostaí a leagtar amach sna hIarscríbhinní ar bhonn rialta, agus nach faide ná sé mhí, i bhfianaise faisnéise nua a bhaineann le rioscaí agus le neamhchomhlíonadh. Ina theannta sin, i gcás riosca atá ag teacht chun cinn, nó i gcás ina bhfuil fianaise ann maidir le neamhchomhlíonadh forleathan tromchúiseach reachtaíocht an Aontais maidir leis an slabhra agraibhia, féadfar beart cosanta a fhorchur tráth ar bith mar fhreagairt ar rioscaí speisialta (an tráchtearra a liostáil in Iarscríbhinn I nó in Iarscríbhinn II) agus teacht isteach san Aontas a chur ar fionraí (liostú in Iarscríbhinn IIa) mar fhreagairt ar rioscaí atá ar tí tarlú, gan beann ar na hathbhreithnithe rialta

Glacfar na leasuithe is gá ar Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 58(2) de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 agus Airteagal 145(2) de Rialachán (AE) 2017/625.

D’fhéadfadh sé go mbeadh gá le hidirthréimhsí chun go dtiocfadh coinsíneachtaí tráchtearraí arna seoladh ón tír thionscnaimh isteach san Aontas sula dtiocfaidh leasú ar an Rialachán i bhfeidhm. Ligeann tréimhsí den sórt sin d’oibreoirí agus do thríú tíortha iad féin a chur in oiriúint do na ceanglais a bhunaítear leis an Rialachán lena leasaítear na tráchtearraí atá liostaithe sna hIarscríbhinní, agus, i gcás inar gá, do na húdaráis inniúla i dtríú tíortha córas deimhniúcháin a eagrú. I gcásanna áirithe, bunaithe ar an leibhéal riosca, ní fhéadfar foráil a dhéanamh maidir le hidirthréimhse.

3. Céimeanna an athbhreithnithe i gcomhréir le hAirteagal 12 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793

3.1. Guaiseanna a áirítear i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793

Liostaítear tráchtearraí ar bhonn tionscnaimh/cód AC/guaise.

Ní liosta uileghabhálach é liosta na nguaiseacha a d’fhéadfadh a bheith mar bhonn le rialuithe oifigiúla nó bearta éigeandála a mhéadú i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793. Faoi láthair, áirítear na guaiseacha seo a leanas, i measc nithe eile, sa Rialachán Cur Chun Feidhme:

(a) Micribhitheolaíoch: Salmonella;

(b) Ceimiceach: (i) Éilleáin: Aflatocsainí, peinteaclóraifeanól agus dé-ocsainí; (ii) Iarmhair lotnaidicídí: Iirmhair lotnaidicídí a liostaítear i gclár comhordaithe ilbhliantúil rialaithe an Chomhphobail arna ghlacadh ag an gCoimisiún i gcomhréir le hAirteagal 29(2) de Rialachán (CE) Uimh. 396/2005 (4), agus iarmhair eile lotnaidicídí, mar shampla aimíotras, nicitín, toilfeinpioráid, dé-aifeintiaúrón, déchófól, déthiacarbamáití, détheafúrán, folpéad, proclóras, tiafeanáit-meitil, tríbhóláit, aicéafáit, feantónáit, clórbúfam, foirmeiteanáit, próitiafos, carbafúrán, meitrifeanón; (iii) Guaiseacha eile: Ruaimeanna na Súdáine, ródaimín B, suilfítí, ciainíd, ocsaíd eitiléine.

Féadfar an liosta guaiseacha thuas a leathnú ag céim áirithe nuair is gá tráchtearraí áirithe ó thíortha áirithe a thabhairt isteach i gcás guaise ar leith, agus dá bhrí sin ní liosta uileghabhálach é an liosta a thugtar, ní luaitear ach guaiseacha reatha san Fhógra seo.

3.2. An fhaisnéis a bhailítear

Na foinsí faisnéise, an fhaisnéis a aisghabhtar agus an tréimhse thagartha chun faisnéis a bhailiú maidir le gach tráchtearra a bhfuil cur síos air thíos.

3.2.1 Foinsí faisnéise

Úsáidtear roinnt foinsí faisnéise chun an fhaisnéis is gá a bhailiú i gcomhthéacs an mheasúnaithe ar leasuithe féideartha ar Rialachán (AE) 2019/1793:

(a) Faisnéis a mhalartaítear idir an Coimisiún agus na Ballstáit – tograí le haghaidh liostaí nua de theaglamaí táirgí/guais, barúlacha, iarrataí ar leasuithe;

(b) Faisnéis a fhaightear ó thríú tíortha, gníomhaíochtaí arna ndéanamh ag tríú tíortha chun comhlíonadh cheanglais ábhartha an Aontais a áirithiú;

(c) Faisnéis maidir leis na rialuithe a rinne an Coimisiún i dtríú tíortha i gcomhréir le hAirteagal 120 de Rialachán (AE) 2017/625 – tuarascálacha iniúchóireachta;

(d) Faisnéis ón Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA);

(e) Taifid ar thorthaí rialuithe oifigiúla i gcóras TRACES-NT.

3.2.2 Faisnéis a aisghabhtar le haghaidh gach tráchtearra

(a) Torthaí rialuithe oifigiúla arna ndéanamh ag na Ballstáit ar thráchtearraí liostaithe, arna dtaifeadadh in TRACES-NT: (i) Líon iomlán na gcoinsíneachtaí bia agus beatha de thionscnamh nach de bhunadh ainmhíoch iad arna n-allmhairiú isteach san Aontas; (ii) Líon iomlán na seiceálacha céannachta agus fisiceacha arna ndéanamh ag údaráis inniúla na mBallstát ar choinsíneachtaí bia agus beatha nach de thionscnamh ainmhíoch iad arna n-allmhairiú isteach san Aontas; (iii) Líon iomlán na dtorthaí neamhfhabhracha rialaithe a braitheadh le linn seiceálacha fisiceacha (anailís saotharlainne) maidir leis an nguais shonrach a bhfuil an tráchtearra liostaithe ina leith; (iv) Céatadán de thorthaí neamhfhabhracha rialaithe i gcoibhneas le líon na seiceálacha céannachta agus fisiceacha ar choinsíneachtaí le haghaidh na guaise a bhfuil an tráchtearra liostaithe ina leith;

(b) Fógraí a cuireadh isteach sa Chóras Mear-Rabhaidh um Bia don Duine agus d’Ainmhithe (RASFF) agus sa Chóras um Chúnamh agus Comhar Riaracháin (AAC) agus i gcórais AAC in aghaidh calaois bia: líon na bhfógraí RASFF faoi chead thar teorainn isteach a dhiúltú agus líon na bhfógraí faoi neamhchomhlíonadh AAC agus fógraí calaoise bia AAC maidir le tionscnamh/táirge/guais;

(c) Toirteanna trádála le haghaidh tráchtearraí lena mbaineann arna soláthar ag EUROSTAT.

3.2.3 Tréimhse thagartha chun faisnéis a bhailiú

Is ionann an tréimhse thagartha don Choimisiún chun an fhaisnéis a thuairiscítear i bpointe 3.2.2. a bhailiú le haghaidh gach tráchtearra agus an seimeastar iomlán (sa bhliain roimhe nó le linn na bliana céanna) sula gcuirtear tús le próiseas athbhreithnithe nua. Téann an tréimhse thagartha (seimeastar) ó Eanáir go Meitheamh, agus ó Iúil go Nollaig i mbliain áirithe. Breithnítear forbairtí agus treochtaí níos déanaí i gcás ina bhfuil siad ábhartha i gcomhthéacs treochtaí sonracha a mheasúnú, d’fhonn cinneadh láneolach a áirithiú. I gcás tráchtearraí atá le liostú as an nua sna hIarscríbhinní, féadfar faisnéis ó sheimeastar éagsúla a chur san áireamh.

3.3. Anailís faisnéise

3.3.1. Céimeanna an phróisis anailíse faisnéise

Tosaíonn an próiseas athbhreithnithe rialta le bailiú na faisnéise ábhartha mar a thuairiscítear i bpointe 3.2.3 agus le hanailís ar an bhfaisnéis atá ar fáil. Pléitear torthaí anailíse, athbhreithniú ar thionscnamh/tráchtearra/guais agus leasuithe molta ar Iarscríbhinní le Ballstáit i meitheal de chuid an Bhuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha (PAFF). Cuirtear torthaí a chomhaontaítear leis na Ballstáit faoi bhráid an Bhuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha (PAFF) (5) le haghaidh tuairim ó na Ballstáit.

3.3.2. Breithnithe le haghaidh anailís faisnéise

Cuirtear roinnt tosca san áireamh agus measúnú á dhéanamh ar fhaisnéis arna bailiú le haghaidh leasuithe a d’fhéadfaí a dhéanamh ar Rialachán (AE) 2019/1793.

Tá anailís bunaithe ar an bhfaisnéis go léir a bailíodh mar atá luaite i bpointe 3.2.2. maidir le tráchtearra áirithe. Déantar measúnú cás ar chás ag brath ar an tionscnamh/tráchtearra/guais. Go háirithe, féadfar bearta a choimeád fiú má stadann an trádáil iarbhír, i gcás nach bhfuil aon fhianaise ann go bhfuil feabhas tagtha ar bhainistiú riosca, maidir leis an nguais ábhartha, leis an nguais ag áit tionscnaimh an tráchtearra agus, dá bhrí sin, leis an bhfaisnéis atá ar fáil, tá an baol ann go n-onnmhaireofar tráchtearraí neamhshábháilte chuig an Aontas fós.

Tá patrúin trádála séasúracha, treochtaí ama agus méid trádála i measc na bhfachtóirí a mheastar.

I gcás ina mbraitear saincheist a d’fhéadfadh a bheith sistéamach i dtríú tír, a théann níos faide ná na torthaí a bhaineann le freagracht oibreoirí aonair as chomhlíonadh a n-onnmhairí le rialacha an Aontais agus i gcás ina dtuairiscíonn na Ballstáit leibhéil neamhchomhlíonta nach bhfeabhsaíonn go suntasach, tugtar isteach freagairt chomhchuibhithe de réir a chéile, ag brath ar raon feidhme na faidhbe agus ar an mbainistíocht intuartha:

(a) liostú in Iarscríbhinn I/méadú ar mhinicíocht na seiceálacha ar tháirgí atá liostaithe cheana féin in Iarscríbhinn I (mar bheart a dhéanann difear d’oibreoirí a allmhairíonn coinsíneachtaí bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch iad isteach san Aontas agus go hindíreach sna tríú tíortha);

(b) liostú in Iarscríbhinn II/nuair a chuirtear freagracht shonrach ar údaráis inniúla tríú tíortha is onnmhaireoir trí oibleagáid a chur orthu tástáil ar bhonn tionscnaimh agus comhlíonadh coinsíneachtaí le rialacha an Aontais a dheimhniú, tugtar isteach coinníollacha speisialta allmhairiúcháin i gcás ina gcuirtear freagracht shonrach ar údaráis inniúla na dtríú tíortha is onnmhaireoir;

(c) liostú in Iarscríbhinn IIa/nuair is riosca tromchúiseach do shláinte an duine, do shláinte ainmhithe nó don chomhshaol bia nó beatha nach de bhunadh ainmhíoch í agus a allmhairítear isteach san Aontas, féadfar fionraí ar thráchtearraí áirithe isteach san Aontas a fhorchur mar an beart is déine, i ngeall ar shaincheisteanna sláinte tromchúiseacha/athfhillteacha agus/nó saincheisteanna sistéamacha gan réiteach.

3.4. Leasuithe a d’fhéadfadh teacht as anailís faisnéise

Tá na cinntí maidir le gach tráchtearra aonair bunaithe ar anailísí faisnéise agus ar phlé leis na Ballstáit le linn chruinnithe an Ghrúpa Oibre ar bhearta sealadacha le haghaidh allmhairiú bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch iad. Déantar an cinneadh cás ar chás do gach tráchtearra ar leith, ag cur san áireamh teaglaim ilfhachtóiriúil de ghuais, minicíocht an neamhchomhlíontachta, méideanna trádála, raon na faidhbe agus an réamhaisnéis maidir lena bhainistiú sásúil.

Is iad seo a leanas na cinntí a d’fhéadfadh a bheith ann maidir leis na hIarscríbhinní a ghabhann le Rialachán (AE) 2019/1793 a leasú:

(a) Tráchtearra a chur isteach in Iarscríbhinn;

(b) Tráchtearra a scriosadh ó Iarscríbhinn;

(c) Tráchtearra a scriosadh ó Iarscríbhinn amháin agus a bhogadh go hIarscríbhinn eile;

(d) Athruithe ar mhinicíocht na seiceálacha céannachta agus fisiceacha is gá ar theacht isteach san Aontas dóibh: Méadú nó laghdú. Socraítear minicíochtaí ag 5 %, 10 %, 20 %, 30 %, agus 50 %. D’fhéadfadh minicíocht na seiceálacha céannachta agus fisiceacha a bheith éagsúil ó chás go chéile ar mheascán de roinnt fachtóirí a thuairiscítear i bpointe 3.1 agus i bpointe 3.2 thuas, agus i gcomhaontú leis na Ballstáit le linn chruinnithe na Meithle.

3.5. Nós Imeachta

Cuirtear an dréachtghníomh leasaitheach, arna ullmhú ar bhonn na hanailíse faisnéise agus toradh an phlé leis na Ballstáit le linn chruinnithe na Meithle, faoi bhráid an Bhuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha (PAFF). Tar éis tuairim fhabhrach a fháil i vóta Choiste PAFF, déanann an Coimisiún an dréachtghníomh leasaitheach a ghlacadh agus a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh (IOAE). Sa tréimhse idir tuairim fhabhrach a fháil ó Choiste PAFF agus sula nglacfaidh an Coimisiún é, cuireann an Coimisiún an tríú tír lena mbaineann ar an eolas i litir faoi na hathruithe atá beartaithe (e.g. cuimsiú/díliostú ó Iarscríbhinní, athruithe ar mhinicíocht na seiceálacha céannachta agus fisiceacha) do na tráchtearraí atá liostaithe in Iarscríbhinní an dréachtghnímh leasaithigh. Tar éis fógra sláintíochta agus fíteashláintíochta (SPS) a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, cuirfidh an tAontas fógra sláintíochta agus fíteashláintíochta faoi bhráid na hEagraíochta Domhanda Trádála (EDT).

4. Gluais

AAC Is córas é an Córas um Chúnamh agus Comhar Riaracháin (AAC) arna fhorbairt agus arna bhainistiú ag an gCoimisiún ina malartaíonn baill Líonra Calaoise Bia an Aontais faisnéis. Is féidir le Ballstát dul i dteagmháil leis na húdaráis inniúla i mBallstát eile agus faisnéis a roinnt ar bhealach slán, rud a bhféadfadh gníomhaíochtaí riaracháin, smachtbhannaí riaracháin nó imeachtaí breithiúnacha teacht astu. Rinneadh é a chomhtháthú go hiomlán sa Chóras Mear-Rabhaidh um Bia agus Beatha (iRASFF) in 2020. Comhlíonadh Comhlíonadh na rialacha dá dtagraítear in Airteagal 1(2) de Rialachán (AE) 2017/625. Cód AC Is éard atá i gcód na hAinmníochta Comhcheangailte (cód AC) uirlis chun earraí a aicmiú a bhunaítear chun ceanglais na Comhtharaife Custaim agus ceanglais staidreamh an Aontais maidir le trádáil eachtrach a chomhlíonadh. Úsáidtear é go príomha nuair a dhéantar na hearraí a dhearbhú do chustam san Aontas, agus nuair a chinntear an ráta dleachta custaim a bhfuil feidhm aige. Freagraíonn sé don ainmníocht earraí, mar atá leagtha síos in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CEE) Uimh. 2658/87 ón gComhairle. Is éard atá ann ainmníocht an chórais chomhchuibhithe. Aicmiú TARIC Comhfhreagraíonn sé do tharaif chomhtháite de chuid an Aontais, bunaithe ar an ainmníocht chomhcheangailte. Is éard atá ann, inter alia, foranna breise, dá ngairtear “fo-cheannteidil TARIC”, a bhfuil gá leo don tuairisc ar earraí atá faoi réir bhearta sonracha an Aontais, agus na rátaí dleachta custaim agus muirir eile is infheidhme, mar atá sainmhínithe in Airteagal 2 de Rialachán (CEE) Uimh. 2658/87 ón gComhairle. Coinsíneacht Freagraíonn sé don chainníocht earraí arna gcumhdach ag an deimhniú oifigiúil céanna, an fianú oifigiúil céanna nó ag aon doiciméad eile, arna n-iompar ar an modh iompair céanna agus a thagann as an gcríoch chéanna nó as an tríú tír chéanna agus, cé is moite d’earraí atá faoi réir na rialacha dá dtagraítear i bpointe (g) d’Airteagal 1(2) de Rialachán (AE) 2017/625, ar den chineál céanna, den aicme chéanna nó den tuairisc chéanna iad, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(37) de Rialachán (AE) 2017/625. An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia Is gníomhaireacht Eorpach é an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) a bhunaigh an tAontas in 2002 faoi Rialachán (CE) Uimh. 178/2002. Tá sé freagrach as measúnú a dhéanamh ar rioscaí ar fud an tslabhra bia, agus as comhairle eolaíoch neamhspleách a chur ar fáil do na cinnteoirí a rialaíonn sábháilteacht bia san Aontas. Feidhmíonn sé go neamhspleách ar na hinstitiúidí reachtacha agus feidhmiúcháin Eorpacha (an Coimisiún, an Chomhairle, agus an Pharlaimint) agus ar Bhallstáit an Aontais. Teacht isteach san Aontas An ghníomhaíocht chun earraí a thabhairt isteach i gceann de na críocha a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2017/625 ó áiteanna lasmuigh de na críocha sin, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(40) den Rialachán seo. AE an tAontas Eorpach EUROSTAT Is é Eurostat oifig staidrimh an Aontais. Comhordaíonn sé gníomhaíochtaí staidrimh ar leibhéal an Aontais agus soláthraíonn sé staidreamh agus sonraí ardcháilíochta faoin Aontas. Bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch iad Tagraíonn na focail “bia agus beatha de thionscnamh ainmhithe” do “bia”, is é sin le rá aon substaint nó táirge, bíodh sí nó sé próiseáilte, próiseáilte go páirteach nó neamhphróiseáilte, atá ceaptha lena n-ionghabháil ag daoine, nó a mbeifí ag súil leis go réasúnta go ndéanfaidh daoine iad a ionghabháil mar a shainmhínítear in Airteagal 2 de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002; agus ciallaíonn “beatha” aon substaint nó táirge, lena n-áirítear breiseáin, bídís próiseáilte, próiseáilte go páirteach nó neamhphróiseáilte, atá beartaithe lena n-úsáid mar bheatha d’ainmhithe de bhéal, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(4) de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002, ar de thionscnamh plandaí iad (e.g. torthaí agus glasraí, spíosraí, tae), nó de thionscnamh neamhainmhithe ar bith eile, amhail mianraí (salann). Guais Aon oibreán nó riocht a d’fhéadfadh tionchar díobhálach a imirt ar shláinte an duine, ainmhithe nó plandaí, nó ar leas ainmhithe nó ar an gcomhshaol, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(23) de Rialachán (AE) 2017/625. Allmhairiú bia agus beatha Le hallmhairiú bia agus beatha, tagraítear do bhia agus beatha nach de thionscnamh ainmhíoch iad agus a bheartaítear a chur ar mhargadh an Aontais nó a bheartaítear d’úsáid phríobháideach nó do thomhailt phríobháideach laistigh de chríoch chustaim an Aontais. Rialuithe oifigiúla Sainmhínítear rialuithe oifigiúla in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2017/625 mar ghníomhaíochtaí a dhéanann na húdaráis inniúla, nó na comhlachtaí tarmligthe nó na daoine nádúrtha ar tarmligeadh cúraimí áirithe i ndáil le rialú oifigiúil chucu i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/625, chun a fhíorú (a) an gcomhlíonann na hoibreoirí an Rialachán sin agus na rialacha dá dtagraítear in Airteagal 1(2); agus (b) go gcomhlíonann ainmhithe nó táirgí na ceanglais a leagtar síos sna rialacha dá dtagraítear in Airteagal 1(2), lena n-áirítear maidir le deimhniú oifigiúil nó fianú oifigiúil a eisiúint. IOAE Is í Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh (IOAE) an iris taifid atá ag an Aontas Eorpach. PAFF Ionadaithe ó na Ballstáit go léir atá ar an mBuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha (CoistePAFF) agus tá ionadaí ón gCoimisiún i gceannas air, agus tá ról lárnach aige maidir lena áirithiú go bhfuil bearta an Aontais maidir le sábháilteacht bia agus beatha, sláinte agus leas ainmhithe, chomh maith le sláinte plandaí, praiticiúil agus éifeachtach. Tugann sé tuairimí faoi dhréachtbhearta a bhfuil sé ar intinn ag an gCoimisiún a ghlacadh. Clúdaíonn sainordú Choiste PAFF slabhra iomlán an tsoláthair bia – ó shaincheisteanna sláinte ainmhithe ar an bhfeirm go dtí an táirge ar bhord an tomhaltóra – ag cabhrú leis an Aontas déileáil go héifeachtach le rioscaí sláinte ag gach céim den slabhra táirgthe. Cur ar an margadh Is é an sainmhíniú atá ar chur ar an margadh i bpointe (8) d’Airteagal 3 de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 gurb ionann bia nó beatha a shealbhú chun críche díola, lena n-áirítear tairiscint le haghaidh díola nó aon chineál eile aistrithe, bídís saor in aisce nó ná bíodh, agus díol, dáileadh, agus cineálacha eile aistrithe iad féin. RASFF Bunaítear an Córas Mear-Rabhaidh um Bia agus Beatha (RASFF) le hAirteagal 50 de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 mar chóras mear-rabhaidh chun riosca díreach nó indíreach do shláinte an duine, a thagann ó bhia nó ó bheatha, a fhógairt agus comhfhreagraíonn sé do líonra a bhfuil baint ag Ballstáit an Aontais leis, an Coimisiún mar chomhalta agus mar bhainisteoir an chórais, EFSA. Baineann sé freisin le stáit Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) agus le hÚdarás Faireacháin CSTE. Sainítear na cineálacha éagsúla fógraí in Airteagal 2 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1715 ón gCoimisiún. Leagtar síos leis an Rialachán sin freisin bearta cur chun feidhme maidir le hoibriú éifeachtúil an RASFF. Baineann na fógraí RASFF a aicmítear mar dhiúltú teorann le coinsíneachtaí ábhair a bhíonn i dteagmháil le bia, beatha nó bia ar dhiúltaigh údarás inniúil dóibh teacht isteach san Aontas ag post teorann laistigh den Aontas de bharr riosca do shláinte an duine, do shláinte ainmhithe nó don chomhshaol. Riosca Feidhm den dóchúlacht go n-imreofar tionchar díobhálach ar shláinte an duine, ar leas ainmhithe nó ar an gcomhshaol agus de dhéine an tionchair sin, toisc guais a bheith ann, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(24) de Rialachán (AE) 2017/625. SPS Sláintíocht agus fíteashláintíocht (SPS) TRACES-NT Is é an Córas um Rialú Trádla agus um Shaineolaithe (TRACES) ardán ilteangach ar líne an Choimisiúin um dheimhniúchán sláintíochta agus fíteashláintíochta, ar ardán é a thacaíonn le hallmhairiú ainmhithe, táirgí ainmhithe, bia agus beatha nach de bhunadh ainmhíoch agus plandaí iad isteach san Aontas, agus trádáil laistigh den Aontas agus onnmhairí ainmhithe agus táirgí áirithe ainmhithe san Aontas. Is éard atá i gceist le heisiúint nua na huirlise dá ngairtear TRACES New Technology (TRACES-NT) cleachtais deimhniúcháin leictreonacha trína chur ar chumas údaráis inniúla an Aontais agus tríú tíortha doiciméid agus deimhnithe oifigiúla a stampáil go digiteach nó cinneadh arna dhéanamh i leith coinsíneachta a shíniú, agus, ar an gcaoi sin, úsáid an deimhnithe páipéir a chur as feidhm. EDT Pléann an Eagraíocht Dhomhanda Trádála (EDT) le rialacha domhanda na trádála idir náisiúin. Is é an phríomhfheidhm atá aige a áirithiú go mbeidh na sreafaí trádála chomh réidh, chomh intuartha agus chomh saor agus is féidir. Faoi EDT, luaitear i gComhaontú SPS gur cheart do thíortha fógra a thabhairt maidir le hathruithe ar a mbearta SPS. Is éard atá i mbearta SPS aon bheart a chuirtear i bhfeidhm (i) chun beatha an duine nó sláinte ainmhithe a chosaint ar rioscaí a eascraíonn as breiseáin, as éilleáin, as tocsainí nó as orgánaigh a eascraíonn as galair i mbianna, i ndeochanna nó in ábhair bheatha; (ii) beatha nó sláinte an duine a chosaint ar rioscaí ó ghalair a iompraíonn ainmhithe, plandaí nó táirgí uathu, nó ó theacht isteach, ó bhunú nó ó leathadh lotnaidí; (iii) beatha ainmhithe nó plandaí nó sláinte ainmhithe nó plandaí a chosaint ar rioscaí a éiríonn as teacht isteach, bunú nó leathadh lotnaidí, galar, orgánach a iompraíonn galair nó orgánach a bhíonn ina gcúis le galair; nó (iv) cosc nó teorainn a chur le damáiste eile ó theacht isteach, ó bhunú nó ó leathadh lotnaidí. Luaitear an méid seo a leanas sa chomhaontú: “Áirítear le bearta sláintíochta nó fíteashláintíochta na dlíthe, na foraitheanta, na rialacháin, na ceanglais agus na nósanna imeachta ábhartha go léir lena n-áirítear, inter alia, critéir na dtáirgí deiridh; Próisis agus modhanna táirgthe; Nósanna imeachta maidir le tástáil, cigireacht, deimhniú agus formheas; Cóireálacha coraintín lena n-áirítear ceanglais ábhartha a bhaineann le hiompar ainmhithe nó plandaí, nó leis na hábhair is gá chun go mairfidh siad agus iad á n-iompar; forálacha maidir le modhanna ábhartha staidrimh, nósanna imeachta samplála agus modhanna measúnaithe riosca; agus ceanglais maidir le pacáistiú agus lipéadú a bhaineann go díreach le sábháilteacht bia.” Le Comhaontú SPS, ceanglaítear ar thíortha fógra a thabhairt do EDT faoi rialacháin nua sláintíochta agus fíteashláintíochta atá beartaithe nó modhnuithe ar rialacháin atá ann cheana nuair a dhéantar an méid seo a leanas: (i) nach ann do chaighdeán, treoirlíne nó moladh idirnáisiúnta, nó; (ii) nach ionann go substaintiúil an t-ábhar a bheidh i rialachán SPS beartaithe agus an t-inneachar a bheidh i gcaighdeán, i dtreoirlíne nó i moladh idirnáisiúnta, agus, sa dá chás, más rud é; (iii) go bhféadfadh éifeacht shuntasach a bheith ag an rialachán ar thrádáil tíortha eile.

(1) Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1793 ón gCoimisiún an 22 Deireadh Fómhair maidir le méadú sealadach ar rialuithe oifigiúla agus ar bhearta éigeandála lena rialaítear earraí áirithe ó thríú tíortha áirithe teacht isteach san Aontas lena gcuirtear chun feidhme Rialachán (AE) 2017/625 agus (CE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 277, 29.10.2019, lch. 89).

(2) Rialachán (AE) 2017/625 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Márta 2017 maidir le rialuithe oifigiúla agus gníomhaíochtaí oifigiúla eile arna ndéanamh lena áirithiú go gcuirtear i bhfeidhm dlí an bhia agus na beatha, rialacha maidir le sláinte agus leas ainmhithe, sláinte plandaí agus táirgí cosanta plandaí, lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 999/2001, (CE) Uimh. 396/2005, (CE) Uimh. 1069/2009, (CE) Uimh. 1107/2009, (AE) Uimh. 1151/2012, (AE) Uimh. 652/2014, (AE) 2016/429 agus (AE) 2016/2031 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (CE) Uimh. 1/2005 agus Rialachán (CE) Uimh. 1099/2009 ón gComhairle agus Treoracha 98/58/CE, 1999/74/CE, 2007/43/CE, 2008/119/CE agus 2008/120/CE ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialacháin (CE) Uimh. 854/200 agus (CE) Uimh. 882/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoracha 89/608/CEE, 89/662/CEE, 90/425/CEE, 91/496/CEE, 96/23/CE, 96/93/CE agus 97/78/CE ón gComhairle agus Cinneadh 92/438/CEE ón gComhairle (Rialachán maidir le Rialuithe Oifigiúla) (IO L 95, 7.4.2017, lch. 1).

(3) Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2002 lena leagtar síos na prionsabail agus na ceanglais ghinearálta atá i ndlí an bhia, lena mbunaítear an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia agus lena leagtar síos nósanna imeachta i gcúrsaí sábháilteachta bia (IO L 31, 1.2.2002, lch. 1).

(4) Rialachán (CE) Uimh. 396/2005 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Feabhra 2005 maidir le huasleibhéil iarmhar lotnaidicídí i mbia agus i mbeatha de bhunadh plandaí nó de bhunadh ainmhíoch nó ar bhia agus ar bheatha den sórt sin, agus lena leasaítear Treoir 91/414/CEE ón gComhairle (IO L 70, 16.3.2005, lch. 1).

(5) Coistí PAFF (europa.eu)