Foilsiú teachtaireachta maidir le leasú caighdeánach a fhormheas, ar leasú ar shonraíocht táirge atá ann le haghaidh ainm in earnáil an fhíona, dá dtagraítear in Airteagal 17(2) agus (3) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/33 ón gCoimisiún

(2022/C 450/11)

Foilsítear an teachtaireacht seo i gcomhréir le hAirteagal 17(5) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/33 ón gCoimisiún (1).

FORMHEAS LEASAITHE CHAIGHDEÁNAIGH A CHUR IN IÚL

“Arbois”

PDO-FR-A0994-AM01

Dáta teachtaireachta: 28.9.2022

TUAIRISC AR AN LEASÚ FORMHEASTA AGUS CÚISEANNA LEIS

1. Limistéar geografach

I bpointe 1(a) agus (b) de Roinn IV de Chaibidil I den tsonraíocht táirge, cuireadh na focail “déantar” in ionad na bhfocal “cuirtear i gcrích” agus cuireadh na focail “ar bhonn chód geografach oifigiúil 2021” isteach i ndiaidh “Jura”.

Leis an leasú eagarthóireachta sin, ligtear don limistéar geografach a bheith aitheanta le tagairt do leagan 2021 den Chód Geografach Oifigiúil, a choinníonn an Institiúid Náisiúnta Staidrimh agus Staidéar Eacnamaíoch (INSEE) cothrom le dáta agus a thugann deimhneacht dhlíthiúil don sainiú ar an limistéar geografach.

Tugadh liosta na mbardas atá sa limistéar geografach agus a n-ainmneacha cothrom le dáta gan aon athrú do theorainn an limistéir gheografaigh i gcomhréir leis na hathruithe riaracháin a rinneadh ar an gCód Geografach Oifigiúil.

Leasaíodh pointe 6 doiciméad aonair.

Cuireadh abairt freisin le pointe 1 de Roinn IV ina mínítear go bhfuil léarscáileanna a chumhdaíonn an limistéar geografach ar fáil ar shuíomh gréasáin INAO.

2. Limistéar díreach in aice láimhe

I bpointe 3(a) de Roinn IV de Chaibidil I den tsonraíocht, cuireadh na focail “bunaithe ar Chód Geografach Oifigiúil 2021” isteach i ndiaidh “na bardais seo a leanas”.

Leis an leasú eagarthóireachta seo is féidir an limistéar atá díreach in aice láimhe a shainaithint le tagairt do leagan 2021 den Chód Geografach Oifigiúil, arna fhoilsiú ag INSEE.

Leis an tagairt seo cuirtear isteach an sainmhíniú ar an limistéar atá díreach in aice láimhe slán ó thaobh an dlí de.

Rinneadh liosta na mbardas lena ndéantar an ceantar atá díreach in aice láimhe, lena n-áirítear a n-ainmneacha, a thabhairt cothrom le dáta, gan athrú a dhéanamh ar an teorainn, chun na hathruithe riaracháin a rinneadh a chur san áireamh.

Leasaíodh an roinn den doiciméad aonair dar teideal “Coinníollacha breise”.

3. Cineálacha fíniúna

Faoi phointe 1 de Roinn V de Chaibidil I den tsonraíocht táirge, cuireadh na cineálacha seo a leanas a mheastar gur díol spéise iad ar chúiseanna a bhaineann le hoiriúnú don athrú aeráide Aligoté B, Chenin B, Enfariné B, Marsanne B, Roussane B, Sacy B, Béclan N, Franc Noir de Haute-Saône N agus Gamay N leis an liosta sin de chineálacha atá údaraithe chun na fíonta seo a leanas a tháirgeadh:

— Fíonta geala socra: Aligoté B, Chenin B, Enfariné N, Marsanne B, Roussane B agus Sacy B;

— Fíonta dearga socra agus fíonta rosé socra: Béclan N, Enfariné N, Franc Noir de Haute-Saône N agus Gamay N

— Fíonta socra ar féidir iad a lipéadú mar “vin jaune” [fíon buí]: Enfariné N.

Chinn coiste inniúil náisiúnta na hInstitiúide Náisiúnta um Thionscnamh agus Cáilíocht (INAO) an rogha a údarú, maidir le sonrúcháin a chuireann iarratas isteach, cineálacha leasa a thabhairt isteach chun oiriúnú don athrú aeráide nó d’ionchais shochaíocha maidir le táirgí cosanta barr a úsáid.

Is féidir leis na cineálacha fíonchaor sin, a thagann i bpáirt ó réigiún Jura, a bheith ina sócmhainn i gcomhthéacs an téimh dhomhanda. Tá cuid díobh déanach chun aibiú agus ligtear leo chun oiriúnú don riosca seaca, agus soláthraíonn cineálacha eile aigéadacht agus dá bhrí sin táirgtear fíonta níos cothroime leo. Tá na cineálacha sin chomh frithsheasmhach ar a laghad in aghaidh galair agus atá na cineálacha atá údaraithe cheana féin faoin ainmniú. Tá sé i gceist freisin na cineálacha sin a thabhairt isteach chun cur le saintréithe na bhfíonta a chumhdaítear faoin ainmniú.

Ní bhaineann an leasú seo leis an doiciméad aonair.

4. Rialacha maidir le codanna plandála

I bpointe 2 de Roinn V de Chaibidil I den tsonraíocht táirge, cuireadh foráil isteach lena sonraítear go bhfuil an chuid de chineálacha leasa chun críocha an oiriúnaithe teoranta do 5 % de chineálacha fíonchaor an ghabháltais agus tá feidhm aige sin maidir le gach dáileacht a tháirgeann fíon STFC.

Ní bhaineann an leasú seo leis an doiciméad aonair.

5. Rialacha prúnála

I bpointe 1(b) de Roinn VI de Chaibidil I den tsonraíocht, leasaíodh na forálacha maidir le prúnáil fíniúnacha chun na cineálacha leasa chun críocha oiriúnaithe a chur san áireamh.

Sa doiciméad aonair, rinneadh an roinn maidir le “Cleachtais fíoneolaíocha shonracha” a nuashonrú dá réir sin.

6. Rialacha ginearálta maidir le saothrú fíniúna

Le pointe 1(f) de Roinn VI de Chaibidil I den tsonraíocht, déantar méid an leasacháin nítrigine mianraí a theorannú go 40 aonad in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana chun tionchar na bhfíonghort ar an gcomhshaol a theorannú.

Ní dhéanann an leasú sin difear don doiciméad aonair.

7. Cleachtais eile a bhaineann le barra

Ceanglaítear le pointe 2 de Roinn VI de Chaibidil I den tsonraíocht go mbainisteofar an fásra ar dháileachtaí le fána os cionn 15 %, cibé acu a cuireadh nó a féinsílíodh iad, ar mhodhanna meicniúla nó fisiceacha ar gach dara sraith ar a laghad, ionas go gcaomhnófar saintréithe fisiceacha agus bitheolaíocha an chomhshaoil. Cuirtear an fhoráil sin in ionad an tsriain ar fhad na sraitheanna le haghaidh dáileachtaí le fána os cionn 15 %.

Ní bhaineann an leasú seo leis an doiciméad aonair.

8. Buaint

I bpointe 1(a) de Roinn VII de Chaibidil I den tsonraíocht, scriosadh an fhoráil maidir leis an dáta a shocrú chun tús a chur leis an mbuaint. Scriosadh an fhoráil sin toisc go dtugtar le fios sa tsonraíocht íosmhéid siúcra na bhfíonchaora tráth na buainte, rud a chuireann ar chumas táirgeoirí buaint ag an am ceart i gcomhthéacs dálaí aimsire áirithe na bliana sin agus a suímh gheografaigh.

Ní bhaineann an leasú seo leis an doiciméad aonair.

9. Táirgeacht

Faoi phointe 2(a) de Roinn VIII de Chaibidil I den tsonraíocht, méadaíodh an uastáirgeacht le haghaidh fíonta geala socra ó 72 go 78 hl/ha. Leis an leasú sin, beidh saothróirí fíona in ann tairbhe a bhaint as blianta ina bhfuil an bhuaint go maith, ós rud é go bhfuil an mheántáirgeacht fhoriomlán ag laghdú.

Leasaíodh an doiciméad aonair faoin gceannteideal “Uastáirgeacht”.

10. Meascáin de chineálacha fíonchaoire

Luaitear i bpointe 1(a) de Roinn IX de Chaibidil I nach bhféadfaidh cineálacha leasa chun críche an oiriúnaithe a bheith, le chéile nó ar leithligh, mar níos mó ná 10 % de mheascán deiridh na bhfíonta.

Ní dhéanann an leasú sin difear don doiciméad aonair.

11. Scaipeadh idir trádstórais údaraithe

Scriosadh pointe 5(b) de roinn IX de Chaibidil I den tsonraíocht, maidir leis an dáta ónar féidir na fíonta a iompar idir stórais údaraithe.

Chun go bhféadfar fíon a aistriú go luath, go háirithe chuig trádálaithe, scriosadh an dáta ónar féidir fíonta a iompar idir stórais údaraithe.

Leasaíodh teideal phointe 5 de roinn IX trí na focail “iompar táirgí agus” a bhaint.

Scriosadh teideal phointe 5(a) de Roinn IX.

Ní dhéanfaidh na leasuithe seo difear don doiciméad aonair.

12. Nasc leis an limistéar geografach

I bpointe 3 de Roinn X de Chaibidil I den tsonraíocht, scriosadh na focail “fad teoranta na rónna” anois. Tá an leasú sin i gcomhréir leis an leasú ar phointe 2 “Cleachtais saothraithe eile” i Roinn VI de Chaibidil I den tsonraíocht.

Leasaíodh an roinn “Nasc leis an limistéar geografach” den doiciméad aonair.

13. Ceanglais maidir le dearbhú

I bpointe 2 de Roinn I de Chaibidil II den tsonraíocht, leasaíodh dáta deiridh an dearbhaithe éilimh chun go mbeidh sé i gcomhthráth leis an sprioc-am don dearbhú buainte.

Ní dhéanann an leasú sin difear don doiciméad aonair.

14. Na príomhphointí atá le seiceáil agus modhanna meastóireachta

I Roinn I de Chaibidil III den tsonraíocht, leasaíodh tábla na bpríomhphointí atá le seiceáil chun na rialacha nua maidir le dréachtú a chur san áireamh.

Ní dhéanfaidh na leasuithe seo difear don doiciméad aonair.

15. Tagairt don chomhlacht cigireachta

I Roinn II de Chaibidil III den tsonraíocht, tugadh seoladh an chomhlachta cigireachta dá dtagraítear sa chéad mhír cothrom le dáta.

Scriosadh an dara mír ina luaitear an comhlacht cigireachta chun na rialacha nua maidir le dréachtú don roinn seo de na sonraíochtaí a chomhlíonadh.

Leasaíodh an tríú mír agus scriosadh an ceathrú mír chun na rialacha nua maidir le dréachtú a léiriú.

Ní dhéanfaidh na leasuithe seo difear don doiciméad aonair.

DOICIMÉAD AONAIR

1. Ainm(neacha)

Arbois

2. Cineál táisc gheografaigh

STFC – Sonrúchán Tionscnaimh Faoi Chosaint

3. Catagóirí na dtáirgí fíniúna

1. Fíon

15. Fíon a dhéantar as fíonchaora rísínithe

4. Tuairisc ar an bhfíon nó ar na fíonta

1. Fíonta geala neamhcharbónáitithe

TUAIRISC ACHOMAIR I SCRÍBHINN

Is dea-shampla iad na fíonta geala den úire, lena ngabhann blas de bholaithe torthaí go minic, chomh maith le fo-thoin de mhianraí agus breochloch. Bíonn neart alcóil nádúrtha íosta de 10,5 % de réir toirte ag na fíonta geala. Ní bhíonn neart alcóil iomlán de réir toirte na bhfíonta tar éis saibhrithe níos mó ná 14 %. Ag céim an bhuidéalaithe agus tráth a chuirtear ar an margadh miondíola iad, bíonn cion siúcra choipigh (glúcós agus fruchtós) de 3 ghram in aghaidh an lítir nó níos lú ag na fíonta.

Tá na saintréithe anailíseacha eile mar a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais Eorpaigh iad.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (mar % den toirt) Íosmhéid nirt alcóil iarbhír (mar % den toirt) Íosmhéid aigéadachta iomláine Aigéadacht luaineach uasta (ina milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (ina milleagraim in aghaidh an lítir)

2. Fíonta dearga socra agus fíonta rosé socra

TUAIRISC ACHOMAIR I SCRÍBHINN

Is saintréith de na fíonta dearga agus rosé í an chastacht aramatach iontach a bhaineann leo. Maidir leis an gcineál Poulsard N, cineál as a táirgtear na fíonta seo, go háirithe laistigh den bhardas de Pupillin, agus speisialtóireacht aige i dtáirgeadh fíona dheirg, tugann sé dath éadrom an rúibín agus boladh torthaí do na fíonta. Leis an gcineál Pinot Noir N, bíonn an dath níos dorcha agus cuireann an chumhracht torthaí dearga i gcuimhne. Maidir leis an gcineál “Trousseau N”, bíonn níos mó tainniní sna fíonta a dhéantar as, uaireanta bíonn an dath ar na fíonta níos déine agus boladh de bholaithe ainmhithe orthu go minic. De réir mar a aibíonn na fíonta dearga (nó rosé), is minic a fhorbraíonn an chumhracht ina nótaí de chasarnach, húmas agus beacáin. Tá neart alcóil nádúrtha íosta de réir toirte de 10 % ag na fíonta dearga agus rosé. Ní bhíonn an neart alcóil iomlán de réir toirte atá ag na fíonta tar éis saibhrithe níos mó ná 13,5 %. Ag céim an bhuidéalaithe agus tráth a chuirtear ar an margadh miondíola iad, bíonn cion aigéid mhalaigh de 0,4 gram in aghaidh an lítir nó níos lú ag na fíonta dearga. Ag céim an bhuidéalaithe agus tráth a chuirtear ar an margadh miondíola iad, bíonn cion siúcra choipigh (glúcós agus fruchtós) de 3 ghram in aghaidh an lítir nó níos lú ag na fíonta.

Tá na saintréithe anailíseacha eile mar a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais Eorpaigh iad.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (mar % den toirt) Íosmhéid nirt alcóil iarbhír (mar % den toirt) Íosmhéid aigéadachta iomláine Aigéadacht luaineach uasta (ina milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (ina milleagraim in aghaidh an lítir)

3. Fíonta ar a dtugtar “fíon tuí” go traidisiúnta

TUAIRISC ACHOMAIR I SCRÍBHINN

Is fíon milis é fíon lena ngabhann an téarma “vin de paille”, nó fíon tuí, a fhorbraíonn bolaithe de thorthaí milse, atá cosúil le prúnaí nó oráiste milis, nó mil. Athraíonn cumhracht agus blasanna an fhíona seo, ní hamháin de réir a dtionscnaimh ach freisin ag brath ar na cineálacha fíonchaoire óna dtáirgtear é agus ar shaineolas an táirgeora nó an mháistirfíoncheannaí ábhartha. Bíonn neart íosta alcóil iarbhír de réir toirte 14 % agus neart alcóil iomlán de réir toirte nach lú ná 19 % ag fíonta a bhfuil an téarma traidisiúntavin de paille acu. Ag céim an bhuidéalaithe agus tráth a chuirtear ar an margadh miondíola iad, bíonn cion aigéadachta so-ghalaithe níos lú ná 25 mhilleachoibhéis in aghaidh an lítir ag fíontavin de paille.

Tá na saintréithe anailíseacha eile mar a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais Eorpaigh iad.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (mar % den toirt) Íosmhéid nirt alcóil iarbhír (mar % den toirt) Íosmhéid aigéadachta iomláine Aigéadacht luaineach uasta (ina milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (ina milleagraim in aghaidh an lítir)

4. Fíonta a dtugtar tuairisc orthu go traidisiúnta mar vin jaune [fíon buí]

TUAIRISC ACHOMAIR I SCRÍBHINN

Is iad an “blas buí” neamh-inchomparáide agus casta, an meascán aramatach de ghallchnónna, úlla, torthaí milse agus spíosraí agus a dhath órdhonn dian na saintréithe is mó atá i gceist le fíon lena ngabhann an téarma “vin jaune”. Tá neart alcóil nádúrtha íosta de réir toirte de 10,5 % ag na fíonta “Vin jaune”. Ag céim an bhuidéalaithe agus tráth a chuirtear ar an margadh miondíola iad, bíonn cion siúcra choipigh (glúcós agus fruchtós) de 3 ghram in aghaidh an lítir nó níos lú ag na fíonta.

Tá na saintréithe anailíseacha eile mar a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais Eorpaigh iad.

Saintréithe anailíseacha ginearálta Neart alcóil iomlán uasta (mar % den toirt) Íosmhéid nirt alcóil iarbhír (mar % den toirt) Íosmhéid aigéadachta iomláine Aigéadacht luaineach uasta (ina milleachoibhéisí in aghaidh an lítir) Dé-ocsaíd sulfair iomlán uasta (ina milleagraim in aghaidh an lítir)

5. Cleachtais fíonóireachta

5.1. Cleachtais fíoneolaíocha shonracha

1.

An modh saothraithe

— Is é an dlús plandála íosta le haghaidh na fíniúnacha ná 5 000 planda in aghaidh an heicteáir, cé is moite d’fhíniúnacha a chuirtear ar léibhinn. I gcás fíniúnacha nach bhfuil curtha ar léibhinn, agus i gcás léibhinn a bhfuil níos lú ná dhá shraith fíniúnacha orthu, tá achar uasta de 2 m2 ar fáil do gach planda. Déantar an t-achar sin a ríomh tríd an achar idir rónna agus an spásáil idir plandaí i ngach ró a iolrú. Níor cheart don fhad idir na sraitheanna d’fhíniúnacha a bheith níos mó ná 2 mhéadar.

— Ní cheadaítear ach prúnáil Guyot ar ghas amháin nó prúnáil dhúbailte Guyot agus prúnáil mheasctha (atá treoraithe le bheith ina cordon de Royat);

— Le haghaidh na gcineálacha a leanas: Chardonnay B, Poulsard N, Savagnin B, Trousseau N, Aligoté B, Chenin B, Enfariné N, Marsanne B, Roussane B, Sacy B, Béclan N, Franc Noir de Haute-Saône N agus Gamay N, tá an líon bachlóg níos lú ná nó cothrom le 20 bachlóg in aghaidh na fíniúna agus 120 000 bachlóg in aghaidh an heicteáir. Agus iad prúnáilte go Guyot amháin nó Guyot dúbailte, is é 10 mbachlóg an líon uasta bachlóg ar an gcána, le huasmhéid de dhá spor le 2 bhachlógar ar gach ceann díobh.

— Maidir le cineál Pinot Noir N, tá an líon bachlóg níos lú ná nó cothrom le 80 000 bachlóg in aghaidh an heicteáir. Agus iad prúnáilte go Guyot amháin nó Guyot dúbailte, is é 8 mbachlóg an líon uasta bachlóg ar an gcána, le huasmhéid de dhá spor le 2 bhachlógar ar gach ceann díobh.

— Is as fíonchaora a bhuantar de láimh i mbaisceanna a dhéantar na fíonta atá incháilithe chun an téarma traidisiúnta “vin de paille” a bheith orthu.

2.

Cleachtas fíoneolaíocha sonrach

Ní fhéadfaidh an neart alcóil foriomlán de réir toirte tar éis an saibhrithe a bheith níos mó ná 13,5 % le haghaidh fíonta dearga agus fíonta rosé agus 14 % le haghaidh fíonta geala.

Toirmisctear an gualach fíoneolaíocha a úsáid agus fíonta rosé á ndéanamh, bíodh sé leis féin nó measctha in ullmhúcháin. Tá cosc ar sceallóga adhmaid chun na fíonta a thabhairt chun cineáil.

Ceadaítear teicnící laghdúcháin ar úrfhíon le haghaidh fíonta dearga. Tá an ráta uasta maidir le tiúchan páirteach socraithe ag 10 %. Chomh maith leis na forálacha thuas, ní mór do na cleachtais fíoneolaíocha a ghlactar le haghaidh na bhfíonta na ceanglais a chomhlíonadh a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais agus leis an gCód Tuaithe agus Iascach.

5.2. Uastáirgeacht

1. Fíonta geala neamhcharbónáitithe 78 heictilítear in aghaidh an heicteáir

2. Fíonta dearga socra agus fíonta rosé socra 66 heictilítear in aghaidh an heicteáir

3. Fíonta a dtugtar tuairisc orthu go traidisiúnta mar “vin de paille” [fíon tuí] 20 heictilítear in aghaidh an heicteáir

6. Limistéar geografach críochaithe

a) Déantar na fíonchaora a bhuain agus déantar na fíonta a tháirgeadh, a fhorbairt agus a aoisiú sna bardais seo a leanas de chuid roinn Jura, bunaithe ar Chód Geografach Oifigiúil 2021: Abergement-le-Grand, Arbois, Les Arsures, Mathenay, Mesnay, Molamboz, Montigny-lès-Arsures, Les Planches-près-Arbois, Pupillin, Saint-Cyr-Montmalin, Vadans agus Villette-lès-Arbois.

b) Maidir leis an sonrúchán geografach breise “Pupillin”, baintear na fíonchaora agus déantar na fíonta a tháirgeadh, a fhorbairt agus a aoisiú sa bhardas seo a leanas de chuid roinn Jura, bunaithe ar Chód Geografach Oifigiúil 2021: Pupillin. Is féidir léarscáileanna den limistéar geografach a aimsiú ar shuíomh gréasáin (INAO).

7. Cineál/cineálacha fíniúna

CHARDONNAY B

Pinot Noir N

Poulsard N – Ploussard

Sauvignon Blanc B

Trousseau N

8. Tuairisc ar an nasc (na naisc)

8.1. Tuairisc ar na tosca nádúrtha is ábhartha don nasc

Is éard atá sa limistéar geografach imeall thiar mhasaíf Jura. Tá sé mar chuid de réigiún nádúrtha Revermont, a mbaineann na teorannacha a leanas leis:

— ar an taobh thoir, roinneann sé teorainn leis an gcéad ardchlár aolchloiche den Jura, le meánairde de 550 méadar,

— ar an taobh thiar, roinneann sé teorainn le talamh cothrom, imeall thoir an machaire Bresse.

Clúdaítear leis an limistéar geografach críoch 13 bhardas i gcantún Arbois, i roinn Jura.

Tá na dáileachtaí a chríochaítear go beacht le haghaidh buaine fíonchaor suite ar na fánaí ar imeall an mhachaire agus tá a n-aghaidh siar go ginearálta. Tá siad suite ar fánaí marla nó cré ón tréimhse Luath-Iúrasach agus ó na tréimhsí Triasacha, agus iad forleagtha le bóthar ar aill atá comhdhéanta d’aolchloch bhuí ón tréimhse Mheán-Iúrasach. Clúdaítear cúpla bunchnoic leo freisin ag bun an phríomhfhána sléibhe, agus í déanta de na créanna céanna. Tá an aill saibhir i scileach aolchloiche a chothaíonn an marla faoina bun agus déanann an scileach an marla a bhriseadh suas freisin. Tá “chailles” [seirt] fite fuaite sa chré i roinnt limistéar, chomh maith le coincréitiú siliciúil a fágadh i ndiaidh bhriseadh suas cuid de na sraitheanna aolchloiche. Tá na dáileachtaí fíonghort suite ag airde idir 250 agus 400 méadar.

Déantar na fíonta atá incháilithe don sonrúchán geografach breise “Pupillin” a tháirgeadh i mbardas Pupillin amháin, agus é suite ó dheas ó Arbois. Agus iad lonnaithe ar an tír-raon cnocach, saibhir i scileach aolchloiche, tá ithreacha a d’fhorbair ar mharla dathlonrach atá an-domhain, créúil agus dlúth ag na dáileachtaí atá marcáilte chun fíonchaora a bhuain.

Tá aeráid fhionnuar aigéanach sa limistéar geografach ina bhfuil tionchair ilchríochacha: Ina measc seo tá raon leathan teochtaí bliantúla, le meán de 10.5 céim ceinteagrád, chomh maith le samhraidh the agus thaise. Bíonn i bhfad níos mó báistí ag réigiún nádúrtha Revermont i gcomparáid leis an machaire máguaird. Is é níos mó ná 1 000 milliméadar an bháisteach bhliantúil, agus í dáilte go cothrom i rith na bliana. Tá an fómhar tirim agus grianmhar go ginearálta, ach bíonn sé gaofar freisin.

Is fachtóirí ríthábhachtacha iad dálaí aeráide an limistéir gheografaigh, atá ag brath ar shaintréithe an láithreáin (fánaí foscúla, draenáil nádúrtha le haghaidh uisce breise, nochtadh uasta do sholas na gréine) chun a bheith in ann fíonghoirt a chur san aeráid réigiúnach dhúshlánach seo. Tugann na haillte an-ard foscadh do na fíonghoirt ón na gaotha aduaidh agus anoir.

8.2. Tuairisc ar na tosca daonna is ábhartha don nasc

Bhí fíonghoirt Jura ann cheana féin sa tréimhse Cheilteach. Tá neart fianaise ann go bhfuil na fíonghoirt ann ón mbliain 1000 ar aghaidh. Ón 13ú haois ar aghaidh, bhí sciar mór d’fhíonghoirt Arbois i seilbh Thiarnaí Salins, Otto IV, Cunta na Burgúine, agus a chomharbaí, agus “Philip the Bold”, Diúc na Burgúine, ina dhiaidh sin. Chuir na huaisle sin go cinntitheach le forbairt eacnamaíoch na bhfíonghort trína gcuid fíonta a chur chun cinn ar fud na hEorpa agus sna cúirteanna ríoga.

Is as Arbois de Louis Pasteur, an fear a mheastar go minic a bheith mar “athair na fíonóireachta”. Bhí fíonghort aige i gcóngaracht Arbois.

Agus iad loite ag eipidéim phylloxera ag deireadh an 19ú haois, agus buailte arís ina dhiaidh sin ag cogaí agus géarchéimeanna eacnamaíocha an 20ú haois, athshlánaíodh na fíonghoirt a bhuí le dúthracht a gcuid táirgeoirí a chinn iad a shábháil. Sa bhliain 1858, bunaíodh an “Société de viticulture d’Arbois” [Cumann Fíonsaothraithe Arbois], agus ba é a bhí d’aidhm aige “dea-chleachtais a chur chun cinn i saothrú fíniúna agus i dtáirgeadh fíona...”.

Bunaíodh an chéad comharchumann fíona de chuid na Fraince in 1906 in Arbois. Tháinig na táirgeoirí le chéile mar sin ionas go mbeidh rochtain acu ar threalamh fíonóireachta agus saothraithe fíona éifeachtúil agus d’aontaigh siad chun sraith choiteann rialacha a ghlacadh.

In 1908, bunaíodh “Syndicat de défense viticole de l’appellation d’origine du canton d’Arbois” [Cumann chun sonrúchán tionscnaimh chantún Arbois a chosaint], agus d’eagraigh sé chun deimhniú tionscnaimh a eisiúint d’fhonn fíonghoirt Arbois a chosaint.

Thar na glúine, roghnaigh na táirgeoirí trí chineál atá tipiciúil do Jura, Savagnin B, Poulsard N agus Trousseau N. Tá dhá chineál fíonchaor tugtha isteach acu freisin ó fhíonghoirt na Burgúine atá díreach in aice láimhe, is iad sin, Chardonnay B agus Pinot Noir N.

Agus dáileachtaí fhíonghoirt suite ar na fánaí, den chuid is mó ar fhánaí an-ghéar, cuireann sé sin iallach ar na táirgeoirí trioblóid a chur orthu féin chun bheith in ann iad a shaothrú: tá orthu a bheith ag obair le trealamh fhíonghoirt meicnithe ar chriosanna boinn, bainc chré a thógáil, léibhinn a thógáil, etc.

Is speisialtacht Jura é táirgeadh fíonta atá incháilithe chun an t-ainm “vin jaune” a bheith orthu agus baineann bunús doiléir leis na fíonta sin. Tá rialacha dochta leagtha síos ag táirgeoirí réigiún Jura a rialaíonn táirgeadh an fhíona seo: roghnú chineál Savagnin B, forbairt nádúrtha na gcineálacha miocróbacha inghiniúla a tháirgeann an bhrait giosta a chaomhnú (“le voile”), na fíonta a thabhairt chun cineáil i bairillí, etc. Baintear na fíonchaora ag an aibíocht is fearr agus ansin déantar fíon geal tirim astu. Ansin déantar an fíon a aoisiú, gan buidéal, ar feadh íostréimhse de 6 bliana i mbairillí darach. Le linn na tréimhse fada tabhairt chun cineáil sin, forbraíonn brat giosta go nádúrtha ar dhromchla an fhíona. Áirithíonn sé sin go dtarlaíonn ocsaídiú ar bhealach mall agus faghartha le linn tréimhse aibithe an fhíona. Is é an chéim dheireanach buidéalú “vin jaune” i mbuidéil bhunaidh 62 cheintilítear ar a dtugtar “clavelin”.

Is speisialtacht eile de chuid Jura é táirgeadh fíonta ag a bhfuil an téarma “vin de paille”. D’fhonn tiúchan ard siúcra a fháil in aeráid atá sách tais agus fuar, triomaítear crobhaingí roghnaithe fíonchaor as an bhfíniúin ar feadh 6 seachtaine ar a laghad. Crochtar crobhaingí fíonchaor as sreanga iarainn, nó leagtar amach iad i gcliathbhoscaí beaga pollta nó ar racaí triomúcháin, a stóráiltear i bhfoirgnimh atá tirim agus aeráilte go maith ach nach bhfuil téite. Ina dhiaidh sin, déantar na fíonchaora a bhrú go mall, rud a tháirgeann táirgeacht an-íseal i sú, rud a fhágann go bhfuil an úrfhíon an-saibhir i siúcra agus coipeann sé go mall.

In 2009, maidir le táirgeadh bliantúil fíonta ag a bhfuil sonrúchán tionscnaimh “Arbois”, a chumhdaigh 820 heicteár, bhí sé thart ar 15 000 heictilítear d’fhíon dearg nó d’fhíon rosé, 12 000 heictilítear d’fhíon geal, 1 000 heictilítear d’fhíon lena ngabhann an téarma “vin jaune” agus 500 heictilítear d’fhíon lena ngabhann an téarma “vin de paille”. As 252 bhuanaí fíonchaor, próiseálann 55 díobh a mbarr féin chun 60 % den fhíon a tháirgeadh, seasann 3 chomharchumainn fíona do 30 % den táirgeadh fíona agus ceannaíonn 7 dtrádálaí fíonchaora chun an 10 % eile a tháirgeadh.

8.3. Idirghníomhaíochtaí cúisíocha

Na fíonta ag a bhfuil an sonrúchán tionscnaimh cláraithe “Arbois”, tagann a saintréithe sonracha ó na dáileachtaí atá imlíne go beacht le hithir mharla (meascán de chré agus aolchloch) le clúdach dromchla níos airde ná an meán de scileach aolchloiche, agus as fána na bhfíonghort agus a nochtadh don ghrian freisin. Go domhain síos san ithir, aimsíonn fréamhacha na fíniúna foinse leanúnach fuaraithe agus ar an dromchla, cabhraíonn an scileach leis an ithir a théamh agus a dhraenáil go tapa.

A bhuí le blianta fada de bhreathnóireacht chúramach, bhí na táirgeoirí in ann na cineálacha fíonchaor a phlandáil sna hithreacha is fearr leis na cineálacha sin. Éilíonn na cineálacha “Trousseau N” agus “Savagnin B” coinníollacha ithreach atá an-sonrach. Teastaíonn ithreacha gairbhéil an-te ón gcéad chineál sin, agus teastaíonn ithreacha atá an-chlochach ar an dromchla ach a fhuaraíonn go domhain ón dara cineál.

Tugann an meascán de na fachtóirí ithreach, topagrafacha agus meisea-aeráide sin na coinníollacha is fearr don limistéar geografach chun fíonta geala aramatacha a tháirgeadh, ar fíonta iad a éiríonn le torthúlacht agus mianraí a léiriú chomh maithe le húire a áirithíonn cumas maith aosaithe.

Bainistíonn na saothróirí fíona an fhíniúin go sainiúil agus tá siad in ann a fuinneamh agus méid an bharr a mhaolú a bhuí le modhanna atá dírithe ar tháirgeacht a rialú. Glacann siad cleachtais a chuidíonn le caomhnú na hithreach (stiallacha féir, etc.) chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí eindéimeacha creimthe a bhaineann le fíonghoirt atá curtha ar fhánaí géara ina bhfuil ithreacha marla.

Maidir le fíonta ag a bhfuil an t-ainm geografach breise “Pupillin”, is í an ithir, atá domhain, marlach agus dlúth, ar fhánaí an-ghéar, atá thar a bheith oiriúnach chun fíonta dearga a tháirgeadh, go háirithe iad siúd a dhéantar as an gcineál Poulsard N.

Tá ról ag aeráid dhúshlánach an limistéir gheografaigh féin i bhforbairt shainiúlachtaí “vin jaune”. Cuidíonn an raon leathan teochta idir an samhradh agus an geimhreadh le forbairt na giostaí a fhoirmíonn an brat nó an “voile” ar dhromchla an fhíona agus a thugann an “blas buí” sin dó. An traidisiún a bhaineann leis an bhfíon a thabhairt chun cineáil ar feadh tréimhse an-fhada sula ndéantar é a bhuidéalú, mar a leagtar síos sa tsonraíocht, cuireann sé go mór le saintréithe “vin jaune”. Le linn an aosaithe seo, éireoidh cumhracht an fhíona níos comhchruinnithe agus níos casta.

Cuidíonn an triomach a bheag nó a mhór a bhíonn ann san fhómhar gaofar le rísíniú na bhfíonchaor a úsáidtear chun “vin de paille” a dhéanamh. An tréimhse íosta aosaithe, go dtí an 15 Samhain den 3ú bliain tar éis bhliain na buainte, nach mór 18 mí ar a laghad den tréimhse sin a bheith i bairillí adhmaid, spreagann sí forbairt bolaithe casta agus aibiú na bhfíonta.

In 1285, bhí an fíon “d’Arbois” an-cháiliúil cheana féin, de réir an trúbadóra, Jacques Bretel, duine a d’ól an fíon i gcomhluadar Henri de Briey, Cunta Chiny, a chuir é ar an mbord dá aíonna ag comórtas giústála Chauvency.

Cheannaigh Louis Pasteur fíonghort in Arbois áit a ndearna sé turgnaimh ar choipeadh, rud a chuir deireadh leis an díospóireacht idir Pasteur agus iad siúd a d’áitigh i bhfabhar an teoiric a bhaineann le “giniúint spontáineach”. Chruthaigh sé freisin go gcuireann an micreaflóra áitiúil leis an nasc, atá i gcónaí beagán mistéireach, idir áit agus saintréithe a táirge.

9. Coinníollacha breise fíor-riachtanacha (pacáistiú, lipéadú, ceanglais eile)

Limistéar díreach in aice láimhe

Creat dlíthiúil:

Reachtaíocht náisiúnta

An cineál coinníll breise:

Maolú maidir le táirgeadh sa limistéar geografach críochaithe

Tuairisc ar an gcoinníoll:

Is é atá sa limistéar atá díreach in aice leis, a shainítear de mhaolú chun na fíonta a dhéanamh, a phróiseáil agus a aosú, críoch na mbardas seo a leanas, bunaithe ar an gCód Geografach Oifigiúil do 2021:

Roinn Doubs: Arc-et-Senans, Bartherans, Brères, Buffard, By, Cademène, Cessey, Charnay, Châtillon-sur-Lison, Chay, Chenecey-Buillon, Chouzelot, Courcelles, Cussey-sur-Lison, Echay, Epeugney, Fourg, Goux-sous-Landet, Lavans-Quingey, Liesle, Lombard, Mesmay, Montrond-le-Château, Myon, Palantine, Paroy, Pessans, Quingey, Rennes-sur-Loue, Ronchaux, Rouhe, Rurey, Samson agus Le Val;

Roinn Gard: Abergement-le-Petit, Abergement-lès-Thésy, Aiglepierre, Aresches, Arlay, Augea, Augerans, Augisey, Aumont, Balanod, Bans, Barretaine, Baume-les-Messieurs, Beaufort-Orbagna, Belmont, Bersaillin, Besain, Biefmorin, Bletterans, Blois-sur-Seille, Blye, Bois-de-Gand, Bonnefontaine, Bornay, Bracon, Brainans, Briod, Buvilly, Cernans, Césancey, La Chailleuse (an chuid a bhí i sean-bhardas Saint-Laurent-la-Roche amháin), Chamblay, Chamole, Champagne-sur-Loue, Champrougier, La Chapelle-sur-Furieuse, Chapelle-Voland, La Charme, La Chassagne, Château-Chalon, La Châtelaine, Chatelay, Le Chateley, Châtillon, Chaumergy, Chaussenans, Chaux-Champagny, La Chaux-en-Bresse, Chemenot, Chêne-Sec, Chevreaux, Chille, Chilly-le-Vignoble, Chilly-sur-Salins, Chissey-sur-Loue, Clucy, Colonne, Commenailles, Condamine, Conliège, Cosges, Courbette, Courbouzon, Courlans, Courlaoux, Cousance, Cramans, Cuisia, Darbonnay, Desnes, Les Deux-Fays, Digna, Domblans, Dournon, Ecleux, L’Etoile, Fay-en-Montagne, La Ferté, Le Fied, Fontainebrux, Foulenay, Francheville, Frébuans, Frontenay, Geraise, Germigney, Geruge, Gevingey, Gizia, Grange-de-Vaivre, Graye-et-Charnay, Grozon, Hauteroche, Ivory, Ivrey, Ladoye-sur-Seille, Larnaud, Lavigny, Lemuy, Loisia, Lombard, Lons-le-Saunier, Le Louverot, La Loye, Macornay, Mantry, Marnoz, La Marre, Maynal, Menétru-le-Vignoble, Messia-sur-Sorne, Miéry, Moiron, Molain, Monay, Montagna-le-Reconduit, Montaigu, Montain, Montbarrey, Montholier, Montmarlon, Montmorot, Mont-sous-Vaudrey, Mouchard, Nance, Neuvilley, Nevy-sur-Seille, Nogna, Ounans, Oussières, Pagnoz, Pannessières, Passenans, Perrigny, Le Pin, Picarreau, Plainoiseau, Plasne, Poids-de-Fiole, Poligny, Pont-d’Héry, Pont-du-Navoy, Port-Lesney, Pretin, Publy, Quintigny, Recanoz, Relans, Repots, Revigny, Rosay, Rotalier, Ruffey-sur-Seille, Rye, Saint-Amour, Saint-Didier, Saint-Lamain, Saint-Lothain, Saint-Maur, Saint-Thiébaud, Sainte-Agnès, Saizenay, Salins-les-Bains, Santans, Sellières, Sergenaux, Sergenon, Souvans, Thésy, Thoissia, Toulouse-le-Château, Tourmont, Trenal, Les Trois-Châteaux, Val-d’Epy (an chuid a bhí i sean-bhardas Saint-Laurent-la-Roche Nantey, Val d’Epy agus Senaud amháin), Val-Sonnette, Vaudrey, Vaux-sur-Poligny, Verges, Véria, Vernantois, Le Vernois, Vers-sous-Sellières, Vevy, La Vieille-Loye, Villeneuve-d’Aval, Villeneuve-sous-Pymont, Villerserine, Villers-Farlay, Villers-les-Bois, Villevieux, Le Villey, Vincent-Froideville agus Voiteur.

Limistéar díreach in aice láimhe

Creat dlíthiúil:

Reachtaíocht náisiúnta

An cineál coinníll breise:

Maolú maidir le táirgeadh sa limistéar geografach críochaithe

Tuairisc ar an gcoinníoll:

Maidir leis an ainm geografach breise “Pupillin”, an limistéar atá díreach in aice láimhe, arna shainiú de mhaolú chun na fíonta a dhéanamh, a ullmhú agus a aosú, is éard atá sa limistéar sin críoch na mbardas dá dtagraítear i bpointí IV (1)(a) agus IV(3)(a), cé is moite de bhardas Pupillin, arb é limistéar geografach an ainm gheografaigh sin é.

Lipéadú

Creat dlíthiúil:

Reachtaíocht náisiúnta

An cineál coinníll breise:

Forálacha breise a bhaineann le lipéadú

Tuairisc ar an gcoinníoll:

Féadfar an t-ainm atá ar an sonrúchán tionscnaimh cláraithe “Arbois” a fhorlíonadh leis an téarma traidisiúnta “vin de paille”.

Féadfar an t-ainm atá ar an sonrúchán tionscnaimh cláraithe “Arbois” a fhorlíonadh leis an téarma traidisiúnta “vin jaune”.

Ní mór an bhliain fíona a lua freisin i bhfíonta atá incháilithe chun an téarma “vin de paille” a bheith acu.

I gcás fíonta a bhfuil an t-ainm geografach breise “Pupillin” orthu, ní mór an t-ainm geografach breise a iontráil tar éis an tsonrúcháin tionscnaimh chláraithe agus ní mór é a phriontáil i litreacha nach bhfuil níos mó, ar leithead ná ar airde, ná litreacha an tsonrúcháin tionscnaimh chláraithe.

I gcás fíonta lena ngabhann an sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint, féadfar an t-ainm aonaid gheografaigh níos lú a shonrú ar a lipéid, ar choinníoll gurb amhlaidh an méid seo a leanas:

— ainm áite is ea é atá liostaithe i gclárlann na talún;

— bíonn sé le feiceáil ar an dearbhú buainte.

Na litreacha a úsáidfear chun ainm na háite a phriontáil, ní bheidh siad níos mó ná leath de mhéid na litreacha ina scríobhtar ainm an tsonrúcháin tionscnaimh chláraithe, ó thaobh airde ná leithid de.

Pacáistiú

Creat dlíthiúil:

Reachtaíocht an Aontais

An cineál coinníll breise:

Forálacha breise a bhaineann le lipéadú

Tuairisc ar an gcoinníoll:

An buidéal “clavelin”, ar a dtugtar “buidéal vin jaune” freisin, ag a bhfuil toilleadh de thart ar 62 cheintilítear, ní úsáidtear an buidéal sin ach chun fíonta a n-áirítear an téarma traidisiúnta “vin jaune” [fíon buí] ina sonrúchán tionscnaimh, agus na fíonta sin amháin, a bhuidéalú.

Nasc chuig an tsonraíocht táirge

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-f3ff41c6-ac5a-4378-aec8-0837f4d9d8d6

(1) IO L 9, 11.1.2019, lch. 2.