MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Déantar cánachas ar tháirgí fuinnimh agus ar leictreachas san Aontas Eorpach a rialú le Treoir 2003/96/CE ón gComhairle an 27 Deireadh Fómhair 2003 lena ndéantar athstruchtúrú ar an gcreat Comhphobail le haghaidh cáin a ghearradh ar tháirgí fuinnimh agus ar leictreachas (an ‘Treoir maidir le Cánachas Fuinnimh’ nó an ‘Treoir’).

De bhun Airteagal 19(1) den Treoir, sa bhreis ar na forálacha a leagtar síos in Airteagail 5, 15 agus 17 go háirithe, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d’aon toil ar thogra ón gCoimisiún, aon Bhallstát a údarú chun díolúintí nó laghduithe sa bhreis ó thaobh leibhéal an chánachais a thabhairt isteach i gcomhair breithnithe sonracha beartais.

Tá an tSualainn ag lorg údarú chun laghdú sealadach a chur i bhfeidhm maidir leis na rátaí cánach náisiúnta i dtaca le peitreal, gás‑ola gan mharcáil, agus breoslaí coibhéiseacha a úsáidtear mar bhreoslaí mótair, atá faoi bhun na n‑íosleibhéal cánachais a leagtar síos i dTábla A d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir.

Tá an tréimhse bhailíochta a iarradh teoranta do 3 mhí agus tá sí laistigh den tréimhse uasta a cheadaítear le hAirteagal 19(2) den Treoir maidir le Cánachas Fuinnimh.

Le litir dar dáta an 6 Bealtaine 2022, chuir údaráis na Sualainne an Coimisiún ar an eolas go raibh rún acu an beart sealadach sin a chur i bhfeidhm. Cuireadh faisnéis bhreise ar fáil an 19 agus an 24 Bealtaine 2022.

De réir údaráis na Sualainne, is é is aidhm don bheart na praghsanna arda miondíola ar pheitreal agus ar dhíosal a mhaolú, praghsanna arda atá ann mar thoradh ar fhorbairtí geopholaitiúla a tharla le déanaí agus a dhéanann difear díreach do theaghlaigh agus do chuideachtaí araon. Chuir siad i dtábhacht go bhfuil líon ard cónaitheoirí sa tSualainn, tír atá tearc i ndaoine, a bhíonn ag brath ar a gcuid gluaisteán le haghaidh comaitéireachta agus turais laethúla eile.

Faoi mar a chuir na húdaráis sin i dtábhacht, tháinig méadú 2.50 SEK in aghaidh an lítir ar phraghas an pheitril, ó 19.39 SEK in aghaidh an lítir an 24 Feabhra 2022 go 21.93 SEK in aghaidh an lítir an 16 Bealtaine 2022. Ar an gcuma chéanna, tháinig méadú 2.14 SEK in aghaidh an lítir ar phraghas an díosail, ó 21.82 SEK in aghaidh an lítir go 23.96 SEK in aghaidh an lítir le linn na tréimhse chéanna. Deonaíodh laghdú 1.80 SEK in aghaidh an lítir ar an dleacht mháil le linn na tréimhse sin. Mar sin féin, i gcás taisteal 15 000 ciliméadar in aghaidh na bliana agus, agus ídiú breosla 6 lítear in aghaidh 100 ciliméadar, tháinig méadú thart ar 160-190 SEK in aghaidh na míosa ar an gcostas breosla míosúil.

Léirítear sa tábla thíos a chuir údaráis na Sualainne ar fáil praghsanna breosla in aghaidh an lítir agus na comhpháirteanna praghsanna an 25ú lá de gach mí ó mhí Eanáir go mí Aibreáin 2022 agus an praghas an 20 Bealtaine 2022.

Ba é dleacht mháil na Sualainne i mí na Bealtaine 2022 5.37 SEK in aghaidh an lítir maidir le peitreal agus 3.35 SEK in aghaidh an lítear maidir le díosal. Áirítear leis sin cáin fuinnimh agus cáin ar dhé-ocsaíd charbóin arna dtobhach tráth an scaoilte chun ídithe. I dteannta a chéile, comhlíonann siad na híosleibhéil chánachais a leagtar síos sa Treoir.

Tá an tSualainn ag lorg údarú chun an chomhpháirt chánach den dleacht mháil a laghdú go sealadach go nialas, agus an tráth céanna, an chomhpháirt chánach CO2 le haghaidh an dá tháirge a choinneáil i gcomhréir leis an iarraidh óna parlaimint náisiúnta. D’fhágfadh laghdú den sórt sin ar an gcomhpháirt chánach fuinnimh (a chomhfhreagraíonn do 2.73 SEK in aghaidh an lítir maidir le peitreal agus 1.06 SEK in aghaidh an lítir maidir le díosal) go mbeadh rátaí cánach níos ísle ná íosleibhéil cánachais an Aontais (thart ar 30% faoi bhun na leibhéal sin).

De réir údaráis na Sualainne, is í an dleacht mháil an t‑aon chomhpháirt praghais ar féidir leis an tSualainn idirghabháil a dhéanamh ina leith chun an praghas miondíola a laghdú sa ghearrthéarma. Dá bhrí sin, dealraíonn sé gur gá an maolú chun an staid reatha atá os comhair na Sualainne a réiteach.

Beidh an laghdú cánach ar fáil dóibh siúd go léir atá faoi dhliteanas dleachta máil ar pheitreal agus ar dhíosal.

Meastar gur SEK 3.5 billiún an caiteachas buiséadach (SEK 2.1 billiún a eascraíonn as an laghdú cánach ar pheitreal agus SEK 1.4 billiún i gcás an díosail)