Lena leasaítear Cinneadh Uimh. 445/2014/AE lena mbunaítear gníomhaíocht Aontais do Phríomhchathracha Cultúir na hEorpa do na blianta 2020 go 2033

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

Is le Cinneadh Uimh. 445/2014/AE a rialaítear gníomhaíocht “Príomhchathracha Cultúir na hEorpa” (PCE) le haghaidh theidil na mblianta 2020 go 2033. San Iarscríbhinn a ghabhann leis an gCinneadh, tá liosta cróineolaíoch ina léirítear an bhliain nuair a bheidh gach Ballstát (dhá cheann in aghaidh na bliana) nó tír is iarrthóir/iarrthóir ionchasach a ghlacann páirt i gClár Eoraip na Cruthaitheachta, nó i gcláir de chuid an Aontais ina dhiaidh sin lena dtacaítear leis an gcultúr, i dteideal an ghníomhaíocht a óstáil. Cuirtear tús leis na comórtais le haghaidh theideal PCE sé bliana roimh bhliain an teidil nuair a fhoilsíonn an t‑údarás ábhartha an glao ar iarratais.

Le Cinneadh (AE) 2017/1545, leathnaíodh an ghníomhaíocht chuig cathracha as tíortha i gComhlachas Saorthrádála na hEorpa atá ina bpáirtithe sa Chomhaontú ar an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch agus a ghlacann páirt i gClár Eoraip na Cruthaitheachta, nó i gcláir de chuid an Aontais ina dhiaidh sin lena dtacaítear leis an gcultúr. Dá réir sin, cuireadh an féilire a bhí i gceangal le Cinneadh (AE) 2017/1545 in ionad an fhéilire a bhí i gceangal le Cinneadh (AE) 445/2014/AE.

Déantar cur síos ar chuspóirí ginearálta agus sonracha ghníomhaíocht PCE in Airteagal 2 de Chinneadh Uimh. 445/2014/AE. Seo iad: éagsúlacht cultúr san Eoraip a choimirciú agus a chur chun cinn, an cultúr a spreagadh go dtacóidh sé le forbairt fhadtéarmach na gcathracha, an tairiscint chultúrtha sna cathracha a fheabhsú ó thaobh réimse, éagsúlacht agus gné Eorpaí de, lena n‑áirítear trí chomhar idirnáisiúnta, rochtain ar chultúr agus rannpháirtíocht ann a leathnú, acmhainneacht na hearnála cultúrtha agus a naisc le hearnálacha eile a neartú, próifíl idirnáisiúnta na gcathracha a ardú trí chultúr.

Baineann na cuspóirí sin le soghluaisteacht, taisteal, eagrúchán imeachtaí agus rannpháirtíocht an phobail, agus tá bac mór ar na cuspóirí sin a bhaint amach de dheasca phaindéim COVID‑19 a bhfuil iarmhairtí tromchúiseacha léi maidir le PCE reatha agus PCE atá beartaithe a ullmhú agus a chur ar siúl.

Ní bhforáiltear i gCinneadh 445/2014/AE maidir leis an tsolúbthacht is gá chun a leithéid d'imthosca urghnácha a chur san áireamh.

Chun go n‑áireofar go mbainfear amach cuspóirí ghníomhaíocht PCE faoi na himthosca sin, bheadh gá le Cinneadh Uimh. 445/2014/AE a athrú. Ní cheart go n‑imeofaí na hathruithe sin ó bhunphrionsabail, rialacha agus nósanna imeachta an Chinnidh ach ba cheart iad a bheith srianta don mhéid a bhfuil fíorghá leis chun aghaidh a thabhairt ar an staid seo nach bhfacthas a leithéid ríomh.

Is léir gurb iad na príomhchathracha cultúir is mó a bhfuil tionchar orthu na cinn atá in ainm a mbliain chultúir a chur ar siúl faoi láthair (an dá PCE 2020) nó na cinn atá in ainm dlús a chur lena n‑obair ullmhúcháin chun bheith réidh in am don bhliain seo chugainn (na trí PCE 2021). Tá tionchar i bhfad níos lú ar an dá PCE 2022 agus ar an aon PCE 2023 amháin ós rud é go bhfuil go leor ama fós acu chun dianmhachnamh a dhéanamh ar an dóigh ar féidir leo a gclár a choigeartú chun na srianta éagsúla a chur san áireamh amach anseo.

Bhí ar an dá PCE 2020 na himeachtaí uile a chur ar ceal nó ar athló ó mhí an Mhárta 2020 ar aghaidh gan aon soiléireacht acu maidir le cathain a fhillfear ar an ngnáthshaol. I bhfírinne, tá cosc orthu a mbliain mar Phríomhchathracha Cultúir a chur chun feidhme agus leas a bhaint as a ndea-obair ullmhúcháin. Dá gcuirfí síneadh le cláir chultúir PCE 2020 sa tslí go leanfaidh siad ar aghaidh in 2021 - cé nach gcúiteodh sé an dá chathair as an gcaillteanas ollmhór atá orthu - d'fhéadfadh sé léiriú nua athbhrandáilte a thabhairt ar imeachtaí an dá PCE 2020 i dtús na bliana 2021. Rachadh sé chun tairbhe dóibh freisin dá mbeadh brandáil PCE dírithe orthu ar feadh tréimhse níos faide.

Ina theannta sin, de dheasca phaindéim COVID‑19, tá méid mór éiginnteachta ag baint le beagnach gach réimse a bhaineann le bliain PCE 2021 ó thaobh peirspictíochtaí airgeadais éiginnte i ndáil le comhpháirtithe poiblí agus príobháideacha, rialacháin sábháilteachta anaithnide a bhfuil tionchar acu ar obair rannpháirteach le saoránaigh agus ar na cineál imeachtaí ar féidir iad a údarú, chomh maith le srianta ar thaisteal a chiallaíonn gur lú an méid turasóireachta agus gur lú na féidearthachtaí atá ann chun comhpháirtíochtaí Eorpacha nó idirnáisiúnta a dhéanamh. De thoradh na mbearta coisctheacha, cuireadh moill chriticiúil ar obair ullmhúcháin na dtrí PCE 2021 nuair ba cheart dóibh iarrachtaí níos tréine a dhéanamh dá mbeadh imthosca normálta ann. Bhí na meithleacha cur chun feidhme faoi dhianghlasáil ar feadh roinnt míonna agus tá éiginnteacht ag bhaint le marthanas na bpáirtithe conarthacha ionchasacha. Dá bhrí sin, moltar na trí PCE 2021 a chur ar athló go 2022 nó 2023.

Tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas, níl ach aon chathair amháin beartaithe chun teideal PCE a bheith acu in 2023. Bheadh sé níos cothroime dhá chathair de na dtrí PCE 2021 a chur ar athló go 2023: bheadh trí PCE ann in 2022 agus trí PCE ann in 2023. Lena leithéid de chur chuige cothrom, bhainfí an leas is mó as infheictheacht ghníomhaíocht PCE.

Chun foráil a dhéanamh maidir leis na himthosca thuasluaite, is é sin an deis a thabhairt don dá PCE 2020 síneadh a chur lena gcláir chultúir sa tslí go leanfaidh siad ar aghaidh in 2021 agus teideal PCE a chur ar athló i gcás thíortha PCE 2021, tá gá le Cinneadh Uimh. 445/2014/AE a leasú.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Leis an togra seo, leasaítear Cinneadh Uimh. 445/2014/AE lena mbunaítear gníomhaíocht Aontais do Phríomhchathracha Cultúir na hEorpa do na blianta 2020 go 2033 agus tá sé bunaithe, dá bhrí sin, ar an mbunús dlí céanna, Airteagal 167(5) CFAE.

•Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)

Ós rud é gur gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh Cinneadh Uimh. 445/2014/AE, is le gníomh dlí atá coibhéiseach leis, agus leis sin amháin, is féidir é a leasú. Ní féidir le Ballstáit gníomhú ina n‑aonar.

•Comhréireacht