Ceann de phríomhaidhmanna Aontas na Margaí Caipitil is ea feabhas a chur ar an rochtain atá ag gnólachtaí beaga agus móra ar fhoinsí maoinithe margadhbhunaithe. Chabhródh sé sin leo a gcistiú a fhás agus a éagsúlú, rud atá thar a bheith tábhachtach d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) a bhíonn ag brath an iomarca ar mhaoiniú ó na bainc. Sa mhéid a chuireann sé sin teorainn le deiseanna cistiúcháin cuideachtaí, déanann an easpa cistiúcháin margadhbhunaithe difear don fhíorgheilleagar toisc go mbíonn infheistíocht sheachligthe mar thoradh air chomh maith le leibhéil níos ísle fáis eacnamaíoch agus nuálaíochta agus ní cruthaítear mórán post dá bharr ach an oiread. Tá margaí caipitil an Aontais fós tearcfhorbartha i gcomparáid le mórdhlínsí eile, agus bíonn deacrachtaí ag stocmhalartáin an Aontais ar uairibh liostuithe nua a mhealladh faoi mar a léiríonn roinnt cuideachtaí de chuid an Aontais arbh fhearr leo liostú ar mhalartán tríú tír.

Ó bhí an chéad phlean gníomhaíochta maidir le hAontas na Margaí Caipitil ann in 2015, tá sé níos éasca agus níos saoire do chuideachtaí agus go háirithe do FBManna rochtain a fháil ar mhargaí poiblí. Mar sin féin, áitíonn páirtithe leasmhara fós gur gá tuilleadh gníomhaíochtaí rialála a mheas, go háirithe chun an próiseas liostaithe a chuíchóiriú agus chun cóir rialála níos comhréirí a bhaint amach, go háirithe do chuideachtaí beaga.

Leanann an tionscnamh reatha gealltanas an Choimisiúin na rialacha maidir le liostú a shimpliú, mar a shonraítear i nGníomhaíocht 2 de Phlean Gníomhaíochta Aontas na Margaí Caipitil 2020. Is é is aidhm dó na ceanglais a bhfuil feidhm acu tráth an liostaithe agus le linn a bheith liostaithe a mhaolú agus a dhéanamh níos comhréirí do chuideachtaí de mhéideanna éagsúla. Leis na maoluithe atá beartaithe, féachtar le leibhéal leordhóthanach trédhearcachta, cosanta infheisteoirí agus shláine an mhargaidh a chaomhnú san am céanna agus go comhthreomhar. Ina theannta sin, leis an tionscnamh féachtar le haghaidh a thabhairt ar shaincheist na hilroinnte i ndlíthe náisiúnta, rud a chuireann srian le solúbthacht cuideachtaí scaireanna dé-aicme a eisiúint.

Déantar dhá fhadhb a shainaithint agus a mheasúnú mar chuid den Mheasúnú Tionchair seo: 1) ní féidir le bunaitheoirí roinnt cuideachtaí de chuid an Aontais an leibhéal rialaithe atá ag teastáil a choinneáil ar bun agus iad ag liostú, mar gheall ar an srian ar chearta vótála (scaireanna ilvótaí) i roinnt Ballstát; 2) faoi láthair, tá ualach rialála áirithe nach bhfuil gá leis ar chuideachtaí atá ag iarraidh liostú nó atá liostaithe cheana féin.

Sa Mheasúnú Tionchair, dírítear ar bhacainní rialála sonracha a shainaithint agus aghaidh a thabhairt orthu ag gach céim den phróiseas liostaithe. Pléann sé bacainní ag an gcéim roimh an tairiscint tosaigh don phobal (TTP) a eascraíonn as dlí na gcuideachtaí, go háirithe ós rud é nach féidir liostú bunaithe ar struchtúr scaireanna ilvótaí a dhéanamh i roinnt Ballstát. Díríonn sé ansin ar bhacainní ag céim an TTP a eascraíonn as an Rialachán Réamheolaire, go háirithe ó na costais arda a bhaineann le réamheolaire a tharraingt suas. Ar deireadh, tugann sé aghaidh ar na bacainní a thagann chun cinn ag an gcéim tar éis an TTP a eascraíonn as an Rialachán maidir le Drochúsáid Margaidh (MAR), go háirithe, costais mar gheall ar an éiginnteacht dhlíthiúil maidir le hoibleagáid na n‑eisitheoirí faisnéis ón taobh istigh a nochtadh go poiblí.

Aithnítear sa Mheasúnú Tionchair gur gá gníomhú ar leibhéal an Aontais Eorpaigh. Níl ach deis theoranta ag na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar na fadhbanna a sainaithníodh trí athruithe ar an leibhéal náisiúnta, toisc go bhfuil an reachtaíocht airgeadais is infheidhme maidir le heisitheoirí agus ionaid trádála comhchuibhithe den chuid is mó ar leibhéal an Aontais nó toisc nach dócha go dtabharfaidh na Ballstáit athchóirithe isteach astu féin (i.e. maidir le dlí na gcuideachtaí). Leis na leasuithe rialála ar reachtaíocht an Aontais a leagtar amach sa Mheasúnú Tionchair, táthar ag súil go mbeidh sé níos tarraingtí do chuideachtaí liostú a iarraidh agus fanacht liostaithe ar mhargaí poiblí an Aontais, trí na bacainní agus na costais shainaitheanta a mhaolú. Astu féin, áfach, ní bheidh na bearta atá beartaithe in ann aghaidh a thabhairt ar na dúshláin ar fad atá ar mhargaí poiblí an Aontais sa lá atá inniu ann. Mar sin féin, ba cheart dóibh rannchuidiú le rochtain níos fearr ar mhargaí poiblí do chuideachtaí agus le tuilleadh forbartha a dhéanamh ar mhargaí caipitil an Aontais i gcoitinne.

Réitigh fhéideartha

Maidir le gach céim den phróiseas liostaithe, leagtar amach sa Mheasúnú Tionchair dhá rogha mhalartacha beartais, tar éis anailís a dhéanamh ar an bhfianaise eimpíreach atá ar fáil agus cuntas a thabhairt ar thuairimí na bpáirtithe leasmhara. Ar an mbonn fianaise sin, a úsáideadh chun roghanna beartais a mheasúnú agus a chur i gcomparáid le chéile, áirítear an t‑ionchur a fuarthas ón Údarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA), ó dhá ghrúpa saineolaithe, ó staidéar coimisiúnaithe ar fheidhmiú mhargaí cothromais an Aontais Eorpaigh, idir phríomhúil agus tánaisteach, páipéir thaighde, agus comhairliúcháin le páirtithe leasmhara, lena n‑áirítear trí cheardlanna spriocdhírithe.

Maidir leis an gcéim roimh an TTP moltar le rogha beartais 1 comhchuibhiú íosta a dhéanamh ar struchtúir ilvótaí ar fud an Aontais trí phrionsabail ghinearálta, agus san am céanna comhlánaítear le rogha beartais 2 na prionsabail ghinearálta sin le sraith mhionsonraithe coimircí d’infheisteoirí mionlaigh. Maidir le céim an TTP, moltar an méid seo a leanas i rogha beartais 1: (1) an grinnscrúdú ar dhoiciméid liostaithe (lena n‑áirítear an réamheolaire) a aistriú chuig malartuithe, gan maolú ar an inneachar a cheadú ach amháin i gcásanna sonracha (i.e. i gcás liostuithe ar mhargaí fáis FBManna agus i gcás eisiúintí tánaisteacha). Le rogha beartais 2, moltar réamheolaire níos giorra (nó doiciméad iontrála) a bheith ann i ngach cás agus próiseas grinnscrúdaithe níos cuíchóirithe ar leibhéal na n‑údarás inniúil náisiúnta. Maidir leis an gcéim tar éis TTP, féachann rogha beartais 1 le soiléiriú a dhéanamh ar an oibleagáid maidir le nochtadh faoi MAR, trí athbhreithniú a dhéanamh freisin ar na coinníollacha chun moill a chur ar nochtadh den sórt sin, agus chun an córas smachtbhannaí a dhéanamh níos comhréirí do FBManna, agus san am céanna, moltar i rogha beartais 2 nochtadh faisnéise ón taobh istigh faoi MAR a theorannú do liosta dúnta réamh-shainaitheanta teagmhas.

Comparáid idir roghanna agus tionchair na roghanna tosaíochta

Déantar anailís sa mheasúnú tionchair ar na roghanna maidir le trí chuspóir, is iad sin: (i) an ndéanann siad na costais rialála agus chomhlíonta a laghdú do chuideachtaí atá ag iarraidh liostú nó dóibh siúd atá liostaithe cheana féin, (ii) an ndéanann siad leibhéal leordhóthanach cosanta d’infheisteoirí agus shláine an mhargaidh a áirithiú, agus (iii) an dtugann siad níos mó dreasachtaí d’eisitheoirí chun liostú. Dá bhrí sin, maidir leis an rogha thosaíochta (le haghaidh gach céime den phróiseas liostaithe), ba cheart go mbeadh sí costéifeachtúil agus éifeachtach chun aghaidh a thabhairt ar an mbacainn a sainaithníodh agus, san am céanna, leibhéal atá ard go leor le haghaidh cosaint infheisteoirí agus shláine an mhargaidh a choimirciú. Agus roghanna á sainaithint agus measúnú á dhéanamh orthu, cuireadh comhréireacht na mbeart do chuideachtaí beaga san áireamh.

I gcás na céime roimh an TTP, faoin rogha thosaíochta, tá sé beartaithe comhchuibhiú íosta a shaothrú maidir leis an gcóras scaireanna ilvótaí. Maidir le céim an TTP, léiríodh san anailís gurbh é tabhairt isteach réamheolairí níos giorra, mar aon le grinnscrúdú cuíchóirithe ag údaráis inniúla náisiúnta, faoi mar a mholtar i rogha 2, an bealach is oiriúnaí chun aghaidh a thabhairt ar na bacainní rialála a sainaithníodh. Ar deireadh, i gcás na céime tar éis TTP, an oibleagáid maidir le nochtadh a shoiléiriú faoi MAR agus córas smachtbhannaí níos comhréirí do FBManna, mar a leagtar amach i rogha 1, sainaithníodh gurb iad sin an rogha tosaíochta beartais.

Ar an iomlán, d’fhágfadh na bearta atá beartaithe go mbeadh sé níos tarraingtí liostú a iarraidh agus an liostú a choinneáil ar bun. Bheadh bunaitheoirí cuideachtaí agus cuideachtaí faoi úinéireacht teaghlaigh in ann liostú a iarraidh in aon Bhallstát, agus tuilleadh smachta ar a ngnólacht a chaomhnú trí leas a bhaint as scaireanna ilvótaí. Ina theannta sin, dá mbeifí in ann réamheolairí níos giorra agus níos saoire a dhréachtú, bheadh sé níos fusa agus níos saoire na ceanglais maidir le liostú le linn phróiseas an TTP a chomhlíonadh, agus san am céanna bheadh próiseas liostaithe níos tapa ann mar gheall ar nós imeachta grinnscrúdaithe agus formheasa níos éifeachtúla. Fágfaidh an soiléiriú maidir le nochtadh faisnéise ón taobh istigh (agus moill ar nochtadh na faisnéise sin) go mbeidh sé níos éasca (agus níos saoire) faisnéis a nochtadh ag an am ceart. Ina theannta sin, na heisitheoirí atá níos lú, bhainfidís tairbhe freisin as córas smachtbhannaí níos comhréirí a thabhairt isteach.

Tugtar le tuiscint sa mheasúnú cáilíochtúil agus cainníochtúil gur féidir na bearta a shainaithnítear faoi na roghanna tosaíochta a dhéanamh, agus leibhéal ard go leor sláine margaidh, cosanta infheisteoirí agus comhréireachta do chuideachtaí beaga liostaithe á choinneáil ar bun san am céanna.

Meastar go sábhálfaidh an tionscnamh thart ar EUR 167 milliún ar chostais bhliantúla d’eisitheoirí, FBManna san áireamh. Táthar ag súil go mbeadh údaráis inniúla náisiúnta in ann a gcostais a laghdú mar go bhfágfaidh ceanglais níos simplí agus níos soiléire go mbeifear in ann a ngníomhaíochtaí maoirseachta a dhéanamh ar bhealach níos éifeachtúla. Bhainfeadh infheisteoirí tairbhe freisin as na hathruithe rialála atá beartaithe, toisc go n‑éireoidh faisnéis chorparáideach níos giorra, níos tráthúla agus níos éasca a leanúint (tráth an liostaithe agus ina dhiaidh sin). I dtéarmaí iarmhairtí níos leithne, d’fhéadfadh an tionscnamh difear dearfach a dhéanamh freisin, bíodh agus gur difear imeallach a bheadh ann, do mhargadh saothair an Aontais agus do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe, agus, san am céanna, d’fhéadfadh margaí caipitil an Aontais atá níos comhtháite, níos doimhne agus níos leachtaí a bheith ann mar thoradh air.