DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR a ghabhann leis an doiciméad Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena leagtar síos forálacha maidir le bainistiú caiteachais i ndáil leis an mbiashlabhra, sláinte ainmhithe agus leas ainmhithe, agus i ndáil le sláinte plandaí agus ábhar atáirgthe plandaí, lena leasaítear Treoir 98/56/CE, Treoir 2000/29/CE agus Treoir 2008/90/CE ón gComhairle, Rialachán (CE) Uimh. 178/2002, Rialachán (CE) Uimh. 882/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 396/2005, Treoir 2009/128/CE agus Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 agus lena n aisghairtear Cinneadh 66/399/CEE, Cinneadh 76/894/CEE agus Cinneadh 2009/470/CE ón gComhairle /* SWD/2013/0194 final */





1: Saincheisteanna nós imeachta agus comhairliúchán le páirtithe leasmhara 1. Le roinnt blianta, tá an Coimisiún, go háirithe Ard-Stiúrthóireacht na Sláinte agus na dTomhaltóirí, ag obair ar an athbhreithniú ar bheartas an AE maidir le sláinte ainmhithe, leas ainmhithe, sláinte plandaí, ábhar atáirgthe plandaí, sábháilteacht beatha agus bia, agus ar na rialuithe oifigiúla a chuireann taca faoi chur chun feidhme éifeachtach na mbeartas sin (dá ngairtear ''beartas sábháilteachta bia'' orthu go léir anseo feasta). 2. Tá an buiséad iomlán EUR 1.89 billiún i gcomhair 2014‑2020 (ag praghsanna reatha) le haghaidh creat airgeadais maidir le sábháilteacht bia molta cheana féin ag an gCoimisiún i gcomhthéacs an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil. Dá bhrí sin, leis an measúnú tionchair tá sé beartaithe na tionchair is dócha a bheadh ar an gcreat airgeadais ag na roghanna atá ar fáil a mheas. 3. Tá sé beartaithe go mbeidh an anailís sin ar leibhéal comhréireach ag luí le treoirlínte an Choimisiúin maidir le Measúnú Tionchair. Ag tacú le Measúnuithe Tionchair agus Comhairliúcháin 4. Toisc go bhfuil na ceithre bheartas faoi athbhreithniú le tamall anuas, tacaítear leo go hindibhidiúil trína measúnuithe tionchair féin. 2: An fhadhb a shainiú 5. Meastar go gcuireann tacaíocht airgeadais ón AE le haghaidh sábháilteacht bia, sláinte ainmhithe agus rialuithe oifigiúla, go mór leis an luach thar na méideanna a ranníocadh agus meastar go n-oibríonn sí maith go leor laistigh den chreat atá ann faoi láthair. Leis an athbhreithniú ar an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil ina iomláine agus ar na beartais aonair tá an deis ann measúnú a dhéanamh ar conas tuilleadh feabhais a chur ar an staid reatha, chomh maith lena cheangal ar bhonn níos éifeachtaí le cuspóirí an Choimisiúin agus an AE, lena n-airítear na spriocanna d'Eoraip 2020. Beartas agus creat airgeadais reatha 6. Tá an bunús dlí ag formhór gníomhaíochtaí comhchistithe an AE i gceann den trí ghníomh dlí seo a leanas: Cinneadh 2009/470/CE ón gComhairle; Treoir 2000/29/CE; Rialachán 882/2004. 7. Ní raibh buiséad 2011 i gcomhair sábháilteacht bia ach beagán faoi EUR 314.6 milliún. Leithdháileadh é mar seo a leanas: Cláir Tréidliachta, 75 %; Sláinte Plandaí, 6.1 %; An tionscnamh Clár um Oiliúint Níos Fearr le haghaidh Bia Níos Sábháilte, 4.5 %; Saotharlanna Tagartha an AE , 4.5 %; bearta éigeandála i dtaca le sláinte ainmhithe, 3.2 %. Sainiú na faidhbe 8. Spreagadh 1: Tá an creat dlíthiúil atá ann faoi láthair ró-chasta agus é as dáta uaireanta. · Fadhbanna: o Easpa ailínithe leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014‑2020 atá nuabheartaithe o Ualaí riaracháin a d'fhéadfadh a bheith ag na Ballstáit chun fanacht cothrom le dáta agus na ceanglais riaracháin agus cistiúcháin a chomhlíonadh go hiomlán. 9. Leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil nua aistreofar na línte a bhaineann le buiséad 'sábháilteacht bia' ó Cheannteideal 2 de bhuiséad foriomlán an AE go Ceannteideal 3, a dtabharfar 'Slándáil agus Saoránacht' air. Ciallaíonn sé sin nach mbeidh an caiteachas ar bheatha ná bia cumhdaithe a thuilleadh leis an mbunús dlí reatha le haghaidh rialuithe airgeadais agus bainistiú ar chistiú (Rialachán CE Uimh.1290/2005). Ina theannta sin, i gcásanna éigeandála eisceachtúla ina bhféadfadh gá a bheith le tacaíocht airgeadais ón AE, go dlíthiúil ní bheidh rochtain ar an 'gCúlchiste le haghaidh géarchéimeanna in earnáil na talmhaíochta'. 10. Tá teacht ar na forálacha éagsúla airgeadais faoi láthair i roinnt ionstraimí reachtaíochta éagsúla. D'fhéadfadh sé seo féin a bheith mearbhlach agus anásta do na Ballstáit atá ag iarraidh an reachtaíocht a thuiscint, agus an t-ualach riaracháin a bhaineann leis. 11. Tá an fhadhb ann freisin a bhaineann leis an reachtaíocht earnálach a bhíonn ag athrú. Gan na hathruithe dá réir sin ar na forálacha airgeadais, beidh siad fós gan ailíniú leis na cuspóirí agus na bearta nua. 12. Leis an easpa soiléireachta atá ann faoi láthair maidir le rátaí cistiúcháin is mór an éiginnteacht do na Ballstáit agus iad i mbun pleanála. 13. Spreagadh 2: Níl barrfeabhas ar na huirlisí bainistíochta airgeadais atá ann faoi láthair. · Fadhbanna: o Easpa soiléireachta sna bearta atá incháilithe i gcomhair cistiúcháin agus a gcostas o Socruithe casta riaracháin o Leithdháileadh neamhéifeachtúil ar acmhainní atá ar fáil. 14. Faoi láthair, tá roinnt mhaith de na socruithe riaracháin chun formheas a fháil ar chlár nó chun aisíocaíocht cistiúcháin a fháil ró-chasta. 15. Ní bhunaítear sna forálacha airgeadais reatha na cuspóirí ná na táscairí is soiléire ná is comhsheasmhaí, dá dheasca sin ní féidir i gcónaí na cláir a mheasúnú ná feabhas a chur orthu. 16. Níl na sainmhínithe ar bhearta incháilithe ná costais ghaolmhara chomh soiléir ná chomh simplí agus a d'fhéadfaidís a bheith. Tá bearta incháilithe agus costais cistiúcháin scaipthe thar rialacháin éagsúla. 17. Spreagadh 3: Níl faobhar a dhóthain ar na huirlisí reatha lena áirithiú go gcomhlíonfar na cuspóirí maidir le sábháilteacht bia. · Fadhbanna: o Cur chun feidhme nach bhfuil barrmhaith ar bheartais aonair agus an baol nach gcomhlíonfar na cuspóirí beartais foriomlána. 18. Le hiniúchadh inmheánach agus tuarascálacha Ard-Stiúrthóireacht na Sláinte agus na dTomhaltóirí, chomh maith le measúnuithe tionchair a rinneadh do na réimsí éagsúla beartais, sainaithníodh roinnt saincheisteanna a bhféadfaí feabhas a chur orthu chun tacú níos fearr le cuspóirí beartais (e.g. beartú tosaíochta agus aicmiú galar). An ceart agus an bonn cirt le gníomhaíocht an AE 19. Tá sé de cheart ag an AE gníomhú sna réimsí sin go léir, ach níl inniúlacht eisiacht aige. Tá lánchead ag Ballstáit bearta dá gcuid féin a ghlacadh, ar choinníoll nach gcuireann siad isteach ar rialacháin eile an AE. Tástáil riachtanais - Cén fáth nach féidir le Ballstáit na cuspóirí a chomhlíonadh? 20. Is leas pobail iad sláinte mhaith ainmhithe, sláinte plandaí, sábháilteacht bia agus beatha lena mbaineann sochair leathana don tsochaí. Ní foláir do Bhallstáit oibriú as lámha a chéile, agus na bearta rialaithe agus bainistithe céanna, nó cosúil lena chéile, á n‑úsáid acu chun leathadh galar nó lotnaidí a chosc nó a rialú. Le comhordú ar leibhéal Eorpach éascaítear gníomhaíocht níos saoire agus níos éifeachtaí maidir le tosaíochtaí an AE. D'fhéadfadh comhpháirtithe trádála ó thríú tíortha srianta a chur chun feidhme ar allmhairithe ón AE ina iomláine i gcás nach ndéanfaí fadhb sábháilteachta i mBallstát a dhíothú i gceart. Tástáil um breisluach – An mbeadh an AE níos fearr chun cuspóirí a chur i gcrích? 21. Is é an breisluach sonrach a bhaineann le maoiniú nó le comh-mhaoiniú ón AE go gcuirtear dreasachtaí agus tacaíocht ar fáil do Bhallstáit gníomhartha díothúcháin agus faireachais a chur ar bun ar gníomhartha iad atá chun leas fadtéarmach an Aontais ina iomláine. Tá roinnt cúiseanna ann faoi ndear an AE ag idirghabháil chun tacú le bia agus beatha níos sábháilte, amhail: caillteanais eacnamaíocha dhíreacha d'oibreoirí, tionchar neamhdhíreach ar thrádáil, bagairt do shláinte phoiblí. 3: Cuspóirí Cuspóir ginearálta 22. Le caiteachas atá cumhdaithe ag an Rialachán sin féachtar le ardleibhéil sláinte do dhaoine, d’ainmhithe agus do phlandaí a áirithiú feadh an bhiashlabhlra agus i réimsí a bhaineann leo agus ardleibhéal cosanta tomhaltóirí agus comhshaoil, agus, san am céanna, é a chur ar chumas thionscal bia an AE feidhmiú i dtimpeallacht ina gcothaítear an t‑iomaíochas agus cruthú post. Cuspóirí sonracha 23. Creat dlí nuachóirithe trédhearcach, soiléir, simplí a bhunú maidir le bia agus beatha. 24. Cur chun feidhme agus feidhmiú uirlisí bainistithe airgeadais a bharrfheabhsú. 25. Tacú leis na cuspóirí beartais atá leagtha amach sa reachtaíocht maidir le beatha agus bia tríd an mbuiséad a leithdháileadh ar bhonn éifeachtach éifeachtúil. Cuspóirí Oibríochtúla 26. Tacaítear leo le breis cuspóirí oibríochtúla níos mionsonraithe. 4: Roghanna beartais Rogha 1: Cás bunlíne: Gan aon athrú 27. Gan aon athrú leanfaí leis na hionstraimí reachtachta atá ann cheana ag rialú an chreata airgeadais. Chiallódh sé sin, ar dtús, go bhféadfaí leanúint le cláir mar atá faoi láthair, ach ó 2014 amach, ní bheadh aon bhunús dlí le bainistiú nó rialú caiteachais. Rogha 2: An reachtaíocht atá ann cheana a thabhairt le chéile faoi aon ionstraim reachtach amháin 28. Le Rogha 2 scrúdaítear an bhféadfaí gach beart sa reachtaíocht atá ann cheana a choimeád, agus iad a thabhairt le chéile in aon rialachán amháin. Rogha 3: Clár airgeadais aonair comhleanúnach 29. Fo-rogha 3(a): Clár airgeadais aonair comhleanúnach a bhunú, agus úsáid a bhaint as forálacha airgeadais atá ann cheana den chuid is mó, ach go gcuirfí feabhsuithe orthu. 30. Fo-rogha 3(b): Mar atá i fo-rogha 3(a), ach gnéithe de na Scéimeanna Comhroinnte Costais agus Freagrachta a thabhairt isteach. Rogha 4: Deireadh a chur le gach gníomhaíocht ón AE 31. Go teoiriciúil d'fhéadfaí deireadh a chur le forálacha airgeadais uile an AE a rannchuidíonn le sábháilteacht bia agus beatha, agus a cheangal ar na Ballstáit a gcláir féin agus a ngníomhaíochtaí féin a chistiú. 5: Anailís ar na tionchair 32. Toisc rialachán airgeadais amháin a bheith ann, déanfar anailísiú ar gach rogha de réir a thionchair i dtaca leis na príomhfhadhbanna agus na cuspóirí sonracha a sainaithníodh sa mheasúnú: · Tionchair riaracháin agus dlí · Tionchair airgeadais agus bainistíochta · Tionchair ar chuspóirí sábháilteachta bia Rogha 1: Cás bunlíne: Gan aon athrú 33. Faoi thús 2014, ní bheidh an creat reatha comhsheasmhach go dlíthiúil leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil nua. Ní bheidh aon bhunús dlí sonrach ag an gcóras i gcomhair bainistíocht airgeadais ná rialuithe. 34. Gan rochtain ar an gcúlchiste géarchéime, d'fhágfaí faoi na Ballstáit soláthrú dóibh féin i gcásanna éigeandálaí an-mhóra, chomh maith leis na fadhbanna gaolmhara a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le sábháilteacht bia, sláinte phoiblí agus slándáil bia. Sna cúinsí eacnamaíochta atá ann faoi láthair, is dócha go rachaidh sé sin níos déine fós ná mar is gnáth ar na Ballstáit. 35. Má leantar leis an gcóras reatha ciallaíonn sé sin nach ndéanfaí athchóiriú ar na ceanglais i gcomhair measúnaithe níos fearr ná an inniúlacht dá réir chun cláir a mhodhnú chun iad a dhéanamh níos éifeachtaí, agus dá dheasca sin níl aon dul as ach go leanfaí le cláir nach cláir bharrmhaithe iad nó b'fhéidir le cláir neamhéifeachtacha. Leis an méadú ar ghalair ainmhithe agus galair plandaí, agus an tionchar comhfhreagrach ar shábháilteacht bia, sláinte phoiblí agus slándáil bia, is dócha gur mhó go mór ar deireadh an costas ar bhuiséid phoiblí. 36. Ní dhéanfaí na leasuithe ar na forálacha dlíthiúla arna gceangal ag an mbeartas earnálach. Dhéanfadh sé sin difear don deis a bhí ann cuspóirí na n-athbhreithnithe sin a chomhlíonadh, ag cur le baol ar mhéadú mór ar fhadhbanna sláinte plandaí agus ainmhithe. Rogha 2: An reachtaíocht atá ann cheana a thabhairt le chéile faoi aon ionstraim reachtach amháin 37. D'fhéadfadh an rogha sin cuspóir 1 mar a sainaithníodh é i roinn 3 a bhaint amach, tríd an tsimplíocht a chur chun cinn agus tuiscint níos fearr ar an reachtaíocht a spreagadh, ach ní shásódh sé ceachtar den dá chuspóir eile a sainaithníodh. Ní thugann sé aghaidh ach oiread ar aon cheann de na bearnaí beartais ná na saincheisteanna a sainaithníodh. Rogha 3(a): clár airgeadais aonair comhleanúnach a bhunú, agus úsáid a bhaint as forálacha airgeadais atá ann cheana den chuid is mó, ach go ndéanfaí feabhsuithe orthu 38. Dhéanfaí na rátaí cistiúcháin a shimpliú ionas nach mbeadh ann ach trí ráta caighdeánach éagsúil. Thabharfadh sé seo breis trédhearcachta agus comhsheasmhachta thar bearta AE. Dá gcuirfí deireadh leis an bhféidearthacht bearta a bhfuil luach níos lú na EUR 50,000 acu a chistiú, chuirfí deireadh le hualach riaracháin díréireach don Choimisiún agus do na Ballstáit araon. 39. Tá sé beartaithe go n-ailíneofar an tacaíocht airgeadais le haghaidh sláinte plandaí ar bhonn níos láidre le sláinte ainmhithe maidir le nósanna imeachta agus próisis. Gineann sé sin an deis chomh maith cuíchóiriú a dhéanamh ar riarachán sa Choimisiún agus sna Ballstáit araon. 40. Dhéanfaí na ceanglais dhlíthiúla do na próisis chun cláir a fhormheas agus a aisíoc maidir leis na Cláir Tréidliachta agus na bearta éigeandála a shimpliú. Beidh laghdú suntasacha ar an ualach riaracháin i dtaca le ham foirne sa Choimisiún agus sna Ballstáit agus is dócha go ndéanfaí íocaíochtaí do Bhallstáit a bhrostú freisin. 41. Cuirfear feabhas ar na huirlisí bainistíochta airgeadais faoin athchóiriú sin. Trí chuspóirí agus táscairí níos soiléire a shocrú, agus trí mheastóireacht a shaothrú ar bhonn níos críochnúla, is dócha go mbeidh bearta tréidliachta agus bearta maidir le plandaí i bhfad níos éifeachtaí. 42. Treiseoidh an t-athbhreithniú ar an Rialachán oifigiúil maidir le rialuithe ar bhia agus beatha an bunús dlí leis an tionscnamh Clár um Oiliúint Níos Fearr le haghaidh Bia Níos Sábháilte, beidh raon feidhme níos comhleanúnaí aige agus cuirfear lena éifeachtúlacht agus lena éifeacht. 43. Beidh tacaíocht níos fearr le Rogha 3a chun na cuspóirí a bhaineann le sláinte plandaí a chomhlíonadh seachas sa chás bunlíne. Cuir i gcás, faoi láthair ní chumhdaítear sláinte plandaí ag Saotharlanna Tagartha an Aontais Eorpaigh, ná níl creidiúnú ag saotharlanna sláinte plandaí faoi láthair. Rogha 3(b): Gnéithe Scéimeanna Comhroinnte Costais agus Freagrachta a thabhairt isteach 44. Toisc gur forbairt é ar Rogha (3a), is féidir na tionchair a léiríodh don bheartas malartach sin a choimeád san áireamh nuair a bheidh Rogha (3b) á mheas. Le heilimint bhreise na Scéimeanna Comhroinnte Costais agus Freagrachta a tugadh isteach leis an rogha seo beidh tionchair bhreise i gceist nó déanfar modhnú ar na tionchair a rabhthas ag súil leo i Rogha 3(a). 45. Is beag seans go mbeidh Scéim Comhroinnte Costais agus Freagrachta inghlactha do na Ballstáit ná do pháirtithe leasmhara. Dá dtabharfaí isteach Scéim Comhroinnte Costais agus Freagrachta, shárófaí na cuspóirí maidir leis an tsoiléireacht agus an tsimplíocht. Ina theannta sin, leis na cúinsí reatha airgeadais tá sé níos deacra do na Ballstáit agus do na páirtithe leasmhara, ar bhonn polaitiúil agus ar bhonn cultúrtha, glacadh le sciar níos mó den ualach airgeadais, fiú má thagann laghdú san fhadtéarma ar an ualach iomlán de dheasca ráigeanna agus lotnaidí. Rogha 4: Deireadh a chur le gach Gníomhaíocht ón AE 46. Cuireadh an rogha sin ar leataobh gan aon anailísiú mionsonraithe a bheith déanta air. Tá sé follasach ann féin nach gcomhlíonfadh sé na cuspóirí arna leagan amach i Roinn 3. 47. Ní dócha go leanfadh na Ballstáit ag cistiú na gclár díothaithe leo féin; go háirithe sna cúinsí eacnamaíochta atá ann faoi láthair. Bheadh riosca mór ann go gcuirfí na hinfheistíochtaí a saothraíodh agus atá ann cheana i mbaol. 6: Comparáid idir na roghanna 48. Is é Rogha 3(a) rogha na tosaíochta. Is é an t-aon modh eile chun an trí chuspóir a chomhlíonadh, gan ach fíorbheagán tionchar diúltach (más ann dóibh) ag gabháil leis. 49. Rinneadh neamhshuim de Rogha 3(b) ag an bpointe seo. Amach anseo, áfach, agus cúinsí athraithe, d’fhéadfaí gur leis a bheadh an réiteach is iomchuí chun dul i ngleic le roinnt de na fadhbanna móra sin a bhaineanna le sláinte ainmhithe agus plandaí agus a bhíonn ag athrú leo, d’fheadfaí athscrúdú a dheanamh air. Measúnú comparáideach at thionchair || Rogha 3(a): || Rogha 3(b): Comhlíonadh cuspóirí dlíthiúla agus riaracháin || + Laghdú ar ualach riaracháin do riaracháin phoiblí agus don earnáil phríobháideach || - Ualach breise riaracháin ar Bhallstáit agus ar an earnáil phríobháideach (sa ghearrthéarma) Barrfheabhsú ar na huirlisí bainistithe airgeadais || + Breis éifeachtúlachta: · cuspóirí agus táscairí níos soiléire · inbhuanaitheacht níos fadtéarmaí || -/+ Gearrthéarmach: laghdú ar éifeachtúlacht (seans) · am ag teastáil chun dul i dtaithí ar an gcóras nua · gan a bheith inghlactha sna Ballstáit ná san earnáil phríomháideach + Fadtéarmach: Breis éifeachtúlachta Tacú le comhlíonadh cuspóirí maidir le bia agus beatha || + Breis éifeachtachta: · feabhas ar chomhsheasmhacht sna beartais AE le gealltanais idirnáisiúnta || ++ Breis éifeachtachta: · dreasachtaí breise do chosc agus díothú 7: Faireachán agus meastóireacht 50. Tá meastóireacht agus tuarascáil meastóireachta ex post beartaithe, agus rinneadh táscairí do chuspóirí a fhorbairt. Cuirfear torthaí na meastúchán in iúl de réir mar is iomchuí.