Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – Creat Nua AE na Soghluaisteachta Uirbí

(COM(2021) 811 final)

(2022/C 323/18)

Rapóirtéir: Mateusz SZYMAŃSKI

Comhairliúchán An Coimisiún Eorpach, 21.1.2022 Bunús dlí Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh Rannóg atá freagrach Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise Dáta a glactha sa rannóg 7.4.2022 Dáta a glactha sa seisiún iomlánach 18.5.2022 Seisiún iomlánach Uimh. 569 Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh) 203/1/8

1. Conclúidí agus moltaí

1.1. Is díol sásaimh do CESE an teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le creat AE na soghluaisteachta uirbí. Is tráthúil foilsiú an doiciméid seo, i bhfianaise na ndúshlán a bhaineann leis an ngá atá le cúram don chomhshaol agus na ndúshlán a d’eascair as paindéim COVID-19, rud atá ag athrú an chaoi a smaoinímid ar shoghluaisteacht agus, ar bhonn níos leithne, ar an saol uirbeach agus ar an obair. Is gá an chothromaíocht cheart a bhaint amach idir cosaint an chomhshaoil agus cuimsitheacht na soghluaisteachta uirbí. Níor cheart soghluaisteacht laghdaithe agus eisiamh iompair a bheith mar thoradh ar an ngá atá le hastaíochtaí a laghdú.

1.2. Tugann CESE dá aire gur cheart an ceart chun soghluaisteachta a aithint mar cheart bunúsach an duine, ceart atá san áireamh freisin i gColún Eorpach na gCeart Sóisialta. Dá bhrí sin, iarrann sé go ndéanfadh an tAontas gníomhaíocht uaillmhianach chun iompar uirbeach a dhéanamh níos cuimsithí. Ba cheart an tsoghluaisteacht a mheas mar ghné lena bhféadfaí an comhionannas a chur chun cinn, go háirithe comhdheiseanna.

1.3. Iarrann CESE ar ionadaithe na n-údarás poiblí ar leibhéil éagsúla oibriú le chéile chun feabhas a chur ar shoghluaisteacht, ní hamháin i gcathracha, ach i gceantair fheidhmiúla uirbeacha ar bhonn níos leithne (lena n-áirítear ceantair pheirea-uirbeacha agus tuaithe), agus go mbeadh ionadaithe na sochaí sibhialta agus saoránaigh rannpháirteach chomh maith. Thar aon ní eile, iarrann sé go gcruthófaí pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe, chomh maith le pleanáil spásúlachta a théann thar theorainneacha uirbeacha. Ba cheart é sin a léiriú san obair ar an athbhreithniú ar an ngréasán tras-Eorpach iompair (TEN-T) a mhéid a bhaineann le nóid uirbeacha. Dar le CESE, ba cheart gur ionaid ilfhreastail a bheadh sna moil sin.

1.4. Ina theannta sin, iarrann CESE go mbeadh cur chuige rannpháirteach ann maidir leis an bpróiseas pleanála. Measann CESE nach bhféadfar an t-athrú inmhianta a bhaint amach mura mbeadh na geallsealbhóirí uile ar spéis leo an t-iompar uirbeach rannpháirteach. Dá bhrí sin, is díol sásaimh dó an moladh go n-athrófaí comhdhéanamh an Ghrúpa Saineolaithe um an tSoghluaisteacht Uirbeach agus go dtabharfaí deis do dhaoine lasmuigh den riarachán poiblí a bheith páirteach ann. Molann CESE a bhallraíocht a leathnú chun ionadaithe ó ghrúpaí sóisialta agus ó chúlraí éagsúla, go háirithe daoine óga, a chur san áireamh. Cuireann sé in iúl freisin gur mian leis páirt a ghlacadh in obair an chomhlachta seo. Ag an am céanna, creideann sé go bhféadfadh cur chuige den sórt sin cuidiú leis na pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus na pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe a chur chun cinn. Ba mhaith le CESE béim a leagan freisin ar a thábhachtaí atá sé an t-eolas a chuirtear ar fáil do phaisinéirí agus do gnólachtaí maidir le soghluaisteacht uirbeach a fheabhsú agus roghanna lóistíochta, go háirithe úsáid carranna, a bharrfheabhsú. Tá ról an oideachais agus an chomhair fhairsing idir institiúidí agus eagraíochtaí éagsúla thar a bheith tábhachtach.

1.5. Tá sé ríthábhachtach cistiú fadtéarmach leordhóthanach a áirithiú le haghaidh gníomhaíochtaí soghluaisteachta. Molann sé do na Ballstáit agus d’údaráis áitiúla a n-acmhainní féin a chur ar fáil. Tríd an méid sin a dhéanamh agus trí na pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus na pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe a chruthú, is féidir an toil pholaitiúil a léiriú chun athrú a dhéanamh sa réimse sin. Ba cheart aird a thabhairt ar acmhainní sonracha a leithdháileadh ar fhorbairt an bhonneagair iompair faoi chuimsiú chistí an Aontais.

1.6. Cuireann CESE i bhfios go láidir gur cheart bearta a dhéanamh chun an fhostaíocht i réimse na soghluaisteachta uirbí a dhéanamh níos tarraingtí, go háirithe i ndáil le hiompar poiblí, réimse ina bhfuil easpa foirne agus lucht saothair atá ag dul in aois. Ní mór réitigh a fhorbairt chun dálaí fostaíochta a fheabhsú trí idirphlé sóisialta. Tá feidhm aige sin freisin maidir le daoine a oibríonn trí ardáin dhigiteacha a thairgeann seirbhísí a bhaineann le soghluaisteacht. Leagann CESE béim ar an togra ón gCoimisiún maidir le feabhas a chur ar na dalaí oibre a bhaineann le hobair a dhéantar trí ardáin ar líne. Ba cheart cur chun feidhme éifeachtach na treorach a áirithiú.

1.7. Aithníonn CESE an ról ar leith atá ag an iompar poiblí chun an tsoghluaisteacht uirbeach agus pheirea-uirbeach a fheabhsú. Ba cheart don iompar poiblí seirbhísí ardcháilíochta a sholáthar agus ní mór dó a bheith inrochtana. I bhfianaise na ndálaí sláinte atá ann faoi láthair, is gné ríthábhachtach í an tsábhailteacht. Sin é an fáth a bhfuil CESE ag iarraidh go ndéanfaí gníomhaíocht uaillmhianach chun borradh a chur faoin iompar poiblí, go háirithe ós rud é go bhfuil tionchar ar leith aige ar chomhionannas deiseanna a fheabhsú.

1.8. Le forbairt na digiteála, cruthaítear deiseanna agus rioscaí nua. Aithníonn CESE an acmhainneacht a bhaineann le réitigh dhigiteacha agus tacaíonn sé réitigh den chineál sin a fhorbairt. Ní mór a áirithiú, áfach, nach gcuirfidh teacht chun cinn uirlisí nua soghluaisteachta srian ar rochtain ar shoghluaisteacht dóibh siúd nach bhfuil in ann na huirlisí sin a úsáid ar chúiseanna éagsúla. Dá bhrí sin, tá tábhacht ar leith ag baint le feabhas a chur ar scileanna digiteacha agus ar an tslándáil sa timpeallacht dhigiteach. Ina theannta sin, iarrann CESE go n-urramófaí prionsabal na trédhearcachta agus prionsabal an rialachais dhaonlathaigh a mhéid a bhaineann le sonraí a fhaightear trí fheidhmchláir dhigiteacha.

1.9. Tacaíonn CESE leis na hiarrachtaí atá á ndéanamh chun táscairí soghluaisteachta iontaofa agus inchomparáide a fhorbairt. Molann sé na táscairí faoi Sprioc Forbartha Inbhuanaithe Uimh. 11 na Náisiún Aontaithe a úsáid i dtús báire. Tá sé tábhachtach a bheith ar an eolas go bhfuil iarracht shuntasach ag teastáil ó lucht riaracháin chun sonraí a bhailiú agus a thiomsú. Dá bhrí sin, spreagann CESE iarrachtaí chun tacú le riaracháin ar leibhéil éagsúla sa phróiseas sin.

2. Cúlra

2.1. Léiríonn staidreamh maidir le soghluaisteacht uirbeach scála an dúshláin chun iompraíocht agus roghanna maidir leis an tsoghluaisteacht a athrú ( 1 ) . Bíonn cónaitheoirí cathracha ag brath ar a gcarranna. Tá iarmhairtí sóisialta, eacnamaíocha agus comhshaoil ag baint leis sin. Leag Cúirt Iniúchóirí na hEorpa béim freisin ar scála an dúshláin a bhaineann le bogadh i dtreo soghluaisteacht inbhuanaithe. Léirigh sí ina tuarascáil nach bhfuil treocht shoiléir ann i dtreo modhanna iompair níos inbhuanaithe ( 2 )

2.2. Ina theachtaireacht, cuireann an Coimisiún tograí chun cinn maidir le gníomhaíochtaí níos cinntithí chun athrú a dhéanamh ar an gcur chuige maidir le soghluaisteacht uirbeach a eagrú. Mar atá léirithe ag an gCoimisiún, is é an aidhm atá ann aistriú ó chur chuige atá bunaithe ar shreabhadh tráchta gan uaim a áirithiú go cur chuige atá bunaithe ar dhaoine agus earraí a bhogadh ar bhealach níos inbhuanaithe.

2.3. De réir an Choimisiúin, is éard a bheadh i gceist leis sin ná struchtúr an iompair chomhchoitinn a neartú, lena n-áirítear an t-iompar poiblí a fheabhsú agus deiseanna níos fearr maidir le soghluaisteacht ghníomhach agus lóistíocht uirbeach agus seachadadh míle deireanach atá éifeachtúil agus saor ó astaíochtaí a áirithiú. Ba cheart ról ríthábhachtach a bheith ag an ilmhódúlacht a chuirtear chun feidhme trí réitigh dhigiteacha. Ba cheart don ilmhódúlacht sin limistéir uirbeacha agus pheirea-uirbeacha a nascadh ar bhealach níos fearr agus feabhas a chur ar éifeachtúlacht.

2.4. Ba cheart an teachtaireacht a mheas i gcomhthéacs an aistrithe dhigitigh agus an aistrithe ghlais. I gcomhthéacs an iompair, ba cheart do chur chuige neartaithe i ndáil le nóid uirbeacha TEN-T, lena n-áirítear an ilmhódúlacht a chur chun cinn san iompar paisinéirí agus lastais, rannchuidiú le cur chun feidhme na n-aistrithe sin. Ciallaíonn sé sin freisin nach mór leas iomlán a bhaint as na deiseanna a chuirtear ar fáil leis an digiteáil.

3. Barúlacha ginearálta

3.1. Tacaíonn CESE le barúlacha agus moltaí an Choimisiúin. Ní mór cathracha agus an tsoghluaisteacht uirbeach a fhorbairt agus iad a chur in oiriúint do réaltachtaí nua. Meastar gur coincheap leathan í an tsoghluaisteacht uirbeach lena gcuimsítear an saol cathrach ina iomláine, agus gur cheart di cuidiú le cuspóirí eacnamaíocha, sóisialta agus comhshaoil a bhaint amach. Tá sé sin tábhachtach i bhfianaise na ndeacrachtaí atá os comhair earnáil an iompair i ngeall ar phaindéim COVID-19. Ag an am céanna, measann CESE go bhfeidhmíonn an t-iompar poiblí mar chuid de bheartais chun neamhionannas a laghdú, go háirithe neamhionannas deiseanna.

3.2. Aithníonn CESE gur ceart bunúsach í an tsoghluaisteacht. Tá an méid sin ag teacht le Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, ina luaitear go bhfuil ag gach duine an ceart chun saorghluaiseachta. Tá sé tábhachtach a mheabhrú go sonraítear i bprionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta go bhfuil “ag gach duine an ceart chun rochtain a fháil ar sheirbhísí riachtanacha ar ardchaighdeán, lena n-áirítear […] iompar […].” Mar sin féin, tugann CESE dá aire nach bhfuil an rochtain chéanna ag cách ar an mbonneagar soghluaisteachta uirbí atá ann faoi láthair. Ba cheart an t-iompar a bheith chomh cuimsitheach agus is féidir.

3.3. Is mór ag CESE ról an Choimisiúin i ndáil leis an tsoghluaisteacht uirbeach a fheabhsú. Mar sin féin, tá sé ar an eolas gur ar na húdaráis áitiúla agus ar na Ballstáit go príomha atá an t-ualach cinnteoireachta. Iarrann sé, dá bhrí sin, go ndéanfaí bearta gan mhoill chun an tsoghluaisteacht a fhorbairt, lena n-áirítear obair chun na pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus na pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe a fhorbairt. Tá an easpa tola polaitiúla ar cheann de na nithe a bhfuil cosc á chur aige ar bhunú na bpleananna sin. Leagann CESE béim ar an ngá atá ann go n-oibreodh lucht riaracháin ar leibhéil éagsúla cinnteoireachta i gcomhar le chéile, agus go mbeadh eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus saoránaigh rannpháirteach freisin. Ag an am céanna, iarrann sé ar na Ballstáit a n-acmhainní féin a shannadh chun an bonneagar soghluaisteachta uirbí a fhorbairt agus a chothabháil. Ba cheart aird a thabhairt ar acmhainní sonracha a leithdháileadh ar fhorbairt an bhonneagair iompair faoi chuimsiú chistí an Aontais.

3.4. Aontaíonn CESE le dearcadh an Choimisiúin maidir leis na pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus na pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe. Ar an drochuair, níl pleananna den sórt sin ag roinnt mhaith cathracha san Aontas go fóill, rud a d’fhéadfadh a thabhairt le fios go dteastaíonn acmhainní suntasacha airgeadais agus eagraíochtúla chun iad a bhunú. Is céim sa treo ceart iad tograí an Choimisiúin. Déanfaidh CESE bearta freisin chun na hionstraimí sin a chur chun cinn. Thairis sin, spreagann CESE cur chun cinn na bpleananna sin i ndáil le gnólachtaí. Tá sé tábhachtach go bhfreagróidh na pleananna do na treochtaí reatha. Mura dtagann feabhas suntasach ar chúrsaí san fhadtéarma, ba cheart machnamh a dhéanamh ar chruthú pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe a dhéanamh éigeantach, agus prionsabal na coimhdeachta á chur san áireamh ag an am céanna.

3.5. Tugtar an-aird sa teachtaireacht ar fhadhb chosaint an chomhshaoil agus an t-iompar uirbeach á fhorbairt. Is gá an chothromaíocht cheart a bhaint amach i ndáil leis sin. Níor cheart soghluaisteacht laghdaithe agus eisiamh iompair a bheith mar thoradh ar an ngá atá le hastaíochtaí a laghdú. Molann CESE go dtabharfaí tús áite do réitigh a spreagfaidh úsáid feithiclí astaíochtaí ísle agus a thacóidh le gnólachtaí, eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus tomhaltóirí chun na feithiclí sin a cheannach. Ag an am céanna, ba cheart raon iomlán na ndeiseanna iompair a laghdóidh go hiomlán nó go páirteach an gá le gluaisteáin phríobháideacha a chur i láthair.

3.6. Tá pleanáil spásúlachta iomchuí thar a bheith tábhachtach. Ba cheart faireachán a dhéanamh ar threochtaí soghluaisteachta agus spásanna leordhóthanacha a chruthú le haghaidh spriocanna a bhaineann le cineálacha nua soghluaisteachta a fhorbairt agus le gréasáin iompair phoiblí a fhorbairt. Chun caighdeán maith saoil a chinntiú i gceantair atá i bhfad ó lár cathracha, ní mór bonneagar leordhóthanach a bheith ann do na daoine atá ina gcónaí sna ceantair sin. Tá sé tábhachtach go ndéanfaí samhlacha gnó do chineálacha nua soghluaisteachta a chur in oiriúint don bhonneagar uirbeach. Mura bhfuil acmhainneacht leordhóthanach i gcathracha, ba cheart tacú le comhpháirtíochtaí chun faireachán a dhéanamh ar threochtaí soghluaisteachta uirbí agus ar a gcur chun feidhme san Aontas agus ar an leibhéal domhanda. Tacóidh CESE le gníomhaíochtaí den sórt sin.

3.7. Molann sé go n-oibreodh cathracha, ceantair pheirea-uirbeacha agus ceantair thuaithe le chéile chun pleananna soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe agus pleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe a chruthú do cheantair fheidhmiúla leathana. Ba cheart é a bheith mar aidhm cur i gcoinne an fho-uirbithe agus anord spásúlachta.

3.8. Aontaíonn CESE leis an mbéim a leagtar sa teachtaireacht ar a thábhachtaí atá sé nóid uirbeacha TEN-T a neartú do phaisinéirí agus do lastas, agus gur cheart na gnéithe sin a bheith mar chuid den athbhreithniú ar Rialachán TEN-T ( 3 ) . Sa chomhthéacs sin, ba mhaith le CESE a chur i bhfios nach féidir le cathracha forbairt a dhéanamh mura bhfuil siad nasctha lena gceantair máguaird. Tá sé ríthábhachtach, dá bhrí sin, go mbeadh naisc iompair ann idir limistéir uirbeacha agus limistéir pheirea-uirbeacha, lena n-áirítear na limistéir sin i gceantair thuaithe ar naisc iad lena gceadaítear soghluaisteacht áisiúil agus leas iomlán a bhaint as acmhainneacht na limistéar éagsúil agus a gcónaitheoirí. Dar le CESE, ba cheart gur ionaid ilfhreastail a bheadh sna moil sin. Ba cheart dóibh díriú ar athrú a dhéanamh ar an mbealach a thaistealaíonn daoine, ach chomh maith ar sheirbhís chuimsitheach iompair a sholáthar, ina mbeadh faisnéis ar fáil do phaisinéirí agus seirbhísí agus táirgí a bhaineann le hiompar, lena n-áirítear iompar lastais. Measann CESE go bhféadfadh ról ar leith a bheith ag stadanna iarnróid maidir leis sin.

3.9. Aontaíonn CESE gur gá lóistíocht iompair lastais a dhícharbónú, mar shampla trí phleananna lóistíochta uirbí inbhuanaithe a chruthú agus trí dhíriú ar réitigh inbhuanaithe a fhorbairt agus ar ilmhódúlacht a fheabhsú le réitigh, teicneolaíochtaí agus feithiclí atá saor ó astaíochtaí. Leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé go mbeadh geallsealbhóirí poiblí agus príobháideacha rannpháirteach sa phróiseas sin agus go dtabharfaí aghaidh leordhóthanach ar fhadhbanna idirthréimhseacha.

3.10. Is é an dúshlán a bheidh ann don earnáil ná oibrithe a mhealladh. Ceann de na fadhbanna a aithníodh is ea aois mhór na n-oibrithe. Ag an am céanna, is beag an spéis atá ag roinnt mhaith daoine a bheith ag obair san iompar poiblí uirbeach. I ndáil leis sin, tá ganntanas foirne á thabhairt faoi deara a mbíonn tionchar aige ar cháilíocht na seirbhísí a sholáthraítear. Ar an taobh eile, léiríodh le paindéim COVID-19 go bhfuil ról tábhachtach ag na hoibrithe san earnáil sin agus go bhfuil sé a bhuí leo gur féidir le pobail iomlána leanúint de bheith ag feidhmiú. Dá bhrí sin, ba cheart an obair san earnáil sin a dhéanamh níos tarraingtí trí dhálaí oibre cuibhiúla agus cothroma a ráthú. Ina theannta sin, tá sé thar a bheith tábhachtach go n-áireofaí an t-oideachas maidir le soghluaisteacht inbhuanaithe i gcuraclaim scoile agus in obair don óige, agus go ndéanfaí cláir oideachais níos tarraingtí agus níos idirghníomhaí do dhaoine óga, lena n-áirítear trí chlár Erasmus+. Ba cheart réitigh a fhorbairt trí shásraí idirphlé sóisialta.

3.11. Faoi chóras na gconarthaí poiblí maidir leis an iompar uirbeach, ba cheart roinnt critéar sóisialta agus comhshaoil a bhreithniú agus an tairiscint is fearr á roghnú, agus na ceanglais a leagtar síos i Rialachán (CE) Uimh. 1370/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ( 4 ) á gcur san áireamh.

3.12. Tá an t-iompar poiblí ríthábhachtach chun an tsoghluaisteacht a fhorbairt. Dá bhrí sin, ba cheart tacú lena fhorbairt, mar shampla trí spriocanna a leagan síos do na blianta atá le teacht. Níor cheart dearmad a dhéanamh ach oiread ar ghnéithe amhail inrochtaineacht, inacmhainneacht, sábháilteacht, iontaofacht agus poncúlacht. Ag an am céanna, ní mór an mhuinín atá ag daoine as iompar uirbeach a neartú mar rud atá sábháilte ó thaobh na sláinte de, go háirithe le linn géarchéimeanna sláinte amhail paindéim COVID-19. Tá sé tábhachtach freisin nach mbeidh baint ag an mbochtaineacht le húsáid an mhodha iompair sin. Ba cheart cuimhneamh air go bhfuil ról ag an iompar poiblí i dtaca le comhdheiseanna, lena n-áirítear comhionannas inscne. Iarrann CESE go mbeadh creat tacaíochta airgeadais fadtéarmach ann chun bonneagar an iompair phoiblí a mhaoiniú.

3.13. Leagtar béim sa teachtaireacht ar shaincheisteanna a bhaineann le húsáid na soghluaisteachta mar sheirbhís. Bheadh sé inmhianaithe an réimse sin a fhorbairt, ós rud é go gcuirfeadh sé acmhainn ollmhór ar fáil chun lear mór sonraí a sholáthar. Tá imní ann, áfach, go bhféadfaí na sonraí arna bpróiseáil ag iarratais a úsáid ar bhealach neamhúdaraithe. Ba cheart creat rialála iomchuí a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go n-urramófar prionsabail dhaonlathacha na trédhearcachta agus an t-iompar uirbeach á bhainistiú. Tá gá le grinnscrúdú poiblí i ndáil leis sin. Ina theannta sin, tá tacaíocht de dhíth ar údaráis áitiúla agus réigiúnacha chun teicneolaíochtaí na hintleachta saorga a fhorbairt. Cuireann CESE i bhfios go láidir nár cheart forbairt uirlisí soghluaisteachta digití nua-aimseartha a fhágáil go n-eisiafar iad siúd nach bhfuil in ann na réitigh sin a úsáid. Is gá scileanna digiteacha na sochaí a fhorbairt.

3.14. Leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé feasacht a ardú agus oideachas a chur chun cinn maidir le soghluaisteacht nua-aimseartha. Ba cheart na buntáistí a bhaineann le modhanna taistil eile a roghnú in ionad feithiclí príobháideacha a thaispeáint do chónaitheoirí. Tá tábhacht ar leith leis an úsáid a bhaintear as carranna a bharrfheabhsú. Mar aon le comhlachtaí agus tionscnaimh de chuid an Aontais, tá ról tábhachtach ag eagraíochtaí agus líonraí ( 5 ) na sochaí sibhialta maidir leis sin chomh maith. Sampla rathúil den mhéid sin is ea CIVITAS. Molann CESE freisin go gcuirfí chun cinn turasóireacht uirbeach ina gcuirtear úsáid modhanna inbhuanaithe soghluaisteachta san áireamh.

3.15. Ba mhaith le CESE a chur in iúl gur spéis leis páirt a ghlacadh in obair an Ghrúpa Saineolaithe um an tSoghluaisteacht Uirbeach. Aontaíonn sé gur gá comhdhéanamh agus modhanna oibre na meithle sin a athbhreithniú. Is céim sa treo ceart é obair na meithle a leathnú chuig réimsí eile seachas an riarachán. Molann CESE go ndéanfaí comhdhéanamh an ghrúpa sin a éagsúlú ionas go ndéanfar ionadaíocht ar ghrúpaí sóisialta éagsúla agus ar chúlraí éagsúla. Is féidir na breithnithe thuas a chur i bhfeidhm maidir le comhlachtaí soghluaisteachta eile ar leibhéil éagsúla.

3.16. Thairis sin, tacaíonn CESE leis na tograí ón gCoimisiún maidir le táscairí comhchuibhithe i ndáil le soghluaisteacht uirbeach a fheabhsú. Is fiú a thabhairt faoi deara go dtagraíonn an teachtaireacht do Sprioc Forbartha Inbhuanaithe Uimh. 11, arb é is aidhm di cathracha agus lonnaíochtaí daonna a dhéanamh cuimsitheach, sábháilte, athléimneach agus inbhuanaithe faoi 2030. Tá sé tábhachtach a chur i bhfios gur féidir le cuspóirí sonracha treoirlínte a sholáthar do bheartas an Aontais sa réimse seo agus do dhearadh táscairí, ar cheart a ráthú go mbeidh siad inchomparáide agus cothrom le dáta. Dá bhrí sin, iarrann CESE go dtabharfaí tacaíocht do sheirbhísí atá freagrach as sonraí a bhailiú agus as staidreamh a tháirgeadh ar leibhéil éagsúla. Molann CESE úsáid a bhaint as na táscairí soghluaisteachta uirbí inbhuanaithe (SUMI) ( 6 ) mar bhonn chun tuilleadh oibre a dhéanamh, agus iarrann sé go gcuirfí san áireamh an taithí a ghabhann leis an obair ar na táscairí seo.

4. Barúlacha sonracha

4.1. Cuireann CESE in iúl freisin gur cheart faisnéis paisinéirí a bhfuil rochtain ag gach paisinéir uirthi a bheith mar chuid lárnach den tseirbhís iompair phoiblí. Fágann iliomad na dtáillí, na gcriosanna agus na dticéad nach bhfuil sé éasca taisteal go réidh. Is fíor sin go háirithe dóibh siúd a thagann go cathracha le haghaidh tréimhsí gearrfhanachta. Molann CESE córais shimplí shoiléire maidir le táillí a chruthú.

4.2. Measann roinnt mhaith daoine óga gur cheart é a bheith ina thosaíocht athrú cuimsitheach a dhéanamh ar an dearcadh atá againn ar an tsoghluaisteacht chun é a dhíriú ar shoghluaisteacht atá sláintiúil, neamhdhíobhálach don aeráid agus inbhuanaithe ( 7 ) . Dá bhrí sin, spreagann CESE iarrachtaí chun rannpháirtíocht níos struchtúrtha na hóige a fhorbairt maidir leis an aeráid agus leis an inbhuanaitheacht i bpróiseas ceaptha beartais agus cinnteoireachta an Aontais Eorpaigh ( 8 ) , agus chun go mbeifear in ann leanúint ar aghaidh le tionscnaimh amhail DiscoverEU.

4.3. Sa teachtaireacht, tagraíonn an Coimisiún, agus údar maith leis, d’obair trí ardáin dhigiteacha, lena n-áirítear i réimse na soghluaisteachta. Le blianta beaga anuas, sainaithníodh roinnt fadhbanna agus dúshlán ina leith sin, lena n-áirítear coinníollacha fostaíochta. Leagann CESE béim ar an togra ón gCoimisiún maidir le feabhas a chur ar na dalaí oibre a bhaineann le hobair a dhéantar trí ardáin ar líne. Ba cheart cur chun feidhme éifeachtach na treorach a áirithiú.

4.4. Tarraingíonn CESE aird ar earnáil na trádála miondíola, earnáil ar féidir léi rannchuidiú go mór le cuspóirí na soghluaisteachta uirbí a bhaint amach, ar an gcoinníoll go gcuirtear na toimhdí maidir le samhail ghaireachta na trádála miondíola san áireamh, go háirithe i gcás táirgí riachtanacha. Ba cheart don trádáil áitiúil úsáid níos fearr a bhaint as réitigh inbhuanaithe a chur chun cinn. Ba cheart cloí le treochtaí nua freisin, amhail an tsoghluaisteacht aeir, a d’fhéadfadh a bheith ina cáilíocht nua do sheirbhísí soghluaisteachta.

4.5. Luaitear sa teachtaireacht an ról a d’fhéadfadh a bheith ag an iompar ar uiscebhealaí intíre chun rannchuidiú leis an iompar uirbeach agus le hiompar lastais an mhíle dheireanaigh a ghlasú. I ndáil leis sin, ba mhaith le CESE tagairt a dhéanamh dá thuairim maidir le NAIADES III ( 9 ) , ina gcuirtear moltaí i láthair le haghaidh réiteach sa réimse seo. Luaitear inti, i measc nithe eile, gur cheart coinníollacha áirithe a chur i bhfeidhm chun an t-iompar ar uiscebhealaí intíre a fhorbairt i gcathracha. Áirítear ar na coinníollacha sin bonneagar iomchuí a chruthú agus an chóir fhabhrach chéanna a chur ar fáil don iompar poiblí ar uisce agus a chuirtear ar fáil don iompar poiblí de thalamh.

An Bhruiséil, 18 Bealtaine 2022. Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Christa SCHWENG

(1) https://www.eiturbanmobility.eu/

https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Passenger_mobility_statistics#Distance_covered

(2) Cúirt na nIniúchóirí, tuarascáil Speisialta Uimh. 06/2020: Sustainable Urban Mobility in the EU: No substantial improvement is possible without Member States’ commitment [Soghluaisteacht Uirbeach Inbhuanaithe san Aontas Eorpach: ní féidir feabhas suntasach a chur ar an scéal gan gealltanas ó na Ballstáit].

(3) Rialacháin (AE) Uimh. 1315/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2013 maidir le treoirlínte an Aontais chun an gréasán tras-Eorpach iompair a fhorbairt agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh. 661/2010/AE (IO L 348, 20.12.2013, lch. 1).

(4) Rialachán (CE) Uimh. 1370/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2007 maidir le seirbhísí poiblí iompair do phaisinéirí d'iarnród agus de bhóthar agus lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1191/69 agus Rialachán (CEE) Uimh. 1107/70 ón gComhairle (IO L 315, 3.12.2007, lch. 1).

(5) Mar shampla, cumainn EIT maidir leis an tsoghluaisteacht uirbeach nó cumainn cathrach.

(6) https://civitas.eu/tool-inventory/sumi-sustainable-urban-mobility-indicators

(7) Páipéar maidir le seasamh na hóige, Vín 2021 https://www.klimaaktiv.at/service/publikationen/mobilitaet/the-pep.html

(8) IO C 429, 11.12.2020, lch. 44

(9) IO C 194, 12.5.2022, lch. 102