MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.Comhthéacs an togra

Cumhdaítear leis an gcinneadh seo slógadh Chiste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (dá ngairtear ‘CDAE’ anseo feasta) i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 2012/2002 ón gComhairle (dá ngairtear ‘an Rialachán’ anseo feasta) le haghaidh méid EUR 319 192 359 chun cúnamh a thabhairt don Chróit de dheasca na sraithe creathanna talún a tharla idir 28 Nollaig 2020 agus 21 Feabhra 2021.

Tá ag gabháil leis an slógadh sin DEC Uimh. 28/2021 lena moltar méid EUR 277 866 852 a aistriú ón gCúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála (dá ngairtear ‘SEAR’ anseo feasta) chuig líne bhuiséid oibríochtúil CDAE, i ngealltanais agus in íocaíochtaí araon. Úsáidfear na leithreasuithe sin chun an méid atá fágtha a íoc leis an gCróit, tar éis an t‑airleacan EUR 41 325 507 a íocadh cheana a bhaint.

2.Faisnéis agus coinníollacha

2.1An Chróit – creathanna talún ón 28 Nollaig 2020

An 28 Nollaig 2020, bhuail crith talún láidir (méid sheismeach 5,0 ML agus déine EMS VI-VII) ceantar Petrinja, crith talún a raibh a eipealár cóngarach do limistéar bhaile Petrinja. Ní raibh ann ach réamhchrith an chreatha talún a tharla an lá ina dhiaidh. An 29 Nollaig 2020 bhuail crith talún dar mhéid 6,2 ML mórcheantar Petrinja agus bhí taismí agus damáiste suntasach ann dá dheasca. Ba iad na limistéir is mó a buaileadh na bailte Sisak, Petrinja agus Glina mar aon leis na sráidbhailte máguaird. I lár Sisak, rinneadh leibhéil éagsúla damáiste do 90 % de na foirgnimh. Rinneadh damáiste freisin i gcontaetha Karlovacka agus Zagrebacka. An 30 Nollaig 2020, taifeadadh roinnt iarchreathanna láidre a raibh neart idir 2,7 ML agus 5,2 ML acu. I ndiaidh na gcreathanna tosaigh, bhuail sraith iarchreathanna limistéar an eipealáir, áit ar taifeadadh 4 000 iarchrith sa chéad chúpla mí.

Ina dhiaidh sin, chuir Poblacht na Cróite iarratas isteach ar chúnamh airgeadais ó Chiste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh i dtaca leis an tsraith creathanna talún a tharla idir 28 Nollaig 2020 agus 21 Feabhra 2021.

Rinne seirbhísí an Choimisiúin mionscrúdú ar an iarratas i gcomhréir leis an Rialachán, go háirithe le hAirteagail 2, 3 agus 4 de. Leagtar na gnéithe is tábhachtaí den mheasúnú amach thíos:

(1)An 18 Márta 2021, chuir Poblacht na Cróite (dá ngairtear ‘an Chróit’ anseo feasta) iarratas isteach ar ranníocaíocht ó Chiste Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh (dá ngairtear ‘CDAE’ anseo feasta) i dtaca leis an tsraith creathanna talún a tharla ón 28 Nollaig 2020 ar aghaidh.

(2)Cuireadh an t‑iarratas isteach laistigh den tréimhse dhá sheachtain déag tar éis an chéad damáiste a rinneadh leis an tubaiste agus san iarratas tá an fhaisnéis go léir a cheanglaítear faoi Airteagal 4 den Rialachán.

(3)Is de bhunús nádúrtha an crith talún, agus dá bhrí sin tagann sé faoi raon feidhme CDAE.

(4)De réir mheastachán údaráis na Cróite, is é EUR 5 508 740 811 méid iomlán an damáiste dhírigh a rinneadh. 10,21 % d’Ollioncam Náisiúnta (OIN) na Cróite atá sa mhéid sin, agus sáraíonn sé an tairseach i gcás mórthubaistí lena slógtar EUR 323,774 mhilliún (0,6 % d’OIN na Cróite in 2021) chun CDAE; dá bhrí sin, is ‘mórthubaiste nádúrtha’ í an tubaiste agus mar sin tagann sé faoi phríomhraon feidhme an Rialacháin.

(5)Is é an damáiste díreach iomlán a rinneadh is bonn le méid na ranníocaíochta airgeadais ón gCiste Dlúthpháirtíochta a ríomh. Ní féidir an ranníocaíocht airgeadais a úsáid ach le haghaidh oibríochtaí éigeandála mar a shainítear in Airteagal 3 den Rialachán.

(6)San iarratas, rinne údaráis na Cróite cur síos mionsonraithe ar an méid a tharla agus ar an damáiste a rinneadh. Crith talún dar méid 6,2 a bhuail mórcheantar Pretinja an 29 Nollaig 2020, agus cailleadh seachtar, gortaíodh na dosaenacha agus rinneadh damáiste suntasach dá dheasca: airíodh é i limistéar an‑fhairsing, lena n‑áirítear an tSlóivéin, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin agus an Ungáir. Rinne an crith talún seo damáiste d’fhoirgnimh ní hamháin i limistéar an eipealáir ach i limistéar an‑fhairsing ar fud chríoch na Cróite. Bhí tionchar aige freisin ar fhoirgnimh a ndearnadh damáiste dóibh le crith talún Shágrab an 22 Márta 2020 roimhe sin agus dá thoradh sin rinneadh iarracht mhór agus chasta chun a mheas an ndearnadh damáiste nua d’fhoirgnimh a bhí leochaileach cheana féin. In éineacht leis an tsraith 4 000 iarchrith a taifeadadh, is é an tubaiste chreatha talún is mó a bhuail an Chróit le blianta beaga anuas. An 4 Eanáir 2021, d’fhógair rialtas na Cróite staid tubaiste nádúrtha (crith talún) do limistéar na gContaetha Sisak-Moslavina, Shágraib, agus Karlovacka.

(7)Meastar go bhfuil 1,55 milliún duine (níos mó ná trian de dhaonra iomlán na Cróite) buailte go han‑dona ag sraith creathanna talún Mhí na Nollag 2020 agus na hiarchreathanna. Is árais teaghlaigh an cineál teaghaise is mó a ndearnadh damáiste dóibh toisc gur árais teaghlaigh iad an chuid is mó den stoic tithíochta. Baineann 72 % de na foirgnimh a ndearnadh damáiste dóibh leis an earnáil tithíochta agus baineann an 28 % eile le hearnálacha éagsúla eile. Tá 85,25 % de na haonaid chónaithe a ndearnadh damáiste dóibh lonnaithe i gContae Sisak-Moslavina. Fágadh go leor daoine gan dídean toisc go ndearnadh níos mó damáiste don earnáil tithíochta ná mar a rinneadh do na hearnálacha uile eile trí chéile.

(8)Rinne na creathanna talún damáiste mór do bhonneagar oideachais (rinneadh damáiste do 271 fhoirgneamh san iomlán), agus do bhonneagar oidhreachta ailtireachta agus cultúrtha chomh maith sna haonaid riaracháin ábhartha. Rinneadh an damáiste is tromchúisí don ospidéal ginearálta i gContae Sisak-Moslavina, an príomhsholáthraí leighis sa réigiúin. Rinne an crith talún damáiste mór do bheagnach gach foirgneamh ospidéil in Sisak agus in Petrinja, rud a d’fhág nach raibh na foirgnimh sin sábháilte le haghaidh othar. San iomlán, rinneadh damáiste do 324 fhoirgneamh a bhíonn in úsáid ag comhlachtaí riaracháin stáit agus institiúidí eile. I measc na bhfoirgneamh a ndearnadh damáiste dóibh, tá aicmiú oidhreachta cultúrtha ag sé cinn acu.

(9)Leis an measúnú neamhspleách a rinne seirbhísí an Choimisiúin deimhníodh an limistéar a bualadh chomh maith le líon foriomlán an daonra neamhchosanta a dearbhaíodh san iarratas. Le gníomhachtú Sheirbhís Bainistithe Práinne Copernicus – Mear-Léarscáiliú de chuid an Chomhphobail Eorpaigh bhíothas in ann anailís a dhéanamh ar íomhánna satailíte a bhfuil taifeach an‑ard ag gabháil leo. San anailís deimhníodh na damáistí a rinneadh do na foirgnimh i mbailte Petrinja, Sisak agus Glina agus deimhníodh dáileadh spásúil na ndamáistí a dearbhaíodh san iarratas. Le hanailís thiomnaithe a rinneadh sa Chomhionad Taighde, deimhníodh go raibh tionchar i bhfad níos mó ag crith talún Petrinja (beagnach a dhá oiread) ó thaobh an daonra a buaileadh agus an limistéir fhoirgnithe i gcomparáid le crith talún an 22 Márta 2020 a raibh a heipealár níos gaire do Shágrab, ach de bharr costais atógála níos ísle agus gur buaileadh líon níos lú foirgnimh a bhfuil luach stairiúil acu, tá an damáiste díreach iomlán i bhfad níos lú. Le measúnú an Choimisiúin deimhníodh gur inchreidte an damáiste díreach iomlán a bheith laistigh d’ord méide an damáiste a mheas údaráis na Cróite.

(10)Ba é EUR 1,66 billiún meastachán na Cróite ar chostas na n‑oibríochtaí éigeandála agus téarnaimh is incháilithe faoi Airteagal 3(2) den Rialachán agus chuir sí i láthair é agus é arna mhiondealú de réir chineál na n‑oibríochtaí. Baineann an sciar is mó le costais cóiríochta sealadaí (os cionn EUR 368 milliún), le criosanna nádúrtha atá buailte a athbhunú láithreach chun éifeachtaí láithreacha chreimeadh na hithreach a sheachaint (os cionn EUR 304 milliún) agus leis na limistéir ar bhuail an tubaiste iad a ghlanadh (os cionn EUR 228 milliún).