MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tá forálacha Chód Custaim an Aontais (an Cód) á gcur i bhfeidhm ón 1 Bealtaine 2016. Mórchuspóir de chuid an Chóid is ea athrú chuig úsáid iomlán córas leictreonach le haghaidh idirbhearta idir oibreoirí eacnamaíocha agus údaráis chustaim, nó idir údaráis chustaim, agus deireadh a chur le próisis chustaim phaipéarbhunaithe.

Foráiltear sa Chód gur cheart próisis chustaim éagsúla a bheith cumhdaithe ag córais leictreonacha agus foráiltear ann freisin gur cheart na sonraí agus an phleanáil i gcomhair na gcóras sin a leagan amach i gClár Oibre ar leithligh. I gClár Oibre Chód Custaim an Aontais, déantar pleanáil a dhréachtú i gcomhair seacht gcinn déag de chórais leictreonacha Chód Custaim an Aontais san iomlán, ar bhonn an Phlean Straitéisigh Ilbhliantúil maidir le gach tionscadal leictreonach custaim a ullmhaítear agus a ndéantar nuashonrú rialta air i gcomhréir le Cinneadh ón mbliain 2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Is féidir na córais a roinnt ina dhá chatagóir:

(a)ceithre cinn déag de chórais thras-Eorpacha lena náirítear roinnt córas a bhfuil comhpháirteanna náisiúnta iontu lena bhforbairt ag na Ballstáit, agus

(b)trí cinn de chórais náisiúnta nach mór do na Ballstáit ina naonair iad a fhorbairt nó a uasghrádú.

Foráiltear in Airteagal 278 den Chód gur féidir córais atá ann cheana, idir chórais leictreonacha agus chórais phaipéarbhunaithe, a úsáid go fóill i gcomhair próisis chustaim go dtí go mbeidh na córais leictreonacha nua uile atá beartaithe faoin gCód ag feidhmiú. Bunaítear leis an Airteagal gurb é deireadh 2020, ar a dhéanaí, an dáta faoi nach mór deireadh a chur le húsáid na socruithe idirthréimhseacha sin. I gcomhréir leis an spriocdháta sin, leagtar amach sa Chlár Oibre pleananna céim ar chéim chun an obair ar na córais leictreonacha a chur i gcrích faoi 2020.

Tá an Coimisiún agus na Ballstáit ag feidhmiú de réir an sceidil chun an chuid is mó den obair ar an gcóras leictreonach a bheith déanta in am. Cuireadh chun feidhme trí cinn de na seacht gcóras déag in 2017 agus cuireadh an chéad chéim de chóras eile i gcrích, agus bhí siadsan ar fad críochnaithe de réir na ndátaí a bhí leagtha síos sa sceideal. Go bunúsach, beidh beagnach ochtó faoin gcéad d’obair an Choimisiúin ar na córais thras-Eorpacha dá bhforáiltear faoin gClár Oibre curtha i gcrích faoin dáta sin. Is minic gurb iad na céimeanna deiridh na cinn is faide agus córais TF á bhforbairt, áfach, agus, dá bhrí sin, cé go mbeidh formhór na gcóras críochnaithe faoi 2020, beidh cuid acu nach mbeidh ach críochnaithe i bpáirt. Tá iliomad dúshlán roimh an gCoimisiún agus na Ballstáit araon san obair sin i dtaobh seacht gcinn déag de chórais leictreonacha a chur chun feidhme. Áirítear leis na dúshláin sin, nárbh fhéidir iad a thuar an tráth a leagadh síos an spriocdháta, an méid seo a leanas:

·An mhoill nárbh fhéidir a sheachaint maidir le dearadh na gcóras leictreonach a chur i gcrích. Nuair a leagadh síos spriocdháta na bliana 2020, bhíothas ag súil leis go nglacfaí na rialacha lena ndéanfaí Cód Custaim an Aontais a fhorlíonadh agus a chur chun feidhme (an Rialachán Tarmligthe maidir le Cód Custaim an Aontais, an Rialachán Cur Chun Feidhme maidir le Cód Custaim an Aontais agus an Rialachán Tarmligthe Idirthréimhseach maidir le Cód Custaim an Aontais) go gairid tar éis ghlacadh Chód Custaim an Aontais in 2013, ionas go bhféadfaí a bhforálacha a chur san áireamh agus na córais TF á bhforbairt. Mar a tharla, áfach, ghlac na pléití i bhfad ní ba mhó ama ná mar a bhíothas ag súil leis agus níor glacadh na gníomhartha ina bhfoirm dheiridh go dtí amach sa bhliain 2015/tús na bliana 2016. D’fhág an mhoill sin go raibh moill ann maidir leis na sonraíochtaí feidhmiúla agus na sonraíochtaí teicniúla a tháirgeadh i leith cuid mhór de na córais leictreonacha.

·An obair ollmhór a bhaineann le seacht gcinn déag de chórais leictreonacha a nascadh ar fud an Aontais agus an chastacht ar leith a bhaint le cuid de na córais leictreonacha sin. Níor léir na gnéithe sin a bheith i gceist go dtí gur cuireadh tús leis an obair ar shonraíochtaí feidhmiúla agus sonraíochtaí teicniúla na gcóras. De bharr léargas iomlán a bheith acu tar éis na hoibre a rinneadh ar na sonraíochtaí, chinn an Coimisiún agus na Ballstáit nár mhór an spriocdháta le haghaidh chur i gcrích na gcóras a leasú i roinnt cásanna. Is fíor an méid sin go háirithe i gcás na gcóras leictreonach sin nach gcríochnófar na sonraíochtaí dóibh go dtí 2018.

·Deacrachtaí maidir le comhchuibhiú sonraí. Ón uair a glacadh an Rialachán Tarmligthe agus an Rialachán Cur Chun Feidhme, táthar ag leanúint ar aghaidh leis an obair dhian ar chomhchuibhiú na sonraí arna soláthar ag oibreoirí eacnamaíocha. Gné ríthábhachtach is ea é sin maidir le hidir-inoibritheacht chórais leictreonacha éagsúla Chód Custaim an Aontais, maidir le cur i bhfeidhm comhchuibhithe na rialacha dlí agus maidir leis an gcomhar le seirbhísí poiblí eile a bhíonn gníomhach ag an teorainn. Ach na sonraí a chomhchuibhiú i gcomhréir le samhlacha idirnáisiúnta sonraí, amhail samhail na hEagraíochta Domhanda Custaim, áirithítear naisc níos fearr le córais TF de chuid tríú tíortha, rud lena néascaítear go mór an trádáil. Tá cuid mhór níos mó infheistíochta ná mar a ceapadh i gceist leis an obair sin, áfach, i dtaobh ama agus airgeadais, maidir le hathríomhchlárú a dhéanamh ar roinnt de na córais leictreonacha atá ann cheana.

·Seicheamhú. Agus amlínte agus costais réalaíocha á bpleanáil, ní mór aird a thabhairt ar an tionchar a bheadh ag na hathruithe leictreonacha atá beartaithe ar an éiceachóras custaim agus trádála. Toisc go bhfuil dlúthnasc idir na córais leictreonacha, is tábhachtach an rud é iad a thabhairt isteach san ord ceart (seicheamhú) lena áirithiú go dtabharfar aird chuí ar an idirspleáchas eatarthu agus gur ar bhealach comhleanúnach, struchtúrtha a chuirfear i bhfeidhm na hathruithe i gcomhair údaráis riaracháin agus i gcomhair na trádála.

Ar na cúiseanna sin go léir, is gá foráil a dhéanamh maidir le dáta níos déanaí (2025 ar a dhéanaí) i gcomhair chur i gcrích iomlán na hoibre ar roinnt de na córais. Áiritheofar leis an spriocdháta sin go gcuirfear chun feidhme go rianúil faoi 2020 formhór na gcóras agus go gcuirfear chun feidhme na córais eile níos déanaí, san ord ceart, ar dhátaí idir 2021 agus 2025. Is ann cheana do leath na gcóras a bhfuil a gcur chun feidhme le cur siar agus níl ann ach go mbeidh uasghrádú á dhéanamh orthu faoi Chód Custaim an Aontais anois, agus is córais nua atá i gceist leis an leath eile.

Is iad seo a leanas na córais atá le cur siar:

·Uasghráduithe arb é comhchuibhiú sonraí an mórdhúshlán teicniúil ina leith, i.e. an tuasghrádú ar an gCóras Rialaithe Allmhairí (ICS), ar an gCóras Nua Ríomhchuidithe Idirthurais (NCTS), ar an Uathchóras Onnmhairiúcháin (AES) agus ar an gCóras Náisiúnta Onnmhairiúcháin (lena náirítear an chomhpháirt onnmhairiúcháin den Chóras Náisiúnta Nósanna Imeachta Speisialta); agus

·Trí chóras nua atá ceaptha chun gnéithe nuálacha den Chód a chur i bhfeidhm, i.e., Imréiteach Láraithe i gcomhair Allmhairithe (CCI), Cruthúnas ar Stádas Aontais (PoUS) agus Bainistíocht Ráthaíochta (GUM).

Tá cur siar an dáta seachadta is déanaí i leith na gcóras leictreonach sin go dtí 2025 ag teacht salach ar Airteagal 278 den Chód, faoi nach gceadaítear ach go dtí 2020 chun bealaí eile a úsáid le faisnéis a mhalartú agus a stóráil seachas na córais leictreonacha atá beartaithe. Dá bhrí sin, ní mór síneadh ama a chur leis an spriocdháta in Airteagal 278 i leith na gcóras a bhfuil moill orthu. Ina theannta sin, ní mór beart a dhéanamh go tapa chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú. Bheadh fadhbanna tromchúiseacha ag lucht gnó agus ag lucht riaracháin custaim dá mba rud é, faoi 2020, nach mbeadh roinnt de na córais leictreonacha curtha chun feidhme agus go mbeadh toirmeasc faoin dlí an tráth céanna ar leanúint ar aghaidh le socruithe malartacha a úsáid san idirthréimhse.

Toisc go mbíonn dhá bhliain ar an meán ag teastáil ó na Ballstáit agus gnólachtaí chun socruithe a dhéanamh i gcomhar gach córais leictreonaigh, ní mór don Choimisiún deimhneacht a thabhairt faoi 2018 maidir leis an athphleanáil i gcomhair cuid de na córais agus maidir leis an síneadh ama a bheadh ag gabháil léi maidir le hinfheidhmeacht na socruithe idirthréimhseacha i ndiaidh 2020 go dtí 2025.