AN COIMISIÚN EORPACH 
An Bhruiséil 7.12.2011 
SEC(2011) 1467 leagan deireanach 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN 
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR 
a ghabhann leis an doiciméad 
RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE 
lena mbunaítear an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht 
{COIM(2011) 839 leagan deireanach} 
{SEC(2011) 1466 leagan deireanach}  
 
GA 2   GA In Airteagal 8 den Chonradh ar  an Aontas Eorpach (CAE) foráiltear go bhforbróidh an 
tAontas Eorpach (AE) gaolmhaireacht speisialta  le tíortha comharsanacha d'fhonn limistéar 
rathúnais agus dea–chomharsanúl achta a bhunú, arna fhothú ar lu achanna an Aontais agus arb 
iad is sainairíonna ann dlúthchaidreamh síochánt a atá bunaithe ar an gcomhar. Is le Conradh 
Liospóin a tugadh isteach an sainAirteagal sin, trína gcuirtear béim ar thábhacht 
mhéadaitheach na gaolmhaireachta at á ag an AE lena chomharsana.  
Forbraíodh Beartas Comharsanachta na hEorpa ( BCE) in 2004, agus is b eartas é a dhíríonn ar 
16 chomhpháirtí soir agus ó dheas ó theorainneac ha an AE, eadhon an Ailgéir, an Airméin, an 
Asarbaiseáin, an Bhealarúis, an Éigipt, an tSeoir sia, Iosrael, an Iordáin, an Liobáin, an Libia, 
Poblacht na Moldóive, Maracó, an chríoch Phal aistíneach faoi fhorghabháil, an tSiria, an 
Túinéis agus an Úcráin. Laistigh den BCE cuireann an AE gaolmhaireacht tosaíochta ar fáil dá chomharsana, ag tógáil ar an gcomhthiom antas do luachanna amhail an daonlathas agus 
cearta an duine, riail an dlí, an dea-rialachas,  prionsabail an gheilleagair mhargaidh agus an 
fhorbairt inbhuanaithe. Is cuid den bheartas frei sin é an comhlachú polaitiúil a chur chun cinn 
agus agus an comhtháthú geilleagrach a dho imhniú, an tsoghluaisteacht a mhéadú agus an 
teagmháil idir na daoine a fheabhsú. Tacaítear leis an BCE trí bhíthin ionstraime saincheaptha, an Ionstraim Eorpach um Chom harsanacht agus um Chomhpháirtíocht (ENPI), 
a chumhdaíonn na 16 thír is comhpháirtí thua sluaite, mar aon le Cónaidhm na Rúise. 
1. A
N FHADHB A SHAINIÚ  
Tá roinnt mhaith forbairtí curtha i gcrích ó seoladh an BCE, lena n-áirítear doimhniú na 
gaolmhaireachta leis na comhpháirtithe, na tions cnaimh réigiúnacha a seoladh agus próiseas 
an trasdula i dtreo an daonl athais sa Chomharsanacht Theas. De bharr na gcor seo sa 
ghaolmhaireacht agus de bharr na n-athruith e ar an gcomhthéacs polaitiúil, bhí gá le 
hathbhreithniú ar an BCE. Mar thoradh air seo, tá  dearadh nua ar an BCE tar éis a fhorbartha, 
mar atá leagtha amach sa Comhchumarsáid ó Ardionadaí an AE do G hnóthaí Eachtracha agus 
don Bheartas Slándála agus ón gCoimisiún Eorpach A new response to a changing 
Neighbourhood  (Freagairt nua ar Chomharsanacht at á ag athrú), a glacadh an 25 Bealtaine 
2011. Leis an gcur chuige nua seo, foráiltear go háirithe le haghaidh níos mó tacaíochta a thabhairt do na comhpháirtithe a bhfuil ceangal curtha acu orthu féin sochaí dhaonlathach a 
thógáil agus dul i mbun athchóirith e, i gcomhréir leis na prions abail “dá mhéad ... is ea is mó” 
agus “cuntasacht fhrithpháirteach". 
2. A
NAILÍS AR AN gCOIMHDEACHT  
Is sna tíortha comharsanachta úd ar ceann dá bpríomhchuspóirí beartais a bheith ar 
chomhréim le rialacha agus le caighdeáin an AE is fearr atá an AE i riocht an cúnamh seo a chur ar fáil. Tá tacaíocht áirithe nach féidir a chur ar fáil ach ar le ibhéal an AE, amhail an 
lánpháirtiú geilleagrach i marga dh inmheánach an AE a chur c hun cinn i gcónaí, an rochtain 
ar limistéar Schengen nó an rannp háirtíocht i gcláir an AE. Dá bharr seo is é an AE an 
comhpháirtí comhair is mó tábhacht i mbunáite na dtíortha BCE, agus tá an ról seo aige 
aitheanta go forleathan ag na Ba llstáit, na hInstitiúidí Idirnáis iúnta Airgeadais agus deontóirí 
eile. Spreagadh mór é an cúnamh a thugtar do chomharsana an AE chun iad féin a chur ar 
chomhréim le beartais, rialacha agus caighdeáin an AE le go gcuirfear athchóirithe chun leasa 
i gcrích sna tíortha is comhpháirtithe sa BCE.  
 
GA 3   GA Toisc go bhfuil 27 Ballstát ag gníomhú i gcomhréir le beartais agus le straitéisí i gcomhpháirt, 
is ag an AE amháin atá an meáchan criticiúil  le gur féidir riar ar na dúshláin dhomhanda. 
D’fhéadfadh go mbeadh gníomhartha na mBallstá t teoranta nó bloghta, agus na tionscadal 
róbheag go minic le haon difr íocht inbhuanaithe a dhéanamh sa ré imse atá i gceist. Is fearrde 
an comhordú agus is éifeachtaí obair an AE de  bharr obair na mBallstát a shimpliú agus a 
luathú tríd an AE.  
Agus na srianta buiséid mar atá siad anois ag us roinnt Ballstát ta r éis earnálacha iomlána 
comhair a fhágáil agus a dtacaíocht a aistarraingt ó thíortha áirithe, is féidir leis an AE ról 
gníomhach a imirt ar mhaithe leis an daonlatha s, an tsíocháin, an gcobhsaíocht, an rathúnas 
agus laghdú na bochtaineachta a chur chun cinn ina Chomharsanacht. Sa chomhthéacs seo, is 
mó ná riamh a luíonn sé le ciall ó thaobh an ghei lleagair de amháin an cúnamh a chur ar fáil 
ar leibhéal an AE, mar ar féidir difríocht chear t a dhéanamh. Is saoire a dhéanfar an obair tríd 
an AE freisin. Is lú na cost ais riaracháin ná meánchostais  riaracháin na bpríomhdheontóirí 
cúnaimh dhéthaobhaigh. 
3. CUSPÓIRÍ THIONSCNAMH AN AE 
Is éard is aidhm do Bheartas Comharsanachta na hEorpa limistéar rathúnais agus dea-
chomharsanúlachta a bhunú ar theorainneacha an  AE, go háirithe trí bhíthin an fheabhais a 
chuirfear ar an gcomhlachú polaitiú il, ar an lánpháirtiú eacnamaí och agus ar an dlúthchomhar 
i roinnt earnálacha. Sa tréimh se 2014-2020 leanfar de thacaíocht an AE ar mhaithe leis na 
cuspóirí deo trí bhíthin sainionstraime airgead ais, an Ionstraim Eorpach um Chomharsanacht 
(IEC). Is í an IEC a chuirfidh an chuid is mó  den chistiú ó bhuiséad an AE ar fáil do na 
comhpháirtithe.  
Ionas go mbainfear ardaidhmeanna fhís nua an  BCE amach leis an ionstraim seo, ní mór 
roinnt áirithe de shainchuspóirí an rialacháin a chur i gcrích, ar toradh iad ar an gcomhthéacs 
athraitheach, ar na ceachtanna a foghlaimíodh agus  ar an meastóireacht,  agus go háirithe iad 
seo a leanas: 
• na prionsabail úd “dá mhéad ... is ea is mó ” agus “an chuntasacht fhrithpháirteach” a 
chur i bhfeidhm i gcomhréir leis an BCE athnuaite, na tíortha comharsanachta a 
spreagadh le gur mó a rachaidh siad i mbun athchóirithe chun leasa; aghaidh a 
thabhairt ar chastacht agus ar  fhad chlárú chúnamh an AE le gur fearr is féidir an 
próiseas a shimpliú, a ghiorrú agus a dhíriú; 
• raon feidhme na hionstraime a shimpliú le  go mbeidh cothrom iomchuí ann idir 
solúbthacht na hionstraime agus an fócas atá inti ar chuspóirí an bheartais agus ar na 
príomhréimsí comhair; 
• na forálacha maidir leis an gcur chun feidhme a oiriúnú agus an comhchuibheas a 
fheabhsú in ionstraimí gníomhaíochta seachtracha; 
• na forálacha maidir leis an gComhar Traste orann a fheabhsú le gur féidir na cláir a 
chur chun feidhme go héifeachtach tapa; 
• naisc is dlúithe le hionstraimí agus bearta is inmheánacha an AE a chur chun cinn, ag 
baint leasa freisin lena aghaidh seo as com hoibriú neartaithe le se irbhísí ábhartha an 
Choimisiúin ag staid an chláraithe agus, nua ir is ábhartha, as meicníochtaí trínar 
 
GA 4   GA féidir cistí ó cheannteidil inmheánacha agus sheachtracha bhuiséad an AE a 
chomhthiomsú;  
• freagairt ar an ngaol forásach leis an Rúis  trí na forálacha maidir le hincháilitheacht 
na Rúise le haghaidh chistiú an IEC a l easú, le stádas sonrach na Rúise mar 
chomharsa de chuid an AE agus mar chom hpháirtí straitéiseach a chur san áireamh. 
4. ROGHANNA BEARTAS  
Déantar athbhreithniú ar cheithre  rogha sa mheasúnú tionchair :  
• Rogha 0:  “Gan gníomh AE ar bith" ; scoirfidh an AE dá thacaíocht airgeadais trí 
bhíthin sainionstraime le haghaidh na Comharsanachta; 
• Rogha 1:  "Gan athrú ar bith" ; fanfaidh an comhar leis na  tíortha lena mbaineann i 
gcomhthéacs an Rialacháin ENPI atá anois ann, agus ansin amháin, a mbainfear leas 
as mar bhunchás tagartha le linn na hanailíse; 
• Rogha 2:  "An stádas láithreach a oiriúnú " ; ba cheart an togra reachtach a 
dhéanfar amach anseo a bhunú ar an Rialach án ENPI atá anois ann, ach roinnt 
leasuithe a dhéanamh air le freagairt ar an  gcomhthéacs polaitiúil nua agus ar na 
cuspóirí sonracha a sainaithníodh; cuimsí onn Rogha 2 roinnt foroghanna freisin 
maidir le saincheisteanna a cuireadh;  
• Rogha 3:  "Ionstraim úrnua a mholadh"  agus raon feidhme geografach éagsúil 
aici, í ag díriú ar chuspóirí is leithne ná  cuspóirí an BCE nó nach ionann iad agus 
cuspóirí an BCE.  
5. MEASÚNÚ TIONCHAR  
Sa stádas mar atá sé (Rogha 1 – "bunchás tagartha ") tá cúnamh le fáil i raon leathan réimsí a 
théann i bhfeidhm go dearfach ar chúrsaí geilleagracha, sóisialta agus comhshaoil sna tíortha 
is comhpháirtithe. Dá ainneoin sin, d’fhéadfaí na  hiarmhairtí ar na hearnálacha thuasluaite a 
fheabhsú a thuilleadh dá mbeadh na  meicníochtaí níos solúbtha  agus an cur chuige níos 
nuálaí, e.g. cistí a chomhthiomsú nó ionstraimí airgeadais nuálacha a úsáid. Dá scoirfí de gach gníomh de chuid an AE (Rogha 0) laghdófaí go mó r na hiarmhairtí i ngach ceann de na trí 
réimse agus bheadh inbhuaine na n-iarmhair tí a baineadh amach go dtí seo i mbaol; rachadh 
sé i gcion go diúltach freisin ar ghaolmhair eacht iomlán an AE leis na comhpháirtithe BCE. 
Le hionstraim mhodhnaithe (Rogha 2)  chuirfí feabhas eile fós ar  na hiarmhairtí dearfacha a 
fhágann an stádas láithreach ar an ngeilleagar , ar an tsochaí agus ar an gcomhshaol; ina 
theannta sin d’fhéadfaí a bheith ag súil le hi armhairt dhearfach eile, go háirithe ar an 
rialachas, ach an prionsabal “d á mhéad ... is ea is mó...” a c hur i bhfeidhm. Mar sin is ag 
Rogha 2 atá na hiarmhairtí dearfacha is airde.  Dá molfaí ionstraim úrnua (Rogha 3) is 
amhlaidh a d’fhágfaí iarmhairtí diúltacha go háirithe ar chomhchuibheas ghníomhaíocht an 
AE le cuspóirí an BCE agus mar sin dhéanfa í dochar do chreidiúnach t an AE sa réigiún. 
Ina theannta sin dhírigh an measúnú iarmharta freisi n ar an ngá a bhí le gníomhaíocht an AE 
agus ar a breisluach, i gcomparáid le gníomhaíocht na mBallstát amháin. 
 
GA 5   GA 6. COMPARÁID IDIR NA ROGHANNA  
Ar bhonn na hanailíse agus an ualaithe a rinn eadh ar na hiarmhairt í éagsúla (domhanda, 
geilleagrach, sóisialta, comh shaoil), níor cuireadh Rogha 0 ná Rogha 3 san áireamh mar 
roghanna inmharthana a d’fhágfadh na hiarmhairtí ab airde ab fhéidir nó trína gcomhlíonfaí 
cuspóirí an BCE leasaithe. Is ag Rogha 2 a bheadh an iarmhairt dhearfach is airde agus is aige is mó a bhfuil an acmhainneacht an creat comh air atá anois ann a chur in oiriúint don 
chomhthéacs polaitiúil nua, do chuspóirí an BC E agus do na dúshláin a sainaithníodh ar an 
meastóireacht agus ar na ceachtanna a foghlai míodh. Ba é Rogha 1 an dara rogha ab fhearr 
maidir leis na hiarmhairtí dearfacha a chaomhnú, ach gan aon rud a bheith ann lena 
n-áiritheofaí go gcomhlíonfaí cuspóirí fhís nua an BCE ná go dtabharfaí faoi na dúshláin agus 
na fadhbanna sonracha a sainaith níodh sa stádas láithreach. Mar sin is é Rogha 2 an rogha 
tosaíochta.  
7. F
AIREACHÁN AGUS MEASTÓIREACHT  
Toisc gurb éard a bheidh san IEC nua Rialachán cu masúcháin lena leagfar síos na heilimintí 
riachtanacha agus an bonn a bheidh le hidirghabhá il an AE, saineofar na cuspóirí agus na 
gníomhaíochtaí do gach tír agus réigiún ar leith ag staid an ch láraithe agus an churtha chun 
feidhme, lena n-áirítear na tortha í lena bhfuil súil. Sainaithneofar táscairí sonracha an uair sin, 
a chuirfidh saintréithe na gníomha íochta ar leith san áireamh.