Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún:

EU Strategy Combating Antisemitism and Fostering Jewish Life (2021-2030) [Straitéis AE maidir leis an bhfrithsheimíteachas a chomhrac agus saol na nGiúdach a chothú (2021-2030)]

(COM(2021) 615 final)

(2022/C 290/13)

Rapóirtéir: Ákos Topolánszky

Comhairliúchán An Coimisiún Eorpach, 1.12.2021 Bunús dlí Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh Rannóg atá freagrach Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht Dáta a glactha sa rannóg 7.3.2022 Dáta a glactha sa seisiún iomlánach 23.3.2022 Seisiún iomlánach Uimh. 568 Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh) 145/0/4

1. Conclúidí agus moltaí

1.1. Déanann CESE na luachanna bunúsacha ar a bhfuil an tAontas Eorpach agus an chómhaireachtáil Eorpach fothaithe a chosaint go láidir agus leagann sé béim ar a thábhachtaí atá siad. Dar leis an gCoiste, tagann gach aon fheiniméan den fhrithsheimíteachas salach ar luachanna agus noirm na hEorpa, ós rud é go n-eascraíonn sáruithe ar an dlí agus eisiamh as an bhfrithsheimíteachas, rud atá ina bhagairt ní hamháin do na pobail lena mbaineann agus do shaol na nGiúdach, ach freisin d’oidhreacht na hEorpa agus d’Eoraip an lae inniu, agus do thodhchaí Eorpach dhaonlathach nach féidir a bhaint amach gan sochaí ilchineálach a bheith againn.

1.2. Tacaíonn CESE i gcoitinne, dá bhrí sin, le bunú na Straitéise ( 1 ) agus leis an bpróiseas leathan comhairliúcháin a bhí ann roimpi in 2021. Aontaíonn sé freisin, ar gach slí, leis an ngá atá ann ní hamháin an frithsheimíteachas a chomhrac, ach freisin oibriú i dtreo beartais phoiblí agus comhar idir na pobail trína ndéantar an glacadh frithpháirteach a chur chun cinn.

1.3. Tacaíonn sé go láidir leis freisin nach maidir leis an bhfrithsheimíteachas a chomhrac, agus leis sin amháin, a bhaineann an Straitéis, ach go mbaineann sí freisin le saol na nGiúdach a chothú. Ní hamháin gur íospartaigh éighníomhacha iad na pobail Ghiúdacha agus daoine den chreideamh Giúdach de thoradh na staire agus chás an lae inniu, ach gur rannpháirtithe gníomhacha san Eoraip iad freisin. Tacaíonn CESE go láidir le fís na Straitéise todhchaí Eorpach a chruthú ina mbeadh rath ar na pobail Ghiúdacha agus ina ndéanfaidís dul chun cinn. Creideann CESE go daingean nach amháin gur sárú ar an dlí a dhéanann difear do Ghiúdaigh na hEorpa é an frithsheimíteachas, ach gur tástáil é freisin ar an bhfís Eorpach, ar an gcómhaireachtáil Eorpach, ar an smacht reachta, ar chearta bunúsacha agus ar an daonlathas.

1.4. Tacaíonn CESE leis an sainmhíniú oibre ar an bhfrithsheimíteachas, sainmhíniú a ghlac an Chomhghuaillíocht Idirnáisiúnta Cuimhneacháin ar an Uileloscadh (IHRA) ( 2 ) , agus molann sé go láidir do na Ballstáit go léir an sainmhíniú sin a ghlacadh agus é a úsáid mar bhonn dá ngníomhaíochtaí beartais.

1.5. Molann sé go gcuirfí an t-ábhar seo ar chlár oibre ceann dá phríomheagraíochtaí gach bliain agus, más gá, go ndéanfaí cur chun feidhme na Straitéise a mheas ar bhealach eile (cuairt tíre, taighde, etc.).

1.6. Tá CESE i bhfabhar an t-oideachas a chur san áireamh mar cheann de thosaíochtaí na Straitéise, toisc ról lárnach a bheith aige maidir leis an bhfrithsheimíteachas a chomhrac agus a chosc. Ba cheart ábhair oideachais agus oiliúna faoi shaincheisteanna ábhartha (lena n-áirítear an éadulaingt eitneach, an ciníochas, an choireacht fuatha agus an chlaontacht) a fhorbairt i gcomhar le comhlachtaí sibhialtacha gairmiúla agus comhlachtaí a dhéanann ionadaíocht ar an bpobal Giúdach.

1.7. Sna meáin, ba cheart na hionstraimí dlíthiúla uile bunreachtúla agus Eorpacha a úsáid go comhsheasmhach chun dul i ngleic le hábhar frithsheimíteach, agus, ag an am céanna, feabhas a chur ar an eolas agus ar an tuiscint ar shaol na nGiúdach trí thuairisciú atá níos cothroime agus níos íogaire.

1.8. Molann CESE don Choimisiún, mar bhealach chun saol na nGiúdach a chothú san Eoraip, machnamh a dhéanamh ar conas cosaint a thabhairt do cheart na bpobal Giúdach leanúint dá gcreideamh agus deasghnátha a chleachtadh agus beartais á gceapadh aige amach anseo.

1.9. Dar le CESE, ní mór an cultúr Giúdach, mar chuid lárnach den fhéiniúlacht Eorpach, a thabhairt i bhfad níos gaire do na saoránaigh agus don phobal i gcoitinne agus é a dhéanamh níos sorochtana. Is deis iontach é seo freisin do thuiscint fhrithpháirteach agus chomhchoiteann, rud atá ríthábhachtach maidir leis an bhfís Eorpach agus fís an phobail Ghiúdaigh a fhorbairt agus a bpobail a neartú.

1.10. Is cuid riachtanach agus ceangailteach de dhlíchóras na hEorpa é creat reachtach soiléir láidir lena dtugtar aghaidh go córasach ar shaincheist na fuathchainte agus na bhfeiniméan gaolmhar, ach ní leor an creat sin ann féin. Ba cheart an creat reachtach sin a chomhlánú le huirlisí oideachais agus le cláir phobail a d’úsáidfí go forleathan agus atá in ann dul i bhfeidhm ar na saoránaigh.

1.11. Léiríonn teacht chun cinn an phobalachais ar fud an domhain gur gá féachaint ar chomhthéacs sóisialta níos leithne an fhrithsheimíteachais. Ní féidir déileáil le cineál amháin fuatha gan tuiscint ar chineálacha eile fuatha agus gan gníomh éifeachtach ina gcoinne.

1.12. Tá oibleagáid bhunúsach ar gach Ballstát a áirithiú go bhfuil an tsaoirse ag a saoránaigh creideamh reiligiúnach a bheith acu agus a gcreideamh a chleachtadh gan scáth gan eagla. Ba cheart glacadh leis gur sárú ar an ord dlíthiúil daonlathach é an t-imeaglú, is cuma cén sórt é, atá dírithe ar reiligiúin i gcoitinne, agus go háirithe ar chreideamh an nGiúdach.

1.13. Tá sé á áitiú ag CESE ar an gCoimisiún Eorpach, i ngach gné den chomhar le tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta, béim láidir ar an mbeartas eachtrach a chuimsiú sa chomhrac i gcoinne an fhrithsheimíteachais agus sa chlár oibre straitéiseach maidir le saol na nGiúdach a chur chun cinn.

1.14. D’fhonn an Straitéis a chur chun feidhme ar bhealach níos éifeachtaí, molann an Coiste go mbunófaí aonad buan ar leibhéal na Comhairle agus go ndéanfaí faireachán ar an bhfrithsheimíteachas agus go ndéanfaí é a throid.

1.15. Creideann CESE go daingean go bhfuil gá le moltaí agus treoirlínte láidre i réimse an spóirt freisin, agus sa sacar go háirithe, ós rud é go bhfuil an earnáil sin, mar gheall ar an tóir atá uirthi agus a hinfheicthe agus atá sí, ina baol tromchúiseach frithsheimíteachais ach gur féidir léi freisin a bheith ina huirlis ríthábhachtach chun an feiniméan sin a chomhrac go héifeachtach.

2. Barúlacha ginearálta

2.1. Déanann CESE na luachanna bunúsacha ar a bhfuil an tAontas Eorpach agus an chómhaireachtáil Eorpach fothaithe a chosaint go láidir agus leagann sé béim ar a thábhachtaí atá siad. Ar na luachanna sin tá an meas ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus an meas ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad ( 3 ) . Dar leis an gCoiste, tagann gach aon fheiniméan den fhrithsheimíteachas salach ar luachanna agus noirm na hEorpa, ós rud é go n-eascraíonn sáruithe ar an dlí agus eisiamh as an bhfrithsheimíteachas, rud atá ina bhagairt ní hamháin do na pobail lena mbaineann agus do shaol na nGiúdach, ach freisin d’oidhreacht na hEorpa agus d’Eoraip an lae inniu, agus do thodhchaí Eorpach dhaonlathach nach féidir a bhaint amach gan sochaí ilchineálach a bheith againn.

2.2. Is tábhachtach a lua, áfach, nach maidir leis an bhfrithsheimíteachas a chomhrac, agus leis sin amháin, a bhaineann an Straitéis, ach go mbaineann sí freisin le saol na nGiúdach a chothú. Gné dhearfach den Straitéis is ea go dtugtar aghaidh air nach amháin gur íospartaigh éighníomhacha iad na pobail Ghiúdacha agus daoine den chreideamh Giúdach de thoradh na staire agus chás an lae inniu, ach gur rannpháirtithe gníomhacha san Eoraip iad freisin, rud a chuireann go mór le hEoraip atá éagsúil agus cuimsitheach. Tacaíonn CESE go láidir le fís na Straitéise todhchaí Eorpach a chruthú ina mbeadh rath ar na pobail Ghiúdacha agus ina ndéanfaidís dul chun cinn.

2.3. Tacaíonn CESE i gcoitinne, dá bhrí sin, le bunú na Straitéise ( 4 ) agus leis an bpróiseas leathan comhairliúcháin a bhí ann roimpi in 2021. Aontaíonn sé freisin, ar gach slí, leis an ngá atá ann ní hamháin an frithsheimíteachas a chomhrac, ach freisin oibriú i dtreo beartais phoiblí agus comhar idir na pobail trína ndéantar an glacadh frithpháirteach a chur chun cinn. Measann an Coiste freisin go bhfuil sé d’oibleagáid air tacú leis na hiarrachtaí uile atá ar bun chun a áirithiú go mbraitheann saoránaigh Eorpacha ar de chúlra Giúdach iad compordach agus sábháilte, go gcuirtear fáilte rompu i ngach áit san Eoraip agus go bhfuil dearcadh dearfach acu faoin todhchaí san Aontas Eorpach.

2.4. Creideann CESE go daingean nach amháin gur sárú ar an dlí a dhéanann difear do Ghiúdaigh na hEorpa é an frithsheimíteachas, ach gur tástáil é freisin ar an bhfís Eorpach, ar an gcómhaireachtáil Eorpach, ar an smacht reachta, ar chearta bunúsacha agus ar an daonlathas. Dá réir sin, bíonn tionchar aige ar gach uile dhuine agus ar gach eagraíocht pholaitiúil agus shóisialta a bhfuil freagrachtaí orthu, agus is tástáil é maidir lenár ndóigh bheatha Eorpach a chur chun cinn agus saoránaigh agus luachanna an Aontais a chosaint.

2.5. Aontaíonn CESE leis gur gá d’institiúidí an Aontais agus do na Ballstáit straitéis a ghlacadh a bheidh bunaithe ar chur chuige coiteann, ach nach leor sin as féin. Ní mór na gealltanais a eascraíonn as na luachanna a leagtar amach sna straitéisí a thiontú ina ngníomhaíochtaí intomhaiste infhíoraithe agus ní mór iad a aithint mar léiriú follasach ar an gcómhaireachtáil Eorpach.

2.6. Tá moltaí as taighde neamhspleách fianaisebhunaithe, agus as taighde atá bunaithe ar shuirbhéanna pobail, bunriachtanach chun straitéisí náisiúnta agus a bpleananna gníomhaíochta a fhorbairt agus a chur chun feidhme, agus chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh orthu, mar a tharla i gcás Dhearbhú 2018 ón gComhairle Eorpach maidir leis an gcomhrac i gcoinne an fhrithsheimíteachais ( 5 ) agus Dhearbhú 2020 ón gComhairle Eorpach maidir le comhrac an fhrithsheimíteachais a phríomhshruthú i ngach réimse beartais ( 6 )

2.7. Networks Overcoming Antisemitism (NOA), a fuair tacaíocht ón gCoimisiún Eorpach agus a úsáideann ceisteanna agus táscairí oibiachtúla atá bunaithe ar chaighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha Molann CESE go ndéanfaí an tionscadal(NOA), a fuair tacaíocht ón gCoimisiún Eorpach agus a úsáideann ceisteanna agus táscairí oibiachtúla atá bunaithe ar chaighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha ( 7 ) chun measúnú a dhéanamh ar na céimeanna atá glactha ag gach Ballstát ar leith chun an frithsheimíteachas a chomhrac, a chur i bhfeidhm go forleathan i ngach Ballstát, d’fhonn cabhrú leo a gcuid beartas a chur chun feidhme agus a fhorbairt go héifeachtach.

2.8. Tá an sainmhíniú oibre ar an bhfrithsheimíteachas atá leagtha síos ag IHRA glactha freisin ag CESE agus á chur i bhfeidhm aige. Ag an am céanna, molann sé go mór do gach Ballstát an sainmhíniú sin a ghlacadh agus é a chur i bhfeidhm ina gcuid gníomhaíochtaí beartais maidir le feidhmiú comhlachtaí stáit agus rialtais áitiúil sa réimse sin.

2.9. Is díol mór sásaimh do CESE gur forbraíodh an Straitéis trí phróiseas leathan comhairliúcháin ( 8 ) . Aontaíonn sé nach mór prionsabal an neamh-idirdhealaithe agus forálacha agus spiorad Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a urramú go hiomlán.

2.10. Tacaíonn CESE go láidir leis an smaoineamh gur cheart do gach Ballstát, mar chuid ríthábhachtach dá straitéis, comhordaitheoir nó toscaire náisiúnta a cheapadh agus tacú leo le go mbeidh siad in ann dul i mbun oibre ar bhonn neamhspleách agus saor agus na geallsealbhóirí ábhartha uile sa tsochaí a rannpháirtiú sa straitéis.

2.11. Mar ionadaí na sochaí sibhialta eagraithe san Aontas Eorpach, tá CESE den tuairim go bhfuil géarghá le beart a dhéanamh – ní hamháin mar fheachtas aonuaire nó mar fheachtas i gcoinne an fhrithsheimíteachais, ach mar chúram buan faireacháin agus múscailte feasachta san Aontas Eorpach. Á dhéanamh sin, molann an Coiste go láidir go mbunófaí aonad buan ar leibhéal na Comhairle agus go ndéanfaí faireachán ar an bhfrithsheimíteachas agus go ndéanfaí é a throid ( 9 ) . Ní hamháin gur siombail thábhachtach infheicthe a bheadh ann, ach is tacaíocht ó na Ballstáit a bheadh ann leis an obair fhiúntach atá á déanamh ag Comhordaitheoir an Choimisiúin Eorpaigh um an bhfrithsheimíteachas a chomhrac agus saol na nGiúdach a chothú agus ag an Meitheal i gcoinne an fhrithsheimíteachais i bParlaimint na hEorpa.

2.12. Molann sé go gcuirfí an t-ábhar seo ar chlár oibre ceann dá phríomheagraíochtaí gach bliain agus, más gá, go ndéanfaí cur chun feidhme na Straitéise a mheas ar bhealach eile (cuairt tíre, taighde, etc.).

3. An t-oideachas agus an óige

3.1. Tá CESE i bhfabhar an t-oideachas a chur san áireamh mar cheann de thosaíochtaí na Straitéise, toisc ról lárnach a bheith aige maidir leis an bhfrithsheimíteachas a chomhrac agus a chosc. Cé go bhfuil ról tábhachtach ag an reachtaíocht agus ag forfheidhmiú an dlí, lena n-áirítear an dlí coiriúil, sa chaoi is féidir dul i ngleic leis an bhfuath idirghlúine, ní féidir athrú fadtéarmach ar dhearcthaí, dioscúrsa poiblí agus smaointeoireacht a bhaint amach gan modhanna oideachais agus pobalbhunaithe.

3.2. Tá sé tugtha le fios go soiléir i dtuarascáil 2019 ( 10 ) ó Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha (FRA) gur minic ionsaithe frithsheimíteacha a bheith dírithe ar dhaoine idir 18 mbliana agus 34 bliana d’aois, agus gur cuid den ghnáthshaol é do líon mór de na daoine óga sin. Tá cosaint de dhíth ar scoileanna Giúdacha ar fud na hEorpa. Molann CESE go dtabharfaí ról lárnach do dhaltaí meánscoile, do mhic léinn ollscoile agus do dhaoine fásta óga i gcur chun feidhme na Straitéise, trí rannpháirtíocht ceannairí óige agus eagraíochtaí mac léinn, agus trí chomhairliúchán agus idirphlé leanúnach leo, lena n-áirítear ar an leibhéal áitiúil. Tá an-thábhacht freisin leis an taithí atá acu i réimsí na fuathchainte, na coireachta fuatha, na meán sóisialta agus an oideachais, toisc gur féidir leo a bheith ar na príomhíospartaigh, agus ina bpríomhspriocanna, uaireanta, d’ionsaithe frithsheimíteacha.

3.3. Dar le CESE, ba cheart “gníomhaíochtaí comhchruthaithe” a mbeadh baint ag na geallsealbhóirí uile leo, lena n-áirítear grúpaí mionlaigh eile agus ionadaithe ó eagraíochtaí idirchreidmheacha atá ann cheana, a áireamh sa Straitéis le go bhféadfar athrú fiúntach a dhéanamh.

3.4. Addressing antisemitism through education Is féidir le hollscoileanna agus pobail acadúla a bheith beo freisin leis an bhfrithsheimíteachas. Ba cheart go dtabharfaí tús áite sa Straitéis do rannpháirtíocht ceannairí ollscoile sa chomhrac i gcoinne an fhrithsheimíteachais, mar atá leagtha amach i dtreoirlínte UNESCO, ( 11 ) , agus b’inmholta cur chun feidhme na dtreoirlínte sin a leagan síos mar cheanglas. Áirítear leis sin sásraí trédhearcacha chun iniúchadh a dhéanamh ar chásanna den fhrithsheimíteachas, amhail nósanna imeachta iomchuí, tuarascálacha teagmhais agus faireachán ina dhiaidh sin, lena n-áirítear deireadh a chur le haon ghníomhaíochtaí frithsheimíteacha a dhéanann lucht riaracháin ollscoile.

3.5. Chun tuiscint shoiléir a thabhairt do mhúinteoirí agus d’acadóirí i scoileanna agus in ollscoileanna ar cad a chiallaíonn an frithsheimíteachas, ba cheart na deiseanna oiliúna/oideachais a luaitear sa Straitéis a chur ar fáil dóibh sa chleachtas, agus ba cheart scoileanna a spreagadh trí chláir oideachais a eagrú agus maoiniú a thabhairt chun cláir múscailte feasachta agus forbartha eolais a chur chun feidhme maidir leis an ábhar seo, ina mbeadh eagraíochtaí Giúdacha, idir eagraíochtaí sibhialta agus eagraíochtaí reiligiúnacha, páirteach le go bhféadfaí beart a dhéanamh in aghaidh shéanadh, shaobhadh agus dhoiléiriú an Uileloiscthe, agus go bhféadfaí cur i gcoinne iarrachtaí chun na Naitsithe agus a gcomhoibrithe a ghlóiriú. D’fhéadfadh cláir den chineál céanna a bheith ina gcuid de chúrsaí (imeasctha) d’inimircigh. Dar le CESE, ba cheart comhaltaí de chomhlachtaí cinnteoireachta Eorpacha agus náisiúnta a spreagadh freisin agus ba cheart a bheith ag súil leis go nglacfaidís páirt i gcúrsaí oiliúna trína bhféadfaí cur lena n-inniúlachtaí i réimsí atá ina n-ábhair imní ag an bpobal Giúdach agus ag mionlaigh eile.

3.6. Ar mhaithe le todhchaí agus slándáil an phobail Ghiúdaigh san Eoraip, molann CESE do na Ballstáit, trína n-aireachtaí inniúla, scrúdú a dhéanamh ar inneachar na gcuraclam náisiúnta agus na gcuraclam scoile i dtéarmaí an fhrithsheimíteachais agus an aitheantais a thugtar do luachanna agus d’fhéiniúlacht na nGiúdach, agus ábhair agus áiseanna oideachais agus oiliúna a fhorbairt faoi shaincheisteanna ábhartha (lena n-áirítear an éadulaingt eitneach, an ciníochas, an choireacht fuatha agus an chlaontacht a chomhrac) i gcomhar le comhlachtaí sibhialtacha gairmiúla agus comhlachtaí a dhéanann ionadaíocht ar an bpobal Giúdach.

3.7. Molann CESE don Choimisiún ábhair oideachais inrochtana a fhorbairt a bheadh in ann dul i bhfeidhm ar na grúpaí go léir lena mbaineann, ina saineofaí, i dteanga an oideachais agus ar mhaithe le mionlaigh, lena n-áirítear na pobail Ghiúdacha, cad is brí le bheith i do shaoránach den Aontas Eorpach, bunaithe ar luachanna an daonlathais agus chearta bunúsacha an duine, ina bhfuil an éagsúlacht agus an frith-idirdhealú ina luachanna follasacha agus intuigthe.

3.8. Molann CESE go ndéanfadh na meánscoileanna agus na hinstitiúidí ardoideachais araon a dtiomantas do chomhrac an fhrithsheimíteachais agus don ghlacadh le luachanna Giúdacha a chur san áireamh mar chuid fhollasach dá mbeartas frith-idirdhealaithe.

3.9. Molann CESE go dtabharfaí ról tábhachtach d’eagraíochtaí óige Giúdacha i mbeartais phoiblí na todhchaí chun saol na nGiúdach a chur chun cinn i réimsí sainaitheanta uile na Straitéise, agus ba cheart do lucht na cinnteoireachta tacaíocht iomchuí a chur ar fáil dá ngníomhaíochtaí freisin.

4. Na meáin

4.1. Tá gníomhaíocht chinntitheach bunaithe ar luachanna comhroinnte, agus ar thacaíocht shoiléir do scaipeadh ábhair dhearfaigh lena n-aithnítear dínit agus cearta grúpaí mionlaigh, lena n-áirítear dínit agus cearta daoine ar de bhunadh Giúdach iad, ag teastáil i ngnáthfheidhmiú na meán, lena n-áirítear trí fheachtais na meán sóisialta, chun srian a chur le hábhar frithsheimíteach.

4.2. Is go han-teoranta, i bhformhór na gcásanna, an clúdach ar an bpobal Giúdach agus baill den phobal sin sna meáin thraidisiúnta agus shóisialta, agus dírítear go príomha ar thionchar an fhoréigin fhrithsheimítigh agus na sceimhlitheoireachta frithsheimítí agus ar an gcuimhne chomhchoiteann ar an Uileloscadh san Eoraip, rud a bhfuil tábhacht leis, ar ndóigh, gan amhras. Mar sin féin, is gá ábhar dearfach a chur i láthair thairis sin, amhail taibhealaíona comhaimseartha na nGiúdach, féilte na nGiúdach nó cur chun cinn theangacha na nGiúdach, mar aitheantas ar an tábhacht a bhaineann leis an gcómhaireachtáil shóisialta.

4.3. Lasmuigh de réimse an chultúir, tá roinnt tionscadal agus tionscnamh de chuid an phobail Ghiúdaigh/na sochaí sibhialta Giúdaí ar siúl i gcomhthráth i mBallstáit an Aontais Eorpaigh, rud a chuireann le hEoraip níos cuimsithí agus níos daonlathaí, agus ina léirítear luachanna agus cuspóirí an Aontais. Tá baint ag na tionscnaimh sin le roinnt réimsí éagsúla, lena n-áirítear an comhrac i gcoinne an chiníochais, cearta an duine, an comhshaol agus an éagsúlacht chultúrtha.

4.4. Tá CESE den tuairim go mbeadh sé inmhianaithe, sa bhreis ar bhealaí na meán sóisialta lena dtugtar deis luachanna traidisiúnta agus léiriú stairiúil agus reiligiúnach ar an nGiúdachas a chur chun cinn, gur cheart go mbeadh léargas ag formhór na sochaí ar an tionchar dearfach atá ag gníomhaíochas an phobail Ghiúdaigh ar an tsochaí ina hiomláine, rud a d’fhéadfadh ról tábhachtach a imirt freisin sa chomhrac i gcoinne steiréitíopaí ( 12 )

4.5. Agus iriseoirí á gcur ar an eolas agus oiliúint á cur orthu, is gá feabhas a chur ar an eolas agus ar an tuiscint sna meáin ar shaol na nGiúdach le gur féidir tuairisciú níos cothroime agus níos íogaire a dhéanamh.

4.6. Ní mór na hionstraimí dlíthiúla uile bunreachtúla agus Eorpacha a úsáid go comhsheasmhach chun dul i ngleic le hábhar frithsheimíteach sna meáin. Chuige sin, ba cheart gníomhaíochtaí imscrúdaitheacha córasacha a dhéanamh, lena mbeadh baint ag eagraíochtaí a dhéanann faireachán ar na meáin stáit.

5. An cultúr

5.1. Tá CESE den tuairim nach mór an cultúr Giúdach, mar chuid lárnach den fhéiniúlacht Eorpach, a thabhairt i bhfad níos gaire do na saoránaigh agus don phobal i gcoitinne agus é a dhéanamh níos sorochtana. Is deis iontach é seo freisin do thuiscint fhrithpháirteach agus chomhchoiteann, rud atá ríthábhachtach maidir leis an bhfís Eorpach agus fís an phobail Ghiúdaigh a fhorbairt agus a bpobail a neartú.

5.2. Ós rud é go bhfuil níos lú daoine i dteagmháil rialta le saol na nGiúdach tar éis an Uileloiscthe, tá gá níos mó anois ná riamh leis an gcultúr Giúdach a theagasc sna scoileanna mar chuid fhollasach, lárnach agus dhlúth de speictream cultúrtha na hEorpa.

5.3. Tá CESE lánchinnte de nach mór an oidhreacht chultúrtha a aithint, a urramú agus a chur chun cinn, ní mar oidhreacht a bhaineann leis an am atá caite amháin, ach mar ghné bheo agus athraitheach den saol. Chuige sin, ní mór tacú le neartú na húinéireachta áitiúla agus na rannpháirtíochta trí chomhpháirtíochtaí le geallsealbhóirí a spreagadh.

5.4. Cé go bhfuil tagairt sa Straitéis do Choinbhinsiún Faro ( 13 ) , ní luaitear cur i bhfeidhm praiticiúil an Choinbhinsiúin. Is gá an creat agus na treoirlínte dá bhforáiltear i gCoinbhinsiún Faro a chur i bhfeidhm sa chleachtas, eadhon, an comhar agus an fhorbairt i réimsí na heolaíochta, an oideachais, an chultúir agus na n-ealaíon, lena n-áirítear an turasóireacht.

5.5. Tá an Coiste ag iarraidh ar institiúidí an Aontais Eorpaigh, ar na Ballstáit, ar na comhpháirtithe sóisialta agus ar eagraíochtaí na sochaí sibhialta rannchuidiú an phobail Ghiúdaigh leis an Aontas Eorpach a chur i láthair agus a cheiliúradh mar is ceart agus mar chuid lárnach agus dhoscartha de chultúr coiteann, mar shampla trí inspioráid a bhaint as an tionscnamh de chuid na Gearmáine lena gceiliúrtar 1 700 bliain de shaol na nGiúdach sa Ghearmáin. Tá sé molta sa tionscnamh sin tacaíocht a thabhairt do Laethanta Eorpacha an Chultúir Ghiúdaigh, rud a mbeadh na hinstitiúidí ábhartha agus an tsochaí shibhialta rannpháirteach ann, agus spreagtar comhar le Comhairle na hEorpa maidir leis an gclár Bealach Cultúrtha na hEorpa a chur chun feidhme agus a leathnú.

5.6. I gcás nach ann do thionscnamh den sórt sin, ba cheart caighdeáin agus treoirlínte náisiúnta a leagan síos chun oidhreacht chultúrtha na nGiúdach a chaomhnú, a chothabháil agus a athbheochan, agus maoiniú leordhóthanach á áirithiú ag an am céanna. Ba cheart láithreacht an chultúir Ghiúdaigh san idirphlé idirchultúrtha agus cur i láthair an chultúir Ghiúdaigh a chur chun cinn.

5.7. Creideann CESE gur cheart straitéisí comhtháite fadtéarmacha maidir le cosaint na hoidhreachta, bunaithe ar rannpháirtíocht na bpobal áitiúil agus ar chur chuige ildisciplíneach, a fhorbairt agus tacaíocht airgeadais a thabhairt dóibh. Chuige sin, is gá geallsealbhóirí ábhartha (pobail áitiúla, bardais, saorálaithe, gníomhaithe, comhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta, pobail reiligiúnacha na nGiúdach, eaglaisí, institiúidí réigiúnacha agus náisiúnta, údaráis phoiblí) a shainaithint, faisnéis, rannpháirtíocht agus modhanna comhairliúcháin a bhunú, deiseanna comhair agus comhpháirtíochta a shainaithint, agus tacú go córasach leis na próisis sin. Tá ríthábhacht le rannpháirtíocht leanúnach an Chomhlachais Eorpaigh um Chaomhnú agus um Chur Chun Cinn Chultúr agus Oidhreacht na nGiúdach (AEPJ), an eagraíocht is mó san Eoraip a thugann cosaint d’oidhreacht na nGiúdach.

6. An fhuathchaint, an choireacht fuatha agus an tslándáil

6.1. Is cuid riachtanach agus ceangailteach de dhlíchóras na hEorpa é creat reachtach soiléir láidir lena dtugtar aghaidh go córasach ar shaincheist na fuathchainte agus na bhfeiniméan gaolmhar, amhail an bhréagaisnéis, ach ní leor an creat sin ann féin. Ba cheart é a chomhlánú le huirlisí oideachais agus le cláir mhórscála a théann i bhfeidhm ar na saoránaigh agus, i measc nithe eile, an litearthacht dhigiteach agus an litearthacht faisnéise a chur chun cinn, luachanna na saoránachta freagraí a shainiú agus oiliúint a chur ar fáil chun dul i ngleic leis an gclaontacht agus leis an mbréagaisnéis d’fhonn cultúr de thuiscint fhrithpháirteach a chothú.

6.2. Creideann CESE go bhfuil sé ríthábhachtach tuiscint a fháil ar fhréamhacha agus ar chúiseanna gach cineáil foréigin in aghaidh Giúdaigh aonair agus an phobail Ghiúdaigh d’fhonn a bheith in ann beart éifeachtach a dhéanamh, ní hamháin tríd an gceartas coiriúil, ach freisin trí chóras gníomhaíochta níos éifeachtaí ar leibhéal an phobail agus ar leibhéal na sochaí; áirítear leis sin tacaíocht d’fheachtais múscailte feasachta maidir leis an neamh-idirdhealú, tacaíocht d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun oiliúint a chur ar fáil do spriocghrúpaí maidir leis an bhfuathchaint agus an choireacht fuatha a aithint agus dul i ngleic leo, agus tacaíocht agus cistiú le haghaidh faireacháin, bailiú sonraí agus gníomhaíochtaí tuairiscithe eagraíochtaí na sochaí sibhialta ar an leibhéal náisiúnta agus idirnáisiúnta.

6.3. Dar le CESE, níl an fhreagracht chéanna ar gach saoránach sna réimsí sin; ba cheart béim ar leith a chur ar fhreagracht na ndaoine sin a bhfuil an tionchar is mó ag a gcuid gníomhaíochtaí ar chlaontachtaí sóisialta, agus ba cheart bearta a dhéanamh i gcoinne na ndaoine sin nuair is gá, lena n-áirítear ionchúiseamh i gcásanna tromchúiseacha. Ina measc tá gníomhaithe polaitiúla, iad siúd atá ag obair d’údaráis phoiblí agus áitiúla, agus ionadaithe ó ghníomhaireachtaí um fhorfheidhmiú an dlí agus ó chomhlachtaí breithiúnacha. Ba cheart díriú i dtosach ar na sáruithe atá déanta acu agus déileáil leo mar is cuí.

6.4. Ba cheart feabhas a chur ar an oiliúint intí chun feasacht a mhúscailt sna hinstitiúidí sin, go háirithe i ngníomhaireachtaí um fhorfheidhmiú an dlí, agus ba cheart taighde a dhéanamh go rialta chun measúnú a dhéanamh ar an staid inmheánach d’fhonn beartais a cheapadh chun aon chlaontachtaí atá ann i measc na foirne a shainaithint agus feabhas a chur ar an staid sin.

6.5. Molann CESE go ndéanfadh FRA anailís níos críochnúla ar an staid slándála reatha agus ar bhagairtí do shaol na nGiúdach. Ag an am céanna, ba cheart imscrúdú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí mífhaisnéise ar leibhéal an Bhallstáit, gníomhaíochtaí atá dírithe ar an bpobal Giúdach agus atá bunaithe ar fhaisnéis bhréagach nó mhícheart, go háirithe maidir le gníomhartha deasghnátha, agus ba cheart cosc a chur ar na gníomhaíochtaí sin trí leas a bhaint as uirlisí cumarsáide agus beartais phoiblí.

6.6. Ba cheart sásraí institiúidithe le haghaidh comhar idir na gníomhaireachtaí um fhorfheidhmiú an dlí agus eagraíochtaí an phobail Ghiúdaigh a neartú, agus ba cheart an oiliúint is gá a chur ar fáil chun a chur ar chumas na bpóilíní cionta den sórt sin, agus na claontachtaí a spreag iad, a shainaithint go cruinn. I gcomhréir le Straitéis an Aontais Eorpaigh um chearta íospartach (2020-2025) ( 14 ) , ba cheart tacaíocht a chur ar fáil le go mbeidh an pobal Giúdach agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta in ann seirbhísí tacaíochta íospartach a sholáthar. Tá gá le sonraí níos inchomparáide a bhailiú go haonfhoirmeach agus go cuimsitheach ar leibhéal an Aontais.

6.7. Léiríonn teacht chun cinn an phobalachais ar fud an domhain gur gá féachaint ar chomhthéacs sóisialta níos leithne an fhrithsheimíteachais de réir mar a chuirimid ina choinne: is minic an tseineafóibe, an homafóibe, an trasfóibe, an ciníochas agus dearcadh frith-Romach a bheith ann i gcomhthráth leis an bhfrithsheimíteachas, agus ní féidir déileáil le cineál amháin fuatha gan tuiscint ar na cineálacha eile fuatha. Is torthaí éagsúla iad den fheiniméan sóisialta céanna, agus ní féidir iad a mhíniú agus a láimhseáil go héifeachtach go neamhspleách ar a chéile.

6.8. Tá méadú ag teacht ar na riachtanais slándála atá ag pobail Ghiúdacha san Eoraip maidir le scoileanna, ionaid phobail agus sionagóga. Ba cheart do na Ballstáit cur chuige cuimsitheach iomlánaíoch a ghlacadh maidir leis an gcás seo trí bhearta agus/nó cistiú leordhóthanach a chur ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin d’fhonn sábháilteacht institiúidí na nGiúdach agus an phobail Ghiúdaigh a áirithiú.

7. Saoirse creidimh agus an tsaoirse chun creideamh a chleachtadh

7.1. Tá oibleagáid bhunúsach ar gach Ballstát a áirithiú go bhfuil an tsaoirse ag a saoránaigh creideamh reiligiúnach a bheith acu agus a gcreideamh a chleachtadh gan scáth gan eagla. Ba cheart glacadh leis gur sárú ar an ord dlíthiúil daonlathach é an t-imeaglú, is cuma cén sórt é, atá dírithe ar reiligiúin i gcoitinne, agus go háirithe ar chreideamh an nGiúdach.

7.2. Ní mór don idirphlé idirchreidmheach leas a bhaint as straitéisí atá bunaithe ar luachanna atá i gcoiteann ag na heagraíochtaí reiligiúnacha éagsúla agus níor cheart glacadh leis ná é a chur chun feidhme díreach mar chúirtéis. Ba cheart leas a bhaint as uirlisí stáit ar leith chun tacú leis an gcur chuige sin.

7.3. Is mian leis na pobail Ghiúdacha deireadh a chur leis an éiginnteacht dhlíthiúil mhéadaitheach i dtaobh marú deasghnáthach (Shechita) agus timpeallghearradh (Brit Mila) agus go socrófaí an tsaincheist sin ar bhealach aonfhoirmeach sa dlí Eorpach. Molann CESE, dá bhrí sin, go ndéanfaí na hábhair sin a phlé leis na pobail Ghiúdacha agus go réiteofaí iad sa dlí i ngach cás, agus é á aithint aige, ag an am céanna, gur dlúthchuid iad de shaol gníomhach chreideamh na nGiúdach leis na mílte bliain.

8. Gnéithe idirnáisiúnta

8.1. Tá sé á áitiú ag CESE ar an gCoimisiún Eorpach, i ngach gné den chomhar le tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta, béim láidir ar an mbeartas eachtrach a chuimsiú sa chomhrac i gcoinne an fhrithsheimíteachais agus sa chlár oibre straitéiseach maidir le saol na nGiúdach a chur chun cinn.

8.2. Is díol sásaimh do CESE gur tugadh aird ar ghnéithe idirnáisiúnta na teachtaireachta ón gCoimisiún agus díríonn sé aird, go háirithe, ar ionstraimí an bheartais comharsanachta agus an chomhair um fhorbairt, chomh maith leis na hionstraimí chun tíortha is iarrthóirí a thabhairt níos gaire don Aontas, mar shásraí iomchuí chun an frithsheimíteachas a chomhrac agus saol na nGiúdach a chur chun cinn.

9. An spórt

9.1. Creideann CESE go daingean go bhfuil gá le moltaí agus treoirlínte láidre i réimse an spóirt freisin, agus sa sacar go háirithe, ós rud é go bhfuil an earnáil sin, mar gheall ar an tóir atá uirthi agus a hinfheicthe agus atá sí, ina baol tromchúiseach frithsheimíteachais ach gur féidir léi freisin a bheith ina huirlis ríthábhachtach chun an feiniméan sin a chomhrac go héifeachtach. Maidir leis sin, tacaíonn an Coiste leis na treoirlínte atá leagtha amach sa treoirleabhar atá ag FIFA, Good Practice Guide on Diversity and Anti-Discrimination , a d’fhéadfadh a bheith ina dhoiciméad tagartha tábhachtach don Straitéis freisin.

9.2. Tá sé tábhachtach go mbunódh cónaidhmeanna agus eagraíochtaí spóirt a gcuspóirí maidir le gach saincheist ar bhonn na moltaí ó FIFA (rialacháin inmheánacha, pionóis agus faireachán ar a gcur chun feidhme, oideachas, líonrú agus comhar, cumarsáid agus comhdheiseanna).

9.3. Tá CESE den tuairim go bhfuil sé tábhachtach cláir oiliúna agus faisnéise a fhorbairt agus a chur chun feidhme go forleathan maidir leis an lucht tacaíochta, clubanna agus cumainn, rud a bheadh ina ghealltanas soiléir uathu. D’fhéadfaí oiliúint den chineál céanna a cheangal freisin mar chuid de na pionóis a chuirtear ar an lucht tacaíochta, sa bhreis ar phionóis choiriúla nó go neamhspleách orthu.

9.4. Tá an Coiste ag iarraidh go bhforbrófaí ábhair oideachais do phobal an lucht tacaíochta le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar chúlra stairiúil an fhrithsheimíteachais sna seastáin, rud a chabhróidh freisin leis an gcuimsiú a chur chun cinn ( 15 )

9.5. Ba cheart na cónaidhmeanna náisiúnta agus na clubanna a spreagadh, trí uirlisí spóirt, chun a bhfoilseacháin oideachasúla féin agus a gcláir múscailte feasachta féin a fhorbairt i gcomhar leis na heagraíochtaí áitiúla ábhartha ( 16 )

An Bhruiséil, 23 Márta 2022. Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Christa SCHWENG

(1) Teachtaireacht ón gCoimisiún (2021)615 final, EU Strategy Combating Antisemitism and Fostering Jewish Life.

(2) “Is dearcadh áirithe i dtaobh na nGiúdach é an frithsheimíteachas, dearcadh is féidir a chur in iúl mar fhuath do na Giúdaigh. Bíonn nochtadh reitriciúil agus fisiciúil an fhrithsheimíteachais dírithe ar dhaoine ar Giúdaigh nó nach Giúdaigh iad agus/nó ar a maoin, agus ar institiúidí agus ar shaoráidí creidimh phobal na nGiúdach.” https://www.holocaustremembrance.com/resources/working-definitions-charters/working-definition-antisemitism

(3) Leagan comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/HTML/?uri=CELEX:12012M/TXT&from=EN

(4) Teachtaireacht ón gCoimisiún (2021)615 final, EU Strategy Combating Antisemitism and Fostering Jewish Life.

(5) https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15213-2018-INIT/en/pdf

(6) https://www.consilium.europa.eu/media/47065/st13637-en20.pdf

(7) https://www.noa-project.eu/report-cards/ Is é a dhéantar leis an modheolaíocht seo measúnú a dhéanamh ar na gníomhaíochtaí atá déanta ag gach Ballstát i ndeich réimse, réimsí atá luaite sa Straitéis freisin: an t-oideachas, an choireacht fuatha, an fhuathchaint, na meáin, cuimhneachán ar an Uileloscadh, an spórt, an t-idirphlé idirchreidmheach, an cultúr agus an oidhreacht, agus an tslándáil. Tá na caighdeáin ar fad, beagnach, bunaithe ar noirm, treoracha, moltaí nó treoirlínte idirnáisiúnta atá formheasta ag na hinstitiúidí Eorpacha nó ag eagraíochtaí idirnáisiúnta eile (amhail an Eagraíocht um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (ESCE) nó UNESCO).

(8) Mar shampla, as na 76 bpointe a leagtar amach sa mholadh comhpháirteach a dhréachtaigh naoi n-eagraíocht Ghiúdacha Eorpacha (B’nai B’rith International, CEJI, Comhdháil Dhomhanda na nGiúdach (WJC), Comhdháil Eorpach na nGiúdach (EJC), Aontas Eorpach na Mac Léinn Giúdach (EUJS), an tAontas Eorpach um an nGiúdachas Forásach (EUPJ), the American Jewish Committee (AJC), an Comhlachas Eorpach um Chaomhnú agus um Chur Chun Cinn Chultúr agus Oidhreacht na nGiúdach (AEPJ), agus B’nai B’rith Europe) tá 58 bpointe díobh san áireamh sa leagan deiridh den Straitéis.

(9) Na focail tosaigh a labhair Uachtarán CESE le linn na díospóireachta ar an bhfhrithsheimíteachas i gcomhthéacs SOC/704 – Straitéis AE maidir leis an bhfrithsheimíteachas a chomhrac agus saol na nGiúdach a chothú, cruinniú de Rannóg SOC, 10 Feabhra 2022.

(10) Young Jewish Europeans: perceptions and experiences of antisemitism. https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2019-young-jewish-europeans_en.pdf

(11) https://en.unesco.org/preventing-violent-extremism/education/antisemitism

(12) Tá samplaí d’fheachtais agus de thionscadail den chineál sin le léamh ag: https://www.noa-project.eu/profiles/

(13) https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=199

(14) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52020DC0258

(15) Féach mar shampla: https://changingthechants.eu/wp-content/uploads/2021/10/Guidelines.ENGpdf.pdf

(16) Ar shamplaí maithe tá treoirleabhar Chlub Sacair Chelsea https://www.efdn.org/wp-content/uploads/2018/05/CFC-CST-KIO-Antisemitism-Stewards-Guide-2018.pdf agus an tionscnamh Show Racism the Red Card https://www.theredcard.org/