maidir le fionraí iomlán chur i bhfeidhm an Chomhaontaithe idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na Rúise maidir le heisiúint víosaí do shaoránaigh an Aontais Eorpaigh agus Chónaidhm na Rúise a éascú

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

An Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na Rúise maidir le heisiúint víosaí do shaoránaigh an Aontais agus do Chónaidhm na Rúise a éascú (dá ngairtear an ‘Comhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú’ feasta), tháinig sé i bhfeidhm an 1 Meitheamh 2007. Víosaí le haghaidh tréimhse fanachta bheartaithe nach faide ná 90 lá in imeacht tréimhse 180 lá, is éard is cuspóir don Chomhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú, eisiúint na víosaí sin chuig saoránaigh an Aontais agus Chónaidhm na Rúise a éascú ar bhonn na cómhalartachta. Níl comhaontuithe um eisiúint víosaí a éascú tugtha i gcrích ag an Aontas Eorpach ach le líon teoranta tríú tíortha áirithe. Tá comhaontuithe den sórt sin le bheith ina gcruthúnas ar chomhpháirtíocht fhrithpháirteach idir an tAontas agus an tír ar leith agus tá siad bunaithe ar urraim fhrithpháirteach do luachanna coiteanna.

In 2011, cuireadh tús le caibidlíocht maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar an gComhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú chun na hathruithe ar chreat dlíthiúil an Aontais a chur san áireamh mar aon leis an taithí a fuarthas tríd an gComhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú. I gcomhthráth leis sin, cuireadh tús le hidirphlé maidir le ‘Céimeanna comhchoiteanna i dtreo léirscaoileadh víosaí’. Cuireadh an dá thionscnamh sin ar fionraí mar thoradh ar an ionghabháil neamhdhleathach a rinne an Rúise ar Phoblacht Fhéinrialaitheach na Crimé agus ar chathair Sevastopol in 2014.

Mar fhreagairt ar an ionghabháil neamhdhleathach sin in 2014 agus ar na gníomhaíochtaí díchobhsaitheacha leanúnacha in oirthear na hÚcráine, thug an tAontas Eorpach na nithe seo a leanas isteach: (i) smachtbhannaí eacnamaíocha i bhfianaise ghníomhaíochtaí na Rúise arb iad is cúis le díchobhsú staid na hÚcráine, smachtbhannaí atá nasctha le cur chun feidhme neamhiomlán chomhaontuithe Mhionsc; (ii) smachtbhannaí i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, ceannasacht agus neamhspleáchas na hÚcráine, nó gníomhaíochtaí ar bagairt iad ar na nithe sin; (iii) smachtbhannaí mar fhreagairt ar an ionghabháil neamhdhleathach a rinne Cónaidhm na Rúise ar Phoblacht Fhéinrialaitheach na Crimé agus ar chathair Sevastopol.

An cinneadh a rinne Cónaidhm na Rúise na limistéir d’oblast Donetsk agus oblast Luhansk na hÚcráine nach bhfuil faoi rialú an rialtais a aithint mar eintitis neamhspleácha, an cinneadh a rinneadh trúpaí de chuid na Rúise a chur chun na hÚcráine, agus an ionsaí míleata gan chúis gan údar ar iomláine chríochach, ceannasacht agus neamhspleáchas na hÚcráine, is sárú tromchúiseach atá sa mhéid sin ar an dlí idirnáisiúnta agus ar chomhaontuithe idirnáisiúnta, Cairt na Náisiún Aontaithe, Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí, Cairt Pháras agus Meabhrán Bhúdaipeist san áireamh.

Ó tharla go bhfuil comhaontuithe Mhionsc sínithe ag Cónaidhm na Rúise, tá freagracht shoiléir dhíreach uirthi a bheith ag obair chun teacht ar réiteach síochánta. An cinneadh a rinne an Rúis na limistéir in oirthear na hÚcráine nach bhfuil faoi rialú an rialtais a aithint mar eintitis neamhspleácha, fágann sé go bhfuil sárú soiléir déanta aici ar chomhaontuithe Mhionsc, comhaontuithe ina sonraítear go bhfuil na limistéir sin le bheith faoi rialú rialtas na hÚcráine an athuair.

An 23 Feabhra 2022, tháinig an tAontas ar chomhaontú d’aon toil maidir leis an gcéad phacáiste smachtbhannaí, smachtbhannaí a chuir costas breise ar an Rúis mar fhreagairt ar a gníomhaíochtaí. Áiríodh leo sin smachtbhannaí aonair, srianta airgeadais, agus srianta ar an gcaidreamh eacnamaíoch idir an tAontas Eorpach agus na limistéir d’oblast Donetsk agus oblast Luhansk na hÚcráine nach bhfuil faoi rialú an rialtais.

An 24 Feabhra 2022, rinne an Chomhairle Eorpach cáineadh chomh láidir agus ab fhéidir ar ionsaí na Rúise ar an Úcráin, ionsaí atá gan chúis, gan údar, agus rinne sí dlúthpháirtíocht iomlán an Aontais leis an Úcráin agus le muintir na tíre sin a chur in iúl, sin agus dlúthpháirtíocht iomlán a comhpháirtithe idirnáisiúnta leo. Le hionsaí míleata neamhdhleathach na Rúise, tá sí ag sárú an dlí idirnáisiúnta go mór ó shin, agus tá ainghníomhartha á ndéanamh aici ar mhuintir na hÚcráine mar aon leis an mbonn a bhaint de shlándáil agus cobhsaíocht na hEorpa agus an domhain. Thairis sin, d’éiligh an Chomhairle Eorpach go gcuirfeadh an Rúis deireadh láithreach lena gníomhaíochtaí míleata, go ndéanfadh sí a gcuid fórsaí agus trealaimh mhíleata uile a tharraingt siar gan choinníoll ó chríoch iomlán na hÚcráine agus go ndéanfadh sí iomláine chríochach, ceannasacht agus neamhspleáchas na hÚcráine laistigh de theorainneacha na hÚcráine a urramú go hiomlán mar a aithnítear go hidirnáisiúnta iad.

Ina dhiaidh sin, ghníomhaigh an tAontas le tuilleadh pacáistí smachtbhannaí, lena n‑áirítear sócmhainní a chalcadh agus toirmisc taistil le haghaidh daoine aonair. Ghlac an tAontas bearta sriantacha freisin maidir leis na hearnálacha airgeadais, fuinnimh, iompair agus teicneolaíochta. Tá bearta breise déanta aige freisin, go háirithe cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe um Eisiúint Víosaí a Éascú a chur ar fionraí go páirteach. Leis an mbeart sin, cuireadh ar fionraí éascuithe a bhaineann le fianaise dhoiciméadach, an táille víosa, eisiúint víosaí il-iontrála agus fad na nósanna imeachta le haghaidh iarratais ar víosaí a phróiseáil. Dhírigh sé ar shealbhóirí pasanna taidhleoireachta, oifigigh rialtais, lucht gnó agus ionadaithe eagraíochtaí gnó ón Rúis.

Ó thús ionsaí iomlán na Rúise ar an Úcráin, tá cúrsaí ag dul in olcas go mór mar gheall ar iarmhairtí tubaisteacha daonnúla ar an bpobal sibhialtach agus ar bhonneagar agus tá an Rúis tar éis a forghabháil iomlán nó páirteach a leathnú i réigiúin de chuid oirthear agus dheisceart na hÚcráine. Cuireadh iallach ar na milliúin Úcránach teitheadh, agus theith siad trí theorainneacha talún toisc nach féidir dul tríd na haerbhealaí. Mar thoradh díreach ar an ionradh ar mhórscála, tá méadú leanúnach ag teacht ar líon na dtrasnuithe ag teorainneacha na hÚcráine i dtreo tíortha comharsanachta. An 23 Lúnasa, sháraigh an líon sin 11 mhilliún de réir shonraí ó Oifig Ard‑Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe, agus tháinig thart ar 10 milliún daoine isteach san Aontas as an méid sin.

An 31 Lúnasa, ag cruinniú neamhfhoirmiúil na nAirí Gnóthaí Eachtracha, mheas na Ballstáit gur ghá an Comhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú a chur ar fionraí ina iomláine, d’fhonn laghdú suntasach a dhéanamh ar líon na víosaí nua a eiseoidh Ballstáit an Aontais do shaoránaigh na Rúise agus chun cosc a chur ar shaoránaigh Rúiseacha siopadóireacht víosa a dhéanamh.

Agus cogadh foghach den sórt sin á dhéanamh ag an Rúis, ní féidir leis an Aontas í a mheas mar chomhpháirtí sa Chomhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú chomh fada agus a leanann sí den bheartas eachtrach millteach atá ar bun aici agus den ionsaí míleata ar thír is iarrthóir ar bhallraíocht san Aontas, agus neamhaird iomlán á tabhairt aici ar an ord idirnáisiúnta riailbhunaithe.

2. NA BEARTA ATÁ BEARTAITHE

Leis an ionsaí míleata ar thír a bhfuil teorainn aici leis an Aontas Eorpach, tugtar údar le bearta chun leasanna bunúsacha slándála an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát a chosaint.

Ní hamháin gur chuir Cónaidhm na Rúise an caidreamh leis an Aontas Eorpach agus lena Bhallstáit i mbaol, ach sháraigh sí comhaontuithe Mhionsc freisin tríd an mbonn a bhaint d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine, rud atá contrártha lena hoibleagáidí idirnáisiúnta.