Fógra ón gCoimisiún maidir le Treoir do na Ballstáit i ndáil le pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide 2021-2030 a nuashonrú

(2022/C 495/02)

Leis na praghsanna fuinnimh b’airde riamh ón dara leath de 2021, a géaraíodh de bharr ionsaí míleata neamhdhleathach gan údar na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tugtar spreagadh láidir chun cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eorpaip a luathú agus athléimneacht an Aontais Fuinnimh a threisiú trí dhlús a chur leis an aistriú chuig fuinneamh glan agus deireadh a chur le haon spleáchas ar bhreoslaí iontaise na Rúise. Ag an am céanna, mar gheall ar adhaimsir le déanaí cuireadh brú breise ar sholáthairtí fuinnimh, cuireadh isteach ar an mbarr agus ar an loingseoireacht intíre, agus chuathas i bhfeidhm ar fholláine saoránach, rud a thug rabhadh lom faoin ngá oiriúnú do thionchair an athraithe aeráide.

Leis na forbairtí is déanaí sin cuirtear béim ar an ábharthacht a bhaineann le pleanáil chomhtháite le haghaidh beartais fuinnimh agus aeráide. Sa lá atá inniu ann, níos mó ná riamh, tá Aontas Fuinnimh láidir agus gníomhaíocht aeráide chomhordaithe don dlúthpháirtíocht, don rathúnas agus don inbhuanaitheacht san Aontas Eorpach ina réamhriachtanas. Chun slándáil fuinnimh a fheabhsú go tapa agus dlús a chur leis an aistriú i dtreo aeráidneodrachta ar bhealach cothrom, ní mór do na Ballstáit agus don Aontas Eorpach tógáil ar láidreacht an chórais rialachais atá bunaithe ar an leibhéal Eorpach.

Bunaítear leis an Rialachán maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide (Rialachán Rialachais) (1) córas rialachas solúbtha ach láidir le haghaidh comhoibriú atá trédhearcach agus treisithe go frithpháirteach idir Ballstáit AE agus an Coimisiún Eorpach. Cuideoidh sé sin le cur chuige comhsheasmhach a áirithiú idir beartais fuinnimh agus aeráide agus gníomhaíocht chomhordaithe ar fud na mBallstát.

Is iad na pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide (pleananna náisiúnta nó PNFAnna as seo feasta) an uirlis lárnach pleanála straitéisí faoin Rialachán Rialachais. Leis na PNFAnna soláthraítear intuarthacht infheistíochta ghearrthéarmach, mheántéarmach agus fhadtéarmach, go háirithe in amanna éiginnte, agus tá siad ríthábhachtach maidir le leas a bhaint as an infheistíocht ollmhór is gá chun an uaillmhian chomhchoiteann maidir le haeráidneodracht a bhaint amach agus chun go mbeidh aistriú cothrom agus cóir ann, agus slándáil fuinnimh agus inacmhainneacht fuinnimh á gcaomhnú. Cuidíonn siad leis na Ballstáit na cuspóirí fuinnimh agus aeráide faoin gComhaontú Glas don Eoraip, faoin Dlí Aeráide Eorpach (2) agus faoin bpacáiste “Oirúnach do 55” de thograí a bhaint amach le chéile (3), lena n-áirítear an uaillmhian níos airde maidir le héifeachtúlacht fuinnimh agus fuinneamh inathnuaite chomh maith le gealltanais idirnáisiúnta an Aontais faoi Chomhaontú Pháras.

Tá príomhról ag na PNFAnna freisin maidir leis an bplean REPowerEU a chomhlíonadh (4) , i bhfianaise na ndúshlán breise atá ann d’Aontas Fuinnimh níos seasmhaí. Ó thosaigh an t-ardú ar an bpraghas fuinnimh i lár 2021, tá freagairt éigeandála chuimsitheach agus saincheaptha glactha ag an Aontas chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim fuinnimh, arbh iad na forbairtí geopholaitiúla is déanaí ba chúis léi. Déanfaidh sé sin an tAontas Fuinnimh a athmhúnlú sa tréimhse roimh 2030 agus ina dhiaidh sin. Ní mór na dúshláin ríthábhachtacha a bhaineann le slándáil agus inacmhainneacht fuinnimh a léiriú sna pleananna náisiúnta. Áirítear leis sin an gá soláthar fuinnimh a éagsúlú go tapa, amchlár comhsheasmhach a fhorbairt do stóráil gáis (5), chun teacht leis an éileamh éigeandála (6) agus an idirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh agus dlúthpháirtíocht a fheabhsú (7).

Tabharfaidh na Ballstáit a bpleananna náisiúnta do 2021-2030 cothrom le dáta faoi mhí an Mheithimh 2023 (dréachtphleananna) agus faoi mhí an Mheithimh 2024 (pleananna deiridh) (8). Agus na beartais atá tagtha chun cinn go mór agus cúinsí geopholaitiúla maidir le fuinneamh agus aeráid ó ullmhaíodh na PNFAnna den chéad uair in 2019-2020 á gcur san áireamh, ba cheart díriú sna nuashonruithe ar an ngá le gníomh aeráide níos uaillmhianaí, le haistriú fuinnimh ghlain níos tapúla, agus le slándáil fuinnimh mhéadaithe. Leis na PNFAnna nuashonraithe ba cheart go gcuirfí ar chumas an Aontais bogadh i dtreo Aontas Fuinnimh níos athléimní agus níos inbhuanaithe, lena n-áirítear trí spleáchas ar bhreoslaí iontaise na Rúise a laghdú go tapa, agus gan aon duine a fhágáil ar lár.

Tugtar treoir sa doiciméad seo do na Ballstáit maidir leis an bpróiseas agus an raon feidhme a bhaineann le hullmhú na ndréacht-PNFAnna agus na PNFAnna nuashonraithe deiridh, go sonrach trí dhea-chleachtais a shainaithint agus achoimre a thabhairt ar impleachtaí na bhforbairtí beartais agus geopholaitiúla le déanaí, laistigh den chreat dlíthiúil a bunaíodh leis an Rialachán Rialachais, agus go háirithe Iarscríbhinn I ann (9).

Agus an treoir seo á hullmhú, d’oibrigh an Coimisiún go dlúth leis na Ballstáit ar an leibhéal teicniúil agus chuaigh sé i gcomhairle le páirtithe leasmhara trí cheardlann tiomanta do pháirtithe leasmhara ar an 8 Meán Fómhair 2022 (10), trí imeachtaí seachtracha agus teagmhálacha déthaobhacha. Ba cheart breathnú ar an treoir sin mar ghné amháin den mhalartú agus den chomhar leanúnach le linn an phróisis.

Bosca 1: Prionsabail agus dea-chleachtais maidir le pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide a thabhairt cothrom le dáta — Uaillmhian níos airde a shocrú chun dlús a chur leis an aistriú glas i dtreor na haeráidneodrachta agus athléimneacht an chórais fuinnimh a threisiú i gcomhréir leis an Dlí Aeráide, leis an bpacáiste “Oiriúnach do 55” agus le REPowerEU. Ba cheart aird ar leith a dhíriú ar fhuinneamh inathnuaite, éifeachtúlacht fuinnimh, slándáil fuinnimh, agus srian a chur ar astaíochtaí gás ceaptha teasa. — Pleanáil a neartú laistigh de na PNFAnna chun aistriú cothrom cóir a áirithiú, tionchair shóisialta agus fostaíochta a mhaolú, dul i ngleic le ganntanais saothair agus scileanna, bochtaineacht fuinnimh a laghdú, agus rochtain inacmhainne ar sheirbhísí riachtanacha do chách a áirithiú. — Cuspóirí agus spriocanna náisiúnta a sholáthar, lena n-áirítear maidir le maoiniú, lena dtaispeántar conairí nithiúla go dtí 2030 agus go dtí 2050, ar aon dul leis na straitéisí fadtéarmacha náisiúnta. — Spriocanna um oiriúnú a chomhtháthú agus iad a léiriú nuair is ábhartha i gcúig ghné na PNFAnna nuashonraithe. — Cuspóirí agus spriocanna a leagan amach chun astaíochtaí meatáin a laghdú agus spriocanna méadaithe a chomhtháthú chomh maith le bearta maolaithe agus oiriúnaithe sna hearnálacha talamhúsáide, foraoiseachta agus talmhaíochta, maidir le hastaíochtaí CO2 agus neamh-CO2 agus aistrithe carbóin. — Leas a bhaint as sineirgí idir an clár oibre fuinnimh agus an clár oibre digiteach chun digitiú an chórais fuinnimh a spreagadh. — An ghné taighde, nuálaíochta agus iomaíochais a fheabhsú go háirithe le spriocanna agus cuspóirí sonracha agus éagsúlú na hacmhainne táirgthe agus forbairt scileanna á chomhthátú chun an t-aistriú go fuinneamh glan a luathú. — Dul i gcomhairle go forleathan agus go uilechuimsitheach leis an tsochaí shibhialta, le húdaráis áitiúla, le comhpháirtithe sóisialta agus le páirtithe leasmhara earnála go luath sa phróiseas. — Comhar réigiúnach a neartú mar ghné dhílis de na pleananna náisiúnta: go háirithe maidir le gné na Slándála Fuinnimh, chun beartais chomhsheasmhacha agus dlúthpháirtíocht chuimsitheach a shainaithint. — Iniúchadh a dhéanamh ar shineirgí idir cuspóirí, spriocanna agus cúnamh, agus beartais agus bearta na gcúig ghné den Aontas Fuinnimh (11). — Ceachtanna a fhoghlaim as na PNFAnna tosaigh, a measúnú ón gCoimisiún agus stádas a gcur chun feidhme, chun easnaimh agus réimsí le haghaidh feabhsúcháin i dtreo uaillmhian agus soláthar méadaithe a shainaithint. — Comhsheasmhacht le hionstraimí pleanála eile a áirithiú agus na beartais, na bearta agus na hinfheistíochtaí ábhartha a léiriú sna PNFAnna nuashonraithe (12). — Bunús anailíse cuimsitheach, nuashonraithe agus gráinneach a chruthú, agus tionchair eacnamaíocha, fostaíochta, shóisialta, taighde, nuálaíochta, iomaíochais agus comhshaoil á leabú chomh maith leis an méid a chuirfidh an geilleagar ciorclach leis. — Plean mionsonraithe maidir le maoiniú a sholáthar a dhíreoidh ar na riachtanais infheistíochta do gach ceann de na cúig ghné, trí úsáid chost-éifeachtúil a bhaint as tacaíocht an bhuiséid phoiblí agus trí leas a bhaint as infheistíocht phríobháideach, lena n-áirítear trí ionstraimí airgeadais agus trí scéimeanna nuálacha um maoiniú. — Na Moltaí Tírshonracha a eisíodh i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh a chur san áireamh agus comhsheasmhacht leo a áirithiú.

1 An comhthéacs nua dlíthiúil, socheacnamaíoch, beartais agus geopholaitiúil a léiriú

Pléitear sa roinn seo an dóigh a dtéann na hathruithe suntasacha ó 2019 i leith ar an gcreat reachtach, socheacnamaíoch agus geopholaitiúil madiir le beartais fuinnimh agus aeráide i bhfeidhm ar nuashonruithe na PNFAnna i dtéarmaí uaillmhéine agus raon feidhme. Comhlánaítear é sin le liosta tagairtí i dTábla 1, ina ndéantar achoimre ar na ar napríomhchuspóirí, ar na spriocanna agus ar an gcuidiú, agus na beartais agus na bearta a theastaíonn chun iad a bhaint amach, a chuirtear chun tosaigh sa reachtaíocht, sna straitéisí agus sna tograí. Iarrtar ar na Ballstáit na tagairtí sin a léiriú ina ndréachtphleananna náisiúnta nuashonraithe. Ba cheart aon fhorbairtí suntasacha nua i gcomhthéacs reachtaíochta, socheacnamaíoch agus geopholaitiúil atá ag athrú i gcónaí a léiriú sna pleananna nuashonraithe deiridh, agus ní foláir moltaí an Choimisiúin a eisíodh maidir leis na dréachtphleananna nuashonraithe a bhreithniú go cuí iontu (13).

1.1 Uaillmhianta 2030 i dtreo na haeráidneodrachta a mhéadú

Leis an Comhaontú Glas don Eoraip soláthraíodh móiminteam láidir chun an uaillmhian fuinnimh agus aeráide a mhéadú, agus gan aon duine a fhágáil ar lár. Leis an Dlí Aeráide Eorpach, tá sé ina oibleagáid dhlíthiúil anois na spriocanna maidir le haeráidneodracht a bhaint amach ar leibhéal an Aontais faoi 2050 agus maidir le laghdú 55 % ar a laghad a dhéanamh ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa faoi 2030 i gcomparáid le 1990. Tá na spriocanna sin i bhfad níos déine i gcomparáid leis na spriocanna ar ar bhunaigh na Ballstáit a gcuid PNFAnna tosaigh (14).

Chun uaillmhian an Dlí Aeráide Eorpaigh a bhaint amach, déantar uasghrádú ar chreat 2030 um fhuinneamh agus aeráid leis an bPacáiste “Oiriúnach do 55”. Is gá go spreagfar na Ballstáit leis chun na cuspóirí agus na spriocanna a leagtar amach ina PNFAnna tosaigh agus na beartais agus na bearta chun iad a bhaint amach a thabhairt cothrom le dáta, go háirithe maidir le gnéithe an dícharbónaithe (lena n-áirítear fuinneamh inathnuaite), na héifeachtúlachta fuinnimh, agus an mhargaidh fuinnimh inmheánaigh.

I gcomhthráth leis sin, agus chun an uaillmhian mhéadaithe a chur chun feidhme, glacadh príomhstraitéisí fuinnimh agus aeráide Eorpach freisin, go sonrach maidir le comhtháthú an chórais fuinnimh (15), hidrigin (16), fuinneamh (17) amach ón gcósta (18), fuinneamh inathnuaite na gréine, oiriúnú don athrú aeráide (19), timthriallta carbóin inbhuanaithe (20), plean gníomhaíochta AE chun an córas fuinnimh a dhigitiú (21).... Tá straitéisí ábhartha eile curtha ar aghaidh ag an gCoimisiún freisin, eadhon straitéisí maidir le bithéagsúlacht truaillithe (22), nialais (23), foraoisí (24) agus soghluaisteacht inbhuanaithe (25) agus chliste chun cuidiú leis na cuspóirí aeráide agus fuinnimh a bhaint amach.

Níos luaithe i mbliana, cuireadh chun tosaigh sa phlean REPowerEU bearta sonracha maidir le spleáchas fuinnimh an Aontais ar bhreoslaí iontaise na Rúise a laghdú, agus dlús a chur le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip le bearta nua, ag tógáil ar an bpacáiste “Oiriúnach do 55” ag an am céanna. Tá sé mar aidhm leis fuinneamh níos inacmhainne, níos sláine agus níos inbhuanaithe a bhaint amach, córas fuinnimh níos athléimní agus fíor-Aontas Fuinnimh a chruthú. Faoin bplean sin, d’iarr an Coimisiún ar na comhreachtóirí na spriocanna sa Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh agus sa Treoir maidir le Fuinneamh Inathnuaite a mhéadú. Le cur chun feidhm an phlean REPowerEU cuirfear dlús le húsáid na roghanna malartacha ar ghás nádúrtha agus na bhfoinsí athnuaite, go háirithe bithmheatán inbhuanaithe, hidrigin inathnuaite, fótavoltachas gréine agus gaoth amach ón gcósta, agus spreagfar bearta struchtúrtha éifeachtúlachta fuinnimh ón meántéarma go dtí an fadtéarma.

Ba cheart go léireofaí sna dréachtphleananna náisiúnta nuashonraithe an méadú uaillmhéine sin. Ba cheart do na Ballstáit na spriocanna nua agus athbhreithnithe fuinnimh agus aeráide a chuimsítear in “Oiriúnach do 55” agus i dtograí REPowerEU a leabú go hiomlán, (26) cé nach bhfuil an próiseas reachtach maidir le glacadh tugtha chun críche go fóill. Ba cheart do na Ballstáit na spriocanna náisiúnta méadaithe atá beartaithe faoin Rialachán madiir le Chomhroinnt Díchill (ESR) agus faoin Rialachán maidir le Talamhúsáid, Athrú ar Úsáid Talún agus Foraoiseacht (LULUCF) a mheas cheana féin i gcás gur fhormhuinigh na comhreachtóirí,faoin dá ghníomh, an leibhéal uaillmhéine atá molta ag an gCoimisiún. Ba cheart do na Ballstáit na spriocanna nua faoin Treoir athmhúnlaithe maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh agus faoin Treoir athbhreithnithe maidir le Fuinneamh Inathnuaite a bhreithniú freisin.

Ó ullmhaíodh na PNFAnna tosaigh, d’oibrigh na Ballstáit ar a straitéisí fadtéarmacha náisiúnta féin faoin Rialachán Rialachais. I gcomhréir leis an Rialachán Rialachais, ba cheart go mbeadh na PNFAnna nuashonraithe comhsheasmhach leis na straitéisí fadtéarmacha sin, chomh maith leis an gcuspóir maidir le haeráidneodracht atá leagtha amach sa Dlí Aeráide Eorpach.

Ba cheart go mbeadh na pleananna nuashonraithe ag teacht leis na forbairtí idirnáisiúnta a bhaineann le Comhaontú Pháras freisin, go háirithe an próiseas atá leagtha amach i gComhshocrú Aeráide Ghlaschú chun uaillmhian maolaithe a mhéadú (27). Cuimsítear roinnt cinntí ann maidir le pleanáil fuinnimh agus aeráide, lena n-áirítear deireadh a chur de réir a chéile le cumhacht guail, deireadh a chur de réir a chéile le fóirdheontais breosla iontaise, agus breithniú ar gníomhaíochtaí breise chun astaíochtaí neamh-CO2, lena n-áirítear meatán, a laghdú faoi 2030.

1.2 Slándáil agus inacmhainneacht fuinnimh a mhéadú, i dtreo Aontas Fuinnimh níos athléimní

Sna PNFAnna ní mór an ullmhacht a threisiú agus bearta a threisiú san Aontas a oibríonn i dtreo slándáil fuinnimh chomhchoiteann. Tá borradh gan fasach tagtha ar phraghsanna mórdhíola agus miondíola fuinnimh mar gheall ar an staid gheopholaitiúil le déanaí, agus na hathruithe bliain i ndiaidh bliana ag baint amach buaicphointe 360 % agus 55 % faoi seach (Lúnasa 2022). Baineann an fhíor-luaineacht sin sa mhargadh fuinnimh leis na Ballstáit uile, a dhéanann difear do chumhacht ceannaigh teaghlach agus d’iomaíochas an gheilleagair. Ag an am céanna, tá an bhrú ar shlándáil fuinnimh na hEorpa ag méadú mar gheall ar an gcás.

Ba cheart bearta a eascraíonn as plean REPowerEU lena ndéanfaí athrú mór ar an gcóras fuinnimh san fhadtréimhse a léiriú sna pleananna náisiúnta nuashonraithe.

Leis an Rialachán nua maidir le stóráil gáis (28), ceanglaítear ar na Ballstáit pleanáil a slándála fuinnimh a threisiú. Tá sé ríthábhachtach soláthairtí fuinnimh a éagsúlú trí iniúchadh a dhéanamh ar roghanna nua maidir le hallmhairí fuinnimh, lena n-áirítear le haghaidh breoslaí núicléacha agus breoslaí iontaise ionaid. Ba cheart do na Ballstáit breithnithe slándála agus soláthair a chomhtháthú agus machnamh á dhéanamh acu ar an meascán fuinnimh ina PNFAnna nuashonraithe.

Moltar do na Ballstáit freisin dul chun cinn agus pleanáil na dtionscadal bonneagair a mheastar a bheith suntasach chun an Comhaontú Glas don Eorpach agus cuspóirí REPowerEU a bhaint amach a léiriú. De bharr TEN-E (29) agus na dTionscadal Comhleasa (PCInna) d’éirigh ár margaí fuinnimh níos sláine agus níos iomaíche agus comhtháthaítear iad ar bhealach níos fearr. Beidh an 5ú liosta PCI (30) agus an bonneagar breise teoranta a shainaithnítear in Iarscríbhinn 3 den phlean REPowerEU, ina chuidiú chun aghaidh a thabhairt ar na baic atá fágtha sna heangacha agus déanfar bealaí agus acmhainní gáis a éagsúlú tuilleadh, athneartófar na heangacha leictreachais ar an gcladach agus cuirfear le spriocanna uaillmhianacha foinsí inathnuaite amach ón gcósta a bhaint amach ar fud na n-imchuach farraige Eorpach uile. Ag an am céanna, níor cheart go mbeadh glasáil breoslaí iontaise agus sócmhainní tréigthe lena gcuirtear bac ar an aistriú fadtéarmach chuig geilleagar aeráidneodrach mar thoradh ar thionscadail bhonneagair.

Ina theannta sin, ba cheart do na Ballstáit lántairbhe a bhaint as acmhainneacht iomlán na freagartha láithrí ar an ngéarchéim fuinnimh chun gné na slándála fuinnimh sna pleananna náisiúnta a chomhdhlúthú.

Ba cheart go léireofaí sna PNFAnna nuashonraithe Teachtaireacht “Sábháil Gás le haghaidh Geimhreadh Sábháilte” (31) agus an Rialachán ón gComhairle maidir le bearta comhordaithe chun an t-éileamh ar ghás a laghdú (32) , ina leagtar amach bearta chun ullmhú le haghaidh cur isteach féideartha ar an soláthar gáis. Dírítear na bearta gearrthéarmacha sin ar ullmhacht chomhchoiteann AE a threisiú, de mheon dlúthpháirtíochta. Tá na bearta a glacadh faoin gcreat seo idirnasctha leis an bplean REPowerEU, agus go háirithe le Plean Cumarsáide AE um Fhuinneamh a Shábháil.

Ina theannta sin, leag an Coimisiún gníomhaíochtaí láithreacha síos chun aghaidh a thabhairt ar an mborradh atá tagtha ar phraghsanna fuinnimh. Ar an 6 Deireadh Fómhair 2022, ghlac an Chomhairle bearta éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (33). Má laghdaítear an t-éileamh ar leictreachas sna buaic-uaireanta, mar aon le tacaíocht leordhóthanach do thomhaltóirí deiridh, a bheidh mar thoradh ar an gcaidhp ar ioncam na dteicneolaíochtaí infrimeallacha agus cúnamh na dlúthpháirtíochta, cuirfear le fuinneamh a bheidh slán agus níos inacmhainne do na míonna amach romhainn. Ar an 18 Deireadh Fómhair 2022, leag an Coimisiún tuilleadh tograí éigeandála síos chun srian a chur le praghsanna fuinnimh agus chun tuilleadh dlúthpháirtíochta san ullmhacht a áirithiú (34).

Tá dlúthpháirtíocht agus comhghníomhaíochtaí lárnach do na PNFAnna, mar go n-imríonn siad tionchar ar shlándáil fuinnimh gach Ballstáit, ar inacmhainneacht fuinnimh agus, ar deireadh, ar athléimneacht chomhchoiteann AE.

Ba cheart go léireofaí sna pleananna náisiúnta nuashonraithe an dóigh a ndéantar tionchar praghsanna ardfhuinnimh a theorannú le bearta éigeandála, bearta atá: (i) comhtháite i bpleanáil mheántéarmach i dtreo 2030 agus (ii) comhsheasmhach le cúig ghné an Aontais Fuinnimh. Cé go bhfuil sé mar aidhm leo faoiseamh a chur ar fáil do thomhaltóirí deiridh, ba cheart na bearta sin a cheapadh ionas nach saobhfar cuspóirí uileghabhálacha níos fadtéarmaí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip leo, lena n-áirítear dícharbónú, truailliú nialasach, bithéagsúlacht, éifeachtúlacht acmhainní agus cuspóirí éifeachtúlachta fuinnimh. Ní mór dóibh a bheith inbhuanaithe ó thaobh costais de freisin agus níor cheart go gcuirfí slándáil an tsoláthair agus an chothroime iomaíochta sa mhargadh inmheánach fuinnimh i mbaol leo.

Ba cheart do na Ballstáit tuairisc a thabhairt ina gcuid PNFAnna nuashonraithe faoin dóigh a bhfuil sé i gceist acu na buntáistí a bhaineann le foinsí inathnuaite costais níos saoire agus teicneolaíochtaí ísealcharbóin a thabhairt do thomhaltóirí. Chun earnáil an leictreachais a dhícharbónú go hiomlán, ba cheart do na Ballstáit imscrúdú a dhéanamh ar dhreasachtaí infheistíochta maidir le solúbthacht, (eangacha cliste), réitigh dhigiteacha chumasúcháin do na heangacha leictreachais, agus acmhainn dhaingean. Is cosúil go bhfuil sé ábhartha freisin a áirithiú go mbeidh níos mó margaí todhchaíochtaí leachta ann, cosaint níos fearr a thabhairt do thomhaltóirí ar luaineacht praghsanna iomarcacha, ar phraghsanna arda agus an iomarca dul i riosca ag soláthróirí a áirithiú. Ba cheart go ndéanfaí iniúchadh sna PNFAnna freisin ar conas is féidir feabhas a chur ar éifeachtúlacht na trádála trasteorann, á áirithiú gur féidir gach cineál leictreachais a thrádáil faoi shaoirse idir na Ballstáit. I gcomhthráth leis sin, tá an Coimisiún i mbun athchóiriú dian cuimsitheach ar bhonn phráinneach ar dhearadh an mhargaidh leictreachais.

Iarrtar ar na Ballstáit an úsáid is fearr a bhaint as cur chuige comhtháite na bpleananna náisiúnta, agus iniúchadh iomlán a dhéanamh ar na sineirgíthar na gnéithe ábhartha sna pleananna. Mar shampla, leis an dul chun cinn tapa maidir le stóráil, éagsúlú an tsoláthair fuinnimh agus an fhreagairt don éileamh méadófar an tslándáil fuinnimh agus cuideoidh sé le dlús a chur le cur i bhfeidhm an fhuinnimh inathnuaite, méadófar an éifeachtúlacht fuinnimh sa chóras fuinnimh foriomlán agus feabhsófar comhtháthú an mhargaidh inmheánaigh fuinnimh.

I gcás inarb ábhartha, ní mór lántairbhe a bhaint as comhar réigiúnach agus fóram ábhartha chun gníomhaíocht chomhpháirteach agus sásraí dlúthpháirtíochta a fhorbairt lena n-áiritheofar soláthairtí malartacha, lena gcuirfear cosc ar chur isteach agus lena méadófar ullmhacht agus athléimneacht.

Ar deireadh, i gcomhréir leis an bplean REPowerEU, ba cheart go léireofaí sna pleananna náisiúnta nuashonraithe rannpháirtíocht sheachtrach fuinnimh AE (35). Ba cheart do na Ballstáit féachaint ar thionscnaimh nó ar thionscadail ábhartha a rinneadh nó a cuireadh chun feidhme i gcomhréir leis an straitéis Global Gateway (36).

Bosca 2: Ag baint úsáid as teagasc an tSeimeastair Eorpaigh Leis an Rialachán Rialachais, ceanglaítear ar na Ballstáit na moltaí tírshonracha is déanaí a eisíodh i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh a chur san áireamh (37). I dTuarascálacha Tíre an tSeimeastair Eorpaigh 202221 sainaithnítear príomhdhúshláin maicreacnamaíocha atá fós gan réiteach nó cinn nua atá ag teacht chun cinn nach gcumhdaítear go leordhóthanach le gealltanais atá déanta sna Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta (RRPanna). Dírítear sna moltaí tírshonracha 2022 do gach Ballstát ar na dúshláin struchtúracha sin, lena n-áirítear chun an plean REPowerEU a chur chun feidhme, agus aird chuí á tabhairt ar chothroime shóisialta an aistrithe chuig fuinneamh glan (38). I réimse an bheartais fuinnimh agus aeráide, tá sé mar aidhm leis na moltaí sin, ar an gcéad dul síos, an spleáchas ar bhreoslaí iontaise na Rúise a laghdú agus an geilleagar a dhícharbónú tuilleadh. Iarrfar iontu go gcuirfear dlús le húsáid an fhuinnimh inathnuaite agus an bhonneagair riachtanaigh, go dtacófar leis an athoiliúint agus leis an uas-sciliú riachtanach don lucht saothair, go rachfar i ngleic le heasnaimh saothair agus scileanna, go méadófar an éifeachtúlacht fuinnimh agus go méadófaí cumas idirnasc ar fud an Aontais. I gcás roinnt mhaith Ballstát, baineann na moltaí le soghluaisteacht inbhuanaithe freisin, agus i gcás roinnt Ballstát baineann na moltaí le gnéithe comhshaoil, amhail an geilleagar ciorclach. Agus PNFAnna á nuashonrú acu, cuirfidh na Ballstáit moltaí tírshonracha 2022 agus 2023 a eisíodh faoin Seimeastar Eorpach san áireamh ina n-iomláine . Ba cheart go mbeadh faisnéis iontu freisin faoin dóigh a gcuireann beartais agus bearta ábhartha i ngach gné de na pleananna náisiúnta nuashonraithe le comhlíonadh na moltaí tírshonracha fuinnimh agus aeráide.

1.3 Aistriú cothrom cóir a áirithiú

1.3.1 Na tionchair shóisialta agus fostaíochta a mhaolú agus aistriú cothrom fuinnimh agus aeráide a bhaint amach

Ba cheart go léireofaí na tionchair shocheacnamaíoch ar bhealach níos fearr sna PNFAnna nuashonraithe ná mar a léirítear sna pleananna náisiúnta tosaigh. Is príomhchuspóirí iad cothroime agus dlúthpháirtíocht agus tá siad ina gcuid dhílis den Chomhaontú Glas don Eoraip, ina n-aithnítear nár cheart aon duine agus aon áit a fhágáil ar lár. Is réamhriachtanas é aghaidh a thabhairt ón dtús ar thionchair shocheacnamaíocha an aistrithe fuinnimh agus aeráide agus teaghlaigh, earnálacha agus oibrithe nochta a chosaint ar fud an phróisis chun dul i ngleic leis an ngéarchéim fuinnimh atá ann faoi láthair agus an bealach a réiteach le haghaidh aistriú cóir.

Sa Mholadh ón gComhairle maidir le haistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a áirithiú, tugtar breac-chuntas ar phacáistí beartais chun tacú le haistriú cóir glas, agus iarrtar ar Bhallstáit é a chur san áireamh go hiomlán sa phróiseas lena PNFAnna a nuashonrú (39). Go sonrach, ba cheart do na Ballstáit straitéisí soiléire a fhorbairt lena sainaithneofar agus lena dtomhaisfear iarmhairtí sóisialta, fostaíochta agus scileanna (nó aon tionchar dáileacháin eile) an aistrithe fuinnimh agus aeráide agus lena dtabharfar aird chuí ar an dóigh ar féidir déileáil go éifeachtach leis na dúshláin sin. Leis na pleananna náisiúnta nuashonraithe, ba cheart tosaíocht shoiléir a thabhairt don mhaoiniú i gcomhair aistriú cothrom, i gcomhair athoiliúna agus uasoiliúna, agus chun tacú le coigeartuithe ar mhargadh an tsaothair.

Ba cheart go leanfadh forbairt agus cur chun feidhme beartas agus beart cur chuige na sochaí uile agus cur chuige gráinneach a dhírítear ar na réigiúin, na tionscail agus na grúpaí daonra is mó atá thíos leis, go háirithe iad siúd atá i staideanna leochaileacha cheana féin.

Bosca 3: Príomhbheartais agus príomhbhearta um aistriú cóir do PNFAnna nuashonraithe — feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh a chur chun cinn, lena n-áirítear san earnáil tithíochta sóisialta inacmhainne; dreasachtaí airgeadais agus comhairle a chur ar fáil do dhaoine aonair, agus aird chuí á tabhairt ar dhreasachtaí deighilte i measc úinéirí agus tionóntaí agus ar theacht chun cinn na gcostas tithíochta; — faisnéis agus comhairle shaincheaptha a chur ar fáil do gach tomhaltóir, agus go háirithe do theaghlaigh leochaileacha, lena n-áirítear trí uirlisí digiteacha a úsáid, maidir le conas éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus a mbillí fuinnimh a laghdú. Díriú ar bhearta spárála fuinnimh i dtreo gníomhaíochtaí ídithe agus táirgthe lena mbaineann éileamh mór ar fhuinneamh; — tomhaltóirí fuinnimh a chumhachtú trí rochtain ar fhuinneamh ó fhoinsí inathnuaite a éascú, trí nósanna imeachta a shimpliú agus trí fhéinsoláthar a fhorbairt tuilleadh trí phobail fuinnimh inathnuaite agus saoránach, mar aon le feachtais, agus béim faoi leith ar ghrúpaí leochaileacha agus ar thomhaltóirí atá ina gcónaí i gceantair thuaithe agus i limistéir iargúlta (e.g. réigiúin is forimeallaí AE (40)); — dúshláin maidir le hiompar inbhuanaithe a chosc, lena n-áirítear inacmhainneacht do theaghlaigh leochaileacha, trí bhearta tacaíochta dírí agus tríd an mbonneagar riachtanach a fhorbairt; — tacú le rochtain ar fhostaíocht ardchaighdeáin, go háirithe trí sheirbhísí fostaíochta poiblí, trí chúnamh saincheaptha cuardaigh poist agus trí bhearta eile a bhaineann le beartas gníomhach mhargadh an tsaothair (e.g., cúrsaí foghlama, dreasachtaí fostaithe agus aistrithe, cláir fostaíochta spriocdhírithe faoi cheangal ama, scéimeanna tacaíochta do phrintíseachtaí agus cúrsaí oiliúna ardchaighdeáin); — cruthú post agus fiontraíocht i ngníomhaíochtaí glasa a chur chun cinn, mar shampla trí bhearta airgeadais agus neamhairgeadais, lena n-áiritheofar tacaíocht inrochtana do ghrúpaí tearcionadaithe agus leochaileacha agus lena spreagfar cur chun cinn critéar um ghradaim ghlasa d’fhiontraithe; — na scileanna cearta a thabhairt do dhaoine chun poist ardchaighdeáin a rochtain agus dul i ngleic le ganntanais saothair don aistriú glas agus don aistriú digiteach, trí (1) oideachas agus oiliúint chuimsitheach a chur chun cinn, i gcomhréir le réamhaisnéisí scileanna agus trí chomhpháirtíochtaí páirtithe leasmhara, amhail an Comhshocrú um Scileanna (41); (2) scéimeanna le haghaidh printíseachtaí, cúrsaí oiliúna ar phá agus scéimeanna scáthfhoghlama; (3) oiliúint uasoiliúna agus athoiliúna d’aosaigh, mar shampla trí chuntais foghlama aonair (42), trí chúrsaí a aithnítear go forleathan nó trí pháirt a ghlacadh i gComhshocrú AE um Scileanna (43); — rochtain chothrom agus chomhionann ar dheiseanna oideachais agus fostaíochta ar gach leibhéal agus i ngach earnáil a áirithiú, mar shampla tríd an míchothromaíocht inscne atá ann faoi láthair a laghdú, ar míchothromaíocht í lenar bhain mic léinn ETIM agus an earnáil fuinnimh go dtí seo; — córais chóra sochair cánach agus cosaint shóisialta a áirithiú chun tacú leis na daoine agus leis na teaghlaigh is mó atá thíos leis, go háirithe iad siúd i staideanna leochaileacha, lena n-áirítear trí (1) tacaíocht spriocdhírithe shealadach ioncaim dhírigh chun bearta infheistíochta a chomhlánú, (2) an t-ualach cánach a aistriú ó ioncaim saothair chuig cuspóirí glasa agus (3) scéimeanna nuálacha um aistriú idir poist a sholáthar chun slándáil ioncaim le linn aistrithe sa mhargadh saothair a áirithiú.

1.3.2 Aghaidh a thabhairt ar dhúshláin phráinneacha na bochtaineachta fuinnimh

Tugtar tús áite san Aontas Fuinnimh d’inacmhainneacht, agus ba cheart é a léiriú sna PNFAnna nuashonraithe. Moltar do na Ballstáit uile cuspóir soiléir, sonrach, inghnóthaithe, intomhaiste agus a bheidh faoi cheangal ama a leagan síos chun an bhochtainneacht fuinnimh a laghdú. Déanfaidh na Ballstáit measúnú ar líon na dteaghlach a mbaineann bochtaineacht fuinnimh leo (44). Sa mholadh ón gCoimisiún maidir le bochtaineacht fuinnimh tugtar treoir (45) maidir le táscairí oiriúnacha chun an bhochtaineacht sin a thomhas. Spreagtar go dtabharfaí míniú ar an dóigh a n-úsáidtear an sainmhíniú agus na táscairí sin agus ar an dóigh a mbailítear na sonraí maidir le bochtaineacht fuinnimh, lena n-áirítear ar an leibhéal náisiúnta agus áitiúil.

Ba cheart na forbairtí reachtacha is déanaí a chur san áireamh sna PNFAnna nuashonraithe, go háirithe an sainmhíniú atá beartaithe ar bhochtaineacht fuinnimh sa Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh agus sa Chiste Aeráide Sóisialta atá molta, agus sa Mholadh ón gComhairle thuasluaite maidir le haistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a áirithiú.

Bunaithe ar mheasúnú den sórt sin, má chinneann Ballstát go bhfuil líon suntasach teaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh, nach mór dó cuspóir táscach náisiúnta a áireamh ina phlean náisiúnta nuashonraithe maidir le bochtaineacht fuinnimh a laghdú, lena n-áirítear achar ama ina mbeidh na cuspóirí le baint amach (46). Mar sin féin, mar gheall ar an ardú tobann reatha ar phraghsanna fuinnimh, moltar do gach Ballstát cuspóir a leagan síos chun an bhochtaineacht fuinnimh a laghdú. Mura meastar gur gá le cuspóir, ba cheart do na Ballstáit údar a thabhairt leis an gcinneadh sin agus an líon íosta teaghlach a cháileodh mar theaghlaigh “shuntasacha” sa chomhthéacs sin a chinneadh. Chomh maith leis sin, ba cheart breac-chuntas a thabhairt sna pleananna náisiúnta ar na beartais agus na bearta lena dtéitear i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh, lena n-áirítear bearta beartais shóisialta agus cláir náisiúnta ábhartha eile. Ba cheart do na Ballstáit breac-chuntas a thabhairt ar an dóigh ar cinneadh an cuspóir, agus, chun an t-ardú tobann ar phraghsanna fuinnimh faoi láthair a chur san áireamh, ba cheart dóibh na sonraí is déanaí atá ar fáil a úsáid.

2 Saincheisteanna téamacha

2.1 Treisigh an t-aistriú chuig fuinneamh glan

Tá ag éirí go maith leis an gcreat rialachais fuinnimh a bunaíodh le déanaí, toisc gur sáraíodh spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh agus fuinnimh inathnuaite AE do 2020. Chun breoslaí iontaise na Rúise a ionadú go tapa agus ar bhonn ríthábhachtach, beidh gá le méadú ollmhór ar an aistriú go fuinneamh glan, rud a thabharfaidh tús áite do bhearta struchtúracha maidir le héifeachtúlacht fuinnimh agus a chuirfidh go mór le cur i bhfeidhm an fhuinnimh inathnuaite. Ina theannta sin, beidh ról tábhachtach ag úsáid réiteach digiteach don fhuinneamh maidir le tacú le bunathrú ar an earnáil fuinnimh; is ríthábhachtach comhar a chothú idir imreoirí fuinnimh agus digiteacha agus sineirgí a chruthú idir an clár oibre fuinnimh agus digiteach chun an cuspóir aeráide a bhaint amach. Ní mór leas iomlán a bhaint as acmhainneacht an tsásra rialachais agus na pleananna náisiúnta sa treo sin á nuashonrú.

2.1.1 Dlús a chur le cur i bhfeidm an fhuinnimh inathnuaite agus hidrigine

Ba cheart go mbeadh na PNFAnna nuashonraithe ag teacht leis an uaillmhian mhéadaithe a mholtar sa Treoir athbhreithnithe maidir le Fuinneamh Inathnuaite trí ranníocaíocht náisiúnta a sholáthar i dtreo sprioc cheangailteach fhoriomlán an Aontais. Ba cheart gogcuimseofaí sna pleananna náisiúnta freisin cúnamh earnála i gcomhréir leis an sprioc fhoriomlán sin, agus na fospriocanna don earnáil iompair, do na hearála téimh agus fuaraithe ceantair, agus don earnáil tionsclaíochta agus foirgneamh a bhaint amach. Tá gá le glacadh níos tapúla agus níos mó le foinsí inathnuaite fuinnimh ar fud an Aontais Eorpach chun cur go cinntitheach le huaillmhian an Aontais Eorpaigh deireadh a chur de réir a chéile le breoslaí iontaise ón Rúis agus cuspóir na haeráidneodrachta a bhaint amach.

I gcomhréir leis an nplean REPowerEU, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar ionadú gáis nádúrtha trí tháirgeadh inbhuanaithe bithmheatáin a mhéadú (i.e., bunaithe go príomha ar dhramhaíl orgánach agus ar iarmhair foraoise agus talmhaíochta) agus dlús a chur le húsáid hidrigine inathnuaite sna hearnálacha an iompair agus an tionscail atá deacair a dhícharbónú.

Ba cheart go léireofaí sna PNFAnna nuashonraithe úsáid an bhonneagair agus na ndreasachtaí riachtanacha, i gcomhréir le sprioc REPowerEU de 10 milliún tona de hidrigin inathnuaite intíre agus 35 bcm de tháirgeadh bithmheatáin inbhuanaithe faoi 2030. Ina theannta sin, ba cheart tuairisc a thabhairt ar an gconair chun breosla iompair ola-bhunaithe a ionadú trí leictriú agus trí hidrigin inathnuaite in iompar talún. I gcomhréir leis an gcuspóir 10 milliún tona de hidrigin allmhairithe faoi 2030, ba cheart go léireofaí sna pleananna náisiúnta nuashonraithe freisin tionscnaimh nó gníomhaíochtaí a rinneadh nó atá beartaithe, nó comhpháirtíochtaí idirnáisiúnta a bhunófar nó a bunaíodh, d’fhonn allmhairí hidrigine inathnuaite a éascú.

Ina gcuid PNFAnna nuashonraithe, spreagtar na Ballstáit freisin chun comhpháirt maidir le táirgeadh agus úsáid bithgháis inbhuanaithe agus bithmheatáin a chomhtháthú, lena ndéanfar measúnú ar na féidearthachtaí náisiúnta agus lena saineofar conairí chun iad sin a bhaint amach faoi 2030 agus 2050 (47).

Tá gá le creat cuimsitheach beartas agus beart chun úsáid foinsí inathnuaite fuinnimh a chur chun cinn ar fud earnálacha ábhartha uile an gheilleagair. Tá cur i bhfeidhm tapa na bhfoinsí inathnuaite ábhartha go háirithe le haghaidh earnálacha ina raibh an dul chun cinn níos moille go dtí seo (amhail na hearnálacha iompar, foirgneamh agus tionscail, go háirithe in earnálacha tionsclaíocha a bhfuil sé deacair maolú a dhéanamh iontu). Ba cheart díriú ar ghlacadh an leictrithe, teicneolaíochtaí inathnuaite (lena n-áirítear hidrigin inathnuaite in earnálacha tionsclaíocha), stóráil fuinnimh a chur chun cinn, agus freagairt ar éileamh chun solúbthacht a chur leis an gcóras fuinnimh agus comhtháthú córas le haghaidh foinsí inathnuaite fuinnimh a éascú.

Baineann dúshlán ar leith le formhór na dtionscadal fuinnimh inathnuaite a fhorbairt agus a úsáid nach mór a phlé sna PNFAanna le ceadanna. I ndáil leis sin, ba cheart do na Ballstáit a mbeartais agus a mbearta náisiúnta a ailíniú leis an togra chun an Treoir maidir le Fuinneamh Inathnuaite (48) ó mhí na Bealtaine 2022 a leasú, le straitéis gréine AE agus leis an Moladh gaolmhar maidir le dlús a chur le nósanna imeachta um dheona ceadanna i gcomhair tionscadal fuinnimh inathnuaite (49).

Agus a bpleananna náisiúnta á nuashonrú acu, ba cheart do na Ballstáit bearta a fhorbairt freisin chun comhaontuithe ceannaigh cumhachta agus ráthaíochtaí tionscnaimh a éascú. Ba cheart aghaidh a thabhairt sna beartais freisin ar réitigh inathnuaite a chur i bhfeidhm i bhfoirgnimh, i ndiaidh an togra maidir leis an Treoir maidir le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh a athmhúnlú, go háirithe i dtaca le téamh (e.g., teaschaidéil) agus fuinneamh gréine ar dhíonta, i gcomhréir le huaillmhian REPowerEU.

2.1.2 Ag tógáil ar bhearta struchtúrtha éifeachtúlachta fuinnimh

Is minic gurb é bearta éifeachtúlachta fuinnimh an bealach is saoire, is sábháilte agus is glaine chun ár spleáchas ar allmhairí breosla iontaiseón Rúis a laghdú agus conair chóir i dtreo an aistrithe go fuinneamh glan a áirithiú. Thairis sin, trí níos lú fuinnimh a úsáid tacaítear le slándáil an tsoláthair agus na stórála fuinnimh, cuireann sé leis an mbochtaineacht fuinnimh a laghdú, agus méadaítear an t-iomaíochas sa tírdhreach domhanda.

Ba cheart go mbeadh na PNFAnna nuashonraithe ag teacht leis an uaillmhian mhéadaithe a mholtar in athmhúnlú na Treorach maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, trí chúnamh náisiúnta a sholáthar i dtreo sprioc cheangailteach fhoriomlán AE agus i dtreo scaireanna ídithe fuinnimh na n-earnálacha críochúsáide. Ba cheart go gcuimseofaí sna pleananna náisiúnta nuashonraithe freisin mionsonraí maidir le ríomh agus modheolaíocht na hoibleagáide um spárail fuinnimh, agus an fhaisnéis is gá maidir leis an achar urláir iomlán atá le hathchóiriú nó an coigilteas bliantúil coibhéiseach fuinneamh d’fhoirgnimh phoiblí.

Ba cheart go gcuimseofaí sna beartais, bearta agus cláir maidir le héifeachtúlacht fuinnimh sna pleananna náisiúnta nuashonraithe gach earnáil éilimh fuinnimh, lena n-áirítear an earnáil foirgneamh (idir fhoirgnimh chónaithe agus threasacha), an earnáil tionsclaíochta agus an earnáil iompair. Ba cheart an chéad phrionsabal um éifeachtúlacht (50) fuinnimh a úsáid mar phrionsabal uileghabhálach agus ba cheart a chur i bhfeidhm a mhíniú. Ina theannta sin, ba cheart an mhodheolaíocht ríofa agus na sonraí bunúsacha chun an Fachtóir Fuinnimh Príomhúil a ríomh a chur ar fáil.

Maidir le foirgnimh, ba cheart na PNFAnna nuashonraithe a ailíniú leis an uaillmhian mhéadaithe agus leis na riachtanais nuashonraithe agus méadaithe sa togra um an Treoir maidir le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh, agus leis na hiarrachtaí méadaithe in athchóiriú fuinnimh foirgneamh, agus é mar chuspóir rátaí athchóirithe dúbailte (Rabharta Athchóiriúcháin (51)) a bhaint amach. Ba cheart go gcuimseofaí sna PNFAnna nuashonraithe, i ndiaidh na ngealltanas i straitéisí athchóirithe fadtéarmacha náisiúnta, na bearta a rinneadh chun an stoc foirgníochta a dhícharbónú de réir a chéile, lena n-áirítear na bearta tacaíochta airgeadais agus cúnaimh theicniúil, a bhaineann le lucht saothair oilte a bheith ar fáil freisin.

I gcomhréir le REPowerEU agus le Teachtaireacht an Aontais Eorpaigh maidir le Caomhnú Fuinnimh (52) , ba cheart do na Ballstáit faisnéis a chur san áireamh faoina bhfuil déanta acu agus faoin dóigh a bhfuil REPowerEU á chur chun feidhme acu, trí bhearta a chuimsiú maidir le hathrú iompair, feachtais chumarsáide agus bearta fioscacha arna gcur chun feidhme nó arna mbeartú chun coigilteas fuinnimh a spreagadh.

2.1.3 Iniúchadh a dhéanamh ar acmhainneacht iomlán as aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh

Tá aistriú digiteach domhain chóras fuinnimh AE ar cheann de na gnéithe ríthábhachtacha freisin maidir leis an bplean REPowerEU a bhaint amach agus cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a bhaint amach. Chun éifeachtúlacht fuinnimh agus acmhainní, dícharbónú, leictriú, comhtháthú earnálacha agus dílárú an chórais fuinnimh a bhaint amach tá gá le hiarracht an-mhór sa digitiú.

Iarrtar ar na Ballstáit sineirgí a aithint idir gníomhaíochtaí, spriocanna agus cuspóirí náisiúnta fuinnimh agus digiteacha, agus machnamh a dhéanamh ar conas tuilleadh tairbhe a bhaint astu trí bheartais agus trí bhearta ar aon dul leis an bplean gníomhaíochta “An córas fuinnimh a dhigitiú – Plean Gníomhaíochta AE” (53). Beidh an digitiú ríthábhachtach chun feabhas a chur ar rannpháirtíocht na dtomhaltóirí agus chun bonneagar leictreachais a fhorbairt a bheidh oiriúnach don chóras fuinnimh amach anseo. Trí infheistíocht a dhéanamh i ndigitiú na heangaí leictreachais, beifear ábalta an córas fuinnimh a aistriú ar bhealach costéifeachtach freisin.

Ag tógáil ar an taithí a fuarthas óna bPleananna Téarnaimh agus Athléimneachta, spreagtar na Ballstáit freisin chun sineirgí a lorg idir na PNFAnna agus treochláir straitéiseacha náisiúnta na Deacáide Digití a cuireadh isteach faoin gClár Beartais um Dheacáid Dhigiteach 2030 (DDPP) (54), lena áirithiú go gcuirfidh bonneagar agus teicneolaíochtaí digiteacha le geilleagar agus sochaí a bheidh inbhuanaithe, ciorclach agus aeráidneodrach i gcomhréir leis an gComhaontú Glas don Eoraip. Iarrtar ar na Ballstáit machnamh a dhéanamh ar an dóigh a ndéanfaidh siad próiseas agus ar uirlisí na Deacáide Digití a threisiú, agus go háirithe tionscadail iltíre, chun dlús a chur leis an aistriú glas.

2.2 Riachtanais an oiriúnaithe don aeráid a chomhtháthú

Tá minicíocht agus déine na hadhaimsire ag méadú. Ó ullmhaíodh na PNFAnna tosaigh, tá tábhacht an oiriúnaithe don aeráid á haithint níos mó agus níos mó ar fud an domhain (55). In 2021, d’fhoilsigh an Coimisiún straitéis nua AE maidir le hoiriúnú don athrú aeráide, ina leagadh béim ar an tábhacht a bhaineann le hathléimneacht na haeráide a chomhtháthú i gcreataí fioscacha náisiúnta, agus le réitigh atá bunaithe ar an dúlra. Leagtar beim sa Dlí Aeráide Eorpach ar an tábhacht a bhaineann le bearta earnála a bheith athléimneach i gcoinne dhrochthionchair fhéideartha na haeráide atá ag athrú (56).

Iarrtar ar na Ballstáit spriocanna oiriúnaithe a leagan amach ina bpleananna náisiúnta nuashonraithe chun tacú le cuspóirí, spriocanna agus cúnamh náisiúnta faoin Aontas Fuinnimh a bhaint amach (57) , ar aon dul le Straitéis AE um Oiriúnú. Ní mór rioscaí a bhaineann leis an athrú aeráide a chomhtháthú i gcinntí infheistíochta agus pleanála, agus cumas oiriúnaitheach na mBallstát a mhéadú, athléimneacht a neartú agus leochaileacht i leith an athraithe aeráide a laghdú. Go tábhachtach, is féidir le beart um oiriúnú, má dheartar i gceart é, comhthairbhí a sholáthar freisin maidir le maolú ar an aeráid, agus athléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch a fheabhsú ar bhealach cóir, agus tionchair mhíchothroma réigiúnacha agus sochaíocha an athraithe aeráide agus dálaí adhaimsire á gcur san áireamh. Caithfidh infheistíocht um maolú a bheith aeráid-díonach.

Ba cheart na spriocanna um oiriúnú a chainníochtú nuair is féidir agus iad a nascadh go soiléir le cuspóirí agus beartais shonracha an Aontais Fuinnimh a dtacaíonn siad leo. D’fhéadfaí tagairtí don straitéis nó don phlean náisiúnta um oiriúnú a áireamh sna codanna ábhartha de chaibidil na mbeartas agus na mbeart sna PNFAnna nuashonraithe. Mar shampla, d’fhéadfaí na bearta sin a leagan amach sna PNFAnna nuashonraithe, bearta lena gcosnófaí ceapadh carbóin fhéidear talamhúsáide (gné dhícharbónaithe), acmhainn giniúna leictreachais (gné slándála fuinnimh), nó coigilteas fuinnimh cónaithe (gné éifeachtúlachta fuinnimh) i bhfianaise strus agus ganntanas uisce, triomaigh, tuilte, tinte foraoise nó tonnta teasa. Is féidir cur síos a dhéanamh ar na réitigh dhúlrabhunaithe atá pleanáilte agus na cinn atá curtha i bhfeidhm, mar aon lena dtionchair iarbhír nó a dtionchar ionchais i dtéarmaí oiriúnú don aeráid (e.g., cosaint i gcoinne fairsingiú fásaigh, teas uirbeach, tuilte, etc.). Ba cheart béim ar leith a leagan ar uisce, go háirithe ar athléimneacht na gcóras fuinnimh maidir le ganntanas uisce struchtúrach nó séasúrach. Féadfar cuir chuige nuálacha amhail beartais árachais agus bearta fioscacha lena dtugtar aghaidh ar an easnamh sa chosaint aeráide a mheas freisin, chomh maith le hinfheistíochtaí atá dírithe ar bhithéagsúlacht a chaomhnú a chuideodh leis an oiriúnú don aeráid .

2.3 Feabhas a chur ar an bpleanáil d’earnálacha na talamhúsáide, na foraoiseachta agus na talmhaíochta

Beidh ról ríthábhachtach ag na hearnálacha talamhúsáide, foraoiseachta agus talmhaíochta maidir le cuspóirí an Aontais i dtaca le haeráidneodracht agus oiriúnú a bhaint amach, trí laghduithe suntasacha a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, trí aistrithe carbóin feabhsaithe agus trí sheirbhísí éiceachórais chun athléimneacht a fheabhsú. Tá linn charbóin AE ag laghdú go seasta. I measc na spreagthaí tá méadú ar éileamh adhmaid, foraoisí ag baint aibíocht fómhair amach, agus méadú ar chur isteach foraoise. Ag an am céanna, tá an dul chun cinn maidir le hastaíochtaí a laghdú in earnáil talmhaíochta AE marbhánta in ainneoin thacaíocht mhéadaithe don ghníomhú ar son na haeráide. Príomhfhoinsí d’astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil na talmhaíochta is ea astaíochtaí meatáin ó bheostoc – ó choipeadh eintreach agus ó bhainistiú aoiligh – agus astaíochtaí ocsaíde nítriúla mar gheall ar úsáid leasachán ceimiceach agus ar bhainistiú aoiligh.

Mar a leagtar amach i roinn 2514, ba cheart go léireofaí sna PNFAnna nuashonraithe an uaillmhian mhéadaithe atá beartaithe chun Rialachán LULUCF a athbhreithniú tríd an gconair i dtreo na spriocanna náisiúnta a leagan amach. Ba cheart go gcuirfí in iúl sna pleananna náisiúnta an dóigh a bhfuil sé beartaithe acu cur leis an méid a chuireann a n-earnálacha talamhúsáide, foraoiseachta agus talmhaíochta le sprioc fheabhsaithe AE i leith na haeráide, trí bheartais agus trí bhearta agus uaillmhian fheabhsaithe. Ba cheart do na Ballstáit bearta um maolú, oiriúnú agus athchóiriú dúlra a chomhtháthú ar bhealach níos fearr ina n-earnálacha talamhúsáide, foraoiseachta agus talmhaíochta i gcomhthéacs tionscnaimh ghaolmhara maidir leis an mbithéagsúlacht agus leis an mbithfhuinneamh. Le déanaí, tugtar aghaidh sa togra le haghaidh Dlí um Athchóiriú Dúlra (58) ar ghnéithe den bhainistíocht talún a bhaineann le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú aeráide.

Ba cheart go léireofaí sna beartais agus bearta an uaillmhian mhéadaithe maidir le hoiriúnú don athrú aeráide agus maidir le maolú ar an athrú, ag cumhdach astaíochtaí CO2 agus neamh-CO2 agus aistrithe carbóin i ndáil le héifeachtúlacht fuinnimh, táirgeadh agus úsáid fuinnimh inathnuaite, agus caomhnú, cosaint agus athchóiriú na n-éiceachóras.

Bosca 4: Ábhar na PNFAnna nuashonraithe a bhaineann le LULUCF. Na gníomhaíochtaí seo a leanas a phleanáil agus a chainníochtú: — Sainaithint na bhfeabhsúchán don chóras bailithe faisnéise agus faireacháin is gá le haghaidh roghanna beartais éifeachtacha, dearadh agus cur chun feidhme sna hearnálacha talamhúsáide, foraoiseachta agus talmhaíochta (e.g. trí íomhánna satailíte). Ba cheart go n-áireofaí sa chóras an gá atá le cur chun feidhme éifeachtach a áirithiú i ndáil leis na cuspóirí a bhaineann le héiceachórais a chosaint agus a athchóiriú; — Astaíochtaí gás ceaptha teasa neamh-CO2 san earnáil talmhaíochta a laghdú, lena n-áirítear maidir le coipeadh eintreach, bainistiú aoiligh agus bainistiú leasachán; — Glan-aistrithe sna hearnálacha talamhúsáide, foraoiseachta agus talmhaíochta a mhéadú, lena n-áirítear trí fheirmeoireacht charbóin, agus trí ábhair stórála carbóin fhadmharthanacha (amhail táirgí tógála adhmadbhunaithe), agus béim á cur ar chuir chuige chomhtháite amhail réitigh dhúlrabhunaithe chun cur le cuspóirí éiceachórais a chosaint agus a athchóiriú freisin, chomh maith le cuspóirí comhshaoil eile (e.g., bithéagsúlacht, truailliú nialasach, deireadh a chur le hídiú acmhainní nádúrtha); — Bearta éifeachtúlachta fuinnimh a bhaineann le bithmhais a chur chun cinn agus a chur chun feidhme, lena n-áirítear soláthar ábhar inslithe bithbhunaithe.

2.4 Dul i ngleic le hastaíochtaí meatáin

Spreagann an Coimisiún na Ballstáit chun cuspóirí agus spriocanna earnála chun astaíochtaí meatáin a laghdú agus beartais agus bearta comhfhreagracha a leagan amachina PNFAnna nuashonraithe, agus nacuspóirí maidir le straitéis mheatáin AE á mbreithniú (59).

Trí astaíochtaí meatáin a laghdú, cuidítear go díreach leis an ráta téimh a laghdú. Thairis sin, toisc go bhfuil meatán ina réamhtheachtaí ózóin, má laghdaítear é laghdaítear an truailliú aeir freisin. Tá acmhainn téimh dhomhanda ag baint le meatán atá 28 n-uaire níos mó ná CO2 thar thréimhse 100 bliain. San Aontas Eorpach, tagann níos mó ná leath d’astaíochtaí antrapaigineacha meatáin ón talmhaíocht, agus is beostoc is cúis le 54 % d’astaíochtaí meatáin iomlána AE (os cionn 6 % d’astaíochtaí iomlána GHG an Aontais) (60). Tagann thart ar an gceathrú cuid d’astaíochtaí meatáin seachas sin ó dhramhaíl sholadach agus ó fhuíolluisce, agus tagann beagnach an cúigiú cuid ó fhuinneamh.

Cumhdaítear meatán faoin Rialachán maidir le Comhroinnt Díchill (61) , lena dtugtar solúbthacht do na Ballstáit na beartais iomchuí a roghnú chun astaíochtaí meatáin a mhaolú. Ina theannta sin, tá roinnt beartais earnála ag an Aontas Eorpach a chuidíonn le hastaíochtaí meatáin a laghdú (62), amhail anComhbheartas Talmhaíochta, an Treoir maidir le Líonadh Talún agus leasuithe molta agus beartaithe ar an Treoir maidir le hAstaíochtaí Tionsclaíocha, an Treoir maidir le Cóireáil Fuíolluisce Uirbigh, agus an Treoir maidir le Fuinneamh Inathnuaite, agus an Rialachán nua atá beartaithe maidir le laghduithe meatáin san earnáil fuinnimh.

Bosca 5: Samplaí de bheartais agus de bhearta chun astaíochtaí meatáin a laghdú: — Talmhaíocht – dreasachtaí a thabhairt isteach maidir le pórú lena gcuirtear feabhas ar shláinte agus ar thorthúlacht, ar bhainistíocht beatha agus ar bhreiseáin beatha chun an meatán ó choipeadh eintreach a mhaolú agus cosc á chur ar chomhbhabhtálacha le saincheisteanna comhshaoil eile, amhail astaíochtaí amóinia; teicnící stórála aoiligha chur chun cinn (e.g. sciodar fuarúcháin, aigéadú sciodair, stórtha aoiligh agus sciodair a chumhdach, teorainnluachanna astaíochta a thabhairt isteach agus ceanglais faireacháin) agus díghrádú anaeróbach le haisghabháil bithgháis chun meatán ó bhainistiú aoiligh a mhaolú a chur chun cinn, lena mbainfeadh an buntáiste breise spleáchas ar allmhairí gáis nádúrtha a laghdú agus astaíochtaí amóinia a chosc; aistí bia níos inbhuanaithe nach bhfuil an oiread foinsí próitéine dearga agus próiseáilte iontu a chur chun cinn. — Dramhaíl sholadach agus fuíolluisce – líonadh talún dramhaíola orgánaí a laghdú tríd an reachtaíocht maidir le dramhaíl agus líonadh talún a chur chun feidhm go hiomlán agus go tapa; deighilt foinsí agus díghrádú anaeróbach le haisghabháil bithgháis, chun meatán ó dhramhaíl sholadach a mhaolú; díghrádú anaeróbach sloda le haisghabháil bithgháis, chun meatán a mhaolú ó fhuíolluisce. — Fuinneamh – i gcomhréir leis an Rialachán atá beartaithe maidir le laghduithe ar astaíochtaí meatáin (63), ní mór tomhas, tuairisciú agus fíorú na n-astaíochtaí meatáin san earnáil fuinnimh a fheabhsú agus ní mór astaíochtaí a mhaolú trí bhrath agus deisiú éigeantach ligin, agus trí chosc a chur ar scaoileadh agus ar bhladhmadh.

2.5 Stóráil gheolaíoch fhadtéarmach CO2 a chomhtháthú

Moltar do na Ballstáit na hiarrachtaí atá beartaithe acu lena chur ar chumas a n-earnálacha a n-astaíochtaí bunúsacha próisis a ghabháil agus a stóráil go buan i láithreáin stórála geolaíochta a chuimsiú ina PNFAnna nuashonraithe, i gcomhréir le Treoir 2009/31/CE. Chun an cuspóir maidir le haeráidneodracht a bhaint amach ní mór astaíochtaí agus aistrithe gás ceaptha teasa uile-Aontais ó earnálacha ina bhfuil sé deacair maolú a dhéanamh a chothromú laistigh den Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí agus go mbainfidh an tAontas astaíochtaí diúltacha amach ina dhiaidh sin.

Tá astaíochtaí bunúsacha próisis i roinnt gníomhaíochtaí, lena n-áirítear tionscail atá dian ar fhuinneamh, amhail stroighin, iarann agus cruach, alúmanam, laíon agus páipéar agus scaglanna, chomh maith le talmhaíocht mar thoradh ar na próisis táirgthe féin. Is féidir le gabháil agus stóráil carbóin, nó gabháil agus úsáid carbóin cur go mór le hastaíochtaí na n-earnálacha sin a chomhrac.

Ina theannta sin, is féidir leis cuidiú le CO2 a bhaint den atmaisféar trí aistrithe carbóin amhail bithfhuinneamh mar aon le gabháil agus stóráil carbóin (BECCS) agus trí Ghabháil Dhíreach Carbóin ón Atmaisféar (DACCS). Ba cheart plé le húsáid BECCS sna PNFAnna nuashonraithe agus teorainneacha agus infhaighteacht bhithmhaise inbhuanaithe á mbreithniú go hiomlán.

Bosca 6: Cuspóirí, spriocanna agus cúnamh a leagan síos maidir le gabháil agus stóráil carbóin. Spreagtar na Ballstáit chun an fhaisnéis seo a leanas a sholáthar: — réamh-mheastachán comhiomlánaithe bliantúil na n-astaíochtaí bunúsacha nach mór iad a mhaolú trí ghabháil CO2; — CO2 bliantúil bithghineach díreach ón aer a bheidh ar fáil chun CO2 a stóráil go geolaíoch; — acmhainn stórála geolaíche CO2 is féidir a chur ar fáil ar bhonn bliantúil; — acmhainn bhliantúil stórála CO2 a d’fhéadfadh a bheith ar fáil ag deireadh shaothrú na dtaiscumar hidreacarbóin; — bonneagar iompair CO2 atá beartaithe; — tacaíocht mhaoiniúcháin phoiblí atá ar fáil le haghaidh infheistíochta i ngabháil, iompar agus stóráil CO2; — aon bhearta eile chun tacú le deiseanna chun stóráil gheolaíoch fhadtéarmach CO2 a úsáid.

2.6 Gné an taighde, na nuálaíochta agus an iomaíochais a chur chun cinn

Ag tógáil ar mheasúnú 2020 ar na PNFAnna (64) tosaigh agus na cúinsí geopholaitiúla reatha agus na forbairtí beartais le déanaí á gcur san áireamh, iarrtar ar na Ballstáit gné an taighde, na nuálaíochta agus an iomaíochais a neartú ina bpleananna nuashonraithe.

Chun go n-éireoidh le conair taighde agus nuálaíochta (T&N) i dtaca le fuinneamh glan agus le teicneolaíochtaí ísealcharbóin, is gá go mbeidh go leor saineolaithe agus fiontraithe ann, a bheidh tacaithe ag úsáid shineirgisteach chláir AE, clár náisiúnta agus clár réigiúnach. Tá spriocanna agus cuspóirí soiléire náisiúnta T&N go dtí 2030 (agus i gcás inarb iomchuí go dtí 2050), comhar méadaithe idir na Ballstáit agus faireachán leanúnach ar ghníomhaíochtaí náisiúnta T&N ríthábhachtach chun iomaíochas AE a threisiú agus chun cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais a bhaint amach. Tá na gnéithe sin ríthábhachtach freisin chun an t-easnamh idir T&N agus glacadh an mhargaidh a líonadh, chun iomaíochas AE a threisiú, agus ar deireadh, a mbeidh cur i bhfeidhm luathaithe teicneolaíochtaí a mheastar a mbeidh tionchar acu ar chuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais mar thoradh orthu. Ba cheart go gcuimseofaí agus go gcothófaí i straitéisí T&N freisin gnéithe neamhtheicneolaíochta, trasdisciplíneacha atá fíorthábhachtach chun na haistrithe éiceolaíocha agus fuinnimh a luathú; athrú ar iompraíocht a spreagadh, roghanna meabhracha stíl mhaireachtála ar an aeráid, nuálaíochtaí institiúideacha, rialachais agus beartais a chur chun cinn chun dálaí cumasúcháin a chruthú le haghaidh aistriú aeráidneodrach.

Ba cheart go dtabharfaí tuairisc sna pleananna náisiúnta nuashonraithe ar chuspóirí agus ar bheartais na mBallstát chun méadú monaraithe ar na teicneolaíochtaí, ar antrealamh agus na gomhpháirteanna ísealcharbóin atá ar fáil ar bhonn tráchtála a éascú (mar shampla tríd an staid reatha agus na treochtaí reatha maidir le hinfheistíochtaí, breisluach a léiriú) laistigh dá gcríoch – chomh maith lena gcuspóirí agus a mbeartais chun é sin a bhaint amach trí iarrachtaí éagsúlaithe i dtríú tíortha. Sonraítear sa phlean REPowerEU, lena bhaint amach, go mbeidh gá le héagsúlú a dhéanamh ar sholáthar trealaimh fuinnimh inathnuaite agus ar sholáthar amhábhar criticiúil, spleáchas earnála a laghdú, scrogaill sa slabhra soláthair a shárú agus acmhainn déantúsaíochta theicneolaíocht fuinnimh ghlain an Aontais a leathnú. Ba cheart go léireofaí sna PNFAnna nuashonraithe ar bhealach níos fearr na riachtanais a bhaineannle hacmhainní monaraíochta agus le slabhraí luacha tionsclaíocha sna príomhtheicneolaíochtaí fuinnimh ísealcharbóin.

Bosca 7: An dea-chleachtas chun an ghné taighde, nuálaíochta agus iomaíochais a fheabhsú — Riachtanais T&N um fhuinneamh glan chun cuspóirí fuinnimh agus aeráide a a bhaint amach a shainaithint agus tuairisc a thabhairt orthu, lena n-áirítear tionchair chomhshaoil (65) agus gnéithe aistrithe amháin agus measúnú a dhéanamh ar thionchair shocheacnamaíocha an aistrithe ghlais. — Tuairisc a thabhairt ar chuspóirí náisiúnta T&N agus ar spriocanna náisiúnta maoiniúcháin lena dtaispeántar conairí nithiúla agus cainníochtúla chun cuspóirí 2030 agus 2050 a bhaint amach maidir le príomhtheicneolaíochtaí sonracha fuinnimh ghlain agus gabháil agus stóráil carbóin. — Céimeanna tionsclaíocha na slabhraí luacha um fhuinneamh glan a chomhtháthú, mar shampla, trí aghaidh a thabhairt ar acmhainní monaraíochta le haghaidh teicneolaíochtaí fuinnimh inathnuaite, agus ar an dóigh sin tacú le hiomaíochas thionscal na hEorpa. — Iniúchadh a dhéanamh ar shineirgí idir cistí agus gníomhaíochtaí náisiúnta ábhartha, le hArdáin Nuálaíochta agus Grúpaí Oibre um Chur Chun Feidhme Pleananna Straitéiseacha Fuinnimh (SET) agus i gcás inarb iomchuí le ceithre Mhisean Comhaontaithe Ghlais AE (66). — Feabhas a chur ar an gcomhar idir tíortha ina bhfuil pleananna SET, go háirithe trí Chomhpháirtíocht um Aistriú go Fuinneamh Glan Fís Eorpach ach ní trí sin amháin. — Tuairisc a thabhairt ar conas feabhas a chur ar chomhar le comhpháirtithe domhanda maidir le fuinneamh glan T&N. — Feabhas a chur ar thacaíocht agus ar rochtain ar mhaoiniú don nuálaíocht ghnó, lena n-áirítear gnólachtaí nuathionscanta, gnólacht atá ag méadú agus FBManna. — Cumas méadaithe monaraíochta agus táirgthe éagsúlaithe an fhuinnimh ghlain agus slabhraí luacha teicneolaíochta ísealcharbóin a chomhtháthú i gcuspóirí agus beartais agus bearta náisiúnta maidir le hiomaíochas. — Forbairt scileanna a theastaíonn don aistriú go fuinneamh glan a chomhtháthú, mar shampla, trí nascadh leis an gComhshocrú um Scileanna maidir le fuinneamh inathnuaite. — Nóisin na hin-athchúrsáilteachta agus na ciorclaíochta agus, an gá spleáchas a laghdú a chomhtháthú, agus foinsiú amhábhar allmhairithe comhpháirteanna a theastaíonn chun teicneolaíochtaí fuinnimh glan a mhonarú a éagsúlú go héifeachtach. — An dóigh le hiomaíochas na dteicneolaíochtaí fuinnimh ghlain sa mhargadh domhanda a fheabhsú, lena n-áirítear na príomhchúiseanna agus na dúshláin sa mhargadh inmheánach agus sa mhargadh domhanda araon, a shainaithint agus tuairisc a thabhairt orthu.

2.7 An cuspóir maidir le haeráidneodracht a chomhtháthú

Ceanglaítear ar na Ballstáit gnéithe a chuimsiú ina PNFAnna nuashonraithe lena bhfeabhsaítear comhleanúnachas agus comhsheasmhacht le cuspóir AE maidir le haeráidneodracht, ag tógáil ar a straitéisí fadtéarmacha náisiúnta. Chun comhsheasmhacht agus comhleanúnachas le cuspóir AE maidir le haeráidneodracht a áirithiú, leasaíodh leis an Dlí Aeráide Eorpach an Rialachán Rialachais chun an cuspóir maidir le haeráidneodracht a chuimsiú i bhforálacha ábhartha an Rialacháin Rialachais (67). I measc na ngnéithe lenar féidir leis na Ballstáit feabhas a chur ar chomhleanúnachas agus ar chomhsheasmhacht tá:

— Ina measúnú ar thionchair na mbeartas agus na mbeart beartaithe, trí anailís a dhéanamh ar an gcomhsheasmhacht le cuspóir AE maidir le le haeráidneodracht atá leagtha amach in Airteagal 2(1) den Dlí Aeráide (Airteagal 3 (2 )( f) den Rialachán Rialachais);

— Sa bhonn anailíse don phlean, trí thuairisc a thabhairt ar an dóigh a gcuireann beartais agus bearta atá ann cheana agus beartais agus bearta atá beartaithe le cuspóir AE maidir le haeráidneodracht a bhaint amach, mar a leagtar amach in Airteagal 2(1) den Dlí Aeráide (Airteagal 8 (2)(e) Rialachán Rialachais, agus Iarscríbhinn 1, Cuid 1, Cuid B, pointe 5.5 Rialachán Rialachais);

— Agus na beartais agus na bearta a bhaineann le hastaíochtaí agus aistrithe gáis ceaptha teasa á leagan amach, trí léargas a sholáthar i leith chuspóir AE maidir le haeráidneodracht (Iarscríbhinn I, Cuid 1, Roinn A, pointe 3.1.1.i Rialachán Rialachais).

3 Pointí leathana ar cheart aird a thabhairt dóibh agus na PNFAnna á nuashonrú

3.1 Ag tógáil ar na ceachtanna a foghlaimíodh ó na PNFAnna tosaigh

Leagtar síos sna pleananna náisiúnta tosaigh um fhuinneamh agus um aeráid a chuir na Ballstáit isteach an bunús le dlús a chur leis na huaillmhianta agus le cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus an phlean REPowerEU a bhaint amach. Lean a n-ullmhúchán an próiseas atriallach atá leagtha amach sa Rialachán Rialachais, ag tógáil ar chomhairliúcháin fhorleathana idir an Coimisiún agus na Ballstáit chomh maith le comhairliúcháin le páirtithe leasmhara agus leis an tsochaí shibhialta. Rinne an Coimisiún measúnú ar na chéad dréachtphleananna astu féin agus ar leibhéal AE (68) agus d’eisigh sé moltaí do na Ballstáit (69) chun na pleananna a thabhairt chun críche. Cuireadh na pleananna deiridh isteach, cé go raibh roinnt moilleanna i gceist, faoin 31 Nollaig 2019, agus rinne an Coimisiún measúnú ar na pleananna deiridh astu féin agus ar bhonn comhiomlán (70).

3.1.1 Pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide go dtí 2030 a fheabhsú

Is cuid lárnach d’ullmhúchán na bpleananna tosaigh é “cur chuige an rialtais uile” agus tá sé ar cheann de phríomhphrionsabail an Rialacháin Rialachais. Cuidíonn sé le feabhas a chur ar an gcomhsheasmhacht ar fud chúig ghné an Aontais Fuinnimh agus cruthaítear sineirgí idir réimsí beartais éagsúla leis.

Iarrtar ar na Ballstáit teagmháil a dhéanamh leis na húdaráis agus na páirtithe ábhartha go léir agus nuashonrú a ndréachtphleananna comhtháite agus a bpleananna náisiúnta deiridh á ullmhú acu. Ba cheart do na húdaráis ábhartha sin oibriú le chéile ina réimsí éagsúla chun na pleananna náisiúnta a nuashonrú agus chun comhspriocanna an Aontais Fuinnimh, an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, an tSeimeastair Eorpaigh, na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta, an phlean REPowerEU agus forbairtí eile i mbeartais fuinnimh agus aeráide AE a bhaint amach. Ba cheart a áirithiú le próiseas den sórt sin go nglacfaidh na húdaráis úinéireacht ar chur chun feidhme na bpleananna náisiúnta comhtháite.

Moltar do na Ballstáit cur lena bpleananna náisiúnta tosaigh agus an measúnú gaolmhar arna dhéanamh ag an gCoimisiún á bhreithniú go hiomlán.

3.1.2 Sineirgí le tuarascálacha comhtháite ar dhul chun cinn

Moltar do na Ballstáit na chéad tuarascálacha comhtháite náisiúnta ar dhul chun cinn maidir le fuinneamh agus aeráid (TPNFAnna) a úsáid agus a gcuid PNFAnna nuashonraithe á n-ullmhú acu. Is féidir na tuarascálacha a úsáid chun: (i) cuidiú le tuairisc a thabhairt ar an staid reatha, lena n-áirítear maidir le hoiriúnú don athrú aeráide; (ii) meastachán a dhéanamh ar na heasnaimh atá fágtha maidir leis na cuspóirí, na spriocanna agus an chúnamh a leagtar amach sna chéad phleananna náisiúnta a bhaint amach; agus (iii) tátail a bhaint maidir le leordhóthanacht na mbeartas agus na mbeart agus na n-infheistíochtaí atá sna PNFAnna i ngach gné agus earnáil, lena n-áirítear a dtionchar ar cháilíocht an aeir agus ar astaíochtaí truailleán aeir.

Faoin 15 Márta 2023, cuirfidh na Ballstáit PNFAnna faoi bhráid an Choimisiúin den chéad uair (71). . Tá tuairisciú agus faireachán ar dhul chun cinn ar cheann de phríomhghnéithe an Rialacháin Rialachais. Cuirfidh na PNFAnna le measúnú fianaisebhunaithe ar dhul chun cinn maidir le cur i bhfeidhm na PNFAnna tosaigh agus mar sin is bealach luachmhar iad chun réimsí féideartha feabhsúcháin a aithint. Forbraíodh formáid an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar dhul chun cinn chun anailís a dhéanamh ar chur chun feidhme na mbeartas fuinnimh agus aeráide sna PNFAnna, ag cur san áireamh an t-ualach riaracháin do na Ballstáit agus don Choimisiún a theorannú.

Féadfar tairbhe a bhaint as an bhfaisnéis a bhailítear sa chuid anailíseach de na pleananna náisiúnta nuashonraithe, chomh maith le beartais agus bearta atá beartaithe, chun tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn. Más margaí leictreachais agus gáis, praghsanna fuinnimh agus miondealú ar ghnéithe na bpraghsanna reatha (i gcomhpháirteanna praghsanna fuinnimh, gréasáin, cánacha/tobhaigh) atá i gceist, áfach, ba cheart do na Ballstáit anailís nuashonraithe a sholáthar i gcomparáid leis an tráth a cuireadh na PNFAnna isteach.

3.2 Rn annpháirtíocht phoiblí luath agus cuimsitheach i gcomhréir le Coinbhinsiún Aarhus

Mar a tharla i gcás na bpleananna tosaigh, ní mór do na Ballstáit nuashonrú na PNFAnna a fhorbairt in idirphlé le húdaráis áitiúla, le heagraíochtaí na sochaí sibhialta, le comhpháirtithe sóisialta, leis an bpobal gnó earnála, le hinfheisteoirí agus le páirtithe leasmhara eile. Ceanglaítear le hAirteagal 10 den Rialachán Rialachais ar na Ballstáit deiseanna luatha, éifeachtacha a thabhairt don phobal chun páirt a ghlacadh i bhforbairt na PNFAnna. Tá na Ballstáit ina bpáirtithe i gCoinbhinsiún Aarhus (72) agus mar sin, tá sé d’oibleagáid orthu a áirithiú go dtabharfar deiseanna luatha, éifeachtacha don phobal chun páirt a ghlacadh in ullmhú na ndréachtphleananna náisiúnta nuashonraithe i gcreat cóir trédhearcach (73). Go sonrach, ní mór am réasúnta a thabhairt don phobal chun páirt a ghlacadh sna céimeanna éagsúla agus ní mór dul i gcomhairle leis an bpobal nuair a bheidh na roghanna go léir fós oscailte (74). Tugtar le fios le comhairliúchán fónta gur cheart go mbeadh rochtain ag an bpobal ar na doiciméid, na tuarascálacha agus na toimhdí ábhartha go léir ag tús na tréimhse comhairliúcháin. Iarrtar ar na Ballstáit machnamh a dhéanamh ar na dea-chleachtais, amhail an comhairliúchán a chur ar bun trí láithreán gréasáin tiomnaithe PNFA, ina mbeidh an fhaisnéis go léir.

Faoi Airteagal 11 den Rialachán Rialachais, ní mór do Bhallstáit idirphlé illeibhéil fuinnimh agus aeráide a bhunú. Ní mór dóibh ardán a sholáthar chun na cásanna éagsúla atá beartaithe le haghaidh beartas fuinnimh agus aeráide a phlé le páirtithe leasmhara agus chun cuspóir AE maidir le haeráidneodracht atá leagtha amach sa Dlí Aeráide a bhaint amach (75). Tuairisceoidh na Ballstáit ar an dul chun cinn maidir leis an idirphlé sin a bhunú sna TPNFAnna. Maidir leis an gcomhairliúchán poiblí, moltar do na Ballstáit an t-idirphlé il-leibhéil a neartú agus oibriú le daoine aonair agus grúpaí réigiúnacha agus áitiúla ar féidir leo bearta nithiúla a thabhairt ar aghaidh. Ba cheart dóibh féachaint freisin ar shineirgí le fóraim atá ann cheana féin, amhail Cúnant na Méaraí. Ina theannta sin, ní mór do na Ballstáit comhairliúchán iomlán tráthúil agus rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta a áirithiú, i gcomhréir leis na rialacha agus na cleachtais náisiúnta ábhartha. Tá idirphlé sóisialta agus cur chuige uile-shochaí ríthábhachtach chun beartais éifeachtacha fuinnimh agus aeráide a fhorbairt agus a chur chun feidhme i gcomhréir le prionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta.

Sna PNFAnna nuashonraithe, ceanglaítear ar na Ballstáit achoimre ar na comhairliúcháin agus ar dhearcadh nó ar thuairimí sealadacha an phobail a chur san áireamh. Ba cheart do na Ballstáit a mhíniú conas a breithníodh tuairimí an phobail sula gcuirfear na dréachtphleananna agus na pleananna náisiúnta deiridh isteach. Táthar ag súil freisin go dtabharfaidh na Ballstáit tuairisc ar an dóigh a nbeidh an pobal ábalta páirt a ghlacadh go trédhearcach agus go cothrom faoin bpróiseas.

3.3 Comhar réigiúnach a neartú ar mhaithe le freagairt níos comhordaithe agus cur chun cinn na dlúthpháirtíochta

Moltar do na Ballstáit an comhar réigiúnach a neartú agus na pleananna náisiúnta nuashonraithe á n-ullmhú acu. Moltar an comhar sin a chomhordú, a mhéid is féidir, trí fhóram comhair réigiúnach bunaithe. Féadfaidh grúpaí réigiúnacha a bunaíodh faoi Ardán Fuinnimh AE (76), chomh maith le grúpaí réigiúnacha riosca atá nasctha le slándáil an tsoláthair gáis ar mhargadh AE tacaíocht a sholáthar nuair is gá. Cé gur dearadh an sásra rialachais chun comhar a spreagadh idir na Ballstáit ar an leibhéal trasteorann agus ar an leibhéal réigiúnach (77), níor thapaigh na Ballstáit lánacmhainneacht an chomhair réigiúnaigh agus na PNFAnna tosaigh á n-ullmhú.

Moltar do na Ballstáit freisin páirt a ghlacadh go deonach i ndréachtú comhpháirteach codanna dá PNFAnna, ar leibhéal críochach agus earnála araon. Is deis é sin chun an t-ualach riaracháin ar na Ballstáit a mhaolú agus ábhar na PNFAnna a fheabhsú. Tá an Coimisiún réidh leis an gcomhar sin a éascú má iarrann na Ballstáit é agus na dréacht-PNFAnna nuashonraithe á n-ullmhú acu. Cumasaítear i gcomhar réigiúnach ar bheartais fuinnimh agus aeráide iniúchadh a dhéanamh ar shineirgí chun cuspóirí náisiúnta fuinnimh agus aeráide a bhaint amach go héifeachtúil, á áirithiú go bhfuil na pleananna níos comhsheasmhaí. D’fhéadfaí réimsí a bheith i gceist le comhordú, amhail, mar shampla, tionscadail chomhpháirteacha nó scéimeanna tacaíochta le haghaidh foinsí inathnuaite fuinnimh (e.g., tréimhsí ama comhsheasmhacha agus bearta comhsheasmhacha chun scéim chomhpháirteach a bhunú) agus cuir chuige chomhsheasmhacha maidir le fuinneamh inathnuaite a fhorbairt laistigh de réigiún nó comhar laistigh de chreat an Phlean SET.

Iarrtar ar na Ballstáit achoimre a dhéanamh ar thoradh na gcomhairliúchán réigiúnach ina ndréachtphleananna náisiúnta nuashonraithe, lena n-áirítear tuairimí ó Bhallstáit eile, agus míniú a thabhairt ar an dóigh ar breithníodh tuairimí den sórt sin.

Iarrtar ar na Ballstáit freisin páirt a thabhairt do chomhpháirtithe réigiúnacha chun pleanáil chomhsheasmhach a áirithiú agus chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann le cinnteacht an tsoláthair. Tá sé sin tábhachtach freisin lena áirithiú go n-úsáidfear bonneagar leordhóthanach leictreachais agus bonneagar leordhóthanach tarchurtha fuinnimh (gné fhisiciúil), agus chun comhtháthú an mhargaidh a chothú. Léirítear le forbairtí beartais fuinnimh le déanaí an gá atá le comhar réigiúnach chun athléimneacht agus ullmhacht an chórais fuinnimh a threisiú agus dlús a chur leis an aistriú chuig fuinneamh glan. Sa lá atá inniu ann, níos mó ná riamh, is é an comhar réigiúnach agus an dlúthpháirtíocht Eorpach an tsócmhainn is láidre atá ag an Aontas Eorpach chun soláthar fuinnimh éagsúlaithe a bhaint amach, chun gné na slándála fuinnimh de na PNFAnna a neartú, agus chun Aontas Fuinnimh níos seasmhaí a bhaint amach sa deireadh. Chun an comhar réigiúnach a éascú, tá treoir shonrach á foilsiú ag an gCoimisiún maidir le comhroinnt costais is tairbhe i dtionscadail um chomhar fuinnimh inathnuaite.

Iarrann an Coimisiún ar na Ballstáit achoimre a dhéanamh ar a rannpháirtíocht in Ardán Fuinnimh AE ina ndréachtphleananna náisiúnta nuashonraithe, agus ina ngníomhaíocht a d’fhéadfadh teacht as an obair sin. Cruthaíodh Ardán Fuinnimh AE chun obair a chomhordú maidir le soláthairtí gáis AE a éagsúlú ar shiúl ó fhoinsí na Rúise. Is éard a bheidh i gceist leis sin i bpáirt sásra deonach a chruthú chun gás agus hidrigin inathnuaite a cheannach don Aontas Eorpach, agus úsáid bharrmhaith á baint as comhualach polaitiúil agus margaidh AE. Ina theannta sin, cruthaíodh cúig ghrúpa réigiúnacha (Oirdheisceart na hEorpa, Oirdheisceart na hEorpa, Iarthuaisceart na hEorpa, Iardheisceart na hEorpa agus na Stáit Bhaltacha), chun pleananna gníomhaíochta a dhréachtú chun dícheall Ardán Fuinnimh AE a oibriú.

3.4 Iniúchadh a dhéanamh ar acmhainneacht iomlán na sineirgí agus na n-idirnasc le hionstraimí pleanála eile don aistriú glas agus d’aistriú cóir

Ba cheart go léireofaí sna PNFAnna nuashonraithe na hionstraimí nua maoiniúcháin um pleanáil atá curtha ar bun ó cuireadh na chéad PNFAnna deiridh isteach in 2019. Braitheann rochtain ar roinnt cistí ag ar cheadú phleananna tiomnaithe na mBallstát. Ba cheart go léireofaí sna PNFAnna ar bhealach comhsheasmhach agus comhtháite na beartais agus na bearta ábhartha go léir a chuireann leis na cuspóirí, na spriocanna agus an cúnamh náisiúnta fuinnimh agus aeráide a bhaint amach, lena n-áirítear na bearta agus na deiseanna maoinithe a eascraíonn as ionstraimí maoinithe agus pleanála eile (78).

3.4.1 An tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta

Tá sé tábhachtach go léireodh na Ballstáit go hiomlán na hinfheistíochtaí fuinnimh agus aeráide agus na hathchóirithe ar na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta (RRPanna) sna PNFAanna (79) nuashonraithe agus go dtógfaidís orthu lena spriocanna, cuspóirí agus gealltanais do 2030 nuashonraithe a bhaint amach. I dtéarmaí cainníochtúla, is é tríd an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) a sholáthraítear an fhoinse is mó maoinithe don bheartas fuinnimh agus aeráide. Go dtí Lúnasa 2026 (80), leanfaidh na RRPanna le cur cláir fuinnimh agus athchóirithe aeráide agus infheistíochta na mBallstát ar aghaidh chuig céimeanna éagsúla. Bhí na RRPanna sásta cur le cuspóirí, spriocanna agus cúnamh na PNFAnna, i bhfianaise na huaillmhéine méadaithe do 2030 agus 2050. Faoin bplean REPowerEU, ba cheart do na Ballstáit beartais bhreise agus bearta breise a léiriú ina RRPanna trí chaibidil shonrach REPowerEU a chur san áireamh.

Chun trédhearcacht agus comhsheasmhacht a áirithiú, iarrann an Coimisiún ar na Ballstáit tuairisc shoiléir a thabhairt ar ról na RRPanna, lena n-áirítear caibidlí REPowerEU, i gcur chun feidhme na PNFAnna nuashonraithe. Chun na críche sin, ba cheart go soláthrófaí </g>snapleananna náisiúnta nuashonraithe faisnéis chainníochtúil maidir leis an méid a chuireann na bearta RRP leis na cuspóirí agus na spriocanna aeráide agus fuinnimh nuashonraithe, i dtéarmaí maoinithe freisin. Ina theannta sin, iarrtar ar na Ballstáit crostagairt a dhéanamh do chaibidil RRP agus REPowerEU do gach beartas agus beart ábhartha ina PNFAnna nuashonraithe. Ba cheart do na Ballstáit a chur in iúl an bhfuil an beartas nó an beart ina chuid iomlán nó ina chuid pháirteach de chaibidil RRP agus REPowerEU agus ról PNFA maidir le Caibidlí RRPanna agus REPowerEU a chomhlánú.

Más infheidhme, ba cheart go mbeadh tagairt iontu don Chinneadh Cur Chun Feidhme (CID) ón gComhairle maidir le faomhadh an measúnaithe ar a bplean téarnaimh agus athléimneachta. Ba cheart do na Ballstáit machnamh a dhéanamh ar aon mhéadú ar infheistíochtaí agus athchóirithe ar féidir leo cur a thuilleadh le cuspóirí, spriocanna agus cúnamh 2030 a bpleananna náisiúnta nuashonraithe.

Spreagann an Coimisiún na Ballstáit freisin lena dtaithí ar phróiseas an RRP a úsáid. Féadfar leis sin tuilleadh feabhais a chur ar leibhéal mionsonraithe na n-infheistíochtaí agus na n-athchóirithe sna PNFAnna nuashonraithe i gcomhthéacs meastacháin costas, maoinithe, tuairisc ar raon feidhme, agus lena n-áirítear garspriocanna agus spriocanna sonracha. Ní mór an chomhsheasmhacht idir an dá ionstraim a choinneáil.

Cé nach ceanglas é faoin Rialachán Rialachais reatha, molann an Coimisiún do na Ballstáit na critéir “gan dochar suntasach a dhéanamh (DNSH)” a chur i bhfeidhm agus beartais agus bearta á sainiú acu do na PNFAnna nuashonraithe. Príomhghné dearaidh de chuid an RRF is ea comhlíonadh iomlán na gcritéar DNSH. Cinntítear leis go gcuirfidh na pleananna leis an aistriú glas agus le téarnamh inbhuanaithe, agus teorainn á cur le damáiste don bhithéagsúlacht, don uisce agus d’acmhainní muirí, borradh á chur faoin gciorclaíocht agus cosc á chur ar thruailliú, agus mar sin ag seachaint glasáil sócmhainní agus gníomhaíochtaí neamh-inbhuanaithe. Thug an Coimisiún treoir theicniúil maidir le critéir DNSH a chur i bhfeidhm i gcomhthéacs na RRPanna (81).

3.4.2 Ciste um Aistriú Cóir

Cruthaíodh an Sásra um Aistriú Cóir (82), go háirithe an Ciste um Aistriú Cóir (CUAC), chun leas a bhaint as infheistíochtaí idir 2021 agus 2027. Cuideoidh an uirlis infheistíochta sin leis na réigiúin Eorpacha is mó a mbeidh tionchar ag an aistriú go haeráidneodracht orthu, i bhfianaise a ardspleáchais ar eastóscadh breosla iontaise – lena n-áirítear gual, móin agus sceall ola – agus ar phróisis thionsclaíocha atá dian ar charbón. Cuirtear prionsabal an DNSH i bhfeidhm freisin ar CUAC, cuid den bheartas comhtháthaithe, agus eisiatar infheistíochtaí i mbreoslaí iontaise as. Leagtar amach creat láidir rialachais a dhírtear ar phleananna críochacha um aistriú cóir (TJTPanna) atá á thabhairt chun críche. Is doiciméid straitéiseacha iad na TJTPanna ina mínítear próiseas an aistrithe chóir i ngach Ballstát agus na gníomhaíochtaí chun na hiarmhairtí socheacnamaíocha a bhfuiltear ag súil leo sna críocha a rachfar i gcion orthu a mhaolú. Beidh an TJTPanna ina gcreat le haghaidh na mbeart agus na n-infheistíochtaí i réigiúin atá spleách ar ghual agus/nó i réigiúin ina bhfuil earnálacha ina bhfuil astaíochtaí ardaithe GCT (amhail tionscail cheimiceacha, chruach agus stroighne) agus a bhfuil an tionchar diúltach is mó ag an aistriú orthu.

Léireoidh na Ballstáit sna PNFAanna nuashonraithe an próiseas aistrithe a leagtar amach sna Pleananna Críochacha um Aistriú Cóir (TJTPanna). Ba cheart do na Ballstáit na sineirgí idir spriocanna aeráide agus fuinnimh 2030 agus an t-aistriú ó bhreoslaí iontaise a mhíniú. Ba chór dóibh tuairisc a thabhairt freisin ar an dóigh a maolófar na tionchair shocheacnamaíocha ar bhealach spriocdhírithe ar an leibhéal réigiúnach trí na spriocanna náisiúnta a bhaint amach.

3.4.3 Ciste Sóisialta don Aeráid

Molann an Coimisiún do na Ballstáit an bhunanailís is gá chun na pleananna aeráide sóisialta a ullmhú a chuimsiú na PNFAanna nuashonraithe a mhéid is féidir. Ba chóir dóibh míniú a thabhairt ar conas atá sé beartaithe acu leas a bhaint as ioncam ón gCiste Aeráide Sóisialta (CAS) chun na cuspóirí, spriocanna agus ranníocaíochtaí ábhartha a bhaint amach. Moltar CAS (83) faoin bpacáiste “Oirúnach do 55” chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta ar theaghlaigh leochaileacha, úsáideoirí iompair agus micrifhiontair a d’fhéadfadh teacht chun cinn as foirgnimh agus iompar de bhóthar a chuimsiú i gcóras trádála astaíochtaí (CTA). Is é aidhm CAS tacú le grúpaí leochaileacha a spleáchas ar bhreoslaí iontaise costasacha a laghdú trí fhoirgnimh a dhéanamh níos éifeachtúla, téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú (lena n-áirítear fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite a chomhtháthú) agus rochtain ar iompar inbhuanaithe a mhéadú. Tá sé mar aidhm le CAS freisin tacú le grúpaí leochaileacha trí bhearta náisiúnta, tacaíocht shealadach spriocdhírithe ioncaim dhírigh a sholáthar, agus bearta infheistíochta á n-úsáid.

Nuair a bheidh an idirbheartaíocht ar an bpacáiste “Oiriúnach do 55” críochnaithe, beidh dlúthnasc idir na PNFAnna agus na pleananna CAS toisc go dtugtar breac-chuntas sna PNFAnna ar an gcreat beartais ina n-oibreoidh an CAS. Déanfar pleananna CAS a chumadh de réir na n-athchóirithe agus na ngealltanas atá beartaithe ag na Ballstáit sna PNFAnna. Díreofar pleananna CAS féin ar bhearta nithiúla agus ar infheistíocht arna maoiniú ó CAS. Áiritheofar leo comhsheasmhacht freisin agus forbrófar sineirgí leis na PNFAnna agus le cláir agus ionstraimí ábhartha eile AE leo.

3.4.4 Comhbheartas talmhaíochta

Spreagann an Coimisiún Ballstáit chun sineirgí a lorg idir pleananna straitéiseacha an chomhbheartais talmhaíochta (CSPanna) agus PNFAnna. Tá scéimeanna tacaíochta deartha ag na Ballstáit, trína gcuid CPFanna náisiúnta, lena n-áirítear aghaidh a thabhairt ar chuspóirí aeráide, fuinnimh, sláinte agus bithéagsúlachta. Sholáthair an Coimisiún moltaí agus barúlacha maidir le CSP gach Ballstáit. Thairis sin, rinne na Ballstáit bearta náisiúnta a shainaithint nó a phleanáil lasmuigh de na CSPanna a d’fhéadfadh cur leis na huaillmhianta sin. Agus na cuspóirí sin á gcur san áireamh, tá sé d’oibleagáid ar na Ballstáit athmheasúnú a dhéanamh ar a CSPanna agus, más gá, iad a choigeartú a luaithe a thiocfaidh na spriocanna níos uaillmhianaí a tugadh isteach le Rialachán LULUCF agus an Rialachán Leasaithe maidir le Comhroinnt Díchill (atá le glacadh fós) i bhfeidhm (84). Ba cheart do na Ballstáit na PNFAnna agus na CSPanna a nuashonrú agus na sineirgí eatarthu a iniúchadh nuair is féidir.

Is féidir an nasc idir an dá phróiseas a fheabhsú tuilleadh trí: (i) iarrachtaí a neartú maidir le tionchair beartas talmhaíochta agus beart ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú; (ii) aistrithe carbóin a mhéadú agus; (iii) foinsí ábhartha fuinnimh inathnuaite, amhail bithmheatán, a shainaithint. Tá an Coimisiún agus an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil ag eagrú fothú acmhainneachta mar chuid de na gníomhaíochtaí chun feabhas a chur ar an tuairisciú ar bheartais agus ar bhearta aeráide (85).

3.4.5 An beartas comhtháthaithe

Ina PNFAnna nuashonraithe, iarrtar ar na Ballstáit machnamh a dhéanamh ar shineirgí leis na doiciméid phleanála atá ann cheana arna ndréachtú faoi bheartas comhtháthaithe an Aontais do 2021-2027. Cuidíonn beartas comhtháthaithe AE (a sholáthraítear trí Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, tríd an gCiste Comhtháthaithe, trí Chiste Sóisialta na hEorpa Plus agus tríd an gCiste um Aistriú Cóir) le comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a neartú (86).

In 2021-2027, tá an beartas comhtháthaithe á díriú (ag slógadh EUR 392 billiún d’infheistíochtaí ón Aontas) ar chúig chuspóir beartais (lena n-áirítear ceann amháin ar an aistriú glas, ísealcharbóin i dtreo geilleagar aeráidneodrachta) agus ar Chomhaontú Glas don Eoraip. Chun tairbhe a bhaint as cistí an bheartais comhtháthaithe, ceanglaítear ar na Ballstáit comhaontuithe comhpháirtíochta a ullmhú agus cláir oibríochtúla a ullmhú ina dhiaidh sin. Ní mór na PNFAnna a chur san áireamh sna cláir oibíochtúla agus aghaidh a thabhairt ar aon dúshláin arna sainaithint iontu. Ceanglaítear ar na Ballstáit freisin na coinníollacha cumasúcháin a chomhlíonadh, lena n-áirítear na coinníollacha sin a bhaineann le PNFA iomlán a bheith acu, le héifeachtúlacht fuinnimh, le foirgnimh chónaithe agus neamhchónaitheacha a athchóiriú, le fuinneamh in athnuaite, le héifeachtúlacht fuinnimh, le foirgnimh chónaithe agus neamhchónaitheacha a athchóiriú agus le fuinneamh inathnuaite.

3.5 Bunús láidir anailíseach

Ní mór go léireofaí sna pleananna náisiúnta iontaofa nuashonraithe fís straitéiseach agus ní mór anailís chainníochtúilf fónta láidir ar chúinsí reatha agus réamh-mheasta a bheith mar bhonn agus mar thaca fúthu. Cinnteoidh bunús láidir anailíseach freisin go mbeidh na codanna éagsúla den phlean cuimsitheach agus inchomparáide. Tosaíonn rannóg anailíseach PNFA leis an staid reatha, lena n-áirítear réamh-mheastacháin le beartais agus bearta atá ann cheana (87),, atá tagtha chun cinn go mór ó na PNFAnna tosaigh. Ní mór go léireofaí sa roinn “staid reatha” den phlean nuashonraithe, maidir le gach ceann de na cúig ghné den Aontas Fuinnimh, aon athrú ábhartha bunaithe ar an bhfaisnéis is déanaí a bheidh ar fáil. Go sonrach, ba cheart tionchar sóisialta agus eacnamaíoch phaindéim COVID-19 a chur san áireamh sa staid reatha gheopholaitiúil a imríonn tionchar ar phraghsanna fuinnimh, agus ar an margadh inmheánach fuinnimh agus ar threochtaí slándála agus astaíochtaí fuinnimh ar bhonn níos leithne.

Moltar do na Ballstáit leas a bhaint as na huirlisí samhaltaithe agus as na cuir chuige is déanaí. Chun cur chuige comhsheasmhach a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit na príomh-pharaiméadair chéanna a úsáid le haghaidh praghsanna allmhairiúcháin ola, gáis agus guail chomh maith le praghsanna carbóin faoi chóras trádála astaíochtaí AE agus a úsáidtear maidir le tuairisciú faoi Airteagal 18 den Rialachán Rialachais. Ba cheart do na Ballstáit tagairt shoiléir a dhéanamh do na foinsí atá mar bhonn faoina anailís chun trédhearcacht na sonraí a úsáidtear a áirithiú. Iarrann an Coimisiún ar na Ballstáit úsáid a bhaint as an Staidreamh Eorpach oifigiúil, nuair is féidir.

3.5.1 Cásanna agus achar ama

Tabharfar tuairisc sna PNFAnna nuashonraithe ar an staid reatha (88) trí réamh-mheastacháin gás ceaptha teasa ar fhorbairtí earnála agus réamh-mheastacháin ar ghnéithe eile den Aontas Fuinnimh a chur san áireamh, mar aon le bearta reatha (i.e. cás “WEM”) go dtí 2040 ar a laghad, agus 2030 san áireamh (89). Ina theannta sin, ba cheart go n-áireofaí sna PNFAnna nuashonraithe réamh-mheastacháin le beartais agus bearta breise atá beartaithe (i.e. cás “WAM”) (90). Leis na réamh-mheastacháin sin, beifear ábalta measúnú a dhéanamh ar thionchar na mbeartas agus na mbeart beartaithe sin, agus a dtionchar a chur i gcomparáid le tionchar na mbeartas agus na mbeart atá ann cheana, a mhairfidh go 2040 (91) , (92) ar a laghad. Ní mór do na Ballstáit tuairisc a thabhairt freisin ar an dóigh a chuirfidh na beartais agus bearta reatha agus beartaithe le cuspóir AE maidir le haeráidneodracht a bhaint amach, mar atá leagtha amach in Airteagal 2(1) den Dlí Aeráide Eorpach (93). .

Leis an Dlí Aeráide Eorpach athraítear na ceanglais maidir le réamh-mheastacháin astaíochta gás ceaptha teasa antrapaigineacha (94) go seicheamh 6 bliana seachas 4 bliana sa todhchaí ag críochnú le 0 nó 5, díreach i ndiaidh na bliana um thuairisciú. De réir mar a ullmhóidh na Ballstáit réamh-mheastacháin maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa go dtí 2050 lena gcur isteach faoi Airteagal 18 den Rialachán Rialachais faoin 15 Márta 2023, spreagtar iad chun réamh-mheastacháin a sholáthar go dtí 2050 do chásanna WEM agus WAM ina PNFAnna nuashonraithe, chun na treochtaí i dtreo na haeráidneodrachta san Aontas Eorpach a thaispeáint.

Ní mór do na Ballstáit tuairisc mhionsonraithe a chur ar fáil don phobal ar na toimhdí, na paraiméadair agus na modheolaíochtaí a úsáideadh do na cásanna agus na réamh-mheastacháin deiridh, ag cur san áireamh srianta staidrimh, srianta ceadúnaithe ar thacair sonraí tráchtála, agus comhlíonadh na rialacha cosanta sonraí (95). Ba cheart uirlisí rochtana oscailte agus sonraí oscailte a úsáid a mhéid is féidir chun trédhearcacht, bailíochtú agus inchomparáideacht na dtorthaí a chur chun cinn.

3.5.2 Tionchair eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil a mheasúnú.

Sna pleananna náisiúnta nuashonraithe, déanfaidh na Ballstáit measúnú ar an leibhéal náisiúnta agus, más infheidhme, ar an leibhéal réigiúnach, maidir leis an tionchar maicreacnamaíoch a bheidh ag na beartais agus na bearta nó ag na grúpaí beartas agus beart atá beartaithe. Nuair is féidir, déanfar measúnú freisin ar a dtionchar ar an tsláinte, ar an gcomhshaol, ar an iomaíochas, ar fhostaíocht, ar scileanna agus ar an tsochaí. Ba cheart go n-áireofaí leis sin comparáid leis na réamh-mheastacháin bunaithe ar bheartais agus ar bhearta nó ar ghrúpaí beart atá ann cheana (96) agus fócas ar leith ar mheasúnú ar thionchair dháileacháin (97) agus ar bhochtaineacht fuinnimh (98). Cuireann an Coimisiún torthaí na dtionscadal taighde sa réimse seo ar fáil go rialta, lena n-áirítear macrashamhaltú macra agus micrea-shamhaltú chun measúnú a dhéanamh ar thionchair fostaíochta, shóisialta agus dáileacháin an aistrithe chuig fuinneamh glan, nó forbairtí geopholaitiúla (e.g., cásanna maidir le praghsanna fuinnimh) (99). Is féidir leis na gnéithe sin tacú le nuashonrú na bpleananna náisiúnta.

Moltar do na Ballstáit saincheisteanna a bhreithniú amhail baic ar fud an gheilleagair nó ar fud na hearnála, go háirithe i gcás soláthar fuinnimh, uisce agus amhábhar, agus infhaighteacht lucht saothair agus scileanna. Ina theannta sin, ba cheart tuairisc a thabhairt ar athruithe a bhfuiltear ag súil leo ar chomhdhéanamh earnála gheilleagar na mBallstát toisc go dtiocfaidh meath ar roinnt earnálacha, tiocfaidh cuid acu chun cinn agus/nó fásfaidh cuid acu, agus bunathrófar chuid eile acu. Maidir leis sin, ba cheart breithnithe maidir le taighde, nuálaíocht agus iomaíochas earnáil an fhuinnimh ghlain a chur san áireamh. Ba cheart tionchar dearfach an aistrithe fuinnimh a mheasúnú go hiomlán freisin.

Ba cheart go léireofaí leis an tionchar ar an gcomhshaol a dtugtar aghaidh air sna pleananna nuashonraithe torthaí na dtuarascálacha náisiúnta ar dhul chun cinn maidir le fuinneamh agus aeráid (TPNFAnna) (100). Ba cheart na hidirghníomhaíochtaí reatha agus amach anseo idir dícharbónú agus laghdú astaíochtaí truailleán (díthruailliú) a mheas sna pleananna freisin. Tá ról ríthábhachtach ag na naisc idir uisce, fuinneamh agus an aeráid maidir le cuspóirí an Aontais Fuinnimh a bhaint amach. Cruthaítear strus le teagmhais mhóra amhail triomach agus teochtaí arda ar chórais chumhachta, rud a chuireann isteach ar oibríochtaí gléasraí cumhachta. Tá leibhéil ísle uisce ag déanamh an ghéarchéim fuinnimh na hEorpa níos measa, rud a théann i bhfeidhm ar hidreachumhacht agus ar ghiniúint núicléach agus ar loingseoireacht intíre. Iarrtar ar na Ballstáit tuairisc a thabhairt ar thionchar na mbeartas agus na mbeart atá beartaithe sna PNFAnna nuashonraithe ar bhainistiú uisce (lena n-áirítear triomach, tuilte agus éileamh uisce) agus éiceachórais uisceacha, go háirithe ar an ngné maidir le slándáil fuinnimh. Moltar do na Ballstáit na PNFAnna nuashonraithe a fhorbairt de réir na ndoiciméad pleanála ábhartha le haghaidh bainistiú uisce, ar nós Pleananna Bainistíochta Abhantraí, Pleananna Bainistíochta Riosca i gCás Tuilte agus Pleananna Bainistíochta Triomaigh.

Molann an Coimisiún do na Ballstáit na PNFAnna nuashonraithe a fhorbairt i ndlúthchomhar leis an nuashonrú ar a gcláir náisiúnta um rialú ar thruailliú aeir (TPNFAnna) (101). I gcomparáid leis PNFAnna tosaigh, tá scóip fós sa nuashonrú chun an measúnú ar thionchar na mbeartas agus na mbeart beartaithe ar astaíochtaí truailleán aeir a fheabhsú agus a neartú. Mar chuid de na TPNFAnna comhtháite, tuairisceoidh na Ballstáit faisnéis freisin faoi chainníochtú thionchar na mbeartas agus na mbeart (nó na ngrúpaí beartas agus beart) maidir le cáilíocht an aeir agus ar astaíochtaí truailleán aeir. Mar sin féin, le measúnú sna PNFAnna féadfaidh na Ballstáit tús áite a thabhairt do na bearta sin lena n-uasmhéadaítear na tairbhí comhiomlána. Ina theannta sin, ba cheart go mbeadh na beartais agus na bearta i gcomhréir le straitéis bithéagsúlachta AE (102), le plean gníomhaíochta an gheilleagair chiorclaigh (103), leis an bplean (104) gníomhaíochta maidir le truailliú nialasach agus le Plean Sáraithe Ailse na hEorpa (105).

Ba cheart go léireofaí leis na tionchair chomhshaoil a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna nuashonraithe tionchair na mbeartas aeráide agus fuinnimh ar bhithéagsúlacht. Tá baint ag an athrú aeráide agus cailliúint bithéagsúlachta lena chéile. D’fhéadfadh sineirgí a bheith mar thoradh ar bheartais fuinnimh agus aeráide ach d’fhéadfadh comhbhabhtálacha leis an mbithéagsúlacht a bheith mar thoradh air freisin (e.g., athchóiriú dúlra nó réitigh dhúlrabhunaithe chun linnte a mhéadú i gcomparáid le dífhoraoisiú nó díghrádú foraoise chun bithmhais a tháirgeadh le haghaidh fuinnimh). Ba cheart na tionchair sin a léiriú agus a chainníochtú sna pleananna náisiúnta nuashonraithe.

3.5.3 Cion an gheilleagair chiorclaigh leis an aistriú aeráide a chomhtháthú agus a mhúnlú

Ina bplean náisiúnta nuashonraithe, moltar do na Ballstáit a bpríomhbheartais agus na a bpríomhbhearta um gheilleagar ciorclach a imríonn tionchar ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, ar ídiú fuinnimh agus ar úsáid amhábhar criticiúil a leagan amach. Sa gheilleagar ciorclach laghdaítear dramhaíl (lena n-áirítear dramhaíl orgánach, foinse astaíochtaí meatáin) agus úsáid acmhainní maighdean (lena n-áirítear fuinneamh agus amhábhair chriticiúla) agus dá réir sin laghdaítear astaíochtaí gás ceaptha teasa. Cruthaítear poist ann gar do na táirgí is gá a choimeád, a athchóiriú nó a roinnt (106). Ina theannta sin, feabhsaítear le ciorclaíocht infhaighteacht amhábhar, rud a laghdaíonn spleáchas gheilleagar na hEorpa ar allmhairí. Cruthaítear poist agus deiseanna nua ar leibhéil scileanna éagsúla sa gheilleagar ciorclach chomh maith, lena n-áirítear do ghrúpaí a bhíonn faoi ghannionadaíocht go minic sa mhargadh saothair, amhail mná, daoine faoi mhíchumas agus grúpaí leochaileacha. Ba cheart crostagairt a dhéanamh sna PNFAnna nuashonraithe do na straitéisí, na pleananna gníomhaíochta agus an reachtaíocht sin a bhaineann leis an ngeilleagar ciorclach agus a bhfuil tionchar acu ar astaíochtaí fuinnimh agus gás ceaptha teasa. Ba cheart meastachán a dhéanamh sna PNFAnna freisin ar na laghduithe iarbhír agus ionchasacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach a bhuí le bearta an gheilleagair chiorclaigh, agus úsáid á baint as uirlisí samhaltaithe atá ar fáil.

Ba chóir do na Ballstáit tuairisciú a dhéanamh ar phríomhbheartais agus príomhbhearta dramhaíola agus fuíolluisce, chun astaíochtaí meatáin a laghdú. Ba cheart cainníochtú thionchar iarbhír nó measta na mbeartas agus na mbeart sin ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a áireamh iontu. Moltar do na Ballstáit freisin faisnéis a chur ar fáil faoi na samhlacha a úsáidtear chun an tionchar a mheas.

3.6 Na haistrithe fuinnimh agus aeráide a mhaoiniú: Riachtanais infheistíochta a mheaitseáil leis an maoiniú poiblí agus príobháideach atá ar fáil

Moltar do na Ballstáit forléargas cuimsitheach agus comhsheasmhach ar an infheistíocht phoiblí agus phríobháideach is gá chun a gcuspóirí, spriocanna agus cúnamh fuinnimh agus aeráide a bhaint amach a chuimsiú ina bpleananna náisiúnta nuashonraithe. Agus na pleananna náisiúnta á gcur isteach in 2020, leag na Ballstáit uile amach riachtanais infheistíochta fuinnimh, lena n-áirítear miondealuithe earnála. Níor chumhdaigh gach Ballstát riachtanais infheistíochta maidir le gach ceann de na cúig ghné den Aontas Fuinnimh ná níor thug siad forléargas cuimsitheach ar riachtanais infheistíochta don aistriú aeráide, lena n-áirítear bearta oiriúnaithe aeráide, áfach. Thairis sin, bhí na modheolaíochtaí agus na teimpléid a úsáideadh chun na figiúirí éagsúla a chur i láthair ar neamhréir go minic. De bharr na ndifríochtaí idir na cuir chuige agus doimhneacht na hanailíse bhí sé deacair meastacháin infheistíochta a chur i gcomparáid le chéile ar fud na bpleananna náisiúnta go léir. Chiallaigh sé sin nach raibh dóthain intuarthachta ann d’infheisteoirí agus gur íslíodh stóinseacht fhoriomlán na bpleananna náisiúnta.

Chun forléargas comhsheasmhach idir riachtanais infheistíochta agus maoiniú a áirithiú , moltar do na Ballstáit anforléargas ar leibhéal gach beartais agus birt aonair nó gach grúpa beartas agus beart a chomhdhlúthú. I gcás gach ceann acu, tugtar tuairisc ar an infheistíocht a bhfuiltear ag súil lena soláthar agus ar mhaoiniú ón taobh poiblí (an leibhéal náisiúnta agus leibhéal AE) agus ón taobh príobháideach. D’fhéadfaí an teimpléad in Iarscríbhinn XIII maidir le Dul chun Cinn i dtreo mhaoiniú an TPNFA a úsáid mar struchtúr tuairiscithe.

3.6.1 Riachtanais infheistíochta a mheas

Cuirfidh na Ballstáit faisnéis ar fáil ina gcuid PNFAnna nuashonraithe faoin méid infheistíochta a mbeidh siad ag súil leis i ndáil leis na beartais agus na bearta atá beartaithe (107). Iarrann an Coimisiún ar Bhallstáit achoimre a thabhairt ar fhoinsí maoinithe chun príomhbheartais agus príomhbhearta nó grúpaí beartas agus beart atá beartaithe a chur chun feidhme (féach Roinn 3.6.2 thíos). Maidir le beartais agus bearta a glacadh agus a cuireadh chun feidhme cheana, ba cheart do na Ballstáit forléargas a thabhairt ar an infheistíocht tosaigh a measadh agus i gcás ina bhfuil fáil uirthi, infheistíocht iarbhír agus úsáid á baint, nuair is féidir, as faisnéis a bailíodh trí na TPNFAnna. Más féidir, ba cheart an forléargas sin a mhiondealú de réir na bpríomhbheartas agus na bpríomhbheart nó de réir na ngrúpaí beartas agus beart. Cuidíonn bunús anailíseach maith le riachtanais infheistíochta a aithint. Is féidir riachtanais den sórt sin a mheas ar bhealaí éagsúla, ag baint úsáid as cuir chuige ó bharr anuas nó ó bhun aníos. Cé gur fearr a oireann cur chuige ó bharr anuas chun comparáid a dhéanamh idir cásanna beartais malartacha, cuidíonn cur chuige ó bhun aníos ar an ngá le hinfheistíocht agus le hathchóirithe aonair a rianú.

Bosca 8: Dea-chleachtais chun tuairisc a thabhairt ar na riachtanais infheistíochta mheasta Chun trédhearcacht a fheabhsú, moltar go háirithe do na Ballstáit na gnéithe seo a leanas a chur san áireamh ina PNFAnna nuashonraithe: — Tuairisc ar an modheolaíocht a úsáideadh chun na meastacháin a ríomh; — Tuairisc ar an mbonnlíne (i.e., cás gan an infheistíocht bhreise); — Léiriú soiléir ar cad a thagraíonn na huimhreacha dó (e.g., infheistíocht charnach i gcomparáid le infheistíocht bhliantúil bhreise, luachanna ainmniúla i gcomparáid le luachanna lascainithe) agus, b’fhéidir, na cineálacha infheistíochta atá san áireamh (e.g., caipiteal, earraí marthanacha, costais oibriúcháin); — Miondealú ar infheistíocht mar aon le grúpaí dea-shainithe de phríomhbheartais agus de phríomhbhearta, cúig ghné an Aontais Fuinnimh agus/nó earnálacha ar aon dul leis an tuairisciú comhtháite ar dhul chun cinn b’fhéidir; — Faisnéis maidir le méid na hinfheistíochta a bhfuiltear ag súil lena spreagadh agus a mheastar a bheidh de dhíth chun gach beartas agus beart a bhaint amach, agus maidir le foinse an mhaoinithe (poiblí (náisiúnta, AE, lena n-áirítear RRF) agus príobháideach – nuair atá sé ar fáil). — Bonnbhliain an luacha infheistíochta agus an ráta lascaine coibhneasta.

3.6.2 Maoiniú poiblí agus príobháideach

Moltar do na Ballstáit tuairisc a thabhairt i dtéarmaí cainníochtúla agus cáilíochtúla araon ar mhaoiniú gach beartais agus birt a chuimsítear sna PNFAnna nuashonraithe. Áirítear leis sin faisnéis maidir leis an dóigh a n-úsáidfear ionstraimí maoinithe AE agus ionstraimí maoinithe náisiúnta (108). Mar shampla, conas úsáid a bhaint as cláir faoi bhuiséad AE, amhail an RRF, ioncam a ghintear trí CTA AE (lena n-áirítear an Ciste don Nuachóiriú, an Ciste don Nuálaíocht chomh maith le hioncam ceantála náisiúnta) agus acmhainní eile atá ar fáil go náisiúnta. Ós rud é gur féidir le hionstraimí éagsúla AE agus ionstraimí éagsúla náisiúnta a chéile a chomhlánú, moltar do na Ballstáit tuairisc a thabhairt ar an dóigh ar chruthaigh siad sineirgí cost-éifeachtúla agus réitigh chumaisc maidir le tacaíocht airgeadais phoiblí, ar an dóigh a seachnaítear maoiniú dúbailte, agus ar an dóigh a meastar go ndéanfar infheistíocht phríobháideach a spreagadh tuilleadh le hionstraimí poiblí .

Iarrtar ar na Ballstáit tuairisc a thabhairt ar an ról forbartha atá ag na bainc maidir le hinfheistíochtaí fuinnimh agus aeráide a mhaoiniú, agus maidir le sluachistiú i gcaipiteal príobháideach. Mar shampla, tá sraith cuspóirí leagtha síos ag an mBanc Eorpach Infheistíochta (laistigh den Aontas agus ina oibríochtaí domhanda araon) mar “banc aeráide” an Aontais: Tacóidh 50 % dá oibríochtaí le gníomhú ar son na haeráide agus le hinbhuanaitheacht chomhshaoil faoi 2025; rinneadh a mhaoiniú ar fad ó dheireadh 2020 a ailíniú le Comhaontú Pháras; agus tá sprioc fhoriomlán leagtha síos aige maidir le leas a bhaint as EUR 1 trilliún ar a laghad i dtionscadail aeráide agus chomhshaoil sa deacáid reatha.

Ba cheart forléargas a thabhairt sna PNFAnna nuashonraithe freisin ar an méid a bhfuiltear ag súil leis ón earnáil phríobháideach chun beartais agus bearta pleanáilte a mhaoiniú. Mar shampla, maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, ba cheart do na Ballstáit faisnéis mhionsonraithe a sholáthar maidir le méid ionchasach na hinfheistíochta príobháidí, agus maidir le glacadh tomhaltóirí le táirgí iasachta a bhaineann le héifeachtúlacht fuinnimh (iasachtaí glasa, morgáistí éifeachtúlachta fuinnimh).

4 Próiseas atriallach leis an gCoimisiún agus an bealach chun tosaigh

Tá an Coimisiún ag súil go gcloífidh gach Ballstát leis an am atá leagtha amach in Airteagal 14 den Rialachán Rialachais. Ba cheart do na Ballstáit tús áite a thabhairt d’ullmhú na ndréachtphleananna nuashonraithe deiridh i bhfianaise na n-uaillmhianta níos airde agus an tréimhse theoranta atá fágtha roimh 2030.

Tá an Coimisiún lántiomanta do thacaíocht a thabhairt do na Ballstáit leis na PNFAnna a nuashonrú. Go sonrach, leanfaidh an Coimisiún le plé a dhéanamh leis na Ballstáit maidir leis an leibhéal teicniúil, chun tuilleadh mionmhalartuithe a áirithiú agus sonraí breise maidir le gnéithe sonracha den treoir sin a sholáthar. Eagróidh an Coimisiún grúpaí oibre ábhartha, malartuithe déthaobhacha, agus oibreoidh sé i suíomhanna earnála agus réigiúnacha chun tacú le dea-chomhar le linn an phróisis.

Lasmuigh