DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

a ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le bearta faisnéise agus cur chun cinn le haghaidh táirgí talmhaíochta ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha

Tacaíonn an Comhbheartas Talmhaíochta (CBT) le soláthar faisnéise agus bearta cur chun cinn le haghaidh táirgí talmhaíochta ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha. Ó 1999 i leith, is trí chóras cothrománach faisnéise agus cur chun cinn do raon leathan táirgí atá an tacaíocht sin tugtha. Athbhreithníodh an uair dheiridh in 2008 é, d’fhonn a shimplithe.

Cumhdaíonn athchóiriú leanúnach an CBT[1] saincheisteanna amhail tacaíocht a dhíriú níos fearr ar a spriocanna, feabhas a chur ar chóineasú leibhéal tacaíochta idir Bhallstáit agus laistigh díobh, agus inbhuanaitheacht trí bhearta glasaithe. Is iomchuí anois, dá bhrí sin, athbhreithniú a dhéanamh ar na bearta cur chun cinn agus faisnéise mar gheall go mbaineann siad le hathchóiriú an CBT.Tabharfaidh an t-athchóiriú aghaidh freisin ar easnaimh éagsúla, feabhsóidh sé éifeachtacht an bheartais agus cabhróidh sé chun faisnéis níos fearr a chur ar fáil do shaoránaigh faoi bhreisluach an CBT. De bhuí leis an tionchar a mheastar a bheadh aige ar an iomaíochas, ar bhreisluach agus ar inbhuanaitheacht thalmhaíocht an AE mhéadófaí tairbhe an CBT don straitéis Eoraip 2020 freisin.

Le linn na bliana 2011 a cuireadh tús leis an bpróiseas athchóirithe ar bhonn meastóireachta seachtraí ar an mbeartas reatha agus ar bhonn páipéir uaine maidir le bearta cur chun cinn agus forálacha faisnéise le haghaidh táirgí talmhaíochta[2]. Mar thoradh air sin tháinig an Teachtaireacht ón gCoimisiún i Márta 2012, inar leagadh amach treoirlínte don athchóiriú[3].

Chuir Parlaimint na hEorpa fáilte roimh an tionscnamhMheas sí go raibh athchóiriú ar an mbeartas maidir le cur chun cinn ar an gcéad chéim i dtreo feabhas a chur ar an luach a thugann Eorpaigh agus daoine eile do tháirgeadh talmhaíochta na hEorpa, agus mar sin go mbeadh tionchar dearfach aige ar a bhrabúsacht.

1. AN FHADHB A SHAINIÚ AGUS BREISLUACH AN AE

1.1. Brú breise ar iomaíochas na hearnála talmhaíochta

Is í an cheist mhór a gcaithfear dul i ngleic léi an brú méadaithe ar iomaíochas na hearnála talmhaíochta, a eascraíonn as trí chinn de fhoinsí éagsúla:

· iomaíocht fhíochmhar i gcoinne tháirgí talmhaíochta Eorpacha

Cé gur laghdaigh an AE go suntasach an tacaíocht phoiblí a thugann sé d'onnmhairí (ó 50 % den chaiteachas CBT in 1980 go níos lú ná 0.5 % de inniu) agus cé go bhfuil sé ag leanúint sa treo sin, tá beartais ag formhór na n-iomaitheoirí faoina maoiníonn siad bearta cur chun cinn nó faoina ndeonaíonn siad tacaíocht d’onnmhairí d’fhonn a n-iomaíochas a mhéadú. Is fíor sin go háirithe i gcás na Stát Aontaithe, an t-onnmhaireoir táirgí talmhaíochta is mó ar domhan (mar aon leis an Aontas Eorpach in 2011). In 2012 ar an leibhéal feidearálach amháin, chaith na Stáit Aontaithe $280 milliún as cistí poiblí chun a gcuid onnmhairí talmhaíochta a chur chun cinn.

Is minice freisin a dhéantar iarrachtaí cur i gcoinne bheartas an AE maidir le tásca geografacha[4]. Toisc gur éirigh chomh maith sin leis an Eoraip a cuid tásc geografach (TGanna) a chosaint go hidirnáisiúnta, tháinig ann do roinnt cumann atá ag iarraidh prionsabal na n-ainmneacha cineálacha le haghaidh táirgí talmhaíochta a chosaint, rud a chruthaigh ardán do thríú tíortha chun agóid a dhéanamh i gcoinne chosaint na TGanna.

Ina theannta sin, tá talmhaíocht na hEorpa i dtimpeallacht i bhfad níos iomaíche inniu de bharr dhomhandú gheilleagar an domhain, agus léirscaoileadh na trádála, a bheith ag méadú. Dá bhrí sin, tá meath ag teacht ar onnmhairí talmhaíochta na hEorpa chuig an gcuid eile den domhan, rud atá ag dul ar sochar do na geilleagair éiritheacha a bhfuil cumas mór acu cur lena dtáirgeacht talmhaíochta. Mar shampla, le 10 mbliana anuas, is beag nár dhúbail an Bhrasaíl a sciar d’onnmhairí an domhain i luach, ó 5 % go dtí beagnach 10 %. Tá an dian-iomaíocht sin ar siúl, ní hamháin i dtríú tíortha ach freisin ar an margadh inmheánach, áit a mbíonn ar tháirgí talmhaíochta Eorpacha dul san iomaíocht le táirgí allmhairithe.

· Brúnna costais méadaithe ar fheirmeoireacht an AE

Le linn na tréimhse 2000-2012, mhéadaigh praghsanna talmhaíochta domhanda 82% ach d'ardaigh praghsanna fuinnimh agus leasacháin 261% agus 286% faoi seach, agus an leibhéal is airde luaineachta le 30 bliain anuas acu. Táthar ag súil go leanfaidh costais fuinnimh agus cothaithe orthu ag dul in airde, rud a fhágfaidh go mbeidh costais níos airde ag baint leis an bpróiseas táirgthe.

Ní mór d’fheirmeoirí freisin caighdeáin táirgeachta níos déine a urramú le táirgeadh sábháilte, ard-chaighdeáin agus inbhuanaithe, a áirithiú. Tá sé sin amhlaidh chun cloí le ceanglais CBT, sláinte agus leasa ainmhithe, agus fíteashláintíochta, agus déanfar iad sin a neartú a thuilleadh in athchóiriú an CBT le ceanglais shonracha maidir leis an gcomhshaol agus le hathrú aeráide.

· Easpa feasachta faoi cháilíocht táirgí talmhaíochta an AE, go háirithe ar an margadh inmheánach

Is féidir le cáilíocht táirgí cur le hiomaíochas chomh fada is atá an cháilíocht sin aitheanta agus an pobal ar an eolas fúithi. Creideann formhór na saoránach Eorpach cheana féin gur cheart don Aontas Eorpach a áirithiú, tríd an CBT, go bhfuil táirgí talmhaíochta d’ardcháilíocht, sláintiúil agus sábháilte. Léiríonn na staitisticí, áfach, nach leor mar a bhíonn tomhaltóirí ar an eolas faoin gcáilíocht atá ag táirgí talmhaíochta na hEorpa i ndáiríre, agus gan ach 14% de thomhaltóirí in ann na lógónna STFC/TGFC[5], na príomhchórais cháilíochta Eorpacha a bunaíodh faoin CBT, a aithint.

1.2. An breisluach don AE ó bheartas faisnéise agus chur chun cinn an CBT

Murab ionann agus earnálacha eacnamaíocha eile, is í an talmhaíocht an t-aon earnáil amháin a rialaítear trí chomhbheartas AE agus rialacha comhchoiteanna aige, lena n‑áirítear iad siúd a bhaineann le cur chun cinn, dá bhforáiltear sa Chonradh.

Ní hamháin go gcuireann an CBT ar chumas na bhfeirmeoirí bia ardcháilíochta, sábháilte a chur ar fáil trí mhodhanna inbhuanaithe talmhaíochta ach cuireann sé ar a gcumas freisin leas an phobail a dhéanamh. Ní hamháin gur leas na bhfeirmeoirí nó an phobail talmhaíochta amháin é mar sin an CBT, is leas na sochaí freisin é. Dá bhrí sin, is tábhachtach feasacht a ardú i measc na saoránach faoi chuspóirí agus breisluach an CBT d’fhonn cur le tuiscint agus le tacaíocht an phobail dóibh. Le haghaidh margaí i dtríú tíortha, is tábhachtach aghaidh a thabhairt ar dhúshláin mhéadaithe iomaíochais trí na buntáistí a bhaineann le modhanna táirgthe na hEorpa, go háirithe agus bacainní trádála á ndíchur de réir a chéile, agus caighdeán na dtáirgí Eorpacha, a chur chun cinn. Áiritheoidh gníomhaíocht ar leibhéal an AE go gcuirfear faisnéis chomhtháite agus gníomhaíochtaí cur chun cinn i gcrích, i gcomhréir lena mbíonn súil leis de ghnáth ó chomhbheartas de chuid an AE amhail an CBT. I mbeagán focal, cuireann an beartas cur chun cinn le feasacht an tomhaltóra faoi na cáilíochtaí is dual do tháirgí talmhaíochta na hEorpa agus an tslí ina dtáirgtear iad, éascaíonn sé trádáil táirgí den sórt sin agus treisíonn sé malartú dea-chleachtas i measc na mBallstát. Mar sin féin, i bhfianaise na n-athruithe atá ag teacht maidir leis an CBT a athchóiriú, ní mór an beartas cur chun cinn Eorpach a thabhairt cothrom le dáta freisin.

I bhfianaise an méid thuas agus de bharr easpa acmhainní sna buiséid náisiúnta de dheasca na géarchéime eacnamaíochta - is beag feachtas atá á chur chun feidhme ag na Ballstáit nó eagraíochtaí táirgeoirí - beidh tionchar tábhachtach giarála ag scéim de chuid an AE ar chláir faisnéise chineálacha agus ar chláir iltíre a chur chun feidhme freisin, rud a ghineann malartú taithí idir na Ballstáit agus a bhaineann amach barainneachtaí mórscála.

2. BEARTAS FAISNÉISE REATHA AGUS CUR CHUN CINN NA hEORPA LE hAGHAIDH TÁIRGÍ TALMHAÍOCHTA

Tacaíonn an Coimisiún Eorpach le cláir cur chun cinn chineálacha faoin mbeartas faisnéise agus cur chun cinn le haghaidh táirgí talmhaíochta agus modhanna a dtáirgthe. Ní fholaíonn sé gníomhaíochtaí atá bunaithe ar bhrandaí tráchtála agus iad siúd a spreagann táirge a thomhailt mar gheall ar a thionscnamh sonrach. Is iad eagraíochtaí gairmiúla earnálacha a chuireann na cláir isteach agus cómhaoiníonn an AE go huasmhéid ranníocaíochta 50 % iad. Ní mór don eagraíocht ghairmiúil ranníocaíocht íosta 20 % a dhéanamh agus is é an Ballstát inar chuir an eagraíocht a clár isteach a íocann an t-iarmhéid. Ina theannta sin, cuireann an Coimisiún tionscnaimh sonracha i gcrích i dtríú tíortha, amhail taispeáint ag aontaí idirnáisiúnta nó misin trádála ardleibhéil a chur i gcrích a mbíonn baint ag an gCoimisinéir Talmhaíochta agus Forbartha Tuaithe leo.

Is é EUR 50 milliún atá sa bhuiséad bliantúil le haghaidh an bheartais faisnéise agus cur chun cinn talmhaíochta.

Thaispeáin an beartas faisnéise agus cur chun cinn torthaí dearfacha chun feasacht a ardú maidir le táirgí cáilíochta agus le híomhá an Aontais Eorpaigh, ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha araon. Chuir sé tomhaltas táirgí talmhaíochta Eorpacha chun cinn freisin. Mar sin féin, is féidir ceachtanna a fhoghlaim ón taithí a fuarthas ó chur chun feidhme an bheartais sin, agus ó na haighneachtaí a chuir geallsealbhóirí isteach don pháipéar uaine agus meastóireachtaí seachtracha na scéime. Léiríonn siad deacrachtaí agus baic sa chur chun feidhme: an dearcadh gur míchuí an cur chun cinn cineálach i dtríú tíortha; straitéis a bhfuil tosaíochtaí soiléire aici a bheith in easnamh; tarraingteacht theoranta na gclár iltíre; bainistíocht chasta na scéime; agus an easpa táscairí coiteanna chun éifeachtacht an bheartais cur chun cinn a thomhas. Ní mór dul i ngleic leis na fadhbanna sin.

3. Cuspóirí

Tá a lán dúshlán de chineálacha éagsúla roimh thalmhaíocht na hEorpa: dúshláin eacnamaíocha (luaineacht praghsanna, moilliú ar fhás tháirgiúlacht na bhfachtóirí, meath ar sciar na talmhaíochta sa slabhra bia); dúshláin chomhshaoil agus aeráide (talmhaíocht inbhuanaithe a chothabháil agus a chur chun cinn, laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa); agus dúshláin shóisialta (rannpháirtíocht i ngeilleagar na tuaithe agus cothroime idir chríocha). Glacfar cur chuige cuimsitheach agus an CBT á athchóirú chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin uile.

Mar ionstraim de chuid an CBT, ní mór do bheartas cur chun cinn na dtáirgí talmhaíochta cuspóirí ‘An CBT i dtreo 2020’ a shaothrú chomh maith, agus go háirithe an cuspóir iomaíochas na hearnála a mhéadú, ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha araon. Tá sé sin le baint amach trí:

– Margaí nua le haghaidh táirgí talmhaíochta Eorpacha ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha a fhorbairt agus a oscailt;

– Feasacht na dtomhaltóirí faoi cháilíocht na dtáirgí talmhaíochta Eorpacha a mhéadú;

– Feabhas a chur ar éifeachtúlacht agus éifeachtacht an bheartais cur chun cinn.

4. cásanna beartais

Forbraíodh trí chás beartais mar roghanna malartacha ar an mbeartas atá ann. Eascraíonn siad sin as gnéithe sainiúla a tháinig chun cinn sa díospóireacht phoiblí agus sna seasaimh a ghlac páirtithe leasmhara éagsúla: an margadh/na margaí ar a bhfuiltear ag díriú; straitéis Eorpach don chur chun cinn a bheith ann nó gan a bheith ann; agus rialacha maidir le feiceálacht na mbrandaí príobháideacha agus tionscnamh na dtáirgí a lua.

Ceapadh na cásanna seo a leanas don mheasúnú iarmharta agus chun fónamh don phróiseas cinnteoireachta:

– Is éard atá sa chás ‘status quo feabhsaithe’, oiriúnú teoranta ar an mbeartas cur chun cinn atá ann faoi láthair. Aithnítear ann luach an bheartais cur chun cinn agus tugtar aghaidh ar easnaimh chun an beartas a dhéanamh níos simplí, inrochtana, lena chur ar chumas níos mó tairbhithe a bheith rannpháirteach (go háirithe eagraíochtaí táirgeoirí) agus chun cabhrú leo le tacaíocht theicniúil leordhóthanach.

– Is mó atá sa chás ‘spriocdhírithe’ ná i gcás an ‘status quo feabhsaithe’. Chuirfeadh sé gníomhaíochtaí cur chun cinn spriocdhírithe chun feidhme ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha. Bheadh an straitéis bunaithe ar dhlúthfhaireachán ar threochtaí margaidh agus comhaontuithe saorthrádála a idirbheartú, agus cheadódh sé cláir cur chun cinn a dhíriú ar mhargaí, daonraí, táirgí nó ar earnálacha ar leith. Ba chuspóir don chás sin chomh maith comhar idir oibreoirí ó Bhallstáit éagsúla a mhéadú, rud a d'éascódh bainistíocht na gclár iltíre go díreach don Choimisiún. B’fhairsinge liosta na dtáirgí agus na dtéamaí incháilithe sa chás seo. Ar deireadh, sa chás seo, faoi choinníollacha ar leith, mholfaí go gceadófaí tagairtí do thionscnamh na dtáirgí agus do bhrandaí príobháideacha mar chuid de theachtaireacht cineálach a chur in iúl.

– Is ionann leibhéal uaillmhéine an cháis ‘tríú tíortha go heisiach’ agus an cás ‘spriocdhírithe’, ach teorannaíonn sé do mhargaí tríú tíortha amháin é. Sa chás seo lárófar an bainistiú sa Choimisiún agus cuirfear gníomhartha chun feidhme i gcomhréir le straitéis roghnúcháin. Cuimseofar na hathruithe atá leagtha amach faoi chás an ‘status quo feabhsaithe’ sa chás seo. Ina theannta sin, seachas cur chun cinn cineálach, beidh gníomhaíochtaí tráchtála do bhrandaí príobháideacha aonair incháilithe freisin faoin mbeartas cur chun cinn agus, b’fhéidir, liosta breise táirgí agus téamaí incháilithe.

5. Measúnú ar thionchair na gcásanna beartais

5.1. An Cás ‘Gan aon bheartas’

Léirítear i staidéir agus i dtuarascálacha meastóireachta, lena n-áirítear tuarascáil 2009 ón gCúirt Iniúchóirí, go mbíonn ról dearfach ag an mbeartas cur chun cinn Eorpach, bíodh gur deacair sin a thomhas, agus ar deireadh thiar tugann sé luach saothair d’fheirmeoirí na hEorpa as na hiarrachtaí a dhéanann siad táirgeadh i gcomhréir le caighdeáin arda an CBT. Dá dtréigfí an beartas sin, laghdófaí an t‑ionchas luach méadaithe a bheith ar tháirgí talmhaíochta na hEorpa agus dá bhrí sin, chaillfí breisluach don AE, i sciar den mhargadh agus in íomhá araon. D’fhéadfadh sé a bheith mar thoradh air freisin go ndéanfaí an táirgeadh a chomhchruinniú nó a dhiansaothrú, agus táirgí talmhaíochta a homaiginiú.

5.2. An cás ‘status quo feabhsaithe’

Ó thaobh an gheilleagair de, má leathnaítear rochtain ar an scéim chuig eagraíochtaí táirgeoirí, ba cheart go gcuirfí ar chumas na dtáirgeoirí úsáid níos fearr a bhaint as na cláir faisnéise agus cur chun cinn. Mar thoradh air sin, spreagann an cás seo oibriú éifeachtach na hearnála talmhaíochta, cuireann sé le hiomaíochas, agus baineann sé amach barainneachtaí mórscála agus fás araon.

Ardóidh an méadú ar líon na dtionscnamh próifíl an Choimisiúin ag aontaí idirnáisiúnta, rud a rachaidh chun tairbhe na bhfiontar beag agus meánmhéide (FBManna) a ghlacann páirt iontu don chuid is mó. Ba cheart go bhfeabhsódh tacaíocht theicniúil dearadh na gclár cur chun cinn, lena n-áirítear cláir iltíre, rud a dhéanfadh an margadh inmheánach níos dinimiciúla.

Ón taobh sóisialta, má spreagtar bunú eagraíochtaí táirgeoirí, ba cheart go neartódh sé an earnáil talmhaíochta agus go bhfeabhsódh sé dálaí sóisialta i gceantair thuaithe.

5.3. An cás ‘spriocdhírithe’

Ó thaobh an gheilleagair de, fágfaidh straitéis cur chun cinn Eorpach go bhféadfar díriú ar ghníomhartha ar tháirgí, téamaí agus margaí ar leith, rud a uasmhéadóidh an toradh ar infheistíocht sa bheartas faisnéise agus cur chun cinn. Gníomhaíochtaí cumarsáide a ghabhfaidh le gníomhartha cur chun cinn, méadóidh siad feiceálacht an Aontais Eorpaigh agus ba cheart go spreagfaidís éileamh ar tháirgí talmhaíochta na hEorpa mar gheall ar a gcaighdeáin agus a modhanna táirgeachta arda. Is sócmhainn thábhachtach í infheictheacht na mbrandaí príobháideacha chun an ceannach iarbhír a spreagadh, agus ba cheart go bhfeabhsódh sí iomaíochas tháirgí talmhaíochta na hEorpa agus go rachadh sí chun tairbhe na FBManna, go háirithe toisc go mbainfidh siadsan tairbhe as rochtain tosaíochta ar an scéim. Éascófar méaduithe iomaíochais freisin trí liosta na dtáirgí incháilithe a leathnú. Threiseodh gníomhaíochtaí an cháis seo onnmhairí táirgí talmhaíochta an AE. Athruithe ar bhainistiú na gclár iltíre, ba cheart go gcuirfidís lena líon agus go mbeadh barainneachtaí scála suntasacha agus comhroinnt taithí mar thoradh orthu.

Ón taobh sóisialta de, cuirfidh an cás seo le caomhnú - nó fiú le méadú - fostaíochta san earnáil agraibhia, mar fhreagra ar an bhfás onnmhairithe a bhfuil súil leis ón straitéis. Ina theannta sin, éascóidh an straitéis cur chun cinn na dtáirgí atá aitheanta ag córais cháilíochta na hEorpa agus a bhaineann le réigiúin tionscnaimh agus le traidisiúin na hEorpa, rud a chuideoidh le hoidhreacht chultúrtha na hEorpa a phoibliú agus a chaomhnú. Ba cheart go mbeadh tionchar dearfach ann tionscnaimh na dtáirgí a chur chun cinn, ní hamháin le haghaidh na réigiún nó na mBallstát lena mbaineann, ach freisin don Aontas Eorpach ina iomláine, mar tabharfaidh sé a íomhá agus a chuid traidisiún chuig an bhfeachtas. Mar fhocal scoir, d’fhéadfaí téamaí a bhaineann le folláine na dtomhaltóirí agus le haiste bia sláintiúil a chur chun cinn tríd an straitéis.

Ó thaobh an chomhshaoil de, aibhseoidh an straités na saintréithe sin den CBT a bhaineann le táirgeadh inbhuanaithe, agus cuirfidh sé sin le luach na n-iarrachtaí a dhéanann táirgeoirí na hEorpa agus spreagfaidh sé forbairt talmhaíochta atá fabhrach don chomhshaol.

5.4. An cás ‘tríú tíortha go heisiach’

I bhfianaise acmhainneacht fáis na n-onnmhairithe, tugtar tosaíocht sa chás seo d’iomaíochas méadaithe na hearnála talmhaíochta. Cuirfidh infheictheacht na mbrandaí tráchtála agus tionscnamh na dtáirgí onnmhairithe chun cinn. Mar sin féin, d’fhonn teorainn a chur leis an riosca brabúis amhantair do chuideachtaí príobháideacha agus le haon ionadú ar thionscnaíocht phríobháideach agus infheistíocht, ba cheart critéir cháilitheachta ar leith a chur i bhfeidhm. Os a choinne sin, beidh tionchar ar thomhaltóirí Eorpacha ag an easpa faisnéise agus an easpa gníomhartha cur chun cinn a dhíríonn ar an margadh inmheánach: fágfar aon fhaisnéis chineálach maidir le táirgí talmhaíochta, modhanna táirgthe nó bia sláintiúil faoi thionscnamh na mBallstát nó eagraíochtaí gairmiúla, agus ní gá gurb í sin an chéad tosaíocht dóibh.

Ó thaobh an chomhshaoil de, spreagfaidh gníomhaíochtaí ceannach agus tomhailt táirgí talmhaíochta Eorpacha i dtríú tíortha, táirgí a gcomhlíonann a modhanna táirgthe ceanglais uaillmhianacha comhshaoil an CBT. Spreagann sé sin táirgeadh talmhaíochta inbhuanaithe. Mar sin féin, ní dhíreofaí sna gníomhaíochtaí sin ar thomhaltóirí na hEorpa a thuilleadh, agus is lú a bheidh siad ar an eolas faoi na ceanglais comhshaoil a mbíonn ar fheirmeoirí na hEorpa a urramú, rud a d’fhéadfadh ina dhiaidh sin an nasc idir an talmhaíocht agus an comhshaol a lagú.

5.5. Ualach riaracháin

Líon méadaithe na dtairbhithe féideartha i ngach cás, méadóidh sé an t-ualach oibre agus cláir faisnéise agus cur chun cinn á roghnú. Fairis sin, méadóidh tacaíocht theicniúil agus forbairt tionscnamh tascanna bainistíochta díreacha don Choimisiún. Mar sin féin, beidh coigiltis i gcomparáid leis an ualach riaracháin atá ann faoi láthair mar thoradh ar fheabhsú an nós imeachta roghnúcháin.

Ina theannta sin, sna cásanna ‘spriocdhírithe’ agus ‘tríú tíortha go heisiach’, d’fhéadfadh tarraingteacht bhreise na scéime agus tógáil ar thorthaí an bheartais cur chun cinn méadú ar an ualach oibre le haghaidh na n-údarás náisiúnta agus seirbhísí an Choimisiúin. B’fhéidir go mbeadh méadú mór ar líon na ngníomhaíochtaí a bheadh le bainistiú go lárnach ag an gCoimisiún, go háirithe do chláir iltíre. Tá staidéar leanúnach ar siúl lena scrúdú an bhféadfaí cuid de na tascanna sin a tharmligean chuig gníomhaireacht feidhmiúcháin.

Ar deireadh, beidh mar thoradh ar bhainistiú feabhsaithe na gclár iltíre, mar atá beartaithe sna cásanna ‘spriocdhírithe’ agus sna cásanna ‘tríú tíortha go heisiach’, laghdú suntasach ar an ualach riaracháin le haghaidh eagraíochtaí gairmiúla i gcomparáid leis an staid reatha.

5.6. Gné idirnáisiúnta

Cuireann an beartas cur chun cinn Eorpach íomhá agus cáilíocht tháirgí talmhaíochta na hEorpa chun cinn laistigh den AE agus i dtríú tíortha. Tá sé i gcomhréir leis an gComhaontú WTO um Thalmhaíocht agus ag luí le rialacha an WTO. Níl aon cheann de na forálacha atá molta sna cásanna éagsúla a bhfuil tionchar acu ar aicmiú na mbeart cur chun cinn i bhfógraí don WTO faoi chaiteachas talmhaíochta na hEorpa.

5.7. Meastóireacht ar an acmhainneacht le haghaidh simpliú

Forálann na cásanna éagsúla do bhreis simplithe i mbainistiú an bheartais; is é an cás 'tríú tíortha go heisiach' is mó a bhaineann simpliú amach. Cuimsíonn sé roghnú aonchéime nach dtarlóidh ach uair amháin sa bhliain (rud atá i bpáirt ag gach cás) agus bainistiú simplithe na gclár iltíre mar beidh aonáin ag plé go díreach leis an gCoimisiún (is amhlaidh a bheidh sa chás ‘spriocdhírithe’ freisin). Toisc nach ndíreoidh an cás seo ach ar thríú tíortha, seachnóidh sé deacrachtaí féideartha i léirmhíniú agus i gcur chun feidhme na scéime, deacrachtaí a d’fhéadfadh teacht chun cinn dá mba rud é go raibh rialacha éagsúla don mhargadh inmheánach agus do thríú tíortha.

6. COMPARÁID na gcásanna i LEITH CUSPÓIRÍ AGUS A dTIONCHAR

Is é is aidhm do gach ceann de na trí chás earnáil talmhaíochta na hEorpa a dhéanamh níos iomaíche. Chuige sin beidh sé riachtanach feasacht faoi cháilíocht na dtáirgí talmhaíochta Eorpach a ardú. Tá achoimre ar a gcuid tionchar eacnamaíoch, sóisialta agus comhshaoil sa tábla thíos.

|| || An cás ‘status quo feabhsaithe’ || An cás ‘spriocdhírithe’ || An cás ‘tríú tíortha go heisiach’

Eacnamaíoch || Iomaíochas eacnamaíoch na hearnála talmhaíochta || + || +++ || ++

FBManna || + || ++ || +++

Tomhaltóirí na hEorpa || 0 || ++ || --

Réigiúin || + || +++ || ++

Feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh || 0 || ++ || +

Sóisialta || Fostaíocht || + || ++ || ++

Cultúr, Oidhreacht || + || +++ || ++

Folláine na dtomhaltóirí Eorpacha || 0 || + || -

Comhshaol || Táirgeadh inbhuanaithe || 0 || ++ || +

Simpliú || + || ++ || +++

Ba cheart go mbeadh tionchar beag ach suntasach dearfach i ngach réimse mar thoradh ar bhainistiú níos fearr faoi chás an ‘status quo feabhsaithe’. Dá gcoimeádfaí an treocht atá ann faoi láthair, leanfadh torthaí luachmhara de bheith ag gach clár ar leith. Mar sin féin, beidh an easpa cur chuige domhanda ag baint faoi chomhtháthú an bheartais ar fad, agus beidh baol ann faillí a dhéanamh i ndeiseanna in earnálacha ar leith margaí, go háirithe i dtríú tíortha. D’fhéadfadh an tacaíocht theicniúil nua treisiú le caidreamh idir thairbhithe agus cabhrú leo a comhpháirtithe a aimsiú chun cláir iltíre a chur chun feidhme. Mar sin féin, ní thugann an cás seo aghaidh ar shaincheisteanna bainistíochta arna dtarraingt anuas ag cláir iltíre, cláir a fhanfaidh faoi bhainistíocht chomhpháirteach an Choimisiúin agus na mBallstát.

Ar an taobh eile den speictream, saothraíonn an cás ‘tríú tíortha go heisiach’ cur chuige níos treise agus níos tráchtálaí trí bhearta cur chun cinn a theorannú go margaí tríú tíortha agus trí úsáid níos uaillmhianaí a bhaint as brandaí príobháideacha agus tionscnaimh. Bheadh tionchair shuntasacha eacnamaíocha mar thoradh ar an gcás seo, go háirithe maidir leis na FBManna a gceadófaí dóibh a gcuid brandaí féin a lua i ngníomhartha cur chun cinn. Mar sin féin, ní shásaíonn sé riachtanais faisnéise an tomhaltóra Eorpaigh. Ar deireadh, rachaidh an easpa gníomhartha cur chun cinn ar an margadh inmheánach i bhfeidhm ar iompar ceannaigh na dtomhaltóirí Eorpacha.

Cuireann an cás 'spriocdhírithe' san áireamh riachtanais na margaí inmheánacha agus seachtracha araon. Bheadh straitéis cur chun cinn domhanda talmhaíochta éifeachtach agus thabharfadh sé aghaidh ar dheiseanna eacnamaíocha i dtríú tíortha agus riachtanais faisnéise ar an margadh inmheánach araon. Ní bheadh cur chun cinn cineálach ina bhuntáiste eacnamaíoch don agra-ghnó go príomha. Mar sin féin, in ábhar poiblíochta do thomhaltóirí a chuirfí ar fáil faoin gcás seo, thabharfaí feiceálacht do bhrandaí príobháideacha agus do thionscnamh na dtáirgí, rud a dhéanfadh é sin a fhritháireamh go páirteach.

Ghinfeadh na cásanna 'spriocdhírithe' agus 'tríú tíortha go heisiach' níos mó clár iltíre, rud a mhéadódh breisluach na hEorpa. Léiríonn an anailís, áfach, nach féidir ualach méadaithe riaracháin - go pointe áirithe - a sheachaint.

I ndáil leis an mbuiséad, saineofar acmhainní airgeadais an bheartais nua laistigh de theorainneacha an chreata airgeadais ilbhliantúil nua do 2014-2020. Gan dochar d'infhaighteacht acmhainní den sórt sin, is é an cás 'spriocdhírithe' is mó a d'éileodh acmhainní ar bhuiséad an AE. Leanann sé sin ón bhfonn fanacht uaillmhianach le gníomhaíochtaí a fhorbairt i margaí tríú tíortha agus ón méadú suntasach ar chláir iltíre.

B'ionann an buiséad le haghaidh an cháis 'tríú tíortha go heisiach' agus leath an cháis 'spriocdhírithe', ag glacadh leis go roinnfear caiteachas ar an dara ceann go cothrom idir na margaí tríú tíortha agus na margaí inmheánacha. Fiú más lú an costas atá ar an gcás 'tríú tíortha go heisiach', tá an dá chás coibhéiseach maidir le héifeachtacht costais. Is léir nach féidir le cás na 'tríú tíortha go heisiach' dul i ngleic ar bhealach leordhóthanach le hionchais na dtomhaltóirí Eorpacha; os a choinne sin, d'ardódh an cás 'spriocdhírithe' feasacht faoi cháilíocht na dtáirgí talmhaíochta Eorpacha ar an margadh inmheánach, rud a mhéadódh an t-éileamh agus a spreagfadh táirgeadh inbhuanaithe.

D'uasmhéadódh an cás 'spriocdhírithe' breisluach an AE trí cháilíocht na dtáirgí talmhaíochta Eorpacha a chur chun cinn níos fearr agus feasacht tomhaltóirí a ardú ar fud an AE, trí aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna trasteorann tábhachtacha a bhaineann le cláir iltíre a bhainistiú, agus trí mhalartú dea-chleachtas i measc na mBallstát a neartú.

Déanann an tábla seo a leanas cumas gach ceann de na trí chás chun freastal ar shainchuspóirí an athchóirithe a mheas:

|| An cás 'status quo feabhsaithe' || An cás 'spriocdhírithe' || An cás 'tríú tíortha go heisiach'

Feasacht faoi cháilíocht na dtáirgí talmhaíochta Eorpacha || ++ || +++ || +

Margaí nua a fhorbairt agus a oscailt ar an margadh inmheánach agus i dtríú tíortha || + || +++ || ++

Éifeachtacht agus éifeachtúlacht || + || ++ || ++

Breisluach an AE || + || +++ || ++

Dealraíonn sé nach leor mar atá an cás 'status quo feabhsaithe' dírithe ar ghníomhaíochtaí lena mbaineann breisluach ard don Aontas Eorpach, agus is cosúil go bhfuil an cás 'tríú tíortha go heisiach' róchontúirteach i bhfianaise leibhéal íseal an eolais faoi tháirgí talmhaíochta san Eoraip. Tugann an cás 'spriocdhírithe' an chothromaíocht cheart chun an beartas cur chun cinn talmhaíochta a iompú go comhleanúnach ina bheartas a bheidh níos spriocdhírithe ar riachtanais na hearnála agus na margaí talmhaíochta, agus freisin ar leibhéal feasachta na dtomhaltóirí maidir le raon leathan táirgí talmhaíochta.

Is fearr a cheadóidh an cás 'spriocdhírithe' don earnáil talmhaíochta na brúnna ar a cumas iomaíochais a fhreagairt; rachaidh bearta spriocdhírithe i dtríú tíortha i ngleic leis an dian-iomaíocht ó thíortha eile. Straitéis chuimsitheach chun gníomhaíochtaí faisnéise ar an margadh inmheánach a fheabhsú, lena n-áirítear dianfhaireachán ar threochtaí margaidh, a thabharfaidh aghaidh ar an easpa feasachta faoi cháilíocht tháirgí an AE. An meall mór ar deireadh, ar na margaí inmheánach agus seachtracha araon, rachaidh an cás seo i ngleic leis na brúnna méadaithe costais ar gheilleagar feirmeoireachta an AE agus cabhróidh sé chun éagsúlacht táirgthe agus comhshaoil thalmhaíocht an AE, agus dhomhan na tuaithe, a chaomhnú[6].

7. Faireachán agus meastóireacht

Déantar measúnú ar thionchair gach cláir faisnéise aonair agus cur chun cinn go córasach inniu, ag baint úsáide as táscairí agus cuspóirí arna mbunú ag an eagraíocht a mhol agus arna meas trí sheirbhísí an Choimisiúin agus an clár á fhormheas acu. Mar sin féin, ceal straitéise foriomláine, is deacair torthaí na meastóireachtaí sin a chomhiomlánú ar leibhéal leathan an bheartais cur chun cinn.

Beidh sé tábhachtach amach anseo faireachán agus meastóireacht a neartú ar an mbeartas Eorpach um tháirgí talmhaíochta a chur chun cinn. Ba cheart don chóras faireacháin agus meastóireachta an cur chuige straitéiseach treisithe a léiriú níos fearr freisin. Dá bhrí sin, ba cheart táscairí coiteanna arna mbunú ar chuspóirí agus tosaíochtaí a chur chun feidhme d’fhonn úsáid na meastóireachta sa phróiseas roghnúcháin clár a éascú.

Ba cheart an córas faireacháin agus meastóireachta don bheartas cur chun cinn talmhaíochta a nascadh leis an gcreat coiteann faireacháin agus meastóireachta le haghaidh an CBT, mar a moladh sa togra leasaithe maidir le maoiniú, bainistiú agus faireachán a dhéanamh ar an CBT [7]. Chun na críche sin, tá an tsraith táscairí seo a leanas á moladh:

· Táscairí tionchair a bheidh nasctha leis an gcuspóir ginearálta;

· Comhardú na trádála talmhaíochta

· Ioncam fachtóra talmhaíochta

· Táscairí toraidh a bheidh nasctha le cuspóirí ar leith;

· Onnmhairí talmhaíochta an AE

· Luach na táirgeachta faoi scéimeanna cáilíochta an AE

· Feasacht na dtomhaltóirí faoi cháilíocht na dtáirgí talmhaíochta Eorpacha

· Táscairí táirgeachta a bheidh nasctha le bearta éagsúla an bheartais cur chun cinn

· Líon na gclár ar an margadh inmheánach agus i margaí tríú tíortha

· Líon na dtairbhithe nua

· Líon na gclár iltíre

[1] Féach an measúnú tionchair ar CBT i dtreo 2020 (SEC (2011) 1154 leagan deireanach/2).

[2] COM(2011) 436 final.

[3] Teachtaireacht i ndáil le bearta maidir le cur chun cinn agus soláthar faisnéise do tháirgí talmhaíochta: straitéis bhreisluach Eorpach atreisithe chun blasanna na hEorpa a chur chun cinn (2012/148).

[4] Féach mar shampla i mí Aibreáin 2012 an tionscnamh le cumann nua a chruthú i SAM: CCFN – an Cuibhreannas um Ainmneacha Coiteanna Bia - tionscnamh idirnáisiúnta chun an ceart a chaomhnú chun ainmneacha cineálacha bia a úsáid.

[5] STFC – sonrúchán tionscnaimh faoi chosaint; TGFC – tásc geografach faoi chosaint

[6] Féach staidéar Scenar 2020, a léiríonn tionchair dhiúltacha an cháis gan aon CBT http://ec.europa.eu/agriculture/agrista/2006/scenar2020/final_report/scenar2020final.pdf.

[7] Féach Airteagal 110 de COM(2011) 628 final/2.