AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,6.6.2018 COM(2018) 438 final 2018/0228(COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa agus lena n

x001e

aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 283/2014 (Téacs atá ábhartha maidir le LEE) {SEC(2018) 292 final}

{SWD(2018) 312 final}

{SWD(2018) 313 final}



MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN 1.COMHTHÉACS AN TOGRA Is é is aidhm don togra seo an bunús dlí don tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE) a bhunú don tréimhse tar éis 2020. Foráiltear leis gurb é an 1 Eanáir 2021 an dáta teacht i bhfeidhm agus tá sé á chur i láthair le haghaidh Aontas ina mbeidh 27 mBallstát, i gcomhréir leis an bhfógra ón Ríocht Aontaithe go bhfuil sé beartaithe aici tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as Euratom ar bhonn Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, fógra a fuair Comhairle na hEorpa an 29 Márta 2017. •Forais agus cuspóirí an togra Thíolaic an Coimisiún togra an 2 Bealtaine 2018 a thogra maidir leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil tar éis 2020, inar cuireadh san áireamh EUR 42,265 milliún don tSaoráid um Chónascadh na hEorpa. Chun cruthú post a spreagadh agus fás cliste, inbhuanaithe agus uilechuimsitheach a bhaint amach, tá bonneagar ardfheidhmíochta atá cothrom le dáta de dhíth ar an Aontas chun an tAontas agus a réigiúin uile a nascadh agus a chomhtháthú in earnáil an iompair, in earnáil na teileachumarsáide agus in earnáil an fhuinnimh. Tá na naisc sin ríthábhachtach i dtaca le saorghluaiseacht daoine, earraí, caipitil agus seirbhísí. Déanann na gréasáin thras-Eorpacha naisc thrasteorann a éascú agus comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a chothú, chomh maith le cur le geilleagar margaidh shóisialta níos iomaíche agus an tathrú aeráide a chomhrac. Is é an fhís ná go rachadh an Eoraip i dtreo gan aon bhás eile, gan aon astaíochtaí, agus soghluaisteacht gan aon pháipéar, le bheith ina cheannaire domhanda maidir le fuinneamh in-athnuaite agus a bheith ar thús cadhnaíochta a fhad a bhaineann leis an ngeilleagar digiteach. A bhuí le bonneagar atá nua-aimseartha, glan, inbhuanaithe, cuimsitheach, sábháilte agus slán cuirfear sochair inbhraite ar fáil do shaoránaigh agus do ghnólachtaí na hEorpa, ionas gur féidir leo taisteal, earraí a loingsiú, agus rochtain a bheith acu ar fhuinneamh agus ar sheirbhísí digiteacha d’ardchaighdeán ar bhealach éifeachtúil. Chuige sin, tacaíonn an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa le hinfheistíocht i mbonneagar iompair, fuinnimh agus digiteach trí na gréasáin thras-Eorpacha a fhorbairt (TEN). Sa tréimhse 2021-2027, tá sé beartaithe freisin go gcuirfeadh sé le comhar trasteorann maidir le giniúint fuinnimh in-athnuaite chun cinn freisin. Díríonn an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa ar na tionscadail ag a bhfuil an breisluach Eorpach is airde, agus ar na hinfheistíochtaí i dtreo tionscadal a bhfuil tionchar trasteorann acu agus córais agus seirbhísí idir-inoibritheacha uile-Eorpacha, a bhfuil an leanúnachas maidir le maoiniú ina leith tar éis 2020 ríthábhachtach. Lena modus operandi éifeachtúil, tugann SCE aghaidh ar theipeanna margaidh agus cabhraíonn sé le hinfheistíocht bhreise ó fhoinsí eile a ghiaráil, go háirithe ón earnáil phríobháideach, ar bhonn sineirgíochta agus i gcomhlántacht le InvestEU agus cláir eile de chuid an Aontais. Tá an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa “ceaptha infheistíocht a chothú sna gréasáin thras-Eorpacha. Tá na gréasáin trasteorann agus na comhar trasteorann sin ríthábhachtach ní hamháin d’fheidhmiú an mhargaidh aonair, ach tá siad straitéiseach chomh maith chun an tAontas Fuinnimh agus an Margadh Aonair Digiteach a chur chun feidhme agus modhanna iompair inbhuanaithe a fhorbairt. Gan idirghabháil ón Aontas, níl aon dreasacht leordhóthanach ann d’oibreoirí príobháideacha agus d’údaráis náisiúnta infheistíocht a dhéanamh i dtionscadail bhonneagair trasteorann . I bhfianaise a thábhachtaí atá sé dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir le gealltanais an Aontais maidir leis an Athrú Aeráide a chur chun feidhme, chomh maith leis an tiomantas do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, leagan togra an Choimisiúin do Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 sprioc níos uaillmhianaí síos le haghaidh príomhshruthú aeráide i ngach clár AE, maille le sprioc foriomlán 25 % de chaiteachas AE a bheith ag rannchuidiú le cuspóirí aeráide. Táthar ag súil go gcuirfidh an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa go mór chun an sprioc sin a bhaint amach, agus sprioc go mbeadh 60 % dá imchlúdach ag rannchuidiú le cuspóirí aeráide. Déanfar rannchuidiú an Chláir seo le gnóthú an chuspóra fhoriomlán sin a rianú le córas marcóirí aeráide de chuid an Aontais ar leibhéal iomchuí imdhealaithe, lena náirítear modheolaíochtaí níos cruinne a úsáid má tá fáil orthu. Leanfaidh an Coimisiún den fhaisnéis a chur i láthair go bliantúil i dtéarmaí leithreasuithe faoi chomhair gealltanas i gcomhthéacs an dréachtbhuiséid bhliantúil. Chun gur fusa lánleas a bhaint as poitéinseal an chláir rannchuidiú le cuspóirí aeráide, féachfaidh an Coimisiún le gníomhaíochtaí ábhartha a shainaithint i rith phróisis ullmhúcháin, cur chun feidhme, athbhreithnithe agus meastóireachta an chláir. Na riachtanais a bheidh ann amach anseo dícharbónú agus digitiú a dhéanamh ar gheilleagar an Aontais, fágann siad go mbeidh cóineasú níos mó ar an earnáil iompair, an earnáil fuinnimh agus an earnáil dhigiteach. Ba cheart, dá bhrí sin, go mbainfí leas iomlán as sineirgíochtaí idir na trí earnáil, agus éifeachtacht agus éifeachtúlacht thacaíocht an Aontais a uasmhéadú. I measc na samplaí de réimsí sineirgíochta, tá soghluaisteacht nasctha agus uathrialach, soghluaisteacht ghlan bunaithe ar bhreoslaí malartacha, stóráil fuinnimh agus eangacha cliste. D’fhonn tionscadail a chuimsíonn níos mó ná earnáil amháin a chur chun cinn, beidh deis ann an ráta cómhaoinithe is airde atá ag na hearnálacha lena mbaineann a chur i bhfeidhm. Ina theannta sin, beidh gach earnáil in ann glacadh le costais choimhdeacha a bhaineann le hearnáil eile a mar chostais incháilithe, mar shampla giniúint fuinnimh in-athnuaite laistigh de thionscadal iompair. D’fhonn tograí trasearnála a dhreasú agus a chur in ord tosaíochta, déanfar gné sineirgíochta na gníomhaíochta atá beartaithe a mheas faoi na critéir dámhachtana. Cuirfear sineirgíochtaí chun feidhme trí chomhchláir oibre agus trí chómhaoiniú a bhfuil baint ag na hearnálacha ábhartha leo. I gcás iompair, tá sé d’aidhm ag an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa rannchuidiú chun an dá shraith de TEN-T a chur i gcrích: an cnámh droma straitéiseach (i.e. an croíghréasán) faoi 2030 agus an tsraith níos fairsinge (i.e. an gréasán cuimsitheach) faoi 2050. Lena chois sin, tacaíonn sé le húsáid córas Eorpach um bainistiú tráchta, go háirithe maidir le haeriompar agus ar iarnróid, agus cuidítear le haistriú an Aontais chuig soghluaisteacht atá cliste, inbhuanaithe, cuimsitheach, sábháilte agus slán (e.g. gréasán Eorpach de bhonneagar luchtaithe le haghaidh breoslaí malartacha a bhunú, mar shampla). Meastar go gcruthófar 7.5 milliún post in aghaidh na bliana idir 2017 agus 2030 chun an croíghréasán TEN-T a chur i gcrích faoi 2030 agus go mbeidh méadú 1.6 % ar olltáirgeacht intíre (OTI) an Aontais in 2030. Ina theannta sin, tar éis Theachtaireacht Chomhpháirteach na Samhna 2017 maidir leis an tsoghluaisteacht mhíleata a fheabhsú san Aontas Eorpach agus Phlean Gníomhaíochta maidir leis an tSoghluaisteacht Mhíleata a ghlac an Coimisiún agus Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála an 28 Márta 2018, ba cheart cistiú ón Aontas chun tionscadail iompair déúsáide shibhialta/mhíleata a chur chun feidhme trí SCE. I dtaca le fuinneamh, táthar ag díriú ar na gréasáin fuinnimh thras-Eorpacha a chríochnú trí thionscadail leasa choitinn a fhorbairt maidir leis an margadh inmheánach fuinnimh a chomhtháthú tuilleadh agus le hidir-inoibritheacht na ngréasán thar theorainneacha agus earnálacha; forbairt inbhuanaithe trí dhícharbónú a chumasú, go háirithe trí fhoinsí fuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú; agus slándáil an tsoláthair inter alia trí an mbonneagar a dhéanamh níos cliste agus a dhigitiú. Cuidíonn sé freisin le cuspóirí Chomhaontú Pháras maidir leis an Athrú Aeráide, chomh maith le cuspóirí fuinnimh agus aeráide 2030 agus cuspóirí fadtéarmacha dícharbónaithe, a bhaint amach ar bhealach costéifeachtach trí fhuinneamh in-athnuaite a chomhtháthú trí bhonneagar iomchuí a fhorbairt agus trí thacú le líon teoranta tionscadal trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite. San earnáil dhigiteach, leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, is féidir le saoránaigh, gnólachtaí agus riaracháin phoiblí an leas is mó is féidir a bhaint as an Margadh Aonair Digiteach. Tacaíonn úsáid líonraí digiteacha ard-acmhainneachta ina bhfuil leibhéal ard slándála le gach seirbhís nuálach dhigiteach, lena náirítear soghluaisteacht cheangailte agus seirbhísí eile a bhaineann le leas an phobail. Ina theannta sin, cuidíonn sé chun a áirithiú go mbeidh naisc leathanbhanda atá dírithe ar an todhchaí (1 Gbit/soicind) ag na príomhspreagthóirí socheacnamaíocha ar fad amhail scoileanna, ospidéil, moil iompair, príomhsholáthraithe seirbhísí poiblí agus fiontair dhlúthdhigiteacha faoi 2025. Cuireann sé le nascacht fhoriomlán leis an Idirlíon na gcríoch Eorpach uile, lena náirítear na réigiúin is forimeallaí. •Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana sa réimse beartais Is é cuspóir ginearálta SCE tacú le cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach san earnáil iompair, san earnáil fuinnimh agus sa earnáil dhigiteach, ó thaobh na ngréasán tras-Eorpach, trí infheistíochtaí i dtionscadail leasa choitinn a chumasú nó a luathú, agus chun tacú le comhar trasteorann ar ghiniúint fuinnimh in-athnuaite. Beidh sé d’aidhm aige an tairbhe is fearr a bhaint as sineirgíochtaí idir na hearnálacha a chumhdaítear leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa agus le cláir eile an Aontais.

In earnáil an iompair, rannchuidíonn an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa le cuspóirí fadtéarmacha an Aontais Eorpaigh i dtaca le croíghréasán TEN-T a chur i gcrích faoi 2030 agus dul chun cinn a dhéanamh chun an gréasán cuimsitheach TEN-T a chur i gcrích faoi 2050. Ar áireamh sa mhéid sin tá an taistriú i dtreo soghluaisteacht ghlan , iomaíoch agus nasctha, SESAR agus an Córas Eorpach um Bainistiú Tráchta Iarnróid (ERTMS) a chur in úsáid agus an taistriú ísealcharbóin trí bhonneagar nuálach lena náirítear cnámh droma bonneagair an Aontais faoi 2025. In earnáil an fhuinnimh, rannchuidíonn SCE le cur i gcrích na gconairí agus le réimsí téamacha, i gcomhréir le cuspóirí “Fuinneamh Glan do Mhuintir na hEorpa ar fad”, chun feidhmiú mhargadh inmheánach an Aontais um fhuinneamh a áirithiú sholáthróidh cinnteacht an tsoláthair (inter alia, trí bhíthin an bonneagar a dhéanamh níos cliste agus a dhigitiú) agus rannchuidiú le cuspóirí na forbartha inbhuanaithe agus leis an aeráid trí fhoinsí fuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú. I gcás foinsí fuinnimh in-athnuaite, rannchuideoidh an SCE le sprioc 2030 an Aontais atá beartaithe a bhaint amach ar bhealach costéifeachtach, i dtaca leis an aistriú fuinnimh agus le príomhshruthú na mbeartas um fhuinneamh in-athnuaite lena náirítear cúpláil na hearnála. San earnáil dhigiteach, rannchuidíonn SCE le bonneagar na sochaí ghigighiotáin a bhaint amach , mar atá an bhunchoinníoll a bhaineann le bonneagar digiteach aonair a bhaint amach don earnáil dhigiteach , agus an bonneagar is gá a chur ar fáil chun tacú go cuí le hathrú aeráide an gheilleagair agus na sochaí ar fud an Aontais Eorpaigh. •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais Tabharfar méideanna éagsúla tacaíochta don bhonneagar iompair, fuinnimh agus digiteach ó roinnt clár agus ionstraimí éagsúla de chuid AE, lena náirítear, SCE, Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus an Ciste Comhtháthaithe, Fís Eorpach, InvestEU agus LIFE. Tá sé tábhachtach an úsáid is éifeachtúla a bhaint as cláir agus ionstraimí maoinithe éagsúla an Aontais agus, ar an gcaoi sin, comhlántacht agus breisluach na ninfheistíochtaí a fhaigheann tacaíocht ón Aontas a uasmhéadú. Bhainfí é sin amach trí phróiseas infheistíochta cuíchóirithe lena gcumasófar léargas ar na bacáin i réimse an iompair agus comhsheasmhacht i gcláir ábhartha de chuid an Aontais, i ndlúthchomhar leis na Ballstáit. Ba cheart bearta an Chláir a úsáid chun dul i ngleic le teipeanna margaidh nó le cásanna infheistíochta fo-optamacha, ar bhealach comhréireach, gan maoiniú príobháideach a dhúbláil ná a phlódú agus ba cheart breisluach Eorpach soiléir a bheith acu. Áiritheoidh sin comhsheasmhacht idir gníomhaíochtaí an chláir agus rialacha an Aontais maidir leis an státchabhair, agus seachnófar saobhadh míchuí iomaíochta sa mhargadh inmheánach. 2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT •Bunús dlí Tá gréasáin thras-Eorpacha cumhdaithe faoi Airteagal 170 CFAE, Airteagal a shonraíonn: “Rannchuideoidh an tAontas le gréasáin thras-Eorpacha a bhunú agus a fhorbairt in earnálacha bhonneagair an iompair, na teileachumarsáide agus an fhuinnimh”. Tá ceart AE chun gníomhú i réimse an mhaoinithe bhonneagair leagtha amach in Airteagal 171, Airteagal a fhorálann go bhféadfaidh an tAontas "tacú le tionscadail chomhleasa lena dtacaíonn na Ballstáit (...)go háirithe trí bhíthin staidéar indéantachta, ráthaíochtaí iasachta nó fóirdheontas úis". Sonraíonn Airteagal 172 CFAE go "nglacfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle, ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún, na treoirlínte agus na bearta eile dá dtagraítear in Airteagal 171(1)". Tá cur chun cinn na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite cumhdaithe faoi Airteagal 194 CFAE, ina liostaítear go sainráite é mar cheann de chuspóirí bheartas fuinnimh an Aontais. Ós rud é go gcuireann tionscadail in-athnuaite a bhfuil gné thrasteorann acu le gnóthú sprioc an Aontais, sprioc atá beartaithe don bhliain 2030, ba cheart an ionstraim reachtach a bhunú freisin ar Airteagal 194 CFAE. Sainítear an ionstraim reachtach, agus an cineál tomhais (i.e. cistiú) araon in CFAE, a sholáthraíonn an bunús dlí do SCE, agus a shonraíonn gur féidir na cúraimí, na cuspóirí tosaíochta agus eagrúchán na ngréasán tras-Eorpach a shainiú i rialacháin. •Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach) Tá gníomhaíocht ón Aontas Eorpach ag teastáil go sonrach i ngeall ar scála na bhfadhbanna a ndíríonn SCE orthu toisc go bhfuil gné Eorpach i gceist leo agus is éifeachtúla is féidir déileáil leo ar leibhéal an Aontais, rud a fhágann sochair níos mó ar an iomlán, cur chun feidhme níos gasta agus laghdú ar na costais má oibríonn na Ballstáit le chéile. Tá an gá le hinfheistíocht i ngréasáin TEN thar 2020 an-mhór, agus níos mó ná na hacmhainní atá ar fáil ar leibhéal na mBallstát. Táthar ag súil leis go mbeidh tionscadail fuinnimh in-athnuaite á maoiniú tuilleadh ag an margadh amach anseo. Ní dhéanfaí a chúiteamh leis an tacaíocht a d’fhéadfaí a thabhairt sa réimse seo ach an costas a bhaineann leis na bacainní agus easpa dreasachtaí i dtaca leis an gcomhar thar theorainneacha idir Ballstáit, agus/nó na bacainní ar chomhtháthú na hearnála, a shárú. Féadfaidh comhordú den sórt sin idir na Ballstáit barainneachtaí scála a bhaint amach, dúbláil na mbonneagar a sheachaint, cur le húsáid fud fad na hEorpa, cur leis an acmhainneacht atá ar fáil, rannchuidiú le cóineasú beartais agus, dá bharr sin, feabhas a chur ar chomhtháthú breise a dhéanamh ar mhargaí, aistriú eolais agus glacadh agus macasamhlú teicneolaíochtaí nuálacha i margadh baile na hEorpa. •Comhréireacht Comhlíonann an togra prionsabal na comhréireachta agus tagann sé faoi raon feidhme na ngníomhaíochtaí i réimse na ngréasán tras-Eorpach, mar atá sainmhínithe in Airteagal 170 CFAE agus in Airteagal 194 CFAE le haghaidh tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite. Tá an ghníomhaíocht a bheartaítear leis an togra seo teoranta go sonrach do ghné Eorpach an iompair, an fhuinnimh agus an bhonneagair dhigitigh agus imlonnú trasteorann foinsí fuinnimh in-athnuaite. 3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR •Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana I gcomhréir le Rialachán SCE reatha, bhí ar an gCoimisiún, i gcomhar leis na Ballstáit agus leis na tairbhithe lena mbaineann, tuarascáil a thíolacadh maidir le meastóireacht mheántéarmach na Saoráide um Chónascadh na hEorpa agus maidir leis an gComhairle. Ghlac an Coimisiún an tuarascáil sin an 13 Feabhra 2018 agus bhí doiciméad inmheánach oibre de chuid an Choimisiúin ag gabháil leis. Sa mheastóireacht rinneadh measúnú ar fheidhmíocht fhoriomlán an Chláir i bhfianaise a chuspóirí ginearálta agus earnálacha, chomh maith leis an méid a baineadh amach mar thoradh ar ghníomhaíocht náisiúnta nó ar ghníomhaíocht an Aontais. I gcomhréir le Treoirlínte an Choimisiúin maidir le Rialáil Níos Fearr, rinneadh an mheastóireacht de réir cúig chritéar: éifeachtacht, éifeachtúlacht, ábharthacht, comhleanúnachas agus breisluach AE.

Tríd is tríd, ba mar seo a leanas a bhí conclúidí an mheasúnaithe meántéarma ar SCE: “Léiríodh sa mheastóireacht, tar éis na chéad trí bliana go leith de chur chun feidhme an chláir SCE, tá ag éirigh go maith leis an gclár, cé go bhfuil sé róluath na torthaí a thomhas mar go bhfuil cur chun feidhme an chláir fós ina thús. Thairis sin, tá sé cruthaithe nach bhfuil táscairí feidhmíochta atá dea-shainithe go leor ná dian go leor sa chreat feidhmíochta dá bhforáiltear sa Rialachán. Agus an tagús seo i gcuimhne, léirigh an mheastóireacht an méid seo a leanas: ·Is ionstraim éifeachtach spriocdhírithe é SCE chun infheistíocht a dhéanamh i mbonneagar tras-Eorpach (TEN) in earnáil an iompair, earnáil an fhuinnimh agus earnáil na seirbhísí digiteacha. Ón mbliain 2014, tá EUR 25 billiún infheistithe ag an Aontas Eorpach, agus mar thoradh air sin tá isteach is amach le EUR 50 billiún d’infheistíocht fhoriomlán déanta san Aontas Eorpach. Cuireann SCE le cuspóirí an Choimisiúin i ndáil le poist, fás agus infheistíocht, leis an margadh inmheánach, leis an Aontas Fuinnimh, leis an aeráid agus leis an Margadh Aonair Digiteach. Tríd an méid sin a dhéanamh, tá iomaíochas agus nuachóiriú gheilleagar an Aontais Eorpaigh á neartú aige. ·Cruthaíonn SCE luach breise ar leibhéal an Aontais do na Ballstáit go léir trí thacú le tionscadail nascachta a bhfuil gné thrasteorann i gceist leo. Bronntar an chuid is mó ar na tionscadail seo: naisc atá in easnamh agus deireadh a chur le scrogaill, d’fhonn dea-fheidhmiú mhargadh inmheánach an Aontais agus comhtháthú críochach a áirithiú idir na Ballstáit sna hearnálacha iompair, fuinnimh agus dhigiteacha. Fágann na tionscadail fuinnimh go gcuirtear le slándáil an tsoláthair agus le dícharbónú costéifeachtach agus nuachóiriú an gheilleagair freisin. Tá ról lárnach ag SCE freisin chun córais nua uile-Aontais a chur á núsáid sa bhainistíocht agus sábháilteacht tráchta, (e.g. SESAR san eitlíocht, ERTMS i gcomhair iarnród), línte leictreachais ardfheidhmíochta agus eangacha cliste atá riachtanach tosú ar fhoinsí fuinnimh in-athnuaite a úsáid go tapa, agus i gcur in úsáid na seirbhísí digiteacha leathanbhanda agus na seirbhísí digiteacha idirnasctha (amhail Sonraí Oscailte, ríomhsheirbhísí Sláinte, ríomhsheirbhísí soláthair, r-Shainaitheantas agus r-Shíniú). ·Tá sé cruthaithe go bhfuil an bhainistíocht dhíreach a dhéantar ar dheontais SCE an-éifeachtúil agus go bhfuil líon mór tionscadal ar na bacáin, mar aon le próiseas roghnúcháin iomaíoch, fócas ar chuspóir beartais an Aontais, cur chun feidhme comhordaithe agus rannpháirtíocht iomlán na mBallstát. Tá teist an-mhaith ag ngníomhaireacht feidhmiúcháin INEA ar bhainistíocht airgeadais na Saoráide um Chónascadh na hEorpa agus ar an mbuiséad a bharrfheabhsú, go háirithe a bhuí lena solúbthacht ó thaobh airgead nár caitheadh faoi ghníomhaíochtaí áirithe a atreorú go maoiniú ar chinn nua. ·Den chéad uair riamh, rinneadh sciar den bhuiséad le haghaidh an chomhtháthaithe (EUR 11,3 billiún don iompar) a chur i ngníomh faoin gcóras bainistíochta dírí faoi chuimsiú SCE. Rinneadh 100 % den chlúdach airgeadais a leithdháileadh sa chéad leath de thréimhse an chláir, ar chóracha iompair inbhuanaithe, den chuid is mó, beagnach. Cúnamh teicniúil spriocdhírithe, costais riaracháin níos ísle do Bhallstáit, tosaíochtaí cistithe soiléire agus líon iomchuí tionscadal a bheith ar na bacáin a eascraíonn as leanúnachas tionscadal agus staidéar a rinneadh mar thaca le Clár TEN-T nó le hionstraimí um Beartas Comhtháthaithe a rannchuidigh le leithdháileadh gasta cistí. ·Faoi SCE, rinneadh ionstraimí airgeadais nuálacha a úsáid agus a fhorbairt. Níor baineadh an leas céanna astu, áfach, de bharr na ndeiseanna nua atá ann faoin gCiste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha. Tá súil go ndéanfar níos mó d’ionstraimí airgeadais SCE a úsáid sa dara leath den chlár toisc go náiritheofar comhlántacht idir ionstraimí airgeadais sonracha CES agus CEIS sa tréimhse sin.” Táthar ag súil leis go mbeidh Ciste Leathanbhanda na Saoráide um Chónascadh na hEorpa, a thógann ar ranníocaíochtaí ón tSaoráid um Chónascadh na hEorpa agus ó CEIS, ag feidhmiú in 2018 agus go maoineoidh sé cur in úsáid céimneach líonraí an ardtoillte i limistéir nach bhfuil seirbhís mar is ceart iontu faoi láthair, rud a fhágann go bhfuil éifeacht ghiarála thábhachtach ag gabháil leo. ·Fuarthas taithí an-dearfach in 2017 ar dheontais a mheascadh le hionstraimí airgeadais in earnáil an iompair, inar iarraidh maoiniú EUR 2,2 billiún le haghaidh glao ag a raibh buiséad táscach EUR 1 bhilliún, rud a d’fhág gurbh fhéidir deontais a úsáid chun giaráil na gcistí príobháideacha agus poiblí a uasmhéadú. ·Cuireann an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa go mór le sprioc an Aontais 20 % ar a laghad de bhuiséad iomlán an Aontais Eorpaigh a dhíriú ar chaiteachas a bhaineann leis an aeráid.” I réimse an fhuinnimh bhí breis is 50 % de bhuiséad fuinnimh an SCE leithroinnte ar tharchur leictreachais agus eangacha cliste ag rannchuidiú dá bhrí sin leis an aistriú fuinnimh. ·In earnáil na teileachumarsáide, tá sé léirithe tríd an bhfócas a thugann SCE ar sheirbhísí trasteorann le leas an phobail, ar thaobh amháin, agus ar bhonneagar teileachumarsáide agus ríomhaireachta, ar an taobh eile, go bhfuil tionchar tábhachtach ag an gclár chun spriocanna an Aontais maidir le margadh aonair digiteach a bhaint amach, a fhágann gur féidir le saoránaigh agus gnólachtaí rochtain a fháil ar sheirbhísí digiteacha ar ardchaighdeán ar fud na hEorpa. Chuidigh sé chun comhbheartais a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm d’fhonn dul i ngleic le dúshláin shochaíocha, mar shampla claochlú digiteach ar chúram sláinte, cibearshlándáil agus digitiú na rialtas. Mar sin féin, de bharr acmhainní teoranta, ní raibh an ghné theileachumarsáide de SCE in ann tacaíocht a chur ar fáil ach do na chéad chéimeanna maidir le bonneagar digiteach trasteorann iomlán a chur ar fáil i réimsí le leas an phobail.” I bhfianaise an clúdach teoranta a leithdháileadh do leathanbhanda faoi SCE i dtaca le méid na bearna infheistíochta, ba ghá é a chur chun feidhme ar bhealach nuálach agus é a bheith mar aidhm aige an ghiaráil a uasmhéadú d’fhonn éifeachtacht a áirithiú. Mar sin féin, i ngeall ar chastacht na nionstraimí airgeadais, ní bheidh na hinfheistíochtaí ar an láthair le fáil ach ag céim dheireanach i gcur chun feidhme an chláir. ·“Rinneadh sineirgíochtaí trasearnála a thástáil freisin faoi SCE, ach chuir an creat dlíthiúil/buiséadach reatha srian ar an méid a d’fhéadfaí a bhaint amach. Bheadh gá na treoirlínte a bhaineann le gach earnáil faoi seach agus ionstraim SCE a dhéanamh níos solúbtha chun sineirgíochtaí a éascú agus le bheith níos sofhreagraí d’fhorbairtí teicneolaíochta nua agus do chuspóirí amhail digitiú, agus ag an am céanna dícharbónú a luathú agus aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shochaíocha choiteanna amhail an chibearshlándáil. ·Chun na gréasáin thras-Eorpacha atá sainithe i dtosaíochtaí beartais an Aontais a chríochnú, beidh gá go fóill le hinfheistíocht mhór, agus beidh cuid den infheistíocht sin ag brath ar thacaíocht leanúnach an Aontais Eorpaigh. Faoi láthair, fágann méid na Saoráide um Chónascadh na hEorpa nach féidir dul i ngleic le roinnt de na teipeanna margaidh a aithníodh sna trí earnáil. Dá bhrí sin, tá deis ann tuilleadh infheistíochta poiblí agus príobháidí a scaoileadh má chuireann an tAontas airgead breise ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar theipeanna margaidh.” Is éard is toradh ar an togra chun comhar trasteorann a dhéanamh ar fhuinneamh in-athnuaite atá incháilithe chun maoiniú a fháil ó SCE, torthaí ábhartha maidir le meastóireacht TF ar an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite, 2016 . •Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara Seoladh comhairliúchán poiblí ar líne mar chuid de shraith comhairliúchán poiblí a chumhdaíonn réimse iomlán an chistithe ó AE amach anseo an 10 Eanáir 2018 agus bhí sé oscailte ar feadh 8 sheachtain go dtí an 9 Márta 2018. Cé gur chumhdaigh ábhar an chomhairliúcháin phoiblí le maoiniú bonneagair straitéisigh (a chuimsíonn SCE, Galileo agus ITER), bhain breis is 96 % de na freagraí leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa. Ar an iomlán, d’athdhearbhaigh na páirtithe leasmhara gur thacaigh siad le clár SCE agus leag sé béim ar an ról tábhachtach atá leis maidir le cuspóirí an Aontais a bhaint amach i réimsí amhail cur i gcrích na ngréasán TEN, fás eacnamaíoch agus poist a chur chun cinn ar fud an Aontais Eorpaigh agus an taistriú go geilleagar agus go sochaí ísealcharbóin atá athléimneach ó thaobh aeráide de. Mhol na páirtithe leasmhara go mbeadh solúbthacht bhreise sa chlár nua chun tuilleadh sineirgíochtaí a spreagadh sna trí earnáil. In earnáil an iompair, leag na freagróirí béim ar an tábhacht a bhaineann le SCE i dtaca le tionscadail trasteorann a éascú chomh maith le deireadh a chur le scrogaill agus naisc atá in easnamh. I ngeall ar na freagairtí a bhaineann le fuinneamh, d’athdhearbhaigh sí go mór mór an méid a chuidíonn SCE leis chun an gréasán tras-Eorpach bonneagair fuinnimh a chur i gcrích agus trí shíneadh a chur le spriocanna an Aontais Fuinnimh a chomhlíonadh arb é an tairbhe atá ann do gach saoránach Eorpach, agus an taistriú go geilleagar ísealcharbóin ab airde de bharr na ndúshlán a bheidh ann amach anseo. D’iarr páirtithe leasmhara buiséad méadaithe d’fhonn dícharbónú agus digitiú na hearnála fuinnimh agus earnáil an iompair araon a luathú agus, san am céanna, nascacht idirlín fud fad an Aontais a mhéadú. Léiríonn na freagróirí digiteacha an ról lárnach atá ag nascacht leathanbhanda mar chatalaíoch maidir leis an bhforbairt eacnamaíoch agus shóisialta ar fud na sochaí agus na nearnálacha. Chun iomaíochas an Aontais Eorpaigh a mhéadú, d’iarr siad infheistíochtaí méadaithe i nascacht agus in 5G, rud a chuideodh le feidhmíocht eacnamaíoch a fheabhsú, chun poist a chruthú san Aontas Eorpach agus chun léim cáilíochtúil a chur chun cinn le linn an aistrithe go dtí an tSochaí Dhigiteach.

Ag an am céanna, thug na páirtithe leasmhara aiseolas úsáideach ar na réimsí ar gá feabhas nó forbairt bhreise a dhéanamh orthu. Tugtar sonraí breise air sin sa tuarascáil ar an gcomhairliúchán in Iarscríbhinn 2 sa Mheasúnú Tionchair a ghabhann leis seo. •Measúnú tionchair Tá an togra ón gCoimisiún bunaithe ar Mheasúnú Tionchair a cuireadh faoi bhráid an Bhoird um Ghrinnscrúdú Rialála an 21 Márta 2018 agus inar eisigh an Bord tuairim dhearfach (uimhir thagartha “CAI – SCE”) a raibh agúis áirithe ag dul léi. Mhol an Bord, go háirithe, go háirithe, cur síos ar na socruithe maidir le faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar an gClár, agus míniú níos fearr a thabhairt ar chomhchuibheas le cláir eile AE agus chun míniú níos mionsonraithe a thabhairt ar an gcaoi a neartaíonn síntí an Chláir gné thrasteorann na Saoráide um Chónascadh na hEorpa. Tá na moltaí a sholáthair an Bord ina thuairim le feiceáil sa leagan deireanach den tuarascáil ar an measúnú tionchair. I gcomhréir leis an gcur chuige ginearálta a cuireadh i bhfeidhm maidir leis na measúnuithe tionchair a bhaineann le CAI uile, díríodh sa Mheasúnú Tionchair ar an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa ar na hathruithe agus na roghanna beartais dá bhforáiltear sa togra reachtach. Míníodh sa tuarascáil go háirithe an struchtúr agus na tosaíochtaí maidir le leanúint ar aghaidh de chlár SCE agus breathnaíodh ar na roghanna chun an é a bhaint amach ar an mbealach is fearr is féidir. Is é a bhí sa tuarascáil ar an measúnú tionchair ar cheachtanna a foghlaimíodh agus ar thaithí ó SCE reatha atá in úsáid mar fhoinse phrionsabal na sonraí (sa bhreis ar na torthaí ón gcomhairliúchán oscailte poiblí a eagraíodh mar chuid de shraith comhairliúchán poiblí a eagraíodh mar chuid de shraith comhairliúchán poiblí lena gcumhdaítear réimse iomlán chistiú ó AE sa todhchaí agus malartuithe níos spriocdhírithe le geallsealbhóirí i gcás sineirgíochtaí agus fuinnimh in-athnuaite). Trí bhíthin na ceachtanna a foghlaimíodh agus na dúshláin agus na forbairtí nua (go háirithe i réimse na hearnála digití) á gcur san áireamh, measadh féachaint an bhfuil na cuspóirí is gá a choigeartú don chlár leanúnach. Leagadh amach na dúshláin chun aghaidh a thabhairt ar an gclár nua SCE agus rinneadh measúnú ar an gcaoi a bhféadfadh SCE cuspóirí coiteanna CAI a bhaint amach, amhail simpliú, tuilleadh solúbthachta agus feidhmíocht fheabhsaithe. Maidir leis an struchtúr agus leis na tosaíochtaí, rinneadh tuilleadh plé ar an gcalabrú leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa reatha mar aon leis an sásra seachadta a mheastar a bheidh ar an gclár nua seo maidir leis an gClár a bhaint amach go héifeachtach maidir leis na cuspóirí socraithe a bhaint amach go héifeachtach. Rinneadh measúnú ar na roghanna cur chun feidhme eile go háirithe maidir le síneadh ar raon feidhme na hidirghabhála sa Chlár, sa cholún digiteach agus i gcomhair tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite araon. Breathnaíodh sa Mheasúnú Tionchair freisin ar roghanna agus ar inniúlachtaí chun sineirgíochtaí idir na hearnálacha faoin gClár a threisiú. Rinneadh measúnú air go háirithe maidir le cláir oibre chomhpháirteacha a ghlacadh ina gcuimsítear tosaíochtaí sonracha in roinnt earnálacha agus deireadh a chur leis na bacainní a chuir isteach ar shineirgíochtaí sa tréimhse reatha, go háirithe ó thaobh na rialacha incháilitheachta. Freagraíonn an togra ón gCoimisiún don rogha beartais tosaíochta a aithníodh sa mheasúnú. •Oiriúnacht rialála agus simpliú I gcreat na mbeart um shimpliú an Choimisiúin faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil tar éis 2020, beidh tionchar ag na hiarrachtaí simpliúcháin foriomlána ar sheachadadh an chláir SCE. Sheol an Coimisiún an chéad CAI eile nuair a d’fhoilsigh sé an Páipéar Bán maidir le Todhchaí na hEorpa i Márta 2017. Ba é an chéad chéim eile gur foilsíodh an Páipéar machnaimh ar a bhfuil i ndán do bheartas airgeadais an Aontais Eorpaigh i Meitheamh 2017 mar aon leis na doiciméid treorach maidir le bunghníomhartha simplithe do na cláir a sholáthair AS BUDG i Samhain/Nollaig 2017. Chuir torthaí an phróisis pholaitiúil sin amach an treoir ón mbarr anuas don chéad chreat airgeadais ilbhliantúil eile a mbeidh tionchar acu ar fhoirm na clárthréimhse tar éis 2020 maidir leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa. Rinneadh na hiarrachtaí simplithe foriomlána don Rialachán maidir leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa tar éis 2020 i gcomhréir leis an treoir chothrománach atá luaite thuas. Tá an méid sin ag teacht leis na cláir chistiúcháin eile ar fad agus mar thoradh air sin, beidh tionchar aige sin ar SCE nua, go háirithe maidir le roghanna costais, rátaí cómhaoinithe, rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara a shimpliú agus i ndáil le cuspóirí, faireachán agus tuairisciú a fhorbairt. Ina theannta sin, beidh foráil ann maidir le creat dlí simplithe breise le haghaidh na Saoráide um Chónascadh na hEorpa trí Rialachán cuíchóirithe maidir leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa agus an fhéidearthacht forálacha agus coinníollacha a tharmligean do chláir oibre, rud a éascóidh tuilleadh sineirgíochtaí idir na trí earnáil agus an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa do riachtanais sa todhchaí a éascú. Fágfaidh simpliú an chláir go laghdófar an tualach rialála agus na costais chomhlíonta do na geallsealbhóirí atá rannpháirteach sa Chlár, agus beidh tionchar dearfach aige ar iomaíochas AE sna hearnálacha lena mbaineann. Fairis sin, beifear in ann iarrachtaí breise digitiú a dhéanamh de bhun na dTreoirlínte maidir le rialáil níos fearr agus i gcomhréir leis na seirbhísí tacaíochta digiteacha atá i bhfeidhm cheana do chur chun feidhme an Chláir (e.g. an córas faisnéise TENtec). 4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA Áirítear na méideanna seo a leanas i dtogra an Choimisiúin don tSaoráid um Chónascadh na hEorpa: An tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE) 2021-2027 (figiúirí i bpraghsanna reatha – EUR) Iompar: Áirítear orthu sin: An timchlúdach ginearálta Ranníocaíocht ón gCiste Comhtháthaithe: Tacaíocht do shoghluaisteacht an lucht míleata: 30,615,493,000 12,830,000,000 11,285,493,000 6,500,000,000 Fuinneamh 8,650,000,000 An earnáil dhigiteach 3,000,000,000 Iomlán 42,265,493,000 Bunaithe ar an taithí dhearfach ó chur chun feidhme an chláir SCE atá ann faoi láthair, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme an chláir nua, do na trí earnáil de SCE, le bainistíocht dhíreach ag an gCoimisiún Eorpach agus ag a Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin um Nuálaíocht agus Gréasáin (INEA). Mar atá leagtha amach sa Ráiteas Airgeadais Reachtach, cumhdófar sa bhuiséad atá beartaithe an caiteachas oibríochtúil go léir is gá do chur chun feidhme an Chláir, mar aon le costas acmhainní daonna agus caiteachas riaracháin eile i ndáil le bainistiú an Chláir. 5.EILIMINTÍ EILE •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe Déanfar cur chun feidhme an Chláir a tharmligean chuig INEA, cé is moite de ghníomhaíochtaí tacaíochta cláir áirithe a bheidh á mbainistiú go díreach ag na máthair-Ard-Stiúrthóireachtaí. Sa mheastóireacht mheántéarma ar SCE reatha 2014-2020, tugadh le fios go bhfuil “sé cruthaithe go bhfuil an bhainistíocht dhíreach a dhéantar ar dheontais SCE an-éifeachtúil agus go bhfuil líon mór tionscadal ar na bacáin, mar aon le próiseas roghnúcháin iomaíoch, fócas ar chuspóir beartais an Aontais, cur chun feidhme comhordaithe agus rannpháirtíocht iomlán na mBallstát. Tá teist an-mhaith ag INEA ar bhainistíocht airgeadais SCE agus ar an mbuiséad a bharrfheabhsú, go háirithe a bhuí lena solúbthacht ó thaobh airgead nár caitheadh faoi ghníomhaíochtaí áirithe a atreorú go maoiniú ar chinn nua.”

Tá sé beartaithe, dá bhrí sin, an mheicníocht seachadta reatha a chothabháil. Déanfar feabhsuithe a thabhairt isteach, áfach, maidir le simpliú agus solúbthacht. I gcomparáid le SCE 2014-2020, cuirfear creat feidhmíochta níos simplí, ach níos stóinsithe, i bhfeidhm chun faireachán a dhéanamh ar ghnóthú chuspóirí an Chláir agus ar an méid a chuireann sé le cuspóirí beartais an Aontais. Bainfidh na táscairí lena ndéanfar faireachán ar chur chun feidhme agus ar dhul chun cinn an Chláir leo seo a leanas: ·Líonraí agus bonneagar atá éifeachtúil agus idirnasctha le haghaidh soghluaisteacht cliste, inbhuanaithe, cuimsitheach, sábháilte agus slán chomh maith le hoiriúnú do na ceanglais maidir le soghluaisteacht mhíleata; ·Rannchuidiú le idirnascthacht agus comhtháthú na margaí, slándáil an tsoláthair fuinnimh agus forbairt inbhuanaithe trí bhíthin an dícharbónú a chumasú; rannchuidiú le comhar trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite ·Rannchuidiú le bonneagar nascacht dhigiteacha a chur á úsáid ar fud an Aontais Eorpaigh Baileoidh INEA na sonraí riachtanacha le linn chur chun feidhme agus meastóireacht ar ghníomhaíochtaí a dtacaítear leo. Chuige sin, sna coinníollacha chun iarratas a dhéanamh ar dheontas agus sa chomhaontú deontais samplach beidh ceanglais chomhréireacha ar iarratasóirí agus ar thairbhithe na sonraí is gá a chur ar fáil. Déanfaidh an Coimisiún meastóireacht eatramhach agus ex-post ar an gClár chun a éifeachtúlacht, a éifeachtacht, a ábharthacht, a chomhleanúnachas agus a bhreisluach a mheas, i gcomhréir le Airteagal 34, mír 3 den Rialachán Airgeadais. Cuirfidh an Coimisiún conclúidí na meastóireachtaí chomh maith lena bharúlacha féin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún. •Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra Airteagal 1 – Ábhar Tugtar isteach leis an Airteagal seo ábhar an Rialacháin, is é sin an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa a bhunú. Airteagal 2 – Sainmhínithe Leis an Airteagal seo, leagtar amach na sainmhínithe a bhaineann leis an Rialachán. Airteagal 3 – Cuspóirí Bunaítear leis an Airteagal seo cuspóir ginearálta an Chláir, agus béim ann ar shineirgíochtaí idir earnáil an iompair, earnáil an fhuinnimh agus an earnáil dhigiteach agus na cuspóirí sonracha do gach earnáil. Airteagal 4 – Buiséad Leis an Airteagal seo leagtar amach an buiséad iomlán don Chlár. Tá an buiséad roinnte idir iompar (lena náirítear aistriú ón gCiste Comhtháthaithe agus tacaíocht do shoghluaisteacht mhíleata ón gcnuasach Cosanta), fuinnimh agus seirbhísí digiteacha. Áirítear san Airteagal sin foráil maidir leis na costais uile a bhaineann leis na gníomhaíochtaí ullmhúcháin, faireacháin, rialaithe, iniúchóireachta, meastóireachta agus gníomhaíochtaí eile a chumhdach; staidéir riachtanacha, cruinnithe saineolaithe, uirlisí TF corparáideacha agus aon chúnamh teicniúil agus riaracháin eile a theastaíonn i ndáil le bainistiú an Chláir. Luaitear san Airteagal freisin go bhféadfadh caiteachas le haghaidh gníomhaíochtaí a bheith incháilithe ón 1 Eanáir 2021 do na chéad chláir oibre. Dearbhaíonn an tAirteagal sin, i gcás aistriú an Chiste Comhtháthaithe san earnáil iompair, beidh 70 % den aistriú iomlán ina leithdháiltí náisiúnta agus go dtabharfar aird air go dtí an 31 Nollaig 2023. Ina theannta sin, dearbhaítear ann go bhféadfaidh Ballstáit a iarraidh go ndéanfar acmhainní a leithdháiltear orthu faoi bhainistíocht chomhroinnte a aistriú chuig SCE.

Airteagal 5 – Tríú tíortha atá comhlachaithe leis an gClár Leis an Airteagal seo, bunaítear na coinníollacha faoinar féidir le tríú tíortha a bheith rannpháirteach sa Chlár. Airteagal 6 – Cur chun feidhme agus foirmeacha cistiúcháin ón Aontas San Airteagal seo, sainmhínítear modh bainistíochta SCE mar bhainistíocht dhíreach, i bhfoirm deontas agus soláthair go háirithe, agus i bhfoirm ionstraimí airgeadais a dhéantar laistigh d’oibríochtaí measctha chomh maith. Féadfar cur chun feidhme an Chláir a tharmligean chuig gníomhaireacht feidhmiúcháin. Airteagal 7 – Tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite Baineann an tAirteagal seo le tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite a shainaithint agus leis na critéir shonracha incháilitheachta is infheidhme dóibh siúd. Airteagal 8 – Tionscadail leasa choitinn i réimse an bhonneagair nascachta digití Baineann an tAirteagal seo le tionscadail bhonneagair leasa choitinn nascachta digití a shainaithint agus leis na critéir shonracha incháilitheachta agus tosaíochta is infheidhme i bhfianaise tacú leo tríd an gClár. Airteagal 9 – Gníomhaíochtaí incháilithe San Airteagal seo tugtar sonraí faoi na gníomhaíochtaí faoi gach cuspóir sonrach atá incháilithe le haghaidh cúnamh airgeadais faoin Rialachán. San Airteagal seo tá foráil lena gceadaítear cur chuige solúbtha maidir le gníomhartha a rannchuidíonn le sineirgíochtaí a éascú i measc na nearnálacha iompair, fuinnimh nó digiteacha, sa bhreis ar aghaidh a thabhairt ar chuspóir sonrach an Chláir. Airteagal 10 – Sineirgíochtaí San Airteagal seo leagtar amach na forálacha is infheidhme maidir le gníomhaíochtaí sineirgíochta idir earnálacha an Chláir trí chláir oibre trasearnála nó trí eilimintí coimhdeacha a chómhaoiniú ar ghníomhaíocht lena bhforáiltear go gcomhlíontar coinníollacha áirithe mar atá leagtha amach san Airteagal. Airteagal 11 – Eintitis incháilithe San Airteagal seo leagtar amach na critéir do dhaoine agus d’eintitis le bheith incháilithe don Chlár. Luaitear ann go bhféadfaidh cláir oibre foráil a dhéanamh maidir le coinníollacha breise amhail comhaontú Ballstáit maidir leis an togra. Airteagal 12 – Deontais Bunaítear leis an Airteagal seo go ndámhfar deontais de chuid na Saoráide um Chónascadh na hEorpa agus go ndéanfar iad a bhainistiú i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais. Airteagal 13 – Critéir dhámhachtana Déantar foráil san Airteagal seo maidir le tagairt choiteann do na trí earnáil i dtaca leis na critéir dhámhachtana, ó thaobh measúnaithe ar thogra de. Tugtar isteach leis ceanglais shonracha lena bhféadfar an cur chuige conaire sin a chur san áireamh ar bhealach níos fearr san earnáil iompair, go háirithe i gcás inarb infheidhme, maidir leis na pleananna oibre conaire agus gníomhartha cur chun feidhme de bhun Airteagal 47 de Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 agus tuairim an Chomhordaitheora Eorpaigh fhreagraigh de bhun Airteagal 45(8) den Rialachán céanna.

Airteagal 14 – Rátaí cómhaoinithe Leagtar síos san Airteagal seo na huasrátaí cómhaoinithe is infheidhme maidir le gach earnáil. Déantar foráil ann freisin maidir leis na huasrátaí cómhaoinithe i gcás clár oibre trasearnála lena gcumhdaítear níos mó ná earnáil amháin d’fhonn sineirgíochtaí a éascú. Tugtar isteach freisin maolú a bhaineann leis na méideanna a aistrítear ón gCiste Comhtháthaithe. Airteagal 15 – Costais incháilithe San airteagal seo leagtar síos na critéir maidir le costais incháilithe a mbeidh feidhm leo anuas ar na critéir a leagtar amach in Airteagal 186 den Rialachán Airgeadais. Airteagal 16 – Comhcheangal de dheontais agus d’fhoinsí eile maoinithe Sa Airteagal seo áirithítear go bhféadfar deontais a úsáid i gcomhcheangal le maoiniú ón mBanc Eorpach Infheistíochta, ó bhainc náisiúnta le haghaidh spreagtha, ó institiúidí airgeadais forbartha agus phoiblí eile, ó institiúidí airgeadais san earnáil phríobháideach agus ó infheisteoirí san earnáil phríobháideach, lena náirítear Comhpháirtíochtaí Príobháideacha Poiblí. Airteagal 17 – Na deontais a laghdú nó a fhoirceannadh Chun bainistíocht fhónta airgeadais a áirithiú agus chun na rioscaí ó thaobh moilleanna móra a d’fhéadfadh a bheith atá ann i gcás mórthionscadal bonneagair a mhaolú, sainítear leis an Airteagal seo na coinníollacha chun laghdú a dhéanamh ar fhoirceannadh na ndeontas. Bunaítear leis go bhféadfar deontais a laghdú nó a fhoirceannadh más rud é nár tosaíodh an ghníomhaíocht laistigh d’aon bhliain amháin tar éis an dáta tosaigh a shonraítear sa chomhaontú deontais; nó más rud é, tar éis athbhreithniú ar dhul chun cinn na gníomhaíochta, go suífear go bhfuil moilleanna chomh mór sin le cur chun feidhme na gníomhaíochta gur dócha nach mbainfí amach cuspóirí na gníomhaíochta. Airteagal 18 – Cistiú carnach, comhlántach agus comhcheangailte Áirithíonn an tAirteagal go bhféadfaidh gníomhaíocht a bhfuil ranníocaíocht faighte aici faoin gClár ranníocaíocht a fháil freisin ó aon chlár eile de chuid an Aontais, ar choinníoll nach gcumhdaíonn na ranníocaíochtaí sin na costais chéanna. Déantar foráil san Airteagal go bhféadfar gníomhaíocht atá beartaithe, a measadh go dearfach faoi SCE ach nach bhféadfar a mhaoiniú mar gheall ar shrianta buiséadacha, go bhféadfar é a mhaoiniú ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) nó ón gCiste Comhtháthaithe. Airteagal 19 – Cláir oibre Bunaítear leis an Airteagal seo go gcuirfear an Clár chun feidhme trí chláir oibre arna nglacadh ag an gCoimisiún trí bhíthin gnímh cur chun feidhme i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin. Airteagal 20 – Faireachán agus tuairisciú Soláthraíonn an tAirteagal seo nasc leis an Iarscríbhinn inar féidir na táscairí chun faireachán a dhéanamh ar chlár na saoráide um Chónascadh na hEorpa a fháil. Leis an Airteagal seo ceadaítear na táscairí a leasú le gníomh tarmligthe. Ina theannta sin, forbrófar creat faireacháin agus meastóireachta chun go bhféadfar measúnú a dhéanamh ar dhul chun cinn an chláir maidir lena chuspóirí a bhaint amach. Airteagal 21 – Meastóireacht Faoin Airteagal seo ceanglaítear ar an gCoimisiún meastóireacht eatramhach agus meastóireacht ex post a dhéanamh ar an gClár agus conclúidí na meastóireachtaí chomh maith lena bharúlacha féin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún. Airteagal 22 – Nós imeachta coiste Leis an Airteagal seo bunaítear Coiste Comhordúcháin SCE réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. Sonraítear ann go mbeidh feidhm ag an nós imeachta scrúdúcháin dá bhforáiltear in Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

Airteagal 23 – Gníomhartha Tarmligthe San Airteagal seo, tugtar cead don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, ar gníomhartha iad a bhaineann le codanna I, II, III, IV agus V den Iarscríbhinn. Airteagal 24 – An tarmligean a fheidhmiú San Airteagal seo tá forálacha caighdeánacha maidir le tarmligean cumhachtaí. Airteagal 25 – Faisnéis, cumarsáid agus poiblíocht Leis an Airteagal seo, cuirtear d’oibleagáid ar na daoine a fhaigheann maoiniú ón tSaoráid um Chónascadh na hEorpa féachaint chuige go mbeidh an cistiú ó AE le haghaidh a ngníomhaíochtaí le feiceáil, chomh maith le ceangal a chur ar an gCoimisiún gníomhaíochtaí agus torthaí CSE a chur in iúl. Airteagal 26 – Leasanna airgeadais an Aontais a chosaint Baineann an tAirteagal seo le hinniúlacht na hOifige Eorpaí Frith-Chalaoise (OLAF) agus Chúirt Iniúchóirí na hEorpa i dtaca le tríú tíortha a bhfuil baint acu leis an gClár. Airteagal 27 – Aisghairm agus forálacha idirthréimhseacha Leis an Airteagal seo aisghairtear an Rialachán SCE roimhe (Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013) agus Rialachán (AE) Uimh. 283/2014 maidir le treoirlínte le haghaidh gréasáin thras-Eorpacha i réimse an bhonneagair teileachumarsáide. Áirítear freisin forálacha idirthréimhseacha a bhaineann le gníomhaíochtaí SCE agus cúnamh teicniúil agus riaracháin. Airteagal 28 – Teacht i bhfeidhm Luaitear san Airteagal seo go mbeidh feidhm ag an Rialachán ón 1 Eanáir 2021. Iarscríbhinn – Cuid I – Táscairí Tugtar le fios sa Chuid seo den Iarscríbhinn na táscairí a úsáidtear chun faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn an Chláir i dtaca lena chuspóirí ginearálta agus sonracha. Iarscríbhinn – Cuid II – Céatadáin tháscacha don earnáil iompair Sa Chuid seo den Iarscríbhinn tá na céatadáin tháscacha chun acmhainní buiséadacha in earnáil an iompair a dháileadh. Iarscríbhinn – Cuid III – Conairí an chroíghréasáin iompair agus na gcodanna réamh-shainaitheanta; Codanna réamh-shainaitheanta den ghréasán cuimsitheach Leis an gCuid seo den Iarscríbhinn, sainmhínítear ailíniú chonairí an chroíghréasáin, lena náirítear a gcodanna réamh-shainaitheanta, agus tugtar liosta táscach de chodanna trasteorann ar an ngréasán cuimsitheach. Iarscríbhinn – Cuid IV – Tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite a shainaithint

Sa Chuid seo den Iarscríbhinn, tugtar sainmhíniú ar na critéir agus ar an nós imeachta chun tionscadail trasteorann a shainaithint i réimse an fhuinnimh in-athnuaite. Iarscríbhinn – Cuid V – Tionscadail leasa choitinn maidir leis an mbonneagar nascachta digití Sa Chuid seo den Iarscríbhinn, tugtar liosta táscach de thionscadail dhigiteacha réamh-shainaitheanta a bhfuil leas coiteann ag baint leo. 2018/0228 (COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa agus lena naisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 283/2014 (Téacs atá ábhartha maidir le LEE) TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH, Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 172 agus Airteagal 194 de, Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach, Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta, Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún, Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach, De bharr an méid seo a leanas: (1)Chun fás cliste, inbhuanaithe agus uilechuimhsitheach a bhaint amach agus chun cruthú post a spreagadh, tá bonneagar ardfheidhmíochta atá cothrom le dáta de dhíth ar an Aontas chun an tAontas agus a réigiúin uile a nascadh agus a chomhtháthú in earnáil an iompair, in earnáil na teileachumarsáide agus in earnáil an fhuinnimh. Ba cheart do na naisc sin cabhrú le saorghluaiseacht daoine, earraí, caipitil agus seirbhísí. Ba cheart do na gréasáin thras-Eorpacha cabhrú le naisc thrasteorann a éascú, comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a chothú, cur le geilleagar margaidh shóisialta níos iomaíche agus an tathrú aeráide a chomhrac. (2)Is é is aidhm don tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (an “Clár’) dlús a chur leis an infheistíocht sna gréasáin thras-Eorpacha agus maoiniú a ghiaráil ón earnáil phoiblí agus ón earnáil phríobháideach araon, agus an deimhneacht dhlíthiúil a mhéadú agus an prionsabal maidir le neodracht na teicneolaíochta a urramú ag an am céanna. Ba cheart a áirithiú leis an gClár go bhféadfar lántairbhe a bhaint as na sineirgíochtaí idir earnáil an iompair, earnáil an fhuinnimh agus earnáil na seirbhísí digiteacha, agus, ar an gcaoi sin, cur le héifeachtacht bhearta an Aontais agus costais cur chun feidhme a bharrfheabhsú. (3)Ba cheart don Chlár a bheith dírithe ar thacaíocht a chur ar fáil don athrú aeráide, do thionscadail atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil agus na sochaí de agus, i gcás inarb iomchuí, do bhearta chun an tathrú aeráide a mhaolú agus chun oiriúnú dó. Ba cheart, go háirithe, an méid a chuireann an Clár le gnóthú spriocanna agus chuspóirí Chomhaontú Pháras, agus na spriocanna aeráide agus fuinnimh atá beartaithe do 2030, agus chuspóir fadtéarmach an dícharbónaithe, a neartú. (4)Mar léiriú ar a thábhachtaí atá sé dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir le gealltanais an Aontais Comhaontú Pháras a chur chun feidhme, agus leis an ngealltanas maidir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, ba cheart don Rialachán seo, dá bhrí sin, an gníomhú ar son na haeráide a phríomhshruthú agus sprioc fhoriomlán 25 % de chaiteachas buiséadach an Aontais a ghnóthú maidir leis an tacaíocht do chuspóirí aeráide. Leis na bearta faoin gClár seo, meastar go gcaithfear 60 % d’imchlúdach airgeadais foriomlán an Chláir ar chuspóirí aeráide, atá bunaithe, inter alia, ar na “marcóirí Rio” seo a leanas: i) 100 % maidir leis an gcaiteachas a bhaineann le bonneagar iarnróid, breoslaí malartacha, iompar uirbeach glan, tarchur leictreachais, stóráil leictreachais, greillí cliste, iompar CO2 agus fuinneamh in-athnuaite; ii) 40 % maidir le huiscebhealaí intíre agus iompar ilmhódach, agus bonneagar gáis – dá mba é an toradh air sin méadú ar úsáid na hidrigine in-athnuaite nó an bhithmheatáin. Sainaithneofar bearta ábhartha le linn ullmhú agus chur chun feidhme an Chláir, agus déanfar athmheasúnú ar na bearta sin mar chuid de na meastóireachtaí agus na próisis athbhreithnithe ábhartha. D’fhonn a sheachaint go mbeadh an bonneagar sin i mbaol de thoradh tionchair a d’fhéadfadh a bheith ag athrú aeráide fadtéarmach agus chun a áirithiú go mbeidh an costas a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a thagann as an tionscadal san áireamh sa mheastóireacht eacnamaíoch ar an tionscadal, ba cheart do na tionscadail a fhaigheann tacaíocht faoin gClár a bheith faoi réir díonadh ó thaobh na haeráide de i gcomhréir le treoir a chaithfidh an Coimisiún a fhorbairt i gcomhréir leis an treoir atá forbartha le haghaidh cláir eile de chuid an Aontais i gcás inarb ábhartha.

(5)D’fhonn cloí leis na hoibleagáidí tuairiscithe a leagtar síos in Airteagal 11(c) de Threoir 2016/2284/AE maidir le hastaíochtaí náisiúnta truailleán áirithe san aer a laghdú, lena leasaítear Treoir 2003/35/CE agus lena naisghairtear Treoir 2001/81/CE, déanfar an caiteachas a bhaineann le laghdú astaíochtaí nó truailleán aeir faoin Treoir sin a rianú a fhad a bhaineann sé leis an úsáid a bhainfear as cistí an Aontais chun tacú leis na bearta a rinneadh d’fhonn cloí le cuspóirí na Treorach sin. (6)Cuspóir tábhachtach de chuid an Chláir seo is ea sineirgíochtaí breise a chruthú idir earnáil an iompair, earnáil an fhuinnimh agus earnáil na seirbhísí digiteacha. Chun na críche sin, ba cheart foráil a dhéanamh sa Chlár maidir le cláir oibre thrasearnála a ghlacadh a d’fhéadfadh aghaidh a thabhairt ar réimsí idirghabhála sonracha, mar shampla maidir le soghluaisteacht nasctha agus uathoibrithe nó breoslaí malartacha. Lena chois sin, ba cheart don Chlár an deis a thabhairt, i ngach earnáil ar leith, a mheas go bhfuil comhpháirteanna coimhdeacha áirithe a bhaineann le hearnáil eile incháilithe, i gcás ina gcuirfeadh cur chuige den sórt sin le sochar socheacnamaíoch na hinfheistíochta. Ba cheart sineirgíochtaí idir na hearnálacha a spreagadh leis na critéir dhámhachtana maidir le roghnú na mbeart. (7)I dtreoirlínte an ghréasáin thras-Eorpaigh iompair (TEN-T) mar a leagtar síos iad i Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (dá ngairtear “treoirlínte TEN-T” ina dhiaidh seo), déantar bonneagar TEN-T a shainaithint, na ceanglais atá le comhlíonadh ag an mbonneagar sin a shonrú agus déantar foráil maidir le bearta do chur chun feidhme na gceanglas sin. Tá sé beartaithe go háirithe sna treoirlínte sin go gcríochnófar an croíghréasán faoi 2030 trí bhonneagar nua a chruthú agus tríd an mbonneagar atá ann cheana a uasghrádú agus a athchóiriú go mór. (8)D’fhonn na cuspóirí a leagtar síos i dtreoirlínte TEN-T a ghnóthú, is gá tacaíocht a thabhairt mar thosaíocht do na naisc thrasteorann agus na naisc atá in easnamh lena áirithiú, i gcás inarb infheidhme, go bhfuil na bearta a fhaigheann tacaíocht comhsheasmhach le pleananna oibre na gconairí a bhunaítear de bhun Airteagal 47 de Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 agus le forbairt iomlán na ngréasán maidir le feidhmíocht agus idir-inoibritheacht de. (9)D’fhonn na sreafaí iompair atá ag dul i méid agus an tathrú atá ag teacht ar an ngréasán a léiriú, ba cheart cúrsa chonairí an chroíghréasáin agus na gcodanna réamhshainithe a oiriúnú. Oiriúnuithe comhréireacha ba cheart a bheith sna hoiriúnuithe sin le nach mbainfear de chomhsheasmhacht ná d’éifeachtúlacht fhorbairt agus chomhordú na gconairí. Ar an gcúis sin, níor cheart ach méadú 15 %, ar a mhéid, a chur le fad chonairí an chroíghréasáin. (10)Is gá infheistíochtaí ar mhaithe le soghluaisteacht chliste, inbhuanaithe, chuimsitheach, shábháilte agus shlán ar fud an Aontais a spreagadh. In 2017, thíolaic an Coimisiún an pacáiste “Europe on the move”, foireann leathan tionscnamh lena ndéanfar an trácht ar bhóithre níos sábháilte, muirearú cliste a chur chun cinn ar bhóithre, astaíochtaí CO2, truailliú aeir agus brú tráchta a laghdú, soghluaisteacht nasctha agus uathoibrithe a chur chun cinn agus dálaí oibre cuí agus uaireanta scíthe cuí a áirithiú d’oibrithe. Ba cheart tacaíocht airgeadais ón Aontas, i gcás inarb ábhartha, a chur ar fáil tríd an gClár seo do na tionscnaimh sin. (11)Is é a cheanglaítear le treoirlínte TEN-T, i gcás teicneolaíochtaí nua agus na nuálaíochta, go bhfágfaidh TEN-T go bhféadfar na córacha iompair uile a dhícharbónú tríd an éifeachtúlacht fuinnimh a chur chun cinn agus breoslaí malartacha a úsáid. Le Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, bunaítear creat coiteann de bhearta chun bonneagar breoslaí malartacha a imlonnú san Aontas d’fhonn an spleáchas ar ola a íoslaghdú agus an tionchar a bhíonn ag an iompar ar an gcomhshaol a mhaolú agus cuirtear ceangal ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar pointí athluchtaithe nó athbhreoslaithe a bheidh inrochtana ag an bpobal a chur ar fáil faoin 31 Nollaig 2025. Mar a tugadh le fios i dtograí na Samhna 2017 ón gCoimisiún, is gá foireann chuimsitheach beart chun an tsoghluaisteacht íseal-astaíochtaí a chur chun cinn, lena náirítear tacaíocht airgeadais sna cásanna sin nach leor an dreasacht a thugann dálaí an mhargaidh. (12)I gcomhthéacs na Teachtaireachta ón gCoimisiún dar teideal “Sustainable Mobility for Europe: safe, connected, and clean” [Soghluaisteacht inbhuanaithe don Eoraip: nasctha, sábháilte, glan], chuir an Coimisiún chun suntais go bhfágfaidh feithiclí uathoibrithe agus córais ardnascachta go mbeidh feithiclí níos sábháilte, níos éasca a roinnt agus níos inrochtana don saoránach, lena náirítear na saoránaigh sin nach bhfuil seirbhísí iompair le fáil go héasca acu faoi láthair, amhail daoine scothaosta agus daoine faoi mhíchumas. Sa chomhthéacs sin, mhol an gCoimisiún “Plean Gníomhaíochta Straitéiseach maidir leis an tSábháilteacht ar Bhóithre” agus athbhreithniú a dhéanamh ar Threoir 2008/096 maidir le bainistiú a dhéanamh ar shábháilteacht an bhonneagair bóithre. (13)D’fhonn críochnú na dtionscadal iompair a fheabhsú i gcodanna den ghréasán nach bhfuil chomh forbartha sin, ba cheart leithdháileadh ón gCiste Comhtháthaithe a aistriú chuig an gClár chun tionscadail iompair atá incháilithe chun maoiniú a fháil ón gCiste Comhtháthaithe a mhaoiniú sna Ballstáit. I gcéim thosaigh agus faoi réir 70 %, ar a mhéid, den imchlúdach aistrithe, ba cheart na leithdháiltí náisiúnta faoin gCiste Comhtháthaithe a urramú agus tionscadail atá incháilithe don mhaoiniú á roghnú. Ba cheart an 30 % den imchlúdach aistrithe a leithdháileadh ar bhonn iomaíoch ar thionscadail sna Ballstáit ar tionscadail iad atá incháilithe chun maoiniú a fháil ón gCiste Comhtháthaithe agus tabharfar tosaíocht do naisc thrasteorann agus do naisc atá in easnamh. Ba cheart don Choimisiún cuidiú le Ballstáit atá incháilithe chun maoiniú a fháil ón gCiste Comhtháthaithe líon iomchuí tionscadal a bheith acu ar na bacáin, go háirithe trí acmhainneacht institiúideach na riarachán poiblí lena mbaineann a neartú. (14)Tar éis Theachtaireacht Chomhpháirteach na Samhna 2017 maidir leis an tsoghluaisteacht mhíleata a fheabhsú san Aontas Eorpach, cuireadh béim air sa Phlean Gníomhaíochta maidir leis an tSoghluaisteacht Mhíleata a ghlac an Coimisiún agus Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála an 28 Márta 2018 go dtugann an beartas maidir le bonneagar iompair deis mhaith cur leis na sineirgíochtaí idir riachtanais ó thaobh na cosanta de agus TEN-T. Tugtar le fios sa Phlean Gníomhaíochta go dtabharfar cuireadh don Chomhairle, faoi lár 2018, na riachtanais mhíleata maidir le bonneagar iompair a mheas agus a dheimhniú agus go ndéanfaidh seirbhísí an Choimisiúin na codanna sin den ghréasán tras-Eorpach iompair atá feiliúnach d’iompar míleata, lena náirítear aon uasghrádú is gá ar an mbonneagar atá ann faoi láthair, a shainaithint faoi 2019. Ba cheart an cistiú ón Aontas le haghaidh chur chun feidhme tionscadal déúsáide a chur chun feidhme leis an gClár ar bhonn cláir oibre shonracha ina sonraítear na ceanglais is infheidhme mar a shainítear i gcomhthéacs an Phlean Gníomhaíochta. (15)Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal “A stronger and renewed strategic partnership with the EU's outermost regions” [Comhpháirtíocht straitéiseach neartaithe athnuaite leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas], chuir an Coimisiún chun suntais na riachtanais iompair shonracha atá ag na réigiúin is forimeallaí agus an gá cistiú ón Aontas a chur ar fáil atá inchurtha leis na riachtanais sin, lena náirítear na cistí a thugtar leis an gClár. (16)I bhfianaise na ninfheistíochtaí móra a theastaíonn chun dul chun cinn a dhéanamh maidir le croíghréasán TEN-T a chríochnú faoi 2030 (meastachán EUR 350 billiún sa tréimhse 2021-2027), maidir le gréasán cuimsitheach TEN-T a chríochnú faoi 2050 agus maidir le hinfheistíochtaí sa dícharbónú, sa digitiú agus san iompar uirbeach (meastachán EUR 700 billiún sa tréimhse 2021-2027), is iomchuí an úsáid is éifeachtúla agus is féidir a bhaint as na cláir agus na hionstraimí éagsúla maoinithe atá ag an Aontas agus, ar an gcaoi sin, cur leis an mbreisluach a bhaineann le hinfheistíochtaí a fhaigheann tacaíocht ón Aontas. D’áiritheofaí an éifeachtúlacht sin le próiseas infheistíochta cuíchóirithe a d’fhágfadh go mbeadh léargas ar na tionscadail sin atá ar na bacáin i réimse an iompair agus go mbeadh leanúnachas ann idir na cláir ábhartha uile atá ag an Aontas, go háirithe an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE), an Ciste Comhtháthaithe agus clár InvestEU. Ba cheart a chur san áireamh, go háirithe, na coinníollacha cumasúcháin a mhionsonraítear in Iarscríbhinn IV de Rialachán (AE) XXX [Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe agus an Ciste Eorpach Muirí agus Iascaigh agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste Tearmainn agus Imirce, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim Bainistithe Teorainneacha agus um Víosaí (“Rialachán na bhForálacha Coiteanna”)]. (17)Le Rialachán (AE) Uimh. 347/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle déantar na tosaíochtaí tras-Eorpacha i ndáil le bonneagar fuinnimh a shainaithint ar cheart iad a chur chun feidhme chun cuspóirí bheartas fuinnimh agus aeráide an Aontais a ghnóthú, tionscadail leasa choitinn a bhfuil gá leo do chur chun feidhme na dtosaíochtaí sin a shainaithint, agus bearta a leagan síos maidir le ceadanna a dheonú, maidir leis an rannpháirtíocht phoiblí agus maidir le rialáil chun cur chun feidhme na dtionscadal sin a luathú agus/nó a éascú, lena náirítear critéir maidir le hincháilitheacht na dtionscadal sin do chúnamh airgeadais ón Aontas. (18)Sa Treoir [Treoir athmhúnlaithe maidir le Fuinneamh Inathnuaite] cuirtear béim ar an ngá le creat cumasúcháin a bhunú le húsáid níos fearr a bhaint as cistí an Aontais, agus déantar tagairt shainráite do bhearta cumasúcháin a thacóidh le comhar trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite. (19)Cé gurb é críochnú bhonneagar an ghréasáin an tosaíocht chun gur féidir foinsí fuinnimh in-athnuaite a fhorbairt, is léargas é comhtháthú an chomhair trasteorann sa réimse seo ar an gcur chuige a glacadh faoin tionscnamh “Fuinneamh Glan do mhuintir na hEorpa ar fad”, is é sin an fhreagracht choiteann maidir leis an sprioc uaillmhianach i leith an fhuinnimh in-athnuaite a bhaint amach in 2030 agus an tathrú ar chomhthéacs an bheartais ina bhfuil cuspóirí uaillmhianacha fadtéarmacha maidir leis an dícharbónú anois. (20)I bhfianaise chlár oibre an Aontais maidir leis an dícharbónú, tá géarghá le teicneolaíochtaí nuálacha i réimse an bhonneagair a chabhróidh leis an aistriú go córais fuinnimh agus soghluaisteachta ísealcharbóin agus le slándáil an tsoláthair a fheabhsú. Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 23 Samhain 2017 dar teideal “Communication on strengthening Europe's energy networks” [Teachtaireacht maidir le líonraí fuinnimh na hEorpa a neartú], chuir an Coimisiún béim, go háirithe, ar ról an leictreachais, i gcás inar fuinneamh in-athnuaite a bheidh i leath den leictreachas a ghinfear faoi 2030, rud a bhrúfaidh chun cinn dícharbónú na nearnálacha ar breoslaí iontaise is mó atá in úsáid iontu faoi láthair, amhail an tiompar, an tionsclaíocht agus téamh agus fuarú agus gur ar thionscadail maidir le hidirnaisc leictreachais, stóráil leictreachais agus gréillí cliste is mó atá an bhéim sa bheartas maidir leis an mbonneagar tras-Eorpach fuinnimh. Chun tacú le cuspóirí an Aontais maidir le dícharbónú, ba cheart aird chuí agus tosaíocht a thabhairt do theicneolaíochtaí agus do thionscadail a chuireann leis an aistriú go geilleagar ísealcharbóin. Díreoidh an Coimisiún ar líon na dtionsadal trasteorann a ardú maidir le greillí cliste, stóráil nuálach agus iompar déocsaíde carbóin a mbeidh tacaíocht ar fáil dóibh faoin gClár. (21)Braithfidh cur i gcrích an mhargaidh aonair dhigitigh ar an mbonneagar nascachta digití bunaidh. Tá digitiú na tionsclaíochta Eorpaí agus nuachóiriú earnálacha ar nós earnálacha an iompair, an fhuinnimh, an chúraim sláinte agus an riaracháin phoiblí ag brath ar rochtain uilíoch ar líonraí ardtoille agus an-ardtoillte inacmhainne agus iontaofa. Tá an nascacht dhigiteach ar cheann de na tosca cinntitheacha maidir le bearnaí eacnamaíocha, sóisialta agus críochacha a dhúnadh, trí thacú le nuachóiriú geilleagar áitiúil agus bonn daingean a chur faoi éagsúlú gníomhaíochtaí eacnamaíocha. Ba cheart raon feidhme an Chláir i réimse an bhonneagair nascachta digití a oiriúnú chun tábhacht mhéadaitheach an réimse sin don gheilleagar agus don tsochaí i gcoitinne a léiriú. Is gá, dá bhrí sin, na tionscadail leasa choitinn maidir leis an mbonneagar nascachta digití a theastóidh chun cuspóirí an Aontais maidir leis an margadh aonair digiteach a ghnóthú a leagan amach, agus is gá Rialachán (AE) Uimh. 283/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a aisghairm. Sa Teachtaireacht dar teideal “Connectivity for a Competitive Digital Single Market - Towards a European Gigabit Society” [Nascacht le haghaidh Margadh Aonair Digiteach Iomaíoch – I dtreo Sochaí Ghigighiotáin Eorpach] (an Straitéis maidir le Sochaí Ghigighiotáin) leagtar amach na cuspóirí straitéiseacha le haghaidh 2025, d’fhonn an infheistíocht sa bhonneagar nascachta digití a bharrfheabhsú. Tá Treoir (AE) 2018/XXX [an Cód Eorpach don Chumarsáid Leictreonach] dírithe, inter alia, ar thimpeallacht rialála a chruthú a dhreasaíonn infheistíochtaí príobháideacha i líonraí nascachta digití. Tá sé soiléir, mar sin féin, nach mbeidh imlonnú líonraí inmharthana ó thaobh na tráchtála de in a lán ceantar ar fud an Aontais, de bharr tosca éagsúla ar nós iargúltacht agus saintréithe críochacha nó geografacha, dlús íseal daonra agus tosca éagsúla socheacnamaíocha. Ba cheart an Clár a oiriúnú, dá bhrí sin, le go gcuirfidh sé le gnóthú na gcuspóirí straitéiseacha sin a leagtar amach sa Straitéis maidir le Sochaí Ghigighiotáin, rud a chomhlánóidh an tacaíocht a thugtar i gcláir eile maidir le líonraí an-ardtoillte a imlonnú, go háirithe Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE), an Ciste Comhtháthaithe agus an ciste InvestEU. (22)Cé gur gréasáin thras-Eorpacha, go bunúsach, na líonraí nascachta digití uile atá nasctha leis an Idirlíon, de bharr, go príomha, fheidhmiú na bhfeidhmchlár agus na seirbhísí a ndéanann na líonraí sin iad a chumasú, ba cheart tosaíocht tríd an gClár a thabhairt do bhearta a bhfuil súil go mbeidh an tionchar is mó acu ar an Margadh Aonair Digiteach, inter alia trí iad a chur ag luí le cuspóirí na Teachtaireachta um Straitéis maidir le Sochaí Ghigighiotáin, agus ar chlaochlú digiteach an gheilleagair agus na sochaí, ag féachaint do theipeanna margaidh agus do chur chun feidhme na mbacainní a tugadh faoi deara. (23)Is eintitis agus ionaid ar féidir tionchar mór a bheith acu ar fhorbairtí socheacnamaíocha sa cheantar ina bhfuil siad lonnaithe iad scoileanna, ollscoileanna, leabharlanna, údaráis réigiúnacha nó náisiúnta, príomhsholáthraithe seirbhísí poiblí, ospidéil agus ionaid leighis, moil iompair agus fiontair dhlúthdhigiteacha. Ní mór do na gníomhaithe socheacnamaíocha sin a bheith ceannródaíoch i réimse na nascachta gigighiotáin d’fhonn rochtain ar na seirbhísí agus na feidhmchláir is fearr is féidir a thabhairt do shaoránaigh, do ghnólachtaí agus do phobail áitiúla na hEorpa. Ba cheart don Chlár tacú leis an rochtain atá ag na gníomhaithe socheacnamaíocha sin ar an nascacht ghigighiotáin d’fhonn na héifeachtaí dearfacha a bheidh acu ar an ngeilleagar agus ar an tsochaí i gcoitinne a uasmhéadú, lena náirítear trí éileamh níos leithne ar nascacht agus ar sheirbhísí a spreagadh.

(24)Lena chois sin, mar bharr ar an rath a bhí ar an tionscnamh WiFi4EU, ba cheart don Chlár tacú le nascacht áitiúil idirlín gan sreang ar ardcháilíocht agus saor in aisce a chur ar fáil i lárionaid an tsaoil phoiblí áitiúil, lena náirítear eintitis a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu, amhail údaráis phoiblí agus soláthraithe seirbhísí poiblí agus ionaid amuigh faoin aer a bhfuil rochtain ag an bpobal i gcoitinne orthu, d’fhonn fís dhigiteach an Aontais a chur chun cinn i bpobail áitiúla. (25)Maidir le hinmharthanacht na chéad ghlúine eile de sheirbhísí digiteacha, amhail seirbhísí agus feidhmchláir Idirlíon na Rudaí Nithiúla a bhfuil súil go gcruthóidh siad sochair mhóra in earnálacha éagsúla agus sa tsochaí ina hiomláine, beidh gá le cuimsiú líonraí 5G trasteorann gan bhriseadh, go háirithe le go bhféadfaidh úsáideoirí agus oibiachtaí bheith nasctha fiú agus iad ag bogadh ó áit go háit. Níl na cásanna roinnte costais maidir le himlonnú 5G idir na hearnálacha sin soiléir go fóill, áfach, agus tá sé tuartha go mbeidh rioscaí an-ard i gceist le himlonnú tráchtála i roinnt réimsí tábhachtacha. Tá súil go mbeidh conairí bóthair agus naisc iarnróid ríthábhachtach sa chéad chéim d’iarratais nua i réimse na soghluaisteachta nasctha agus is tionscadail trasteorann ríthábhachtacha a bheidh iontu, dá bhrí sin, maidir le cistiú a fháil faoin gClár. (26)Na críocha éanasctha atá i limistéir uile an Aontais, limistéir lárnacha san áireamh, is scrogaill tráchta agus acmhainneacht neamhshaothraithe ag an Margadh Aonair Digiteach iad. I bhformhór na limistéar tuaithe agus iargúlta, is féidir leis an nascacht idirlín ar ardcháilíocht a bheith an-tábhachtach le nach dtarlóidh bearna dhigiteach, leithlisiú agus bánú na tuaithe trí chostais seachadta earraí agus seirbhísí a laghdú agus trí chúiteamh páirteach a thabhairt i leith iargúltachta. Tá gá le nascacht idirlín ar ardcháilíocht le haghaidh deiseanna nua eacnamaíocha amhail an fheirmeoireacht bheacht nó forbairt bithgheilleagair i gceantair thuaithe. Ba cheart don Chlár cabhrú le nascacht ardtoillte fhosaithe nó gan sreang a chur ar fáil do theaghlaigh uile na hEorpa, faoin tuath agus i gceantair uirbeacha, agus díriú ar na cásanna imlonnaithe sin a bhfuil méid áirithe teipeanna margaidh le brath iontu agus ar féidir aghaidh a thabhairt orthu trí dheontais ísealdéine a úsáid. Agus é á dhéanamh sin, ba cheart don Chlár díriú ar chuimsiú cuimsitheach a bhaint amach do theaghlaigh agus do chríocha, ós rud é go bhfuil sé neamhbhrabúsach díriú, ag céim níos déanaí, ar bhearnaí i limistéar atá cuimsithe cheana. (27)Is gá líonraí cumarsáide leictreonaí cnámh droma a imlonnú, lena náirítear cáblaí faoi uisce a nascann críocha Eorpacha le tríú tíortha ar ilchríocha eile nó a nascann oileáin Eorpacha nó críocha thar lear leis an mórthír, d’fhonn an iomarcaíocht is gá a chur ar fáil don bhonneagar ríthábhachtach sin, agus chun cur le toilleadh agus le hathléimneacht líonraí digiteacha an Aontais. Is minic nach mbíonn tionscadail den sórt sin inmharthana ó thaobh na tráchtála de gan tacaíocht phoiblí. (28)Sna bearta sin a chuireann le tionscadail leasa choitinn i réimse an bhonneagair nascachta digití, úsáidfear an teicneolaíocht is oiriúnaí don tionscadal sonrach agus molfar an chothromaíocht is fearr idir teicneolaíochtaí úrscothacha ó thaobh acmhainn sreafa sonraí, slándáil tarchuir, athléimneacht líonraí agus éifeachtúlacht costis de, agus ba cheart iad a chur in ord tosaíochta de réir cláir oibre ina gcuirtear san áireamh na critéir a leagtar amach sa Rialachán seo. Féadfar bonneagar éighníomhach a áireamh in imlonnú líonraí an-ardtoillte d’fhonn na sochair shocheacnamaíocha agus na sochair chomhshaoil a uasmhéadú. Ar deireadh, agus tosaíocht á tabhairt do bhearta, cuirfear san áireamh na héifeachtaí dearfacha a d’fhéadfadh a bheith acu maidir le nascacht, mar shampla i gcás ina bhféadfadh tionscadal imlonnaithe feabhas a chur ar an gcás gnó maidir le himlonnú eile amach anseo, rud a chuirfeadh leis an gcuimsiú a dhéantar ar chríocha agus ar phobail i limistéir nár cuimsíodh go dtí seo. (29)Rinne an tAontas a theicneolaíocht satailíte suite, loingseoireachta agus uainiúcháin (PNT) féin (EGNOS/Galileo) agus a chóras féin um breathnóireacht an Domhain (Copernicus) a fhorbairt. Cuireann EGNOS/Galileo agus Copernicus ardseirbhísí ar fáil a thugann sochair thábhachtacha eacnamaíocha d’úsáideoirí poiblí agus príobháideacha. Aon bhonneagar iompair, fuinnimh nó digiteach a fhaigheann cistiú ón gClár agus a úsáideann PNT nó seirbhísí breathnóireachta an Domhain, ba cheart iad a bheith comhoiriúnach go teicniúil do EGNOS/Galileo agus Copernicus. (30)Na torthaí dearfacha a bhí ar an gcéad ghlao measctha ar thograí a seoladh faoin gclár reatha in 2017, dhearbhaigh siad an ábharthacht agus an breisluach a bhaineann le deontais an Aontais a úsáid le meascadh le maoiniú ón mBanc Eorpach Infheistíochta nó ó bhainc náisiúnta le haghaidh spreagtha nó ó institiúidí airgeadais forbartha agus poiblí eile agus ó institiúidí airgeadais san earnáil phríobháideach agus ó infheisteoirí san earnáil phríobháideach, lena náirítear Comhpháirtíochtaí Príobháideacha Poiblí. Ba cheart don Chlár leanúint, dá bhrí sin, den soláthar a dhéantar maidir le Glaonna ar leith a fhágann gur féidir deontais an Aontais a chomhcheangal le foinsí eile maoinithe. (31)Ina theannta sin, déanfar cuspóirí beartais an Chláir a shaothrú le hionstraimí airgeadais agus le ráthaíocht bhuiséadach faoi ghné nó faoi ghnéithe beartais […] an Chiste InvestEU. Ba cheart bearta an Chláir a úsáid chun dul i ngleic le teipeanna margaidh nó le cásanna infheistíochta fo-optamacha, ar bhealach comhréireach, gan maoiniú príobháideach a dhúbláil ná a phlódú agus ba cheart breisluach Eorpach soiléir a bheith acu. (32)D’fhonn cabhrú le forbairt chomhtháite an timthrialla nuálaíochta, is gá comhlántacht a áirithiú idir na réitigh nuálacha a forbraíodh i gcomhthéacs chláir réime an Aontais um Thaighde agus um Nuálaíocht agus na réiteach nuálach a imlonnaíodh le tacaíocht ón tSaoráid um Chónascadh na hEorpa. Chun na críche sin, áiritheoidh na sineirgíochtaí leis an gclár Fís Eorpach: (a) go ndéanfar na riachtanais taighde agus nuálaíochta i réimse an iompair, i réimse an fhuinnimh agus in earnáil na seirbhísí digiteacha san Aontas Eorpach a shainaithint agus a shuíomh le linn phróiseas pleanála straitéisí an chláir Fís Eorpach; (b) go dtacaíonn an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa le soláthar céimneach agus imlonnú ar mhórscála na dteicneolaíochtaí nuálacha agus na réiteach nuálach i réimse an iompair, i réimse an fhuinnimh agus sa bhonneagar digiteach, go háirithe iad sin a thagann as an gclár Fís Eorpach; (c) go ndéanfar malartú faisnéise agus sonraí idir an clár Fís Eorpach agus an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa a éascú, go háirithe trí bhéim a leagan ar theicneolaíochtaí ón gclár Fís Eorpach a bhfuil leibhéal ard ullmhachta don mhargadh ag baint leo a d’fhéadfaí a imlonnú tuilleadh tríd an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa. (33)Leagtar síos leis an Rialachán seo imchlúdach airgeadais don tréimhse iomlán 2021-2027 arb éard a bheidh ann an príomh-mhéid tagartha, de réir bhrí [tagairt le nuashonrú de réir mar is iomchuí de réir an chomhaontaithe nua idirinstitiúidigh: pointe 17 de Chomhaontú Idirinstitiúideach an 2 Nollaig 2013 idir Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir leis an smacht buiséadach, le comhar in ábhair bhuiséadacha agus le bainistíocht fhónta airgeadais, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle le linn an nós imeachta bhuiséadaigh bhliantúil]. (34)Ar leibhéal an Aontais, is é an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch an creat lena sainaithnítear tosaíochtaí athchóiriúcháin náisiúnta agus lena ndéantar faireachán ar a gcur chun feidhme. Ceapann na Ballstáit a gcuid straitéisí infheistíochta ilbhliantúla náisiúnta féin sa dóigh is go dtacaíonn siad le cur chun feidhme na dtosaíochtaí athchóiriúcháin sin. Ba cheart na straitéisí sin a chur i láthair in éineacht leis na Cláir Náisiúnta bhliantúla um Athchóiriú chun achoimriú agus comhordú a dhéanamh ar thionscadail infheistíochta tosaíochta atá le tacaíocht a fháil ó chistiú náisiúnta agus/nó ón Aontas. Ba cheart leas a bhaint astu freisin chun cistiú ón Aontas a úsáid ar dhóigh chomhleanúnach agus chun a oiread tairbhe agus is féidir a bhaint as breisluach na tacaíochta airgeadais atá le fáil, go háirithe ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus ón gCiste Comhtháthaithe, ón Sásra Eorpach um Chobhsú Infheistíochtaí, ón gCiste InvestEU agus ón tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, i gcás inarb ábhartha. Ba cheart, i gcás inarb ábhartha, tacaíocht airgeadais a úsáid ar shlí atá comhsheasmhach le pleananna aeráide agus fuinnimh na mBallstát agus an Aontais. (35)Tá feidhm maidir leis an Rialachán seo ag rialacha cothrománacha airgeadais arna nglacadh ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle ar bhonn Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Leagtar síos na rialacha sin sa Rialachán Airgeadais agus cinntear leo, go háirithe, an nós imeachta maidir leis an mbuiséad a bhunú agus a chur chun feidhme le deontais, soláthar, duaiseanna agus cur chun feidhme indíreach agus déantar foráil leo maidir le seiceálacha i dtaobh freagracht gníomhaithe airgeadais. Na rialacha a ghlactar ar bhonn Airteagal 322 CFAE, baineann siad freisin le cosaint bhuiséad an Aontais i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit, ós rud é gur réamhchoinníoll riachtanach é urramú an smachta reachta i dtaca le bainistíocht fhónta airgeadais agus cistiú éifeachtach ón Aontas. (36)Na cineálacha maoinithe agus na modhanna cur chun feidhme a úsáidfear faoin Rialachán seo, is ar bhonn a fhónta atá siad ó thaobh cuspóirí sainiúla na mbeart a bhaint amach agus torthaí a thabhairt, ba cheart iad a roghnú, agus aird á tabhairt, go háirithe, ar na costais a bhaineann le rialuithe, ar an ualach riaracháin, agus ar an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus as costais aonaid, agus as maoiniú nach mbaineann le costais dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. (37)Féadfaidh tríú tíortha ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) a bheith rannpháirteach i gcláir de chuid an Aontais faoi chuimsiú an chomhair arna bhunú faoin gcomhaontú LEE, ina ndéantar foráil maidir le cur chun feidhme na gclár trí chinneadh faoin gcomhaontú sin. Féadfaidh tríú tíortha a bheith rannpháirteach ar bhonn ionstraimí dlí eile freisin. Ba cheart foráil shonrach a thabhairt isteach sa Rialachán seo chun na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don oifigeach údarúcháin freagrach, don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa chun go bhféadfaidh gach ceann díobh a chuid inniúlachtaí féin a fheidhmiú go cuimsitheach. (38)Leagtar síos sa Rialachán Airgeadais na rialacha maidir le deontais a dheonú. Chun saintréithe na mbeart a fhaigheann tacaíocht faoin gClár a chur san áireamh agus cur chun feidhme comhsheasmhach a áirithiú idir na hearnálacha atá cumhdaithe ag an gClár, is gá léirithe breise a thabhairt maidir leis na critéir incháilitheachta agus dhámhachtana. (39)I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, agus le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/95 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/193 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena náirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a fhiosrú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena náirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a shuí ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus gníomhaíochtaí neamhdhleathacha eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a fhiosrú agus a ionchúiseamh, de réir mar a fhoráiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d’aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE), agus ní mór dó a áirithiú go ndéanfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha a thabhairt. (40)De bhun [tagairt le nuashonrú de réir cinneadh nua maidir le OCTanna: Airteagal 94 de Chinneadh 2013/755/AE ón gComhairle], tá daoine agus eintitis atá lonnaithe i dtíortha agus críocha thar lear incháilithe do chistiú faoi réir rialacha agus chuspóirí an Chláir agus faoi réir aon socrú féideartha is infheidhme maidir leis an mBallstát lena mbaineann an tír nó an chríoch ábhartha thar lear. (41)Ba cheart don Aontas comhleanúnachas agus sineirgíochtaí le cláir eile an Aontais a lorg maidir le beartais sheachtracha, lena náirítear cúnamh réamhaontachais de réir na ngealltanas a tugadh i gcomhthéacs na Teachtaireachta dar teideal “A credible enlargement perspective for and enhanced EU engagement with the Western Balkans” [Peirspictíocht inchreidte faoi mhéadú le haghaidh na mBalcán Thiar agus rannpháirtíocht fheabhsaithe AE leis na Balcáin Thiar]. (42)I gcás ina mbeidh tríú tíortha nó eintitis atá bunaithe i dtríú tíortha rannpháirteach i mbearta a chuireann le tionscadail leasa choitinn nó le tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite, níor cheart cúnamh airgeadais a chur ar fáil ach amháin murar féidir déanamh dá uireasa chun cuspóirí na dtionscadal sin a ghnóthú. (43)De bhun mhír 22 agus mhír 23 de Chomhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr, is gá meastóireacht a dhéanamh ar an gClár seo ar bhonn faisnéis arna bailiú trí cheanglais faireacháin shonracha, agus rórialáil agus ualaí riaracháin, ar na Ballstáit go háirithe, á seachaint san am céanna. Ba cheart don Choimisiún meastóireachtaí a dhéanamh chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht agus éifeachtúlacht an mhaoinithe agus ar a thionchar ar spriocanna foriomlána an Chláir agus ba cheart dó na meastóireachtaí sin a chur in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún.

(44)Ba cheart bearta cuí faireacháin agus tuairiscithe, lena náirítear táscairí, a chur chun feidhme chun an dul chun cinn atá déanta ag an gClár maidir le gnóthú na gcuspóirí ginearálta agus sonracha a leagtar amach sa Rialachán seo a thabhairt le fios. Ba cheart go náiritheofaí leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta go mbaileofar ar dhóigh atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Chláir. Is gá ceanglais chomhréireacha tuairiscithe a fhorchur ar fhaighteoirí cistí de chuid an Aontais chun sonraí ábhartha a bhailiú don Chlár. (45)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun na cláir oibre a ghlacadh. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. (46)D’fhonn na táscairí a úsáidtear san fhaireachán ar an gClár, céatadáin tháscacha na nacmhainní buiséadacha a leithdháiltear ar gach cuspóir sonrach in earnáil an iompair, agus an sainmhíniú ar chonairí an chroíghréasáin iompair, a oiriúnú, i gcás inar gá, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le leasuithe ar Chuid I, Chuid II agus Chuid III den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena náirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfar na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos sa Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile i gcomhthráth leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. (47)Ar mhaithe le soiléireacht, ba cheart Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013 agus Rialachán (AE) Uimh. 283/2013 a aisghairm. Ba cheart, mar sin féin, éifeachtaí Airteagal 29 de Rialachán (AE) Uimh. 1316/2013, lena leasaítear an Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 913/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a chaomhnú maidir leis an liosta de na conairí lastais. (48)D’fhonn a áirithiú go nglacfar na gníomhartha cur chun feidhme dá bhforáiltear sa Rialachán seo in am, is gá dó teacht i bhfeidhm láithreach tráth a fhoilsithe, TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH: CAIBIDIL I FORÁLACHA GINEARÁLTA Airteagal 1

Ábhar Is é a bhunaítear leis an Rialachán seo an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (an “Clár”). Leagtar síos leis cuspóirí an Chláir, an buiséad don tréimhse 2021-2027, na foirmeacha cistiúcháin ón Aontas agus na rialacha a bhaineann leis an gcistiú sin a sholáthar. Airteagal 2

Sainmhínithe Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas: (a)ciallaíonn “beart” aon ghníomhaíocht a bhfuil sé aitheanta gur gníomhaíocht í atá neamhspleách ó thaobh airgeadais agus ar bhonn teicniúil de, a bhfuil sceideal leagtha amach di agus atá riachtanach chun tionscadal a chur chun feidhme; (b)ciallaíonn “breoslaí malartacha” breoslaí malartacha mar a shainmhínítear in Airteagal 2(1) de Threoir 2014/94/AE; (c)ciallaíonn “tír chomhlachaithe” tríú tír ar páirtí í i gcomhaontú leis an Aontas ar comhaontú é lena gceadaítear di páirt a ghlacadh sa Chlár i gcomhréir le hAirteagal 5; (d)ciallaíonn “oibríocht mheasctha” beart a fhaigheann tacaíocht ó bhuiséad an Aontais, lena náirítear laistigh de shaoráidí measctha de bhun Airteagal [2(6)] de Rialachán (AE, Euratom) 2018/XXX (“an Rialachán Airgeadais”), lena gcomhcheanglaítear foirmeacha neamh-iníoctha tacaíochta agus/nó ionstraimí airgeadais ó bhuiséad an Aontais le foirmeacha iníoctha tacaíochta ó institiúidí forbartha nó institiúidí airgeadais poiblí eile, agus ó institiúidí airgeadais tráchtála agus ó infheisteoirí; (e)ciallaíonn “gréasán cuimsitheach” an bonneagar iompair a shainaithnítear i gcomhréir le Caibidil II de Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013; (f)ciallaíonn “croíghréasán” an bonneagar iompair a shainaithnítear i gcomhréir le Caibidil III de Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013; (g)ciallaíonn “conairí an chroíghréasáin” ionstraim chun cur chun feidhme comhordaithe an chroíghréasáin dá bhforáiltear i gCaibidil IV de Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 agus a liostaítear i gCuid III den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo a éascú;

(h)ciallaíonn “tionscadal trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite” tionscadal a roghnaítear nó is incháilithe le roghnú faoi chomhaontú comhair nó faoi aon chineál eile socraithe idir na Ballstáit nó aon chineál eile socraithe idir na Ballstáit agus tríú tíortha mar a shainítear in Airteagail 6, 7, 9 nó 11 de Threoir 2009/82/CE maidir le fuinneamh in-athnuaite a phleanáil nó a imlonnú, i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach i gCuid IV den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo; (i)ciallaíonn “bonneagar nascachta digití” líonraí an-ardtoillte, córais 5G, nascacht áitiúil idirlín gan sreang ar an-ardcháilíocht, líonraí cnámh droma, agus ardáin dhigiteacha oibríochtúla a bhfuil baint dhíreach acu le bonneagar iompair agus fuinnimh; (j)ciallaíonn “córais 5G” foireann d’eilimintí bonneagair dhigitigh atá bunaithe ar chaighdeáin dhomhanda le haghaidh na teicneolaíochta cumarsáide móibílí agus gan sreang a úsáidtear i seirbhísí nascachta agus breisluacha a bhfuil saintréithe ardfheidhmíochta iontu amhail rátaí agus toilleadh sonraí an-ard, aga folaigh íseal, iontaofacht ard, nó atá in ann líon ard gléasanna nasctha a iompar; (k)ciallaíonn “conair 5G” conair iompair, bóthar nó iarnród, a bhfuil cumhdach iomlán bonneagair nascachta digití, agus go háirithe córais 5G, uirthi nó air, rud a fhágann gur féidir seirbhísí digiteacha sineirgíochta a sholáthar gan bhriseadh, amhail seirbhísí soghluaisteachta nasctha agus uathoibrithe nó seirbhísí soghluaisteachta cliste den chineál céanna le haghaidh iarnróid; (l)ciallaíonn “ardáin dhigiteacha oibríochtúla a bhfuil baint dhíreach acu le bonneagar iompair agus fuinnimh” acmhainní teicneolaíochta faisnéise agus cumarsáide (“TFC”) fisiceacha agus fíorúla a oibríonn os cionn an bhonneagair cumarsáide agus a thugann tacaíocht maidir le sreabhadh, stóráil, próiseáil agus anailísiú sonraí bonneagair iompair agus/nó fuinnimh; (m)ciallaíonn “tionscadal leasa choitinn” tionscadal a shainaithnítear i Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 nó i Rialachán (AE) Uimh. 347/2013 nó in Airteagal 8 den Rialachán seo; (n)ciallaíonn “staidéir” gníomhaíochtaí a bhfuil gá leo chun cur chun feidhme tionscadal a ullmhú, amhail staidéir ullmhúcháin, staidéir mhapála, staidéir féidearthachta, staidéir mheastóireachta, staidéir thástála agus bhailíochtaithe, lena náirítear staidéir i bhfoirm bogearraí, agus aon bheart tacaíochta teicniúla eile, lena náirítear réamhbheart chun tionscadal a shainmhíniú agus a fhorbairt agus chun cinneadh a dhéanamh maidir lena mhaoiniú, amhail taiscéalaíocht na suíomhanna lena mbaineann agus ullmhú an phacáiste airgeadais; (o)ciallaíonn “gníomhaithe socheacnamaíocha” eintitis ar féidir leo, de bharr an mhisin atá acu, an nádúir atá iontu nó an tsuímh ina bhfuil siad, sochair shocheacnamaíocha mhóra a ghiniúint go díreach nó go hindíreach do shaoránaigh, do ghnólachtaí agus do phobail áitiúla atá lonnaithe ar an gcríoch atá timpeall orthu; (p)ciallaíonn “tríú tír” tír nach bhfuil ina ball den Aontas Eorpach; (q)ciallaíonn “líonraí an-ardtoillte” líonraí an-ardtoillte mar a shainmhínítear in Airteagal [2 (XX)] de Threoir (AE) 2018/XXX [an Cód Eorpach don Chumarsáid Leictreonach]; (r)ciallaíonn “oibreacha” ceannach, soláthar agus imlonnú comhpháirteanna, córas agus seirbhísí lena náirítear bogearraí, cur i gcrích gníomhaíochtaí forbartha agus tógála agus suiteála a bhaineann le tionscadal, glacadh le suiteálacha agus tionscadal a sheoladh. Airteagal 3

Cuspóirí 1.Is é is cuspóir ginearálta don Chlár na gréasáin thras-Eorpacha i réimsí an iompair, an fhuinnimh agus na seirbhísí digiteacha a fhorbairt agus a nuachóiriú agus comhar trasteorann a éascú i réimse an fhuinnimh in-athnuaite, agus na gealltanais fhadtéarmacha maidir le dícharbónú a chur san áireamh agus béim a chur ar shineirgíochtaí idir na hearnálacha. 2.Seo a leanas cuspóirí sonracha an Chláir: (a)In earnáil an iompair: (i)cabhrú chun tionscadail leasa choitinn a fhorbairt maidir le líonraí agus gréasáin éifeachtúla agus idirnasctha agus maidir le bonneagar le haghaidh soghluaisteacht chliste, inbhuanaithe, chuimsitheach, shábháilte agus shlán; (ii)na gréasáin TEN-T a oiriúnú do riachtanais soghluaisteachta míleata; (b)In earnáil an fhuinnimh, cabhrú chun tionscadail leasa choitinn a fhorbairt maidir leis an margadh inmheánach fuinnimh a chomhtháthú tuilleadh, le hidir-inoibritheacht gréasán thar theorainneacha agus earnálacha, leis an dícharbónú a éascú agus slándáil an tsoláthair a áirithiú, agus le comhar trasteorann a áirithiú i réimse an fhuinnimh in-athnuaite; (c)In earnáil na seirbhísí digiteacha, cabhrú chun líonraí digiteacha an-ardtoillte agus córais 5G a imlonnú, athléimneacht bhreise agus toilleadh breise a chur leis na líonraí digiteacha cnámh droma ar chríocha an Aontais trína nascadh le críocha comharsanacha, agus digitiú na ngréasán iompair agus fuinnimh. Airteagal 4

Buiséad

1.Is é EUR 42,265,493,000 i bpraghsanna reatha an timchlúdach airgeadais a bheidh ann chun an Clár a chur chun feidhme don tréimhse 2021-2027. 2.Seo mar a dhéanfar an méid sin a dháileadh: (a)suas le EUR 30,615,493,000 maidir leis na cuspóirí sonracha dá dtagraítear in Airteagal 3(2)(a): (i)ar as an gcnuasach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha Eorpacha a thiocfaidh EUR 12,830,000,000 de; (ii)a naistreofar EUR 11,285,493,000 de ón gCiste Comhtháthaithe le caitheamh i gcomhréir leis an Rialachán seo i mBallstáit a bheidh incháilithe le haghaidh cistiú ón gCiste Comhtháthaithe, agus sna Ballstáit sin amháin; (iii)ar as an gcnuasach le haghaidh na Cosanta a thiocfaidh EUR 6,500,000,000 de maidir leis an gcuspóir sonrach dá dtagraítear in Airteagal 3(2)(a)(ii); (b)suas le EUR 8,650,000,000 maidir leis na cuspóirí sonracha dá dtagraítear in Airteagal 3(2)(b), ar le haghaidh na dtionscadal trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite suas le 10 % de; (c)suas le EUR 3,000,000,000 maidir leis na cuspóirí sonracha dá dtagraítear in Airteagal 3(2)(c). 3.Ní imeoidh an Coimisiún ón méid dá dtagraítear i bhfomhír 2(a)(ii). 4.Féadfar an méid dá dtagraítear i mír 1 a úsáid le haghaidh cúnamh teicniúil agus riaracháin chun an Clár agus na treoirlínte a bhaineann go sonrach le hearnáil ar leith a chur chun feidhme, amhail gníomhaíochtaí ullmhúcháin, faireacháin, rialaithe, iniúchóireachta agus meastóireachta, lena náirítear córais teicneolaíochta agus faisnéise chorporáideacha. Féadfar an méid sin a úsáid freisin chun bearta tionlacain a mhaoiniú chun tacú le tionscadail a ullmhú. 5.Féadfar gealltanais bhuiséadacha maidir le bearta ar faide ná aon bhliain airgeadais amháin iad a roinnt ina dtráthchodanna bliantúla thar roinnt blianta. 6.Gan dochar don Rialachán Airgeadais, féadfaidh caiteachas le haghaidh bearta a thagann as tionscadail a áirítear sa chéad chlár oibre a bheith incháilithe ón 1 Eanáir 2021. 7.An méid a aistreofar as an gCiste Comhtháthaithe, déanfar é a chur chun feidhme i gcomhréir leis an Rialachán seo, faoi réir mhír 8 agus gan dochar d’Airteagal 14(2)(b). 8.Maidir leis na méideanna a aistreofar as an gCiste Comhtháthaithe, cuirfear 30 % de na méideanna sin ar fáil láithreach do na Ballstáit uile atá incháilithe chun cistiú a fháil ón gCiste Comhtháthaithe chun tionscadail bonneagair iompair a mhaoiniú i gcomhréir leis an Rialachán seo, agus tosaíocht á tabhairt do na naisc thrasteorann agus na naisc atá in easnamh. Go dtí an 31 Nollaig 2023, déanfar na leithdháiltí náisiúnta faoin gCiste Comhtháthaithe a urramú maidir le 70 % de na hacmhainní arna naistriú agus tionscadail a bheidh incháilithe chun maoiniú a fháil á roghnú. Ón 1 Eanáir 2024, acmhainní nach bhfuil geallta le haghaidh tionscadal bonneagair iompair agus a aistríodh chuig an gClár, cuirfear ar fáil iad do gach Ballstát a bheidh incháilithe chun cistiú a fháil ón gCiste Comhtháthaithe, chun tionscadail bonneagair iompair a mhaoiniú i gcomhréir leis an Rialachán seo. 9.Féadfar acmhainní arna leithdháileadh ar Bhallstáit faoin mbainistíocht chomhroinnte a aistriú chuig an gClár, má iarrann na Ballstáit sin. Cuirfidh an Coimisiún na hacmhainní sin chun feidhme go díreach i gcomhréir le [pointe (a) d’Airteagal 62(1)] den Rialachán Airgeadais nó go hindíreach i gcomhréir le pointe (c) den Airteagal sin. Úsáidfear na hacmhainní sin chun leas an Bhallstáit lena mbaineann a dhéanamh más féidir. Airteagal 5

Tríú tíortha atá comhlachaithe leis an gClár 1.Féadfaidh na tríú tíortha seo a leanas páirt a ghlacadh sa Chlár: (a)comhaltaí de Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE), i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos sa Chomhaontú maidir le LEE; (b)tíortha aontacha, tíortha is iarrthóirí agus tíortha is iarrthóirí ionchasacha, i gcomhréir leis na prionsabail ghinearálta agus na téarmaí agus coinníollacha ginearálta a bhaineann le rannpháirtíocht na dtíortha sin i gcláir de chuid an Aontais arna mbunú sna comhaontuithe réime comhfhreagracha agus sna cinntí ó Chomhairlí Comhlachais lena mbaineann, nó i gcomhaontuithe eile den chineál céanna, agus i gcomhréir leis na coinníollacha sonracha a leagtar síos sna comhaontuithe idir an tAontas agus na tíortha sin; (c)tíortha a chuimsítear faoi Bheartas Comharsanachta na hEorpa, i gcomhréir leis na prionsabail ghinearálta agus na téarmaí agus coinníollacha ginearálta a bhaineann le rannpháirtíocht na dtíortha sin i gcláir de chuid an Aontais arna mbunú sna comhaontuithe réime comhfhreagracha agus sna cinntí ó Chomhairlí Comhlachais lena mbaineann, nó i gcomhaontuithe eile den chineál céanna, agus i gcomhréir leis na coinníollacha sonracha a leagtar síos sna comhaontuithe idir an tAontas agus na tíortha sin;

(d)tríú tíortha eile, i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos i gcomhaontú sonrach lena gcumhdaítear rannpháirtíocht an tríú tír in aon chlár de chuid an Aontais, ar choinníoll: –go náirithítear leis an gcomhaontú cothromaíocht chóir idir ranníocaíochtaí agus sochair an tríú tír atá rannpháirteach sna cláir de chuid an Aontais; –go leagtar síos leis an gcomhaontú coinníollacha maidir le rannpháirtíocht sna cláir, lena náirítear ríomh na ranníocaíochtaí airgeadais le cláir aonair agus a gcostais riaracháin. Ioncam sannta i gcomhréir le hAirteagal [21(5)] den Rialachán Airgeadais a bheidh sna ranníocaíochtaí sin; –nach dtugtar leis an gcomhaontú cumhacht don tríú tír cinntí a dhéanamh maidir leis an gClár; –go ráthaítear leis an gcomhaontú cearta an Aontais chun bainistíocht fhónta airgeadais a áirithiú agus chun a leasanna airgeadais a chosaint. 2.Ní fhéadfaidh na tríú tíortha dá dtagraítear i mír 1, agus na heintitis arna mbunú sna tíortha sin, cúnamh airgeadais a fháil faoin Rialachán seo ach amháin más gá sin chun cuspóirí tionscadail áirithe leasa choitinn a ghnóthú agus faoi na coinníollacha a leagtar síos sna cláir oibre dá dtagraítear in Airteagal 19. Airteagal 6

Cur chun feidhme agus foirmeacha cistiúcháin ón Aontas Eorpach 1.Cuirfear an Clár chun feidhme tríd an mbainistíocht dhíreach i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais nó tríd an mbainistíocht indíreach le comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal [61(1)(c)] den Rialachán Airgeadais. 2.Féadfar cistiú a sholáthar ón gClár, agus an cistiú sin a bheith in aon cheann de na foirmeacha a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais, go háirithe deontais agus soláthar poiblí. Féadfar maoiniú i bhfoirm ionstraimí airgeadais laistigh d’oibríochtaí measctha a sholáthar freisin. Déanfar oibríochtaí measctha a chinnfear faoin gClár seo a chur chun feidhme i gcomhréir leis an Rialachán maidir le InvestEU agus le Teideal X den Rialachán Airgeadais. 3.Féadfaidh an Coimisiún cumhacht maidir le cuid den Chlár a chur chun feidhme a tharmligean chuig gníomhaireachtaí feidhmiúcháin i gcomhréir le hAirteagal [69] den Rialachán Airgeadais d’fhonn bainistiú barrmhaith agus ceanglais éifeachtúlachta an Chláir i réimsí an iompair, an fhuinnimh agus na seirbhísí digiteacha a áirithiú. 4.Féadfaidh ranníocaíochtaí le sásra árachais fhrithpháirtigh an baol a bhaineann le gnóthú na gcistí atá dlite ag faighteoirí a chumhdach agus measfar gur ráthaíocht leordhóthanach é faoin Rialachán Airgeadais. Beidh feidhm ag na forálacha a leagtar síos in [Airteagal X de] Rialachán XXX [comharba an Rialacháin maidir leis an gCiste Ráthaíochta]. Airteagal 7

Tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh in-athnuaite 1.Be