GA    GA GA 
 
GA    GA  COIMISIÚN NA gCOMHPHOBAL EORPACH 
An Bhruiséil, 14.10.2009 
SEC(2009) 411 leagan deireanach 
  
DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE AN CHOIMISIÚIN 
 
a ghabhann leis an 
Togra le haghaidh  
 
RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE 
 
maidir le dlínse, an dlí is infheidhme, ai thint agus forghníomhú cinntí agus ionstraimí 
barántúla in ábhair comharbais agus ma idir le Deimhniú Eorpach Oidhreachta a 
thabhairt isteach 
  
ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ IARMHARTA
 
 
 
{COIM(2009) 154  leagan deireanach) 
{SEC(2009) 410}
 
GA 2   GA 1. Saincheisteanna Nós Imeachta agus Comhairliúchán leis na Páirtithe 
Leasmhara 
Ullmhaíodh an Measúnú Iarmharta seo ar b honn staidéir (dá gairfear "an staidéar 
seachtrach" anseo feasta)1, a rinne conraitheoir seachtrach ar son an Choimisiúin le 
hionchur ón nGrúpa Stiúrtha Idirsheirbhíse arna chomóra dh ag Ard-Stiúrthóireacht an 
Cheartais, na Saoirse agus na Slándála. Bhí ionadaithe ó Ard-Stiúrthóireachtaí an 
Fhiontair agus Tionscail, an Mhargaidh Inmheánaigh agus Seirbhísí, agus an Chánachais agus an Aontais Custaim chomh maith leis  an Ard-Rúnaíocht agus Seirbhís Dlí an 
Choimisiúin rannpháirteach.  
Bunaíodh an Measúnú Iarmhart a ar "Staidéar ar  Choinbhleacht Dlí Comharbais san 
Aontas Eorpach", arna ullmhú ag Institiúid Nótaire na Gearmáine i mí na Samhna 2002
2, a 
dhearbhaigh go bhfuil ann d'fhadhbanna praiticiú la maidir le heastát a chineachadh agus 
uachtanna a dhréachtú i gcás comharbas traste orann. Bunaíodh é freisi n ar anailís na 60 
freagra3 ar Pháipéar Uaine an Choimisiúin ar Chomharbas agus Uachtanna 
[COIM(2005) 65] an 1 Márta, 20054. Bunaíodh é freisin ar obair grúpa saineolaithe 
(PRM III/IV) bunaithe ag an gCoimisiún agus  comhdhéanta de shaineolaithe a bhí ag 
feidhmiú go neamhspleách ar na Ballstáit agus  ag déanamh ionadaíochta ar thraidisiúin 
difriúla dlí an Aontais Eorpaigh. Tionóladh éist eacht phoiblí ar an dl í is infheidhme maidir 
le comharbais in 2006.  
2. Fadhbanna a shainiú 
2.1. Na cúiseanna a bhaineann leis na fadhbanna reatha  
Is minic nach dtagann an toradh a bhíonn ar chomharbais idirnáisiúnta san AE leis na 
hionchais a bhí ag an duine atá anois éagtha.  Ina theannta sin, ní chomhlíontar cearta na 
n-oidhrí (féideartha), ná na ndaoi ne a bhfuil gaol foirmiúil nó e ile acu leis an duine éagtha, 
ná na gcreidiúnaithe príobháideacha agus poiblí etc. 
Cé nach bhfuil sé d'inniúlacht ag an  gComhphobal Eorpach na fadbhanna sin a 
chomhchuibhiú, tá sé tábhachtach a thuiscint gurb iad na rialacha substainteacha náisiúnta 
maidir le comharbais a mbaineann éagsúlachtaí móra leo idir na Ballstáit, atá mar phointe 
tosaigh le fadbhanna reatha na saoránach. 
                                                 
1 EPEC, Staidéar Measúnaithe Iarmharta ar Ionstraimí Comhphobail maidir le Comharbais agus 
Uachtanna, faoi chonradh cr eata Uimh. DG BUDG Uimh. BUDG06/PO/01/Lot uimh. 2, 
ABAC 101908, le fáil ar an suíomh gréasáin seo a leanas: […]. 
2 http://ec.europa.eu/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm. 
3 Le fáil ag:  
http://ec.europa.eu/jus tice_home/news/consultin g_public/successions/ 
news_contributions_successions_en.htm. 
4 Le fáil ag: http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l16017.htm. 
 
GA 3   GA 2.1.1.  Éagsúlachtaí i rialacha substainteac ha náisiúnta maidir le comharbais 
1. Bíonn difríochtaí móra idir  an méid a fhaigheann baill teaghlaigh mar 
oidhreacht .  
2. Cé go n-aithníonn na Ballstáit ar fad tiomnaí, glacann ro innt Ballstát le 
hionstraimí níos casta chun comharbais a phleanáil (e.g. comhuachtanna agus 
uachtanna cómhalartacha ) nach n-aithnítear i ngach Ballstát.  
3. Deonaíonn gach Ballstát seachas an RA (Sasana agus an Bhreatain Bheag go 
sonrach) cuid éigeantach den oidhreacht ar  bhaill den teaghlach a raibh gaol 
gar acu leis an duine éagtha,  is cuma faoi dhiúscairt tiomna ar bith a rinne an 
duine éagtha.  
4. Bíonn difríochtaí i measc na mBallstát maidir leis na rialacha nós imeachta a 
rialaíonn comharbas.  
5. Baineann difríochtaí móra le cearta lánúineacha nach bhfuil pósta agus cearta 
lánúineacha den ghnéas céanna  idir na Ballstáit.  
2.1.2.  Iarmhairtí diúltacha a thé ann i bhfeidhm ar shaoránaigh 
Fadhb 1 – Deacrachtaí do shaoránaigh an  tír agus an chomhlacht a bhfuil sé 
d'inniúlacht acu déileá il leis an gcomharbas. D'fhéadfadh údaráis dhá Bhallstát nó níos 
mó bheith sásta déileáil leis an gcomharbas  céanna (coinbhleacht dhearfach dlínse) nó 
d'fhéadfadh nach mbeadh Ballstát ar bith sásta déileáil leis (c oinbhleacht dhiúltach dlínse). 
Fiú i gcás go mbíonn an Ballstát ina bhfuil in niúlacht ag na húdaráis  sainaitheanta ag 
saoránaigh, ní bhíonn fhios acu go minic cé an  chomhlacht a bhfuil inniúlacht aici sa 
Bhallstát sin (cúirt, nót aire, riarachán poiblí). 
Fadhb 2 – Dlíthe contrártha a bhfuil feidhm  acu maidir leis an  oidhreacht chéanna.  
Maidir le cúrsaí a bhaineann le dlí príobháideach, níl sé de dhualgas ar chúirt dlí a tíre féin 
a chur i bhfeidhm. Tá rialacha ag na Ballstá it, dá bhrí sin, lena chinneadh cén tír a 
gcuirfear a dlí i bhfeidhm de réir an cháis ("rialacha a bhaineann le coinbhleacht dlí"). 
Maidir le hábhar comharbais, bíonn difríochtaí sna rialacha sin ó Bhallstát amháin go Ballstát eile. Toisc go bhféadfadh sé bheith d'inniúlacht ag údaráis roinnt Ballstát éagsúil déileáil le comharbas ar leith, d' fhéadfadh siad teacht ar thorthaí difriúla maidir leis an 
gceist "cad é a bhaineann le cé hé". Cruthaítear neamhchinnt eacht dhlíthiúil sa chás seo 
agus cuirtear cosc le pleanáil éifeachtach  eastáit agus le haithint fhrithpháirteach 
breithiúnas idir na Ballstáit. 
Fadhb 3 – Saoirse neamh-leordhóthanach (theoranta) i dtaobh rogha an dlí don 
tiomnóir. Nuair atá saoránach atá ag baint leasa as an margadh inmheánach ar an eolas 
faoi na difríochtaí sa dlí substainteach co mharbais agus sna rialacha a bhaineann le 
coinbhleacht dlíthe, féadfaidh sé iarracht a dhéanamh teacht timpeall orthu seo trí uacht a 
dhéanamh agus trí dhlí amháin a roghnú atá in fheidhme maidir lena eastát iomlán. Ní 
 
GA 4   GA cheadaíonn formhór na mBallstát do dhuine an d lí is infheidhme maidir lena chomharbas a 
roghnú fós, áfach5.  
Fadhb 4 – Aithint shrianta agus forghníomhú srianta maidir le cinntí agus doiciméid.  
Ní aithnítear ná ní fhorghní omhtar go huathoibríoch breith iúnas a thugann cúirt i dtír 
amháin i dtír eile ina bhféadfadh na cúirtea nna breithiúnas contrárt ha a thabhairt ar an 
gceist chéanna . Tá easpa aitheanta agus forghníomhaithe ann maidir le doiciméid a 
ullmhaíonn nótairí agus údaráis eile freisin. 
Fadhb 5 – Aithint shrianta maidir le st ádas mar oidhre nó mar riarthóir nó 
seiceadóir.  Faoi láthair tá cineálacha éagsúla fi anaise ann chun stádas mar oidhre nó mar 
riarthóir comharbais sna Ballstáit a chruthú . De ghnáth, ní aithnítear go huathoibríoch 
doiciméid a fhorghníomhtar i mBallstát ar le ith sna Ballstáit eile. Ní mór na nósanna 
imeachta maidir le stádas duine mar oidhre nó mar riarthóir sa tír ina bhfuil an mhaoin 
lonnaithe a chruthú a chur i bhfeidhm athuair dá bharr sin agus cúisítear costais bhreise 
agus moill ama dá bhrí sin. 
Fadhb 6 – Deacrachtaí a bhaineann le huachtanna a shainaithint thar lear. Fiú i 
gcásanna náisiúnta amháin, ní  bhíonn sé éasca ar  oidhrí i gcónaí fhios a bheith acu ar 
chruthaigh an duine éagtha uacht. Baineann fa dhbanna breise leis an gceist seo i gcás 
saoránach atá ag cuardach uachta thar lear. Bíonn moill mhór ama agus costas breise ag baint leis mar aon le héiginnteacht maidir le  cibé an dtiocfaidh oidhrí eile chun cinn nó 
nach dtiocfaidh. 
2.2. Méid na bhfadhbanna 
Tá sé deacair scóip na bhfadhbanna atá saina itheanta a mheasúnú de bharr easpa staitisticí 
ábhartha agus sonraí teoranta eimpíreacha.  Léirítear leis na comhairliúcháin, áfach, 
tábhacht phraiticiúil na neamhshláine dlíthiúla a bhaineann le saoránaigh. 
Faigheann thart ar 4.5 milliún duine bás gach b liain san AE. Má ghlactar leis gurb ionann 
meánluach eastáit agus thart ar 137 000 euro  (thart ar 5.5 uair e an mheán-ollioncaim 
náisiúnta in aghaidh an duine), is ionann sin agus a rá go bhfu il luach iomlán na n-eastát in 
aghaidh na bliana cothrom le 646 billiún euro.  
Féadtar glacadh leis go réasúnta freisin go mbai neann gné idirnáisiúnta le thart ar 9-10 % 
de líon iomlán na gcomharbas (thart ar  450 000). Bheadh meánluach na n-eastát seo 
cothrom le thart ar dhá oiread luach gnátheastáit (i.e. 274 000 euro), is é sin 123.3 billiún euro ar an iomlán in aghaidh na bliana. 
Is minic a bhaineann fadhbanna leis na heastáit  seo. Féadfaidh costas na dtáillí dlíthiúla 
bheith cothrom le idir 2 % (2.466 bn. euro) ag us 5 % de luach iomlán na gcomharbas 
idirnáisiúnta (6.165 bn. euro) fiú i gcás  réitigh réasúnta. Féadtar meán 
                                                
 
5 Ní cheadaítear an dlí a roghnú san Ostair, sa Chipir , sa Fhrainc, sa Ghréig, in Éirinn, sa Laitvia, sa 
Liotuáin, i Lucsamburg, sa Pholainn, sa Phortaingé il, sa tSlóvaic, sa tSlóivéin, sa Spáinn, sa 
tSualainn ná i bPoblacht na Seice. Níl faisnéis ar  fáil maidir leis an Ungáir, Málta ná Tuaisceart 
Éireann. 
 
GA 5   GA 3 % (3.699 bn. euro) de luach na n-eastát a mheas mar mhéid réalaíoch. Thairis sin, 
féadfaidh costas na moille, ar féidir é a mheas i dtéarmaí blianta seachas míonna, a bheith chomh ard céanna. 
Dá dtabharfaí aghaidh ar na fadhbanna d' fhéadfaí, dá bhrí sin, sochair 4 bn. euro in 
aghaidh na bliana, de réir mar atá ríofa ag  an gconraitheoir seach trach, a ghiniúint le 
haghaidh shaoránaigh an AE.  
3. Cuspóirí 
Cuspóir foriomlán an Togra is ea cur le cruthú fíor-réimse Eorpach maidir le ceartas 
sibhialta i ndáil le comharbais. 
Déantar achoimre ar na cuspóirí ginearálta, sonracha agus oibríochta  sa tábla seo thíos: 
Léargas ar na cuspóirí ginear álta, sonracha agus oibríochta 
Cuspóirí ginearálta Cuspóirí sonracha Cuspóirí oibríochta 
Teacht ar shocrú nach mbainfidh imeachtaí 
comhthreomhara leis ná nach gcuirfidh dlíthe substainteacha difriúla i bhfeidhm ar an 
gcomharbas idirnáisiúnta céanna Comhrialacha maidir le dlínse a ghlacadh 
Comhrialacha maidir leis an dlí is infheidhme a 
ghlacadh 
Rogha (theoranta) dlí a sholáthar don tiomnóir Rialacha comhchuibhithe a thabhairt isteach a 
sholáthróidh rogha theoranta dlí don tiomnóir 
Aithint maidir le cearta, gníomhartha ábhartha agus cinntí i ndáil le comharbais a áirithiú Rialacha maidir le haithint agus forghníomhú 
breithiúnas, cinntí eile agus gníomhartha 
barántúla nó gníomhais bharántúla a 
chomhchuibhiú  
Aithint chumhachtaí na riarthóirí nó na 
seiceadóirí a áirithiú  
Aithint an stádais mar oidhre a áirithiú  y Ceadú do shaoránaigh a 
gcomharbas a phleanáil agus a eagrú go héifeachtach 
roimh ré i gcomhthéacs 
trasteorann 
y An dóchúlacht go dtabharfar 
suntas ar bhealach 
éifeachtach do chearta na n-oidhrí féideartha, na ndaoine a bhfuil gaol 
foirmiúil nó eile acu leis an 
duine éagtha, na gcreidiúnaithe 
príobháideacha agus poiblí 
etc. a mhéadú.
 
Inrochtaineacht ar fhaisnéis a bhaineann le 
huachtanna atá thar lear a mhéadú Córas Eorpach a chrut hú chun uachtanna a 
chlárú agus chun faisnéis  a fháil faoi uachtanna 
atá thar lear 
4. Roghanna beartais 
4.1. Cur síos ar na roghanna beartais  
Tá na roghanna beartais roinnte in dhá ghrúpa éagsúla d'fhonn na rogha nna difriúla atá le 
meas a chur san áireamh (féach an tábla thíos). 
Na roghanna beartais a thugann aghaidh ar na  fadhbanna a chúisítear de bharr difríochtaí 
sa reachtaíocht náisiúnta maidir le comhar bais a mbaineann gnéithe trasnáisiúnta leo 
(Rogha Beartais A) a shainiú 
 
GA 6   GA Níl ann do bheart coitianta ar leibhéal an AE  
y Rogha Beartais A.1: Status quo  
Beart reachtaíochta an AE  
y Rogha Beartais A.2: Rialacha dlínse a chomhchuibhiú agus rialacha maidir le haithint 
agus forghníomhú uathoibríoch breithiúnas, cinntí eile agus gníomhartha barántúla nó 
gníomhais bharántúla a thabhairt isteach  
y Rogha Beartais A.3: Rialacha a bhaineann le coinbhleacht dlí a chomhchuibhiú  
y Rogha Beartais A.4: Rialacha a bhainea nn le coinbhleacht dlí a chomhchuibhiú agus 
Deimhniú Eorpach maidir le hOidhre agus  Seiceadóir nó Riarthóir i gcomharbais 
trasnáisiúnta a thabhairt isteach 
y Rogha Beartais A.5: Rialacha a bhaineann le coinbhleacht dlí agus rialacha dlínse a 
chomhchuibhiú  
y Rogha Beartais A.6: Rialacha a bhaineann le coinbhleacht dlí agus rialacha dlínse a 
chomhchuibhiú agus rialacha maidir le ha ithint agus forghníomhú uathoibríoch 
breithiúnas, cinntí eile agus gníomhartha  barántúla nó gníomhais bharántúla (A.2 
móide A.3) a thabhairt isteach  
y Rogha Beartais A.7: Rialacha a bhaineann le coinbhleacht dlí agus rialacha dlínse a 
chomhchuibhiú agus rialacha maidir le ha ithint agus forghníomhú uathoibríoch 
breithiúnas, cinntí eile agus gníomhartha barántúla nó gníomhais bharántúla a thabhairt 
isteach mar aon le Deimhniú Eorpach maidir  le hOidre agus Seiceadóir nó Riarthóir i 
gcomharbais trasnáisiúnta (A.2 móide A.4) 
Beart neamhreachtaíochta  
y Rogha Beartais A.8: Bunachar sonraí/córas chun faisnéis a bhainis tiú a bhunú maidir le 
coinbhleacht dlíthe, rialacha dlínse agus comhlachtaí inniúla 
y Rogha Beartais A.9: Feachtas faisnéise ar fud an AE maidir le comharbas (reachtaíocht 
agus ionstraimí reatha/ionstraimí atá le teacht)  
 
Na roghanna beartais a thugann aghaidh ar na fadhbanna a bhaineann le huachtanna a 
shainaithint thar lear (Rogha Beartais B) a shainiú  
Níl ann do bheart coitianta ar leibhéal an AE  
y Rogha Beartais B.1: Status quo 
Beart ar leibhéal an AE (reachtaíocht agus maoiniú)  
y Rogha Beartais B.2: Moladh ón gCoimisi ún maidir le cláir náisiúnta uachtanna 
atá idirnasctha a bhunú agus f eachtais faisnéise a eagrú  
 
GA 7   GA y Rogha Beartais B.3: Bunú éigeantach cl ár náisiúnta uachtanna  atá idirnasctha  
y Rogha Beartais B.4: Clár lárnach uachtanna de chuid an AE a bhunú  
Beart neamhreachtaíochta  
y Rogha Beartais B.5: Leathanach gréasáin  a chruthú ar a mbeidh fáil ar na cláir 
uachtanna agus na rialacha náisiúnta ar ann dóibh cheana 
y Rogha Beartais B.6: F eachtais náisiúnta faisnéise maidir le huachtanna 
(reachtaíocht agus ionstraimí reatha /ionstraimí atá le teacht) a eagrú 
4.2. Na roghanna a chur i gcomparáid  
Cuirtear na rátálacha a bhainea nn leis na naoi gcinn de rogha  beartais A i gcomparáid i 
dTábla 1.  
Cuirtear na rátálacha a bhaineann leis na sé  cinn de rogha beartais B i gcomparáid i 
dTábla 2. 
Socraítear catagóirí na roghanna beartais de réir a gcumas na cuspóirí atá sainithe i roinn 5 
thuas a chomhlíonadh. Léir ítear le deich dtic ( √√√√√√√√√√ ) go bhfuil na cuspóirí ar fad 
comhlíonta ag an rogha sin. 
 
GA 8   GA Tábla 1 – Rátálacha roghanna beartais A a chur i gcomparáid  
Cuspóir/costais Rogha Beartais 
A.1 
(Status quo) Rogha Beartais 
A.2 
(Rialacha agus 
aithint dlínse) Rogha Beartais 
A.3 
(Rialacha C-O-
L) Rogha Beartais 
A.4 
(Deimhniú agus 
rialacha C-O-L) Rogha Beartais 
A.5 
(Rialacha C-O-
L agus rialacha 
dlínse) Rogha Beartais 
A.6 
(A.2 móide A.3) Rogha Beartais 
A.7 
(A.2 móide A.4) Rogha Beartais 
A.8 
(Bunachar 
sonraí)  Rogha Beartais 
A.9 
(Feachtais 
náisiúnta 
faisnéise) 
Teacht ar shocrú nach mbainfidh imeachtaí 
comhthreomhara leis ná nach gcuirfidh dlíthe 
substainteacha difriúla i bhfeidhm ar an gcomharbas idirnáisiúnta céanna.  0 √√ √√√√  √√√√√√  √√√√√√√  √√√√√√√√  √√√√√√√√√√  √ √ 
Rogha (theoranta) dlí a sholáthar don tiomnóir 0 0 √√√√√  √√√√√√  √√√√√  √√√√√√√√√  √√√√√√√√√√  0 0 
Aithint an méid seo a leanas a áirithiú:  
(i) Breithiúnais, cinntí eile agus 
gníomhartha barántúla nó 
gníomhais bharántúla maidir le 
comharbais idirnáisiúnta; 
(ii) Cumhachtaí na riarthóirí nó na 
seiceadóirí; agus, 
(iii) An stádas mar oidhre 0 √√√√√  √√ √√√√√√  √√√ √√√√√√√√  √√√√√√√√√√  0 0 
Inrochtaineacht ar fhaisnéis a bhaineann le 
huachtanna atá thar lear a mhéadú 0 0 – – – – – 0 0 
Marc iomlán: 0 7 11 18 10 25 30 1 1 
Tionchar eacnamaíochta Reatha: 4 bn euro 
in aghaidh na 
bliana; dúbailt fhéideartha costas i gceann 10 mbliana Na costais a 
shábhálfaí: 
Uasmhéid 10 % Na costais a 
shábhálfaí: 
Uasmhéid 15 % Na costais a 
shábhálfaí: 
Uasmhéid 15 % Na costais a 
shábhálfaí: 
Uasmhéid 15 % Na costais a 
shábhálfaí: 
Uasmhéid 20 % Na costais a 
shábhálfaí: 
Uasmhéid 30 % Na costais a 
shábhálfaí: 
Neamhshuntasach Na costais a 
shábhálfaí: 
Neamhshuntasach 
 
 
GA 9   GA Tábla 2 – Comparáid idir rátálacha roghanna beartais B  
Cuspóir/costais Rogha Beartais B.1 
(Status quo) Rogha Beartais B.2 
(Moladh ón AE maidir 
le cláir náisiúnta atá 
idirnasctha agus 
feachtais faisnéise) Rogha Beartais B.3 
(Bunú éigeantach clár 
náisiúnta uachtanna atá 
idirnasctha) Rogha Beartais B.4 
(Clár lárnach 
uachtanna de chuid an 
AE) Rogha Beartais B.5 
(Leathanach gréasáin ar 
a mbeidh fáil ar chláir 
uachtanna agus rialacha 
náisiúnta) Rogha Beartais B.6 
(Feachtais náisiúnta 
faisnéise) 
Teacht ar shocrú nach mbainfidh imeachtaí 
comhthreomhara leis ná nach gcuirfidh dlíthe 
substainteacha difriúla i bhfeidhm ar an gcomharbas idirnáisiúnta céanna  0 √√ √√√ √√√√  √ √ 
Rogha (theoranta) dlí a sholáthar don tiomnóir 0 0 0 0 0 0 
Aithint an méid seo a leanas a áirithiú:  
(i) Breithiúnais, cinntí eile agus 
gníomhartha barántúla nó gníomhais 
bharántúla maidir le comharbais 
idirnáisiúnta; 
(ii) Cumhachtaí na riarthóirí nó na 
seiceadóirí; agus, 
(iii) An stádas mar oidhre 0 √ √ √ 0 0 
Inrochtaineacht ar fhaisnéis a bhaineann le 
huachtanna atá thar lear a mhéadú 0 √√ √√√ √√√√  √ √ 
Marc iomlán:  0 5 7 9 2 2 
Tionchar eacnamaíochta  Reatha: 4 bn euro in 
aghaidh na bliana; dúbailt 
fhéideartha costas i 
gceann 10 mbliana  Na costais a shábhálfaí:  
Uasmhéid 1-2 % Na costais a shábhálfaí: 
Uasmhéid 1-2 % Na costais a shábhálfaí: 
Uasmhéid 2 % Na costais a shábhálfaí  
Neamhshuntasach Na costais a shábhálfaí:  
Neamhshuntasach 
 
GA 10   GA 4.3. Rogha na tosaíochta  
I bhfianaise an mheasúnaithe i dTáb laí 1 agus 2 is í rogha na to saíochta roghanna beartais A.7 
agus B.2 le chéile. Thabharf adh an chéad cheann aghaidh ar  na fadhbanna reatha chomh 
maith agus ab'fhéidir agus bheadh na laghduith e costais ba mhó (uasmhéid 30 %) ag baint 
leis. Go deimhin, is í seo an rogha is uaillmhianaí  i ndáiríre agus dá bhrí sin is ionann í agus a 
thuilleadh forbartha ar na rogha nna eile a shainaithnítear, i dt éarmaí na ndúshlán a bhfuil sí 
dírithe ar aghaidh a thab hairt orthu. Cé nach mbaineann rogh a beartais B.2. an rátáil is airde 
amach, is í rogha na tosaíochta í ar an m bonn gur fadhb náisiúnta go príomha é uachtanna a 
shainaithint agus is dócha gur mar sin a bhei dh sé fiú sa fadtéarma toisc nach bhfuil sé 
éigeantach uachtanna a chlárú (rud a chiallaíonn gur féidir dearbhú leis an gclár nár cláraíodh 
uacht, ach nach féidir a dhearbhú nach ann d' uacht). Dearbhaíonn geal lsealbhóirí an anailís 
seo. 
4.4. Scála agus cineál féideartha thionchar rogha na tosaíochta  
Gheobhadh an rogha beartais tosa íochta réidh le baol na gc oinbhleachtaí dlínse. Cheadódh sí 
an comharbas a chur i gcrích ní os tapúla toisc nach mbeadh ar na húdaráis inni úla déileáil le 
rialacha náisiúnta a d'fhéadfadh bhe ith contrártha chun an dlí subs tainteach a rialaíonn cé hé a 
gheobhaidh an oidhreacht a shainaithint . Dá dtabharfaí isteach rogha theoranta dlí don 
tiomnóir, bheadh saoránaigh in ann a gc omharbas a phleanáil níos fearr.  
D'áiritheofaí aithint stádais oidhre nó cumhach taí seiceadóirí nó riarthóirí agus cinntí. 
Laghdófaí ar tháillí dlíthiúla ag us ar mhoill ama dá bhrí sin . 
Chuirfeadh an moladh ón gCoimisiún luas faoi na Ballstáit maidir le cláir uachtanna atá 
comhoiriúnach agus comh-inoibritheach a chrut hú agus d'éascódh an méid sin sainaithint 
uachtanna i mBallstáit eile. D'fhéadfadh líon ní os mó saoránach uachtanna a dhéanamh agus a 
chlárú mar thoradh ar na feachtais faisnéise agus chuirfeadh an méid sin luas leis na 
himeachtaí comharbais agus bheadh laghdú ar mhoill agus ar chostais dlíthiúla dá bhrí sin. D'fhéadfadh tionchar dearfach an chláir bheith te oranta áfach, mar ní bhea dh sé de dhualgas ar 
aon duine uacht a chlárú. 
Ar an iomlán, mhéadódh rogha na tosaíochta ar an dóchúlacht go gcomhlíonfaí cearta na 
ndaoine ar fad bainteach leis an gcomharb as ar bhealach éifeachtúil agus éifeachtach. 
Tugann rogha na tosaíochta suntas do chearta bunúsacha na Cairte um Chearta Bunúsacha an 
Aontais Eorpaigh.  
4.5. Costais rogha na tosaíochta  
Go hachomair, d'fhéadfadh laghdú costais suas le 32 % den €4 bn atá mar chostas de bharr na 
bhfadhbanna reatha, i.e. €1.3 billiún, bheith mar thoradh ar rogha na tosaíochta. 
Chruthódh an próiseas a bhaineann le glacadh agus le cur chun feidhme rogha na tosaíochta 
costais airgeadais  ar leibhéal an AE agus ar leibhéal  náisiúnta araon. Bhainfeadh na costais 
seo den chuid is mó le hobair riaracháin chun an  reachtaíocht is gá a sholáthar, le clár 
uachtanna a bhunú agus a choimeád ar bun a gus le feachtais faisnéise a eagrú.  
Cé go laghdófaí táillí le haghaidh lucht dlí  tríd an dlí is infheidhme a chomhchuibhiú de réir 
rogha na tosaíochta, mhéadófaí mar sin féin a gcuid láimhdeachais de bharr an ardaithe i 
 
GA 11   GA luach na leagáidí agus líon m éadaitheach na gcásanna idirnáisiúnta. Ina theannta sin, 
d'fheabhsódh na rialacha thuas intuarthacht le  haghaidh saoránach. Is dócha go dteastóidh ó 
líon níos mó saoránach a gcomharbas a eagrú ro imh ré, agus úsáid a bh aint as seirbhísí an 
lucht dlí dá bhrí sin. Amhail gach seirbhís ghairmiúil eile, bíonn athruithe sa mhargadh i 
gcónaí a bhaineann do lucht dlí agus is dócha go mbeadh na hathruithe sin atá bainteach le 
rogha na tosaíochta beag agus go dtarlóidís de réir a chéile6.  
Toisc go bhfuil rialacha faoi chánachas eisiata go sonrach ó raon feidhme an Rialacháin 
bheartaithe, bheadh ro gha na tosaíochta neodrach ó thaobh cánach de. Dá bhrí sin, ní 
bheadh aon athrú ar reachtaíocht náisiúnta na  mBallstát maidir le cánachas oidhreachta i 
gceist leis . Is é is cúis leis seo go bhfuil na rialac ha lena gcinntear cé ac u Ballstát atá inniúil 
chun cánacha oidhreachta ar chomharbas ar le ith a bhailiú (ag eascair t, go ginearálta, as 
coinbhinsiúin dhéthaobhacha) go hiomlán neamhs pleách ó na rialacha sin lena gcinntear an 
dlí sibhialta lena rialaítear an comharbas sin . 
D'fhéadfadh impleachtaí indíreacha a bheith ag r ogha na tosaíochta ar an méid ioncaim ó 
cháin oidhreachta a bhailíonn Ball stát ar leith (e.g. i gcás cunt ais bhainc, más rud é gur duine 
é an t-oidhre atá ina chónaí i mBallstát A, de réir  an dlí is infheidhme faoi láthair, ach má tá 
an t-oidhre lonnaithe i mBallstát B, de réir an Rialacháin atá le tabhairt isteach, ní bheidh 
Ballstát A in ann cánacha oidhreachta a bha iliú a thuilleadh). Bheadh an tionchar seo 
imeallach agus indíreach, áfach. 
Ní chuireann an Rialachán beartaithe le castach taí na gcóras cánach is infheidhme maidir le 
comharbais idirnáisiúnta a laghdú ná le saor ánaigh a chosc ó bheith faoi réir cánachais 
dhúbailte. Go deimhin, is léir nach bhfuil sé indé anta, ar chúiseanna dlíthiúla agus polaitiúla, 
an córas atá ann faoi láthair faoi chre at an Rialacháin r eatha, a mhodhnú. Féadann 
míréireachtaí a bheith ann, i gcás oidhreachta i gcomhthéacs trasteorann, idir chórais chánach 
náisiúnta; agus féadann cánachas dúbáilte agus idirdhealú tarlú de bharr na míréireachtaí sin. 
Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún teachtaireach t a thabhairt ar aghaidh chun dul i ngleic leis 
na saincheisteanna sin in 2010. 
4.6. Breisluach an AE  
Ghinfeadh rogha na tosaíochta breisluach suntas ach an AE. Tá sé de chumas aici muinín sa 
mhargadh inmheánach a chur chun cinn agus sogh luaiseacht shaoránaigh an AE a éascú. Is de 
thoradh an mhargaidh inmheánaigh go páirt each na fadhbanna a bhfuil aghaidh á tabhairt 
orthu agus mura réitítear iad, d'fhéadfaí damáiste a dhéanamh do mhuinín in margadh 
inmheánach an AE agus do limis téar saoirse, slándála a gus ceartais an AE atá gan 
teorainneacha inmheánacha. Tá comharbais trasteorann níos costasaí agus glacann siad níos mó ama ar shaoránaigh ná comharbais náis iúnta. D'éascódh rogha na tosaíochta saol 
shaoránaigh an AE atá soghlua iste agus nua-aimseartha. 
5. Monatóireacht agus meastóireacht 
D'fhonn monatóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme éifeachtúil an Rialacháin mar aon le 
ráth an mholta maidir le cláir uachtanna atá idirnasctha a chrut hú agus le feachtais faisnéise a 
eagrú, déanfaidh an Coimisiúin meastóireacht a gus tuairisciú rialta. Áirítear sa staidéar 
                                                
 
6 Féach freisin Iarscríbhinn 4 le haghaidh a thuilleadh faisnéise. 
 
GA 12   GA seachtrach go leor moltaí úsáideacha maidir  le hionstraimí monatóireachta agus 
meastóireachta féideartha agus táscairí nith iúla a chuirfidh an Co imisiún san áireamh.