Tuairim ó Choiste Eorpach na Réigiún – Státchabhair AE a thabharfar amach anseo in earnálacha na talmhaíochta, na foraoiseachta agus na limistéar tuaithe

(2022/C 301/10)

Rapóirtéir: Guido MILANA (IT/PSE), Comhalta de Chomhairle Bardais Olevano Romano

MOLTAÍ BEARTAIS

TÁ COISTE EORPACH NA RÉIGIÚN (CnaR)

1. á chur in iúl gur díol sásaimh dó na tograí nua a rinne an Coimisiún Eorpach le déanaí chun státchabhair a dheonú sa talmhaíocht, tograí a mbeidh feidhm leo ón 1 Eanáir 2023;

2. á mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 107(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh go bhfuil státchabhair arna deonú do ghnóthais, sa chás ina bhféadfadh an chabhair sin an iomaíocht idir na Ballstáit a shaobhadh, ar neamhréir leis an margadh inmheánach, agus go dtugtar isteach maoluithe áirithe leis;

3. á mheabhrú, i gcás earnálacha na talmhaíochta, na foraoiseachta agus na limistéar tuaithe, gurb é an Coimisiún a dhéanann a mheas an bhfuil saobhadh den chineál sin ann trína anailís a bhunú ar na treoirlínte maidir le státchabhair a dheonú in earnálacha na talmhaíochta, na foraoiseachta agus na limistéar tuaithe agus gurb í clárthréimhse 2014-2022 a chumhdaítear leis na treoirlínte sin;

4. á chur i bhfios go láidir go sonraítear in Airteagal 81 de Rialachán (AE) Uimh. 1305/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ( 1 ) maidir le tacaíocht d’fhorbairt tuaithe ón gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe nach mór cistiú do bhearta nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le CFAE a chur chun feidhme faoi na rialacha maidir le státchabhair;

5. á chur i bhfáth go n-áirithítear le hailíniú an dá théacs sin go mbeidh an tréimhse a mhairfidh na rialacha maidir le státchabhair i gcomhréir leis an tréimhse a mhairfidh na rialacha forbartha tuaithe;

6. á thabhairt dá aire gur sheol an Coimisiún, chun na críche sin, comhairliúchán in 2019 agus go leagtar amach torthaí an chomhairliúcháin sin sa doiciméad oibre SWD(2021) 107 final ( 2 )

7. á mheabhrú gur ghlac an Pharlaimint agus an Chomhairle, idir an dá linn, rialacháin maidir leis an gComhbheartas Talmhaíochta (CBT) nua, go háirithe Rialachán (AE) 2021/2115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ( 3 ) lena leagtar síos rialacha maidir leis an tacaíocht a thugtar do phleananna straitéiseacha agus ina gcuirtear san áireamh an tuairim ó CnaR maidir le CBT nua;

8. á chur i bhfáth nach mór do na tograí nua maidir le státchabhair a dheonú CBT nua a chur san áireamh agus leanúint de bheith i gcomhréir leis;

9. á chur i bhfáth go mbeidh ar na feirmeacha na straitéisí maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip a chur chun feidhme, go háirithe an Straitéis Bhithéagsúlachta agus an straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc”;

10. á chur i bhfáth go bhfuil sé ríthábhachtach go dtabharfaí tacaíocht do na feirmeacha agus na foraoisí agus an t-aistriú glas á chur i bhfeidhm, go háirithe na feirmeacha beaga atá lonnaithe i limistéir straitéiseacha de chuid na réigiún agus a bhfuil ról tábhachtach acu i gcosaint an tírdhreacha;

11. ag áitiú ar an gCoimisiún caighdeáin táirgthe Eorpacha cheangailteacha agus clásail chómhalartachta nó comhuaineacha a leagan síos le haghaidh allmhairí, amhail na cinn a fhorchuirtear ar tháirgeoirí an Aontais;

12. ag iarraidh ar an gCoimisiún líon na seiceálacha teorann a mhéadú agus nósanna imeachta amhail fuar-chóireáil ar tháirgí allmhairithe a fhorfheidhmiú;

13. Cathracha agus réigiúin a bheidh bithéagsúil tar éis 2020 in CBD COP 15 na Náisiún Aontaithe agus i Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais 2030 Ón bhfeirm go dtí an forc: an ghné áitiúil agus réigiúnach á mheabhrú go bhfuil a dhearcadh maidir leis an dá straitéis curtha in iúl cheana féin ag CnaR, sa tuairim ( 4 ) (níl leagan Gaeilge ann) agus sa tuairim ( 5 ) (níl leagan Gaeilge ann);

14. ag leagan béim ar an ról tábhachtach atá ag na húdaráis áitiúla maidir le nósanna imeachta áirithe a shainiú agus a bhainistiú chun tacaíocht áirithe a chúiteamh, go háirithe tacaíocht atá nasctha leis an mbainistiú riosca sa talmhaíocht;

15. á mheabhrú, maidir le sainiú na bpleananna straitéiseacha náisiúnta dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2021/2115, nach chuige sin amháin atá na réigiúin, na cúigí agus na bardais páirteach sna pleananna sin ach go dtairbhíonn siad freisin den tacaíocht forbartha tuaithe agus go gcabhraíonn siad le sainiú an chur chuige ón mbun aníos atá leagtha amach sa tionscnamh LEADER;

16. á chur in iúl gur thit an méid státchabhrach a deonaíodh in earnáil na talmhaíochta ar an leibhéal Eorpach ó 7,6 billiún in 2014 go 6 bhilliún in 2019, ach gur tharla méadú le linn thréimhse phaindéim COVID-19;

17. á chur i bhfios, nár cuireadh deireadh riamh le táirgeadh na ngabháltas talmhaíochta agus agraibhia agus earnáil na foraoiseachta le linn na tréimhse sin, lena n-áirithítear cinnteacht an tsoláthair mar a cheanglaítear le hAirteagal 39 CFAE;

18. á chur i bhfios go bhfuil éagobhsaíocht sa mhargadh tráchtearraí agus sa mhargadh soláthair bia de bharr an chogaidh idir an Rúis agus an Úcráin;

19. ag leagan béim ar an ról ba cheart a bheith ag CBT i ndáil leis an méid sin, ó thaobh féinsoláthar de agus slándáil bia a ráthú;

20. á mheabhrú gurbh fhéidir na soláthairtí sin a chur ar fáil a bhuí, freisin, leis an deis leas a bhaint as tacaíocht ad hoc arna leagan síos ag an gCoimisiún le haghaidh na géarchéime eacnamaíche a tháinig as COVID-19;

21. á chur in iúl, ina theannta sin, gur faoi chuimsiú phleananna forbartha tuaithe go príomha a deonaíodh an chuid is mó den státchabhair, gan cabhair shonrach do ghéarchéim COVID-19 a áireamh, agus go háirithe maidir leis na bearta nach dtagann faoi chuspóirí Iarscríbhinn I a ghabhann le CFAE (táirgí talmhaíochta);

22. á thabhairt dá aire gur nós imeachta casta atá sa nós imeachta maidir leis an státchabhair a chur san áireamh sna pleananna forbartha tuaithe;

23. á thabhairt dá aire, ainneoin go bhfuil an-chosúlacht idir Rialachán (AE) Uimh. 1305/2013 a bhaineann le tacaíocht CETFT a thabhairt chun cuspóirí forbartha tuaithe a bhaint amach agus treoirlínte 2014-2020 maidir le státchabhair a dheonú in earnálacha na talmhaíochta, na foraoiseachta agus na limistéar tuaithe, nach mbíonn na bearta forbartha tuaithe ag teacht go hiomlán leis an méid a fhoráiltear leis na rialacha maidir le státchabhair;

24. á thabhairt dá aire gur tugadh le fios le linn an chomhairliúcháin a sheol an Coimisiún go bhfuil gnéithe áirithe de chuid na rialacha reatha maidir le státchabhair ann atá imithe i léig;

25. á chur i bhfios go láidir gur príomhchuspóir i gcónaí é cothrom na Féinne a áirithiú do gach gnóthas san Aontas Eorpach;

26. á thabhairt dá aire gur gá roinnt beart a choinneáil agus a oiriúnú, go háirithe na bearta maidir le bainistiú riosca;

27. á thabhairt dá aire gur le haghaidh bearta forbartha tuaithe, den chuid is mó, a úsáideadh an chabhair in earnáil na foraoiseachta agus, i bhfianaise a thábhachtaí atá ról na bhforaoisí, gur gá é a dhéanamh níos éasca an chabhair sin a chur chun feidhme;

28. den tuairim gur gá tacaíocht a thabhairt do ghabháltais talmhaíochta agus foraoise tríd an aistriú glas, go háirithe do mhicrifhiontair, feirmeoirí beaga agus áitiúla agus slabhraí gearra soláthair bia. I bhfianaise na bpraghsanna arda bia agus na gcostas ard ionchuir (amhail fuinneamh agus leasacháin), a bhfuil tionchar ag an gcogadh san Úcráin orthu, ní bheadh na gabháltais sin in ann dul i ngleic leis na hiarmhairtí sin ina n-aonair; i ndáil leis sin, is díol sásaimh dó Teachtaireacht an Choimisiúin maidir le “Slándáil bia a áirithiú agus athléimneacht na gcóras bia a neartú”;

29. á mheas gur gá na critéir maidir le ceanglais faisnéise agus phoiblíochta a chomhchuibhiú, go háirithe maidir leis na spriocdhátaí chun sonraí na scéimeanna cabhrach a chumhdaítear leis an rialacháin blocdhíolúine a chur in iúl;

30. á chur i bhfáth go bhfuil an t-athchóiriú ar CBT, athchóiriú atáthar tar éis a ghlacadh, bunaithe ar phrionsabal na coimhdeachta agus go bhfuil sé tábhachtach, dá bhrí sin, go n-urramódh na rialacha maidir le státchabhair an prionsabal sin freisin gan an bonn a bhaint, ag an am céanna, den iomaíocht idir na feirmeoirí sna Ballstáit éagsúla;

31. den tuairim go bhfuil sé ríthábhachtach prionsabal sin na coimhdeachta a chaomhnú, go háirithe maidir leis an ról atá ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, arb iad is gaire do na heagraíochtaí pobail a bhfuil ról ríthábhachtach acu maidir leis na bearta cabhrach a bhainistiú ar an leibhéal áitiúil;

ag moladh, dá bhrí sin, an méid seo a leanas:

Simpliú

32. gan ceangal a chur ar na Ballstáit fógraí a chur isteach ar bhonn bliantúil a bhaineann le teagmhais atá inchurtha le tubaistí nádúrtha, galair ainmhithe nó plandaí nó inmhíolú, óir má aithníonn na húdaráis náisiúnta iad amhlaidh, ní gá fógra a thabhairt dóibh don Choimisiún freisin;

33. gan ceangal a chur ar na Ballstáit faisnéis a fhoilsiú faoi thairbhithe aonair cabhrach faoi bhun EUR 75 000 i gcomhair táirgeadh talmhaíochta, agus faoi bhun EUR 500 000 chun táirgí talmhaíochta a phróiseáil agus a mhargú;

34. gan nósanna imeachta atá nasctha leis an gcuid den chomhmheastóireacht don chabhair ar tugadh fógra ina leith a dhéanamh níos liopasta;

35. foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht cabhair infheistíochta a dheonú tríd an Rialachán Blocdhíolúine Talmhaíochta (ABER) ( 6 ) , fiú i gcás táirgí ó earnáil aonair, agus go háirithe i gcás ina mbeartaítear an chabhair chun iarmhairtí teagmhais atá inchurtha le tubaistí nádúrtha a mhaolú nó cúiteamh a sholáthar i leith damáistí de dheasca galair ainmhithe, plandaí nó lotnaidí;

36. foráil a dhéanamh maidir le cur chuige ionaid ilfhreastail i ndáil le fógra a thabhairt maidir le státchabhair sna pleananna straitéiseacha náisiúnta dá dtagraítear i Rialachán (AE) 2021/2115;

37. lex specialis a shainiú maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin de minimis sa talmhaíocht i bhfianaise na ndifríochtaí móra idir earnáil na talmhaíochta agus na hearnálacha eile. Táimid ag iarraidh, go háirithe, go n-ardófaí an uasteorainn cabhrach de minimis go EUR 50 000 thar thréimhse trí bliana, agus go socrófar suim (e.g. EUR 1 000) nach mbeadh feidhm ag an Rialachán De minimis faoina bhun (méideanna an-teoranta cabhrach);

38. an Rialachán de minimis d’earnáil na talmhaíochta a leasú ionas go mbeidh sé níos simplí, go háirithe chun deireadh a chur le rialú an cheanglais maidir le “gnóthas aonair”;

39. é a fhágáil faoi na Ballstáit gnóthas atá i gcruachás a shainiú;

40. na nósanna imeachta riaracháin a shimpliú maidir le cabhair a dheonú do na húdaráis áitiúla, go háirithe nuair is tairbhithe de thacaíocht státchabhrach iad. Go háirithe, táimid ag iarraidh nach measfaí iad mar ghnóthais mhóra;

41. nósanna imeachta níos simplí a leagan amach lena áirithiú go dtabharfar an deis, i dtosach, do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na riachtanais agus éigeandálaí áitiúla agus réigiúnacha a bhainistiú;

42. na nósanna imeachta a shimpliú maidir le státchabhair a dheonú le haghaidh feachtais fógraíochta agus cur chun cinn, agus, go háirithe, i gcás gníomhaíochtaí cur chun cinn ginearálta institiúideacha nach dtagraíonn go sonrach do bhranda agus nach spreagann tomhaltóirí táirge a cheannach, GAN na gníomhaíochtaí sin a áireamh mar chabhair;

43. meastar faoi láthair nach bhfuil costais shimplithe comhoiriúnach leis na rialacha maidir le státchabhair ach amháin i gcomhthéacs na cabhrach a bhaineann leas as cómhaoiniú ó fhoinsí an Aontais. Táimid ag iarraidh go mbeadh sé indéanta roghanna costais simplithe a úsáid gan beann ar chómhaoiniú Eorpach. Dealraíonn sé nach bhfuil aon bhonn cirt bailí ann chun leanúint de mhodhanna éagsúla a leagan síos chun costais incháilithe a ríomh ag brath ar an áit as a dtagann maoiniú na scéime cabhrach;

Glasú

44. tacú leis na feirmeacha agus na foraoisí, go háirithe micrifhiontair, agus iad i mbun an aistrithe ghlais;

45. solúbthacht leordhóthanach a áirithiú i gcur i bhfeidhm na rialacha maidir le státchabhair i gcás géarchéimeanna, amhail na cinn atá ann mar thoradh ar phaindéim COVID-19 agus ar an gcogadh san Úcráin, trí fhoráil a dhéanamh maidir le huasteorainneacha cabhrach iomchuí agus comhsheasmhacha ionas gur féidir le feirmeoirí leanúint de bhia a tháirgeadh agus le tomhaltóirí leanúint de bheith in ann leas a bhaint as praghsanna cothroma; is féidir é sin a bhaint amach freisin trí na nósanna imeachta maidir le cur chun feidhme agus deonú cabhrach a shimpliú, agus rómhaorlathas a laghdú, go háirithe i gcás tairbhithe deiridh;

46. nósanna imeachta áirithe a shimpliú chun státchabhair a dheonú le haghaidh infheistíochtaí i dtáirgeadh fuinnimh in-athnuaite, go háirithe maidir le méid na dreasachta:

47. rátaí infheistíochta níos airde a thabhairt isteach do FBManna talmhaíochta a bhfuil infheistíocht á déanamh acu san aistriú glas;

48. cabhair ad hoc a chruthú don fheirmeoireacht charbóin chun na feirmeoirí a chúiteamh as an gcúram tábhachtach seo;

49. den tuairim go bhfuil ilroinnt na ngabháltas ina thoisc dhiúltach nach dtacaíonn le feirmeacha a bheith gníomhach ar an margadh agus tús a chur leis an aistriú glas atá beartaithe sa talmhaíocht;

Comhtháthú críochach

50. á mheas go bhfuil sé ríthábhachtach coincheap na FBManna in earnáil na talmhaíochta a athshainiú, agus athbhreithniú a dhéanamh ar an sainmhíniú ar mhicrifhiontair atá leagtha amach in Iarscríbhinn I, Airteagal 2(3) de Rialachán (AE) Uimh. 702/2014, chun sainmhíniú ad hoc a chruthú d’earnáil na talmhaíochta, i bhfianaise chineál sonrach na hearnála, agus á mholadh, dá bhrí sin, cineál nua micrifhiontar sa talmhaíocht a shainiú;

51. tacú le FBManna in earnáil na talmhaíochta agus na foraoiseachta i gceantair shléibhe agus intíre agus sna réigiúin is forimeallaí a mhéid a bhaineann lena ról maidir leis an tírdhreach a chosaint;

52. duaiseanna a bhronnadh as a ról i gcaomhnú agus i gcosaint na ngnáthóg ar FBManna in earnáil na talmhaíochta a chomhlíonann na critéir a leagtar amach i bpointe 50 agus atá suite i limistéir shléibhe nó intíre nó i limistéir faoi mhíbhuntáiste mar atá sainithe ag na Ballstáit ina bpleananna straitéiseacha náisiúnta;

53. á iarraidh freisin go dtabharfaí an deis do na feirmeacha sin i gceantair shléibhe arda talamh a cheannach ar mhéid is mó ná 10 % den chaiteachas incháilithe iomlán don oibríocht lena mbaineann, mar a leagtar amach in Airteagal 73(3)(c) de Rialachán (AE) 2021/2115, ionas go bhféadfar an comhdhlúthú talún is gá a dhéanamh le gur féidir leo a bheith gníomhach ó thaobh na heacnamaíochta de agus a gcúraimí a chur i gcrích maidir leis an tírdhreach a chosaint;

54. cead a thabhairt d’earnáil na foraoiseachta leas a bhaint, anuas ar na bearta atá sna pleananna straitéiseacha náisiúnta, as an nós imeachta díolúine maidir le fógra a thabhairt;

55. freisin i gcás earnáil na foraoiseachta, go bhféadfaí an tacaíocht bhonneagair a mheas mar chabhair NACH de chineál mainneachtana í i gcás ina mbaineann sí le hinfheistíochtaí neamhtháirgiúla;

56. na rialacha bainistithe riosca atá ann faoi láthair a leasú, go háirithe trí thairseach an damáiste maidir leis an sainmhíniú ar theagmhais de dheasca tubaistí nádúrtha a ísliú go 20 % mar a fhoráiltear i Rialachán (AE) 2021/2115;

57. foráil a dhéanamh do mhéadú ar an tairseach cúitimh le haghaidh árachas ar tugadh fóirdheontas ina leith agus le haghaidh uirlisí bainistithe riosca eile dá bhforáiltear le hAirteagal 76 de Rialachán (AE) 2021/2115; ní mór é a bheith indéanta praghsanna árachais reatha do ghabháltais talmhaíochta a choimeád leis an tairseach sin;

58. i gcás na cabhrach i leith cúiteamh maidir le damáiste a rinne ainmhithe faoi chosaint, go mbeadh sí díolmhaithe ó fhógra a thabhairt;

59. go bhféadfaí, i gcás damáiste den sórt sin, cúiteamh a thabhairt i leith caillteanas ioncaim mar a fhoráiltear cheana féin i leith damáiste a mbeadh caillteanas trealaimh táirgthe mar thoradh air;

60. go bhféadfaí, sa bhreis ar an damáiste a dhéanann ainmhithe faoi chosaint, cúiteamh a thabhairt i leith damáiste a dhéanann ainmhithe eile freisin, agus sainmhíniú na n-ainmhithe sin a fhágáil faoi na húdaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla, toisc go bhfuil impleachtaí an damáiste sin éagsúil ó thír go tír;

61. nár cheart na feachtais cur chun cinn institiúideacha nach dtagraíonn go sonrach do bhranda a mheas mhar chabhair;

62. ba cheart tacaíocht leordhóthanach a thabhairt do ghnólachtaí nuathionscanta neamhthalmhaíochta i limistéir thuaithe, agus an uasteorainn don mhéid teoranta cabhrach a chur i gcomhréir leis an uasteorainn do ghnólachtaí nuathionscanta talmhaíochta (EUR 100 000). Níl aon chúis le hidirdhealú a dhéanamh lena gcuirfear pionós ar éagsúlú i ngnólachtaí neamhthalmhaíochta, ós rud é go bhfuil na méideanna atá i gceist an-bheag i gcás ar bith;

63. chun cabhrú le FBManna a bhaineann tairbhe as tionscadail na forbartha áitiúla faoi stiúir an phobail (CLLD) nó as tionscadail ó ghrúpaí oibríochtúla, táimid ag iarraidh go ndéanfaí an méid seo a leanas: — an raon feidhme a leathnú chuig údaráis áitiúla, grúpaí gníomhaíochta áitiúla, ollscoileanna, agus comhlachtaí eile, gan beann ar a méid, i bhfianaise éagsúlacht mhór na dtionscadal sin ina bhfuil go leor eintitis éagsúla ag obair le chéile; — méid iomlán na cabhrach teoranta a dheonófar in aghaidh an tionscadail a mhéadú go dtí EUR 300 000 do thionscadail na forbartha áitiúla faoi stiúir an phobail agus EUR 500 000 do thionscadail ó ghrúpaí oibríochtúla na Comhpháirtíochta Eorpaí um Nuáil (CEN).

An Bhruiséil, 28 Aibreán 2022. Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún Apostolos TZITZIKOSTAS

(1) Rialachán (AE) Uimh. 1305/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 maidir le tacaíocht d'fhorbairt tuaithe ón gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1698/2005. (IO L 347, 20.12.2013, lch. 487).

(2) Féach Commission Staff Working Document: Evaluation of the instruments applicable to State aid in the agricultural and forestry sectors and in rural areas.

(3) Rialachán (AE) 2021/2115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Nollaig 2021 lena mbunaítear rialacha maidir le tacaíocht do phleananna straitéiseacha atá le tarraingt suas ag na Ballstáit faoin gcomhbheartas talmhaíochta (Pleananna Straitéiseacha CBT) agus le maoiniú ag an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT) agus ag an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1305/2013 agus (AE) Uimh. 1307/2013 (IO L 435, 6.12.2021, lch. 1).

(4) IO C 440, 18.12.2020, lch. 20.

(5) IO C 37, 2.2.2021, lch. 22.

(6) OJ L 193, 1.7.2014, p. 1.