MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Bailíonn an Coimisiún (Eurostat) staidreamh ar bhonn rialta maidir le tearmann agus imirce bhainistithe, i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 862/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Is iad an Rialachán seo agus Rialachán (AE) Uimh. 216/2010 ón gCoimisiún, ina sainítear na catagóirí éagsúla cúiseanna le haghaidh ceadanna cónaithe a eisiúint, na príomhionstraimí le haghaidh staidreamh éigeantach maidir le tearmann agus imirce bhainistithe. Ina theannta sin, bailíonn an Coimisiún (Eurostat) staidreamh maidir le himeachtaí riaracháin a bhaineann leis an imirce ar bhonn ionstraimí dlíthiúla eile faoina bhfuil bailiú sonraí éigeantach. Tagraíonn an staidreamh breise sin do na sonraí maidir le Cártaí Gorma AE (Treoir 2009/50/CE), ceadanna aonair (Treoir 2011/98/AE), oibrithe séasúracha (Treoir 2014/36/AE), aistrithe ionchorparáideacha (Treoir 2014/66/AE), agus taighdeoirí, mic léinn, oiliúnaithe, saorálaithe, daltaí agus lucht au pair (Treoir AE 2016/801). Déantar foráil maidir leo i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 862/2007.

Tá athrú as cuimse tagtha ar an imirce chuig an Aontas Eorpach sna blianta beaga anuas. Chun dul i ngleic leis na dúshláin a chruthaítear de bhun an athraithe sin, rinne an Coimisiún an beartas imirce cuimsitheach, arna chur i láthair sa Chlár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce, a chur chun feidhme agus a fhorbairt a thuilleadh, a bhfuil sé mar chuspóir de an dóigh a bhainistítear sreafaí imirce, laistigh agus lasmuigh den Aontas araon a fheabhsú agus áirítear leis sin meascán gníomhaíochtaí láithreacha chun freagairt ar an mórphlódú isteach imirceach i dtreo na hEorpa agus athchóiriú struchtúrach timpeall ar cheithre cholún: (i) dreasachtaí na himirce neamhrialta a laghdú; (ii) bainistiú teorainneacha: beatha daoine a shábháil agus teorainneacha seachtracha a dhaingniú; (iii) Dualgas cosanta an Aontais: comhbheartas tearmainn láidir; (iv) beartas nua maidir leis an imirce dhleathach. Sa chomhthéacs sin, d’áitigh páirtithe leasmhara arís agus arís eile go bhfuil gá ann an bunús fianaise a neartú sna réimsí sin.

D’aithin an Coimisiún go rialta an gá feabhas a chur ar bhailiú staidrimh, go háirithe maidir leis na figiúirí faoi fhilleadh náisiúnach tríú tír a fhanann san Aontas go neamhdhleathach, agus maidir le leanaí. Is tosaíocht cheana féin í i gclár oibre Eurostat le haghaidh 2018 freagairt do thimpeallacht bheartais atá nua agus níos dinimiciúla, le béim ar leith ar lucht iarrtha tearmainn agus ar fhorfheidhmiú an dlí i réimse na himirce (fillteacha san áireamh). Sonraítear gur féidir an reachtaíocht atá ann cheana a athbhreithniú chun dul i ngleic le tosaíochtaí úsáideoirí, lena náirítear ceanglais nua agus éiritheacha.

Comhlíonann inneachar agus cáilíocht an staidrimh Eorpaigh um imirce, a tháirgtear i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 862/2007, riachtanais áirithe. Tá na laigí lena mbaineann ag éirí níos follasaí, áfach, go háirithe mar gheall ar fhorbairtí le déanaí maidir le himirce isteach san Aontas. Tá tuilleadh sonraí maidir le roinnt cineálacha nua imirce agus imirceach ag teastáil, agus is gá go mbeadh na sonraí sin níos cruinne, níos minice agus níos tráthúla. Níl foráil ar bith sa chreat dleathach atá ann cheana maidir le sonraí dá leithéid. Go dtí seo, táthar ag dul i ngleic leis na riachtanais nua ar bhonn iomlán deonach (.i. gan aon leasú ar Rialachán (CE) Uimh. 862/2007), trí chomhaontú leis an sainghrúpa ábhartha i gcomhar leis na Ballstáit. Léiríonn an taithí maidir le staidreamh um fhilleadh nach mbíonn an cur chuige sin éifeachtúil i gcónaí. Is é an impleacht gur cheart Rialachán (CE) Uimh. 862/2007 a leasú agus a fheabhsú d’fhonn a áirithiú go mbeidh an staidreamh ábhartha ar fáil go réidh.

Faoin gClár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce, tá na córais Eorpacha agus náisiúnta lena riartar tearmann agus imirce bhainistithe á nathrú. Mar gheall ar thréithe ábhartha athraitheacha imirce agus imirceach, tá fíorghá ann an staidreamh a fheabhsú i gcomhréir le riachtanais athraitheacha na bpáirtithe leasmhara. Ciallaíonn sé sin gur gá an staidreamh a dhéanamh níos ábhartha, ionas gur féidir bonn fianaise níos láidre a fhorbairt ar mhaithe le déanamh beartas agus meastóireacht. Is é sin an chúis go luaitear sa Tuarascáil ón gCoimisiún ar dhul chun cinn an Chláir Oibre Eorpaigh maidir leis an Imirce gur léir go bhfuil gá le leasuithe sonracha ar Rialachán (CE) Uimh. 862/2007, i dtreo feabhsúcháin an-bheachta, go háirithe maidir le fillteacha (staidreamh níos minice), athlonnaíochtaí, ceadanna cónaithe agus leanaí imirceacha. Tugtar faoi deara sa ‘Tuarascáil ar dhul chun cinn maidir le cur chun feidhme an Chláir Oibre Eorpaigh maidir leis an Imirce’, a lean é, go bhfuil an Coimisiún ag breithniú rialacha an Aontais i ndáil le bailiú agus rialtacht staidrimh maidir le himirce agus cosaint idirnáisiúnta a leasú d’fhonn forbhreathnú cuimsitheach a áirithiú agus chun dul i ngleic le cuid de na bearnaí arna sainaithint sa staidreamh atá ar fáil.

Tá an tsaincheist sin níos géire do lucht déanta beartas ar leibhéal an Aontais agus maidir le meastóireacht ar bheartas. Tá éileamh soiléir ann feabhas a chur ar staidreamh maidir le himeachtaí riaracháin a bhaineann le himirce, d’fhonn athruithe beartais a tharla le déanaí nó atá ar na bacáin agus chun an Córas Staidrimh Eorpach (CSE) a oiriúnú ionas gur féidir leis déileáil le hathruithe ar an imirce é féin agus ar bheartais ghaolmhara ar leibhéal an Aontais. Tá gá ann freisin a áirithiú go ndéantar tarchuir náisiúnta dheonacha sonraí ar bhonn níos iomláine agus níos iontaofa. Ina theannta sin, ní mór sásra a fhorbairt le haghaidh staidreamh imirce a fheabhsú a thuilleadh, ionas go mbeidh CSE níos freagrúla d’aon fhorbairt bhreise ar cheanglais maidir le staidreamh imirce. Tá dóchúlacht ann go leathnófaí go mear na bearnaí atá ann cheana idir an téileamh ar staidreamh dá leithéid agus ar an soláthar atá ar fáil, go háirithe maidir le déanamh beartas agus meastóireacht, mura ndéantar uasghrádú ar staidreamh Eorpach san fhearann seo, agus dá réir sin bac a chur ar lucht déanta beartas freagairt ar bhonn fianaise do dhúshláin a bhainfidh le himirce amach anseo.

Is é aidhm an togra seo tacú leis an gClár Oibre maidir leis an Imirce ionas gur féidir leis staidreamh atá níos fearr, níos tráthúla agus níos ábhartha don bheartas a chur ar fáil, agus chun an fhreagairt i leith na ndúshlán a thagann chun cinn de bhun na himirce a neartú. Go háirithe, déanfar uasghrádú ar staidreamh Eorpach maidir le tearmann agus imirce bhainistithe sa tionscnamh trí bhunús dleathach a chur ar fáil le haghaidh staidreamh atá á bhailiú faoi láthair ar bhonn deonach.

De bhun an ghnímh sin, chuirfeadh an tathbhreithniú ar Rialachán (CE) Uimh. 862/2007 le hiomláine, cruinneas, tráthúlacht agus le cinnteacht maidir leis na tarchuir sonraí dheonacha a dhéanann údaráis náisiúnta cheana féin. Go háirithe, áireofar leis, go gcuirfear staidreamh ar fáil i réimsí ina bhfuil riachtanais shoiléire léirithe ag páirtithe leasmhara - maidir le tearmann, fillteacha (ar bhonn níos minice), athlonnú, ceadanna cónaithe agus leanaí ar imircigh iad.

Ag amharc anonn lastall de na riachtanais shonracha agus láithreacha sin, agus chun tacú le forbairtí amach anseo maidir le beartas imirce i gcoitinne, cuirfidh an tathbhreithniú solúbthacht leabaithe ar fáil le haghaidh tuilleadh feabhsuithe ar staidreamh imirce. Déanfar foráil freisin maidir le freagrúlachta táscairí imirce nua a fhorbairt a thacóidh ar dhóigh níos fearr le tosaíochtaí ‘an Chláir Oibre maidir le hImirce’, trí bhonn fianaise a chur ar fáil. Cuirfidh solúbthacht dá leithéid le cáilíocht an staidrimh Eorpaigh, go príomha trí chur lena ábharthacht.