Straitéis AE um Chaighdeánú

Caighdeáin dhomhanda a leagan síos chun tacú le margadh aonair AE atá athléimneach, glas agus digiteach

I.Réamhrá – Caighdeáin chun luachanna, cuspóirí beartais agus cur chun feidhme rialála an Aontais a chothú

Tá caighdeáin i gcroílár mhargadh aonair an Aontais. Le 30 bliain anuas, tá breis agus 3600 caighdeán comhchuibhithe curtha i gcrích ag an gCóras Eorpach um Chaighdeánú, caighdeáin lenar féidir le cuideachtaí a léiriú go bhfuil dlí an Aontais á chomhlíonadh acu, agus go leor caighdeán agus sonraíochtaí teicniúla Eorpacha eile chun idir-inoibritheacht, sábháilteacht shaoránaigh an Aontais agus cosaint an chomhshaoil a chur chun cinn. Tá na caighdeáin Eorpacha tar éis dul chun tairbhe go mór do chuideachtaí agus tomhaltóirí trí chothrom iomaíochta a chruthú sa mhargadh aonair le haghaidh gnólachtaí agus muinín na dtomhaltóirí a mhéadú.

Is laistigh de chomhthéacs domhanda atá ag éirí níos iomaíche a fheidhmíonn caighdeánú Eorpach. Tá seasamh teanntásach á ghlacadh ag cuid mhór tríú tíortha maidir le caighdeánú, rud a thugann buntáiste iomaíoch dá gcuid tionscal ó thaobh rochtain ar an margadh agus leathadh amach na teicneolaíochta.

Iomaíochas, ceannasacht theicneolaíoch agus cumas na hEorpa chun spleáchais a laghdú agus luachanna an Aontais a chosaint, lena n‑áirítear uaillmhianta sóisialta agus comhshaoil, braithfidh siad ar cé chomh rathúil is atá gníomhaithe Eorpacha sa chaighdeánú ar an leibhéal idirnáisiúnta. Ní scileanna láidre um chaighdeánú ar fud an tionscail agus an luchta acadúil amháin atá i gceist, is gá freisin caighdeánú Eorpach a dhéanamh níos sofhreagrúla, níos solúbtha agus níos dírithe chun na riachtanais chaighdeánúcháin a réamh‑mheas.

Ag an am céanna, ní mór don chaighdeánú Eorpach freagairt do luas nuálaíochta atá ag éirí níos gasta agus ní mór caighdeáin a chur i gcrích go tapa, agus ardcháilíochta na dtorthaí a chaomhnú ag an am céanna. Cuibhreannais eile, ar minic ina gcuibhreannais phríobháideacha iad atá faoi stiúir tionscal príobháideach agus neamh‑Eorpach, tá siad sin níos lúfaire agus níos tapúla ó thaobh caighdeáin a fhorbairt. Maidir le teicneolaíochtaí nua agus teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn go háirithe, is minic nach n‑éiríonn leis an gcóras Eorpach um chaighdeánú caighdeáin a chur i gcrích go tráthúil agus, dá bhrí sin, cailleann sé ‘buntáiste tábhachtach an cheannródaí’ trí chaighdeánú.

Cé gur maith an teist ar bhunú mhargadh aonair an Aontais é an caighdeánú Eorpach, níor aithníodh go leordhóthanach tábhacht straitéiseach na gcaighdeán, rud a bhfuil ceannaireacht an Aontais maidir le caighdeáin a shocrú thíos leis. Ní mór é seo a athrú. Agus an t‑aiseolas a fuarthas maidir leis an treochlár á chur san áireamh, moltar sa straitéis seo tacar gníomhaíochtaí chun caighdeáin a chur ar ais i gcroílár mhargadh aonair AE atá athléimneach, glas agus digiteach, agus chun ról domhanda an chórais Eorpaigh um chaighdeánú a neartú.

II.An córas Eorpach um chaighdeánú a ghiaráil – chun an t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach a bhaint amach agus tacú le hathléimneacht an mhargaidh aonair

Aistriú digiteach agus glas thionscail an Aontais agus margadh aonair dea-fheidhmiúil athléimneach, braitheann siad ar chóras um chaighdeánú a léiríonn go leordhóthanach tosaíochtaí beartais an Aontais. Ní féidir uaillmhianta an Aontais ó thaobh geilleagar atá aeráidneodrach, athléimneach agus ciorclach a bhaint amach gan caighdeáin Eorpacha maidir le modhanna tástála, córais bhainistíochta nó réitigh idir-inoibritheachta. Sa rás domhanda le haghaidh na ceannaireachta digití, tá an cumas chun caighdeáin idirnáisiúnta a mhúnlú le haghaidh táirgí, próisis agus seirbhísí digiteacha mar thagarmharcanna domhanda ríthábhachtach d’iomaíochas an Aontais. I mbeagán focal, ní bhainfear amach uaillmhianta beartais an Aontais maidir le geilleagar athléimneach, glas agus digiteach má dhéanann réigiúin eile ar domhan na caighdeáin lena mbaineann a shainiú.

Dá bhrí sin, sa bhreis ar an obair chaighdeánúcháin atá ar siúl ar fud na n‑éiceachóras tionsclaíoch, roimh an Aontas Eorpach sa lá atá inniu ann tá ‘nithe práinneacha caighdeánúcháin’ ríthábhachtacha, is é sin le ráréimsí ina bhfuil gá le caighdeáin sna blianta atá amach romhainn chun spleáchais straitéiseacha a sheachaint agus chun ceannaireacht dhomhanda an Aontais i dteicneolaíochtaí glasa agus digiteacha a léiriú. Ag eascairt as an anailís ar spleáchais straitéiseacha sa Straitéis Tionsclaíochta nuashonraithe, chomh maith le hionchur geallsealbhóirí trí na comhghuaillíochtaí tionsclaíocha, sainaithníodh géarghá le caighdeáin a fhorbairt sna réimsí straitéiseacha seo a leanas: caighdeáin chun na constaicí atá ann faoi láthair maidir letáirgeadh vacsaíní agus cógas leighis in aghaidh COVID-19 a shárú; caighdeáin chun tacú le hathchúrsáil amhábhar criticiúil; caighdeáin chun tacú le leathadh amach shlabhra luacha na hidrigine glaine; caighdeáin a thacaíonn le stroighin ísealcharbóin i bhfianaise na hacmhainneachta suntasaí atá ann chun astaíochtaí a shábháil; caighdeáin maidir le sliseanna a dheimhniú ó thaobh slándála, barántúlachta agus iontaofachta; agus caighdeáin sonraí lena bhfeabhsaítear idir-inoibritheacht sonraí, comhroinnt sonraí agus athúsáid sonraí chun tacú leis na Spásanna Coiteanna Sonraí Eorpacha.

Chun aghaidh a thabhairt ar na nithe práinneacha caighdeánúcháin sin agus chun nithe práinneacha agus riachtanais a bheidh ann amach anseo a shainaithint agus a réamh‑mheas ar bhealach níos fearr, cuirfidh an Coimisiún réimse beart chun cinn.

Ar an gcéad dul síos, gníomhóidh an Coimisiún gan mhoill i ndáil leis na nithe práinneacha caighdeánúcháin a liostaítear thuas, mar a léirítear i gClár Oibre Bliantúil 2022 an Aontais maidir le caighdeánú. Seolfaidh an Coimisiún iarrataí ar chaighdeánú, rachaidh sé i dteagmháil leis na geallsealbhóirí ábhartha go tráthúil agus tabharfaidh sé tacaíocht don obair le maoiniú freisin. Iarrann an Coimisiún ar na hEagraíochtaí Eorpacha um Chaighdeánú (ESOnna) tosaíocht a thabhairt do chur i gcrích na hoibre sin gan mhoill.

Ar an dara dul síos, le Fóram nua Ardleibhéil tabharfar le chéile ionadaithe ó na Ballstáit, ó na hEagraíochtaí Eorpacha um Chaighdeánú agus ó na Comhlachtaí Náisiúnta um Chaighdeánú, ón tionscal, ón tsochaí shibhialta agus ón lucht acadúil chun tosaíochtaí a leagan síos, chun comhairle a thabhairt maidir le riachtanais chaighdeánúcháin amach anseo, chun ionadaíocht éifeachtach ar leasanna Eorpacha i bhfóraim (idirnáisiúnta) um chaighdeánú a chomhordú agus chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh gníomhaíochtaí caighdeánúcháin Eorpacha na riachtanais atá ann chun geilleagar an Aontais a dhéanamh níos glaise, níos digití, níos cothroime agus níos athléimní. Ina theannta sin, oibreoidh an Fóram chun saineolas teicniúil agus scileanna teicniúla maidir le caighdeáin a neartú. Cuirfidh foghrúpaí tiomnaithe dlús leis an obair ar an leibhéal oibríochtúil. Oibreoidh an Fóram Ardleibhéil i ndlúthchomhar le grúpaí saineolaithe atá ann cheana amhail an Fóram Tionsclaíoch, an Bord um Nuálaíocht Sonraí, comhghuaillíochtaí tionsclaíocha agus an Fóram Eorpach um Thaighde Slándála. Cuirfidh sé sin ar chumas an phobail chaighdeánúcháin freagairt níos tapúla agus níos oiriúnaí do riachtanais nuálaithe agus úsáideoirí. Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle a bheith páirteach sa phlé ar thosaíochtaí maidir le caighdeánú AE , is rud é atá riachtanach chun comhar polaitiúil a áirithiú agus éascófar é le hócáid ardleibhéil bhliantúil.

Ar an tríú dul síos, in éineacht leis an bhFóram Ardleibhéil, seolfaidh an Coimisiún próiseas chun athbhreithniú a dhéanamh ar na caighdeáin atá ann cheana, chun riachtanais a shainaithint le haghaidh athbhreithnithe nó forbairt caighdeán nua chun cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus Deacáid Dhigiteach na hEorpa a chomhlíonadh agus tacú le hathléimneacht an mhargaidh aonair.

Ar an gceathrú dul síos, ar leibhéal teicniúil, bunóidh an Coimisiún mol barr feabhais an Aontais maidir le caighdeáin chun comhordú agus giaráil níos fearr a dhéanamh ar an saineolas maidir le caighdeánú atá ann cheana agus atá scaipthe laistigh den Choimisiún, de ghníomhaireachtaí an Aontais agus de Chomhghnóthais. I ndlúthchomhar leis na Ballstáit, oibreoidh an mol chun na riachtanais chaighdeánúcháin a bheidh ann amach anseo a réamh‑mheas, tacóidh sé leis an obair i réimsí tosaíochta caighdeánúcháin, agus déanfaidh sé faireachán ar ghníomhaíochtaí caighdeánúcháin idirnáisiúnta. Leis an mol, beifear in ann freagairt níos fearr ar iarrataí ón earnáil phoiblí maidir le treoirlínte agus sonraíochtaí a fhorbairt i réimsí amhail ríomh‑shainaithint, ríomhsheirbhísí rialtais nó Bonneagar Eorpach um Sheirbhísí Blochshlabhra. Cruthóidh an Coimisiún feidhm an Phríomhoifigigh um Chaighdeánú chun obair an mhoil barr feabhais a stiúradh agus maoirseacht agus comhordú foriomlán ar na gníomhaíochtaí caighdeánúcháin éagsúla ar fud an Choimisiúin a áirithiú.

Ar an gcúigiú dul síos, i gcomhpháirtíocht leis na ESOnna, oibreoidh an Coimisiún ar réitigh agus leagfaidh sé síos spriocanna soiléire chun dlús a chur le gach céim d’fhorbairt na gcaighdeán atá mar bhonn le cur chun feidhme reachtaíocht an Aontais. Chuige sin, tá gá le hiarrachtaí feabhsaithe ó gach taobh. Is éard atá i gceist leis feabhas a chur ar chomhsheasmhacht na gcaighdeán nuafhorbartha le dlí an Aontais chun go nglacfar go tráthúil iad. Thairis sin, maidir leis an am idir caighdeán comhchuibhithe a ghlacadh agus é a chur faoi bhráid an Choimisiúin go foirmiúil, ceanglaítear ar ESOnna an t‑am sin a laghdú. Cé gur tháinig laghdú ar an tréimhse idir cur i gcrích agus foilsiú na tagartha in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh in 2020 agus 2021, leanfaidh an Coimisiún freisin de bheith ag obair ar chaighdeáin a fhoilsiú níos tapúla, agus a fhreagracht a chomhlíonadh maidir lena fhíorú go gcomhlíonann na caighdeáin ceanglais dhlí an Aontais.