MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

I gcomhthéacs neartú an chaidrimh fhoriomláin idir an tAontas Eorpach agus an Mhurascaill, ba cheart don Aontas féachaint le treoshuíomh níos straitéisí leis an réigiún sin a bhaint amach trí chomhpháirtíocht níos láidre, níos cuimsithí agus il-earnála a fhorbairt. Tá ról lárnach ag an stádas saor ó víosaí chun an chomhpháirtíocht idir an dá réigiún a chur chun cinn trí theagmhálacha duine le duine a éascú agus trí mhalartuithe polaitiúla, eacnamaíocha, taighde, oideachais, cultúrtha agus sochaíocha atá dlúth cheana féin a neartú. I bhfianaise an mhéid sin, leanfaidh an tAontas de bheith i dteagmháil le tíortha na Murascaille a bhfuil suim acu i dtaisteal gan víosa chuig an Aontas, d’fhonn comhleanúnachas réigiúnach iomlán a bhaint amach sa todhchaí bunaithe ar na critéir agus ar an nós imeachta a bunaíodh i Rialachán (AE) 2018/1806. I bhfianaise na gcéimeanna nós imeachta a glacadh go dtí seo agus an chéad mheasúnú a rinneadh, is céim i dtreo comhleanúnachas réigiúnach níos láidre i réigiún na Murascaille iad na díolúintí ón gceanglas víosa atá molta faoi láthair do náisiúnaigh Chuáit agus Chatar, tar éis na díolúine ó víosa a tugadh d’Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha in 2014 a d’éascaigh teagmhálacha leis an tír sin.

Tá sé léirithe gur comhpháirtithe tábhachtacha de chuid an Aontais Eorpaigh iad Cuáit agus Catar araon agus é ag déileáil leis na géarchéimeanna a bhí ann le déanaí. I measc na samplaí suntasacha den chomhar a bhí ann le déanaí tá aisdúichiú shaoránaigh den Aontas agus iarrachtaí vacsaínithe i gcomhthéacs phaindéim COVID-19, aslonnú náisiúnaigh de chuid an Aontais trí Doha tar éis don Taliban seilbh a ghlacadh ar an rialtas san Afganastáin, an tacaíocht airgeadais agus ‘dea-mhéin’ a chuir Cuáit ar fáil chun cúnamh daonnúil a éascú le linn an chogaidh sa tSiria, chomh maith leis na hiarrachtaí chun dul i ngleic le bagairtí hibrideacha i gcoinne na hEorpa le déanaí. Ina theannta sin, is comhpháirtithe tábhachtacha eacnamaíocha don Aontas iad Cuáit agus Catar, go háirithe i réimse an fhuinnimh agus i bhfianaise chuspóirí AE a sholáthair fuinnimh a éagsúlú.

Cinnfear na tríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas víosa ar bhonn measúnú cás ar chás ar roinnt critéar a leagtar síos in Airteagal 1 de Rialachán (AE) 2018/1806. Baineann na critéir sin, inter alia ‘le hinimirce neamhdhleathach, beartas poiblí agus slándáil, tairbhe eacnamaíoch, go háirithe i dtéarmaí turasóireachta agus trádáil coigríche, agus caidreamh seachtrach an Aontais leis na tríú tíortha ábhartha, lena n‑áirítear, go háirithe, breithnithe maidir le cearta an duine agus saoirsí bunúsacha, chomh maith leis na himpleachtaí a bhaineann le comhleanúnachas agus cómhalartacht réigiúnach’.

Is beag na rioscaí ó thaobh imirce neamhrialta a bhaineann le Cuáit agus le Catar, tá siad ag cur leis an gcomhar leis an Aontas maidir le cúrsaí slándála agus eisíonn siad pasanna bithmhéadracha, rud atá riachtanach le haghaidh taisteal gan víosa chuig an Aontas. Is comhpháirtithe tábhachtacha eacnamaíocha agus trádála don Aontas Eorpach iad Cuáit agus Catar, agus is comhpháirtithe ríthábhachtacha don Eoraip iad i gcomhthéacs iar-COVID 19, chomh maith le linn ionsaí na Rúise ar an Úcráin agus a hiarmhairtí i réimse an tsoláthair fuinnimh agus an tslógtha dhomhanda chun tacú le cairt na Náisiún Aontaithe. Rachadh díolúine ó víosa do shaoránaigh ón gCuáit agus ó Chatar atá ag taisteal chuig an Aontas chun tairbhe do gheilleagar an Aontais, go háirithe do thionscal na turasóireachta. Cé go bhfuil dúshláin fós ann i réimse chearta an duine agus na saoirsí bunúsacha, tá próiseas athraithe sochaí ag tarlú i gCuáit agus i gCatar a mhéid a bhaineann le cearta na mban, cearta oibrithe, saoirse reiligiúin agus idirphlé idirchreidmheach. Tá coinne leis go neartófar treochtaí dearfacha i gCuáit agus i gCatar maidir le dul chun cinn agus athchóirithe sna réimsí sin leis an ionchas go mbeidh taisteal inbhuanaithe gan víosa ann.

A mhéid a bhaineann le comhleanúnachas réigiúnach, d‘fhéadfaí athchóirithe dearfacha comhchosúla a spreagadh freisin leis an rannpháirtíocht leanúnach leis na tíortha eile de chuid na Murascaille a dteastaíonn víosaí ina leith sna míonna amach romhainn, d’fhonn díolúine ó víosa a bhaint amach ar deireadh leis an Aontas Eorpach do thíortha uile Chomhairle Comhair na Murascaille. I ndáil leis sin, cuirfidh an Coimisiún tús go luath le plé teicniúil leis na comhpháirtithe sin maidir le comhlíonadh na gcritéar i dtaca le díolúine ó víosa faoin Rialachán maidir le Víosaí. Ina theannta sin, leanfar de rialacha níos fabhraí a ghlacadh maidir le víosaí il-iontrála a bhfuil bailíocht fhada acu (bailí go ceann suas le 5 bliana) a eisiúint leis na comhpháirtithe sin laistigh de chomhar áitiúil Schengen, i gcomhréir le hAirteagal 24(2) de Rialachán 810/2009 lena mbunaítear Cód Comhphobail maidir le Víosaí, arna leasú le Rialachán 2019/1155. Leis an togra maidir le digitiú a dhéanamh ar an nós imeachta maidir le víosaí Schengen a eisiúint, beidh an nós imeachta maidir le víosaí gan pháipéar agus gan teagmháil den chuid is mó, agus, ar an gcaoi sin, beidh sé níos éifeachtaí ó thaobh ama agus costais de d’iarratasóirí.

Tá sé á mholadh ag an gCoimisiún leasú a dhéanamh ar Rialachán (AE) 2018/1806 chun náisiúnaigh Chuáit agus Chatar a dhíolmhú ón gceanglas víosa a bheith ina seilbh acu ar thrasnú theorainneacha seachtracha na mBallstát dóibh i gcás fanachtaí nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

I Rialachán (AE) Uimh. 2018/1806 liostaítear na tríú tíortha a mbeidh ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu ar thrasnú teorainneacha seachtracha na mBallstát dóibh agus liostaítear ann na tríú tíortha a mbeidh a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas sin. Na Ballstáit ar fad – diomaite d’Éirinn – mar aon leis an Íoslainn, le Lichtinstéin, leis an Iorua agus leis an Eilvéis, cuireann siad Rialachán (AE) Uimh. 2018/1806 i bhfeidhm. Is cuid é an Rialachán sin de chomhbheartas víosaí an Aontais Eorpaigh maidir le gearrfhanachtaí 90 lá in aon tréimhse 180 lá.

Tá Cuáit agus Catar liostaithe faoi láthair in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/1806 i measc na dtríú tíortha a gceanglaítear ar a náisiúnaigh víosa a bheith ina seilbh acu ar thrasnú teorainneacha seachtracha na mBallstát dóibh. Ba cheart seiceálacha críochnúla a dhéanamh ar gach taistealaí sna bunachair sonraí ábhartha ag na teorainneacha seachtracha.

Comhdhéanamh na liostaí de thríú tíortha in Iarscríbhinn I agus in Iarscríbhinn II, ba cheart é a bheith comhsheasmhach leis na critéir a leagtar amach in Airteagal 1 de Rialachán (AE) 2018/1806, agus ba cheart é leanúint de bheith comhsheasmhach leo, ar critéir iad a bhaineann, inter alia, ‘le hinimirce neamhdhleathach, beartas poiblí agus slándáil, tairbhe eacnamaíoch, go háirithe i dtéarmaí turasóireachta agus trádáil coigríche, agus caidreamh seachtrach an Aontais leis na tríú tíortha ábhartha, lena n‑áirítear, go háirithe, breithnithe maidir le cearta an duine agus saoirsí bunúsacha, chomh maith leis na himpleachtaí a bhaineann le comhleanúnachas agus cómhalartacht réigiúnach’.

Tar éis chur i bhfeidhm na díolúine atá beartaithe ón gceanglas víosa, is féidir sásraí cómhalartachta agus fionraíochta Rialachán (AE) 2018/1806 a chur i bhfeidhm i gcás nach n‑áiritheofar cómhalartacht iomlán víosaí nó i gcás ina mbainfear mí‑úsáid as an gcóras gan víosa nó i gcás mí‑úsáid is toradh ar an díolúine ón gceanglas víosa. Ní mór comhaontú tarscaoilte víosa a thabhairt i gcrích idir an dá thír agus an tAontas Eorpach chun go mbeidh an díolúine ó víosa éifeachtach, agus beidh cosaintí ann i ndáil le critéir Rialachán (AE) 2018/1806 a thug údar maith leis an díolúine ón gceanglas víosa.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Tá an díolúine atá beartaithe ón gceanglas víosa do Chuáit agus do Chatar comhsheasmhach le hiarrachtaí an Aontais comhpháirtíocht níos láidre, níos straitéisí, níos cuimsithí agus il-earnála a shaothrú le réigiún na Murascaille. Glacfar Teachtaireacht Chomhpháirteach maidir le comhpháirtíocht straitéiseach leis an Murascaill chun na críche sin.

Cuideoidh Córas Dul Isteach/Imeachta an Aontais Eorpaigh (EES), atá le teacht i bhfeidhm i mí Mheán Fómhair 2022, lena áirithiú go mbeidh an díolúine ón gceanglas víosa á húsáid go dleathach ag náisiúnaigh tríú tír. Ina theannta sin, leis an gCóras Eorpach um Fhaisnéis agus Údarú Taistil (ETIAS), atá le tosú ag feidhmiú i mí na Bealtaine 2023, beifear in ann scagadh réamhthaisteála a dhéanamh ar náisiúnaigh tríú tír atá díolmhaithe ón gceanglas víosa, rud a chuirfidh go héifeachtach le slándáil Limistéar Schengen a chothabháil agus a neartú.

.2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí