13.

ag athdhearbhú gur cúis mhór imní di na bearta díréireacha agus treallacha lena gcuirtear srian leis an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh; ag tabhairt dá haire an laghdú breise ar líon na n-iriseoirí sa phríosún sa Tuirc agus an méadú ar líon na héigiontuithe a tugadh faoi deara le déanaí i gcásanna i gcoinne iriseoirí; á éileamh go scaoilfí saor agus go n-éigiontófaí gach iriseoir, gach scríbhneoir, gach fostaí sna meáin agus gach úsáideoir ar na meáin shóisialta atá á gcoinneáil go neamhdhleathach mar gheall nach ndearnadar ach a ngairm agus a gcearta sibhialta a fheidhmiú; á chur in iúl gur geal léi na rialuithe a rinne an Chomhairle Stáit le déanaí lena gcuirtear stop le cur i gcrích roinnt airteagal de na Rialacháin maidir le Cártaí Preasa agus ciorclán na bpóilíní lenar cuireadh toirmeasc ar thaifeadtaí closamhairc ag léirsithe phoiblí; á chur in iúl gur cúis mhór bhuartha di, idir an dá linn, go bhfuil iriseoirí, fostaithe na meán agus úsáideoirí na meán sóisialta á ngabháil go neamhdhleathach i gcónaí, go bhfuil cionta sceimhlitheoireachta doiléire á n-úsáid go córasach chun iad a chur ina dtost, go bhfuil méadú ag teacht ar na srianta agus ar an gcinsireacht a fhorchuirtear ar ardáin na meán sóisialta agus faoin gcleachtas maidir le daoine a imscrúdú agus a ionchúiseamh ar chúisimh amhail dímheas a thaispeáint do luachanna Ioslamacha; á chur in iúl gur cúis uafáis di go háirithe an mhí-úsáid ollmhór a bhaintear as Airteagal 299 de Chód Pionós na Tuirce maidir leis an uachtarán a mhaslú, ar féidir leis téarma príosúnachta idir bliain amháin agus ceithre bliana a bheith mar thoradh air; á mheas go bhfuil sé go hiomlán díréireach, ó 2014 i leith, an chéad bhliain de théarma oifige an Uachtaráin Erdoğan, gur seoladh níos mó ná 160 000 imscrúdú, gur comhdaíodh níos mó ná 35 500 cás agus gur tugadh amach os cionn 12 800 ciontú as ar an tUachtarán a mhaslú; á iarraidh ar údaráis na Tuirce an dlí maidir leis an Uachtarán a mhaslú a leasú i gcomhréir le rialuithe na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine agus moltaí Choimisiún na Veinéise a leanúint chun dlí na Tuirce maidir leis an ábhar sin a thabhairt i gcomhréir leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine; á chur in iúl gur cúis uafáis di go háirithe cás an iriseora Sedef Kabaş, ar gearradh téarma príosúnachta dhá bhliain agus ceithre mhí air le déanaí ag an 36ú Cúirt Chéadchéime Pionósach Iostanbúl as “an t-uachtarán” a “mhaslú” ar chraoladh beo TELE1 TV an 14 Eanáir 2022; á chur in iúl gur oth léi an chóireáil a fuair sí ó gabhadh í le linn ruathar meán oíche an 22 Eanáir 2022 tar éis d’oifigigh shinsearacha rialtais díriú go poiblí uirthi agus tar éis di 49 lá a chaitheamh faoi choinneáil réamhthrialach, agus ag cáineadh gur iarradh sa díotáil a d’ullmhaigh Oifig Phríomh-Ionchúisitheoir Poiblí Iostanbúl suas le 12 bhliain agus 10 mí i bpríosún le haghaidh cionta éagsúla; á mheas gur sampla soiléir é an cás sin de mhí-úsáid a bhaint as Airteagal 299 agus é mar aidhm aige éifeacht mhór dhiúltach a bheith aige ar aon iriseoir nó saoránach a d’fhéadfadh cáineadh a dhéanamh ar an uachtarán nó ar an rialtas; á chur in iúl gur cúis bhuartha di an ciorclán uachtaránachta maidir le gníomhaíochtaí preasa agus craoltóireachta a foilsíodh an 28 Eanáir 2022, toisc go bhféadfadh srianta neamhdhleathacha ar chearta agus saoirsí bunúsacha a bheith i gceist leis; á chur in iúl gur cúis bhuartha di, i measc comhaltaí uile Chomhairle na hEorpa, gur ag an Tuirc a bhí na breithiúnais is mó a bhain le sáruithe ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh ag an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine in 2021 agus á chur in iúl gur oth léi go bhfuil an Tuirc fós i measc na dtíortha is mó ina bhfuil saoirse an phreasa faoi ionsaí;