MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas Eorpach, leis an togra seo tugtar isteach an athuair, sa Treoir maidir le Mál, iarfhoráil de Threoir 92/12/CEE lena n‑aithnítear stádas sonrach Nasc Seasta Mhuir nIocht agus an chosúlacht idir a staid siúd agus calafort.

Tabharfar ar ais leis an togra seo foráil a bhí ann roimhe seo lena n‑údaraítear siopaí saor ó cháin a athoscailt i gcríochfort na Fraince de Nasc Seasta Mhuir nIocht, mar is amhlaidh go háirithe sna calafoirt Fhrancacha Calais agus Dunkerque agus i gcríochfort na Breataine de Nasc Seasta Mhuir nIocht (Folkestone).

Is nasc iarnróid ina bhfuil déthollán tollta é Nasc Seasta Mhuir nIocht, a bhfuil tollán seirbhíse gaolmhar aige, faoi Mhuir nIocht idir Folkestone (Kent, an Ríocht Aontaithe) agus Coquelles (Pas‑de-Calais, an Fhrainc), agus limistéir chríochfoirt chun teacht isteach sna tolláin agus dul amach as na tolláin a rialú. Tá tréithe naisc mhuirí aige agus tá rialuithe teorann ag an dá chríochfort rochtana chuig Nasc Seasta Mhuir nIocht.

Aithníodh le Treoir 92/12/CEE stádas sonrach Nasc Seasta Mhuir nIocht agus cuireadh a chás i gcomparáid le cás calafoirt a mhéid a bhaineann leis an gcóras siopaí saor ó cháin. Ba é an chúis a bhí leis sin go rabhthas ag iarraidh an nasc nua seo idir an Fhrainc agus an Ríocht Aontaithe a chur san áireamh i gcomparáid leis na báid farantóireachta a sholáthraíonn an nasc mara agus ar an dóigh sin cothrom iomaíochta a thabhairt i gcrích idir Nasc Seasta Mhuir nIocht agus na naisc mhuirí.

Níor tugadh an fhoráil seo ar aghaidh nuair a cuireadh deireadh le díolachán saor ó cháin idir na Ballstáit in 1999, áfach, mar ní raibh na siopaí saor ó cháin i gceist ag soláthar do phaisinéirí a bhí ag taisteal lasmuigh de chríoch fhioscach an Aontais.

Dá bhrí sin, i gcomhréir leis na rialacha atá i bhfeidhm faoi láthair faoin Treoir maidir le Mál, ní cheadaítear siopaí saor ó cháin ach amháin in aerfoirt agus i gcalafoirt Aontais i gcomhair díolachán le paisinéirí a bhfuil ceann scríbe acu atá lasmuigh de chríoch fhioscach an Aontais. Tá údar leis sin d’fhonn imghabháil cánach agus mí‑úsáid cánach a sheachaint.

An 31 Nollaig 2020, tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas Eorpach, rinneadh nasc trasteorann de Nasc Seasta Mhuir nIocht idir an tAontas agus tríú tír. Mar a cheadaítear de réir na Treorach maidir le Mál, thug cuideachtaí farantóireachta isteach an athuair díolachán saor ó cháin earraí a sholáthraítear ar bord a long le linn an turais farraige go dtí an Ríocht Aontaithe. Osclaíodh siopaí saor ó cháin i calafoirt Calais agus Dunkerque freisin. Thairis sin, tá cead tugtha ag an Ríocht Aontaithe cheana féin le haghaidh ionad díola ag a críochfort de Nasc Seasta Mhuir nIocht in Folkestone. Ní féidir le críochfort na Fraince de Nasc Seasta Mhuir nIocht siopaí saor ó cháin a oscailt faoi na rialacha atá i bhfeidhm faoi láthair, áfach.

Beartaítear leis an togra saoráidí saor ó cháin a sholáthar do thaistealaithe atá ag baint úsáid as Nasc Seasta Mhuir nIocht ón bhFrainc go dtí an Ríocht Aontaithe, ar saoráidí iad atá inchomparáide leis na saoráidí atá ar fáil do dhaoine atá ag taisteal ar muir ó Bhallstát go dtí tríú tír.

Is ionann cás phaisinéirí Nasc Seasta Mhuir nIocht agus cás paisinéirí ar muir atá ag imeacht as críoch fhioscach an Aontais. Tar éis do phaisinéirí Nasc Seasta Mhuir nIocht seiceáil isteach dá dturas agus dul isteach sa chríochfort áit a bhfuil na siopaí saor ó cháin, bheidís i staid chomhchosúil leis na paisinéirí sin atá i gcalafort sa mhéid is go gcoinneoidh na paisinéirí sin orthu lena dturas go tríú tír.

Níl críochfort Nasc Seasta Mhuir nIocht inchomparáide le críochfort iarnróid toisc nach stopann traein ar bith ag críochfort Nasc Seasta Mhuir nIocht agus nach stopann ann ach tointeálaithe, nach bhfuil inrochtana do choisithe ach d’fheithiclí amháin. Ní féidir le paisinéirí a bhaineann úsáid as Nasc Seasta Mhuir nIocht tuirlingt go dtí go mbaineann siad an ceann scríbe amach. Dá bhrí sin, bheadh teorainn le riosca neamhchomhlíontachta na dtaistealaithe i dtaca le liúntais maidir le hallmhairiú saor ó dhleacht mháil agus saor ó cháin, agus dá réir sin, bheadh teorainn le hualach rialaithe na n‑údarás custaim, agus bheadh an riosca neamhchomhlíontachta comhchosúil leis an riosca i gcás daoine atá ag taisteal ar bhád nó aerárthach.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

De réir na rialacha atá i bhfeidhm faoi láthair, cinntear go soiléir na cásanna ina gceadaítear díolachán saor ó cháin le taistealaithe atá ag imeacht as críoch an Aontais, d’fhonn imghabháil cánach agus mí‑úsáid cánach a sheachaint. Tá tréithe calafoirt ag críochfort Nasc Seasta Mhuir nIocht, agus tá nasc díreach idir é agus calafort Calais. Leis an dá bhonneagar, is féidir turas farraige a dhéanamh faoi na dálaí céanna.

Tá ceann scríbe an taistealaí socraithe ar thríú tír agus is fusa cainníocht na n‑earraí saor ó cháin atá ceannaithe ag an taistealaí a sheiceáil. Dá bhrí sin, tá teorainn leis an riosca calaoise, go háirithe an riosca go gceannódh paisinéirí earraí saor ó cháin gan imeacht as an Aontas.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Is beart é lena n‑urramaítear feidhmiú cuí an Mhargaidh Aonair agus an gá atá ann le hiomaíocht chóir a áirithiú. Laghdóidh sé an ionramháil dhifreálach idir Nasc Seasta Mhuir nIocht agus calafoirt Calais agus Dunkerque agus idir a chríochfort Francach (Coquelles) agus a chríochfort Briotanach (Folkestone), a bhféadfaí iad a mheas a bheith i staid dhlíthiúil agus fhíorasach chomhchosúil chun críocha na Treorach maidir le Mál. Thairis sin, tá iompar paisinéirí trí Nasc Seasta Mhuir nIocht san iomaíocht ar an margadh ábhartha céanna le hiompar muirí. Baineann athbhunú an stádais speisialta le Nasc Seasta Mhuir nIocht i gcríochfort na Fraince (Coquelles) amháin, agus ní bhaineann sé le críochfoirt iarnróid. I bhfianaise sin, ní bheidh saobhadh míchuí ar an iomaíocht ná bac míchuí ar fheidhmiú an Mhargaidh Aonair mar thoradh ar an mbeart.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT