maidir le léirscaoileadh trádála sealadach lena bhforlíontar na lamháltais trádála is infheidhme i dtaca le táirgí na hÚcráine faoin gComhaontú Comhlachais idir an tAontas agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach agus a gcuid Ballstát, de pháirt, agus an Úcráin, den pháirt eile

Ina theannta sin, d’iarr an Úcráin in 2021 go ndéanfaí an t‑athbhreithniú faoi Airteagal 29(4) den Chomhaontú a ghníomhachtú d’fhonn féachaint ar dhlús a chur leis an raon feidhme maidir le deireadh a chur le dleachtanna custaim idir an Úcráin agus an tAontas agus an raon feidhme sin a leathnú.

Bheadh na bearta léirscaoilte trádála sin comhsheasmhach le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Comhlachais agus go háirithe le Teideal IV lena mbunaítear DCFTA, rud lena bhforáiltear go mbunóidh na Páirtithe limistéar saorthrádála de réir a chéile thar idirthréimhse nach mó ná 10 mbliana ó theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe sin.

Ina theannta sin, tá sé d’aidhm ag na bearta léirscaoilte trádála atá sa togra seo a áirithiú, i gcomhréir le hAirteagal 207(1) CFAE, go stiúrfar comhbheartas tráchtála an Aontais i gcomhthéacs phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a leagtar amach in Airteagal 21 CAE.

Na bearta léirscaoilte trádála dá bhforáiltear faoin togra seo le haghaidh Rialacháin, déantar iad agus an gealltanas in Airteagal 2 den Chomhaontú Comhlachais á urramú, Airteagal ina gcuimsítear mar ghné bhunriachtanach den Chomhaontú urraim do phrionsabail na ceannasachta agus na sláine críche, do dosháraitheacht teorainneacha agus don neamhspleáchas a chur chun cinn. Ar an gcaoi chéanna, bheadh na bearta léirscaoilte trádála faoi choinníoll go n‑urramófaí na bunphrionsabail chéanna atá leagtha amach in Airteagal 2, lena n‑áirítear iad siúd lena bhforáiltear gur bunghnéithe den Chomhaontú sin iad prionsabail an daonlathais, cearta an duine agus saoirsí bunúsacha a urramú agus prionsabal an smachta reachta a urramú.

Beidh na bearta sealadacha agus eisceachtúla sin ina gcuidiú chun tacú leis na sreabha trádála atá ann cheana ón Úcráin go dtí an tAontas agus iad a chothú. Tá sé sin ag teacht le ceann de phríomhchuspóirí an Chomhaontaithe Chomhlachais, is é sin coinníollacha a bhunú do chaidreamh feabhsaithe eacnamaíoch agus trádála as a dtiocfaidh comhtháthú na hÚcráine de réir a chéile i Margadh Inmheánach an Aontais Eorpaigh.

–Na taraifí uile atá fós le híoc a chur ar fionraí go sealadach faoi Theideal IV den Chomhaontú Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin (dá ngairtear ‘an Comhaontú Comhlachais’ anseo feasta) lena mbunaítear limistéar saorthrádála domhain cuimsitheach (DCFTA). Baineann sé sin le trí chatagóir táirgí:

Ó bhí 24 Feabhra 2022 ann, tá ionsaí míleata na Rúise ar an Úcráin, ionsaí gan chúis gan údar, tar éis tionchar diúltach ollmhór a imirt ar chumas na hÚcráine trádáil a dhéanamh leis an gcuid eile den domhan, mar gheall ar na hiarmhairtí tromchúiseacha do shaol na ndaoine, an gá díriú ar chosaint na críche, an líon mór daoine atá easáitithe agus ina theannta sin mar gheall ar scriosadh na hacmhainneachta táirgeachta agus toisc nach bhfuil fáil ar chuid mhaith de na modhanna iompair ó tharla an rochtain ar an Muir Dhubh a bheith dúnta. Sa chomhthéacs deacair sin, d’iarr an Úcráin ar an Aontas na coinníollacha a éascú a mhéid is féidir chun cur ar chumas na tíre a seasamh trádála leis an gcuid eile den domhan a choinneáil agus a caidreamh trádála leis an Aontas a dhoimhniú a thuilleadh. Ar na bearta chuige sin, áirítear lóistíocht thar tír a éascú agus leibhéal an léirscaoilte margaidh a mhéadú. Chuirfeadh na bearta sin le solúbthacht agus cinnteacht do tháirgeoirí na hÚcráine.

I bhfianaise na staide éigeandála san Úcráin, is den tábhacht an Rialachán a theacht i bhfeidhm a luaithe agus is féidir. Dá bhrí sin, ní dhearnadh aon mheasúnú tionchair le haghaidh an bhirt atá i gceist. Mar sin féin, bhí forálacha trádála agus forálacha maidir le cúrsaí trádála sa Chomhaontú Comhlachais faoi réir measúnú tionchair inbhuanaitheachta a choimisiúnaigh Ard‑Stiúrthóireacht na Trádála in 2007 agus cuireadh an measúnú sin san áireamh sa phróiseas caibidlíochta DCFTA. Deimhníodh sa staidéar sin gur dea‑thionchar eacnamaíoch an tionchar a d’imreofaí ar an Aontas Eorpach agus ar an Úcráin araon ach na forálacha sin maidir le trádáil agus cúrsaí trádála a chur chun feidhme.

Tá an togra seo riachtanach chun an comhbheartas tráchtála a chur chun feidhme agus chun an cuspóir a bhaint amach maidir le tacaíocht eacnamaíoch a thabhairt don Úcráin faoi na deacrachtaí atá aici faoi láthair, i réimse na trádála leis an Aontas freisin.

Is é Airteagal 207(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh bunús dlí an togra.

Cháin an tAontas Eorpach go láidir ionsaí na Rúise ar an Úcráin agus tá céimeanna nach bhfacthas riamh roimhe seo déanta aige chun tacú leis an tír sa chomhthéacs eisceachtúil sin, idir chúnamh airgeadais, lena n‑áirítear cúnamh macra‑airgeadais éigeandála, agus soláthar trealaimh mhíleata. Dá bhrí sin, chomhlíonfadh an Rialachán atá beartaithe oibleagáid an Aontais faoi Airteagal 21(3) CAE chun comhsheasmhacht a áirithiú idir réimsí éagsúla a ghníomhaíochta seachtraí, mar aon le hAirteagal 207(1) CFAE lena bhforáiltear go ndéanfar an comhbheartas tráchtála i gcomhthéacs phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíochtaí seachtracha an Aontais.

maidir le léirscaoileadh trádála sealadach lena bhforlíontar na lamháltais trádála is infheidhme i dtaca le táirgí na hÚcráine faoin gComhaontú Comhlachais idir an tAontas agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach agus a gcuid Ballstát, de pháirt, agus an Úcráin, den pháirt eile

Tá tuairisc ar líne ar éabhlóid na trádála déthaobhaí idir an tAontas agus an Úcráin le fáil ar shuíomhanna gréasáin atá ag an gCoimisiún Eorpach chuige sin.

De réir meastachán a rinneadh de réir leibhéal na n‑allmhairí ón Úcráin in 2021, caillfidh an tAontas Eorpach ioncam custaim ar lú é ná EUR 31 mhilliún in aghaidh na bliana. Ina theannta sin, meastar go mbeidh EUR 34,6 milliún i gceist le cailliúint na ndleachtanna frithdhumpála. Is rídhócha go mbeidh an figiúr sin i bhfad níos ísle toisc go bhfuil tionchar ag an gcoinbhleacht ar leibhéal na n‑allmhairí ón Úcráin. Dá bhrí sin, is beag tionchar a bheidh aige sin ar acmhainní dílse an Aontais.

Chomhlíonfadh na bearta sin na bunphrionsabail chéanna agus a chomhlíonann na bearta sin a chumhdaítear sa Chomhaontú Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin. Go háirithe, foráiltear le hAirteagal 2 den Chomhaontú Comhlachais leis an Úcráin gur bunghnéithe den Chomhaontú sin urraim do phrionsabail an daonlathais, do chearta an duine agus na bunsaoirsí agus do phrionsabal an smachta reachta.

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)Tá an Comhaontú Comhlachais idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach agus a gcuid Ballstát, de pháirt, agus an Úcráin, den pháirt eile, (an ‘Comhaontú Comhlachais’), ina bhonn leis an ngaol idir an tAontas agus an Úcráin. Ón 1 Eanáir 2016, bhí feidhm shealadach ag Teideal IV den Chomhaontú Comhlachais, ar teideal é a bhaineann le trádáil agus le cúrsaí trádála, agus tá feidhm iomlán aige ón 1 Meán Fómhair 2017 ar aghaidh tar éis do na Ballstáit uile é a dhaingniú.

(2)Cuirtear in iúl sa Chomhaontú Comhlachais gur mian leis na Páirtithe an caidreamh a neartú agus a leathnú ar bhealach uaillmhianach agus nuálach, comhtháthú eacnamaíoch a éascú agus a bhaint amach de réir a chéile, agus é sin a dhéanamh i gcomhréir leis na cearta agus leis na hoibleagáidí is toradh ar bhallraíocht na bPáirtithe san Eagraíocht Dhomhanda Trádála.

(3)Le hAirteagal 2 den Chomhaontú Comhlachais, bunaítear, i measc nithe eile, urraim do phrionsabail an daonlathais, do chearta an duine agus do shaoirsí bunúsacha chomh maith le meas ar phrionsabail na ceannasachta agus na sláine críche, dosháraitheacht teorainneacha agus neamhspleáchas a chur chun cinn mar bhunghnéithe den Chomhaontú.

(4)Foráiltear le hAirteagal 25 den Chomhaontú Comhlachais go mbunófar limistéar saorthrádála de réir a chéile idir na Páirtithe i gcomhréir le hAirteagal XXIV den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil (CGTT) 1994. Chuige sin, foráiltear le hAirteagal 29 den Chomhaontú Comhlachais go gcuirfear deireadh de réir a chéile le dleachtanna custaim i gcomhréir leis na sceidil a áirítear sa Chomhaontú Comhlachais agus foráiltear maidir leis an díothú sin a luathú agus a leathnú. Foráiltear le hAirteagal 48 den Chomhaontú Comhlachais go ndéanfar leas an phobail a bhreithniú sula gcuirfear bearta frithdhumpála i bhfeidhm idir na Páirtithe.

(5)Ó bhí 24 Feabhra 2022 ann, tá ionsaí míleata na Rúise ar an Úcráin, ionsaí gan chúis gan údar, tar éis tionchar diúltach ollmhór a imirt ar chumas na hÚcráine trádáil a dhéanamh leis an gcuid eile den domhan, agus tá sin amhlaidh freisin i ngeall ar scriosadh na hacmhainneachta táirgeachta agus toisc nach bhfuil fáil ar chuid mhaith de na modhanna iompair ó tharla an rochtain ar an Muir Dhubh a bheith dúnta. Chun tionchar diúltach eacnamaíoch an ionsaithe a mhaolú, tá gá le dlús a chur le forbairt caidrimh eacnamaíoch níos dlúithe idir an tAontas agus an Úcráin chun tacaíocht a thabhairt go tapa d’údaráis na hÚcráine agus do mhuintir na hÚcráine sna himthosca eisceachtúla sin. Is iomchuí agus is gá, dá bhrí sin, sreabha trádála a spreagadh agus lamháltais a dheonú i bhfoirm bearta léirscaoilte trádála le haghaidh gach táirge i gcomhréir leis an luathú atá á dhéanamh ó thaobh deireadh a chur le dleachtanna custaim ar thrádáil idir an tAontas agus an Úcráin.

(6)I gcomhréir le hAirteagal 21(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, áiritheoidh an tAontas comhchuibheas idir réimsí éagsúla dá ghníomhaíochta seachtraí. De bhun Airteagal 207(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, stiúrfar an comhbheartas tráchtála i gcomhthéacs phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais.

(7)Ba cheart gur mar seo a leanas a bheadh na bearta léirscaoilte trádála a bhunaítear leis an Rialachán seo: (i) dleachtanna allmhairiúcháin (‘dleachtanna custaim tosaíochta’) a bhaint go hiomlán de tháirgí tionsclaíocha a allmhairítear ón Úcráin; (ii) cur i bhfeidhm Chóras an Phraghais Iontrála maidir le torthaí agus glasraí a chur ar fionraí; (iii) na taraif‑chuótaí nialais a chur ar fionraí agus dleachtanna allmhairiúcháin a bhaint go hiomlán; (iv) de mhaolú ar Airteagal 14(1), fomhír 1, de Rialachán (AE) 2016/1036 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, dleachtanna frithdhumpála ar allmhairí de thionscnamh na hÚcráine arna ndéanamh le linn chur i bhfeidhm an Rialacháin, níor cheart iad a bhailiú tráth ar bith, lena n‑áirítear tar éis don Rialachán seo dul in éag; agus (v) cur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2015/478 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a chur ar fionraí go sealadach. Trí na bearta sin, cuirfidh an tAontas tacaíocht iomchuí eacnamaíoch agus airgeadais ar fáil ar bhonn sealadach chun leasa na hÚcráine agus na n‑oibreoirí eacnamaíocha lena mbaineann.

(8)Chun calaois a chosc, na socruithe fabhracha a bhunaítear leis an Rialachán seo, ba cheart iad a bheith faoi réir an choinníll go mbeidh na coinníollacha ábhartha uile chun socair a fháil faoin gComhaontú Comhlachais comhlíonta ag an Úcráin, lena n‑áirítear na rialacha maidir le tionscnamh na dtáirgí lena mbaineann agus na nósanna imeachta a bhaineann leis sin, agus ina theannta sin, ba cheart iad a bheith faoi réir dhlúthchomhair na hÚcráine leis an Aontas ó thaobh riaracháin de, mar a fhoráiltear sa Chomhaontú sin.

(9)Ba cheart don Úcráin staonadh ó aon dleacht nó muirear nua a mbeadh a choibhéis d’éifeacht acu agus ó aon srian cainníochtúil nó beart nua a mbeadh a choibhéis d’éifeacht acu a thabhairt isteach, sin nó ó mhéadú a dhéanamh ar dhleachtanna nó ar mhuirir atá ann cheana nó ó aon srian eile ar thrádáil leis an Aontas a thabhairt isteach, ach amháin má tá údar soiléir leis sin i gcomhthéacs an chogaidh. I gcás nach gcomhlíonann Úcráin aon cheann de na coinníollacha sin, ba cheart a chumhachtú don Choimisiún na socruithe fabhracha uile a bunaíodh leis an Rialachán seo, nó cuid díobh, a chur ar fionraí ar bhonn sealadach.

(10)Foráiltear le hAirteagal 2 den Chomhaontú Comhlachais gur bunghnéithe den chaidreamh leis an Úcráin iad, i measc nithe eile, prionsabail an daonlathais, cearta an duine agus saoirsí bunúsacha a urramú chomh maith le dul i ngleic le hairm ollscriosta, ábhair ghaolmhara agus modhanna seachadta na n‑arm sin. Ina theannta sin, tagraítear in Airteagal 3 den Chomhaontú Comhlachais don smacht reachta, don dea‑rialachas, don chomhrac i gcoinne na héillitheachta agus do chineálacha éagsúla coireachta eagraithe trasnáisiúnta agus sceimhlitheoireachta, agus do chur chun cinn na forbartha inbhuanaithe agus an iltaobhachais éifeachtaigh, ar rudaí iad atá ríthábhachtach ó thaobh an caidreamh idir na Páirtithe a fheabhsú. Is iomchuí an fhéidearthacht a thabhairt isteach na socruithe fabhracha dá bhforáiltear leis an Rialachán seo a chur ar fionraí go sealadach mura n‑urramaíonn Úcráin prionsabail ghinearálta an Chomhaontaithe Comhlachais, rud a rinneadh i gcomhaontuithe comhlachais eile arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas.

(11)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún lena gcuirtear ar a chumas dó na socruithe fabhracha dá dtagraítear i bpointí (i), (ii) nó (iii) d’aithris 7 a chur ar fionraí go sealadach agus bearta ceartaitheacha a thabhairt isteach i gcás ina mbeadh tionchar tromchúiseach ar tháirgeoirí de chuid an Aontais i ngeall ar allmhairí a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

(12)Faoi réir imscrúdú ag an gCoimisiún, na dleachtanna custaim a bheadh infheidhme faoin gComhaontú Comhlachais murach an Rialachán seo, is gá foráil a dhéanamh ionas gur féidir na dleachtanna sin a thabhairt isteach arís, i gcás allmhairí aon táirge a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo ar cúis iad, nó a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis, le deacrachtaí móra do tháirgeoirí an Aontais a tháirgeann táirgí cosúla nó táirgí atá in iomaíocht dhíreach leo san Aontas Eorpach.

(13)Ba cheart measúnú mionsonraithe ar chur chun feidhme na mbeart léirscaoilte trádála a bhunaítear leis an Rialachán seo a chuimsiú sa tuarascáil bhliantúil ón gCoimisiún ar chur chun feidhme an Limistéir Dhomhain Chuimsithigh Saorthrádála, rud atá ina dhlúthchuid den Chomhaontú Comhlachais.

(14)I bhfianaise na staide éigeandála san Úcráin, ba cheart foráil a dhéanamh leis an Rialachán seo maidir le foráil idirthréimhseach iomchuí agus ba cheart dó teacht i bhfeidhm an lá tar éis a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Bearta léirscaoilte trádála