GA Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh 1

RANNCHUIDITHE COSAC LV

An Háig, 12–14 Meitheamh 2016

(2016/C 426/01)

1. Modhanna de ghrinnscrúdú parlaiminteach

1.1. Fáiltíonn COSAC roimh an bhfíoras, mar a cuireadh i láthair i 25ú Tuarascáil Leathbhliantúil COSAC, go bhfuil an uaillmhian ag na Parlaimintí náisiúnta ról gníomhach a bheith acu ar leibhéal AE faoi lánurraim na gConarthaí reatha. Thairis sin, tugann COSAC dá haire gurb iad na gníomhaíochtaí grinnscrúdaithe parlaimintigh AE is tábhachtaí do na Parlaimintí náisiúnta ná formhaoirseacht rialtais, beartais a mhúnlú, mar aon le bheith mar fhóram poiblí agus a bheith i mbun malartú gníomhach le Parlaimintí náisiúnta eile.

Dá bhrí sin, tugann COSAC cuireadh do na rialtais náisiúnta, agus freisin do na hinstitiúidí AE ábhartha, comhlíonadh uaillmhianta na bParlaimintí ar leibhéal AE a éascú agus rannchuidiú leis na huaillmhianta sin agus iad a chur san áireamh, a mhéid agus is féidir agus i gcás inarb iomchuí.

1.2. Meabhraíonn COSAC go ndéanann formhór na bParlaimintí náisiúnta faisnéis ar idirphlé polaitiúil agus ar rannchuidithe coimhdeachta a mhéid a bhaineann le tograí AE a mhalartú. Spreagann COSAC na Parlaimintí chun úsáid a bhaint as gach meán atá ar fáil chun faisnéis, lena n-áirítear faisnéis ar chur chun feidhme reachtaíocht AE, a mhalartú lena chéile chun cinntí a dhéanamh maidir le seasaimh a ghlactar ar shainchomhaid AE. Tugann COSAC cuireadh do na Parlaimintí leanúint le bealaí nua a fhiosrú chun feabhas a chur ar chomhar sa réimse seo.

1.3. Tugann COSAC cuireadh do na Parlaimintí a mbeidh an Uachtaránacht acu amach anseo go ndéanfaidh siad i ngach chéad leath den bhliain, le cabhair ó Rúnaíocht COSAC, forbhreathnú bliantúil de thosaíochtaí na bParlaimintí a thiomsú ó Chlár Oibre an Choimisiúin bunaithe ar na sonraí a bheidh faighte ó gach Parlaimint náisiúnta chun go bhféadfar an forbhreathnú sin a roinnt ar gach Parlaimint/Teach agus é a sheoladh chuig Institiúidí AE.

1.4. Tugann COSAC dá haire go bhféadfadh sé go mbeadh an forbhreathnú bliantúil de thosaíochtaí parlaiminteacha úsáideach chun comhar a neartú idir Parlaimintí náisiúnta agus Parlaimint na hEorpa a mhéid a bhaineann le rogha ar leith de shainchomhaid reachtacha. Cuireann COSAC an uaillmhian in iúl go bhféadfadh Parlaimintí atá toilteanach a leithéid a dhéanamh, mar shampla, comhoibriú le linn ullmhú an ghrinnscrúdaithe pharlaimintigh ar reachtaíocht AE. Chuige sin, tugtar cuireadh do na Parlaimintí, mar shampla, triail a bhaint as modhanna nua comhair agus malartaithe maidir le grinnscrúdú parlaiminteach ar cheann nó péire de thograí nó de bheartas AE a roghnófar, agus go mbeidh an próiseas sin éascaithe laistigh de chreat COSAC a mhéid agus is féidir.

1.5. Cuireann COSAC fáilte roimh uaillmhian Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle agus an Choimisiúin Eorpaigh i dtaobh cláreagrú bliantúil a bheith ann mar a comhaontaíodh sa chomhaontú idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr. Tugann COSAC cuireadh do gach institiúid AE an obair ar chláreagrú bliantúil a chomhroinnt agus a phlé ar bhonn gníomhach leis na Parlaimintí náisiúnta.

1.6. Tugann COSAC dá haire go bhfuil laghdú tagtha ar líon na dtograí a d'fhógair an Coimisiún ina Chlár Oibre, ach go bhfuil méadú tagtha ar líon foriomlán na dtograí. Cuireann COSAC i bhfios go láidir go bhféadfadh cláreagrú bliantúil réalaíoch ó Institiúidí AE a chur ar chumas na bParlaimintí náisiúnta a ról agus a bhfreagrachtaí a chomhlíonadh ar an mbealach is fearr.

2. Rapóirtéirí

2.1. Tugann COSAC dá haire, mar a cuireadh i láthair i 25ú Tuarascáil Leathbhliantúil COSAC, nach ndéanann na Parlaimintí uile rapóirtéirí a cheapadh do shainchomhaid a bhaineann le AE agus aithníonn sí gur ghlac Parlaimintí rialacha agus cleachtais éagsúla maidir le húsáid rapóirtéirí.

2.2. Cuireann COSAC fáilte roimh an malartú gníomhach idir rapóirtéirí parlaiminteacha i dtaobh sainchomhaid AE agus, dá bhrí sin, spreagann sí na Parlaimintí chun tuilleadh forbartha a dhéanamh ar an malartú gníomhach chun grinnscrúdú parlaiminteach a fheabhsú laistigh de na Parlaimintí.

3. An “cárta buí” agus an “cárta glas” (idirphlé polaitiúil feabhsaithe)

3.1. Athdhearbhaíonn COSAC an rannchuidiú ó COSAC LIV i Lucsamburg maidir leis an nós imeachta “cárta buí” (mír 4) agus an gá atá le feabhsú a thabhairt i gcrích gan na Conarthaí a athrú. Athdhearbhaíonn COSAC freisin an cuireadh a tugadh don Choimisiún Eorpach a bhreithniú an bhféadfaí tréimhsí áirithe a eisiamh ón spriocdháta 8 seachtaine. Cuireann COSAC fáilte roimh an eisiamh reatha atá ann do thréimhse Lúnasa agus spreagann sé an Coimisiún Eorpach chun beart iardain a dhéanamh ar scór an chuiridh thuasluaite ar an mbealach céanna.

3.2. Tacaíonn COSAC le dianiarracht an Choimisiúin Eorpaigh a áirithiú gurb ann do cháilíocht níos fearr agus do fhreagairtí níos tráthúla maidir le tuairimí réasúnaithe agus rannnchuidithe a chuireann na Parlaimintí náisiúnta faoina bhráid.

3.3. Maidir leis an Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 96/71/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 1996 i dtaca le hoibrithe a chur i gceann poist faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar [COM(2016) 128], tugann COSAC dá haire gur ghlac Parlaimintí náisiúnta 11 Bhallstát tuairimí réasúnaithe a chuimsíonn 22 vóta agus ar an tslí sin gur baineadh amach an tairseach d'aon trian de na vótaí a theastaíonn chun an nós imeachta ar a dtugtar an “cárta buí” a chur ar siúl.

Meabhraíonn COSAC don Choimisiún Eorpach freisin faoina ghealltanas féin go ndéanfaí comhdhlúthú ar ról na bParlaimintí náisiúnta, lena n-áirítear trí “comhpháirtíocht nua a chruthú leis na Parlaimintí náisiúnta”.

3.4. Maidir leis an “gcárta glas” (idirphlé polaitiúil feabhsaithe) a thabhairt isteach, athdhearbhaíonn COSAC an rannchuidiú ó COSAC LIV i Lucsamburg (mír 5). Tugann COSAC dá haire go bhfuil tuairimí éagsúla ag Parlaimintí maidir le tairseach íosta a shainiú chun “cárta glas” a thabhairt isteach, maidir leis an spriocdháta chun bheith rannpháirteach sa “chárta glas” agus maidir leis an tráthchlár chun “cárta glas” a thabhairt i gcrích.

3.5. Ba mhaith le COSAC fáilte a chur roimh thuilleadh tionscnamh “cárta ghlais” ó pharlaimintí ar mian leo a leithéid a dhéanamh, chun úsáid na hionstraime sin a mhúnlú agus a iniúchadh tuilleadh faoi chuimsiú an idirphlé pholaitiúil leis an gCoimisiún agus fós gan nósanna imeachta foirmiúla nua a thabhairt isteach. Tugann sí cuireadh d'Uachtaránachtaí COSAC amach anseo obair leantach a dhéanamh ar thionscnaimh a tháinig roimhe seo sa chomhthéacs seo agus, nuair a chruinneofar níos mó léargais ar an acmhainn atá ag an idirphlé polaitiúil feabhsaithe, go ndéanfaidh siad a ndícheall conclúidí seo COSAC maidir le, inter alia, an tairseach, an spriocdháta agus an tráthchlár do “chárta glas”, a chur i láthair.

4. Cruinnithe trípháirteacha

4.1. Spreagann COSAC na Parlaimintí chun faisnéis faoi chruinnithe trípháirteacha a mhalartú, mar shampla, le linn cruinnithe idirpharlaiminteacha nó idir rapóirtéirí, mar meastar gur uirlis úsáideach é an malartú sin chun grinnscrúdú parlaiminteach maidir le gnóthaí AE a fheabhsú.

4.2. Cuireann COSAC fáilte roimh an gcomhaontú idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún ina gcomhaontaíonn siad trédhearcacht na nósanna imeachta reachtacha a áirithiú, ar bhonn na reachtaíochta ábhartha agus an chás-dlí ábhartha, lena n-áirítear déileáil ar bhealach iomchuí le caibidlíochtaí tríthaobhacha.

4.3. Thairis sin, cuireann COSAC fáilte roimh chomhaontú na dtrí institiúid sin go gcaithfidh go dtugann soláthar faisnéise do na parlaimintí náisiúnta an deis do na parlaimintí sin a gcuid sainchumas a fheidhmiú go hiomlán faoi na Conarthaí. Dá bhrí sin, iarrann COSAC ar na trí institiúid sin, agus freisin ar na rialtais náisiúnta, laistigh dá róil faoi seach, faisnéis ábhartha maidir le cruinnithe trípháirteacha a sholáthar do na Parlaimintí náisiúnta agus don phobal.

5. Idirghníomhaíocht ag COSAC

5.1 Tugann COSAC dá haire go dtugann seisiúin Iomlánacha COSAC ardán faoi leith do na Parlaimintí chun tuairimí a mhalartú agus a chomhroinnt maidir le dúshláin a bhaineann le beartais thábhachtacha an Aontais Eorpaigh. Cuireann COSAC i bhfios go láidir an tábhacht a bhaineann le plé ar ardleibhéal le linn Seisiúin Iomlánacha COSAC; d'áireodh plé den sórt sin faisnéis a bheadh cothrom le dáta, saineolas agus, dá bhrí sin freisin, ionchur ó na Coimisinéirí Eorpacha.

Tugann COSAC dá haire freisin, mar a cuireadh i láthair i 25ú Tuarascáil Leathbhliantúil COSAC, go dtacaíonn formhór na bParlaimintí le tuilleadh feabhsuithe ar na Seisiúin Iomlánacha chun dóthain spáis a thabhairt do líonrú neamhfhoirmiúil. Dá bhrí sin, tugann COSAC cuireadh do Troikanna COSAC amach anseo níos mó a dheánamh chun dóthain ama a sholáthar do dhíospóireachtaí agus do phlé sna seisiúin iomlánacha, agus fós dóthain ama a cheadú le haghaidh malartú neamhfhoirmiúil i measc na dtoscaireachtaí.

6. Parlaimintí agus an Smacht Reachta

6.1. Tugann COSAC dá haire gur freagracht chomhroinnte den Pharlaimint náisiúnta, den fheidhmeannas agus den chóras breithiúnach, atá sa fhreagracht institiúideach chun cearta an duine a dhaingniú agus iad a ionchorprú sna dlíthe náisiúnta, mar aon le seasamh leis an smacht reachta agus le rialachas daonlathach, agus an smacht reachta agus an rialachas sin a chothú, agus gur rud é sin atá neadaithe i dtraidisiúin bhunreachtúla náisiúnta.

6.2. Tugann COSAC dá haire go bhfuil AE bunaithe ar luachanna comhroinnte amhail an smacht reachta, rialachas daonlathach agus cearta an duine, de réir mar a leagtar síos sna Conarthaí agus i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, agus go bhfuil freagrachtaí do gach Ballstát AE i gceist leis sin, agus ag an am céanna gur ábhair imní i gcoiteann iad bagairtí agus sáruithe ar na luachanna sin dóibh siúd a chomhroinneann na luachanna sin agus a chloíonn leis na hoibleagáidí agus na caighdeáin chomhaontaithe.

6.3. Cuireann COSAC i bhfios go láidir go bhfuil urraim don smacht reachta laistigh den Aontas mar réamhchoinníoll don aitheantas frithpháirteach agus don iontaoibh fhrithpháirteach i measc na mBallstát agus idir na Ballstáit agus an tAontas, agus gur rud é atá riachtanach d'Aontas a fheidhmíonn go maith i ngach réimse beartais.

6.4. Tacaíonn COSAC le tionscnaimh chun sásraí idirphlé buana a bhunú i bhfóraim ábhartha maidir leis na cúrsaí sin. A thúisce a bheidh siad i bhfeidhm, féadfaidh na sásraí sin a bheith úsáideach sa phlé ar sháruithe ar chearta an duine agus i mbagairtí ar an smacht reatha atá íogair ó thaobh na polaitíochta de.

6.5. Féadfaidh COSAC fónamh mar ardán le haghaidh a leithéid de phlé idirpharlaiminteach, lena gcuirtear chun cinn cultúr d'urraim do chearta an duine, rialachas daonlathach agus smacht reachta laistigh den Aontas Eorpach agus laistigh dá Bhallstáit, agus ar an tslí sin go gcomhlánófar an obair a dhéanann ardáin agus tionóil eile amhail Tionól Parlaiminteach Chomhairle na hEorpa (TPCE).

6.6. Cuireann COSAC fáilte roimh an idirphlé faoin smacht reachta i measc na mBallstát i gComhairle an Aontais Eorpaigh, a bhfuil sé mar aidhm aige an smacht reachta a neartú in AE agus sna Ballstáit. Tugann COSAC dá haire an tuarascáil féintionscnaimh maidir le Airteagal 225 CFAE maidir le sásra AE ar an daonlathas, ar an smacht reachta agus ar chearta bunúsacha a bhunú, atá á dréachtú i bParlaimint na hEorpa agus cuireann sí fáilte roimh mhalartuithe leis na parlaimintí náisiúnta ar na saincheisteanna sin.

6.7. Leagann COSAC béim ar an ról ríthábhachtach agus méadaitheach atá ag na Parlaimintí maidir le cosaint agus baint amach an smachta reachta, an rialachais dhaonlathaigh agus chearta an duine. Tá ról suntasach ag na Parlaimintí, mar thoradh ar a bpríomhról reachtóireachta, chun an feidhmeannas a thabhairt chun cuntasachta a mhéid a bhaineann leis an smacht reachta agus caighdeáin agus oibleagáidí i réimse chearta an duine, atá aontaithe go hidirnáisiúnta, a chur chun feidhme agus a chomhlíonadh ar leibhéal náisiúnta agus chun dlisteanacht dhaonlathach agus úinéireacht an smachta reachta agus chaighdeáin chearta an duine a neartú.

6.8. Cuireann COSAC béim ar an tábhacht atá le rannpháirtíocht na bParlaimintí náisiúnta leis an tsochaí maidir le faireachán agus coimirciú an smachta reachta, an rialachais dhaonlathaigh agus luachanna chearta an duine, na gcaighdeán agus oibleagáidí e.g. trí obair leantach a dhéanamh ar mholtaí an dá shásra idirnáisiúnta maidir le cearta an duine, agus na tuarascálacha agus na moltaí a dhéanann, i measc eagraíochtaí eile, institiúidí náisiúnta le haghaidh cearta an duine, ENRanna agus an tsochaí shibhialta.

6.9. Cé gur gá aird leanúnach a thabhairt ar an smacht reachta, ar rialachas daonlathach agus ar chearta an duine, spreagann COSAC Parlaimintí náisiúnta chun a n-aird a dhíriú go leanúnach ar an smacht reachta, ar an rialachas daonlathach agus ar chearta an duine ina gcuid oibre agus a bheith páirteach sa phlé náisiúnta agus idirnáisiúnta ar na luachanna seo chomh maith leis na luachanna sin a chur chun cinn. Ba cheart go dtabharfadh na dea-chleachtais, seicliostaí ó Pharlaimintí eile, mar aon le caighdeáin agus treoirlínte choiteanna a fhorbraíonn comhlachtaí amhail An Chomhairle Eorpach treoir agus ba cheart iad a fhorbairt tuilleadh.

7. Taidhleoireacht pharlaiminteach faoi chuimsiú Bheartas Comharsanachta na hEorpa

7.1. Tugann COSAC dá haire, mar a cuireadh i láthair i 25ú Tuarascáil Leathbhliantúil COSAC, go mbíonn gach Parlaimint páirteach i dtaidhleoireacht pharlaiminteach, i bhformhór na gcásanna chun luachanna bunúsacha (daonlathas, an Smacht Reachta agus cearta an duine) a chur chun cinn, chun cur le comhthuiscint idir tíortha agus chun faisnéis agus saineolas a mhalartú.

7.2. Cuireann COSAC fáilte roimh ghníomhaíochtaí mar chuid de thaidhleoireacht pharlaiminteach a chuireann le Beartas Comharsanachta na hEorpa d'fhonn caidreamh a dhoimhniú, comhar a fheabhsú agus comhpháirtíochtaí AE a neartú le tíortha comharsanachta sa Deisceart agus san Oirthear, chun tacaíocht agus spreagadh a thabhairt do shíocháin, do shlándáil agus do rathúnas.

7.3. Measann COSAC gur féidir le Parlaimintí mar institiúidí agus le parlaiminteoirí, trína dteagmhálacha parlaiminteacha a úsáid, tacú le Parlaimintí i dtíortha comharsanachta i bpróisis aistrithe, chun athmhuintearas a chruthú idir páirtithe atá i gcoinbhleacht lena chéile agus chun ábhair imní a chur in iúl nó chun na luachanna uilíocha a chur chun cinn i slí nach mbeadh taidhleoireacht thraidisiúnta ábalta a dhéanamh. Dá bhrí sin spreagann COSAC Parlaimintí chun leanúint de bheith páirteach i dtaidhleoireacht pharlaiminteach mar chineál taidhleoireachta atá comhlántach le taidhleoireacht thraidisiúnta i réimse Bheartas Comharsanachta na hEorpa.

7.4. Chun éifeacht taidhleoireachta parlaimintí a fheabhsú agus chun tuiscint níos fearr a fháil ar na difríochtaí i gcleachtais oibre na bParlaimintí, spreagann COSAC gach Parlaimint chun na dea-chleachtais sa réimse seo a chomhroinnt, mar aon le malartú faisnéise rialta agus cuairteanna ar agus ó thíortha a chumhdaítear faoi Bheartas Comharsanachta na hEorpa.

7.5. Thairis sin, spreagann COSAC na Parlaimintí chun comhoibriú agus chun faisnéis a mhalartú eatarthu, agus freisin le Parlaimint na hEorpa agus leis an bhfeidhmeannas, chun níos mó comhleanúnachais i réimse na taidhleoireachta parlaimintí a fhorbairt, go háirithe faoi chuimsiú Bheartas Comharsanachta na hEorpa.

8. Imirce:

8.1 Leagann COSAC béim ar thábhacht an Chláir Oibre Eorpaigh maidir leis an Imirce a chur chun feidhme, agus fós urraim a thabhairt do chearta an duine agus do gach conradh agus coinbhinsiún idirnáisiúnta, mar aon le hiarrachtaí chun dul i ngleic le bunchúiseanna na sreabh imirce agus teifeach, agus an gá atá le tosaíochtaí gearrthéarmacha agus fadtéarmacha a chur chun feidhme trí neartú a dhéanamh ar an bhfócas ar ghné sheachtrach na himirce agus é sin a dhéanamh de mheon na comhpháirtíochta le tíortha tionscnaimh agus idirthurais. Dá bhrí sin, iarrann COSAC go mbunófaí straitéis struchtúrtha don ghné sheachtrach de bheartas imirce AE, a bheidh dírithe ar fhorbairt agus cobhsaíocht thíortha tionscnaimh na n-imirceach.

Aithníonn COSAC an gá atá le dlúthpháirtíocht a fheidhmiú i ndáil leis na Ballstáit a bhfuil orthu dul i ngleic le sreabhadh gan fasach de dhídeanaithe agus d'imircigh.

Cuireann COSAC fáilte roimh aidhm an Choimisiúin maidir le hathchóiriú an Chomhchórais Eorpaigh Tearmainn agus go háirithe, tugann sí dá haire an t-athmhunlú suntasach ar Rialachán Bhaile Átha Cliath.