MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Is eagraíochtaí príobháideacha iad na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú (ESOanna), a bhfuil ról ar leith acu laistigh den chóras Eorpach um chaighdeánú. Mar a leagtar amach i Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012, is iad na páirtithe leasmhara lena mbaineann a eagraíonn caighdeánú Eorpach agus is ar a son siúd a eagraítear é ar bhonn na hionadaíochta náisiúnta (sa Choiste Eorpach um chaighdeánú, in CEN, agus sa Choiste Eorpach um Chaighdeánú Leictriteicniúil, CENELEC) agus ar rannpháirtíocht comhaltaí díreacha (in Institiúid Eorpach na gCaighdeán Teileachumarsáide, ETSI). Nuair a dhéanann an Coimisiún iarraidh ar chaighdeánú, is iad na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú (mar atá sainmhínithe i Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012) agus iad sin amháin na comhlachtaí atá in ann caighdeáin agus táirgí caighdeánúcháin a eisiúint. Is i gcomhréir leis na nósanna imeachta sonracha a leagtar amach in Airteagal 10 de Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 den ‘Rialachán um Chaighdeánú’ a dhéanann siad an méid sin. Foráiltear leis an Rialachán um Chaighdeánú freisin go bhféadfaidh an tAontas Eorpach tacaíocht airgeadais a thabhairt do na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú.

Sainmhínítear na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú in Airteagal 2, pointe 8 agus in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán um Chaighdeánú. Is ann do thrí eagraíocht Eorpacha um chaighdeánú: CEN, CENELEC agus ETSI. Tá ról eisiach acu maidir le hobair chaighdeánúcháin a dhéanamh, ar obair í a d’iarr an Coimisiún chun tacú le reachtaíocht agus beartais an Aontais.

Baineann cúiseanna stairiúla leis sin den chuid is mó. Sna 1980idí, nuair a bunaíodh na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú atá ann faoi láthair agus nuair a bunaíodh a ról maidir le caighdeáin a bhaint amach, bhí an córas dírithe den chuid is mó ar pháirtithe leasmhara an Aontais Eorpaigh.

Sa lá atá inniu ann, tá athrú tagtha ar an scéal agus is iomaí athrú atá tagtha ar rialachas inmheánach na ESOanna, ar a nósanna imeachta cinnteoireachta agus ar a struchtúr ballraíochta. Oibríonn na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú i gcomhar le raon leathan páirtithe leasmhara anois, lena n‑áirítear ó thríú tíortha, agus cuireann siad ar a gcumas páirt a ghlacadh ní hamháin san obair theicniúil ach freisin i gceapadh beartas inmheánach agus i gcinnteoireacht inmheánach na n‑eagraíochtaí sin. Is díol sásaimh é an comhar sin; nuair ba cheart do na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú díriú ar thacaíocht a thabhairt do reachtaíocht agus do bheartais an Aontais, áfach, bíonn gá le coimircí chun nós imeachta fónta agus ionadaíocht chothrom ar leasanna na bpáirtithe leasmhara a áirithiú, i gcomhréir leis na tosaíochtaí straitéiseacha agus leis na riachtanais reachtacha. Tá feidhm aige sin go háirithe maidir le cinntí inmheánacha chun caighdeáin agus táirgí caighdeánúcháin a fhorbairt, mar a d’iarr an Coimisiún ar bhonn Airteagal 10(1) den Rialachán um Chaighdeánú. Is féidir go gcumhdóidh na cinntí inmheánacha sin saincheisteanna amhail cinntí maidir le glacadh le hiarrataí ar chaighdeánú, glacadh le míreanna nua oibre, agus glacadh, athbhreithniú nó tarraingt siar táirgí Eorpacha caighdeánúcháin. Sna cásanna sin, go háirithe nuair a thacaíonn na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú le cur i bhfeidhm reachtaíocht an Aontais agus nuair a fhorbraíonn siad caighdeáin atá ríthábhachtach do phobal an Aontais i gcoitinne agus do chuideachtaí, ní mór do rialachas inmheánach na n‑eagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú tuairimí na bpáirtithe leasmhara uile (lena n‑áirítear fiontair bheaga agus mheánmhéide agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta) a chur san áireamh go cuí. Tá sé sin níos ábhartha fós ós rud é gur oibreoirí eacnamaíocha a bhfuil cearta vótála acu a bhíonn i roinnt eagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú go príomha agus go bhfuil teorainn i roinnt cásanna le rannpháirtíocht eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus údarás poiblí.

Dá bhrí sin, i ndáil leis an bpróiseas cinnteoireachta inmheánach maidir le caighdeáin agus táirgí caighdeánúcháin a eisiúint, arna iarraidh ag an gCoimisiún ar bhonn Airteagal 10(1) den Rialachán maidir le Caighdeánú, tá gá le soiléiriú níos fearr chun a áirithiú go mbeidh an próiseas sin ina iomláine i gcomhréir leis an méid a bhfuil coinne ag institiúidí an Aontais Eorpaigh leis ó chomhlacht forbartha caighdeán a aithnítear go hoifigiúil mar eagraíocht Eorpach um chaighdeáin.

Dá mbeadh gá le hionadaíocht agus cumhacht chinnteoireachta áirithe a bheith ag comhlachtaí náisiúnta um chaighdeánú a mhéid a bhaineann le caighdeáin arna n‑iarraidh ag an gCoimisiún, chuirfí srianta agus ceartúcháin leordhóthanacha i bhfeidhm chun comhsheasmhacht le reachtaíocht agus beartais an Aontais a áirithiú.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

D’fhógair an Coimisiún go molfadh sé leasú ar Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 sa tionscnamh uaidh Updating the 2020 new industry strategy [Straitéis an tionscail nua 2020 a nuashonrú] (COM(2021)350) mar aon le straitéis um chaighdeánú, rud a thíolactar in éineacht leis an togra seo.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

An leasú reachtach atá beartaithe, tá sé i gcomhréir leis an tábhacht pholaitiúil a bhaineann le caighdeáin, mar a léiríodh i dtionscnaimh thábhachtacha eile de chuid an Choimisiúin, amhail Shaping Europe's digital future [Todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú] (COM(2020)67), an Tairseach Dhomhanda (JOIN(2021)30), nó ráiteas na Comhairle ina bhfáiltítear roimh ‘intinn an Choimisiúin straitéis a fhorbairt maidir le caighdeánú chun an córas Eorpach um chaighdeánú agus a rialachas a neartú’ (Conclúidí ón gComhairle an 09.06.2020).

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Is é Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais an bunús dlí atá leis an tionscnamh seo.

•Coimhdeacht (le haghaidh gníomhaíochta nuair nach bhfuil inniúlacht eisiach ag na ESOanna)

Níl coimhdeacht ina saincheist. Tá an tionscnamh seo le leasú a dhéanamh ar Rialachán ón Aontas Eorpach lena rialaítear an córas Eorpach um chaighdeánú. Is é is aidhm dó go sonrach prionsabail an dea-rialachais a chosaint agus na caighdeáin arna n‑iarraidh ag an gCoimisiún faoi Airteagal 10(1) den Rialachán um Chaighdeánú á mbaint amach. Neartóidh an tionscnamh seo ról na n‑ionadaithe náisiúnta (i.e. comhlachtaí náisiúnta um chaighdeánú) sa chóras.