DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

Is ceannródaí domhanda é an tAontas Eorpach i dtaca le cosaint an chomhshaoil agus gníomhú ar son na haeráide agus, mar a dhearbhaigh an tUachtarán Juncker ina aitheasc ar Staid an Aontais in 2017, teastaíonn ón Aontas cur leis an ról sin atá aige.

Is é an clár LIFE an taon chiste de chuid an Aontais atá tiomnaithe ina iomláine do chuspóirí a bhaineann leis an gcomhshaol agus leis an aeráid. De bhrí nach bhfuil ach buiséad cuibheasach ag an gClár, tá sé spriocdhírithe ar bhearna idir cláir an Aontais, sa chéad chás de, lena dtugtar tacaíocht do thaighde agus nuálaíocht agus, sa dara cás de, cláir an Aontais lena maoinítear úsáid mhórscála a bhaint as bearta.

D’ainneoin go dtéitear i ngleic le fadhbanna áirithe ar an láthair ar dhóigh dhíreach de bhíthin ghníomhaíochtaí LIFE, is ar dhóigh indíreach a bhíonn an tionchar is mó ag an gClár a bhuí lena ról catalaíoch atá dírithe ar chleachtais inbhuanaithe maidir le táirgeadh, dáileadh agus tomhaltas a chur ar bun, a mhéadú nó a bhrostú trí thacú le:

­forbairt agus malartú an dea-chleachtais agus an eolais;

­cur leis na hacmhainneachtaí agus dlús a chur le reachtaíocht agus beartais maidir leis an gcomhshaol agus leis an aeráid a chur chun feidhme,

­páirtithe leasmhara a thástálann teicneolaíochtaí agus réitigh ar scála beag; agus

­cistiú a fhorscaoileadh ó fhoinsí eile.

Tá an measúnú tionchair seo ag gabháil le togra ón gCoimisiún le haghaidh an chéad chláir LIFE eile don chomhshaol agus do ghníomhú ar son na haeráide tar éis 2020 agus comhlíonann sé ceanglais an Rialacháin Airgeadais maidir le meastóireacht ex ante a ullmhú.

Na dúshláin agus na deiseanna don chlár LIFE sa chéad chreat airgeadais ilbhliantúil eile

Dheimhnigh an mheastóireacht mheántéarma a rinneadh le déanaí ar an gclár LIFE go bhfuil gach cosúlacht ann go bhfuil an Clár éifeachtach , éifeachtúil agus ábhartha agus go bhfuil sé ag cur leis an straitéis Eoraip 2020. Anuas air sin, tá formhór na bpáirtithe leasmhara den tuairim gur ionstraim ríthábhachtach é an clár LIFE chun aghaidh a thabhairt ar thosaíochtaí comhshaoil agus aeráide.

Ina theannta sin áfach, sainaithníodh deiseanna sa mheastóireacht mheántéarma chun éifeachtacht fhoriomlán an Chláir a fheabhsú a thuilleadh, rud nach bhféadfaí a dhéanamh dá leanfaí den chlár LIFE san fhormáid, agus ar an scála, atá ann faoi láthair le linn na tréimhse 2021–2027. Is deiseanna iad, go háirithe, chun comhsheasmhacht a fheabhsú idir an clár LIFE agus cistí eile de chuid an Aontais agus chun cur le ról catalaíoch an Chláir. Ina theannta sin, sainaithníodh deiseanna eile chun béim straitéiseach an Chláir a fheabhsú, chomh maith le deiseanna chun éifeachtúlacht an chláir LIFE a mhéadú agus a bhainistíocht a shimpliú.

Na roghanna tosaíochta

Chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a sainaithníodh, thángthas ar roinnt roghanna agus rinneadh iniúchadh orthu i dtaca lena néifeachtacht, a néifeachtúlacht agus a gcomhsheasmhacht. De thoradh an iniúchta sin, sainaithníodh roinnt roghanna ar leith chun feabhas a chur ar an gClár nua agus tugtar tuairisc orthu anseo thíos.

As measc na roghanna sin, roghnaíodh trí cinn i dtaca le cumhdach agus raon feidhme an Chláir:

1.Trí bhíthin síneadh a chur le raon feidhme an chláir LIFE chun tionscadail fothaithe acmhainneachta maidir le fuinneamh glan a chuimsiú trí fhochlár don aistriú chuig fuinneamh glan a chur leis, d’fhéadfaí cur chuige níos comhsheasmhaí a sholáthar do thionscadail fothaithe acmhainní a chistiú i réimse an fhuinnimh ghlain agus, san am céanna, rochtain níos fearr a bheith ann do raon níos leithne tairbhithe.

2.Tacaíocht ón gclár LIFE a threisiú chun cuspóirí dúlra agus bithéagsúlachta a phríomhshruthú. A bhuí leis an tacaíocht sin, chuirfí tuilleadh maoinithe ar fáil chun an dúlra a chosaint, agus bheadh struchtúrú foriomlán bhuiséad an Aontais níos comhsheasmhaí de thoradh cur chuige feabhsaithe i dtaca le príomhshruthú. D’fhéadfadh sé, áfach, go gceanglófaí tuilleadh iarrachtaí pleanála agus comhordúcháin ar na húdaráis chomhshaoil dá bharr.

3.Trí bhíthin síneadh a chur le critéir incháilitheachta an chláir LIFE chun tíortha agus críocha thar lear an Aontais a chuimsiú faoina raon feidhme, go háirithe gníomhaíochtaí dúlra agus bithéagsúlachta faoin bhfochlár don dúlra agus don bhithéagsúlacht, d’fhéadfaí aghaidh a thabhairt ar bhearna a d’fhéadfadh a bheith ann i gcistiú na scéime maidir le seirbhísí bithéagsúlachta agus éiceachórais i dtíortha agus críocha Eorpacha thar lear (BEST) .

Má dhéantar an buiséad a mhéadú chun, go háirithe, an taistriú chuig fuinneamh glan a chuimsiú agus/nó chun an fochlár don dúlra a chuimsiú, ní mór na roghanna seo, mar atá Rogha 1 agus Rogha 2, a chuimsiú i struchtúr an chláir LIFE.

Roghnaíodh naoi rogha i dtaca le sásraí seachadta agus bainistíocht an Chláir: