MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.RÉAMHRÁ

Géarchéim fhorleathan agus thromchúiseach don tsláinte phoiblí is ea paindéim COVID-19. Cuireann sé isteach go mór ar shaoránaigh, ar shochaithe agus ar gheilleagair ar fud an domhain. Ní fhacthas riamh roimhe seo fairsinge na géarchéime sláinte agus na bhfreagraí beartais a tugadh chun í a rialú. Mar thoradh air sin, is iondúil go mbíonn doimhneacht an tionchair shocheacnamaíoch aige éiginnte. Cheana féin ag an gcéim seo, is cinnte go bhfuil dúshláin mhóra nach bhfacthas a leithéid riamh ag baint leis maidir le córais airgeadais agus eacnamaíocha na mBallstát. De réir réamhaisnéisí eacnamaíocha an Choimisiúin san earrach, tuartar go gcrapfaidh OTI an AE thart ar 7.5 % i mbliana, i bhfad níos doimhne ná an ghéarchéim airgeadais dhomhanda in 2009, agus nach n‑athdhaingneoidh sé ach 6 % in 2021 agus go méadóidh ráta dífhostaíochta an AE go 9 % in 2020, agus go mbeidh baol ann go dtiocfaidh méadú ar bhochtaineacht agus neamhionannas in.

Mar fhreagairt air sin, ghlac na Ballstáit bearta eisceachtúla lánroghnacha eacnamaíocha agus airgeadais. In éineacht le héifeacht na “gcobhsaitheoirí uathoibríocha” mar a thugtar orthu, i.e. íocaíochtaí dá bhforáiltear faoi árachas dífhostaíochta agus faoi chórais slándála sóisialta mar aon le caillteanas ioncaim ó cháin, tá tionchar suntasach ag na bearta sin ar a n‑airgeadas poiblí agus tá easnamh ginearálta comhiomlán an rialtais ag méadú ó 0.6 % den OTI in 2019 go 8.5 % den OTI sa limistéar euro agus san Aontas i mbliana.

Tá an rúscadh chuig geilleagar an Aontais siméadrach sa chaoi gur bhuail an phaindéim gach Ballstát, mar sin féin, tá difríocht mhór idir tionchar na paindéime idir na Ballstáit, mar aon lena gcumas an suaitheadh eacnamaíoch agus fioscach a ionsú agus freagairt dó, ag brath freisin ar struchtúir shonracha eacnamaíocha agus ar choinníollacha tosaigh na mBallstát. Mar thoradh air sin, tá baol ann go méadófar na héagothromaíochtaí laistigh den Aontas mar bhagairt ar an athléimneacht chomhchoiteann eacnamaíoch agus shóisialta. Dearbhaítear an pictiúr ginearálta sin freisin leis an measúnú domhain ar riachtanais.

Ghníomhaigh an tAontas go tapa chun comhfhreagairt chomhordaithe agus chumhachtach a thabhairt ar iarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha na géarchéime, laistigh de theorainneacha an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil reatha a rachaidh in éag in 2020. Comhlánaítear leis an bhfreagairt sin bearta lánroghnacha eacnamaíocha agus airgeadais arna ndéanamh ag na Ballstáit.

D’fhéadfadh sé go ndéanfaí damáiste buan do fhíochán eacnamaíoch an Aontais mar thoradh ar an ngéarchéim mura rud é go dtugtar freagairt bheartais ghearrthéarmach agus mheántéarmach dá réir ar leibhéal an Aontais. Tá géarghá le foráil a dhéanamh maidir le hacmhainn bhreise airgeadais atá ar fáil láithreach chun tacú leis an téarnamh agus leis an athléimneacht ar fud an Aontais chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin.

Ní mór don fhreagairt ar an ngéarchéim a bheith cuimsitheach, misniúil agus marthanach. Le plean cuimsitheach don téarnamh Eorpach, beidh gá le hinfheistíocht ollmhór phoiblí agus phríobháideach ar an leibhéal Eorpach chun an tAontas a chur ar bhealach daingean i dtreo téarnaimh inbhuanaithe agus athléimnigh, chun poist ar ardchaighdeán a chruthú agus chun an damáiste láithreach a rinne paindéim COVID-19 a dheisiú agus ag an am céanna tacú le tosaíochtaí glasa agus digiteacha an Aontais. Is é buiséad fadtéarmach an Aontais, arna atreisiú ag Ionstraim nua, Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh, a bheidh mar phríomhuirlis.

Mar gheall ar chineál eisceachtúil na staide eacnamaíche agus sóisialta, tá gá le bearta eisceachtúla chun tacú le téarnamh agus le hathléimneacht na ngeilleagar. D’fhonn na cuspóirí sin a bhaint amach, ní mór don Aontas na meáin riachtanacha a chur ar fáil dó féin agus na bearta iomchuí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le paindéim COVID-19. Ar an gcúis sin, tá sé oiriúnach go bhféadfar cuid den mhaoiniú is gá a shlógadh trí iasachtaí ar mhargaí caipitil. Aisíocfar na hiasachtaí sin nuair a bheidh an tAontas ar ais ar chonair dhearfach fáis.

2.COMHTHÉACS AN TOGRA LEASAITHE

An gá don Aontas na meáin a sholáthar dó féin chun a chuspóir a bhaint amach.

Faoin togra leasaithe, údarófar don Choimisiún cistí a fháil ar iasacht thar ceann an Aontais suas go dtí méid EUR 750 billiún i bpraghsanna 2018 ar na margaí caipitil. Aistreofar na fáltais chuig cláir an Aontais i gcomhréir le hIonstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh. Ós rud é gur freagairt eisceachtúil í Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh ar na himthosca sealadacha ach fíordhálaí, tá na cumhachtaí a thugtar don Choimisiún sa Chinneadh seo teoranta go soiléir ó thaobh méide, faid agus raon feidhme de. Leis sin, cuirtear deireadh leis an bhféidearthacht na cumhachtaí eisceachtúla faoin togra seo a úsáid chun críche ar bith seachas dul i ngleic le hiarmhairtí díreacha eacnamaíocha agus sóisialta phaindéim COVID-19.

Tosóidh buiséad an AE ag déanamh na n‑aisíocaíochtaí is gá maidir leis na cistí a fuarthas ar iasacht ar mhargaí caipitil ó 2028 ar aghaidh. Déanfar dliteanais uile an Aontais arna dtabhú leis an ngníomh atá beartaithe a aisíoc go hiomlán faoi 2058. Is de réir phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais a eagrófar an aisíocaíocht d’fhonn laghdú seasta intuartha ar dhliteanais a bhaint amach le linn na tréimhse foriomláine.

Uasteorainn na nAcmhainní Dílse a ardú

Leis na huasteorainneacha atá sainithe sa Chinneadh maidir le hAcmhainní Dílse, cinntear uasmhéid na n‑acmhainní dílse ar féidir leis an Aontas a iarraidh ar na Ballstáit iad a chur ar fáil don Aontas in aon bhliain ar leith chun a chaiteachas a mhaoiniú.

An 2 Bealtaine 2018, mhol an Coimisiún uasteorainn chun leithreasaí bliantúla faoi chomhair oibleagáidí a chumhdach agus uasteorainn 1.35 % agus 1.29 % faoi seach d’Ollioncam Náisiúnta an Aontais a chumhdach. Leis na huasteorainneacha a shainítear sa dréacht-Rialachán lena mbunaítear an Creat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI), a shloinntear in euro, socraítear an t‑uasmhéid is féidir a ghealladh nó a chaitheamh le linn na tréimhse 2021-2027. Ní mór an corrlach idir na huasteorainneacha le haghaidh Cinneadh maidir le hAcmhainní Dílse agus na huasteorainneacha CAI a bheith mór go leor chun a áirithiú go mbeidh an tAontas in ann a oibleagáidí airgeadais agus a dhliteanais theagmhasacha uile a chumhdach in aon bhliain ar leith agus in imthosca ar bith, fiú i gcás forbairtí diúltacha eacnamaíocha.

Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2020 ón gCoimisiún go gcrapfaidh geilleagar an limistéir euro 7.75 % in 2020 agus tuartar go gcrapfaidh geilleagar AE 7.5 % in 2020. Rinneadh athbhreithniú thart ar 9 bpointe céatadáin ar réamh-mheastacháin fáis don AE agus don limistéar euro i gcomparáid le réamhaisnéis eacnamaíoch fhómhar 2019. Cé go bhfuil an leibhéal neamhchinnteachta i Réamhaisnéis an Earraigh níos airde ná mar is gnách, tá sé in amhras go dtiocfaidh laghdú sa dearbhmhéid ar uasteorainneacha Chinneadh na nAcmhainní Dílse, atá sainithe mar chéatadán d’Ollioncam Náisiúnta an AE.

D’fhonn corrlach leordhóthanach a chaomhnú faoi na huasteorainneacha le haghaidh Cinneadh maidir le hAcmhainní Dílse don Aontas chun a oibleagáidí airgeadais agus a dhliteanais theagmhasacha uile atá dlite i mbliain ar leith a chumhdach, ní mór na huasteorainneacha le haghaidh Cinneadh maidir le hAcmhainní Dílse mar a shainítear iad i gcéatadán d’Ollioncam Náisiúnta an Aontais a mhéadú.

Chuige sin, ní mór an togra ón gCoimisiún an 2 Bealtaine 2018 a leasú le go bhféadfar 0,11 pointe céatadáin den uasteorainn do leithreasuithe faoi chomhair oibleagáidí agus an uasteorainn do leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí a mhéadú tuilleadh. Tá an méadú sin ag teacht de bhreis ar na coigeartuithe atá beartaithe cheana chun freastal ar an laghdú uathoibríoch ar mhéid absalóideach na n‑uasteorainneacha le haghaidh Cinneadh maidir le hAcmhainní Dílse mar gheall ar tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach agus an laghdú comhfhreagrach ar Ollioncam Náisiúnta an Aontais. Dá bhrí sin, socrófar an uasteorainn chun leithreasú bliantúil le haghaidh íocaíochtaí a chumhdach ag 1,40 % d’Ollioncam Náisiúnta AE agus an uasteorainn chun leithreasaí bliantúla le haghaidh oibleagáidí a chumhdach ag 1,46 % d’Ollioncam Náisiúnta an AE.