AN COIMISIÚN EORPACH 
An Bhruiséil 18.5.2011 
SEC(2011) 581 leagan deireanach 
  
[…] 
DOICIMÉAD OIBRE Ó FHOIREANN AN CHOIMISIÚIN 
Achoimre fheidhmitheach ar an Measúnú Iarmharta 
Ag gabháil leis an gcáipéis 
Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig 
Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEor pa agus chuig Coiste na Réigiún - cearta 
íospartach a neartú san AE 
{COIM(2011) 274 leagan deireanach} 
{SEC(2011) 580 leagan deireanach}  
 
GA 1   GA 1. COMHTHÉACS BEARTAIS AGUS NÓS IMEACHTA  
I gClár Stócólm (2010-2014), d'éiligh an Chomhairle Eorpach tuilleadh gníomhaíochta chun 
riachtanais íospartaigh na coireachta a chur  i gcroílár ár gcórai s cheartais, éileamh a 
deimhníodh i bplean gníomhaíochta an Choimisiúi n chun Clár Stócólm a chur chun feidhme. 
I gClár Oibre an Choimisiúin 2011, Iarscríbhinn I,  tá cearta íospartaigh na coireachta agus 
tacaíocht dóibh liostaithe mar thionscnamh strait éiseach. D'éiligh Parlaimint na hEorpa ar an 
gComhairle freisin creat cuimsith each dlí a ghlacadh chun an chosai nt is fairsinge is féidir a 
thabhairt d'íospartaigh na coireachta. Thairis sin, is é is aidhm ag an gCoimisiún lena 
"Tuarascáil Saoránachta" an 27 Deireadh Fómhair 2010 fáil réidh leis na constaicí ar chearta 
na saoránach trí shubstaint a chur le cearta indi bhidiúla atá deonaithe ar leibhéal an AE. Léiriú 
ar an gcur chuige sin is ea cea rta íospartach a neartú, mar a on le cearta nós imeachta daoine 
atá faoi amhras nó daoine cúisithe a neartú in imeachtaí coiriúla. Bhí na fadhbanna, na cuspóirí agus na rogha nna beartais a measadh bunaithe ar thorthaí 
comhairliúcháin phoiblí, ar dhá staidéar a rinne conraitheoirí seachtracha agus ar na 
saineolaithe a chruinnigh an Coimisiún. Cuirea dh Grúpa Stiúrtha Idirsheirbhíse ar bun freisin. 
2. A
N FHADHB A SHAINIÚ  
Fadhb mhór is ea íospairt de dh easca coireachta san Eoraip - fulaingíonn tuairim is 15 % de 
dhaonra an AE coireanna in aghaidh na bliana1. Baineann an measúnú iarmharta seo le 
cáilíocht na cóireála a fhaigheann íospartai gh i ndiaidh coire agus i rith na n-imeachtaí 
coiriúla a leanann í, agus le ceart na n-íospartach an t-íosc haighdeán céanna cóireála a fháil i 
ngach Ballstát san AE, lena n-ái rítear rochtain neamh-idirdheal aitheach ar an gceartas, gan 
beann ar a náisiúntacht ná a dtír chónaithe.  Le teacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin, is a nn d'fhorálacha nua a sholáthraíonn bunús dlí 
follasach don AE rialacha íosta a bhunú maidir le  cearta íospartach chun a áirithiú gurb ann 
do mhuinín fhrithpháirteach a gus go dtugtar aitheantas fr ithpháirteach do bhreithiúnais. 
Ciallaíonn an méid sin gur cheart go mbeadh iontao ibh ag na breithiúna i stát amháin as na 
caighdeáin chothroime agus cheartais atá ag na breithiúna i stát eile, agus go mbeadh muinín 
ag saoránaigh an AE go gcuirfear an t- íosleibhéal céanna rial acha i bhfeidhm má 
thaistealaíonn siad nó má théann siad chun cónaí san iasacht.  Sa lá atá inniu ann, tá leibhéal éigin cosanta a gus tacaíochta ann d'íosp artaigh na coireachta i 
bhformhór na mBallstát ach ní leor an aird a thug tar ar ról agus riachtana is na n-íospartach le 
linn imeachtaí coiriúla i gcórais bhreithiúnacha na mBallstát. Níl a on ráthú ann dóibh siúd a 
mbuaileann an choireacht iad san Eoraip go gcai thfear leo le meas ná go bhfaighidh siad an 
tacaíocht, an chosaint ná an rochtain ar bhuneilimintí an cheartais is iomchuí. Chun dul i 
ngleic leis an bhfadhb sin, ní mór do Bhalls táit a gcaighdeáin a ardú maidir le cearta 
íospartach i gcomhréir le cai ghdeáin atá bunaithe cheana trí bhíth in ionstraimí idirnáisiúnta 
agus chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine (CECD).   Chuaigh an AE i ngleic le cearta  íospartach le linn imeachtaí co iriúla i reachtaíocht atá ann 
cheana. Cé go bhfuil cuspóirí agus raon feidhme na  reachtaíochta sin fós ábhartha, tá forbairt 
tagtha ar dhearcadh na sochaí i leith íospartach  agus tá cuspóirí nu a nach mór déileáil leo 
tagtha chun solais. Thairis sin, ní raibh cur chun feidhme na reachtaío chta éifeachtach. Ní 
                                                
 
1 De réir shonraí Eurostat, taifeadadh tuairim is 30 milliún coir (gan mionchoireanna a áireamh) i 
mBallstáit an AE in 2007 (Eurostat, Statistics in focus, 36/200 9). Bunaithe ar anai lís ar Shuirbhé 
Coireachta Idirnáisiúnta an AE "The Burden of Crime in the EU" (www.eur opeansafetyobservatory.eu ), 
féadtar ráta toimhdithe 60 % a chur leis an bhfigi úr sin de dheasca coireanna nár tuairiscíodh, rud a 
fhágann thart ar 75 milliún íospartach de dheasca na  coireachta in aghaidh na bliana (nó isteach is 
amach le 15 % de dhaonra an AE). 
 
GA 2   GA leor, dá bhrí sin, reachtaíocht an AE mar atá sí faoi láthair chun ri achtanais íospartach a 
shásamh.  Clúdaíonn an dá fhadhb atá sonraithe th íos na saincheisteanna a aithníodh: 
Fadhb A : Ní leor an reachtaíocht atá ag an AE  faoi láthair chun feabhas a chur ar staid íospartach – tá sí 
doiléir, níl oibleagáidí nithiúla ann agus níl sí in-fhorfhei dhmithe, agus dá bhrí sin níor chuir na Ballstáit chun 
feidhme í ar bhealach sásúil. 
Fadhb B : Ní théitear i ngleic go leormhaith le riachtanais íosparta igh na coireachta  sna Ballstáit – ní 
fhaigheann íospartaigh (1) aitheantas agus meas, (2) cosain t, (3) tacaíocht, (4) rochtain éifeachtach ar cheartas, 
agus (5) rochtain éifeachtach ar chúiteamh agus ar aiseag.   
Baineann costais shuntasacha fholaigh  le hiarmhairtí  na coireachta agus gan riachtanais íospartach a shásamh, 
costais mhóra airgeadais agus sláinte san áireamh.  
2.1. Fadhb A – Ní leor an reachtaíocht atá ag an AE chun feabhas a chur ar staid 
íospartach  
Ghlac an AE Cinneadh Réime 2001/220/JHA maidir le seasamh íospartach in imeachtaí 
coiriúla (an "Cinneadh Réime") agus Cinnea dh 2004/80/CE maidir le cúiteamh d'íospartaigh 
na coireachta. Tá an dá ionstraim reachtaíochta sin curtha chun feidhme go leibhéil éagsúla ag 
na Ballstáit. Tá an Treoir um Chúiteamh trasui te ag na Ballstáit den chuid is mó, ach beidh 
tuilleadh staidéir de dhíth lena dhéanamh amach  a éifeachtaí atá sí. Ar an taobh eile, níl cur 
chun feidhme an Chinnidh Réime sásúil. Cé go gcumhdaíonn raon feidhme an Chinnidh Réim e an chuid is mó de chearta íospartach 
gach sórt coireachta agus cé go bhfuil sé fós á bhartha ar an iomlán, caithfidh aon bheart nua 
raon níos fairsinge ceart agus oibleagáidí ar Bhallstáit a chumdach i bhfianaise mhéadú na 
feasachta agus athruithe ar an gcultúr breithiúnach i dtaobh aird a thabhairt ní amháin ar 
chearta agus riachtanais an duine ionchúisithe ach ar cheart a agus riachtanais an íospartaigh 
freisin. Dá bhrí sin, ní mór raon feidhme reachtaío cht an AE maidir le híospartaigh a thabhairt 
cothrom le dáta i bhfianaise taighde agus eolais  nua i dtaobh íospartach, go háirithe maidir le 
haitheantas frithpháirteach do bhearta co santa, agus rochtain ar cheartas. 
Níorbh éifeachtach é an Cinneadh Réime go dtí se o i dtaca le riachtanais íospartach a shásamh 
agus íoschaighdeáin a bhaint amach ar fud an  AE, ná i dtaca le dul chun cinn a dhéanamh i 
dtreo na nithe sin. Ní féidir le Ballstát ar b ith a mhaíomh go bhfuil an Cinneadh Réime curtha 
chun feidhme ina iomláine aige. Tá an reachta íocht sin neamhéifeachta ch de dheasca dréachtú 
doiléir, easpa oibleagáidí nithiúla agus eas pa pionóis ar Bhallstáit i gcás sárú. 
Agus ionstraimí atá ann cheana á bhforbairt agus  á gcomhlánú  leis an  gcreat dlí seo, bunóidh 
sé íoschaighdeáin chun a áirithiú go gcuirfear fe abhas ar staid íospartach faoin dlí agus i 
mbeartas ar fud an AE agus go bhfaighidh íosparta igh na coireachta na cearta agus seirbhísí 
bunúsacha céanna agus an rochtain bhunúsach chéa nna ar cheartas i ng ach Ballstát de chuid 
an AE. 
2.2. Fadhb B – Ní théitear i ngleic go leormh aith le riachtanais íospartach san AE   
Is féidir riachtanais ío spartach a chur i gcúig chatagóir: riachtanas le haitheantas agus le 
cóireáil mheasúil agus dhíniteach; an riachtanas le cosaint; an riachtanas le tacaíocht; an 
riachtanas le rochtain ar cheartas; agus an riachtanas le roch tain ar chúiteamh agus ar aiseag. 
Ní leor go ginearálta mar a fhreastalaítear ar na riachtanais sin sna Ba llstáit agus is ar an 
bhfadhb phríomha sin a dhírítear na bearta atá beartaithe. 
• Saincheist 1 – Ní leor an t-aitheantas agus an chóireáil a fhaigheann íospartaigh ó 
thaobh measa agus dínite de. Is den riachtanas é íospartaigh a aithint mar íospartaigh agus 
a bhfuil fulaingthe acu a admháil. Is den riach tanas é go gcaithfí le híospartaigh le dínit 
agus le meas i ngach cumarsáid le gach duine  a bhaineann leis an bpróis bhreithiúnach. Ba 
cheart aird ar leith a thabhair t ar riachtanais íospartach so ghonta e.g. páistí, daoine faoi 
mhíchumas, íospartaigh fhoréigin ghnéasaigh. Tá  sé riachtanach íospartaigh indíreacha 
 
GA 3   GA (e.g. muintir an íospartaigh) a aithint freisi n mar baineann iarmhairtí na coire dóibhsean 
freisin. 
• Saincheist 2 – Ní leor an chosaint a fhaigheann íospartaigh. Is den riachtanas é 
íospartaigh a chosaint chun cosc a chur ar th uilleadh coireachta nó ar imeaglú ón gciontóir. 
I gcás íospartach foréigin ainsealaigh, is í an tslándáil is mó atá uathu nuair a thuairiscítear an choir, agus is í an t-ábhar is mó imní dóibh freisin. Tá sé ri achtanach íospartaigh a 
chosaint ó íospairt thánaisteach freisin le li nn na n-imeachtaí, de dheasca íde mar gheall ar 
an bpróis bhreithiúnach agus  le linn an phróisis sin.  
• Saincheist 3 – Ní leor an tacaíocht a fhaigheann íospartaigh. Díreach i ndiaidh na coire, 
teastaíonn tacaíocht ó íospartaigh trí ch abhair éigeandála go príomha mar aon le 
céadchabhair shíceolaíochta. Is minic a bhíonn tacaíocht, bíodh sí dlíthiúil, mothúchánach 
nó praiticiúil, de dhíth ar íospartaigh, a gus sárthábhachtach dóibh, go háirithe íospartaigh 
shoghonta, le linn na próise br eithiúnaí i ndiaidh na coire. Féadfaidh tacaíocht a bheith 
riachtanach sa ghearrthéarma agus san fh adtéarma araon de thoradh na coire. 
• Saincheist 4 – Níl rochtain éifeac htach ar cheartas ag íospartaigh. Ní mór rochtain ar 
cheartas a thabhairt d'íospartaigh, amhail próisis na cúirte a bheith in rochtana, ionadaíocht 
dhlíthiúil leordhóthanach a bheith ar fáil i dt rialacha coiriúla, rochtain a bheith acu ar 
phróisis dhlíthiúla atá níos neamhfhoirmiúl a agus an ceart a bheith acu athbhreithniú a 
dhéanamh ar chinneadh an ciontóir a ionc húiseamh nó gan é a ionchúiseamh. Ní mór 
íospartaigh a bheith in ann an fhaisnéis a fhai gheann siad agus na himeachtaí a thuiscint.  
• Saincheist 5 – Níl rochtain éifeachtach ar chúiteamh agus ar aiseag ag íospartaigh. Ní 
mór an rogha a thabhairt d'íospartaigh leas a bhaint as seirbhísí ceartais aisig, mar 
chomhlánú ar an ngnáthphróis bhreithiúnach. Tugann ceartas aisig deis d'íospartaigh 
aghaidh a thabhairt ar a gciontói rí i bpearsa agus ligeann sé do chiontóirí cuntas a thabhairt 
i dtaobh a bhfuil déanta acu. Cabhraíonn an próis eas seo le híospartaigh dul ar aghaidh lena 
saol. 
2.3. Na costais fholaigh a bhaineann le híospairt   
Níl aon dul as ach go gcuireann ga ch coir isteach ar na daoine ar íospartaigh dhíreacha agus 
indíreacha na coire sin iad, c homh maith leis an tsochaí go ginearálta. Baineann iarmhairtí 
suntasacha eacnamaíocha agus sláinte leis an gc oireacht agus is féidir  na costais "fholaigh" 
sin a laghdú trí riachtanais na n- íospartach a shásamh. Costas mó r is ea é costas iomlán na 
coireachta don duine aonair agus  don tsochaí. Ar áireamh sna co stais sin tá costais inbhraite, 
san earnáil eacnamaíoch, san earnáil sláinte agus sa  chóras ceartais choiriúil den chuid is mó, 
agus costais dhobhraite, amhail an phian, an f hulaingt, agus laghdú cháilíocht na beatha.  
Trí riachtanais na n-íospartach a shásamh roim h imeachtaí coiriúla, lena linn agus ina ndiaidh, 
d'fhéadfaí feabhas nach beag a chur ar na hiarmhairtí diúltacha si n agus d'fhéadfaí a 
sheachaint go n-éireoidís ní ba mheasa de dh easca drochchoireála le linn an phróisis. Má 
fhaigheann íospartach tacaíocht agus cosaint ma r is iomchuí, gheobhaidh sé biseach níos gasta 
ar a chorp agus ar a mhothúchá in i ndiaidh na coire, agus sa  dóigh sin mar shampla cuirfear 
teorainn ar a chaillteanas ioncai m agus ar an leas a bhainfidh sé as sochair, nó laghdófar an gá 
le tuilleadh coireála sláinte. Dá bhrí sin, trín a áirithiú go sásaítear riachtanais íospartach 
déanfar sciar maith chun costas io mlán na coireachta a laghdú.  
 
GA 4   GA 2.4. Gnéithe bunúsacha na bhfadhbanna  
Is iad seo a leanas gnéithe bunúsacha na bhfadhbanna : ní thugtar tosaíocht d'íospartaigh agus 
tá easpa eolais ann faoina ri achtanais, agus is amhlaidh atá mar gheall ar mheon a eascraíonn 
ón stair agus ón gcultúr; tá easpa meicníoc htaí forfheidhmiúcháin ann maidir le cearta 
íospartach agus easpa eolais faoi shaincheisteanna íospart ach i measc lucht an chórais 
choiriúil. 
2.5. An Bunchás  
De réir na hanailíse atá déanta, mura ndéan far tuilleadh gníomhaíochta, ní dealraitheach go 
bhforbrófar an reachtaíocht náisiúnta go leor ná go ndéanfar bearta náisiúnta lena n-áirithiú go bhfaighidh íospartaigh cóireáil neamh-idirdheal aitheach, gan beann ar an áit san AE ina 
dtarlaíonn dóibh a bheith, go háirithe agus iad ag ba int leasa as seirbhísí agus as rochtain ar 
cheartas. Ní sholáthróidh an Cinneadh Réime cr eat dlí sásúil – fiú amhá in nuair a gheobhaidh 
an Chúirt Bhreithiúnais Eorpach dlínse in  2014 de bhun Chonradh Liospóin – ós rud é go 
bhfuil a dhréachtú doiléir agus go bhfuil na hoible agáidí ann lag. Dá réir sin, beidh sé deacair 
imeachtaí forfheidhmiúcháin a thionscnamh agus i gcuid mhaith cásanna ní bheidh gá ach le beagán gníomhaíochta chun comhlíonadh a léiriú. 
2.6. An gá le beart ar leibhéal an AE  
Tá bunús dlí follasach tugtha ag Conradh Liospó in chun comhar breithiúnach agus aitheantas 
frithpháirteach a éascú nuair a bhaineann gné thrasteorann leo trí bh íthin íoschaighdeán 
maidir le cearta íospartaigh na coireachta.  Gné fhairsing is ea an ghné thrasteorann de chom har breithiúnach agus is féidir í a bheith i 
gceist mar gheall ar raon cásanna, ach is é an cá s is soiléire nuair a dh éantar íospairt ar dhuine 
agus é i stát iasachta de chuid an AE. Th airis sin, d'fhéadfadh gné thrasteorann a bheith i 
gceist le coireanna in aghaidh daoine ina dtír  chónaithe féin (e.g. i gcás ina dtéann an t-
íospartach chun cónaithe ar an gcoigríoch le  linn na n-imeachtaí nó má tá finnéithe nó 
sócmhainní ar an gcoigríoch). Is léir dá bhrí sin go bhfuil gné  thrasteorann na híospairte 
tábhachtach. I bhfianaise an chirt chun saor ghluaiseachta san AE, baineann leas breise 
follasach le beart ón AE s eachas bearta náisiúnta.  
Is léir an luach breise sin ar roinnt bealaí: Sa chéad áit, s eans nach mbeadh na cearta céanna 
ag íospartaigh ina dtír chónaithe agus ina dtír baile, nó i dtír in a mbeidís ag taisteal nó ar 
cuairt go sealadach. Is baolach i gcás mar sin go gcuirfí isteach ar shaorghluaiseacht daoine 
agus seirbhísí, ceann de bhunriach tanais dhea-fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh. Sa dara 
háit, de dheasca easpa íoschaighdeán  maidir le cearta íospartach ar  leibhéal an AE tá cáilíocht 
an cheartais san AE ag leibhéal níos ísle ná na caighdeáin atá sain ithe in ionstraimí 
idirnáisiúnta agus trí chásdlí CECD. Is deacair glacadh leis sin i gcomhlimistéar saoirse, slándála agus ceartais. De dheasca laigí sa reach taíocht atá ag an AE faoi láthair agus a 
dheacra atá sé ionstraimí idirná isiúnta a fhorfheidhmiú, ní deal raitheach go gcuirfí caighdeáin 
den sórt sin i bhfeidhm go comhleanúnach ar fud an AE. Beart de chuid an AE is ea an modh 
is cosúla chun cothromaíocht a thabhairt isteach  i measc na mBallstát. Sa deireadh thiar, 
laghdaítear muinín as córais bhreithiúnacha na mBallstát de dheasca easpa comhchaighdeán, 
agus cuireann an easpa muiníne sin isteach ar oi briúchán éifeachtach ag us ar chur i bhfeidhm 
éifeachtach ionstraimí de chuid an AE atá bunaithe ar phrionsabal an aitheantais 
fhrithpháirtigh do chinntí breithiúnacha, pr ionsabal atá formhuinithe i gConradh, agus 
cuireannn sé isteach ar threisiú an limistéi r Eorpaigh saoirse, slándála agus ceartais.  
Ina theannta sin, cé go mbaineann bunú na n-íosc haighdeán seo le híospartaigh na coireachta, 
éascaíonn caighdeáin den sórt sin comhar póilíne achta agus breithiúnach go ginearálta, ní 
amháin i ndáil le híospartaigh. Léiriú is ea é sin go bhfuil go leor nasc id ir cóireáil íospartach 
agus cóireáil daoine cúisithe agus go mbíonn tionchar ar íosp artaigh ag an-chuid tionscnamh 
 
GA 5   GA trasteorann maidir le comhar breithiúnach agus aitheantas frithpháirteach. Sa dóigh sin, is 
féidir le feabhsuithe ar chóireáil agus ar chos aint íospartach comhar den sórt sin a fheabhsú. 
Áiritheofar trí bheart ón AE go n-urramóidh Balls táit uile an AE íoschaighdeáin choiteanna 
maidir le gach duine ar íospartach coireachta  é ina gcríoch, bíodh an duine sin ina shaoránach 
náisiúnta nó ná bíodh.  
3. CUSPÓIRÍ  
Is iad na cuspóirí ginearálta bunú limistéir Eo rpaigh saoirse, slándála agus ceartais a éascú 
mar aon le forbairt iontaoibhe frithpháirtí idir  údaráis cheartais choiriúil, trína áirithiú go 
n-urramaítear cearta íospartach ina n-iomláine ar fud an AE, agus cearta an duine cúisithe leis, 
agus go bhfuil saorghluaiseacht ag saoránaigh ga n cóireáil éagsúil a fhái l sa chás go ndéanfaí 
coir orthu. Tá tuairisc sa tábla thíos ar na cuspóirí sonracha a gus oibríochtúla:
 
Baineann raon fairsing leis na cuspóirí sonracha,  mar atá a áirithiú go n-urramaítear agus go 
sásaítear riachtanais íospartaigh na  coireachta, agus tá forluí eat arthu agus roinnt beartas eile 
de chuid an AE, lena n-áirítear  gáinneáil ar dhaoine, mí-úsáid  ghnéasach leanaí, teacht i dtír 
gnéasach ar leanaí agus pornagrafaíocht leanaí , agus tá siad comhsheasmhach leis an gcur 
chuige arna ghlacadh sna réimsí sin. Tógfaidh na bearta atá bear taithe ar ionstraimí atá ann 
cheana agus comhlánóidh siad iad. Bunóidh siad ío schaighdeáin maidir le  cearta íospartach a 
fheabhsóidh an timpeallacht ghinearálta maidir le híospartaigh gach cineáil choireachta a 
chosaint i ndlí agus i mbeartas an AE, lena n- áirítear íospartaigh s ceimhlitheoireachta agus 
íospartaigh choireanna trách ta bóithre mar shampla.  
Ní mór do gach beart de chuid an AE agus do na Ballstáit cearta bunúsacha an duine aonair a 
urramú nuair a chuireann siad dlí an AE chun fe idhme. Déanfaidh beart ón AE sa réimse seo 
dhá rud ar chomhuain dá bhrí sin, mar atá, cai ghdeáin a ardú maidir  le cearta bunúsacha Cuspóir Sonrach  Cuspóir Oibríochtúil
A.1 A áirithiú go sásaítear riach tanais íospartach indíreach.  
A.2 A áirithiú go bhfaigheann na póilíní, io nchúisitheoirí, breithimh agus foireann 
chúirte a mbíonn i dteagmháil le híospartaigh oiliúint iomchuí maidir le híospartaigh. 
 A. A áirithiú go 
bhfaigheann íospartaigh 
aitheantas agus go 
gcaitear leo le meas agus 
le dínit  A.3 Meicníochtaí a bhunú le haghaidh na n-íospartach uile chun measúnú a dhéanamh 
ar riachtanais chun riachtanais íospart ach a shainaithint agus chun íospartaigh 
shoghonta agus a riac htanais a shainaithint.  
B.1 A áirithiú nach gcaillean n íospartaigh an chosaint atá tugtha dóibh i gcás ina 
dtéann siad chun cónaithe nó ina dtai stealaíonn siad ar an gcoigríoch.  B. A áirithiú go 
ndéantar íospartaigh a 
chosaint  
B.2 A áirithiú go seachnaítear teagmháil idir an ciontóir agus an t-íospartach le linn na 
n-imeachtaí.  
C. A áirithiú go 
dtugtar tacaíocht 
d'íospartaigh  C.1 A áirithiú go bhfuil seirbhísí éif eachtacha tacaíochta d'íospartaigh ar fáil.  
D.1 A áirithiú gur féidir le gach  íospartach freastal ar an triail  
D.2 A áirithiú go gcabhraítear  le gach íospartach a chearta, a oibleagáidí agus na 
himeachtaí a thuiscint  D. A áirithiú go bhfuil rochtain éifeachtach ag 
íospartaigh ar cheartas
 
. D.3 A áirithiú go bhfuil sé de cheart ag gach íospartach athbhreithniú a éileamh ar 
chinntí an ionchúisimh.  
E. A áirithiú go bhfuil rochtain ag 
íospartaigh ar chúiteamh 
agus ar aiseag
 E.1 A áirithiú go bhfuil rochtain ag gach íospartach ar Sheirbhísí Ceartais Aisig 
éifeachtacha.  
 
GA 6   GA íospartaigh na coireachta agus a áirithiú go ndéantar aon teorannú ar chearta an duine 
chúisithe nó ar aon cheart bunúsach eile a fhoirm liú ar bhealach atá folla sach agus intuartha 
agus go bhfuil sé riachtanach agus comhréirea ch chun cearta agus saoi rsí an íospartaigh a 
chosaint.  
4. ROGHANNA BEARTAIS  
Glacann na roghanna ar fad a scrúdaítear sa mheasúnú seo cur chuige comhcheangailte ina 
bhfuil éagsúlachtaí maidir le leibhéal na sonraí nó na n-oibleagáidí arna  bhforchur, agus lena 
mbaineann idir reachtaíocht nua ón AE agus  bhearta praiticiúla chun cur chun feidhme 
iomchuí a áirithiú. Sa dóigh sin, i gcás na mbeart ar fad, bunófar bearta praiticiúla chun 
cabhrú chun dea-chleachtas a shainait hint agus a chur chun feidhme.  
Rinneadh cúig rogha a bhreithni ú sa mheasúnú iarmharta: an status quo  a choinneáil (rogha 1) 
agus trí cinn de roghanna beartais  (roghanna 2, 3a, 3b agus 4). Chun an status quo  a 
choinneáil ní dhéanfaí beart ar bith  ar leibhéal an AE, agus ní  leor sin chun íoschaighdeáin 
choiteanna a bhaint amach maidir le cosaint íosp artach ar fud na hEorpa, ach sainaithníodh na 
ceithre cinn eile de roghanna b eartais chun staid na n-íospartach  a fheabhsú ar fud na hEorpa. 
Téann na ceithre rogha beartais  ó leibhéal íseal oibleagáide a fhorchur ar Bhallstáit go 
meánleibhéal agus go hardleibhéal oibleagáide a fhorchur, agus tá difríocht iontu sa mhéid 
sonraí a thugtar faoi na hoibleagáidí sin:  
Rogha 1 – 
Status Quo  An status quo a choinneáil. Ga n beart ar leibhéal an AE.  
  
Rogha 2 – 
Leibhéal íseal 
oibleagáide  An rogha is lú saintreoir. Forchuirtear oibleagáidí íosta ar na Ballstáit chun córais 
nó seirbhísí a bhunú le sonraí íosta i dt aca leis na caighdeáin nach mór a bhaint 
amach. Nuair is gá é chun bearta dlíthiúla a dhéanamh, is lú líon na n-athruithe ar dlíthe nós imeachta náisiúnta a bheidh de dhíth leis an rogha seo. 
 
  
Rogha 3a – 
Meánleibhéal 
oibleagáide  Meánrogha ó thaobh saintreor ach de. Forchuirtear meánle ibhéal oibleagáide ar na 
Ballstáit seirbhísí agus cearta a bhunú agus  forchuirtear forál acha maidir le céard 
iad na seirbhísí sin agus sainítear sonraí ío sta maidir leis na caighdeáin atá le cur i 
bhfeidhm. Níl ach leibhéal íseal oibleag áide ar na Ballstáit, áfach, Seirbhís 
Ceartais Aisig (SCA) a bhunú (f éach beart 11 th íos) agus ní éilítear ar na Ballstáit 
SCA a bhunú ach a áirithiú go gcuirtear cosaintí agus íoscaighdeáin cháilíochta i bhfeidhm i gcás ina n-úsáidfear SCA
. 
  
Rogha 3b – 
Meánleibhéal/Ardleibhé
al oibleagáide  Meánrogha ó thaobh saintreor ach de. Forchuirtear meánle ibhéal oibleagáide ar na 
Ballstáit, i gcás gach birt, seirbhísí agus cearta a bhunú agus forchuirtear forálacha 
maidir le céard iad na seirbhísí sin agus sainítear sonraí íosta maidir leis na 
caighdeáin atá le cur i bhfeidhm. Tá an le ibhéal oibleagáide ar na Ballstáit maidir 
le SCA níos airde ná faoi rogha 3a, áfach, toisc nach mór do na Ballstáit SCA a 
bhunú agus íoschaighdeáin a chur i bhfeidhm.  
  
Rogha 4 – An leibhéal is 
airde oibleagáide  An rogha is mó saintreoir. Forchuirtear raon oibleagáidí ar Bhallstáit seirbhísí agus cearta a bhunú. Forchuir tear forálacha níos mionsonraithe maidir le céard iad 
na seirbhísí agus na caighdeáin bheachta atá le cur i bhfeidhm.
 
Faoin aon cheann déag de thomhais thíos, rinne adh measúnú ar na roghan na beartais ar fad 
maidir le cé acu ag a mbeadh an éifeacht is mó i ndáil leis na cuspóirí oibríochtúla a bhaint 
amach agus cé acu is dealraithí go mbeidh na himpl eachtaí agus an iarmhairt is suntasaí aici ó 
thaobh costais de:  
 
GA 7   GA 1 Íospartaigh indíreacha a chlúdach 
2 Oiliúint a sholáthar 3 Riachtanais íospartach a mheasúnú 4 Íospartaigh shoghonta a shainaithint a gus seirbhísí sonracha a sholáthar 
5 Bearta cosanta a shol áthar ar bhonn trasteorann 
6 Áiteanna feithimh scartha a sholáthar chun teagmháil idir íospar tach agus ciontóir a 
sheachaint 
7 Leibhéal íosta Seirbhísí Tacaíochta d'Ío spartaigh a bhunú, lena n-áirítear tacaíocht 
le linn imeachtaí 
8 Freastal ar an triail 9 Ateangaireacht agus ai striúchán a sholáthar 
10 Cinntí a athbhreithniú 11 Seirbhísí Ceartais Aisig a bhunú 
5. A
NAILÍS AR AN hIARMHAIRTÍ  
Rinneadh anailís leathan ar ia rmhairtí gach rogha. As meas c iarmhairtí dealraitheacha na 
roghanna beartais is iad na hi armhairtí eacnamaíocha agus sóisialta is ábhartha. Meastar go 
mbeidh na himpleachtaí costais is mó ar údará is phoiblí. Ní mheastar go mbeidh iarmhairt ar 
bith don chomhshaol. Thairis sin, meastar go mb eidh iarmhairt dhearfach ag gach rogha, 
seachas an status quo , do chearta bunúsacha agus gur mó an feabhas a chuirfear ar chearta 
bunúsacha leis na roghanna lena mbaineann an iarmhairt is mó. 
Beidh éagsúlacht san iarmhairt a bheidh ag na roghanna éagsúla do na Ballstáit ag brath ar 
leibhéal na gcaighdeán atá acu cheana maidir le  cearta íospartach. I bhfianaise na leibhéal 
éagsúil difríochta atá idir na dlíthe náisiúnta atá ann faoi láthair agus  na híoschaighdeáin sna 
bearta atá beartaithe, is dócha go bhféadfadh ia rmhairt na mbeart sin a bheith níos mó sna 
Ballstáit sin nach láimhseáiltear, nó nach leor mar a láimhseáiltear, cearta íospartach iontu de 
réir mar a fhoráiltear sna caighdeáin sin, agus gur  lú an iarmhairt a bheadh ann sna Ballstáit 
ina bhfuil leibhéal ard cosanta agus ta caíochta d'íospartaigh cheana féin.   
6. COMPARÁID IDIR NA ROGHANNA  
Cé go bhfuil sé thar a bheith indéanta , ní chomhlíonann rogha beartais 1 ( status quo ) na 
cúspóirí atá sainaitheanta agus  dá bhrí sin ní dhéantar í a bhreithniú. Tá rogha beartais 2 
easnamhach freisin agus ní leor mar a chomhlíonf adh sí na cuspóirí oibr íochtúla atá beartaithe 
ag an gCoimisiún Eorpach a bhaint am ach trí na bearta nua a ghlacadh.  
Is í rogha beartais 4 an  rogha is dealraithí a bha infeadh na cuspóirí ar fad amach agus is mó a 
chomhlíonfadh iad. Is í an rogha is mó saintreo ir í áfach, agus is lú an tsolúbthacht a thugann 
sí do na Ballstáit mar rogha. Forchuireann sí oi bleagáidí breise ar na Ballstáit freisin. Dá 
thoradh sin, is dealraitheach go mbeadh na costai s i bhfad ní b'airde ná do na roghanna eile 
agus ba dheacra teacht ar chomhaontú mar gheal l uirthi mar rogha. Ní mheastar go mbeadh an 
sochar breise a d'fhéadfaí a bhaint amach i gcomhréir leis na costais bhreise.  
Is fíordhealraitheach freisin go mbainfeadh rogha  3a agus rogha 3b na cuspóirí amach, cé 
nach gcomhlíonfaidís chomh maith le rogha 4 iad. De bharr tuilleadh solúbthachta do na 
Ballstáit a bheith iontu, ba éasca teacht ar chomhaontú faoi na roghanna si n agus ba lú an 
t-ualach airgeadais a bheadh ag  gabháil leo i gcomparáid le  rogha 4. Sa bhreis air sin, 
 
GA 8   GA d'fhéadfaí an baol nach mbeidís chomh héifeach tach céanna a laghdú trí bhearta praiticiúla. 
Mar sin féin, meastar i ndáil leis na bearta sonr acha maidir le seirbhísí ceartais aisig gur fearr 
an rogha mheasctha, rogha 3a, mar gheall ar im pleachtaí indéantachta agus costais. Laghdófar 
costas iomlán an chur chun feidhme go mór trí rogha 3a a chur chun feidhme seachas rogha 3b. Is í rogha beartais 3a an rogha dá  dtugtar tosaíocht dá bhrí sin. 
Trí bhíthin rogha beartais 3a , rogha na tosaíochta, a chur chun  feidhme chabhrófaí na torthaí 
seo a leanas a bhaint amach: 
Glacadh na reachtaíochta ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle (maille le 
tagairt don chuspóir oibríochtúil idir lúibíní): 
– Seirbhísí tacaíochta d'íospartaigh a bhfuil sé éasca rochtain a fháil orthu i ngach 
Ballstát agus a chomhlíonann íoscaig hdeáin shonraithe seirbhíse (C1).  
– Déantar póilíní, ionchúisitheoirí agus foireann chúirte a chur faoi oiliúint maidir le 
cúrsaí íospartach i ngach Ballstát. Tá stái déir bhreithiúnacha ar  fáil do bhreithimh 
(A2).  
– Is ann do mheicníochtaí i ngach Ballstát c hun riachtanais indibhidiúla íospartach a 
mheasúnú agus chun íospartaigh sh oghonta a shainaithint (A3).  
– I gcás ina sainaithnítear duine mar íospar tach soghonta, tá seir bhísí sainaitheanta 
íosta áirithe ar fáil dó (A3).  
– Tá ateangaireacht agus aistriúchán ar fáil d'íospartaigh le linn imeachtaí i ngach 
Ballstát i gcomhréir le himthosca an cháis (D2).  
– I gcás ina gcuirtear seirbhísí ceartais aisi g ar fáil, cuirtear íoschaighdeáin áirithe i 
bhfeidhm sna Ballstáit uile (E1).  
– I gcás ina n-iarrtar iad, agus bunaithe ar aitheantas frithpháirt each, soláthraítear 
bearta cosanta do dhaoine a glacadh bear t cosanta ar a son, nuair a thaistealaíonn 
siad nó nuair a théann siad chun cónaithe ar an gcoigríoch (B1).  
– Tá sé de cheart ag an íospartach athbhr eithniú a iarraidh ar an ionchúiseamh i 
ngach Ballstát. Is ar an leibhéal náisi únta a chinntear an mheicníocht ar leith a 
úsáidfear chun athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh (D3).  
– Bunaítear eisiamh íospartaigh ó thriail ar  mheasúnú indibhidiúil agus cuirtear an 
t-íospartach ar an eolas faoi dháta na tria lach agus aisíoctar a chostas as a bheith i 
láthair leis (D1).  
– Déantar teagmháil idir an ciontóir agus an t-íospartach a íoslaghdú le linn na 
n-imeachtaí. Déantar aon chúirteanna nua a thógáil le háitea nna feithimh scartha 
(B2).  
– Go ginearálta, bainfidh an reachtaíocht le híospartaigh dhíreacha. Cuirfear na 
cearta ar fad i bhfeidhm maid ir le neasteaghlach íospartach dúnmharaithe áfach. 
Beidh seirbhísí tacaíochta agus cosanta ar  fáil do neasteaghlach gach íospartaigh 
(A1). 
• Bearta praiticiúla a bhunú mar thionlacan le  beart reachtach chun cur chun feidhme 
 
GA 9   GA a éascú agus chun bearta ón AE amach anseo a bhreithniú, lena n-áirítear an méid 
seo a leanas: 
– Staidéar maidir le cúiteamh stáit agus aiseag ciontóra. 
– Staidéar maidir le cúnamh dlí agus cabhair dhlíthiúil ar fáil d'íospartaigh na 
coireachta. 
– Tionscadail tacaíochta chun d ea-chleachtas a fhorbairt a th abharfaidh tuiscint níos 
mionsonraithe do Bhallstáit conas cuspói rí na reachtaíochta a bhaint amach.  
– Déanfaidh an Coimisiún Eorpach a thionscadail agus a staidéir féin chun an 
t-eolas ar an réimse seo a fhorbairt a thuilleadh. D'fhéadfadh sé a bheith ar 
áireamh leis sin mar shampla suíomha nnna gréasáin idirghníomhacha a bhunú sna 
Ballstáit uile lena chur ar chumas íospartach tuiscint níos fearr a fháil ar an 
bpróiseas ceartais choiriúil agus ar a ról ann. Nó d'fhéadfadh forbairt clár oiliúna a 
bheith mar chuid de.  
 
7. MONATÓIREACHT AGUS MEASTÓIREACHT  
Tá sé sár-riachtanach foráil a dhéanamh maidir le meicníocht láidir monatóireachta agus 
meastóireachta lena áirithiú go gcomhlíonfar na cearta atá beartaithe sa chleachtas chomh 
maith leis an reachtaíocht. Tá sé de rún ag  an gCoimisiún staidéar sonrach eimpíreach a 
dhéanamh ina mbeidh béim ar bhailiú sonraí agus an togra á chur chun feidhme ar feadh idir 3 
agus 5 bliana cheana chun léargais dhoimhne ch ainníochtúla agus cháilíochtúla a fháil ar a 
éifeachtaí atá an togra. Leis na sonraí sin, maille  leis na suirbhéanna ar íospartaigh, bheadh an 
Coimisiún in ann meastóireacht níos stóinsith e a dhéanamh ar chomhlíonadh sna Ballstáit i 
gcomparáid leis na modhanna meastóireachta a bhí ar fáil go dtí seo, agus bheadh sé in ann 
meastóireacht a dhéanamh ar thuairim íospartach i dtaobh shásamh a riachtanas.