DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN TUARASCÁIL AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

Réamhrá agus cúlra

Áirithíonn Eurostat, oifig staidrimh an Aontais Eorpaigh, go dtáirgtear staidreamh Eorpach inchomparáide agus ar ardcháilíocht de réir na bprionsabal staidrimh a leagtar amach i Rialachán (CE) Uimh. 223/2009 maidir le staidreamh Eorpach. Is iad na príomhúsáidí a bhaintear as an staidreamh Eorpach beartais an Aontais a cheapadh, a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh orthu, agus is iad institiúidí an Aontais príomhúsáideoirí an staidrimh sin. Is éard atá sa Chóras Staidrimh Eorpach an líonra comhpháirtíochta idir Eurostat agus na hinstitiúidí staidrimh náisiúnta (NSIanna). Is é ról Eurostat an bealach a threorú i staidreamh a chomhchuibhiú, i ndlúthchomhar leis na húdaráis staidrimh náisiúnta, a bhailíonn sonraí agus a thiomsaíonn staidreamh chun críocha náisiúnta agus chun críocha an Aontais.

Faoi Airteagal 9 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, is saoránach den Aontas é gach náisiúnach de Bhallstát de bhreis ar an tsaoránacht náisiúnta. Chun beartais agus gníomhaíochtaí a cheapadh agus a chur chun feidhme a rachaidh chun tairbhe dhaonra agus shaoránaigh an Aontais i réimsí inniúlachtaí an Aontais, arna bhunú le hAirteagail 2 agus 3 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, tá staidreamh Eorpach maidir leis an daonra de dhíth ar institiúidí an Aontais, staidreamh atá iomlán, tráthúil, iontaofa, mionsonraithe, comhchuibhithe agus inchomparáide. Is cnámh droma an staidrimh shóisialta uile iad an staidreamh sin freisin agus tá siad fíor-riachtanach le haghaidh aon mheastachán bliantúil daonra níos mionsonraithe, suirbhéanna samplacha, anailís réigiúnach agus le haghaidh réamh‑mheastacháin daonra a chur ar fáil.

I gcomhthéacs an tionscnaimh seo, cuimsíonn staidreamh Eorpach maidir leis an daonra (ESOP) an méid seo a leanas: (i) staidreamh oifigiúil Eorpach maidir leis an daonra, imeachtaí déimeagrafacha agus imirce; (ii) staidreamh ó dhaonáirimh agus ó áirimh tithíochta; agus (iii) na táscairí éagsúla bunaithe ar an staidreamh sin. Tá an staidreamh sin á rialú faoi láthair ag trí bhunús dlí a forbraíodh go neamhspleách ar a chéile:

-Rialachán (CE) Uimh. 862/2007 maidir le staidreamh Comhphobail i ndáil le himirce agus le cosaint idirnáisiúnta;

-Rialachán (CE) Uimh. 763/2008 maidir le daonáirimh agus áirimh thithíochta; agus

-Rialachán (AE) Uimh. 1260/2013 maidir le staidreamh déimeagrafach Eorpach.

Leis an measúnú tionchair seo, bunaítear agus scrúdaítear seacht rogha beartais éagsúla i dtreo togra ón gCoimisiún le haghaidh creat dlíthiúil nua nuachóirithe chun freastal ar riachtanais athraitheacha na n‑úsáideoirí maidir le staidreamh daonra. Ós rud é go bhféadfadh deiseanna a bheith i gceist leis sin maidir le simpliú riaracháin agus comhtháthú próiseas i gcomparáid leis an status quo faoi na trí bhunús dlí neamhailínithe, áirítear an tionscnamh seo i gclár oibre 2022 de chuid an Choimisiúin mar thionscnamh REFIT. Rinneadh an measúnú tionchair díreach i ndiaidh meastóireacht a dhéanamh ar an gcreat dlíthiúil reatha, mar a luadh thuas. Rinneadh comhairliúchán amháin le páirtithe leasmhara le haghaidh an mheasúnaithe tionchair agus na meastóireachta.

An fhadhb a shainiú

Cinneadh sa mheastóireacht gur tháinig feabhsuithe suntasacha ar staidreamh daonra na hEorpa de thoradh na dtrí Rialachán. Mar sin féin, tá roinnt bearnaí agus laigí sa staidreamh a tháirgtear faoin gcreat reatha.

Is í an chéad fhadhb leis an gcreat dlíthiúil atá ann cheana nach bhfuil an staidreamh a eascraíonn as leordhóthanach, comhleanúnach ná inchomparáide, rud a d’fhéadfadh cinnteoireacht fho-optamach a bheith ina toradh air. Baineann an fhadhb seo le príomhshainmhínithe staidrimh (go háirithe, an bonn daonra le haghaidh an staidrimh) atá débhríoch, rud is cúis le heapsa comhleanúnachais agus inchomparáideachta.

Ar an dara dul síos, is neamh‑leordhóthanach an infhaighteacht sonraí daonra ó thaobh minicíochta agus spriocdhátaí de, de bharr gur ar bhonn deonach fós atá an tarchur sonraí maidir le raon topaicí agus miondealuithe tábhachtacha. Tá sé sin neamhéifeachtúil ar leibhéal an Aontais san fhadtéarma, toisc nach ngintear leis breisluach an Aontais ó thaobh iomláine, inchomparáideachta agus tráthúlachta de, in ainneoin na gcostas a thabhaíonn tromlach na mBallstát chun an staidreamh sin a tháirgeadh.

Ar an tríú dul síos, teipeann ar staidreamh daonra tréithe agus mionsonraí topaicí nó grúpaí atá ábhartha ó thaobh na polaitíochta agus na sochaí de a chur san áireamh. Léiríonn an creat dlíthiúil atá ann faoi láthair na tosaíochtaí beartais a bhí ann tráth a glacadh na rialacháin, ach níl dóthain solúbthachta ann chun go bhféadfaí an staidreamh a chur in oiriúint chun tosaíochtaí nua a bhaint amach amhail an Comhaontú Glas don Eoraip, gluaiseachtaí daonra atá ag éirí níos dinimiciúla, lena n‑áirítear soghluaisteacht an Aontais agus soghluaisteacht réigiúnach, agus beartais maidir leis an gcomhionannas agus leis an neamh‑idirdhealú.

Ar deireadh, tá athrú mór ag teacht ar staidreamh daonra freisin, agus tá go leor Ballstát ag bogadh i dtreo úsáid mhéadaithe sonraí riaracháin agus foinsí nua eile. Leis sin, d’fhéadfaí staidreamh a tháirgeadh níos minice agus ar bhealach níos tráthúla, agus ar chostas níos ísle. Faoin gcreat dlíthiúil atá ann faoi láthair, áfach, ní féidir leas a bhaint as na forbairtí sin.

Fuarthas amach sa mheastóireacht go leanfaidh na fadhbanna sin ar aghaidh amach anseo nó d’fhéadfadh siad a dhul in olcas mura ndéanfar gníomhaíocht reachtach.

Cuspóirí

Is é cuspóir ginearálta ghníomhaíocht seo an Aontais freagairt níos fearr do riachtanais úsáideoirí, agus ábharthacht, comhchuibhiú agus comhleanúnachas staidreamh daonra na hEorpa a nuachóiriú agus a fheabhsú. Is féidir an sprioc sin a mhiondealú i gceithre chuspóir shonracha atá ailínithe leis na fadhbanna a leagtar amach thuas, mar seo a leanas:

-staidreamh daonra Eorpach iomlán, comhleanúnach agus inchomparáide a áirithiú;

-staidreamh tráthúil agus rialta a áirithiú chun freastal ar riachtanais úsáideoirí;