GA

|| AN COIMISIÚN EORPACH ||

An Bhruiséil, 17.9.2013

SWD(2013) 320 final

DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

A ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh

RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le substaintí sícighníomhacha nua agus le haghaidh TREORACH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena leasaítear Creatchinneadh 2004/757/JHA an 25 Deireadh Fómhair 2004 lena leagtar síos forálacha íosta ar na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus le pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí drugaí

{COM(2013) 619 final} {COM(2013) 618 final} {SWD(2013) 319 final}

DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE FEIDHMIÚCHÁIN AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

A ghabhann leis an doiciméad

Togra le haghaidh

RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le substaintí sícighníomhacha nua agus le haghaidh TREORACH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena leasaítear Creatchinneadh 2004/757/JHA an 25 Deireadh Fómhair 2004 lena leagtar síos forálacha íosta ar na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus le pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí drugaí

CLÁR NA NÁBHAR

1........... Réamhrá......................................................................................................................... 4

2........... An fhadhb a shainiú......................................................................................................... 4

3........... Anailís ar choimhdeacht.................................................................................................. 7

4........... Cuspóirí beartais............................................................................................................. 7

5........... Roghanna beartais agus measúnú..................................................................................... 7

6........... An rogha tosaíochta beartais......................................................................................... 12

7........... Faireachán agus meastóireacht...................................................................................... 12

DOICIMÉAD INMHEÁNACH OIBRE DE CHUID AN CHOIMISIÚIN

ACHOIMRE AR AN MEASÚNÚ TIONCHAIR

A ghabhann leis an doiciméads

Togra le haghaidh

RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le substaintí sícighníomhacha nua agus le haghaidh TREORACH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena leasaítear Creatchinneadh 2004/757/JHA an 25 Deireadh Fómhair 2004 lena leagtar síos forálacha íosta ar na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus le pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí drugaí

1. Réamhrá

Cuimsíonn an Measúnú Tionchair bearta lena bhféachtar le líon na substaintí sícighníomhacha nua atá ar fáil sa mhargadh inmheánach a laghdú, ar substaintí iad as a dtagann rioscaí do thomhaltóirí, agus é sin a dhéanamh gan bacainní a chur le trádáil dhlisteanach.

Is substaintí nádúrtha nó sintéiseacha iad na substaintí sícighníomhacha nua seo a théann i bhfeidhm ar lárchóras na néaróg agus a mhodhnaíonn feidhmeanna meabhracha. Tá nó d’fhéadfadh úsáidí eile ('úsáidí dlisteanacha') a bheith ag roinnt mhaith substaintí den sórt sin, cuir i gcás mar shubstaintí gníomhacha i gcógais leighis. Níl substaintí sícighníomhacha nua faoi réir bearta rialaithe faoi Choinbhinsiúin na Náisiún Aontaithe ar Dhrugaí, murab ionann is substaintí sícighníomhacha ar nós cócaoin nó amfataimíní (‘drugaí aindleathacha’).

Is ceann de na hathruithe is dúshlánaí i mbeartas drugaí an AE le blianta beaga anuas é teacht chun cinn agus leathnú mear na substaintí sícighníomhacha nua sa mhargadh inmheánach. Le Cinneadh 2005/387/JHA ón gComhairle cuireadh córas ar bun ar fud na hEorpa chun faisnéis i leith substaintí den sórt sin a mhalartú, arna bhainistiú ag an Lárionad Faireacháin Eorpach um Dhrugaí agus um Andúil i nDrugaí (EMCDDA) agus ag Europol, chun na rioscaí a bhaineann leo a mheas agus chun iad a chur faoi réir pionós rialaithe agus coiriúla ar fud an AE. Baineadh de thátal as measúnú 2011 ón gCoimisiún nach féidir leis an gCinneadh ón gComhairle freagairt éifeachtach a thabhairt ar an dúshlán a leanann na substaintí sícighníomhacha nua.

2. An fhadhb a shainiú

Tá an fháil ar shubstaintí sícighníomhacha nua, a úsáidtear ar chúiseanna dlisteanacha éagsúla, ag dul i méid sa mhargadh inmheánach agus an líon daoine a bhíonn á gcaitheamh ag ardú. Tá na rioscaí a d’fheadfadh a bheith ag baint leis na substaintí sin tar éis na húdaráis a spreagadh chun iad a chur faoi shrianta, rud is féidir cur isteach ar thrádáil dhlistineach agus bac a chur ar fhorbairt úsáidí dleathacha. Cineálacha éagsúla cur chuige náisiúnta a bheith ann i leith na substaintí sícighníomhacha nua agus neamhéifeachtacht na hionstraime atá ag an AE chun dul i ngleic leo, sin iad na príomhchúiseanna leis na bhfadhbanna atá ann faoi láthair.

2.1. An margadh do shubstaintí sícighníomhacha nua

Idir 1997 agus 2012, thug Ballstáit tuairiscí uathu ar 290 substaint shícighníomhach nua. Thug roinnt Ballstát fógra faoi thromlach mór na substaintí sin. Tá méadú mór tagtha ar mhinicíocht na bhfograí sin le blianta beaga anuas – ó 24 in 2009 go 73 in 2012. D’fhéadfadh líon na substaintí a d'fhéadfadh teacht chun cinn a bheith sna mílte.

2.1.1. An margadh d'úsáid áineasa substaintí sícighníomhacha nua

Tá leibhéil úsáide na substaintí sícighníomhacha nua a úsáidtear chun críocha áineasa tar éis dul in airde le blianta beaga anuas go mórmhór i measc an aosa óig. De réir shuirbhé Eurabharaiméadair 2011 "Meon an Aosa Óig i Leith Drugaí" dúirt 5% de dhaoine óga san AE gur bhain siad úsáid as substaintí den sórt sin uair amháin ina saol ar a laghad; in Éirinn an céatadán ab airde – 16%.

Meastar gur 2.2 milliún líon na ndaoine a d'úsáid substaintí sícighníomhacha nua anuraidh. Chuir an t-idirlíon agus gréasáin shóisialta lena leathadh ar fud an AE – tá méadú faoi cheathair taifeadta ag suirbhéanna tapa EMCDDA ar líon na siopaí ar líne a bhfuil substaintí den sórt sin á ndíol acu, ó 2010 go 2012 (ó 170 go 690).

Le trí bliana anuas, tá siopaí speisialaithe a bhfuil substaintí sícighníomhacha nua á ndíol acu tar éis oscailt in 13 Bhallstát ar a laghad. Díoltar substaintí den sórt sin uaireanta i stáisiúin pheitril, i siopaí físeán, i siopaí gnéis nó i siopaí díolta tobac . Tá na cuideachtaí a tháirgíonn na substaintí sin lonnaithe lasmuigh den AE (sa tSín agus san India) agus seachnaíonn siad bearta srianta trí shubstaintí malartacha a thairiscint. I bhfianaise luach an margadh eacstaise, meastar luach EUR 0.5 billiún sa bhliain a bheith ar mhargadh úsáide áineasa substaintí sícighníomhacha nua, .

2.1.2. An margadh d'úsáid dhlisteanach substaintí sícighníomhacha nua

Tá nó d’fhéadfadh úsáidí éagsúla sa tionscal a bheith ag roinnt mhaith de na substaintí sícighníomhacha nua a úsáidtear chun críocha áineasa, mar shampla GBL (gáma-bútairealachtón), 1‑4 BDO (1‑4 bútáindé-ól) agus mCPP. Níl faisnéis chuimsitheach ar fáil ar fud an AE, áfach, toisc nach bhfuil bailiú faisnéise den sórt sin beartaithe faoi chuimsiú an tsásra atá ann cheana agus toisc nach ndéanann údaráis na mBallstát úsáidí den sórt sin a thuairisciú go rialta.

Ó 1997, tá faisnéis faighte ag an EMCDDA ar na húsáidí dlisteanacha a bhaintear as tuairim is an cúigiú cuid de na substaintí ar tugadh fógra ina leith. Is cion mór é sin agus d’fhéadfadh sé gur airde ná sin an fíorchion, os rud é nach mór an cur amach a bhíonn ar na substaintí seo go minic. Glactar leis go bhfuil an margadh d'úsáidí dlisteanacha cuíosach mór, mar gheall ar líon na substaintí sícighníomhacha atá ar an margadh faoi láthair, mar gheall ar líon na substaintí atá fós le teacht chun cinn agus mar gheall ar an dé-úsáid a d’fhéadfadh a bheith leo (úsáid áineasa agus úsáid sa tionscal).

2.2. Fadhb 1: Rioscaí a bhaineann le húsáid áineasa substaintí sícighníomhacha nua

Is féidir úsáid áineasa substaintí sícighníomhacha nua díobháil a dhéanamh do shláinte agus do shábháilteacht tomhaltóirí, agus rioscaí a chruthú don tsochaí agus ualaigh a leagan uirthi. Is iad na cineálacha díobhála is mó is féidir a dhéanamh don tsláinte suaitheadh, rámhaille, taicéacairde, hipirtheannas, ródháileog mharfach, leathadh infhabhtuithe fuil-iompartha (amhail VEID nó heipitítis C), fadhbanna síciatracha agus andúil. Is mó na rioscaí nuair a chaitear roinnt mhaith substaintí sícighníomhacha nua le chéile, agus i dteannta drugaí aindleathacha nó alcóil. Cuireann easpa fainséise maidir le riaradh na substaintí seo leis na rioscaí sin.

Toisc gur féidir leo dul i bhfeidhm ar shláinte intinne agus ar fheidhmiú sóisialta duine, is féidir drochthionchar a bheith ag úsáid mhinic substaintí sícighníomhacha nua ar an tsochaí, agus dochar a dhéanamh do theaghlaigh agus don phobal. D’fhéadfadh úsáid substaintí den sórt sin cur isteach ar chumas duine carr a thiomáint, agus d’fhéadfadh iompar foréigeanach nó coiriúlacht a bheith mar thoradh air. Tá baint éigin ag grúpaí coireachta eagraithe le margadh na substaintí seo, go príomha trína ndíol in éineacht le drugaí aindleathacha.

Meastar costas EUR 211 milliún sa bhliain a bheith ar an díobháil a bhaineann leis na substaintí sícighníomhacha nua agus idir EUR 117 milliún agus EUR 144 milliún sa bhliain an costas measta ar bhearta a bhaineann leis an dlí coiriúil a fhorghníomhú.

2.3. Fadhb 2: Bacainní le trádáil dhlisteanach sa mhargadh inmheánach

Na bearta srianta a thugann údaráis phoiblí isteach chun cosc a chur ar úsáid áineasa shubstaintí sícighníomhacha nua, is féidir leo cur isteach ar thrádáil dhlisteanach trína dhéanamh níos deacra d'oibreoirí eacnamaíocha rochtain a fháil ar shubstaintí den sórt sin, rud as a dtagann cailliúint gnó. Ina cheann sin, fágann na bearta sin ar uairibh gur deacra taighde a dhéanamh, rud a chuireann isteach ar fhorbairt úsáidí nua.

Ní hionann na srianta ó Bhallstát go chéile ná ó shubstaint go chéile. De réir an chineáil reachtaíochta atá in úsáid, ní cheadaítear ach úsáidí áirithe ar an leibhéal náisiúnta, agus nuair nach gcomhlíontar an dlí gearrtar pionós leis an dlí coiriúil nó leis an dlí riaracháin. Tagann de sin bacainní ar an trádáil, ilroinnt agus éagothroime iomaíochta, agus laincisí a bheith ar chuideachtaí feidhmiú ar fud an mhargaidh inmheánaigh.

D’fhéadfadh toradh iarmhartach a bheith ag bearta srianta ar oibreoirí eacnamaíocha, toisc gur minic a úsáidtear na substaintí seo i dtáirgeadh substaintí agus earraí eile. Toisc gur dócha go bhfásfaidh margadh do shubstaintí sícighníomhacha, agus toisc gur dócha go dtabharfaidh na Ballstáit tuilleadh beart isteach chun cosc a chur lena n-úsáid áineasa, meastar gur i méid a rachaidh na bacainní ar thrádáil dhlisteanach.

2.4. Na cúiseanna leis an bhfadhb

Seo thíos na cúiseanna is bun leis an bhfadhb:

· Cineálacha éagsúla cur chuige náisiúnta a bheith ann: féadfaidh na difríochtaí idir dlíthe na mBallstát agus gníomh náisiúnta neamhchomhordaithe dochar a dhéanamh d’oibreoirí eacnamaíocha atá ag feidhmiú sa mhargadh úsáidí dlisteanacha agus dochar a dhéanamh do thomhaltóirí.

· Is neamhéifeachtach reachtaíocht an AE maidir leis na substaintí sícighníomhacha nua: tá an Cinneadh ón gComhairle mall agus neamhghníomhach, níl go leor fianaise a bhféadfaí cinntí iomchuí fadtéarmacha a dhéanamh i leith substaintí ar a mbonn, agus tá easpa roghanna ann maidir leis na bearta srianta a d'fhéadfaí cur i bhfeidhm.

2.5. An cás bunlíne

Mura dtagann athrú ar an gcreat atá ann faoi láthair, is dócha gur i ngéire a rachaidh na fadhbanna. Is dócha go dtiocfaidh fás faoin margadh úsáide áineasa agus d’fhéadfadh méadú faoi dhó teacht air faoi 2020. Is dealraitheach go dtiocfadh fás dá réir ar na costais sláinte agus sóisialta a bhaineann leis an méadú atá ag teacht ar infhaighteacht na substaintí agus ar a n-úsáid. Meastar go mbeidh fás freisin ar an margadh úsáidí dlisteanacha, agus maidir leis an dochar atá á dhéanamh do thrádáil dhlisteanach toisc cineálacha éagsúla cur chuige náisiúnta a bheith ann agus toisc reachtaíocht an AE a bheith neamhéifeacht, leanfaidh sé mar atá agus b’fhéidir gur in olcas a rachaidh sé.

3. Anailís ar choimhdeacht

Le hAirteagal 114(1) den CFAE tugtar cumhacht do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle bearta a ghlacadh chun comhfhogasú a dhéanamh ar fhorálacha reachtacha, rialúcháin nó riaracháin na mBallstát arb é is aidhm leo bunú agus feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú; le hAirteagal 114(3) den CFAE ceanglaítear ar an gCoimisiún féachaint le hardleibhéal cosanta don tsláinte, don sábháilteachta agus don tomhaltóir a áirithiú sna tograí sin.

Tá d’oibleagáid ar an AE ardleibhéal cosanta do shláinte an duine a áirithiú i sainmhíniú agus i gcur chun feidhme gach beartas de chuid an AE (Airteagal 168(1) den CFAE) agus leasa sláinte, leasa sábháilteachta agus leasa eacnamaíocha tomhaltóirí a chosaint (Airteagal 169(1) den CFAE). Chun dul i ngleic leis na substaintí sin lena mbaineann rioscaí, tá sé de chumhacht ag an AE iad a chur faoi raon feidhme fhorálacha an dlí choiriúil maidir le gáinneáil aindleathach drugaí (Airteagal 83(1) den CFAE).

Is fusa don AE ná do na Ballstáit gníomhú chun srian a chur sa mhargadh inmheánach le hinfhaighteacht substaintí sícighníomhacha nua díobhálacha a úsáidtear chun críocha áineasa, agus féachaint chuige nach bhfuil cineálacha éagsúla cur chuige náisiúnta ina mbac ar thrádáil dhlisteanach. Tá gá le gníomhaíocht ar leibhéal an AE chun substaintí sícighníomhacha nua díobhálacha a aithint agus a bhaint den mhargadh i ngach Ballstát go tapaidh agus chun teacht chun cinn na mbacainní ar thrádáil dhlisteanach a eascraíonn ó ghníomhú na mBallstát a laghdú nó a chosc.

4. Cuspóirí beartais

Is iad seo a leanas príomhchuspóirí beartais atá ag gníomhaíocht an AE maidir le substaintí sícighníomhacha nua:

· Bacainní ar thrádáil dhlisteanach substaintí sícighníomhacha nua a laghdú agus cosc a chur le teacht chun cinn na mbacainní sin.

· Sláinte agus sábháilteacht tomhaltóirí a chosaint ar na rioscaí a bhaineann le substaintí sícighníomhacha nua díobhálacha.

Is iad seo a leanas na sainchuspóirí:

· Aghaidh a thabhairt ar shubstaintí lena mbaineann rioscaí sláinte, sóisialta, agus sábháilteachta, agus a bhfuil garbhaol don tsláinte phoiblí ag roinnt leo.

· Feabhas a chur ar chomh hábalta is atáthar substaintí sícighníomhacha nua a aithint go mear agus aghaidh a thabhairt orthu, de réir na rioscaí a bhaineann leo.

· Trádáil dhlisteanach substaintí den sórt sin sa mhargadh inmheánach a éascú.

· Méadú ar a mhéid atá gníomhartha na mBallstát ag teacht le chéile ó thaobh na slí a dtéann siad i ngleic le substaintí sicíghníomhacha nua a bhfuil impleachtaí trasteorann acu agus laghdú ar an mbaol go leathfaidh úsáid na substaintí sin ó Bhallstát go Ballstát.

5. Roghanna beartais agus measúnú

Cuireadh na roghanna le chéile i gceithre chatagóir, an status quo. Cuireadh na roghanna seo a leanas as an áireamh: rialáil siopaí speisialaithe agus siopaí ar líne; tabhairt isteach córas údarúcháin ar leibhéal an AE maidir le substaintí sícighníomhacha nua; tabhairt isteach mórthoirmisc; gníomhaíocht an AE a scor.

5.1. Forbhreathnú ar na roghanna beartais

Catagóir 1: feabhas a chur ar fhaisnéis maidir le substaintí sícighníomhacha nua agus ar an anailís a dhéantar orthu

Sa chatagóir seo tá roinnt roghanna atá ceaptha feabhas a chur ar an gcumas taighde agus anailíse atá ann ar leibhéal an AE i leith substaintí nua sícighníomhacha, d'fhonn éascaíocht a dhéanamh don AE dul i ngleic leo.

(1) Status quo

Ní dhéanann an EMCDDA agus Europol ach faisnéis a chuireann na Ballstáit chucu maidir le comhdhéanamh na substaintí agus an tionchar a mheastar a bheidh acu a chomhordú agus a anailísiú.

(2) Comhar struchtúrach a éascú idir an EMCDDA, institiúidí taighde agus saotharlanna foiréinseacha

Chuirfeadh an AE tacaíocht airgeadais ar fáil le haghaidh comhar struchtúrach idir an EMCDDA, institiúidí taighde, lena n-áirítear an tÁireamhán Comhpháirteach Taighde (JRC) agus saotharlanna foiréinseacha ar fud an AE, chun riar ar na riachtanais faisnéise faoi shubstaintí sonracha atá acu, agus chun cuidiú a thabhairt anailís ar shubstaintí sícighníomhacha nua a dhéanamh agus a chraobhscaoileadh.

(3) Bonneagar taighde ar leibhéal an AE a chur ar bun

Chuirfí bonneagar taighde ar bun áit a bhfuil saoráid taighde (JRC) nó gníomhaireacht (EMCDDA) de chuid an AE cheana. Is ionann na cúraimí a bheadh air agus na cúraimí a luaitear faoi rogha (2).

Catagóir 2: aghaidh a thabhairt ar shubstaintí sícighníomhacha ceann ar cheann nó mar ghrúpa

Tá roghanna sa chatagóir seo chun aghaidh a thabhairt ar shubstaintí sícighníomhacha nua, trí na rioscaí a ghabhann leo a mheas (agus bearta a ghlacadh) substaint ar shubstaint nó mar ghrúpaí substaintí.

(1) Cur chuige ceann ar cheann (status quo)

Déantar faireachán agus measúnú ar gach substaint ceann ar cheann agus déantar an cinneadh cé acu a thabharfar isteach bearta srianta nó nach dtabharfar, i bhfianaise na rioscaí sonracha a bhaineann léi.

(2) Cur chuige de réir grúpaí substaintí

Déantar faireachán agus measúnú ar ghrúpaí iomlána de shubstaintí comhchosúla agus cuirtear iad faoi bhearta srianta. Déantar an grúpa a shainiú ar bhonn struchtúir cheimicigh chomhchosúil (cur chuige cineálach) nó ar bhonn cur chuige cógaseolaíochtacha (cur chuige analógach).

(3) Cur chuige ceann ar cheann agus faisnéis maidir le grúpa substaintí 'arna ngrúpáil go cliste’ ina thaca leis.

Déantar faireachán agus measúnú ar gach substaint agus cuirtear faoi bhearta srianta iad ceann ar cheann (de réir rogha (1)), ach bailítear faisnéis ar shubstaintí eile ón ngrúpa céanna. Dá bhrí sin, is féidir teacht chun cinn substaintí áirithe a thuar, ach déanfar measúnú riosca ar gach substaint ar leith.

Catagóir 3: bearta sealadacha;

Tá roghanna sa chatagóir seo chun srianta sealadacha a chur ar infhaighteacht substaintí sícighníomhacha ar mhargadh an tomhaltóra i gcás ina gceaptar go bhfuil gar‑rioscaí ann don tsláinte phoiblí, agus básanna agus iarmhairtí tromchúiseacha sláinte a tuairiscíodh a bhain lena a dtomhailt, chomh maith le leitheadúileacht úsáid na substaintí i roinnt mhaith Ballstát, ina bhfianaise air sin. Tá na srianta ann fad is atá measúnú riosca ar na substaintí ar feitheamh ach ní chuirtear i bhfeidhm iad ar a n-úsáid tráchtála nó eolaíche, ná ar tháirgí atá údaraithe faoi reachtaíocht eile de chuid an AE .

(1) Gan aon bhearta sealadacha (status quo)

Faoin gCinneadh ón gComhairle, níl féidir bearta sealadacha a thabhairt isteach ar fud an AE. Ní dhéanfar cinneadh faoi cé acu a chuirfear srian nó nach gcuirfear srian ar infhaighteacht substainte go dtí go mbeidh an measúnú riosca críochnaithe; cinneadh buan is ea é sin.

(2) Moladh ón AE bearta sealadacha a thabhairt isteach

D’eiseodh an Coimisiún moladh chuig na Ballstáit bearta sealadacha a thabhairt isteach chun substaint a tharraingt siar ón margadh láithreach agus dáileadh, taispeáint nó tairiscint na substainte do thomhaltóirí a thoirmeasc, (bheadh úsáid thionsclaíoch agus eolaíoch lasmuigh de raon feidhme an tsriain). Na Ballstáit a chuirfeadh an moladh chun feidhme, dhéanfaidís na bearta iomchuí lena áirithiú go dtarraingeofaí an tsubstaint siar ón margadh.

(3) Cinneadh ón EU bearta sealadacha a thabhairt isteach

Mar an gcéanna le (2), ach na bearta a bheith ina gceangail ar na Ballstáit. Is é an Coimisiún a chineann iad a thabhairt isteach trí bhíthin ghnímh cur chun feidhme. Ghearrfaí smachtbhannaí riaracháin a chinnteofaí ar an leibhéal náisiúnta i gcás ina sárófaí na bearta sin.

Catagóir 4: cinneadh críochnaitheach maidir le substaint shícighníomhach nua

Tá roghanna sa chatagóir seo atá ceaptha aghaidh a thabhairt ar an tsubstaint a luaithe agus a bhíonn an measúnú tionchair críochnaithe. Aithníonn an Coimisiún leibhéal an riosca sláinte, an riosca sóisialta agus an riosca sábháilteachta a bhaineann le substaint – íseal, measartha nó trom – agus cineann an ceart beart srianta a thabhairt isteach agus más ceart cén cineál birt a thabharfaí isteach. Tabharfar aird ar na critéir seo a leanas: cineálacha díobhála don tsláinte arbh í caitheamh na substainte ba chúis leo (gortú, galar, agus laige idir fhisiciúil agus mheabhrach); cineálacha díobhála sóisialta don duine aonair agus don tsochaí (e.g. maidir le feidhmiú sóisialta, gníomhaíochtaí coiriúla, brabúis aindleathacha); rioscaí don sábháilteacht (leathadh galar, an tionchar ar shábháilteacht ar bhóithre).

(1) Cinneadh ón AE substaintí a chur faoi réir beart srianta agus smachtbhannaí coiriúla mar bhonn taca leo nó gan aon ghníomhú (status quo)

Bunaithe ar thorthaí an mheasúnaithe tionchair, cuireann an Coimisiún togra reachtach faoi bhráid na Comhairle ag cur de cheangal ar na Ballstáit an tsubstaint a chur faoi réir beart rialaithe dlí choiriúil (dlíthe naisiúnta is infheidhme maidir le drugaí aindleathacha, tá feidhm acu leis an tsubstaint shícighníomhach nua freisin) nó míníonn sé cén fáth nach bhfuil gá leis sin. Toisc nach foláir dlíthe náisiúnta maidir le drugaí aindleathacha a bheith ag teacht le Cinneadh Réime 2004/757/JHA maidir le gáinneáil drugaí, cuirtear na forálacha sa Chinneadh Réime i bhfeidhm ar an tsubstaint shícighníomhach nua arna gcur faoi réir rialú. Ní cheadaítear ach na heisceachtaí le haghaidh úsáide dlisteanaí mar atá beartaithe faoi Choinbhinsiúin na Náisiún Aontaithe maidir le Drugaí.

(2) An status quo móide moladh ón AE substaintí a chur faoi réir beart srianta ar mhargadh an tomhaltóra, agus smachtbhannaí riaracháin mar bhonn taca leo

Tá trí rogha chun gnímh ag an gCoimisiún: má bhaineann riosca íseal le substaint, ní thabharfar isteach aon srian; má bhaineann riosca measartha leis, molann an Coimisiún do na Ballstáit an tsubstaint a bhaint den mhargadh agus dáileadh, taispeáint nó tairiscint na substainte do thomhaltóiri a thoirmeasc (ní chuirfear aon srian le húsáid tráchtála ná thionsclaíoch, ná le húsáid eolaíoch); má bhaineann rioscaí troma leis, beidh feidhm ag forálacha dlí choiriúil, mar an gcéanna leis an status quo.

(3) An status quo móide cinneadh ón AE substaintí a chur faoi réir beart srianta ar mhargadh an tomhaltóra, agus smachtbhannaí riaracháin mar bhonn taca leo

Mar an gcéanna le (2), ach má bhaineann rioscaí measartha le substaint, seachas moladh a dhéanamh, glacfaidh an Coimisiún cinneadh í a chur faoi réir beart srianta ar mhargadh an tomhaltóra, cinneadh a bheadh ina cheangal agus a thabharfaí isteach trí bhíthin ghnímh cur chun feidhme.

5.2. Measúnú ar na roghanna beartais

Catagóir 1: eolas ar shubstaintí sícighníomhacha nua a mhéadú

Ní haon chabhair é an status quo chun na cuspóirí beartais a bhaint amach. Tá tionchair dhearfacha ísle ag baint leis maidir le sláinte agus sábháilteacht phoiblí, agus inghlacthacht íseal ag geallsealbhóirí. Níl aon chostais bhreise ar an AE nó ar na Ballstáit ag baint leis..

Tá tionchar dearfach ard ag an gcomhar struchtúrach idir an EMCDDA, institiúidí taighde agus saotharlanna foiréinseacha. Chuirfeadh sé le héifeachtacht ghníomhaíocht an AE trí fhianaise a chur ar fáil maidir leis na cineálacha díobhála a leanann substaintí sícighníomhacha nua. Tá gá le tuairim is EUR 3.7 milliún lena chistiú ó bhuiséad an AE do na blianta 2014 go dtí 2020. Tá glacadh ard ag na geallsealbhóirí leis.

Tá na tionchair chéanna ag bonneagar taighde de chuid an AE ach é a bheith díréireach toisc go gcosnódh sé EUR 5.1 milliún é a chur ar bun agus EUR1.4 milliún sa bhliain chun é a choimeád sa tsiúil. Tá glacadh íseal ag na geallsealbhóirí leis.

Catagóir 2: aghaidh a thabhairt ar shubstaintí sícighníomhacha ceann ar cheann nó mar ghrúpa.

Tá tionchar dearfach measartha ag an gcur chuige ceann ar cheann (status quo) ar chuspóirí beartais. Ní chuireann sé feabhas ar éifeachtacht ghníomhaíocht an AE, toisc nach gcuireann sé le cumas an AE forbairtí sa mhargadh a thuar, ach tá tionchair dhearfacha maidir le sláinte agus sábháilteacht ag baint leis trí fhianaise láidir a sholáthar maidir leis na rioscaí a bhaineann le gach substaint. Tá tionchar dearfach aige ar oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha toisc nach gcuirtear srian ach ar shubstaintí díobhálacha. Tá glacadh maith ag na geallsealbhóirí leis.

Tá tionchar measartha dearfach ar chuspóirí beartais ag an gcur chuige de réir grúpaí substaintí toisc gur cuidiú é forbairtí sa mhargadh a thuar agus toisc go bhfuil tionchair dhearfacha aige ar shláinte agus ar shábháilteacht, ach tá tionchar diúltach aige ar chearta bunúsacha agus ar oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha, toisc gur féidir bearta srianta a thabhairt isteach ar shubstaintí in ainneoin easpa fianaise i leith na ndíobhálacha a ghabhann leo. Tá costais ísle don AE agus do na Ballstáit ag baint leis agus tá glacadh maith ag na geallsealbhóirí leis.

Tá tionchar dearfach ard ag an gcur chuige ceann ar cheann, arna thacú le faisnéis maidir le grúpa substaintí ina ‘chnuasach cliste’, chun cuspóirí beartais a bhaint amach toisc go bhfuil buntáistí an dá chur chuige thuasluaite in éineacht ann. Tá tionchair arda ar shláinte agus ar shábháilteacht aige agus ní chuireann sé aon chostas breise ar an AE ná ar na Ballstáit. Tá tionchair dhearfacha aige ar oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha agus tá glacadh ard ag na geallsealbhóirí leis.

Catagóir 3: bearta sealadacha;

Tá tionchair dhiúltacha arda ag an easpa bearta sealadacha (status quo) ar bhaint amach cuspóirí, toisc go bhfuil substaintí is dócha a bheidh ina n-ábhar díobhála fós ar fáil ar an margadh. Tá glacadh íseal ag na geallsealbhóirí leis.

Tá tionchar dearfach measartha ar bhaint amach cuspóirí beartais ag moladh ón EU bearta sealadacha a thabhairt isteach, toisc go mbaintear substaintí díobhálacha de mhargadh an tomhaltóra go tapaidh. Tá an riosca díláraithe fós ann, áfach, toisc nach dócha go gcuirfidh gach Ballstát an moladh i bhfeidhm. Tá costais ísle ar AE agus ar bhuiséid na mBallstát ag baint leis (costas an chuir chun feidhme). Éascófar gníomhaíochtaí oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha le cur chuige comhchoiteann i leith substaintí áirithe ar fud an AE. Tá údar leis na tionchair dhiúltacha ar ghnó agus ar bhunchearta áirithe oibreoirí i dtaca le húsáid áineasa. Tá sé comhréireach agus tá glacadh maith ag na geallsealbhóirí leis.

Tá na tionchair a bhaineann le cinneadh ón AE bearta sealadacha a thabhairt isteach comhchosúil leis na tionchair a bheadh ag moladh ón AE ach gur déine iad toisc go gcaithfeadh na Ballstáit go léir é a chur i bhfeidhm. Tá sé níos costasaí ná moladh, ach níos éifeachtaí chun an riosca díláraithe a laghdú agus chun tionchair dhearfacha maidir le sláinte phoiblí a bhaint amach. Léireofaí d’oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha go n-éascófaí a ngníomhaíochtaí i leith substaintí áirithe ar fud an AE le cur chuige comhchoiteann. Tá sé comhréireach agus tá glacadh maith ag na geallsealbhóirí leis.

Catagóir 4: cinneadh críochnaitheach maidir le substaint shícighníomhach nua

Tá tionchair dhearfacha ísle ag an status quo ar bhaint amach cuspóirí beartais ó tharla, in ainneoin go méadaíonn sé ar chomhleanúnachas gníomhartha náisiúnta, nach bhfágann sé gur féidir dul i ngleic le substaintí a bhfuil rioscaí measartha ag baint leo. Tá tionchair dhiúltacha aige, ach is tionchair iad a bhfuil údar leo. Gineann sé imní i leith comhréireachta agus tá glacadh íseal ag na geallsealbhóirí leis.

Nuair a chuirtear leis an status quo an deis moltaí ón AE maidir le srianta ar mhargadh an tomhaltóra a ghlacadh, tá tionchair dhearfacha measartha ann ar chuspóirí beartais a bhaint amach, toisc gur féidir freagairt níos comhréirí a thabhairt maidir le díobhálacha substaintí. Tá an riosca díláraithe fós ann, áfach. Tá tionchair dhearfacha measartha aige ar chosaint na sláinte agus na sábháilteachta, agus tionchar beag ar bhuiséid an AE agus ar bhuiséid náisiúnta (costas an chuir chun feidhme). Tá tionchair dhearfacha aige ar oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha, toisc nach gcuirfeadh bearta srianta (rioscaí measartha) isteach ar a ngníomhaíochtaí agus bheadh úsáidí áirithe údaraithe fiú i gcás substaintí a rioscaí troma. Tá údar leis na tionchair dhiúltacha ar bhunchearta agus ar ghnó oibreoirí sa mhargadh úsáidí áineasa. Tá sé i gcomhréir leis an riosca a ghabhann le substaintí agus tá glacadh ag na geallsealbhóirí leis.

Nuair a chuirtear leis an status quo an deis cinntí ón AE lena dtugtar isteach srianta ar an margadh tomhaltóra, bíonn an tionchar comhchosúil leis ach níos déine toisc go mbíonn an cinneadh ina cheangal ar na Ballstáit. Tá sé níos costasaí ná an rogha a chuaigh roimhe, ach níos éifeachtaí freisin chun an riosca díláraithe a laghdú agus chun tionchair dhiúltacha na substaintí sícighníomhacha ar an tsláinte agus ar an tsábháilteacht a laghdú. Tá sé comhréireach agus tá glacadh maith ag na geallsealbhóirí leis.

6. An rogha tosaíochta beartais

Léirítear i measúnú comparáideach na dtionchar gur leis an gcomhcheangal seo a leanas de roghanna reachtaíochta agus roghanna neamhreachtaíochta is éifeachtaí a bhainfí na cuspóirí amach:

(1) Comhar struchtúrach a éascú idir an EMCDDA, institiúidí taighde agus saotharlanna foiréinseacha.

(2) Cur chuige ceann ar cheann le faisnéis tacaíochta maidir le grúpa substaintí ina ‘chnuasach cliste’.

(3) Cinneadh ón EU bearta sealadacha a thabhairt isteach.

(4) An status quo móide cinneadh ón AE substaintí a chur faoi réir beart srianta ar an margadh agus smachtbhannaí riaracháin mar bhonn taca leo.

Tá tionchair dhearfacha arda ar an tsláinte agus ar an tsábháilteacht phoiblí ag rogha na tosaíochta. Fágfaidh sí go bhféadfaidh an AE gníomhú níos tapúla toisc gur féidir le bearta sealadacha substaintí a ghineann imní láithreach a bhaint níos luaithe den mhargadh tomhaltóra agus giorraítear an méid ama is gá chun bearta srianta a ghlacadh (trí ghníomhartha cur chun feidhme), atá infheidhme go díreach.

Cuireann rogha na tosaíochta go mór le cumas an AE forbairtí a thuar agus dul i ngleic ar shlí shásúil le substaintí sícighníomhacha nua. Tá tionchair dhearfacha aige ar oibreoirí sa mhargadh úsáidí dlisteanacha. Cé go bhfuil tionchair dhiúltacha aige ar an ngeilleagar agus ar bhunchearta oibreoirí sa mhargadh húsáid áineasa, tá údar leo mar gheall ar an ngá atá ann aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann le substaintí, agus slánaítear an chothroime leis na tionchair dhearfacha atá aige ar oibreoirí eacnamaíocha sa mhargadh úsáidí dlisteanacha.

Le rogha na tosaíochta faightear an chothromaíocht cheart idir an gá atá ann daoine agus an tsochaí a chosaint ar na rioscaí a bhaineann le húsáid áineasa substaintí sícighníomhacha nua agus an gá atá ann na bacainní ar thrádáil dhlisteanach a laghdú agus teacht chun cinn bacainní den sórt sin a thoirmeasc. Cabhraíonn sé freisin margadh úsáidí dlisteanacha substaintí sícighníomhacha nua a nascadh leis an margadh inmheánach. Trí shraith roghanna atá níos grádaithe agus níos calabraithe, agus atá i gcomhréir le leibhéil na rioscaí, laghdódh sé na tionchair dhiúltacha a bheadh ar bhearta srianta ar oibreoirí eacnamaíocha agus ar thomhaltóirí. Is mó iad tionchair dhearfacha an rogha beartais seo ná na costais ar bhuiséid an AE agus na mBallstát.

Urramaítear leis an rogha seo prionsabal na coimhdeachta toisc nach dtugann sé aghaidh ach ar na substaintí sin a chruthaíonn fadhbanna ar fud an AE agus a fhágann faoin mBallstát an fhreagracht dul i ngleic le fadhbanna áitiúla . Urramaítear léi freisin prionsabal na comhréireachta toisc nach dtéann sí thar a bhfuil gá leis chun na cuspóirí a bhaint amach, trí bhearta atá i gcomhréir le leibhéal riosca na substaintí a chur ar fáil.

7. Faireachán agus meastóireacht

Tuairisceoidh EMCDDA agus Europol uair sa bhliain ar chur chun feidhme na hionstraime. Déanfaidh an Coimisiún cur chun feidhme, oibriú, éifeachtúlacht, éifeacht agus breisluach na hionstraime a mheas go rialta. Cuirfidh sé tús le meastóireacht ar an ionstraim gach cúig bliana agus cuirfidh sé toradh na meastóireacht faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, agus molfaidh sé leasuithe i gcás inar gá.