MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

Forais agus cuspóirí an togra

Baineann an togra le Cinneadh ón gComhairle chun Cinneadh Uimh. 376/2014/AE ón gComhairle an 12 Meitheamh 2014, a glacadh de bhun Airteagal 349 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) agus atá i bhfeidhm faoi láthair, a ionadú. Leis an airteagal sin is féidir bearta sonracha a ghlacadh maidir leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas Eorpach mar aithnítear ann go sriantar go mór a bhforbairt agus go ndéantar difear dá staid eacnamaíoch agus shóisialta de thoradh srianta buana comhcheangailte. Ceadaítear leis bearta den sórt sin ar choinníoll nach mbaineann siad de shláine ná de chomhsheasmhacht córas dlí an Aontais, lena n‑áirítear an margadh inmheánach agus na comhbheartais. Údaraítear an Phortaingéil leis an gcinneadh atá i bhfeidhm faoi láthair rátaí dleachta máil ar a bhfuil laghdú suas le 75 % de rátaí caighdeánacha na Portaingéile a chur i bhfeidhm maidir le rum agus licéir a tháirgtear agus a óltar i Maidéara agus maidir le licéir agus eaux-de-vie a tháirgtear agus a óltar sna hAsóir. Rachaidh an cinneadh atá i bhfeidhm faoi láthair in éag an 31 Nollaig 2020.

Is é is cuspóir don bheart seo táirgeoirí sna réigiúin is forimeallaí den Phortaingéil a chúiteamh as an míbhuntáiste iomaíochta de bharr iargúltacht, oileánachas, bheagmhéid, thopagrafaíocht agus aeráid achrannach na réigiún is forimeallaí den Phortaingéil, agus de bharr a spleáchais eacnamaíoch ar roinnt bheag táirgí, rud a dhéanann mórdhochar dá bhforbairt. De thoradh na saintréithe sin, is airde na costais táirgthe ar thairgeoirí sna réigiúin is forimeallaí ná ar thairgeoirí ar an mórthír.

I bhfianaise dháta éaga an Chinnidh, sheol an Coimisiún Eorpach staidéar seachtrach chun measúnú a dhéanamh ar an gcóras atá i bhfeidhm faoi láthair agus ar na tionchair a d’fhéadfadh a bheith ag roghanna féideartha maidir leis an tréimhse tar éis 2020, lena n‑áirítear an rogha ar a bhfuil an togra atá i bhfeidhm faoi láthair bunaithe.

Is é atá i gceist leis an togra seo an maolú a athnuachan go dtí 2027, é a leathnú chun díolacháin sna hAsóir de rum a tháirgtear go háitiúil a chumhdach agus an ráta laghdaithe a choinneáil ag 75 %, agus é a leathnú freisin chun go mbeidh laghdú 50 % ar an ráta dleachta máil ar dhíolacháin ar mhórthír na Portaingéile de gach táirge atá cumhdaithe.

Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Sonraítear sa Teachtaireacht maidir le Comhpháirtíocht straitéiseach leis na Réigiúin is Forimeallaí san Aontas Eorpach in 2017 go bhfuil dúshláin mhóra roimh na réigiúin is forimeallaí i gcónaí, agus gur dúshláin bhuana cuid mhór díobh sin. Sa Teachtaireacht sin, cuirtear i láthair cur chuige an Choimisiúin maidir le tacú leis na réigiúin sin i leith a sócmhainní uathúla a fhorbairt agus earnálacha nua fáis a bheith á sainaithint ag na réigiúin is forimeallaí chun gur féidir fás agus fostaíocht a chruthú.

Sa chomhthéacs sin, is é is aidhm don togra seo tacú leis na réigiúin is forimeallaí den Phortaingéil i leith a sócmhainní a fhorbairt chun gur féidir fás agus fostaíocht áitiúil a chruthú in earnáil shonrach – earnáil an alcóil. Leis an togra, déantar forlíonadh ar an gClár de Roghanna a bhaineann go sonrach le hIargúltacht agus le hOileánacht (POSEI) atá dírithe ar thacú leis an earnáil phríomhúil agus le táirgeadh amhábhar.

Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Tá an togra i gcomhréir leis an Straitéis maidir le Margadh Aonair, 2015, ina mbeartaíonn an Coimisiún Margadh Aonair níos doimhne agus níos cothroime a sheachadadh a rachaidh chun tairbhe do na páirtithe leasmhara go léir. Ar na cuspóirí leis an mbeart atá beartaithe tá na costais bhreise a bhíonn ar chuideachtaí sna réigiúin is forimeallaí, lena gcuirtear bac ar a rannpháirtíocht iomlán sa Mhargadh Aonair, a mhaolú. I ngeall ar mhéideanna teoranta an táirgthe i gceist, ní mheastar go mbeidh aon tionchar diúltach ann ar fheidhmiú rianúil an Mhargaidh Aonair.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

Bunús dlí Is é Airteagal 349 CFAE an bunús dlí. Cuirtear ar chumas na Comhairle leis an bhforáil sin forálacha sonracha a ghlacadh le cur i bhfeidhm na gConarthaí maidir leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas a oiriúnú. Prionsabal na coimhdeachta Is í an Chomhairle amháin atá údaraithe, ar bhonn Airteagal 349 CFAE, bearta sonracha a ghlacadh chun cur i bhfeidhm na gConarthaí a oiriúnú do na réigiúin is forimeallaí san Aontas, lena n‑áirítear na comhbheartais, de bharr na srianta buana a dhéanann difear do staid eacnamaíoch agus shóisialta na réigiún sin. Is fíor é sin freisin maidir le maoluithe ar Airteagal 110 CFAE. Dá bhrí sin, comhlíonann an togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle prionsabal na coimhdeachta. Prionsabal na comhréireachta Comhlíonann an togra seo prionsabail na comhréireachta mar a leagtar amach in Airteagal 5(4) den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Ní théann na leasuithe atá beartaithe thar a bhfuil riachtanach chun dul i ngleic leis na saincheisteanna i gceist agus, ar an gcaoi sin, chun cuspóirí an Chonartha a bhaint amach maidir lena áirithiú go mbeidh an margadh inmheánach ag feidhmiú go héifeachtach cuí. Go háirithe, leis an leathnú atá beartaithe ar na rátaí laghdaithe chun mórthír na Portaingéile a chumhdach, chuirfí feabhas ar iomaíochas táirgeoirí sna réigiúin is forimeallaí den Phortaingéil gan ach éifeachtaí díobhálacha teoranta ann i leith ioncaim tharscaoilte agus ualaí riaracháin, agus chuirfí na tairgeoirí sin ar comhchéim le táirgeoirí táirgí comhchosúla ar mhórthír na Portaingéile. An rogha ionstraime Tá sé beartaithe Cinneadh ón gComhairle a chur in ionad Chinneadh Uimh. 376/2014/AE ón gComhairle.

3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

Meastóireacht ex post ar an reachtaíocht atá ann

Fuarthas amach sa staidéar seachtrach go mbíonn costais táirgthe níos mó i gcónaí ar tháirgeoirí sna réigiúin is forimeallaí ná mar a bhíonn ar tháirgeoirí ar an mórthír, agus cúitítear na costais sin leis an laghdú ar mhál atá i bhfeidhm faoi láthair. Ina theannta sin, sainaithníodh an dá shaincheist seo a leanas a tháinig chun cinn ó glacadh an cinneadh atá i bhfeidhm faoi láthair.

Ar an gcéad dul síos, sonraítear sa staidéar seachtrach go mbíonn rum á tháirgeadh sna hAsóir ach ní chuimsítear é sa chóras atá i bhfeidhm faoi láthair. Mar sin féin, cumhdaítear leis an gcóras rum a tháirgtear i Maidéara, rud a fhágann go bhfuil éagothrom iomaíochta idir táirgeoirí rum sa dá réigiún is forimeallaí. Ansin, anuas ar an táirgeadh breise rum sna hAsóir, sonraítear sa staidéar go bhfuil méadú ag teacht ar an táirgeadh rum i Maidéara agus nach féidir an rum go léir a dhíol go háitiúil de bharr an mhargaidh theoranta sna réigiúin is forimeallaí. Bacainn eile ar na táirgeoirí sin is ea na costais bhreise a bhaineann le rochtain ar mhargadh mhórthír na Portaingéile, agus bíonn rum á stóráil ar chostas dá thoradh sin.

Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara