MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Seoladh an tidirphlé maidir le léirscaoileadh víosaí idir an tAontas Eorpach agus An Úcráin i mí Dheireadh Fómhair 2008. I mí na Samhna 2010, chuir an Coimisiún Eorpach plean gníomhaíochta léirscaoilte víosaí (PGLV) faoi bhráid rialtas na hÚcráine. Thug an Coimisiún gealltanas go molfadh sé go dtabharfaí cead do náisiúnaigh na hÚcráine a bhfuil pasanna bithmhéadracha ina seilbh acu gearrchuairteanna a thabhairt ar an Aontas Eorpach gan víosa, chomh luath agus a dhéanfadh Rialtas na hÚcráine gach tagarmharc a leagadh síos sa PGLV a chomhall.

Sular cuireadh tús leis an idirphlé maidir le léirscaoileadh víosaí, bhí Comhaontú um Eisiúint Víosaí a Éascú agus Comhaontú um Athligean Isteach tugtha i gcrích, san am céanna, ag an Aontas Eorpach agus ag an Úcráin. Tháinig na comhaontuithe sin i bhfeidhm an 1 Eanáir 2008. Tháinig an Comhaontú leasaithe um Eisiúint Víosaí a Éascú i bhfeidhm an 1 Iúil 2013. Réamhriachtanas ab ea é na comhaontuithe sin a chur chun feidhme ina niomláine agus go héifeachtach sula bhféadfaí tús a chur leis an idirphlé maidir le víosaí, agus ba ar an gcoinníoll sin a leanadh den idirphlé freisin.

Tá struchtúr an PGLV bunaithe ar cheithre 'bhloc': slándáil doiciméad, lena náirítear bithmhéadracht (bloc I), imirce agus bainistiú comhtháite teorainneacha, lena náirítear tearmann (bloc II), ord poiblí agus slándáil (bloc III) agus caidreamh eachtrach agus cearta bunúsacha (bloc IV). Sa PGLV tá sraith de thagarmharcanna beachta leagtha amach do gach ceann de na ceithre 'bhloc' sin de shaincheisteanna teicniúla ábhartha arb é is aidhm leo creat reachtach, creat beartais agus creat institiúideach a ghlacadh (céim 1) agus cur chun feidhme éifeachtach agus inbhuanaithe an chreata sin a áirithiú (céim 2).

Ó seoladh an tIdirphlé maidir le Léirscaoileadh Víosaí idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin, tá tuarascáil tugtha ag an gCoimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir leis an dul chun cinn atá déanta ag an Úcráin maidir leis na tagarmharcanna a bhaint amach a leagadh síos faoi na ceithre bhloc den chéad chéim agus den dara céim den PGLV. Rinneadh measúnú ar dhul chun cinn ar bhonn meastóireacht ar an láthair a rinne saineolaithe ó Bhallstáit an Aontais agus faisnéis mhionsonraithe a thug an Úcráin.

An 16 Samhain 2011, ghlac an Coimisiún a chéad tuarascáil ar dhul chun cinn maidir le cur chun feidhme an PGLV ag an Úcráin agus rinne sé roinnt moltaí ann i dtaca leis an gcéad chéim a chríochnú (an chéim reachtach agus pleanála). D'fhoilsigh an Coimisiún an dara tuarascáil ar dhul chun cinn an 9 Feabhra 2012, agus an tríú ceann an 15 Samhain 2013. Tar éis don Choimisiún an ceathrú tuarascáil a fhoilsiú an 27 Bealtaine 2014 agus tar éis don Chomhairle í a fhormhuiniú an 23 Meitheamh 2014, chuaigh an Úcráin isteach go hoifigiúil sa dara céim den PGLV ar lena linn a rinneadh measúnú ar chur chun feidhme inbhuanaithe an chreata reachtaigh agus beartais.

Ghlac an Coimisiún an tríú tuarascáil ar dhul chun cinn na hÚcráine maidir leis an PGLV a chur chun feidhme an 8 Bealtaine 2015. Luadh sa tuarascáil gur díol suntais an dul chun cinn a rinne údaráis na hÚcráine i gcur chun feidhme an dara céim den PGLV. I gcomhréir leis an gcur chuige a léiríodh sa PGLV, d'eagraigh an Coimisiún meastóireachtaí ar an láthair a raibh baint ag saineolaithe ó Bhallstáit an Aontais Eorpaigh leo. Ag gabhail leis an tuarascáil sin, bhí measúnú ar an tionchar a d'fhéadfadh bheith ann dá dtiocfadh ann do léirscaoileadh víosaí amach anseo i gcás shaoránaigh na hÚcráine agus iad ag taisteal go dtí an tAontas Eorpach.

Sa séú tuarascáil uaidh, an ceann deiridh, arna ghlacadh an 18 Nollaig 2015, ba é conchlúid an Choimisiúin go raibh an dul chun cinn ba ghá déanta ag an Úcráin agus go raibh na hathchóirithe riachtanacha ar fad curtha i gcrích aici chun a áirithiú go mbainfí amach, ar bhealach éifeachtach inbhuanaithe, na tagarmharcanna a bhí fágtha.

Bunaithe ar an measúnú sin, agus i bhfianaise thoradh an fhaireacháin agus an tuarascithe a rinneadh ar bhonn leanúnach ó seoladh an tIdirphlé maidir le Léirscaoileadh Víosaí idir an tAontas Eorpach agus an Úcráin, dheimhnigh an Coimisiún go raibh na tagarmharcanna ar fad bainte amach ag an Úcráin i dtaca le gach ceann de na ceithre bhloc den dara céim den PGLV agus go dtíolacfadh sé togra reachtach, go luath in 2016, chun leasú a dhéanamh ar Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 ionas go gcuirfí an Úcráin ar liosta na dtíortha nach mbaineann an ceanglas víosa leo (Iarscríbhinn II).

Thairis sin, ó glacadh an séú tuarascáil, tá sé tugtha dá aire ag an gCoimisiún go bhfuil dul chun cinn déanta ag údaráis na hÚcráine maidir leis na leasuithe atá ina gceangal faoin PGLV a chur chun feidhme. Tá an Biúró Náisiúnta in aghaidh Éillithe ag feidhmiú agus tá tús curtha lena chuid oibre i gcomhar leis an ionchúisitheoir speisialaithe in aghaidh éillithe. Tar éis na dlíthe maidir le haisghabháil sócmhainní agus na leasuithe ar an Dlí maidir le hOifig an Ionchúisitheora a ghlacadh, a bhfuil baint acu le hOifig an Ionchúisitheora Speisialaithe in aghaidh Éillithe (18 Feabhra 2016), mar aon leis an dlí maidir le dearbhuithe sócmhainní leictreonacha (15 Márta 2016), thug an Coimisiún dá aire go ndearnadh tuilleadh dul chun cinn i lár mhí Mhárta 2016 tráth a ceapadh dhá chomhalta eile chuig Bord na Gníomhaireachta Náisiúnta in aghaidh Éillithe, rud a chuir ar chumas an Bhoird an córam a bhaint amach. An 28 Márta toghadh Ceann na Gníomhaireachta agus an 30 Márta cláraíodh an Ghníomhaireacht mar eintiteas dlíthiúil. Ina theannta sin, rinne údaráis na hÚcráine acmhainní airgeadais a leithdháileadh sa Bhuiséad Stáit le haghaidh 2016 chun a áirithiú go mbeidh creat institiúideach in aghaidh éilithe ann a bheidh ag feidhmiú mar is ceart, lena náirítear an Biúró Náisiúnta ina aghaidh Éillithe.

Le cois an tuairiscithe atá déanta aige maidir leis an PGLV, tá faireachán leanúnach déanta ag an gCoimisiún ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe um Eisiúint Víosaí a Éascú agus an Chomhaontaithe um Athligean Isteach, go háirithe trí na comhchoistí a bunaíodh faoi na comhaontuithe sin. Bhí an cruinniú is déanaí den Chomhchoiste um Eisiúint Víosaí a Éascú ann an 23 Aibreán 2015 agus bhuail an Comhchoiste um Athligean Isteach le chéile don uair dheireanach an 6 Bealtaine 2014. Sa chomhthéacs sin, thug an Coimisiún dá aire go raibh cur chun feidhme an dá chomhaontú sin ansásúil tríd is tríd.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana sa réimse beartais seo agus le beartais eile an Aontais

I Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 ón gComhairle liostaítear na tríú tíortha a bhfuil ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu nuair atá teorainneacha seachtracha na mBallstát á dtrasnú acu agus lena liostaítear na tríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas sin. Cuireann na Ballstáit ar fad – diomaite d'Éirinn agus den Ríocht Aontaithe – mar aon leis an Eilvéis, an Iorua, an Íoslann agus Lichtinstéin Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 i bhfeidhm. Is cuid é an Rialachán seo de bheartas an Aontais Eorpaigh maidir le víosaí le haghaidh gearrchuairteanna 90 lá laistigh d'aon tréimhse 180 lá.

Faoi láthair, tá an Úcráin liostaithe in Iarscríbhinn I de Rialachán (CE) Uimh. 539/2001, i.e. tá sí ar cheann de na tíortha sin a bhfuil ar a náisiúnaigh víosa a bheith ina seilbh acu chun taisteal chuig críocha Bhallstáit an Aontais Eorpaigh.

Rinneadh leasú ar Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 le Rialachán (AE) 259/2014 tráth a aistríodh an Mholdóiv go dtí liosta na dtíortha nach mbaineann an ceanglas víosaí leo toisc gur éirigh leis an tír sin a PGLV a chur chun feidhme, agus le Rialachán (AE) Uimh. 509/2014 tráth a díolmhaíodh cúig thír i Muir Chairib agus aon tír déag san Aigéan Ciúin, chomh maith leis an gColóim, an Pheiriú agus Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha ón gceanglas víosaí – faoi réir comhaontuithe tarscaoilte víosaí a thabhairt i gcrích idir an tAontas Eorpach agus na tríú tíortha lena mbaineann – tar éis athbhreithniú tréimhsiúil ar na liostaí víosa.

Na critéir sin ar cheart a chur san áireamh chun a chinneadh de réir saintréithe gach cáis ar leith cé na tríú tíortha a mbeidh a náisiúnaigh faoi réir an cheanglais víosa, nó díolmhaithe uaidh, tá siad leagtha síos in Airteagal 1 de Rialachán (CE) Uimh. 539/2001 (mar a tugadh isteach le Rialachán (AE) Uimh. 509/2014). Áirítear orthu sin "inimirce neamhdhleathach, beartas poiblí agus slándáil, tairbhe eacnamaíoch, go háirithe i dtéarmaí turasóireachta agus trádála coigríche, agus caidreamh seachtrach an Aontais leis na tríú tíortha ábhartha, lena náirítear, go háirithe, breithnithe maidir le cearta an duine agus saoirsí bunúsacha, chomh maith leis na himpleachtaí a bhaineann le comhleanúnachas agus cómhalartacht réigiúnach”. Ní mór aird ar leith a thabhairt ar shlándáil na ndoiciméad taistil a eisíonn na tríú tíortha lena mbaineann.