TUAIRIM Uimh. 2/2020

(de bhun Airteagail 287(4) agus Airteagail 322(1)(a), CFAE)

maidir leis an togra leasaithe ón gCoimisiún an 14 Eanáir 2020 maidir le Rialachán na bhForálacha Coiteanna (COM(2020) 23 téacs deiridh)

(2020/C 154/01)

CLÁR ÁBHAR

Mír Leathanach Réamhrá 1-3 1 Measúnú tionchair 4-5 2 Cuspóirí straitéise ar leibhéal AE 6-8 2 An creat feidhmíochta don Chiste um Aistriú Cóir 9 3 Monatóireacht agus úsáid sonraí feidhmíochta don Chiste um Aistriú Cóir 10-12 3 Meicníocht seachadta 13-14 3

Réamhrá

1. An 14 Eanáir 2020, d’fhoilsigh an Coimisiún a thogra chun leasú a dhéanamh ar rialachán na bhforálacha coiteanna (RFC) don chéad tréimhse cláir eile, 2021-2027 ( 1 ) . Ciallaíonn bunús dlí an togra ón gCoimisiún go bhfuil comhairliúchán leis an gCúirt Iniúchóirí éigeantach ( 2 ) , agus scríobh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar leithligh chuig an gCúirt Iniúchóirí ag iarraidh a cuid tuairimí ( 3 ) . Comhlíonann an Tuairim seo an ceanglas comhairliúcháin.

2. Leis an togra leasaithe ón gCoimisiún maidir le RFC, déileálann sé le tabhairt isteach an Chiste nua – an Ciste um Aistriú Cóir (CUAC). Comhlánóidh an CUAC na cistí beartais comhtháthaithe atá beartaithe a chumhdaítear leis an RFC, lena n-áirítear Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE), agus Ciste Sóisialta na hEorpa Plus (CSE+) agus an Ciste Comhtháthaithe (CC).

3. I mí Dheireadh Fómhair 2018 d’fhoilsíomar ár dTuairim maidir leis an togra RFC tosaigh ( 4 ) . Tá an tuairim reatha teoranta do thogra leasaithe an Choimisiúin. Ós rud é go bhfuil an próiseas reachtach ag leanúint ar aghaidh, iarraimid ar an gCoimisiún agus ar na reachtóirí na saincheisteanna lena mbreithniú a ardaímid sa dá thuairim a chur san áireamh.

Measúnú tionchair

4. Ní raibh togra leasaithe an Choimisiúin le haghaidh an RFC, ná an togra tionlacain le haghaidh Rialáil Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ag bunú an Chiste um Aistriú Cóir (Rialachán CUAC), faoi réir measúnú tionchair. De réir an togra, bhí sé seo mar gheall ar shrianta ama agus ar an obair roimhe sin a rinneadh i gcomhthéacs an togra RFC bunaidh ( 5 ) . I mí Aibreáin 2016, d’aithin Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún an tábhacht a bhaineann le measúnuithe tionchair, mar uirlis chun cáilíocht na reachtaíochta a fheabhsú ( 6 ) . Áirítear leis sin measúnú tionchair éigeantach a dhéanann an Coimisiún ar thionscnaimh reachtacha a bhfuiltear ag súil go mbeidh tionchar suntasach eacnamaíoch, comhshaoil nó sóisialta acu. Fuaireamar amach roimhe seo go bhfuil cáilíocht na reachtaíochta ríthábhachtach freisin chun an t-ualach riaracháin a laghdú agus chun a chinntiú go bhfuil na cláir leagtha amach go maith ( 7 )

5. Inár gcéad Tuairim thugamar faoi deara, cé go ndearnadh measúnuithe tionchair i dtaobh na rialachán a bhaineann go sonrach leis an gciste, nach raibh aon mheasúnú tionchair ann i dtaobh RFC ( 8 ) . Tá an Coimisiún tar éis imeacht níos faide óna dhea-chleachtas féin sa mhéad nach bhfuil measúnú tionchair déanta aige ar an CUAC nua. Eascraíonn rioscaí as sin amhail ionchais na bpáirtithe leasmhara a ardú thar leibhéil réasúnta, agus cé acu an dtugtar nó nach dtugtar aghaidh ar riachtanais infheistíochta na gcríoch a ndéanann an CUAC difear dóibh leis an maoiniú atá beartaithe.

Cuspóirí straitéise ar leibhéal AE

6. Fuaireamar amach gur laige thábhachtach í an easpa tosaíochtaí ardleibhéil AE sa togra RFC bunaidh ( 9 ) . Is díol sásaimh dúinn, i bprionsabal, an díospóireacht ar thosaíochtaí AE a sheol an Coimisiún i gcomhar le cur i láthair an Chomhaontaithe Eorpaigh Ghlais.

7. Leis an togra RFC leasaithe, tugtar isteach cuspóir sonrach nua do mhaoiniú CUAC, ach is cuspóir leathan í seo agus ní shonraíonn sí go soiléir an méid a bhfuiltear ag súil leis an airgead ( 10 ) . I dtreo is go mbeidh an cistiú éifeachtach beidh ar na Ballstáit, a luaithe a bheidh an Comhaontú Glas formhuinithe acu, cuspóirí fónta sonracha a shainiú ina straitéisí réigiúnacha (pleananna um aistriú cóir ( 11 ) ). Dá réir sin braithfidh cáilíocht na gcuspóirí sin ar cháilíocht Phleananna Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide na mBallstát, de réir mar a éilíonn an reachtaíocht go mbeidh pleananna um aistriú cóir ag teacht leis na pleananna sin ( 12 ) . Tugaimid dár n-aire nach raibh a bpleananna deiridh curtha faoi bhráid an Choimisiúin ag ocht mBallstát amhail an 7 Feabhra 2020 i bhfianaise spriocdháta an 31 Nollaig 2019.

8. Is ionann clárú an CUAC agus cur chuige ón mbun aníos. Braithfidh rath an Aontais maidir leis na mianta a leagtar amach i dtionscnamh an Chomhaontaithe Ghlais a chomhlíonadh ar thiomantas na réigiún agus na mBallstát chun rannchuidiú go héifeachtach le sprioc an dícharbónaithe. Sa chomhthéacs sin, cuimhnímid ar ár gconclúid ón chéad Tuairim dár gcuid, ‘nach gcuireann an dréacht-RFC fís shoiléir in iúl maidir leis an méid is mian leis an AE a bhaint amach agus go bhféadfadh sin dearadh, cur chun feidhme agus tionchar an bheartais a chur i mbaol.’ D’iarramar ar an gCoimisiún agus ar na reachtóirí smaoineamh ar thosaíochtaí soiléire de chuid AE a mholadh — mar aon leis na spriocanna a ghabhann leo — a gcaithfidh na cistí rannchuidiú leo ( 13 ) . Baineann na pointí seo leis an CUAC i gcónaí.

An creat feidhmíochta don Chiste um Aistriú Cóir

9. Leis an togra le haghaidh RFC leasaithe, tugtar isteach creat feidhmíochta chun monatóireacht, tuairisciú agus meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmíocht idirghabhálacha CUAC. Moltar i Rialachán CUAC comhtháscairí aschuir agus toraidh lena n-úsáid sna cláir ( 14 ) . Tá na comhtháscairí seo ailínithe den chuid is mó leis na comhtháscairí atá molta do CFRE agus do CSE+. Ina theannta sin, féadfaidh na Ballstáit táscairí atá sonrach do chlár a mholadh, ar bhonn a gcuid pleananna críche um aistriú cóir. Fáiltímid roimh thabhairt isteach na gcomhtháscairí aschuir agus toraidh mar chéim thábhachtach chun cur leis an bhfócas ar fheidhmíocht, trí chomhiomlánú sonraí feidhmíochta agus comparáidí ar fheidhmíocht a dhéanamh ( 15 )

Monatóireacht agus úsáid sonraí feidhmíochta don Chiste um Aistriú Cóir

10. Leis an dréacht-RFC cuirtear d’oibleagáid ar na Ballstáit faisnéis a tharchur maidir le cur chun feidhme airgeadais agus feidhmíochta gach cláir i gceann gach dhá mhí trí chóras leictreonach ( 16 ) . Tugaimid dár n-aire, áfach, nach bhfuil teideal an teimpléid ábhartha coigeartaithe san leasú atá beartaithe ar an RFC chun an gá atá le sonraí feidhmíochta a tharchur le haghaidh oibríochtaí atá maoinithe ag CUAC ( 17 )

11. Maidir le húsáid na sonraí feidhmíochta don CUAC, leis an RFC leasaithe tugtar isteach an fhéidearthacht ceartúcháin airgeadais a dhéanamh maidir leis an easpa i dtaobh spriocanna CUAC a bhaint amach ( 18 ) . D’fhéadfadh an togra seo cuntasacht a threisiú chun torthaí a bhaint amach, mar go bhfuil sé ag iarraidh nasc díreach a bhunú idir dea-fheidhmíocht agus maoiniú. Fuaireamar amach roimhe seo go raibh sé deacair smachtbhannaí den chineál seo a chur i bhfeidhm, rud a lagaíonn an éifeacht dreasachta a d’fhéadfadh a bheith ann ( 19 ) . Dá bhrí sin, cuirimid fáilte roimh thogra an Choimisiúin i bprionsabal, ach tugaimid faoi deara go rachadh soiléireacht níos fearr chun tairbhe dó maidir leis an modheolaíocht a úsáidfear le haghaidh eilimintí cosúil le: measúnú a dhéanamh ar fhóinteacht na spriocanna a leagtar síos; breithniú a dhéanamh ar thearcfheidhmíocht; agus ceartúcháin airgeadais a chur i bhfeidhm. Mar shampla, níl sé soiléir cé acu an gcuirfí nó nach gcuirfí tearcfheidhmíocht ó thaobh torthaí de san áireamh.

12. Ba cheart don Choimisiún agus do na reachtóirí cuimhneamh ar an méid seo a leanas: (1) Lena leasaítear Iarscríbhinn VII den RFC chun faisnéis a ghabháil maidir le táscairí aschuir agus táscairí toraidh don CUAC agus do chistí eile atá clúdaithe ag an mBeartas Comhtháthaithe. (2) An mhodheolaíocht a shonrú chun measúnú a dhéanamh ar cheartúcháin airgeadais a bhaineann le tearcfheidhmíocht spriocanna a bunaíodh don CUAC.

Meicníocht seachadta

13. Inár gcéad Tuairim, tharraingíomar aird ar na buntáistí a d’fhéadfadh a bheith ar fáil faoin RFC maidir le modh seachadta simplithe a úsáid: ‘maoiniú nach bhfuil nasctha le costais’. Léirigh iniúchtaí roimhe seo nach dócha go mbaineann an oiread sin earráidí comhlíontachta leis an gcineál tacaíochta seo agus go gcabhraíonn sí leis an ualach riaracháin a laghdú ( 20 ) . Ós rud é go mbeartaítear nasc níos dlúithe a bheith ag íocaíochtaí faoin CUAC le coinníollacha áirithe a bheith á mbaint amach, d’oirfeadh an CUAC go maith don chineál seo seachadta ina dtabharfaí luach saothair go díreach do na réigiún mar thoradh ar spriocanna maidir le dícharbónú a bhaint amach.

14. Ba cheart don Choimisiún agus do na reachtóirí cuimhneamh ar an méid seo a leanas: (3) Na Ballstáit a spreagadh chun an rogha maoinithe nach bhfuil nasctha le costais sa CUAC a úsáid nuair is féidir.

Ghlac an Chúirt Iniúchóirí i Lucsamburg an Tuairim seo ag a cruinniú an 26 Márta 2020. Thar ceann na Cúirte Iniúchóirí Klaus-Heiner LEHNE An tUachtarán

(1) Togra leasaithe le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe agus an Ciste Eorpach Muirí agus Iascaigh agus rialacha airgeadais dóibh siúd agus don Chiste Tearmainn agus Imirce, don Chiste Slándála Inmheánaí agus don Ionstraim um Bainistiú Teorann agus Víosaí (COM(2020) 23 téacs deiridh).

(2) An Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, Airteagal 322(1)(a).

(3) Fuair CIE litreacha ó Pharlaimint na hEorpa agus ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh ag iarraidh a cuid tuairimí an 4 Feabhra 2020 agus an 23 Eanáir 2020 faoi seach.

(4) Tuairim Uimh. 6/2018 (de bhun Airteagal 287(4) agus Airteagal 322(1)(a) CFAE) maidir leis an togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe agus an Ciste Eorpach Muirí agus Iascaigh agus rialacha airgeadais dóibh siúd agus don Chiste Tearmainn agus Imirce, don Chiste Slándála Inmheánaí agus don Ionstraim um Bainistiú Teorann agus Víosaí.

(5) An Coimisiún Eorpach: Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ag bunú an Chiste um Athrú Cóir (COM(2020) 22 meabhrán míniúcháin deiridh).

(6) Comhaontú Idirinstitiúideach idir Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach maidir le reachtóireacht níos fearr an 13 Aibreán 2016. Ina theannta sin, aithníonn Treoirlínte 2017 an Choimisiúin maidir le Rialáil Níos Fearr (SWD (2017) 350) measúnuithe tionchair mar cheann de na prionsabail rialála níos fearr.

(7) Páipéar Faisnéise CIE, Simpliú i seachadadh an Bheartais Chomhtháthaithe i ndiaidh 2020, Bealtaine 2018, míreanna 30-34 agus Treoirphrionsabal III.

(8) Tuairim Uimh. 6/2018, mír 5.

(9) Tuairim Uimh. 6/2018, mír 20.

(10) Togra leasaithe le haghaidh Rialachán RFC (COM(2020) 23 téacs deiridh), airteagal 4: “Tacóidh an CUAC leis an gcuspóir sonrach arb í réigiúin agus daoine a chumasú chun aghaidh a thabhairt ar thionchair shóisialta, eacnamaíocha agus chomhshaoil an aistrithe i dtreo geilleagar atá neodrach ó thaobh na haeráide de”.

(11) Togra le haghaidh Rialacháin CUAC (COM(2020) 22 téacs deiridh), airteagal 6.

(12) Togra le haghaidh rialacháin CUAC (COM(2020) 22 téacs deiridh), airteagal 6(1).

(13) Tuairim 6/2018, mír 22 agus mír 23.

(14) Togra le haghaidh Rialachán CUAC (COM(2020) 22 téacs deiridh), airteagal 8 agus iarscríbhinn III.

(15) Tuairim Uimh. 6/2018, mír 59.

(16) Togra RFC( COM(2018) 375 téacs deiridh), airteagal 37 agus iarscríbhinn VII, Teimpléad chun sonraí a tharchur.

(17) Togra leasaithe le haghaidh an Rialacháin RFC (COM(2020) 23 téacs deiridh), Iarscríbhinn VII agus an togra RFC (COM(2018) 375 téacs deiridh), Iarscríbhinn VII, Tábla 3.

(18) Togra leasaithe le haghaidh Rialacháin RFC( COM(2020) 23 téacs deiridh), airteagal 98.6, agus togra le haghaidh Rialacháin CUAC (COM(2020) 22 téacs deiridh), airteagal 9.

(19) Páipéar Faisnéise: Feidhmíocht a sheachadadh i gComhtháthú, Meitheamh 2019, treoirphrionsabal 6.

(20) Tuairim Uimh. 6/2018, míreanna 76 agus 77.