Foilsiú iarratais ar ainm a chlárú de bhun Airteagal 50(2), pionte (a), de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le scéimeanna cáilíochta do tháirgí talmhaíochta agus do bhia-earraí

(2022/C 281/07)

Leis an bhfoilsiúchán seo, tugtar an ceart freasúra a thaisceadh de bhun Airteagal 51 de Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) laistigh de 3 mhí ó dháta an fhoilseacháin seo.

DOICIMÉAD AONAIR

“Salacgrīvas nēģi”

Uimh. AE: PGI-LV-02507 – 2.5.2019

STFC ( ) TGFC (X)

1. Ainm(neacha)

“Salacgrīvas nēģi”

2. Ballstát nó tríú tír

An Laitvia

3. Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó ar an mbia-earra

3.1. Cineál táirge

Aicme 1.7. Éisc, moilisc, agus crústaigh úra agus táirgí díorthaithe

3.2. Tuairisc ar an táirge lena mbaineann an t-ainm in (1)

Is éard atá i “Salacgrīvas nēģi” cioglastóimí anadromacha a bhaineann leis an speiceas loimpre abhann (Lampetra fluviatilis). Díoltar iad agus iad úr, nó tar éis iad a chócaráil agua chur in aspach.

Bíonn loimprí úra 30-35 cm ar fad, le dath gormliath nó donnghlas dorcha ar a ndromanna agus ar a dtaobhanna uachtaracha, agus dath scothliath nó bán ar a dtaobhanna íochtaracha agus ar a mboinn. Is lú ná 15 % an cion loimprí atá níos mó ná 35 cm nó atá níos lú ná 30 cm. Mar gheall ar ghaireacht an limistéir gheografaigh don fharraige agus an modh iascaireachta “Salacgrīvas nēģi”, ní chaitheann na loimprí ach fíorbheagán ama in uisce abhann, rud a fhágann go bhfuil clú orthu as a bheith glan, le córais riospráide atá saor ó eisíontais a thagann ó dhríodar aibhneacha. Bíonn sainboladh orthu a chuireann an fharraige agus algaí i gcuimhne.

Bíonn loimprí cócaráilte a chuirtear in aspach, a dhéantar as loimprí úra, saor freisin ó eisíontais neamh-inmhianaithe agus ó bhlasanna a thagann ó dhríodar aibhneacha. Bíonn blas saibhir searbhmhilis measartha goirt orthu; ó thaobh comhcháilíochta de, is furasta an fheoil a stialladh, bíonn sí bog súmhar, agus caomhnaítear na tréithe sin san aspach tiubh bog. Is éard a bhíonn sa táirge deiridh cion aspaigh nach mó é ná 30 %, cion feola loimprí cócaráilte nach lú é ná 70 %, agus idir 1,2 % agus 3,0 % de shalann. Bíonn dath donnliath ar loimprí cócaráilte, agus dath atá idir gealbhuí agus donn éadrom ar an aspach.

3.3. Beatha (maidir le táirgí de thionscnamh ainmhíoch amháin) agus amhábhair (maidir le táirgí próiseáilte amháin)

Níor leagadh síos aon riail maidir leis an mbeatha a úsáidtear, ná maidir lena cáilíocht.

Maidir leis an táirge próiseáilte, loimprí cócaráilte a chuirtear in aspach, is éard atá ina amhábhar de loimprí úra a ghabhtar sna haibhneacha Svētupe agus Salaca i bparóiste sibhialta Salacgrīva agus i mbaile Salacgrīva.

3.4. Céimeanna sonracha sa táirgeadh nach mór a thógáil sa limistéar geografach sainithe

Gabhtar “Salacgrīvas nēģi” úra i bpotaí ón 1 Lúnasa go dtí an 31 Eanáir i gcoraí iascaireachta sna haibhneacha Svētupe agus Salaca i bparóiste sibhialta Salacgrīva agus i mbaile Salacgrīva.

Is i bparóiste sibhialta Salacgrīva agus i mbaile Salacgrīva a thógtar gach céim de loimprí cócaráilte in aspach a tháirgeadh.

3.5. Rialacha sonracha maidir le slisniú, grátáil, pacáistiú etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

—

3.6. Rialacha sonracha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

—

4. Sainmhíniú achomair ar an limistéar geografach

Tá paróiste sibhialta Salacgrīva agus baile Salacgrīva suite ar chósta Vidzeme de Mhurascaill Ríge.

5. Nasc leis an limistéar geografach

Sainiúlacht an limistéir gheografaigh

Sa lá atá inniu ann, ní iasctar loimprí le coraí agus le potaí ach amháin i bparóiste sibhialta Salacgrīva agus i mbaile Salacgrīva, ar modh iascaireachta faoi leith é lena mbaineann na céadta blianta staire. Is éard atá sa chora loimprí cineál speisialta droichid coise a thógtar ar chairn sprúis agus a choimeádtar le chéile gan scriúnna ná tairní a úsáid. Is mar gheall ar an teicníc iascaireachta seo, go háirithe, gur fusa na potaí a sheiceáil go minic, agus mar gheall ar ghaireacht gheografach na farraige don abhainn ar a bhfilleann na loimprí chun sceitheadh a dhéanamh tar éis dóibh an chuid is mó dá saolta a chaitheamh i sáile, laghdaítear an méid ama a chaitheann siad in uisce aibhneacha, agus dá bharr sin, cuirtear teorainn leis na heisíontais a thógann siad isteach ó dhríodar aibhneacha, agus áirithítear airíonna orgánaileipteacha an táirge, go háirithe a bhlas.

Sainiúlachtaí an táirge

Is éard atá i “Salacgrīvas nēģi” cioglastóimí anadromacha a bhaineann leis an speiceas loimpre abhann (Lampetra fluviatilis). Bíonn na saintréithe seo a leanas acu:

— bíonn sainboladh ar loimprí úra a chuireann an fharraige agus algaí i gcuimhne;

— tá sainiúlacht an táirge bunaithe ar a thréithe orgánaileipteacha – bíonn blas saibhir searbhmhilis measartha goirt air, nach ndéanann dríodar aibhneacha difear dó.

Nasc

Tá nasc cúisíoch idir limistéar geografach “Salacgrīvas nēģi” agus an táirge, ar nasc é atá ina bhunús de chlú agus de shaintréithe an táirge.

Maidir le tréithe is sainiúla an táirge, i.e. a bhlas saibhir searbhmhilis measartha goirt agus a bhlas a chuireann an fharraige agus algaí i gcuimhne, áiríthítear iad lena ghaireacht gheografach don fharraige, rud a laghdaíonn an méid ama a chaitheann na loimprí in uisce aibhneacha nuair a fhilleann siad ar an abhainn chun sceitheadh a dhéanamh, agus dá bharr sin, rud a chuireann teorainn leis na heisíontais a thógann siad isteach ó dhríodar aibhneacha, agus leis an teicníc iascaireachta a úsáidtear, rud a fhágann gur fusa na potaí a sheiceáil go minic.

Tá clú den scoth ar an táirge i measc phobal na Laitvia leis na céadta, mar a léirítear le taifid stairiúla – tá “Salacgrīvas nēģi” á n-iascaireacht agus á bpróiseáil ó bhí an 18ú haois ann. Cuirtear modhanna iascaireachta loimprí agus oidis cócaireachta loimprí ar aghaidh ó ghlúin go glúin. Tá líníocht le Johann Brotze ó 1780 i gcartlann Mhúsaem Salacgrīva Museum, ina dtaispeántar cora loimprí in abhainn Salaca gar do Mhainéar Vecsalaca.

Léiríonn doiciméid ó 1867 atá i seilbh Chartlann Stairiúil Stáit na Laitvia go raibh 14 fheirm ag gabháil d’iascaireacht loimprí an tráth sin. Le linn na chéad tréimhse neamhspleáchais a bhí ag an Laitvia, leanadh d’iascaireacht loimprí a chleachtadh go forleathan in Abhainn Salaca. Thugtaí cearta iascaireachta ar léas ar ceant in dhá cheann déag de luchtóga ar a dtugtaí róbi. Bhí baint mhór freisin ag Bernhards Skuja, úinéir na feirme Upesjenni in Salacgrīva an tráth sin, le hiascaireacht agus le próiseáil loimprí sna 1920idí agus sna 1930idí. Sa dara leath de na 1920í, chuir Skuja foirgneamh a thógáil chun loimprí a chócaráil. Leis an bhfoirgneamh, atá fós ina sheasamh, léirítear tús na próiseála tionsclaíche loimprí in Vidzeme.

Tar éis an Dara Cogadh Domhanda, ghabh comhfheirm Brīvais vilnis iascaireacht agus próiseáil loimprí i Salacgrīva air féin. In alt le E. Dumbrājs san iris Zvaigzne (Uimh. 21, 1956), tugtar tuairisc ar iascaireacht loimprí in Salaca agus ar tháirgeadh loimprí cócaráilte in aspach. Caomhnaíodh oideas atá ar fáil san alt go dtí an lá atá inniu ann.

Léirítear clú an táirge freisin i scannán faisnéise ó 1974 de chuid Riga Film Studio dar teideal Mēs un jūra (“An Fharraige agus Muid Féin”) (scríbhneoirí scripte: Daina Avotiņa, Jānis Peters), ina a labhraítear na focail thábhachtacha seo: “Is ór glan Salaca é a loimprí!”

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara go gceiliúrtar “Lá Loimprí Salacgrīva” ar an dara Satharn de mhí Dheireadh Fómhair le 7 mbliana anuas. An lá sin, déantar anraith as “Salacgrīvas nēģi”, nó déantar iad a chócaráil, agus i anraith nó cócaráilte, agus déantar loimprí cócaráilte in aspach a cheannach agus a dhíol. Foghlaimíonn na mílte cuairteoirí faoi iascaireacht loimprí agus táirgí loimprí próiseáilte, agus tugann siad cuimhní ar iascairí Salacgrīva agus ar chócairí loimprí abhaile leo chun iad a insint do mhuintir is do chairde.

Tugann bealaí turasóireachta pharóiste sibhialta Salacgrīva agus an bhaile an deis chun níos mó a fháil amach faoin teicníc iascaireachta faoi leith seo atá á cleachtadh leis na céadta mar aon leis an deis na táirgí a thagann aisti a bhlaiseadh. Leis an teicníc loimprí a iascaireacht ó choraí, bíonn deis ag turasóirí breathnú ar an bpróiseas agus páirt a ghlacadh ann. Is féidir le cuairteoirí ar thaispeántas neamhspleách Zutiņš murdā (“Loimpre sa Phota”) ag Músaem Salacgrīva níos mó a fhoghlaim freisin faoi stair na hiascaireachta agus faoi phróiseáil “Salacgrīvas nēģi”, agus faoi chlú an táirge sa lá atá inniu ann. Áirítear i dtaispeántáin an mhúsaeim gaireas tógála lenar féidir le cuairteoirí a gcora loimprí féin a thógáil ó chomhchodanna adhmaid. Chomh maith leis sin, is féidir le cuairteoirí féachaint ar an scannán No eglēm līdz nēģiem (“Ó Sheastáin Sprúis go Loimprí”) chun léargas a fháil ar an iascaireacht loimprí ar an abhainn Salaca.

Is mór ag tionscnóir ghluaiseacht idirnáisiúnta “Slow Food” sa Laitvia, Mārtiņš Rītiņš, an sár-chlú atá ar “Salacgrīvas nēģi” go háirithe. Ar a chlár teilifíse Tuč, tuč Rītiņš an 28 Deireadh Fómhair 2018, chuir an cócaire mór le rá modh traidisiúnta iascaireachta “Salacgrīvas nēģi” i láthair na milliún daoine sa lucht féachana agus léirigh sé na teicnící seanbhunaithe a úsáidtear chun iad a phróiseáil.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta táirge

https://www.pvd.gov.lv/lv/lauksaimniecibas-un-partikas-produktu-norazu-registracija

(1) IO L 343, 14.12.2012, lch. 1.