Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Slándáil an tsoláthair bia agus córais bhia inbhuanaithe

(tústuairim arna hiarraidh ag Uachtaránacht na Fraince)

(2022/C 194/10)

Rapóirtéir: Arnold PUECH d'ALISSAC Comhrapóirtéir: Peter SCHMIDT

Comhairliúchán Litir ó Uachtaránacht na Fraince ar an gComhairle, 21.9.2021 Bunús dlí Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh Rannóg atá freagrach Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol Dáta a glactha sa rannóg 7.1.2022 Dáta a glactha sa seisiún iomlánach 19.1.2022 Seisiún iomlánach Uimh. 566 Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh) 165/2/2

1. Conclúidí agus moltaí

1.1. Ba é CESE an chéad institiúid Aontais a d’iarr beartas cuimsitheach i leith bia san Aontas, a mbeadh sé d’aidhm aige aistí sláintiúla bia ó chórais bhia inbhuanaithe a chothú, an talmhaíocht a nascadh leis an gcothú agus le seirbhísí éiceachórais, agus slabhraí soláthair a áirithiú a dhéanfadh an tsláinte phoiblí a chosaint i gcás earnálacha uile shochaí na hEorpa ( 1 ) . Le beartas den sórt sin, beartas a léirítear faoi láthair sa straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” (F2F), ba cheart comhsheasmhacht ar fud réimsí beartais a bhaineann le bia a fheabhsú, feasacht a ardú ar fhiúntas an bhia agus córais bhia inbhuanaithe a chur chun cinn.

1.2. Mar fhreagairt ar an iarraidh ó Uachtaránacht na Fraince ar an tústuairim seo, seo thíos na príomhluamháin atá sainaitheanta ag CESE a bheadh le húsáid ar leibhéal AE chun iomaíochas ( 2 ) na dtáirgeoirí Eorpacha a choimirciú, d’fhonn slándáil bia agus inbhuanaitheacht san Eoraip agus praghsanna inacmhainne le haghaidh tomhaltóirí a áirithiú: i. neamhspleáchas straitéiseach oscailte a chothú maidir le slándáil bia agus inbhuanaitheacht; ii. teicneolaíochtaí agus síolta nuálacha a fhorbairt chun go mbeifear in ann réitigh a chur ar fáil i gcónaí d’fheirmeoirí a bhfuil aghaidh á tabhairt acu ar na srianta atá ar uirlisí atá ann cheana; iii. clúdach leathanbhanda agus digiteáil a áirithiú mar réamhchoinníoll don fheirmeoireacht bheacht agus don róbataic, agus tacú le hinfheistíochtaí i dteicnící inbhuanaithe den sórt sin; iv. rochtain ar oiliúint sna teicneolaíochtaí nua sin a chur chun cinn agus a éascú do tháirgeoirí talmhaíochta, go háirithe d’fheirmeoirí óga; v. cómhalartacht caighdeán agus cothrom na Féinne a áirithiú tríd an straitéis “ón bhfeirm go dtí an forc” agus an straitéis bhithéagsúlachta de chuid an Chomhaontaithe Ghlais agus na nósanna a ngabhann leo a ionchorprú mar chaighdeáin inbhuanaitheachta domhanda i gcomhaontuithe trádála uile an Aontais a bheidh ann amach anseo agus iad a chur san áireamh i gcomhaontuithe trádála atá ann cheana agus i gcomhaontuithe EDT; vi. luach an bhia a chur chun cinn, trí oideachas bia a chothú i measc tomhaltóirí, rud a chuideoidh le hearnáil na talmhaíochta a thabhairt níos gaire don tsochaí; vii. praghsanna córa agus dáileadh ioncaim feadh an tslabhra a áirithiú, feabhas a chur ar thoilteanas na dtomhaltóirí praghsanna iomchuí a íoc ar bhia agus cáilíocht seachas cainníocht a chur san áireamh agus bia á cheannach, agus cleachtais éagóracha trádála a chosc trí rialacháin uaillmhianacha; viii. cleachtais agus oibríochtaí na ngnólachtaí bia a ailíniú leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe (SDG); ix. páirtíocht agus rannpháirtíocht struchtúrtha na sochaí sibhialta agus na ngeallsealbhóirí uile ar fud shlabhra an tsoláthair bia a áirithiú, lena n-áirítear trí Chomhairle Eorpach um Beartas Bia – comhar á chothú seachas iomaíocht.

1.3. Ina theannta sin, chun an spleáchas ar ionchuir a laghdú, lena n-áirítear ionchuir shintéiseacha, agus chun neamhspleáchas próitéine an Aontais a fheabhsú, tá na luamháin thábhachtacha seo a leanas aitheanta ag CESE: i. ba cheart don Aontas tacú le cleachtais íseal-ionchuir, go háirithe i dtéarmaí breoslaí iontaise agus lotnaidicídí agus acmhainn táirgthe na n-ionchur talmhaíochta san Eoraip a chothú; ii. ó gach taobh de, bheadh sé inmhianaithe neamhspleáchas próitéine an Aontais a fheabhsú. D’fhéadfadh allmhairiú pónairí soighe ó thríú tíortha a bheith ina chúis le dífhoraoisiú, díghrádú foraoisí agus scriosadh éiceachóras nádúrtha i dtíortha táirgthe áirithe. Dá ndéanfaí léagúim agus piseánaigh a mbíonn cion ard próitéine iontu a fhorbairt san Aontas, chuirfí teorainn le húsáid allmhairí, rud a rachadh chun tairbhe don aeráid agus don chomhshaol; iii. earnáil na próitéine a eagrú, agus tacú léi, chun táirgeacht a chur chun cinn agus chun feirmeoirí a mhealladh, go háirithe trí Chomhbheartas Talmhaíochta (CBT) uaillmhianach; iv. feabhas a chur ar tháirgeadh olashíolta agus cáca olashíolta. Toisc táirgeadh bia a bheith ina phríomhchuspóir, tá luach olashíolta bunaithe ar luach an ola agus na gcácaí araon, agus ní féidir iad a scaradh ó chéile. Fágann sin gur féidir táirgeadh inbhuanaithe bia agus fuinnimh a fheabhsú; v. gníomhaíocht an Aontais a neartú chun foraoisí an domhain a chosaint agus a athbhunú, go háirithe trí fheabhas a chur ar an gcóras um dheimhniú foraoisí atá ann faoi láthair (PEFC, FSC) chun táirgí nach gcuireann leis an dífhoraoisiú a fhormheas; vi. slabhraí soláthair gairide, cothroma agus trédhearcacha a fhorbairt agus deimhin a dhéanamh de go mbainfear leas as cur chuige forásach san aistriú i dtreo na feirmeoireachta inbhuanaithe d’fhonn na cothromaíochtaí atá ann cheana a chaomhnú; vii. a áirithiú go gcuirfear i gcrích an ceart chun bia do chách, go háirithe dóibh siúd a bhfuil éiginnteacht eacnamaíoch agus shóisialta orthu, agus tástáil sa nuálaíocht shóisialta a éascú. Ní mór cúnamh bia a bheith ina bheartas éigeantach sna Ballstáit i gcónaí; viii. a áirithiú gur féidir bia a tháirgeadh i ngach cuid den Aontas Eorpach.

1.4. Is díol sásaimh do CESE an “Plean teagmhais chun soláthar bia agus an tslándáil bia a áirithiú tráth géarchéime” agus an moladh sásra ullmhachta agus freagartha a chruthú i gcás géarchéim Eorpach i ndáil le slándáil bia (EFSCM), agus molann sé go ndéanfaí na forálacha sin a chomhtháthú i mbeartas cuimsitheach bia ( 3 ) . Iarrann CESE go mbeidh ról gníomhach aige sa ghrúpa tiomanta saineolaithe.

2. Réamhrá

2.1. Ba é CESE an chéad institiúid Aontais a d’iarr beartas cuimsitheach i leith bia san Aontas, a mbeadh sé d’aidhm aige aistí sláintiúla bia ó chórais bhia inbhuanaithe a chothú, an talmhaíocht a nascadh leis an gcothú agus le seirbhísí éiceachórais, agus slabhraí soláthair a áirithiú a dhéanfadh an tsláinte phoiblí a chosaint i gcás earnálacha uile shochaí na hEorpa ( 4 ) . Le beartas den sórt sin, beartas a léirítear faoi láthair sa straitéis F2F, ba cheart comhsheasmhacht ar fud réimsí beartais a bhaineann le bia a fheabhsú, feasacht a ardú ar fhiúntas an bhia agus córais bhia inbhuanaithe a chur chun cinn.

2.2. Trí bhíthin na bprionsabal a leagtar amach sa straitéis F2F agus sa Straitéis Bhithéagsúlachta, cuirtear deis ar fáil leis an gComhaontú Glas don Eoraip chun “an conradh sóisialta bia” idir an tAontas Eorpach (AE) agus a shaoránaigh a athdhearbhú agus chun córas bia atá cóir, sláintiúil agus neamhdhíobhálach don chomhshaol a chur chun cinn i gcomhthéacs na héigeandála aeráide agus comhshaoil.

2.3. Bhí iarmhairtí nach bhfacthas a leithéid riamh ag paindéim COVID-19 ar an tsochaí agus ar an ngeilleagar ( 5 ) . Ar fud AE, bhí feirmeoirí agus gníomhaithe eile sa slabhra bia ar fáil i gcónaí chun leanúint den táirgeadh agus an pobal a bheathú, ainneoin na deacrachtaí agus na constaicí sa bhealach. Léiríodh athléimneacht in earnáil agraibhia AE ó thaobh bia sábháilte ardcháilíochta a sholáthar, cé gurbh ann do shuaití sa slabhra soláthair.

2.4. Ghlac Comhairle Náisiúnta Bia na Fraince tuairim (Uimh. 89) i mí Iúil 2021 dar teideal “Aiseolas ó ghéarchéim Covid-19 – Tréimhse na chéad dianghlasála náisiúnta sa Fhrainc” ( 6 ) . Thángthas ar an gconclúid sa tuairim gur treisíodh le ráig ghéarchéim COVID-19 an gá atá le fís níos sistéamaí de chórais bhia a fhorbairt, trí “Cur chuige na hAon Sláinte Amháin” a chur chun feidhme ar gach leibhéal de shlabhra an tsoláthair bia. Faoin gcur chuige comhtháthaithe sin i leith na sláinte, leagtar béim ar na hidirghníomhaíochtaí idir ainmhithe, daoine agus an comhshaol. Mar gheall ar an éiginnteacht eacnamaíoch agus shóisialta a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar an ngéarchéim nó a bheith dulta in olcas mar gheall uirthi, léirigh an ghéarchéim freisin éagothromaíochtaí láidre maidir le rochtain ar bhia nach bhfuil ag luí le córas bia inbhuanaithe, rud a spreag machnamh ar an gceart chun bia agus ar dhaonlathas bia. Tá rochtain ar bhia sláintiúil, a tháirgtear go dlíthiúil, agus atá inacmhainne agus inrochtana do dhaonra iomlán an Aontais ríthábhachtach má táthar chun spriocanna an Chomhaontaithe Ghlais a bhaint amach ( 7 ) . Measann CESE gur sprioc fíoruaillmhianach é go mbeidh 25 % den talamh talmhaíochta san Aontas Eorpach faoi fheirmeoireacht orgánach faoi 2030 ( 8 ) agus iarrann sé go mbeadh straitéis cur chun cinn uile-Aontais ann chun an sprioc sin a bhaint amach, agus an tomhaltas a thiocfaidh ina dhiaidh sin á chur san áireamh.

2.5. ad hoc agus a fhorbairt ar an toirt. Chun aghaidh a thabhairt ar an gcuspóir sin, d’fhoilsigh an Coimisiún Teachtaireacht le déanaí maidir le “Plean teagmhais chun soláthar bia agus an tslándáil bia a áirithiú tráth géarchéime” Léirigh an ghéarchéim freisin nár mhór comhordú agus an phleanáil theagmhasach a fheabhsú chun a bheith ullamh chun déileáil leis na rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ina mbagairt ar sholáthar agus slándáil bhia AE. Bheifí ag súil nach mbeadh sé ar aon dul le COVID-19 tráth ab éigean bearta comhordúcháin a ghlacadh láithreach ar bhonnagus a fhorbairt ar an toirt. Chun aghaidh a thabhairt ar an gcuspóir sin, d’fhoilsigh an Coimisiún Teachtaireacht le déanaí maidir le “Plean teagmhais chun soláthar bia agus an tslándáil bia a áirithiú tráth géarchéime” ( 9 ) . Leagtar amach ann na réimsí a aithníodh i lár phaindéim COVID-19, ar cheart feabhas a chur orthu, na prionsabail ar cheart cloí leo tráth géarchéime, agus cruthú EFSCM. Áirítear leis sin grúpa tiomanta saineolaithe a bhunú a mbeidh údaráis phoiblí ó na Ballstáit agus ó thíortha nach bhfuil san Aontas Eorpach páirteach ann, mar aon le geallsealbhóirí.

2.6. De réir shainmhíniú Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO), córas bia inbhuanaithe is ea “córas bia a chinntíonn slándáil bia agus cothú do chách ar bhealach nach mbaineann an bonn eacnamaíoch, sóisialta agus comhshaoil de a bheidh de dhíth chun slándáil bia agus cothú a áirithiú do na glúine atá le teacht” ( 10 ) . Ní mór don straitéis F2F iarmhairtí na géarchéime a chur san áireamh ach ní mór di freisin na ráthaíochtaí is gá a sholáthar d’fhonn slándáil bia a áirithiú san Aontas Eorpach. Ba cheart do chórais bhia AE cainníocht agus cáilíocht an tsoláthair do na pobail a ráthú, trí thacaíocht a thabhairt d’iomaíochas earnáil an bhia agus trí dhúshláin na hinbhuanaitheachta a bhreithniú. Ba cheart dó tacú freisin leis an nuálaíocht shóisialta.

2.7. Modelling environmental and climate ambitions in the agricultural sector with the CAPRI model D’fhoilsigh an tAirmheán Comhpháirteach Taighde (JRC) de chuid an Choimisiúin Eorpaigh tuarascáil i mí Lúnasa 2021 dar teideal ( 11 ) , lena ndéantar ionsamhlú ar an tionchar a bhíonn ag roinnt de na cuspóirí cainníochtaithe atá sa straitéis F2F agus sa straitéis bhithéagsúlachta (úsáid táirgí cosanta plandaí a laghdú, an caillteanas cothaitheach a laghdú, limistéir éiceolaíocha san fheirmeoireacht orgánach a mhéadú agus limistéir leasa a mhéadú) ar earnáil agus margaí talmhaíochta an Aontais. Is cosúil go bhféadfadh laghdú idir 10 % agus 15 % teacht ar tháirgeadh an Aontais, go bhféadfadh laghdú teacht ar ioncam feirmeoirí, go dtiocfadh méadú ar phraghsanna agus go dtiocfadh méadú comhthreomhar ar allmhairí mar thoradh ar na cuspóirí sin. Cuireann torthaí na tuarascála sin i bhfáth a thábhachtaí atá sé an t-aistriú talmhaíochta agus bia a mheas go comhpháirteach. Mar a luaitear sa straitéis F2F, d’fhéadfadh laghdú ar chaillteanas bia agus ar chur amú bia forbairtí den sórt sin a chosc. D’fhéadfadh sé gur ionstraim iomchuí a bheadh i ndáileadh éifeachtúil na n-acmhainní bia atá ar fáil.

2.8. Tá an forás ar chothú ina dhlúthchuid den aistriú talmhaíochta agus córais bia i gcoitinne, mar aon le beartais eile amhail beartais trádála, iomaíochta, sláinte, oideachais, comhshaoil agus tomhaltóirí.

2.9. D’iarr Uachtaránacht na Fraince ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh ar CESE tústuairim a ullmhú chun aghaidh a thabhairt go háirithe ar an méid seo a leanas: — na luamháin a úsáidfear ar leibhéal AE chun iomaíochas na dtáirgeoirí Eorpacha a choimirciú, d’fhonn slándáil bia a áirithiú san Eoraip mar aon le praghsanna inacmhainne le haghaidh tomhaltóirí; — na luamháin ar féidir leo an spleáchas ar ionchuir a laghdú, lena n-áirítear ionchuir shintéiseacha, agus neamhspleáchas próitéine an Aontais a fheabhsú, laistigh de chreat a thacóidh le claochlú earnáil na talmhaíochta agus le haistriú inbhuanaithe chuig córais bhia na hEorpa.

3. Luamháin ar leibhéal AE chun iomaíochas na dtáirgeoirí Eorpacha a choimirciú, d’fhonn slándáil (agus inbhuanaitheacht) bia a áirithiú san Eoraip mar aon le praghsanna inacmhainne le haghaidh tomhaltóirí

3.1. Mar a luadh i dtuairimí CESE roimhe seo, d’fhonn beartas cuimsitheach Eorpach bia a bheith fíor-ábhartha do thomhaltóirí na hEorpa, is bunriachtanas é go mbeidh an bia a tháirgtear go hinbhuanaithe san Aontas iomaíoch ó thaobh cáilíochta agus praghais de. Is é sin go gcaithfidh an earnáil agraibhia Eorpach a bheith in ann bia a chur ar fáil do na tomhaltóirí ar phraghsanna a chuimsíonn costais bhreise as critéir amhail inbhuanaitheacht, leas ainmhithe, sábháilteacht bhia agus luach cothaitheach ach a thugann luach cothrom don fheirmeoir freisin, agus san am céanna a seasamh a choinneáil mar an rogha is fearr le formhór mór na dtomhaltóirí ( 12 )

3.2. Agus na sainmhínithe thuas ar shlándáil bhia, córas bia inbhuanaithe agus iomaíochas á gcur san áireamh, ba cheart luach saothair cothrom a bheith ar fáil d’fheirmeoirí a spreagfaidh nó a thabharfaidh aitheantas dá ndea-chleachtais má tá iomaíochas na n-oibreoirí Eorpacha agus slabhraí luacha córa ann i gcónaí. Taobh amuigh dá ról cothaitheach, tá réiteach iarbhír ar dhúshlán na haeráide sa chóras bia, go háirithe trí na córais táirgthe a oiriúnú, carbón a stóráil san ithir, bonneagair ithreacha agus agrai-éiceolaíocha, síothlú nádúrtha uisce óil, agus an bhithéagsúlacht a mhéadú agus a chothabháil. Mar sin féin, sa Straitéis F2F, is beag gníomhaíochtaí nithiúla atá á moladh ag an gCoimisiún Eorpach (CE) chun cur le hearnáil an agraibhia agus le hioncam táirgeoirí príomhúla, agus níl aon cheann de na gníomhaíochtaí sin a chuirfeadh le hiomaíochas na hearnála. Ba cheart na príomh-shaincheisteanna sin a bheith i gcroílár chur chun feidhme na straitéise toisc gurb orthusan a bhraitheann rath na straitéise.

3.3. Beidh cláir spriocdhírithe taighde agus forbartha agus forbairt aistriú an eolais bunriachtanach chun an cháilíocht a chur chun cinn agus an táirgiúlacht a choimirciú, agus an inbhuanaitheacht á háirithiú ag an am céanna. Caithfear iarrachtaí a dhíriú ar réitigh agus uirlisí teicneolaíochta praiticiúla, inrochtana agus costéifeachtúla (e.g. feirmeoireacht bheacht, uirlisí cinnteoireachta, etc.) a chur ar fáil d’fheirmeoirí chun táirgeadh agra-éiceolaíoch agus logánta a chothú, lena n-áirítear tacaíocht le haghaidh na ngrúpaí sin nach bhfuil cur amach acu ar an táirgeadh inbhuanaithe.

3.4. Caithfidh AE a áirithiú go mbeidh tiomantas láidir ann maidir le cearta bunúsacha na n-oibrithe uile sna slabhraí bia (táirgeadh, próiseáil, dáileadh) a chur chun feidhme freisin. Dá réir sin, ba cheart don Aontas gealltanas a thabhairt go ndéanfar cosaint éifeachtach ar chearta sóisialta bunúsacha oibrithe agus, go háirithe, ba cheart dó forálacha ábhartha an Chúnaint Idirnáisiúnta maidir le Cearta Eacnamaíocha, Sóisialta agus Cultúrtha agus na coinbhinsiúin agus na moltaí ábhartha de chuid na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair a urramú.

3.5. D’fhéadfaí na pointí a leanas a áireamh ina luamháin chun iomaíochas na dtáirgeoirí Eorpacha a choimirciú, d’fhonn slándáil bia agus inbhuanaitheacht san Eoraip a áirithiú mar aon le praghsanna inacmhainne le haghaidh tomhaltóirí:

3.5.1. Neamhspleáchas straitéiseach oscailte maidir le slándáil bia agus inbhuanaitheacht a chothú

i. Tá sainmhíniú molta cheana féin ag CESE ar neamhspleáchas straitéiseach oscailte is infheidhme maidir le córais bhia, bunaithe ar tháirgeadh bia, fórsa saothair agus trádáil chóir, leis an aidhm uileghabhálach slándáil bia agus inbhuanaitheacht a áirithiú do shaoránaigh uile an Aontais trí bhíthin soláthar bia a bheadh cóir, sláintiúil, inbhuanaithe agus athléimneach (13).

ii. Tá sé curtha i bhfáth ag CESE freisin (14) go bhfuil sé ríthábhachtach na caighdeáin táirgthe a chomhchuibhiú chun saobhadh iomaíochta a sheachaint agus chun cur ar chumas gach tíre réimse bia bhunúsaigh a tháirgeadh. Ní mór feabhas a chur ar chlásail choimirce talmhaíochta na hEagraíochta Domhanda Trádála (EDT), idir chlásail ghinearálta agus chlásail i gcomhaontuithe déthaobhacha, de réir critéir éagsúla atá liostaithe ag CESE sa tuairim uaidh. Is éard is aidhm dóibh iomaíocht chóir agus inbhuanaitheacht na n-earnálacha agraibhia Eorpacha a áirithiú, lena ráthófar biafhlaitheas don Aontas, idir tháirgeoirí agus thomhaltóirí. Thug paindéim COVID-19 léargas ar a riachtanaí atá an biafhlaitheas. Tá na clásail reatha neamhéifeachtach mar go mbeadh an iomarca ama ag teastáil chun iad a chur chun feidhme. Mar sin féin, a bhuí le digiteáil an gheilleagair, is féidir sonraí a bheith ar fáil laistigh de chúpla uair an chloig. Is féidir faireachán éifeachtach a dhéanamh ar mhéideanna agus ar phraghsanna anois, rud a fhágann gur féidir freagairt thapa a thabhairt.

iii. Ba cheart, go háirithe, córais bhia an Aontais Eorpaigh a bheith níos éagsúlaithe; ba cheart an lucht saothair i réimse na talmhaíochta a neartú, go háirithe trí dhaoine óga a mhealladh agus trí dhálaí maithe oibre agus ioncam cuibhiúil a áirithiú; ba cheart na beartais trádála a ailíniú le caighdeáin inbhuanaitheachta bia an Aontais agus le cuspóir an iomaíochais (15).

3.5.2. Cómhalartacht na gcaighdeán a áirithiú trí straitéis F2F agus straitéis na bithéagsúlachta, ar cuid den Chomhaontú Glas don Eoraip iad, a ionchorprú i gcomhaontuithe trádála AE uile amach anseo, mar chaighdeáin inbhuanaitheachta domhanda

i. Mhol CESE gur cheart an straitéis F2F, an straitéis Bhithéagsúlachta agus an straitéis “Oiriúnach do 55” de chuid an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a ionchorprú mar chaighdeáin dhomhanda i leith na hinbhuanaitheachta i gcomhaontuithe trádála uile an Aontais a bheidh ann amach anseo, ag aithint dó gur dúshlán mór é SDGanna agus caighdeáin níos airde a chomhtháthú agus a chur chun feidhme i gcomhaontuithe trádála iltaobhacha. Dealraíonn sé go mbeadh níos mó dul chun cinn indéanta maidir le SDGanna agus caighdeáin chomhshaoil agus shóisialta bhunriachtanacha i gcomhaontuithe déthaobhacha sa ghearrthéarma. Aithnítear go forleathan go bhfuil ról lárnach ag an trádáil talmhaíochta maidir le formhór na SDGanna, nó na SDGanna ar fad, a bhaint amach agus go bhfuil páirt thábhachtach ag EDT sa mhéid sin; agus go mbeadh an méid sin i bhfad níos deacra gan sásra trádála iltaobhach éifeachtach. Is iondúil go ndéantar an ghéarchéim níos measa nuair a dhúntar teorainneacha le linn géarchéimeanna, agus ní réiteach é sin. Tá CESE den tuairim gur cheart don Aontas reachtaíocht a chur chun feidhme lena leagfar dícheall cuí ar chuideachtaí rioscaí comhshaoil agus sóisialta agus sáruithe ar chearta an duine a shainaithint, a chosc agus a mhaolú ar fud a slabhraí soláthair. Ní mór don Aontas a áirithiú nach ndéanfaidh comhaontuithe trádála na fadhbanna sin a sheachtrú agus nach gcuirfidh siad leis an dífhoraoisiú i dtíortha eile, mar shampla. Ní mór do chomhaontuithe trádála uile an Aontais forálacha sláintíochta agus fíteashláintíochta an Aontais a urramú agus cloí le prionsabal an réamhchúraim (16).

ii. Chuir CESE i bhfios go láidir freisin nach mbainfear amach cuspóirí na Straitéise F2F gan beartais trádála an Aontais a athrú (17). Áirítear sa straitéis F2F céimeanna tábhachtacha chun forálacha inbhuanaitheachta Chomhaontuithe Saorthrádála déthaobhacha an Aontais a neartú agus chun na rialacha sin a fhorfheidhmiú. Mar sin féin, d’fhéadfaí a thuilleadh a dhéanamh chun comhlíonadh comhaontuithe idirnáisiúnta a áirithiú, agus chun na nósanna imeachta maidir le sáruithe gealltanas inbhuanaitheachta a chur in iúl agus gníomhú ina leith a shruthlíniú. Mar a mhol an Coimisiún Eorpach agus Parlaimint na hEorpa d’earnálacha eile agus mar a pléadh i dtuairim NAT/834 (18), déanfar sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha le haghaidh allmhairí talmhaíochta a mheas.

iii. Molann CESE gníomhaireacht AE a chruthú chun táirgí allmhairithe a dheimhniú de réir chaighdeáin inbhuanaitheachta AE.

iv. Thairis sin, tá CESE ag tathant ar AE fíor-chómhalartacht chaighdeán a áirithiú i gcomhaontuithe um thrádáil fhabhrach, go háirithe maidir le leas ainmhithe, inbhuanaitheacht, inrianaitheacht ón bhfeirm go dtí an forc (lipéadú tionscnaimh i gcás amhtháirgí, comhábhair i gcás táirgí próiseáilte, agus na comhchodanna bia uile), ag tógáil ar an méid a baineadh amach i roinnt forálacha déthaobhacha le déanaí agus an méid sin á phríomhshruthú. Is bunriachtanas é freisin modhanna nua inbhuanaithe a aimsiú a bhféadfaidh feirmeoirí a shaothrú, trína ndéanfar cleachtais inbhuanaithe a chur chun cinn agus trína n-áiritheofar go bhféadfaidh feirmeoirí mionscála san Aontas agus i dtíortha i mbéal forbartha leas a bhaint as deiseanna nua le haghaidh táirgeadh inbhuanaithe. Ba cheart an t-ábhar machnaimh sin a phlé a thuilleadh i bhfóraim iltaobhacha amhail sa Choiste maidir le Sábháilteacht Sholáthar Bia an Domhain (CFS) ar coiste de chuid na Náisiún Aontaithe é agus sa Codex Alimentarius, de rogha ar a bheith teoranta do chaibidlíocht dhéthaobhach áit nach mbíonn ach rannpháirtíocht theoranta ag feirmeoirí agus ag an tsochaí shibhialta, éagothromaíochtaí suntasacha cumhachta, agus áit inarb é léirscaoileadh trádála an sprioc dheiridh i gcónaí. D’fhéadfadh an creat reachtach a bheartaítear maidir le córais bhia inbhuanaithe feidhmiú mar phointe tosaigh. Ní mór dó sainmhíniú soiléir a bhunú ar chórais bhia inbhuanaithe, i gcomhréir le sainmhínithe an Aontais atá ann cheana maidir le hinbhuaine comhshaoil (19).

3.5.3. Fiúntas bia a chur chun cinn

i. In 2019, de réir na bhfigiúirí is deireanaí arna bhfoilsiú ag Eurostat, b’ionann cion an bhuiséid teaghlaigh a leagadh amach le haghaidh bia agus deochanna neamhalcólacha agus 13 % den ollchaiteachas tomhaltais. Sin titim shuntasach ar a raibh ann i dtús an CBT. Cé nach ionann gach tír, ba é an tríú catagóir caiteachais teaghlaigh is mó san Aontas Eorpach é tar éis “tithíocht, uisce, leictreachas agus breoslaí” arbh fhiú 23,5 % den chaiteachas iomlán é agus “iompar” arbh fhiú 13,1 %. Ag an am céanna, tugann EDS “eipidéim” ar an méadú ar an leibhéal otrachta ar fud an domhain. In 2017, bhí otracht ar 17 % de na haosaigh san Aontas. I dtéarmaí ginearálta, bhí 52 % de na hEorpaigh róthrom nó otair, is é sin duine as gach beirt i gcás aosach agus páiste amháin as triúr, beagnach. Dá réir sin, tá na treochtaí domhanda á leanúint ag an Eoraip: méadú ar bhianna próiseáilte agus méadú ar bhianna sailleacha, milse agus goirt freisin.

ii. Is féidir mórluamháin éagsúla a úsáid chun dul i ngleic leis seo: tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE go gcuirfeadh cur chuige coiteann de chuid an Aontais maidir le lipéadú bia lena léirítear na Treoirlínte maidir le Cothú Inbhuanaithe feabhas ar thrédhearcacht agus go ndíspreagfaí úsáid amhábhar atá róshaor, a dhéanann dochar don tsláinte agus nach bhfuil inbhuanaithe (e.g. tras-saillte, ola pailme agus siúcraí breise). Bhainfeadh tomhaltóirí tairbhe as lipéadú bia a leathnú chun gnéithe comhshaoil agus sóisialta a áireamh. Chabhródh sé sin le tomhaltóirí a chur i dtreo roghanna níos sláintiúla agus níos inbhuanaithe (20).

iii. Is spreagadh an-láidir é an praghas, go háirithe le linn géarchéimeanna, ach baineann an tábhacht chéanna nó níos mó tábhachta fiú, leis an gcáilíocht de réir suirbhéanna áirithe. Ní mór do thomhaltóirí é a chur san áireamh go gcomhlíonann feirmeoirí an Aontais ceanglais níos déine ná mar atá i bhfeidhm lasmuigh den Aontas, fiú más é an bonn rialála a bhfuil siad faoina réir is cúis leis sin. Is ráthaíochtaí atá sna ceanglais sin, maidir le cáilíocht, sláinte, sábháilteacht agus inbhuanaitheacht ár dtáirgí.

3.5.4. Praghsanna córa a áirithiú agus cleachtais trádála éagóracha a thoirmeasc

i. Ní fiú tráithnín an slabhra soláthair bia má bhíonn lúb ar lár agus, le tamall rófhada anois, is é an feirmeoir féin an lúb sin atá ar lár. Céim thábhachtach chun tosaigh (21) is ea Treoir an Aontais maidir le cleachtais éagóracha trádála i slabhra an tsoláthair bia (22). Den chéad uair, thángthas ar chomhaontú maidir le rialacha ceangailteacha chun cleachtais éagóracha trádála áirithe a rialú. Tá sé d’aidhm ag an Treoir cosaint bhreise a chur ar fáil d’fheirmeoirí, dá n-eagraíochtaí táirgeoirí agus do sholáthraithe miondíola. Ní fhéadfar cothromaíocht na cumhachta i slabhra soláthair an bhia a bhaint amach ach amháin trí chreat reachtach ceangailteach. Is coinníoll tábhachtach é eagrú na n-earnálacha agus na bhfeirmeoirí freisin, agus é d’aidhm ag an méid sin uile táirgí bia ardcháilíochta a sholáthar don tomhaltóir. I ndeireadh na dála, ní mór a áirithiú gur féidir leo siúd ar fad a bhfuil baint acu le táirgeadh bia ioncam cothrom agus leordhóthanach a thuilleamh agus go dtairgtear táirgí sláintiúla ar ardchaighdeán do thomhaltóirí ar phraghsanna réasúnta.

3.5.5. Straitéisí agus oibríochtaí gnólachtaí bia a chur i gcomhréir leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe (23)

i. Léiríonn an Comhaontú Glas don Eoraip agus plean téarnaimh an Aontais nach mór an fás eacnamaíoch a dhíchúpláil ó chleachtais neamh-inbhuanaithe. Léirítear leis an gcinneadh ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh maidir le spriocanna aeráide do 2030 gur féidir leis an Aontas príomhról a bheith aige sa réimse sin. Mar sin féin, beidh sé le déanamh i gcomhthéacs níos leithne na SDGanna. Tá sé riachtanach cleachtais agus oibríochtaí gnólachtaí bia a chur i gcomhréir leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe chun na spriocanna sin a bhaint amach, trí na cuspóirí sin a bhunú i gcroílár na straitéisí (trí ghníomhaíochtaí agus trí spriocanna uaillmhianacha, trí mheastóireacht a dhéanamh ar na tionchair, agus trí thorthaí a chur in iúl go trédhearcach) (24).

3.5.6. Páirtíocht agus rannpháirtíocht struchtúrtha na sochaí sibhialta agus na ngeallsealbhóirí uile ar fud shlabhra an tsoláthair bia a áirithiú, lena n-áirítear trí Chomhairle Eorpach um Beartas Bia (25) – comhar á chothú seachas iomaíocht

i. Bhí CESE ar son cur chuige don tsochaí uile le fada, lena n-áirítear uirlisí rannpháirtíochta breise, chun a áirithiú go bhféadfaidh an tsochaí shibhialta – agus daoine óga go háirithe – a bheith níos rannpháirtí agus go bhféadfaidh siad páirt a ghlacadh sa phróiseas cinnteoireachta maidir leis an inbhuanaitheacht. D’fhéadfaí an obair chomhthógála sin a dhéanamh trí Chomhairle Eorpach um Beartas Bia, rud atá á mholadh go láidir ag CESE

4. Luamháin a chabhródh chun laghdú ar an spleáchas ar ionchuir, lena n-áirítear ionchuir shintéiseacha, agus chun neamhspleáchas próitéine na hEorpa a fheabhsú

4.1. An spleáchas ar an ionchur a laghdú, ar ionchuir shintéiseacha go háirithe

4.1.1. Mar a mhínítear i dtuarascáil Pharlaimint na hEorpa maidir le slabhra soláthair ionchur na feirme: chuir an struchtúr agus na himpleachtaí agus ardluaineacht na n-amhábhar talmhaíochta agus na bpraghsanna ionchuir talmhaíochta leis an éiginnteacht ioncaim talmhaíochta, agus chuir siad isteach freisin ar infheistíochtaí fadtéarmacha na bhfeirmeoirí. Ag an am céanna, tá géarghá ag feirmeoirí le huirlisí agus roghanna malartacha, mar thoradh ar thaighde nach gcumhdaíonn na hábhair sin a dhóthain. Tá géarghá freisin le hathmhaoiniú agus infheistíocht airgeadais ó thaobh na hagrai-éiceolaíochta de, taighde maidir le cineálacha nua frithsheasmhacha, modhanna nua bithrialaithe agus feirmeoireacht bheacht, mar shampla.

4.1.2. Maidir le hantaibheathaigh i dtáirgeadh ainmhithe, is fiú iarrachtaí suntasacha a mheabhrú, rud a rinne an Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach, nuair a chuir siad i bhfios go raibh titim 32,5 % ar dhíolacháin idir 2011 agus 2017. Maidir leis an sprioc atá leagtha síos ag an Eoraip faoina ndéanfaí laghdú breise 50 % ar úsáid antaibheathach in ainmhithe, d’fhéadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith ag baint léi ó thaobh sláinte agus leas ainmhithe agus d’fhéadfadh sé an tsábháilteacht bhia a chur i mbaol. Tá fíorfheasacht ann i measc feirmeoirí agus tréidlianna, a dhéanann úsáid iomchuí agus réasúnaithe antaibheathach a chur chun cinn, le tacaíocht rialtas, ar úsáid í ar cheart leanúint di. Ba cheart roghanna malartacha éifeachtacha agus inrochtana ar antaibheathaigh a fhorbairt agus a thairiscint, óir is ábhar imní na leibhéil reatha úsáide antaibheathach freisin. Tacaíonn CESE go huile leis an ngníomh tarmligthe atá beartaithe ag CE faoi chreat Rialachán (AE) 2019/6 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle ( 26 ) , lena bhfóráiltear d’ábhar frithmhiocróbach áirithe a choimeád le haghaidh míochaine daonna. Is uirlisí riachtanacha iad seo a leanas: — infheistíocht a dhéanamh i leas ainmhithe (níos mó spáis do gach ainmhí); — cosc a neartú trí vacsaíniú agus féinvacsaíniú (27); — rochtain ar fhorbhianna a choinneáil agus a áirithiú.

4.1.3. Sa Straitéis F2F, molann CE laghdú a dhéanamh ar úsáid táirgí a thugann cosaint do phlandaí agus ar úsáid antaibheathach agus laghdú a dhéanamh ar chaillteanais cothaitheach mar thoradh ar leasú iomarcach, d’fhonn cosaint an chomhshaoil a fheabhsú, an tsláinte a chosaint, cur leis an achar dromchla san fheirmeoireacht orgánach agus cur i gcoinne frithsheasmhacht ar antaibheathaigh. D’fhéadfadh bithspreagthaigh feidhmiú mar roghanna malartacha inbhuanaithe ar TCP (Táirgí Cosanta Plandaí) sintéiseacha agus ba cheart do rialtóirí AE ceadú do FBManna na táirgí sin a fhorbairt agus a chlárú. Chomh maith leis an tionchar diúltach ar an gcomhshaol agus ar an tsláinte a bhaineann le húsáid neamh-inbhuanaithe ionchuir feirme, tá réasúnaíocht eacnamaíoch ann freisin spleáchas na feirme ar ionchuir a laghdú, lena n-áirítear ionchuir shintéiseacha agus breoslaí iontaise, ar choinníoll go bhfuil roghanna malartacha éifeachtúla, láidre agus athléimneacha ann. Dhéanfadh méadú ar chostas na n-ionchur difear díreach do chostais táirgthe agus bhainfeadh sé an bonn d’ioncam feirme nó, más féidir é a chur ar aghaidh go hiartheachtach, de phraghas táirgí talmhaíochta agus bia. Tá sé á chur i dtábhacht ag CESE nach mór an t-ionchur in aghaidh an kg a thairgtear a íoslaghdú (ionchur ceimiceach, saothar, peitriliam, fuinneamh, dromchla, líon na n-ainmhithe, etc.). Ina theannta sin, tá CESE teann air gur gá a oiread bonneagar agra-éiceolaíoch agus is féidir a bheith inár n-éiceachórais táirgeachta, chun tairbhiú de na seirbhísí iomadúla a bhaineann leis agus, go háirithe, de ghníomhaíochtaí na gcúntóirí barr ar cuid de iad.

4.2. Struchtúr próitéine an Aontais a fheabhsú

4.2.1. Tá móreasnamh ar an Aontas Eorpach maidir le próitéiní plandaí ós rud é go n-allmhairítear an chuid is mó dá mbíonn ag teastáil ó earnáil na talmhaíochta, ábhar beatha amhail pónairí soighe, go háirithe. D’ainneoin an mhéadaithe ar luach a tháirgeachta talmhaíochta agus a onnmhairithe, ba ghlanallmhaireoir calraí a bhí san Aontas in 2018 (15 % spleáchas ar allmhairí). Táthar in ann ardleibhéal táirgí déiríochta agus feola a tháirgeadh mar gheall ar líon mór allmhairí de bharra próitéine (pónairí soighe agus cácaí pónairí soighe go háirithe) ó mhór-roinn Mheiriceá. Téann an spleáchas ar bhia allmhairithe siar go dtí comhaontuithe trádála iarchogaidh idir AE agus SAM. Ghlac na Stáit Aontaithe cosaint do mhargaí cruithneachta agus déiríochta an Aontais, agus mar mhalairt air sin, rinne an tAontas Eorpach táirgí arbhar agus pónairí soighe na Stát Aontaithe a dhíolmhú ó tharaifí. Mar thoradh air, is ar phraghsanna an mhargaidh dhomhanda a chuaigh olashíolta agus min isteach san Aontas Eorpach. Cé go bhfuil táirgeadh pónairí soighe intíre ag leibhéal an-íseal agus nach bhfuil borradh ag teacht air mar gheall ar chorrlaigh eacnamaíocha neamhbhrabúsacha do phónairí soighe neamh-OGM agus aeráid mhí-oiriúnach i dTuaisceart na hEorpa, tá méadú ollmhór tagtha ar allmhairí pónairí soighe agus min soighe (méadú 49 % agus 87 % idir 1986 agus 2013).

4.2.2. Ó gach taobh de, bheadh sé inmhianaithe neamhspleáchas próitéine an Aontais a fheabhsú. D’fhéadfadh allmhairiú pónairí soighe ó thríú tíortha a bheith ina chúis le dífhoraoisiú, díghrádú foraoisí agus scriosadh éiceachóras nádúrtha i dtíortha táirgthe áirithe. Dá ndéanfaí léagúim a mbíonn cion ard próitéine iontu a fhorbairt san Aontas, chuirfí teorainn le húsáid allmhairí, rud a rachadh chun tairbhe don aeráid agus don chomhshaol. Ag an am céanna, cuirtear leis an mbithéagsúlacht trí léagúim a shaothrú agus laghdaítear úsáid leasachán nítrigine. Agus ar deireadh, trí fheabhas a chur ar fhéintuilleamaí na gcóras feirmeoireachta measctha ó thaobh plandaí próitéine de, laghdaítear oscailteacht na bhfeirmeacha ar luaineacht phraghsanna domhanda na n-amhábhar sin, ar amhábhair iad a theastaíonn mar bheatha ainmhithe.

4.2.3. Ghlac Parlaimint na hEorpa tuarascáil i mí Aibreáin 2018 inar iarradh go mbeadh straitéis Eorpach ann chun barra próitéine Eorpacha a chur chun cinn ( 28 ) , agus d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach tuarascáil maidir le forbairt próitéiní plandaí san Aontas ag deireadh 2018 ( 29 ) , ar a dtugtar an “Plean Próitéine Eorpach”. Tá pleananna foilsithe ag an gCoimisiún le déanaí chun stop a chur le hallmhairiú táirgí áirithe más é a dtáirgeadh is cúis le lománaíocht neamhdhleathach.

4.2.4. Sa straitéis F2F, chuir an Coimisiún i dtábhacht gur gá i bhfad níos mó próitéiní plandaí arna saothrú san Aontas a chothú agus infhaighteacht agus foinse próitéiní malartacha amhail próitéiní miocróbacha, próitéiní mara agus próitéiní atá bunaithe ar fheithidí a mhéadú. Thairis sin, is féidir le hábhair bheatha mhalartacha amhail feithidí, stoic bheatha mhuirí (e.g. algaí, feamainn) agus seachtháirgí ón mbithgheilleagar (e.g. dramhaíl éisc) ról tábhachtach a bheith acu san aistriú chuig neamhspleáchas inbhuanaithe próitéine. Príomhphointe is ea forás ar chothú laethúil shochaí AE a chur chun cinn. Ba cheart gur eagsúlú próitéine i dtreo táirgí amha agus táirgí talmhaíochta logánta a bheadh ann, chun an dinimic chríochach a chur chun cinn maidir le próitéiní glasraí. Murach sin, tá baol ann go dtiocfaidh méadú ar allmhairí agus soláthairtí táirgí próiseáilte a mhaítear gur ionadaithe feola iad ach ar minic nach leor iad ó thaobh cothaitheachta de ( 30 )

4.2.5. D’fhéadfadh buntáistí eacnamaíocha a bheith ann d’fheirmeoirí agus do tháirgeoirí bia agus beatha ainmhithe san Aontas Eorpach as forbairt a dhéanamh ar an táirgeadh próitéine plandaí, ní hamháin sin ach d’fhéadfadh raon leathan buntáistí comhshaoil agus aeráide a bheith ag gabháil léi freisin. Go háirithe, cuireann barra próitéine le nítrigin an atmaisféir a shocrú san ithir agus dá bhrí sin, tá ról tábhachtach acu i dtimthriall nítrigine níos inbhuanaithe. Ar an taobh eile, tá easpa suntasach taighde feidhmigh ann d’fheirmeoirí maidir le cineálacha frithsheasmhacha, cineálacha a thugann toradh leordhóthanach agus cineálacha oiriúnaithe.

4.2.6. D’fhéadfaí na pointí seo a leanas a mheas mar luamháin chun neamhspleáchas próitéine an Aontais a fheabhsú: i. Feabhas a chur ar tháirgeadh olashíolta agus cáca olashíolta. Toisc táirgeadh bia a bheith ina phríomhchuspóir, tá luach olashíolta bunaithe ar luach an ola agus na gcácaí araon, agus ní féidir iad a scaradh ó chéile. Fágann sin gur féidir táirgeadh inbhuanaithe bia agus fuinnimh a fheabhsú. I ndáil leis an méid sin, is cúis imní é go mbeadh síol ráibe na hEorpa ar fáil tar éis laghdú ó 3,8 milliún tonna de phróitéin íon le linn fhómhar 2017/2018 go 2,66 milliún tonna de phróitéin íon le linn fhómhar 2020/2021. Tá tionchar éabhlóidí den sórt sin le feiceáil in allmhairiú síolta agus min, pónairí soighe den chuid is mó. Dálaí aeráide neamhfhabhracha agus deacrachtaí maidir le barra a shaothrú leis an méadú ar shrianta rialála agus leis an laghdú ar na modhanna táirgthe atá ar fáil is cúis leis an meath atá tagtha ar shíol ráibe na hEorpa. A mhéid a bhaineann le modhanna táirgthe, tá buntáistí suntasacha iomaíocha ag táirgeoirí lasmuigh den Eoraip amhail teicnící roghnúcháin a úsáid, barr luibhicídfhulangach etc. Tá “clásail chomhuaineacha” riachtanach sa chomhthéacs sin. ii. Earnáil na próitéine a eagrú, agus tacú léi, chun táirgeacht a chur chun cinn agus chun feirmeoirí a mhealladh, go háirithe trí CBT uaillmhianach. Cuireann CBT sraith beart ar fáil cheana féin arbh iad ba chúis, go díreach nó go hindíreach, le táirgeadh próitéine plandaí san Aontas le blianta beaga anuas, ach tá gá le cur chuige níos straitéisí agus níos uaillmhianaí anois. Ní leor buiséad CBT mar chúiteamh ar na gnéithe eacnamaíocha in aghaidh táirgeadh próitéine plandaí san Eoraip. Bheadh méadú foriomlán ar bhuiséad CBT riachtanach, dá réir sin. iii. Ag brath ar thaighde: a. barrfheabhas a chur ar an iontógáil phróitéine i mbeatha beostoic agus aird a tharraingt ar ról an fhéaraigh/na seimre mar fhoinse thábhachtach próitéine d’athchogantaigh; b. an ról a d’fhéadfadh a bheith ag bia mara a aithint, e.g. gineann éisc feirme agus bia mara lorg carbóin níos ísle ná táirgeadh ainmhithe ar talamh, agus ceapadh carbóin. Tá sneaiceanna feamainne ar fáil ar an margadh cheana féin. Mar sin féin, glacann sé sin go leor mianraí ar nós iarainn, agus dá bhrí sin ba cheart a bheith cúramach agus gan cur isteach ar an gcothromaíocht uisce. Dá bhrí sin, is féidir leis an dobharshaothrú ról tábhachtach a imirt i neamhspleáchas próitéine an Aontais trí bhianna agus beathaí ainmhithe inbhuanaithe a tháirgeadh, agus trí bhiththáirgí nua a fhorbairt, amhail breiseáin bia agus ábhair nua atá bunaithe ar algaí agus ar orgánaigh mhuirí eile. Thairis sin, tá acmhainneacht níos mó ná riamh ag an ngeilleagar gorm maidir le geilleagar an Aontais, fostaíocht ar ardcháilíocht agus leas na ndaoine in áiteanna éagsúla a fheabhsú, agus tairbhí ar leith ag baint leis an méid sin do limistéir thuaithe agus chósta. c. Ní mór d’fheirmeoirí leas níos mó a bhaint as aistriú eolais agus múscailt feasachta maidir le saothrú agus táirgeadh léagúm ar leibhéil éagsúla: táirgeacht, rogha cineálacha, ionsaithe lotnaidí, réitigh etc. iv. Pórú fairsing beostoic a chur chun cinn (31) mar bhealach chun próitéiní inbhuanaithe ainmhithe a tháirgeadh, agus acmhainneacht linnte carbóin féaraigh agus na mbonneagar agrai-éiceolaíocha lena mbaineann a chothú san am céanna. Is féidir le talmhaíocht fhairsing cranneolaíochta feabhas a chur ar athléimneacht i gcoinne dóiteáin foraoise.

4.2.7. Tá sé beartaithe ag CESE togra a fhorbairt le haghaidh straitéise chun neamhspleáchas oscailte próitéine agus ola plandaí atá inbhuanaithe a bhaint amach san Aontas trí anailís a dhéanamh ar acmhainneacht plandaí arna saothrú san Aontas, ar dhobharshaothrú an Aontais, ar phórú fairsing beostoic, agus ar fhoinsí próitéine eile amhail feithidí, algaí agus córais uirbeacha bhia.

An Bhruiséil, 19 Eanáir 2022. Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Christa SCHWENG

(1) Tuairim féintionscnaimh ó CESE “An méid a rannchuidíonn an tsochaí shibhialta le beartas cuimsitheach bia a fhorbairt san Aontas” (IO C 129, 11.4.2018, lch. 18) (níl leagan Gaeilge ann).

(2) Féach an sainmhíniú ar iomaíochas i bpointe 3.1.

(3) OJ C 129, 11.4.2018, p. 18

(4) OJ C 129, 11.4.2018, p. 18

(5) Tháinig laghdú 11,8 % ar OTI na hEorpa sa dara ráithe de 2020 (Eurostat).

(6) https://cna-alimentation.fr/avis/tous-les-avis/..

(7) Tuairim ó CESE Ón bhFeirm go dtí an Forc: straitéis um bia inbhuanaithe (IO C 429, 11.12.2020, lch. 268) (níl leagan Gaeilge ann).

(8) Tuairim ó CESE Plean Gníomhaíochta maidir leis an táirgeadh orgánach a fhorbairt san Aontas Eorpach (IO C 517, 22.12.2021, lch. 114) (níl leagan Gaeilge ann).

(9) https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/market-measures/agrifood-supply-chain/contingency-plan_en.

(10) https://www.fao.org/3/ca2079en/CA2079EN.pdf.

(11) https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC121368/pubsy_jrc_technical_report_-_capri_environmental_and_climatic_ambition_2.pdf.

(12) OJ C 429, 11.12.2020, p. 268.

(13) Tuairim féintionscnaimh ó CESE Neamhspleáchas straitéiseach agus slándáil bia agus inbhuanaitheacht (IO C 105, 4.3.2022, lch. 56) (níl leagan Gaeilge ann).

(14) Tuairim féintionscnaimh ó CESE Bearta coimirce a thabhairt isteach maidir le táirgí talmhaíochta i gcomhaontuithe trádála (IO C 364, 28.10.2020, lch. 49) (níl leagan Gaeilge ann).

(15) OJ C 105, 4.3.2022, p. 56.

(16) Tuairim féintionscnaimh ó CESE Comhoiriúnacht bheartas trádála an Aontais leis an gComhaontú Glas don Eoraip, (IO C 429, 11.12.2020, lch. 66) (níl leagan Gaeilge ann).

(17) OJ C 429, 11.12.2020, p. 268.

(18) OJ C 152, 6.4.2022, p. 181.

(19) OJ C 429, 11.12.2020, p. 268.

(20) EESC own-initiative opinion on Promoting healthy and sustainable diets in the EU (OJ C 190, 5.6.2019, p. 9).

(21) Tuairim ó CESE I dtreo Slabhra Soláthair Bia Cothrom (Tústuairim) (IO C 517, 22.12.2021, lch. 38) (níl leagan Gaeilge ann).

(22) OJ L 111, 25.4.2019, p. 59.

(23) Tuairim féintionscnaimh ó CESE Straitéisí agus oibríochtaí gnólachtaí bia a chur i gcomhréir leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe ar mhaithe le téarnamh iar-COVID-19 (nár foilsíodh fós san IO).

(24) EESC own-initiative opinion on Aligning food business strategies and operations with the SDGs for a sustainable post-COVID-19 recovery (not yet published in the OJ).

(25) EESC own initiative opinion on Civil society's contribution to the development of a comprehensive food policy in the EU (OJ C 129, 11.4.2018, p. 18); EESC opinion on From farm to fork: a sustainable food strategy (OJ C 429, 11.12.2020, p. 268).

(26) Rialachán (AE) 2019/6 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le táirgí íocshláinte tréidliachta lena n-aisghairtear Treoir 2001/82/CE. (IO L 4, 7.1.2019, lch. 43).

(27) Vacsaín a ullmhaítear ó phataiginí a aonraítear ó ainmhí breoite nó ó ainmhí sláintiúil den fheirm chéanna agus atá ceaptha lena tabhairt don ainmhí breoite sin nó d’ainmhithe na feirme sin.

(28) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-2018-0121_EN.html.

(29) COM(2018) 757 final.

(30) https://www.clcv.org/storage/app/media/Dossier%20presse.pdf

(31) Tuarascáil faisnéise ó CESE Buntáistí a bhaineann le feirmeoireacht fhairsing beostoic agus leasacháin orgánacha i gcomhthéacs an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip.