“Creidimid in aistriú digiteach atá dírithe ar an duine. Baineann sé seo leis an gcineál sochaí atá uainn, mar Eorpaigh. Chun é sin a chuimsiú ar bhealach níos fearr, ceapfaimid sraith prionsabal digiteach. Amhail rochtain do chách ar an Idirlíon; spás slán ar líne; an ceart chun scileanna digiteacha a fhoghlaim; algartaim a thugann urraim do dhaoine; cosaint leanaí ar líne. Cuirfidh na prionsabail thábhachtacha seo leis na cearta dlíthiúla lena dtugtar cosaint d'Eorpaigh ar líne cheana amhail cosaint na sonraí pearsanta nó an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh.”

An tUachtarán Ursula von der Leyen, An Deacáid Dhigiteach a Threorú,

Sines, an 1 Meitheamh 2021

1.Réamhrá

Is príomhthosaíocht é don Choimisiún Eorpach an pobal a chur i gcroílár an aistrithe dhigitigh. Ba cheart an claochlú digiteach a mhúnlú de réir ár luachanna Eorpacha agus ár ndlíthe Eorpacha.

Inniu, tá an Coimisiún ag moladh sraith prionsabal a shainmhíniú le haghaidh an chlaochlaithe dhigitigh sin atá dírithe ar an duine. Leis an Dearbhú Eorpach maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha (dá ngairtear an ‘Dearbhú’ anseo feasta) leagfaí amach rúin pholaitiúla chomhroinnte do shaoránaigh, gnólachtaí, riaracháin phoiblí agus lucht ceaptha beartas. Beartaítear na prionsabail dhigiteacha a áirítear sa Dearbhú mar choincheapa bunriachtanacha, bunaithe ar chomhluachanna Eorpacha, iad le feidhmiú mar threoir le haghaidh timpeallacht dhigiteach atá dírithe ar an duine, slán, cuimsitheach agus oscailte, agus nach bhfágfar aon duine ar lár léi. Is é is aidhm dó a áirithiú go n-urramófar agus go dtreiseofar luachanna an Aontais agus cearta agus saoirsí daoine aonair, mar a ráthaítear le dlí an Aontais iad, as líne agus ar líne araon.

Beidhan Dearbhú i bhfoirm dearbhaithe shollúnta chomhpháirtigh a shíneoidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, agus an Coimisiún. Gabhann an Teachtaireacht seo leis an dréacht atá beartaithe le haghaidh an Dearbhaithe Chomhpháirtigh sin.

Leis an Dearbhú seo tugtar freagra ar na hiarrataí ó Pharlaimint na hEorpa chun comhlíontacht iomlán chur chuige an Aontais i leith claochlú digiteach le cearta bunúsacha a áirithiú, lena n-áirítear rialacha cosanta sonraí agus cóir chomhionann, prionsabail amhail an neodracht teicneolaíochta agus neodracht an idirlín, cuimsitheacht, agus chun scileanna agus inniúlachtaí digiteacha a fheabhsú agus éiceachóras oideachais dhigitigh ardfheidhmíochta a chothú . Leis an Dearbhú cuirtear san áireamh freisin an t‑iarratas ón bParlaimint ar chearta úsáideoirí a chosaint sa timpeallacht dhigiteach, saoirse na meán a áirithiú agus bréagaisnéis a chomhrac .

I nDearbhú Bheirlín 2020 maidir leis an tSochaí Dhigiteach agus Rialtas Digiteach Luachbhunaithe, dúirt an Chomhairle gur cheart go mbeadh gach duine in ann na deiseanna a chuirtear ar fáil leis an gclaochlú digiteach a thapú. Trí Dhearbhú Liospóin (Dearbhú Liospóin – Daonlathas Digiteach lena mbaineann Cuspóir) a cuireadh i láthair ag an Tionóil Dhigiteach, Meitheamh 2021, d’iarr sí freisin samhail claochlaithe dhigitigh lena neartófar an ghné dhaonna den éiceachóras digiteach, a mbeidh an Margadh Aonair Digiteach lárnach ann. D’iarr an Chomhairle freisin aistriú digiteach lena gcruthaítear naisc leis an aistriú glas i dtreo todhchaí aeráidneodrach agus inbhuanaithe.

Ó na chéad fhógraí den tionscnamh seo ina Theachtaireacht maidir le Compás Digiteach i mí an Mhárta anuraidh , tá an Coimisiún ag plé go gníomhach le saoránaigh agus le páirtithe leasmhara chun a dtuairimí a fháil. Chabhraigh na gníomhaíochtaí comhairliúcháin sin leis an Dearbhú beartaithe a mhúnlú.

Leagtar amach freisin sa Teachtaireacht an bealach chun cinn maidir le faireachán a dhéanamh ar na bearta arna ndéanamh agus ar an ngníomhaíocht arna déanamh chun an Dearbhú a chur i ngníomh. Tá an Dearbhú nasctha go dlúth leis an togra le haghaidh na ‘Conaire i dtreo na Deacáide Digití’, agus leis an Dearbhú déantar an céanna a chomhlánú, togra a glacadh i mí Mheán Fómhair 2021 agus lena leagtar amach na spriocanna digiteacha níos leithne agus an bealach chun iad a bhaint amach. Mar a leagtar amach sa togra le haghaidh na Conaire i dtreo na Deacáide Digití, déanfar faireachán éifeachtach ar na prionsabail a chumhdaítear sa Dearbhú a chur i láthair go bliantúil, mar aon le hEorabharaiméadar bliantúil ar dhearcadh na saoránach Eorpach ar na gníomhaíochtaí agus na bearta arna ndéanamh. Leis sin, áiritheofar trédhearcacht, déanfar faireachán ar threochtaí agus ar fheidhmíocht ar fud na mBallstát agus cuirfear bonn eolais faoi threoir bheartais in aon reachtaíocht a d'fhéadfadh a bheith ann amach anseo sna réimsí a chumhdaítear ag na prionsabail a chumhdaítear sa Dearbhú.

2.An réasúnaíocht atá taobh thiar den Dearbhú Eorpach maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha

Agus teicneolaíochtaí digiteacha ag claochlú gach gné dár saol, cruthaítear deiseanna nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe. Is minice go mór anois is trí mheáin dhigiteacha a dhéantar obair, foghlaim, sóisialú, caitheamh aimsire, siopadóireacht, nó a fhaightear rochtain ar riarachán poiblí, cúram sláinte nó cultúr. D’athraigh paindéim COVID‑19 ról na digiteála, agus an dearcadh atá ag daoine uirthi, inár sochaithe agus inár ngeilleagair, agus tá dlús curtha léi.

Le teicneolaíochtaí ceannródaíocha atá ag teacht chun cinn i réimsí amhail an intleacht shaorga, anailísíocht sonraí, róbataic, Idirlíon na Rudaí Nithiúla agus lena gcomhtháthú i samhlacha gnó agus i seirbhísí agus táirgí laethúla, cuireadh leis an gclaochlú ar an gcaoi a n‑eagraítear an geilleagar agus an tsochaí. Le luas méadaithe an chlaochlaithe dhigitigh, rinneadh nuálaíochtaí móra lena gcuirtear uirlisí nua ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shóisialta dhomhanda agus chun éifeachtúlacht seirbhísí príobháideacha agus poiblí a fheabhsú. An tráth céanna, éascaíodh rochtain ar oideachas agus oiliúint agus ar acmhainní faisnéise agus osclaíodh spásanna nua dioscúrsa phoiblí. Le glacadh forleathan teicneolaíochtaí digiteacha, cuireadh feabhas ar ár saoirse, na háiteanna is iargúlta á nascadh, agus deiseanna nua le haghaidh saoránach, oibrithe agus tomhaltóirí á gcruthú; le go gcruthófar gnólachtaí agus le go mbeidh siad rathúil; le go mbeidh rath ar phobail; chun grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste a chuimsiú; agus le go gcuirfear ár sochaí i gcoitinne chun cinn.

Cé gur cuireadh luas faoin gclaochlú seo le paindéim COVID‑19, cuireadh leis an mbearna dhigiteach ar fud an Aontais Eorpaigh freisin, ní hamháin idir limistéir uirbeacha dhea-nasctha agus críocha tuaithe agus iargúlta, ach idir iad siúd is féidir tairbhe iomlán a bhaint as timpeallacht dhigiteach atá saibhrithe, inrochtana, idir-inoibritheach agus slán, agus iad siúd nach féidir freisin. Níos mó na riamh, is rioscaí móra do chomhtháthú shochaí an lae inniu iad drochrochtain ar nascacht agus seirbhísí Idirlín, agus deiseanna teoranta chun scileanna digiteacha agus tuiscint ar theicneolaíochtaí digiteacha a fháil. Léirigh paindéim COVID‑19 a riachtanaí atá sé go mbeidh gach gníomhaí lena n‑áirítear institiúidí amhail riaracháin, taighde, oideachas agus institiúidí oiliúna agus saoráidí cúraim sláinte réidh le haghaidh na sochaí digití, go háirithe chun cuimsitheacht agus tacaíocht le haghaidh daoine leochaileacha, daoine scothaosta, leanaí agus daoine atá faoi mhíchumas a áirithiú, ionas go bhféadfaidís tairbhe iomlán a bhaint as an gclaochlú digiteach.

Thairis sin, maidir le hinfhaighteacht teicneolaíochtaí digiteacha nua agus sonraí, ar infhaighteacht í atá ag méadú, baineann rioscaí neamh‑inmhianaithe léi ar féidir leo tionchair fhorleathana a imirt ar shaoránaigh, ar ár luachanna daonlathacha, ar ár slándáil nó ar bhunphrionsabail ár sochaithe. Tháinig fás suntasach ar na rioscaí sin, lena n‑áirítear maidir le príobháideachas agus sáruithe ar shonraí pearsanta, scaipeadh ábhar neamhdhleathach agus díobhálach agus táirgí neamhshábháilte chomh maith le bréagaisnéis, cibearchoireacht agus cibearionsaithe, dúshaothrú agus mí‑úsáid daoine lena n-áirítear leanaí, ollfhaireachas, claontachtaí algartamacha lena gcuirtear bac ar rochtain chothrom agus neamh‑idirdhealaitheach ar fhaisnéis agus ar dhíospóireacht dhaonlathach agus fiú cinsireacht glan amach. Baineann na fadhbanna seo le croílár na gceart bunriachtanach agus, leis na fadhbanna sin, baintear an bonn den dul chun cinn a rinneadh sa réimse seo san Aontas Eorpach agus go hidirnáisiúnta araon, dul chun cinn ar go crua a saothraíodh é.