TEACHTAIREACHT ÓN GCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA HEORPA, CHUIG AN GCOMHAIRLE AGUS CHUIG CÚIRT INIÚCHÓIRÍ NA HEORPA

Cuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais Eopraigh don bhliain airgeadais 2021

(2022/C 399/01)

CLÁR NA nÁBHAR

BROLLACH 2

BUAICPHOINTÍ AIRGEADAIS NA BLIANA 3

NÓTA A GHABHANN LEIS NA CUNTAIS CHOMHDHLÚITE 31

RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE AGUS NÓTAÍ MÍNIÚCHÁIN 32

CLÁR COMHARDAITHE 33

RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 34

RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID 35

RÁITEAS MAIDIR LE HATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ 37

NÓTAÍ A GHABHANN LEIS NA RÁITIS AIRGEADAIS 38

TUARASCÁIL AR AN gCUR CHUN FEIDHME BUISÉADACH AGUS NÓTAÍ MÍNIÚCHÁIN 146

GLUAIS 232

LIOSTA GIORRÚCHÁN 236

BROLLACH

Thug an Eoraip dúshlán don phaindéim a bhí ag leanúint in 2021. Bhí an dlúthpháirtíocht fíor-thábhachtach chun an dúshlán a bhain le COVID-19 a choimeád faoi smacht agus chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta na paindéime a mhaolú. Bhain an buiséad Eorpach leas as gach slí a bhí ar fáil chun tacú le saoránaigh, le gnólachtaí agus le Ballstáit agus an Eoraip á hoiriúnú don todhchaí ag an am céanna: níos glaise, níos digití agus níos athléimní.

Sheol an tAontas Eorpach an ionstraim téarnaimh thiomanta NextGenerationEU chun tacaíocht a thabhairt do théarnamh na hEorpa agus chun dul i ngleic le dúshláin atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo. Bailíodh méideanna urghnácha cistiúcháin ar na margaí airgeadais ó mhí an Mheithimh 2021 agus chruthaigh buiséad an Aontais arís eile go raibh sé ina uirlis thábhachtach ag an Aontas chun dul i ngleic le staideanna géarchéime agus chun breisluach soiléir a sholáthar do shaol daoine.

Ina theannta sin lean an clár SURE (Tacaíocht chun Rioscaí Dífhostaíochta a mhaolú i gcás Éigeandála), ag tacú leis na Ballstáit chun daoine a choimeád ina gcuid oibre agus chun cuidiú le poist a ndearna an phaindéim difear dóibh.

Chomh maith le dul i ngleic leis an ngéarchéim le mearfhreagairtí agus coigeartuithe leanúnacha ar an staid pholaitiúil agus airgeadais, sheas an tAontas Eorpach leis an ngealltanas a thug sé agus bhain sé amach a chuspóirí beartais. Dá bhrí sin, tá an leas is fearr bainte aige as buiséad 2021 – an chéad cheann den chreat airgeadais ilbhliantúil atá ann faoi láthair, agus ba ionann an cur chun feidhme buiséid agus EUR 268,3 billiún i ngealltanais arna ndéanamh.

Táim ríméadach cuntais bhliantúla 2021 an Aontais Eorpaigh a chur i láthair. Soláthraítear forbhreathnú iomlán iontu de mhaoiniú an Aontais agus de chur chun feidhme bhuiséad an Aontais le bliain anuas, lena n-áirítear faisnéis maidir le dliteanais theagmhasacha, gealltanais airgeadais agus oibleagáidí eile an Aontais. Is cuid de phacáiste comhtháite tuairiscithe airgeadais agus cuntasachta an Choimisiúin iad cuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais Eorpaigh agus cuid fhíor-riachtanach dár gcóras ardfhorbartha trédhearcachta agus cuntasachta fioscaí iad.

Johannes HAHN An Coimisinéir um an mBuiséad agus Acmhainní Daonna

BUAICPHOINTÍ AIRGEADAIS NA BLIANA

Is é is cuspóir don roinn seo Buaicphointí Airgeadais, a ullmhaíodh ar bhonn na bprionsabal atá imlínithe i dTreoirlíne Cleachtais Mholta IPSASB (RPG) 2 “Plé agus Anailís ar an Ráiteas Airgeadais” cuidiú le léitheoirí tuiscint conas a léirítear gníomhaíochtaí oibriúcháin, airgeadais agus infheistíochta an Aontais sna gnéithe difriúla de ráitis airgeadais chomhdhlúite an Aontais. Ní dhearnadh iniúchóireacht ar an bhfaisnéis a chuirtear i láthair sa roinn seo Ba cheart a thabhairt ar aird i ngeall ar shlánú na bhfigiúirí go dtí na milliúin euro, go bhféadfadh an chuma a bheith air nach bhfuil roinnt sonraí airgeadais sna táblaí thíos suimithe i gceart.

AN CLÁR

1. PRÍOMHFHIGIÚIRÍ AGUS BUAICPHOINTÍ NA BLIANA 4

2. CREAT AIRGEADAIS ILBHLIANTÚIL 2021-2027 AGUS NextGenerationEU 6

2.1. CAI 2021-27 & NextGenerationEU – Príomhfhigiúirí 6

2.2. NextGenerationEU – forbhreathnú 7

2.3. Staid airgeadais NGEU an 31 Nollaig 2021 8

3. ACHOIMRE AR CHUR CHUN FEIDHME AN BHUISÉID 13

3.1. Ioncam 13

3.2. Caiteachas 15

4. IONSTRAIMÍ AIRGEADAIS AGUS RÁTHAÍOCHTAÍ BUISÉADACHA 16

4.1. Ionstraimí airgeadais á maoiniú ag buiséad an Aontais 16

4.2. Ráthaíochtaí buiséadacha: Sócmhainní airgeadais arna sealbhú i gcistí ráthaíochta 17

4.3. Iasachtaí agus iasachtaíochtaí gaolmhara le haghaidh cláir chúnaimh airgeadais 17

4.4. Dliteanais theagmhasacha bhuiséadacha le haghaidh clár cúnaimh airgeadais 21

5. ANAILÍS AR NA RÁITIS AIRGEADAIS 21

5.1. IONCAM 21

5.2. SPEANSAIS 23

5.3. SÓCMHAINNÍ 23

5.4. DLITEANAIS 26

6. CREAT POLAITIÚIL AGUS AIRGEADAIS AN AONTAIS, RIALACHAS AGUS CUNTASACHT 27

6.1. CREAT POLAITIÚIL AGUS AIRGEADAIS 27

6.2. RIALACHAS AGUS CUNTASACHT 29

1. PRÍOMHFHIGIÚIRÍ AGUS BUAICPHOINTÍ NA BLIANA

Na ráitis airgeadais chomhdhlúite

Is éard atá i ráitis airgeadais chomhdhlúite an Aontais níos mó ná 50 eintiteas (lena n-áirítear Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, an Coimisiún agus gníomhaireachtaí an Aontais) agus ullmhaítear iad de réir na gcaighdeán is airde atá ar fáil, Caighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta na hEarnála Poiblí (IPSAS).

Ba bhliain eisceachtúil ar go leor bealaí a bhí sa bhliain 2021, an chéad bhliain de Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) 2021-2027 an Aontais. Mar is léir ón gclár comhardaithe thíos agus atá mionsonraithe níos mó san Anailís ar na Ráitis Airgeadais (roinn 5), bhí tionchar go háirithe ag seoladh rathúil NextGenerationEU in 2021 ar ráitis airgeadais chomhdhlúite an Aontais 2021 (eisíocadh EUR 71,6 billiún leis na Ballstáit) agus na gníomhaíochtaí iasachtaíochta agus iasachtaithe breise faoi ionstraim SURE (EUR 50 billiún):

EUR billiún 2021 2020 SÓCMHAINNÍ Sócmhainní Airgeadais 188,6 113,1 Réamh-mhaoiniú 93,4 62,7 Earraí infhaighte 72,4 74,5 Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim 44,9 16,7 Réadmhaoin, Gléasra agus Trealamh agus sócmhainní eile 14,7 13,0 Foriomlán 414,1 280,0 DLITEANAIS Sochair iarfhostaíochta 122,5 116,0 Dliteanais airgeadais 246,1 95,0 Suimeanna iníoctha 46,4 32,4 Fabhruithe 78,1 64,6 Dliteanais eile 3,3 5,4 Foriomlán 496,4 313,5 GLANSÓCMHAINNÍ Cúlchistí 1,3 5,1 Méideanna a bheidh le glao ó Bhallstáit (83,6 ) (38,5 ) Foriomlán (82,3 ) (33,4 ) ⇨ féach Anailís ar an Ráiteas Airgeadais, roinn 5

Seoladh Rathúil NextGenerationEU

Íocaíochtaí faoi NextGenerationEU – EUR 71,6 billiún roinnte idir:

⇨ féach staid Airgeadais NGEU an 31 Nollaig 2021, roinn 2.3

2. CREAT AIRGEADAIS ILBHLIANTÚIL 2021-2027 AGUS NextGenerationEU

2.1. CAI 2021-27 & NextGenerationEU – PRÍOMHFHIGIÚIRÍ

Is fiú EUR 2,018 trilliún i bpraghsanna reatha (EUR 1,8 trilliún i bpraghsanna 2018) buiséad fadtéarmach 2021-2027 an Aontais Eorpaigh, mar aon le hionstraim téarnaimh NextGenerationEU (NGEU). Cuideoidh an fhreagairt airgeadais a tugadh ar an ngéarchéim seo nach bhfacthas a leithéid riamh chun an dochar eacnamaíoch agus sóisialta a rinne paindéim an choróinvíris a dheisiú agus cuideoidh sé leis an aistriú i dtreo Eoraip níos glaise, níos digití agus níos inbhuanaithe.

Is é atá sa phacáiste an buiséad fadtéarmach, creat airgeadais ilbhliantúil (“CAI”) 2021-2027, dar luach EUR 1,211 trilliún i bpraghsanna reatha (EUR 1,074 trilliún i bpraghsanna 2018), agus an ionstraim shealadach théarnaimh, NGEU, ina bhfuil suas le EUR 806,9 billiún i bpraghsanna reatha (EUR 750 billiún i bpraghsanna 2018).

Buiséad nuachóirithe amach is amach atá ann:

— Tacóidh breis agus 50 % de mhéid foriomlán an chéad bhuiséid fhadtéarmaigh eile agus NGEU leis an Aontas Eorpach a nuachóiriú trí thaighde agus nuálaíocht, aistrithe cóir aeráide agus digití, ullmhacht, agus gníomhaíochtaí téarnaimh agus athléimneachta;

— Caithfear 30 % de bhuiséad an Aontais chun an t-athrú aeráide a chomhrac – an sciar is airde den bhuiséad is mó riamh san Aontas;

— Déanfar 20 % den tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) – a bhfuil 90 % de NGEU i gceist leis – a infheistiú sa chlaochlú digiteach;

— In 2026 agus 2027, rannchuideoidh 10 % den chaiteachas bliantúil faoin mbuiséad fadtéarmach chun meath na bithéagsúlachta a stopadh agus a aisiompú; agus

— Den chéad uair riamh, tá an sciar is mó den bhuiséad fadtéarmach, 32 %, ag tosaíochtaí nua atreisithe.

Tosaíochtaí polaitiúla is bun le CAI 2021-27

Sainítear tosaíochtaí polaitiúla an Choimisiúin sna treoirlínte polaitiúla arna leagan síos ag Uachtarán an Choimisiúin. Faoin Uachtarán von der Leyen, díríonn an Coimisiún a ghlac oifig an 1 Nollaig 2019 ar na sé phríomh-uaillmhian a leanas:

6 PHRÍOMH-UAILLMHIAN

Comhaontú Glas don Eoraip

— Ag féachaint le bheith ar an gcéad mhór-roinn aeráidneodrach

Eoraip atá oiriúnach don aois dhigiteach

— Daoine a chumhachtú le glúin nua teicneolaíochtaí

Geilleagar a fhóireann do dhaoine

— Ag obair ar son na cothroime sóisialta agus an rathúnais

Eoraip níos láidre sa domhan mór

— An Eoraip ag féachaint le níos mó a bhaint amach trínár mbranda uathúil maidir le ceannaireacht fhreagrach dhomhanda a neartú

Ár ndóigh bheatha Eorpach a chur chun cinn

— Aontas an chomhionannais a thógáil ina bhfuil an rochtain chéanna againn go léir ar dheiseanna

Ugach nua do dhaonlathas na hEorpa

— Ár ndaonlathas a chothú, a chosaint agus a neartú

2.2. NextGenerationEU – FORBHREATHNÚ

Le buiséad EUR 806,9 billiún, tá NGEU deartha chun cuidiú leis an dochar eacnamaíoch agus sóisialta láithreach a rinne paindéim an choróinvíris a chur ina cheart, agus dá réir sin Eoraip a fhorbairt tar éis COVID-19 a bheidh níos glaise, níos digití, níos athléimní agus níos oiriúnaí le haghaidh na ndúshlán atá ann faoi láthair agus do chinn a thiocfaidh chun cinn amach anseo.

Soláthraítear cuid de na cistí, suas le EUR 338,0 billiún, i bhfoirm tacaíochta neamh-inaisíoctha, nó deontais. Úsáidtear an chuid eile, suas le EUR 385,8 billiún, chun iasachtaí a sholáthar ón Aontas do Bhallstáit aonair. Ní thosóidh na Ballstáit sin ag aisíoc na n-iasachtaí sin go dtí tar éis na tréimhse CAI reatha agus sínfidh siad thar thréimhse ama fhada, agus ní rachaidh iasachtaí reatha in aibíocht go dtí 2051 mar shampla (féach roinn 2.3.3).

Ina theannta sin, atreisítear le NGEU roinnt clár agus beartas de chuid an Aontais atá ann cheana, mar a leanas:

— An Beartas comhtháthaithe faoi Cúnamh Téarnaimh don Chomhtháthú agus do Chríocha na hEorpa (REACT-EU), chun cuidiú le haghaidh a thabhairt ar iarmhairtí eacnamaíocha COVID-19 sna chéad bhlianta den téarnamh;

— An Ciste um Aistriú Cóir, chun a ráthú go n-oibreoidh an t-aistriú chuig aeráidneodracht do chách;

— An Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, chun tuilleadh tacaíochta a thabhairt d’fheirmeoirí;

— InvestEU, chun tacú le hiarrachtaí infheistíochta ár ngnólachtaí;

— Fís Eorpach, chun a dhéanamh cinnte go bhfuil sé d’acmhainn ag an Aontas tuilleadh den scoth i dtaighde a chistiú; agus

— RescEU, lena dtugtar coimirce go bhfuil sé d’acmhainn ag an Sásra Aontais um Chosaint Shibhialta chun freagairt d’éigeandálaí ar scála mór.

2.3. STAID AIRGEADAIS NGEU AN 31 NOLLAIG 2021

2.3.1. Forbhreathnú

Ó seoladh oibríochtaí cistiúcháin NGEU an 15 Meitheamh 2021 go dtí deireadh 2021, bhailigh an Coimisiún EUR 71,0 billiún de chistiú fadtéarmach, trí bhannaí a eisiúint in idirbhearta sindeacáite den chuid is mó. Anuas air sin, ó mhí na Nollag 2021, tá díol EUR 20 billiún de Bhillí AE gearrthéarmacha fós le híoc ag an gCoimisiún. Suas go dtí deireadh bliana 2021, bhí luach EUR 71,6 billiún de thacaíocht airgeadais ar an iomlán eisíoctha ag an gCoimisiún. Íocadh formhór den mhéid sin, EUR 64,3 billiún, le 20 Ballstát faoi RRF (EUR 46,4 billiún de sin mar thacaíocht neamh-inaisíoctha agus EUR 18,0 billiún mar iasachtaí). Íocadh EUR 7,2 billiún eile mar íocaíochtaí CAI faoi chláir reatha. Tá an leachtacht atá fágtha de EUR 19,4 billiún á sealbhú i gcuntas bainc NGEU le BCE agus i gcuntas lárnach státchiste an Choimisiúin, ag feitheamh ar eisíocaíocht leis an mbuiséad le haghaidh cláir CAI.

NGEU – Iasachtaí le hÍoc agus Íocaíochtaí an 31 Nollaig 2021

2.3.2. Iasachtaí

Chun freastal ar riachtanais cistiúcháin NGEU, eisíonn an Coimisiún urrúis ar na margaí caipitil idirnáisiúnta. Bunaithe ar straitéis cistiúcháin éagsúlaithe, comhcheanglaíonn an Coimisiún an úsáid a bhaintear as ionstraimí cistiúcháin difriúla agus as teicnící cistiúcháin le cumarsáid oscailte thrédhearcach le rannpháirtithe an mhargaidh.

Leis an gCinneadh Iasachtaíochta bliantúil in 2021 (1) ceadaíodh don Choimisiún suas le huasmhéid EUR 125 billiún i gcistiú fadtéarmach a eisiúint agus uasmhéid EUR 60 billiún gan íoc a bheith aige i gcistiú gearrthéarmach.

Cistiú fadtéarmach – Idirbhearta sindeacáite agus bannaí an Aontais a chur ar ceant

Ón 31 Nollaig 2021, fuair an Coimisiún EUR 66,0 billiún ar iasacht trí chúig eisiúint bannaí trí idirbhearta sindeacáite (lena n-áirítear idirbheart dé-thráinse amháin) chomh maith le EUR 5,0 billiún trí bhannaí an Aontais a chur ar ceant:

EUR billiún Idirbhearta cistiúcháin fadtéarmacha (lena n-áirítear tapálacha) Aibíocht Eisithe/Ardaithe Iomlán aisíoctha ag deireadh na bliana Gan íoc ag deireadh na bliana NGEU#1 04.07.2031 20,0 0,0 20,0 NGEU#2a (lena n-áirítear tapálacha) 06.07.2026 11,5 0,0 11,5 NGEU#2b 06.07.2051 6,0 0,0 6,0 NGEU#3 04.07.2041 10,0 0,0 10,0 NGEU#4 (lena n-áirítear tapálacha) 04.10.2028 11,5 0,0 11,5 Banna glas NGEU #1 04.02.2037 12,0 0,0 12,0 Foriomlán 71,0 0,0 71,0

Bailíodh EUR 20,0 billiún leis an gcéad idirbheart sindeacáite i mí an Mheithimh 2021. Bhí sé ar an eisiúint bannaí institiúidigh ba mhó riamh san Eoraip, an t-idirbheart tráinse aonair institiúidigh ba mhó riamh agus an méid is mó a bhailigh an tAontas riamh in aon idirbheart amháin.

I mí Dheireadh Fómhair 2021 d’eisigh an Coimisiún an chéad bhanna glas NGEU, ag bailiú EUR 12,0 billiún le húsáid go heisiach le haghaidh infheistíochtaí glasa agus inbhuanaithe ar fud an Aontais. Chruthaigh an eisiúint sin, arbh ionann é agus an eisiúint bannaí glasa ba mhó ar domhan riamh, sofheictheacht do na beartais ghlasa a bhí á maoiniú ag bannaí glasa agus thacaigh sé leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus leis an aistriú glas. Le heisiúint na mbannaí glasa ceanglaítear go gcuirfí tuairisciú chun feidhme ar úsáid bheacht na bhfáltas ó bhannaí glasa agus ar an tionchar a bhíonn ag infheistíochtaí a mhaoinítear trí bhannaí glasa.

Cistiú gearrthéarmach – Billí an Aontais a chur ar ceant

Ón 31 Nollaig 2021, ba ionann an méid cistiúcháin ghearrthéarmach gan íoc, a bailíodh trí bhillí an Aontais-a chur ar ceant lenar ghabh aibíocht idir 3 nó 6 mhí, agus EUR 20,0 billiún:

EUR billiún Billí an Aontais a chur ar ceant Gan íoc ag deireadh na bliana Aibíocht 3 mhí 8,5 Aibíocht 6 mhí 11,5 Foriomlán 20,0

Cé go mbeidh na hidirbhearta sindeacáite fós ar chrann taca an chláir eisiúna NGEU go fóill, sna céimeanna tosaigh ar a laghad, fágann an acmhainn chun airgead a bhailiú go tapa agus saor trí cheantáil go bhfeabhsaítear go suntasach cumas an Choimisiúin a riachtanais íocaíochta NGEU a sheirbhísiú ar na téarmaí is buntáistí do bhuiséad an Aontais agus/nó do na Ballstáit is tairbhithe.

Thairis sin, bailíodh maoiniú gearrthéarmach de EUR 16 billiún trí idirbhearta airgid-margaidh, ar aisíocadh é ar fad ag deireadh na bliana.

2.3.3. Eisíocaíochtaí

Faoi dheireadh bliana 2021, bhí pleananna téarnaimh agus athléimneachta de chuid 26 Bhallstát faighte ag an gCoimisiún, agus rinneadh measúnú dearfach ar 22 phlean díobh agus d’fhormheas an Chomhairle iad ina dhiaidh sin (An Bheilg, An Chipir, An Chróit, An Danmhairg, An Eastóin, Éire, An Fhionlainn, An Fhrainc, An Ghearmáin, An Ghréig, An Iodáil, An Laitvia, An Liotuáin, Lucsamburg, Málta, An Ostair, An Phortaingéil, An Rómáin, An tSeicia, An tSlóvaic, An tSlóivéin agus An Spáinn). Chuir ceithre Bhallstát eile (An Bhulgáir, An Ungáir, An Pholainn agus an tSualainn) pleananna isteach agus bhí na measúnuithe fós á ndéanamh orthu sin ag deireadh na bliana. Bhíothas ag feitheamh le plean amháin eile a chur isteach (An Ísiltír). Ba ionann an tacaíocht airgeadais iomlán a formheasadh faoi na 22 phlean formhuinithe agus EUR 291,2 billiún de thacaíocht neamh-inaisíoctha (ar chumhdaigh na comhaontuithe maoiniúcháin a síníodh ag deireadh na bliana EUR 195,4 billiún díobh) agus EUR 153,9 billiún de thacaíocht airgeadais in iasachtaí (ar chumhdaigh na comhaontuithe iasachta a síníodh faoi dheireadh na bliana EUR 153,2 billiún).

Tacaíocht neamh-inaisíoctha

D’íoc an Coimisiún EUR 46,4 billiún de thacaíocht neamh-inaisíoctha amach le 20 de na 22 Bhallstát in 2021 a chuir isteach agus a d’fhormheas pleananna téarnaimh agus athléimneachta. As an méid sin, íocadh EUR 36,4 billiún mar réamh-mhaoiniú. Tar éis don Spáinn garspriocanna a chomhlíonadh, íocadh EUR 10 billiún eile amach roimh dheireadh na bliana, agus glanadh EUR 1,5 billiún den réamh-mhaoiniú tosaigh. Ní raibh EUR 0,3 billiún eile de réamh-mhaoiniú, a bhain le tacaíocht neamh-inaisíoctha don Fhionlainn, eisíoctha go fóill ag deireadh na bliana. I gcás na hÉireann, bhí tacaíocht neamh-inaisíoctha de EUR 1,0 billiún formheasta, ach ní raibh aon chomhaontú maoiniúcháin sínithe ag deireadh na bliana.

EUR billiún Ballstát Uasmhéid tacaíocht neamh-inaisíoctha (2) Iomlán sínithe an 31.12.2021 Gealltanais Bhuiséadacha in 2021 Iomlán eisíoctha an 31.12.2021 An Ostair 3,5 2,2 1,1 0,4 An Bheilg 5,9 3,6 1,8 0,8 An Chróit 6,3 4,6 2,3 0,8 An Chipir 1,0 0,8 0,4 0,1 An tSeicia 7,0 3,5 1,8 0,9 An Danmhairg 1,6 1,3 0,6 0,2 An Eastóin 1,0 0,8 0,4 0,1 An Fhionlainn 2,1 — (†) 0,8 — (†) An Fhrainc 39,4 24,3 12,0 5,1 An Ghearmáin 25,6 16,3 8,1 2,3 An Ghréig 17,8 13,5 6,7 2,3 Éire 1,0 — (‡) 0,5 — An Iodáil 68,9 47,9 23,7 9,0 An Laitvia 1,8 1,6 0,8 0,2 An Liotuáin 2,2 2,1 1,0 0,3 Lucsamburg 0,1 0,1 0,0 0,0 Málta 0,3 0,2 0,1 0,0 An Phortaingéil 13,9 9,8 4,8 1,8 An Rómáin 14,2 10,2 5,1 1,9 An tSlóvaic 6,3 4,6 2,3 0,8 An tSlóivéin 1,8 1,3 0,6 0,2 An Spáinn 69,5 46,6 23,1 19,0 Formheasta 291,2 195,4 98,0 46,4 An Bhulgáir 6,3 — — — An Ungáir 7,2 — — — An Ísiltír 6,0 — — — An Pholainn 23,9 — — — An tSualainn 3,3 — — — Gan formheas 46,6 — — — Foriomlán 338,0 195,4 98,0 46,4

Iasachtaí

D’eisíoc an Coimisiún EUR 18,0 billiún in 2021 i bhfoirm réamh-mhaoiniúcháin le ceithre Bhallstát (An Chipir, An Ghréig, An Iodáil agus An Phortaingéil), rud a bhí i gcoibhéis le 13 % dá leithdháiltí iasachta faoi seach. Bhí EUR 1,9 billiún eile i bhfoirm réamh-mhaoiniúcháin, a bhaineann leis an tacaíocht iasachta airgeadais don Rómáin, nach raibh eisíoctha go fóill ag deireadh na bliana. I gcás na Slóivéine, bhí tacaíocht iasachta airgeadais de EUR 0,7 billiún formheasta, ach ní raibh aon chomhaontú iasachta sínithe ag deireadh na bliana:

EUR billiún Ballstát Uasmhéid tacaíocht iasachta airgeadais Iomlán sínithe an 31.12.2021 Iomlán eisíoctha an 31.12.2021 Iomlán eisíoctha an 31.12.2021 Iomlán gan íoc an 31.12.2021 An Chipir 0,2 0,2 0,0 — 0,0 An Ghréig 12,7 12,7 1,7 — 1,7 An Iodáil 122,6 122,6 15,9 — 15,9 An Phortaingéil 2,7 2,7 0,4 — 0,4 An Rómáin 14,9 14,9 — (1) — — An tSlóivéin 0,7 — (†) — — — Formheasta 153,9 153,2 18,0 — 18,0 Cúlchiste 231,9 — — — — Foriomlán 385,8 153,2 18,0 — 18,0

De réir na gcomhaontuithe iasachta, déanfaidh na Ballstáit aisíocaíochtaí bliantúla 5 % de na méideanna a eisíocfar ag tosú 10 mbliana tar éis an dáta eisíocaíochta. Dá réir sin tosóidh an Phortaingéil, an Ghréig, an Iodáil agus an Chipir ag aisíoc na n-iasachtaí ó 2032, agus rachaidh na hiasachtaí in aibíocht in 2051. Is mar a leanas atá an sceideal aisíocaíochta le haghaidh na méideanna ainmniúla a bheidh le híoc ag deireadh na bliana:

EUR milliún Ballstát Tréimhse aisíocaíochta Aisíocaíocht bhliantúil Aisíocaíocht iomlán An Chipir 2032-2051 1 26 An Ghréig 2032-2051 83 1 655 An Iodáil 2032-2051 797 15 938 An Phortaingéil 2032-2051 18 351 Foriomlán 899 17 970

Ranníocaíocht NGEU le cláir eile faoi bhuiséad an Aontais

Ag deireadh na bliana 2021, bhí iomlán EUR 7,2 billiún eisíoctha ag an gCoimisiún mar íocaíochtaí le cláir eile faoi CAI, a bhain den chuid is mó le REACT-EU a mhaoiníonn Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus Ciste Sóisialta na hEorpa (CSE):

EUR billiún Clár-CAI Iomlán formheasta Ranníocaíochtaí CAI Gealltanais Bhuiséadacha in 2021 Iomlán eisíoctha an 31.12.2021 REACT-EU 50,6 39,5 7,0 — arb é CFRE atá ann 31,5 24,0 4,9 — arb é CSE atá ann 19,2 15,4 2,1 Ciste um Aistriú Cóir 10,9 0,0 0,0 Forbairt Tuaithe (CETFT) 8,1 2,4 0,1 InvestEU 6,1 1,7 0,2 Fís Eorpach 5,4 1,8 0,0 RescEU 2,1 0,1 0,0 Foriomlán 83,1 45,5 7,2

2.3.4. Leachtacht

Ní leanann na hiasachtaí arna soláthar faoi NGEU an prionsabal dian droim le droim a leanann ionstraimí eile um chúnamh airgeadais. In ionad sin, forbraíodh straitéis cistiúcháin éagsúlaithe agus tiomsaithe do NGEU lenar ceanglaíodh bainistíocht éifeachtúil leachtachta a chur chun feidhme. Is é is cuspóir do bhainistíocht leachtachta NGEU a áirithiú gur leordhóthanach na méideanna arna sealbhú ar chuntas bainc NGEU chun na riachtanais eisíocaíochta uile a thiocfaidh chun cinn a chomhlíonadh agus chun maolán sábháilteachta sainithe a choinneáil ar bun, agus aon iarmhéid farasbairr á sheachaint an tráth céanna. Maidir leis an mbainistíocht leachtachta, d’fhorbair an Coimisiún uirlis TF lena mbítear in ann faireachán a dhéanamh ar chuntas NGEU ar bhonn laethúil. Ag deireadh na bliana 2021 ba ionann na cistí iomlána a bhí á sealbhú i gcuntas seachbhuiséid NGEU agus EUR 18,0 billiún. Ina theannta sin, bhí luach EUR 1,4 billiún de chistí á sealbhú i gcuntas lárnach státchiste an Choimisiúin ag feitheamh ar eisíocaíocht leis an mbuiséad le haghaidh cláir CAI.

3. ACHOIMRE AR CHUR CHUN FEIDHME AN BHUISÉID

3.1. IONCAM

I mbuiséad an Aontais a glacadh ar dtús, arna shíniú ag Uachtarán Pharlaimint na hEorpa an 18 Nollaig 2020, ba ionann an méid iomlán leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí le haghaidh 2021 agus EUR 166 060 milliún agus bhí EUR 156 867 milliún ar an iomlán le maoiniú trí acmhainní dílse. Déantar na meastacháin maidir le hioncam agus caiteachas sa bhuiséad tosaigh a choigeartú de ghnáth le linn na bliana buiséadaí trí bhíthin buiséid leasaitheacha. Áirithítear le coigeartuithe ar acmhainní dílse OIN-bhunaithe gurb ionann go beacht an t-ioncam buiséadaithe agus an caiteachas buiséadaithe. Ach sin a dhéanamh, urramaítear an prionsabal maidir le comhardú buiséid, agus bíonn an t-ioncam buiséid agus na méideanna caiteachais (leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí) cothrom.

Le linn 2021, glacadh sé bhuiséad leasaitheacha. Á gcur sin san áireamh, ba ionann agus EUR 168 011 milliún an t-ioncam deiridh a glacadh le haghaidh 2021 agus ba ionann an méid iomlán a bhí le maoiniú trí acmhainní dílse agus EUR 156 993 milliún. Bhí ranníocaíochtaí na mBallstát fós cobhsaí in 2021. Maoiníodh an méadú ar leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí go príomha (EUR 1 950 milliún) leis an mbarrachas ón mbliain roimhe.

Tagann ioncam ó sé fhoinse (teidil):

Teideal 1: Acmhainní dílse

Bhí bailiúchán na n-acmhainní dílse traidisiúnta (EUR 158 632 milliún) 1,0 % os cionn na méideanna sa bhuiséad (EUR 156 993 milliún). Bhí sé sin amhlaidh den chuid is mó mar gheall ar mhéid níos airde a bailíodh ná mar a bhí coinne leis sa 2 mhí dheiridh den bhliain.

Tá íocaíochtaí deiridh CBL, OIN agus íocaíochtaí dramhaíola ó phacáistíocht na mBallstát an-chosúil leo sin sa mheastachán buiséadach críochnaitheach. Tá na difríochtaí idir na méideanna a réamh-mheasadh agus na méideanna a íocadh iarbhír ann i ngeall ar na difríochtaí idir na rátaí euro a úsáideadh chun críocha buiséadacha agus na rátaí a bhí i bhfeidhm tráth a ndearna na Ballstáit lasmuigh den limistéar euro a n-íocaíochtaí iarbhír.

Teideal 2: Barrachais, iarmhéideanna agus coigeartuithe

Ba ionann barrachas na bliana airgeadais roimhe sin agus EUR 1 769 milliún. Rinneadh an méid sin a inscríobh i mbuiséad 2021 trí bhuiséad leasaitheach agus laghdaíodh dá réir sin an ranníocaíocht acmhainní dílse ó na Ballstáit.

Maidir leis na hiarmhéideanna CBL agus OIN tá na rialacha leagtha amach in Airteagal 10b den Rialachán maidir le cur ar fáil (Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 609/2014 ón gComhairle (3)). De réir na rialacha sin ríomhtar suim iomlán na n-iarmhéideanna ionas go mbeidh an tionchar ar bhuiséad an Aontais ag nialas (“córas glanluachála”) agus nach gcuimseofar leasú buiséadach leis an nós imeachta. Iarrann an Coimisiún dá bhrí sin go díreach ar na Ballstáit na glanmhéideanna a íoc.

Teideal 3: Ioncam riaracháin

Cuimsítear leis an teideal seo ioncam ó chánacha agus tobhaigh ar luach saothair foirne, arb ionann é agus EUR 2 230 milliún.

Teideal 4: Ioncam airgeadais, ús mainneachtana agus fíneálacha

I dteideal 4 tagraíonn an difríocht idir méid buiséadaithe (EUR 515 milliún) agus aschur (EUR 1 633 milliún) go príomha d’fhíneálacha i réimse na hiomaíochta.

Teideal 5: Ráthaíochtaí buiséadacha, oibríochtaí iasachtaíochta agus iasachtaithe

Méadaíodh an teideal sin go suntasach le teacht NGEU. Sanntar ioncam do chistí NGEU laistigh den teideal seo. Cumhdaíonn Teideal 5 ioncam a bhaineann le ráthaíochtaí agus ús agus aisíocaíochtaí iasachtaí a deonaíodh. Sannann sé cistí freisin (le haghaidh tacaíocht neamh-inaisíoctha NGEU faoin tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus chun cláir CAI a atreisiú) ó ioncam a chuirtear i leataobh do Bhallstáit agus a fhaigheann siad faoi Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh (EURI). Féach Buaicphointí Airgeadais na Bliana, ranna 2.2 agus 2.3. chun forbhreathnú cuimsitheach a fháil ar NGEU.

Teideal 6: Ioncam, ranníocaíochtaí agus aisíocaíochtaí a bhaineann le beartais an Aontais

Baineann an teideal seo go príomha le hioncam ó cheartúcháin airgeadais a bhaineann le cistí struchtúracha agus talmhaíochta (Cistí SIE, CERT agus CETFT). Áirítear leis freisin rannpháirtíocht tríú tíortha i gcláir thaighde, imréiteach cuntas i gcistí talmhaíochta agus ranníocaíochtaí agus aisíocaíochtaí eile le cláir/gníomhaíochtaí an Aontais. Tá ioncam sannta i gcuid shubstaintiúil den iomlán sin, rud as a ndéantar leithreasuithe breise a chur isteach ar thaobh an chaiteachais.

Ba ionann agus EUR 239 596 milliún an t-ioncam buiséid iomlán in 2021

3.2. CAITEACHAS

3.2.1. Cur chun feidhme an bhuiséid

In 2021, an chéad bhliain de CAI nua 2021-2027, ba ionann an buiséad críochnaitheach a glacadh agus EUR 166,8 billiún de leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus EUR 168,0 billiún de leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí. Rinneadh atreisiú le NGEU ar na príomhchláir le méid breise EUR 42,1 billiún de leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus EUR 55,5 billiún de leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí arna n-inscríobh i mbuiséad an Aontais mar ioncam seachtrach sannta (4).

Bhí tionchar suntasach ag moill maidir leis na bunúis nua dlí a ghlacadh agus ag na rialacha nua maidir le cistí struchtúracha ar chur chun feidhme bhuiséad 2021. Rinneadh móramh de na leithreasuithe faoi chomhair gealltanas 2021 le haghaidh cistí struchtúracha (ag a raibh glanluach EUR 49 billiún) a ath-chlársceidealú go dtí 2022-2025 de réir airteagal 7 de Rialachán CAI. I gcásanna inar ceadaíodh sin leis an Rialachán Airgeadais agus/nó bunúis nua dlí, tugadh na leithreasuithe nár cuireadh chun feidhme ar aghaidh go 2022: EUR 4,1 billiún de leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus EUR 4,2 billiún de leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí. Den chéad uair in 2021 baineadh leas as an bhféidearthacht chun leithreasuithe buiséid a glacadh ach nár úsáideadh a thabhairt ar aghaidh chuig an mbliain ina dhiaidh sin leis an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta – An Eoraip Dhomhanda (NDICI – An Eoraip Dhomhanda) (5), (6). Bíonn feidhm ag forálacha den chineál céanna agus úsáideadh iad le haghaidh Cúlchiste Coigeartaithe Brexit agus Cúlchiste um Chabhair Éigeandála (SEAR).

Ba ionann agus EUR 268,3 billiún ar an iomlán cur chun feidhme iomlán na leithreasuithe faoi chomhair gealltanas in 2021:

— EUR 113,4 billiún ón mbuiséad críochnaitheach a glacadh;

— EUR 0,6 billiún ó leithreasuithe arna dtabhairt ar aghaidh ó 2020;

— EUR 154,3 billiún ó leithreasuithe ag eascairt as ioncam sannta; — a raibh EUR 143,5 billiún díobh ó NGEU.

Ba ionann na híocaíochtaí iomlána a rinneadh in 2021 agus EUR 228,0 billiún:

— EUR 163,6 billiún ón mbuiséad críochnaitheach a glacadh;

— EUR 1,8 billiún ó leithreasuithe arna dtabhairt ar aghaidh ó 2020;

— EUR 62,6 billiún ó leithreasuithe ag eascairt as ioncam sannta; — a raibh EUR 53,6 billiún díobh ó NGEU.

Iomlán na leithreasuithe faoi chomhair gealltanas a cuireadh chun feidhme in aghaidh cuspóirí beartais an Aontais in 2021

Ba ionann cur chun feidhme 2021 le haghaidh gach cineál leithreasú (buiséad, tabhairt ar aghaidh ó bhlianta roimhe agus ioncam sannta) agus 44 % le haghaidh gealltanas agus 92 % le haghaidh íocaíochtaí. Taispeánadh le rátaí cur chun feidhme 2021 gan ioncam sannta san áireamh 68 % le haghaidh leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus 97 % le haghaidh leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí. Bhain sciar thábhachtach de na híocaíochtaí a rinneadh in 2021 le CAI 2014-2020 a thabhairt i gcrích.

Ag cur san áireamh, anuas ar an méid a tugadh ar aghaidh agus na gealltanais faoi bhainistíocht chomhpháirteach a rinneadh a ath-chlársceidealú i gcomhréir le hAirteagal 7 MFFR, bheadh beagnach 100 % sroichte ag cur chun feidhme an bhuiséid vótáilte le haghaidh leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí araon.

Shroich cur chun feidhme leithreasuithe NGEU 34 % le haghaidh an ghealltanais iomláin agus 97 % le haghaidh na leithreasuithe iomlána faoi chomhair íocaíochtaí a inscríobhadh i mbuiséad an Aontais. Sa mhéid a bhí tiomnaithe do NGEU bhí 87 % den mhéid a bhí údaraithe (7) i gcomhair gealltanais in 2021, rud a bhí ag EUR 164,6 billiún.

3.2.2. Gealltanais gan íoc

Ba ionann na gealltanais le híoc (dá dtagraítear go coiteann mar RAL – reste à liquider), ar méideanna iad a gealladh ach nár íocadh go fóill, agus EUR 341,6 billiún ag deireadh 2021. Tháinig méadú ar na gealltanais le híoc i gcomparáid le 2020 (de EUR 38,4 billiún) ach bhí an méadú sin níos lú ná mar a réamh-mheasadh ag an tús, toisc gur cuireadh formhór na ngealltanas le haghaidh clár faoi bhainistíocht chomhpháirteach (le glanluach EUR 49 billiún) a bhí beartaithe le haghaidh 2021, siar go dtí 2022 agus blianta ina dhiaidh sin, i gcomhréir le hAirteagal 7 de Rialachán CAI. Ach cur chun feidhme na bainistíochta comhpháirtí a ath-chlársceidealú, rannchuideofar le méadú breise ar RAL as seo go ceann roinnt blianta.

I measc phríomhspreagthóir an mhéadaithe ar RAL in 2021 bhí tús chur chun feidhme NGEU (an chuid neamh-inaisíoctha) – ag rannchuidiú EUR 89,9 billiún (26 %) le RAL iomlán ag deireadh 2021. As an ioncam a shannfar do NGEU tiocfaidh méadú ar RAL as seo go ceann roinnt blianta toisc go mbeidh na gealltanais uile tugtha isteach faoin 31 Nollaig 2023 agus urramófar iad trí bhíthin íocaíochtaí suas go dtí an 31 Nollaig 2026, i gcomhréir le hAirteagal 3(4) agus Airteagal 3(9) de Rialachán EURI (8).

3.2.3. Toradh buiséid

Tháinig méadú ar an toradh buiséid (barrachas) ó EUR 1,8 billiún in 2020 go dtí EUR 3,2 billiún in 2021, i ngeall ar an ioncam a bhí níos airde ná mar a bhí coinne leis ó dhleachtanna custaim agus ó fhíneálacha.

4. IONSTRAIMÍ AIRGEADAIS AGUS RÁTHAÍOCHTAÍ BUISÉADACHA

4.1. IONSTRAIMÍ AIRGEADAIS Á MAOINIÚ AG BUISÉAD AN AONTAIS

Is ann d’ionstraimí airgeadais á maoiniú ag buiséad an Aontais i bhfoirm ionstraimí ráthaíochta, ionstraimí cothromais agus ionstraimí iasachta. Faoi CAI 2021-2027 tá coinne leis go méadófar ar an úsáid a bhaintear as ráthaíochtaí buiséadacha i gcomparáid leis an úsáid a bhaintear as ionstraimí airgeadais atá á maoiniú nó á soláthar go hiomlán ó bhuiséad an Aontais. Go háirithe, faoi Chlár InvestEU, soláthrófar EUR 26,2 billiún de ráthaíochtaí an Aontais don ghrúpa BEI agus d’institiúidí airgeadais eile, chun tacú le cuspóirí beartais éagsúla de chuid an Aontais trí bhíthin oibríochtaí maoiniúcháin agus infheistíochta. An bun-choincheap a bhfuil an cur chuige seo bunaithe air, i gcodarsnacht leis an modh traidisiúnta chun buiséad a chur chun feidhme, modh ina dtugtar deontais agus fóirdheontais, ná i gcás gach euro a chaitear ón mbuiséad trí ionstraimí airgeadais, go bhfaigheann an tairbhí deiridh níos mó ná EUR 1 mar thacaíocht airgeadais i ngeall ar an éifeacht ghiarála.

Faoin gcineál seo cur chun feidhme buiséid, eisíoctar cistí cheana féin leis na cuntais mhuiníneacha arna mbainistiú ag na heintitis a gcuirfear cúram orthu agus bíonn siad fós ar fáil (mar airgead tirim agus coibhéisí airgid, urrúis fiachais nó infheistíochtaí i gcistí margaí airgid nó punanna tiomsaithe sócmhainní) chun glaonna ar ráthaíochtaí a chumhdach sa todhchaí nó infheistíodh iad i gcothromas. Tá méid agus toirt na n-ionstraimí airgeadais arna maoiniú ag buiséad an Aontais faoi bhainistíocht dhíreach agus indíreach ag méadú le blianta beaga anuas.

4.2. RÁTHAÍOCHTAÍ BUISÉADACHA: SÓCMHAINNÍ AIRGEADAIS ARNA SEALBHÚ I GCISTÍ RÁTHAÍOCHTA

Faoin gcineál seo cur chun feidhme buiséid soláthraíonn an tAontas ráthaíochtaí do chontrapháirtithe dá soláthraítear an cistiú i bpáirt trí chistí ráthaíochta arna mbunú ag an gCoimisiún, rud lena gcruthaítear dliteanais theagmhasacha le haghaidh bhuiséad an Aontais, i gcás nach leordhóthanach an soláthar chun na glaonna a chumhdach. Thug an tAontas ráthaíochtaí ar iasachtaí a deonaíodh lasmuigh den Aontas (Sainordú Iasachtaithe Sheachtraigh mar a thugtar air, nó ELM, de chuid BEI) agus ar oibríochtaí fiachais agus cothromais arna gcumhdach ag ráthaíocht CEIS chuig Grúpa BEI, chomh maith le ráthaíochtaí ar oibríochtaí arna gcumhdach ag Ráthaíocht Gníomhaíochta Seachtraí CEFI agus NDICI, a tugadh do Ghrúpa BEI agus d’institiúidí airgeadais eile.

Ó 2021, tá an soláthar trí chistí ráthaíochta á shealbhú sa Chiste don Soláthar Coiteann (CPF). Bunaítear CPF leis an Rialachán Airgeadais (9) chun na forálacha arna ndéanamh (i.e. cistí arna sealbhú) a shealbhú chun na dliteanais airgeadais a eascraíonn as ionstraimí airgeadais, ráthaíochtaí buiséadacha agus iasachtaí cúnaimh airgeadais a chumhdach ó CAI 2021-2027. Áirítear leis freisin roinnt sócmhainní maidir le soláthar lena gcumhdaítear dliteanais airgeadais ó CAInna roimhe sin.

Cruthaítear agus feidhmítear CPF mar phunann aonair, ag comhcheangal forálacha i láthair na huaire le haghaidh ráthaíochtaí buiséadacha agus cláir dhifriúla chúnaimh airgeadais de chuid an Aontais. Leithdháiltear acmhainní CPF i ndeighleoga chun na méideanna a bhaineann leis na hionstraimí ranníocaíochta CPF éagsúla a rianú (ráthaíochtaí buiséadacha agus cláir chúnaimh airgeadais).

Tar éis teacht i bhfeidhm CAI 2021-2027, aistríodh glansócmhainní Chiste Ráthaíochta CEIS ón 1 Eanáir 2021 chuig CPF. Aistríodh glansócmhainní Chiste Ráthaíochta CEFI agus an Chiste Ráthaíochta do ghníomhaíochtaí seachtracha chuig CPF le linn 2021.

An 31 Nollaig 2021, sealbhaíonn an Coimisiún sócmhainní airgeadais sa CPF le haghaidh na ndeighleog seo a leanas:

— Ciste Ráthaíochta do ghníomhaíochtaí seachtracha – EUR 2,7 billiún;

— Ciste Ráthaíochta CEIS – EUR 8,5 billiún;

— Ciste Ráthaíocht CEFI – EUR 0,8 billiún; agus

— Ciste Ráthaíochta InvestEU – EUR 0,3 billiún.

Ina theannta sin, sealbhaítear EUR 92 milliún i gciste lárnach an Choimisiúin mar mhaolán leachtachta chun cumhdach a dhéanamh le haghaidh ráthaíochtaí a ghlaoitear isteach láithreach.

4.3. IASACHTAÍ AGUS IASACHTAÍOCHTAÍ GAOLMHARA LE HAGHAIDH CLÁIR CHÚNAIMH AIRGEADAIS

Is oibríochtaí neamh-bhuiséid iad gníomhaíochtaí iasachtaíochta agus iasachtaithe an Aontais le haghaidh an gclár cúnaimh airgeadais. Go ginearálta agus cé is moite de NGEU, déantar cistí a ardaítear a thabhairt ar iasacht droim-le-droim arís don tír is tairbhí, i.e. leis an gcúpón, aibíocht agus méid céanna. D’ainneoin na modheolaíochta droim-le-droim sin, is oibleagáid dhlíthiúil de chuid an Aontais é fiach-sheirbhís na n-ionstraimí cistiúcháin, lena n-áiritheofar go ndéanfar gach íocaíocht ina n-iomláine agus go tráthúil. Chuir an Coimisiún nósanna imeachta i bhfeidhm chun aisíocaíocht iasachtaíochtaí a áirithiú fiú i gcás iasacht ar mainneachtain.

An tacaíocht airgeadais do na Ballstáit agus do thríú tíortha i bhfoirm iasachtaí déthaobhacha arna maoiniú ó na margaí caipitil le ráthaíocht bhuiséad an Aontais, soláthraíonn an Coimisiún an tacaíocht sin faoi chinntí ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. In 2021 d’fheidhmigh an Coimisiún, ag gníomhú dó thar ceann an Aontais, cúig phríomhchlár faoinar féidir leis iasachtaí a dheonú:

— Cúnamh le Comhordú na nÍocaíochtaí (BOP);

— Cúnamh leis an Sásra Cobhsaíochta Airgeadais Eorpach (EFSM);

— Cúnamh macrairgeadais (MFA);

— Cúnamh SURE; agus

— NGEU – chun tuilleadh faisnéise a fháil ar NGEU féach roinn 2.

An 31 Nollaig 2021, ba iad seo méid ainmniúil na n-iasachtaí a deonaíodh do chúnamh airgeadais, gan NGEU san áireamh (féach roinn 2):

EUR billiún Iomlán a deonaíodh Iomlán eisíoctha ag deireadh na bliana Iomlán aisíoctha ag deireadh na bliana Gan íoc ag deireadh na bliana SURE An Bheilg 8,2 8,2 — 8,2 An Bhulgáir 0,5 0,5 — 0,5 An Chróit 1,0 1,0 — 1,0 An Chipir 0,6 0,6 — 0,6 An tSeicia 2,0 2,0 — 2,0 An Eastóin 0,2 0,2 — 0,2 An Ghréig 5,3 5,3 — 5,3 An Ungáir 0,5 0,5 — 0,5 Éire 2,5 2,5 — 2,5 An Iodáil 27,4 27,4 — 27,4 An Laitvia 0,3 0,3 — 0,3 An Liotuáin 1,0 1,0 — 1,0 Málta 0,4 0,4 — 0,4 An Pholainn 11,2 8,2 — 8,2 An Phortaingéil 5,9 5,4 — 5,4 An Rómáin 4,1 3,0 — 3,0 An tSlóvaic 0,6 0,6 — 0,6 An tSlóivéin 1,1 1,1 — 1,1 An Spáinn 21,3 21,3 — 21,3 94,3 89,6 — 89,6 EFSM Éire 22,5 22,5 — 22,5 An Phortaingéil 24,3 24,3 — 24,3 46,8 46,8 — 46,8 CAI An Úcráin 5,0 5,0 (0,6 ) 4,4 An Túinéis 1,4 1,1 — 1,1 An Iordáin 1,1 0,9 — 0,9 Eile 1,5 1,2 (0,2 ) 1,0 9,0 8,2 (0,8 ) 7,4 BOP An Laitvia 2,9 2,9 (2,7 ) 0,2 2,9 2,9 (2,7 ) 0,2 Foriomlán 153,0 147,5 (3,5 ) 144,0

Tá an sceideal aisíocaíochta le haghaidh na méideanna le híoc ag deireadh bliana mar a leanas:

EUR billiún SURE EFSM CAI BOP FORIOMLÁN 2022 — 2,7 — — 2,7 2023 — 3,5 0,1 — 3,6 2024 — 2,6 0,6 — 3,2 2025 8,0 2,4 — 0,2 10,6 2026 8,0 4,0 0,1 12,1 2027 — 3,0 0,2 3,2 2028 10,0 2,3 0,2 12,5 2029 8,1 1,4 0,9 10,4 2030 10,0 — 0,1 10,1 2031 — 7,3 1,2 8,5 2032 — 3,0 0,1 3,1 2033 — 2,1 0,5 2,6 2034 — — 0,1 0,1 2035 8,5 2,0 2,0 12,5 2036 9,0 5,7 1,3 16,0 2037 — — — — 2038 — 1,8 — 1,8 2039 — 2040 7,0 — — 7,0 2041 — 2042 — 3,0 — 3,0 2043 — 2044 — 2045 — 2046 5,0 5,0 2047 6,0 6,0 2048 — 2049 — 2050 10,0 — 10,0 2051 — — Foriomlán 89,6 46,8 7,4 0,2 144,0

SURE

Bunaíodh SURE in 2020 chun cúnamh airgeadais a sholáthar do Bhallstáit a bhfuil suaitheadh tromchúiseach eacnamaíoch ag cur isteach orthu, nó a bhfuil sé ag bagairt go tromchúiseach orthu, i ngeall ar phaindéim COVID-19 ina gcríoch. Comhlánaíonn an ionstraim na bearta náisiúnta arna ndéanamh ag na Ballstáit dá ndearnadh difear. Ní bheidh an uasmhéid de chúnamh airgeadais níos mó ná EUR 100 billiún le haghaidh na mBallstát uile.

Ag deireadh 2021, shínigh na Ballstáit comhaontuithe saoráide iasachta arbh ionann iad agus EUR 94,3 billiún agus as an méid sin eisíocadh EUR 89,6 billiún faoi dheireadh bliana 2021. Ba ionann an méid iasachtaí nua a eisíocadh in 2021 agus EUR 50,1 billiún. Tá éagsúlacht idir aibíocht na n-iasachtaí idir 5, 10, 15, 20 agus 30 bliain.

EFSM

Cruthaíodh EFSM chun cúnamh airgeadais a sholáthar do gach Ballstát a bhfuil suaitheadh eacnamaíoch airgeadais tromchúiseach ag cur isteach orthu nó a bhfuil sé ag bagairt orthu i ngeall ar tharlúintí eisceachtúla nach bhfuil aon smacht acu orthu. Úsáideadh EFSM chun cúnamh airgeadais a sholáthar, ar choinníoll go gcuirfí athchóirithe chun feidhme, d’Éirinn agus don Phortaingéil idir 2011 agus 2014. Tá an clár sin imithe in éag agus ní féidir aon iasacht bhreise a tharraingt, cé go bhfuil feidhm leis fós le haghaidh cúraimí sonracha amhail fadú na n-aibíochtaí le haghaidh iasachtaí d’Éirinn agus don Phortaingéil agus iasachtaí idirlinne a sholáthar. In 2021, cuireadh síneadh le méid EUR 9,8 billiún a bhí ag dul in aibíocht le linn na bliana go dtí 2036 (EUR 3 billiún d’Éirinn agus don Phortaingéil agus EUR 1,8 billiún don Phortaingéil) agus go dtí 2031 (EUR 5 billiún don Phortaingéil).

Laghdaíodh an méid a bhí á dheonú don Phortaingéil ó EUR 26 billiún go dtí EUR 24,3 billiún toisc go raibh méid EUR 1,7 billiún imithe in éag agus níorbh fhéidir aon eisíocaíocht eile a dhéanamh. I mí na Nollag 2021, d’iarr an Phortaingéil go bhfadófaí aibíocht le haghaidh EUR 2,2 billiún d’iasacht EUR 2,7 billiún iomlán a bhí dlite i mí Aibreáin 2022. I mí Feabhra 2022, bhí EUR 2,2 billiún faighte ar iasacht ag an gCoimisiún chun an iasacht a thar-rolladh, rud ar cuireadh síneadh 4,5 bliana air.

CAI

Is cineál cúnaimh airgeadais é an clár CAI a leathnaigh an tAontas chuig tíortha comhpháirtíochta lasmuigh den Aontas Eorpach ina raibh géarchéim maidir le comhordú íocaíochtaí (lena n-áirítear EUR 4,4 billiún a bhí gan íoc leis an Úcráin). Bíonn sé i bhfoirm iasachtaí nó deontas meán/fadtéarmach, nó meascán díobh sin, agus ní bhíonn sé ar fáil ach amháin do thíortha a thairbhíonn de chlár de chuid an Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta a dhéanann eisíocaíocht.

Ghlac an Coimisiún le togra in 2020 le haghaidh pacáiste EUR 3 billiún CAI do dheich gcomhpháirtí méadaithe agus comharsanachta chun cuidiú leo teorainn a chur leis an toradh eacnamaíoch ó phaindéim an choróinvíris. Ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle leis an gcinneadh an 25 Bealtaine 2020. Faoin gcinneadh sin, in 2021, d’íoc an Coimisiún 10 n-iasacht nua amach as iomlán de mhéid ainmniúil EUR 1,7 billiún le 9 dtairbhí CAI. Tá éagsúlacht ag baint le haibíocht na n-iasachtaí nua idir 10 agus 15 bliana.

BOP

Is clár cúnaimh é comhardú na n-íocaíochtaí atá deartha do thíortha lasmuigh den limistéar euro a bhfuil deacrachtaí acu maidir lena gcomhordú íocaíochtaí nó a bhfuil sé ag bagairt orthu. Maidir le cúnamh BOP, foirm iasachtaí meántéarmacha a bhíonn i gceist leis a bhíonn ag brath ar bheartais a chur chun feidhme arna gceapadh chun dul i ngleic le fadhbanna eacnamaíocha bunúsacha. Go hiondúil, tairgtear cúnamh BOP ón Aontas i gcomhar le CAI agus institiúidí nó tíortha idirnáisiúnta eile.

Laghdaíodh an méid a deonaíodh don Laitvia faoi BOP ó EUR 3,1 billiún go EUR 2,9 billiún toisc go ndeachaigh an méid EUR 0,2 billiún in éag agus ní fhéadfaí é a íoc amach a thuilleadh. Níor tharla aon oibríocht ná ní dhearnadh aon aisíocaíocht nua iasachta in 2021.

4.4. DLITEANAIS THEAGMHASACHA BHUISÉADACHA LE HAGHAIDH CLÁR CÚNAIMH AIRGEADAIS

Cuimsítear le hiasachtaí de chuid an Aontais oibleagáidí díreacha agus neamhchoinníollacha an Aontais agus tá siad ráthaithe ag Ballstáit an Aontais (dliteanais theagmhasacha bhuiséadacha). Tá iasachtaíochtaí a thugtar chun iasachtaí do thíortha lasmuigh den Aontas Eorpach a chistiú cumhdaithe ag an gCiste Ráthaíochta do ghníomhaíochtaí seachtracha. I gcás ina mainníonn Ballstát is tairbhí, tarraingeofar an tseirbhís fiachais ó iarmhéid státchiste an Choimisiúin atá ar fáil, más féidir. Mura mbeidh sé indéanta ag an am sin, tharraingeodh an Coimisiún na cistí is gá ó na Ballstáit. Tá oibleagáid dhlíthiúil ar Bhallstáit an Aontais, de réir reachtaíocht maidir le hacmhainní dílse an Aontais (Airteagal 14 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 609/2014 ón gComhairle), chun cistí leordhóthanacha a chur ar fáil chun oibleagáidí an Aontais a chomhlíonadh. Ní bhíonn na hinfheisteoirí neamhchosanta dá réir sin ach ar riosca creidmheasa an Aontais, ní do thairbhí na n-iasachtaí arna gcistiú. Áirithíonn iasachtú “droim le droim” nach nglacann buiséad an Aontais aon riosca ráta úis ná aon riosca malairte eachtraí.

Mar thaca ag iasachtaí arna soláthar do na Ballstáit faoin ionstraim SURE tá córas ráthaíochtaí saorálacha ó Bhallstáit arb ionann iad agus 25 % den uasmhéid de chúnamh airgeadais. Comhfhreagraíonn ranníocaíocht gach Ballstáit do mhéid foriomlán na ráthaíochta dá sciar coibhneasta in ollioncam náisiúnta an Aontais Eorpaigh, bunaithe ar bhuiséad 2020 an Aontais.

Le haghaidh gach cláir tíre, cinntear le cinntí Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle agus an Choimisiúin an méid foriomlán a dheonaítear, an líon tráthchodanna a bheidh le déanamh, agus (meán) uasmhéid aibíochta an phacáiste iasachta. Ina dhiaidh sin, aontaíonn an Coimisiún agus na Ballstáit lena mbaineann, paraiméadair na hiasachta/an chistiúcháin, aibíocht na dtráthchodanna go háirithe. Ina theannta sin, cé is moite den chéad cheann, beidh gach tráthchuid den iasacht ag brath ar choinníollacha an bheartais a chomhlíonadh, i gcomhthéacs cúnamh airgeadais chomhpháirtigh an Aontais/CAI, fachtóir eile a mbíonn tionchar aige ar uainiú na n-oibríochtaí cistiúcháin. Tugann sé sin le fios go mbíonn uainiú agus aibíochtaí eisiúintí ag brath ar an ngníomhaíocht iasachtaithe ghaolmhar san Aontas. Ainmnítear cistiú go heisiach in euro agus gabhann an speictream aibíochta ó 3 bliana go 30 bliain.

5. ANAILÍS AR NA RÁITIS AIRGEADAIS

5.1. IONCAM

Ionchorpraítear in ioncam comhdhlúite an Aontais méideanna a bhaineann le hidirbhearta malairte agus idirbhearta neamh-mhalairte, agus is iad sin na cinn is suntasaí. Tá an treocht 5 bliana de na príomhchatagóirí ioncaim neamh-mhalairte (ina gcuimsítear acmhainní OIN, acmhainní traidisiúnta dílse, acmhainní CBL, acmhainní nua dílse bunaithe ar an dramhaíl ó phacáistíocht, Fíneálacha agus Aisghabháil speansas) mar a leanas:

Treocht 5 bliana ioncaim ó phríomhidirbhearta neamh-mhalairte (10)

Toisc gur cheart don ioncam buiséid a bheith cothrom (nó níos mó) ná an caiteachas buiséid, is iad na híocaíochtaí a dhéantar gach bliain an príomhrud a thiomáineann an treocht ioncaim a thaispeántar thuas.

Ioncam comhdhlúite – príomhfhorbairtí in 2021

Ba ionann an t-ioncam comhdhlúite, inar cuimsíodh gach catagóir ioncaim, agus EUR 178,9 billiún in 2021, i gcomparáid le EUR 224,0 billiún an bhliain roimhe sin. An phríomhchúis a bhí leis an laghdú EUR 45,1 billiún nó 20,1 % ná an tionchar laghdaithe a bhí ag tarraingt siar na Ríochta Aontaithe ón Aontas Eorpach, rud lenar méadaíodh ioncaim 2020 de EUR 47,5 billiún, ach nár rannchuidigh ach EUR 1,1 billiún le hioncaim 2021. Ag fágáil an ioncaim shonraigh sin as an áireamh, is ionann ioncam comhdhlúite 2021 agus EUR 177,8 billiún, rud is féidir a chur i gcomparáid leis an ioncam comhdhlúite coigeartaithe ón mbliain roimhe sin (EUR 176,5 billiún).

A mhéid a bhaineann leis na catagóirí ioncaim atá fágtha, i measc na bpríomhfhorbairtí bhí na hacmhainní dílse bunaithe ar an dramhaíl ó phacáistíocht a tugadh isteach, méadú ar ioncaim ó fhíneálacha agus laghdú ar ioncaim ó OIN:

— An t-ioncam ón acmhainn dhílis bunaithe ar an dramhaíl ó phacáistíocht, a tugadh isteach in 2021 nuair a tháinig an Cinneadh nua maidir le hAcmhainní Dílse 2020/2053 i bhfeidhm (11), ba ionann é agus EUR 5,8 billiún. Tá feidhm ag glaoráta aonfhoirmeach de EUR 0,80 in aghaidh an chileagraim maidir le meáchan na dramhaíola ó phacáistíocht phlaisteach arna giniúint i ngach Ballstát agus nach ndéantar a athchúrsáil. An dramhaíl ó phacáistíocht phlaisteach nach n-athchúrsáiltear i mbliain ar leith, ríomhtar í mar an difríocht idir an dramhaíl ó phacáistíocht phlaisteach a ghintear agus an dramhaíl ó phacáistíocht phlaisteach a athchúrsáiltear an bhliain sin i mBallstát. Tá an Bhulgáir, an Chipir, an Chróit, an Eastóin, an Ghréig, an Iodáil, an Laitvia, an Liotuáin, Málta, an Pholainn, an Rómáin, an tSeicia, an tSlóivéin an tSlóvaic, an Spáinn agus an Ungáir, i dteideal laghduithe cnapshuime bliantúla sonracha a fháil ina ranníocaíochtaí acmhainní dílse ó dhramhaíl phlaisteach faoi seach;

— Tháinig méadú ar ioncam ó fhíneálacha ó EUR 0,5 billiún in 2020 go dtí EUR 2,0 billiún in 2021. Tharla an méadú de EUR 1,5 billiún i ngeall ar líon níos airde agus méideanna níos airde fíneálacha a eisíodh in 2021. Bhí siad seo a leanas i measc na bpríomhfhíneálacha a eisíodh in 2021: EUR 875 milliún a forchuireadh ar BMW agus grúpa Volkswagen (Volkswagen, Audi agus Porsche) as dul i gclaonpháirt maidir le forbairt theicniúil sa réimse glanadh ocsaídí nítrigine agus EUR 371 milliún a forchuireadh ar Nomura, UBS agus UniCredit as rannpháirtíocht grúpa trádálaithe i gcairtéal sa mhargadh príomhúil agus tánaisteach le haghaidh Bannaí Rialtais Eorpacha;

— Ioncam ó OIN (ollioncam náisiúnta), príomhghné d’ioncam oibriúcháin an Aontais, a laghdaíodh ó EUR 125,4 billiún in 2020 go dtí EUR 116,0 billiún in 2021. Tá an laghdú de EUR 9,4 billiún nó 7,5 % nasctha leis an méadú ar chatagóirí eile ioncaim (agus na hioncaim ó acmhainní dílse nua plaistigh), toisc go gcistíonn an t-ioncam ó chistí OIN an chuid sin den bhuiséad nach gcumhdaítear le foinsí eile ioncaim.

5.2. SPEANSAIS

Is speansais iad an phríomhchuid de speansais a aithnítear sna ráitis airgeadais chomhdhlúite faoin modh bainistíochta comhpháirtí, ina n-áirítear na cistí seo a leanas: (i) An Ciste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT), (ii) An Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus ionstraimí forbartha tuaithe eile, (iii) Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) & An Ciste Comhtháthaithe (CC), agus (iv) Ciste Sóisialta na hEorpa (CSE). Bhí EUR 119,9 billiún nó 54,3 % de na speansais iomlána de EUR 221,0 billiún a tabhaíodh in 2021 i gceist leis na cistí sin (2020: EUR 109,7 billiún, 65,9 % de na speansais iomlána). Cuirtear an deighilt idir speansais faoi modh bainistíochta comhpháirtí agus a n-ualuithe coibhneasta i láthair thíos:

Príomhspeansais faoin modh bainistíochta comhpháirtí don bhliain airgeadais 2021

Tharla an méadú ar speansais faoin modh bainistíochta comhpháirtí go príomha i ngeall ar speansais mhéadaithe a bhaineann le CFRE agus an Ciste Comhtháthaithe (EUR 5,8 billiún) agus CSE (EUR 3,0 billiún). Léiríonn sé sin an cur chun feidhme méadaithe i dtreo dheireadh chlárthréimhse CAI 2014-2020 chomh maith leis an méadú sealadach ar an ráta cómhaoiniúcháin tar éis bearta CRII+ a chur chun feidhme. Tháinig méadú EUR 1,0 billiún agus EUR 0,3 billiún, faoi seach, ar speansais a bhaineann le CETFT agus le hionstraimí forbartha tuaithe eile agus CERT.

Tar éis NGEU (féach roinn 2) a sheoladh, tháinig méadú ó EUR 22,1 billiún in 2020 go dtí EUR 63,0 billiún in 2021 ar speansais faoin modh bainistíochta dírí, a léiríonn cur chun feidhme buiséid ag an gCoimisiún, gníomhaireachtaí feidhmiúcháin agus cistí iontaobhais. Tharla an méadú de EUR 40,9 billiún den chuid is mó mar gheall ar an tacaíocht neamh-inaisíoctha a deonaíodh faoi RRF NGEU, arbh ionann é agus EUR 42,9 billiún. Tháinig laghdú ó EUR 1,6 billiún in 2020 go dtí EUR 0,7 billiún in 2021 ar speansais bainistíochta dírí a bhaineann le cláir vacsaíniúcháin COVID-19.

Léiríonn na speansais faoin modh bainistíochta indírí le cur chun feidhme buiséid ag gníomhaireachtaí an Aontais, comhlachtaí an Aontais, tríú tíortha, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus eintitis eile. In 2021 ba ionann na speansais faoin modh bainistíochta indírí agus EUR 10,9 billiún, cosúil le figiúr na bliana roimhe sin de EUR 11,0 billiún.

5.3. SÓCMHAINNÍ

Ba ionann na sócmhainní iomlána amhail an 31 Nollaig 2021 agus EUR 414,1 billiún (2020: EUR 280,0 billiún) – tharla an méadú suntasach i ngeall ar iasachtú breise ó ionstraim SURE agus an iasachtú agus na réamhíocaíochtaí a íocadh faoin ionstraim nua NGEU. Ba shócmhainní airgeadais seachas airgead tirim agus coibhéisí airgid na míreanna ba shuntasaí (EUR 188,6 billiún), réamh-mhaoiniú (EUR 93,4 billiún), earraí infhaighte agus méideanna in-aisghabhála (EUR 72,4 billiún) agus airgead tirim agus coibhéisí airgid (EUR 44,9 billiún). Áirítear le sócmhainní eile, arbh ionann iad agus EUR 14,7 billiún, réadmhaoin, gléasra agus trealamh agus sócmhainní doláimhsithe den chuid is mó.

Comhdhéanamh na sócmhainní an 31 Nollaig 2021

Is mar gheall ar na héifeachtaí seo a leanas a tharla an méadú suntasach ar shócmhainní iomlána de EUR 134,0 billiún nó 47,9 % ón mbliain roimhe sin:

— Tháinig méadú ar iasachtaí gan íoc ó EUR 93,3 billiún in 2020 go dtí EUR 163,6 billiún in 2021. Léiríonn an méadú de EUR 70,3 billiún nó 75,3 % go príomha eisiúint tuilleadh iasachtaí ar chúnamh airgeadais faoi ionstraim SURE (EUR 50,1 billiún) agus eisiúint iasachtaí faoi RRF nua (EUR 18,0 billiún);

— Tháinig méadú ar an réamh-mhaoiniú iomlán ó EUR 62,7 billiún in 2020 go dtí EUR 93,4 billiún in 2021. Léiríonn an méadú de EUR 30,7 billiún nó 49,0 % an tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha a deonaíodh faoi RRF (EUR 30,8 billiún);

— Tháinig méadú ar airgead tirim agus coibhéisí airgid ó EUR 16,7 billiún in 2020 go dtí EUR 44,9 billiún in 2021. Tharla an méadú de EUR 28,2 billiún den chuid is mó i ngeall ar an leachtacht a bhain le NGEU (EUR 18,0 billiún á shealbhú sa chuntas NGEU, chomh maith le EUR 1,4 billiún de chistí arna sealbhú i gcuntas lárnach státchiste an Choimisiúin ag feitheamh ar eisíocaíocht chuig an mbuiséad le haghaidh cláir CAI). Tharla an méadú eile mar gheall ar mhéid níos airde de leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí nár cuireadh chun feidhme in 2021, mar gheall ar fhíneálacha a bhí cinntitheach ag deireadh na bliana agus breis acmhainní dílse traidisiúnta a briseadh ach nach raibh buiséadaithe go fóill ag deireadh bliana.

Tarraingt siar na Ríochta Aontaithe ón Aontas Eorpach

An 31 Eanáir 2020, tharraing an Ríocht Aontaithe siar ón Aontas Eorpach. Sainítear téarmaí a himeachta i gComhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, ar a dtugtar an “Comhaontú um Tharraingt Siar” freisin. Mar chuid den chomhaontú sin, d’aontaigh an Ríocht Aontaithe go gcomhlíonfadh sí na hoibleagáidí airgeadais go léir a ghlac sí nuair a bhí sí ina ball den Aontas. Tháinig an comhaontú i bhfeidhm an 31 Eanáir 2020. Leanfaidh an Ríocht Aontaithe uirthi ag cur le buiséad an Aontais Eorpaigh agus ag tairbhiú de chláir agus caiteachas an Aontais roimh 2021 amhail is dá mbeadh sí fós ina Ballstát. Gheobhaidh an Ríocht Aontaithe airgead sainithe áirithe ar ais freisin a d’íoc sí isteach i mbuiséad an Aontais nó airgead a fuarthas i mbuiséad an Aontais mar gheall ar thréimhse ballraíochta na Ríochta Aontaithe. Tuairiscíonn an tAontas Eorpach chuig an Ríocht Aontaithe dhá uair sa bhliain ar mhéideanna atá dlite agus íocann an Ríocht Aontaithe na méideanna sin ar bhonn míosúil. Tugtar an tuairisciú sin cothrom le dáta gach bliain bunaithe ar fhigiúirí iarbhír.

Trí bhíthin na n-oibleagáidí faoin gComhaontú um Tharraingt Siar cruthaítear dliteanais agus earraí infhaighte don Aontas nach mór iad a ríomh agus a léiriú i gcuntais bhliantúla an Aontais agus cumhdaítear na réimsí seo a leanas go háirithe leo sin:

— Acmhainní dílse (Airteagal 136)

— Gealltanais le híoc (Airteagal 140)

— Fíneálacha comórtais (Airteagal 141)

— Dliteanais an Aontais (Airteagal 142)

— Dliteanais airgeadais theagmhasacha agus ionstraimí airgeadais (Airteagail 143 & 144)

— Glansócmhainní an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach (Airteagal 145)

— Infheistíocht an Aontais Eorpaigh sa Chiste Eorpach Infheistíochta (CEI) (Airteagal 146)

— Dliteanais theagmhasacha maidir le cásanna dlí (Airteagal 147).

EUR milliún Airteagal 140 Airteagal 142 Eile 31.12.2021 31.12.2020 Dlite ón Ríocht Aontaithe 28 620 14 751 610 43 982 49 579 Dlite leis an Ríocht Aontaithe — — (2 229 ) (2 229 ) (2 122 ) Foriomlán 28 620 14 751 (1 618 ) 41 753 47 456 Neamhreatha 17 064 14 486 (711) 30 839 40 629 Reatha 11 556 265 (908) 10 913 6 827

Réamh-mhaoiniú

In 2021, ba é EUR 86,2 billiún (2020: EUR 55,5 billiún) a bhí sa réamh-mhaoiniú, gan réamhíocaíochtaí eile le Ballstáit agus ranníocaíochtaí le cistí iontaobhais Bêkou agus na hAfraice san áireamh, agus bhain formhór an mhéid sin le gníomhaíochtaí an Choimisiúin. Baineann an méadú EUR 30,7 billiún nó 55,3 % nach mór go hiomlán leis an tacaíocht neamh-inaisíoctha arna deonú faoi RRF, as a d’eascair méadú ar an réamh-mhaoiniú a bhain le bainistíocht dhíreach ó EUR 14,3 billiún in 2020 go dtí EUR 43,7 billiún in 2021:

Réamh-mhaoiniú ón gCoimisiún de réir an mhodha bainistíochta

Bíonn tionchar suntasach ag an timthriall CAI faoi seach ar leibhéal an réamh-mhaoinithe a dheonaítear faoi chláir CAI – ag tús thréimhse CAI tá coinne leis go n-íocfar réamhíocaíochtaí móra le Ballstáit faoi bheartas comhtháthaithe agus beidh na méideanna sin ar fáil do na Ballstáit go dtí go ndúnfar na cláir, mar shampla. Íoctar réamh-mhaoiniú bliantúil freisin, nach mór é a úsáid laistigh de bhliain nó é a aisíoc an bhliain ina dhiaidh sin mar chuid de dhúnadh bliantúil an timthrialla cuntas. Déanann an Coimisiún gach iarracht chun a áirithiú go gcoinnítear réamh-mhaoiniú ar leibhéal iomchuí. Ní mór cothromaíocht a bhaint amach idir cistiú leordhóthanach a áirithiú le haghaidh tionscadal agus caiteachas a aithint go tráthúil.

5.4. DLITEANAIS

An 31 Nollaig 2021 bhí na dliteanais iomlána cothrom le EUR 496,4 billiún (2020: EUR 313,5 billiún) – tharla an méadú mór de thoradh na hiasachtaíochta a fuarthas in 2021 faoi na hionstraimí SURE agus NGEU. Ar na nithe ba shuntasaí bhí iasachtaíocht le haghaidh NGEU agus cúnamh airgeadais (EUR 236,7 billiún), oibleagáidí pinsin agus dliteanais sochar iarfhostaíochta eile (EUR 122,5 billiún), muirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha (EUR 78,1 billiún), agus suimeanna iníoctha le tríú páirtithe (EUR 46,4 billiún):

Comhdhéanamh na ndliteanas an 31 Nollaig 2021

Tharla an méadú suntasach EUR 82,9 billiún nó 58,3 % le linn na bliana roimhe agus de bharr na n-éifeachtaí seo a leanas go príomha:

— Tháinig méadú ar iasachtaíocht ó EUR 93,2 billiún in 2020 go dtí EUR 236,7 billiún in 2021. Baineann an méadú EUR 143,5 billiún le RRF go príomha (EUR 91,0 billiún) agus le hiasachtaíocht bhreise faoi SURE (EUR 50,1 billiún);

— Tháinig méadú ar mhuirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha ó EUR 64,6 billiún in 2020 go dtí EUR 78,1 billiún in 2021. Baineann an méadú EUR 13,5 billiún nó 20,9 % leis an RRF nua go príomha (EUR 8,2 billiún) agus le cur chun feidhme CAI 2014-2020 faoi CFRE agus an Ciste Comhtháthaithe (EUR 1,9 billiún);

— Tháinig méadú ar shuimeanna iníoctha ó EUR 32,4 billiún in 2020 go dtí EUR 46,4 billiún in 2021. Tharla an méadú EUR 14,0 billiún nó 43,2 % mar gheall ar RRF (EUR 19,1 billiún) agus laghdú ar na méideanna is iníoctha i réimse an chomhtháthaithe go príomha, i gcás ina raibh méid na n-éileamh ar chostais a fuarthas roimh dheireadh na bliana níos ísle ná mar a bhí sna bhliain roimhe sin (EUR 5,3 billiún).

Costas iomlán na n-éileamh agus na sonrasc a fuarthas agus a aithníodh sa Chlár Comhardaithe faoin gceannteideal “Suimeanna iníoctha”

Glansócmhainní

Bhí barrachas na ndliteanas thar shócmhainní an 31 Nollaig 2021 cothrom le EUR 82,3 billiún (2020: EUR 33,4 billiún). Tharla an méadú suntasach EUR 48.9 billiún mar gheall ar an iasachtaíocht i ndáil le tacaíocht neamh-inaisíoctha a fuarthas faoi NGEU in 2021 go príomha (as a leanann méadú ar chaiteachais bainistíochta dírí EUR 42,9 billiún). Tugtar faoi deara nach gciallaíonn barrachas na ndliteanas thar shócmhainní go bhfuil deacrachtaí airgeadais ag institiúidí agus comhlachtaí an Aontais, ciallaíonn sé go bhfaighfear cistiú i gcomhair dliteanais áirithe ó bhuiséid bhliantúla amach anseo. Aithnítear go leor speansas faoi rialacha cuntasaíochta maidir le fabhrú sa bhliain reatha cé go bhféadfaí iad a íoc i ndáiríre sna blianta ina dhiaidh sin agus go bhféadfaí iad a chistiú ó bhuiséid amach anseo; ní chuirfear na hioncaim lena mbaineann san áireamh ach i dtréimhsí amach anseo. Seachas an iasachtaíocht le haghaidh NGEU, atá le haisíoc idir 2028 agus 2051, agus an dliteanas i leith sochair fostaithe, atá le híoc thar roinnt deacáidí, is iad na méideanna is suntasaí a chuirtear i dtábhacht na gníomhaíochtaí a bhaineann le CERT, a íoctar an chuid is mó díobh sa chéad ráithe den bhliain ina dhiaidh sin de ghnáth.

6. CREAT POLAITIÚIL AGUS AIRGEADAIS AN AONTAIS, RIALACHAS AGUS CUNTASACHT

Is Aontas é an tAontas Eorpach (AE) dá dtugann na Ballstáit inniúlachtaí chun cuspóirí atá i gcoiteann acu a bhaint amach. Tá an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar urramú dhínit an duine, na saoirse, an daonlathais, an chomhionannais, an smachta reachta agus an mheasa ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar le grúpaí mionlaigh iad. Is comhluachanna ag Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an t-iolrachas, an neamhidirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir.

6.1. CREAT POLAITIÚIL AGUS AIRGEADAIS

Conarthaí an Aontais Eorpaigh

Na chuspóirí a bhaint amach agus a bheartais a chur i bhfeidhm, soláthraíonn an tAontas na hacmhainní airgeadais is gá dó féin. Tá an Coimisiún freagrach as leas ginearálta an Aontais a chur chun cinn, lena n-áirítear an buiséad a chur i bhfeidhm agus cláir a bhainistiú i gcomhar leis na Ballstáit agus i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais (12).

Saothraíonn an tAontas na cuspóirí a bunaíodh leis an gConradh le roinnt uirlisí, agus tá buiséad an Aontais mar cheann de na huirlisí sin. I measc na n-uirlisí eile tá comhchreat reachtach nó comhstraitéisí beartais, mar shampla.

An creat airgeadais ilbhliantúil agus cláir chaiteachais

Cuirtear na beartais lena dtacaíonn buiséad an Aontais chun feidhme i gcomhréir leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) agus an reachtaíocht earnálach chomhfhreagrach lena sainítear cláir agus ionstraimí caiteachais. Aistrítear tosaíochtaí polaitiúla an Aontais ina dtéarmaí airgeadais thar thréimhse fada go leor lena bheith éifeachtach agus chun léargas fadtéarmach comhleanúnach a sholáthar do thairbhithe chistí an Aontais agus údaráis náisiúnta cómhaoinithe. Socraítear uasmhéideanna bliantúla (uasteorainneacha) le haghaidh chaiteachas an Aontais ina iomláine agus le haghaidh na bpríomhchatagóirí caiteachais (ceannteidil). Faightear an uasteorainn iomlán le haghaidh leithreasuithe faoi chomhair gealltanas ó shuim na n-uasteorainneacha i gcomhair na gceannteideal go léir. Glacann an Chomhairle CAI d’aon toil na mBallstát uile, le toiliú Pharlaimint na hEorpa. Glacadh an creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 atá i bhfeidhm faoi láthair an 17 Nollaig 2020. Comhlánaítear creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 leis an ionstraim shealadach théarnaimh NextGenerationEU.

Buiséad bliantúil

Is é an Coimisiún a réitíonn an buiséad bliantúil. Comhaontaíonn Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle an buiséad don bhliain dár gcionn (i lár mhí na Nollag de ghnáth), bunaithe ar an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 314 CFAE. De réir phrionsabal na cothromaíochta buiséadaí, ní mór an t-ioncam iomlán a bheith cothrom leis an caiteachas iomlán (leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí) le haghaidh bliain airgeadais áirithe.

Is iad ioncaim ó acmhainní dílse na príomhfhoinsí cistiúcháin atá ag an Aontas agus déantar iad a chomhlánú le hioncaim eile. Tá ceithre chineál acmhainní dílse ann: Acmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna custaim go príomha), acmhainn dhílis bunaithe ar cáin bhreisluacha (CBL), acmhainn dhílis bunaithe ar dhramhaíl ó phacáistíocht phlaisteach neamh-athchúrsáilte (a tugadh isteach in 2021) agus acmhainn dhílis bunaithe ar ollioncam náisiúnta (OIN). Bíonn níos lú ná 10 % den ioncam iomlán i gceist le hioncaim eile a eascraíonn as gníomhaíochtaí an Aontais (e.g. fíneálacha comórtais) de ghnáth.

Modhanna bainistíochta

Cuirtear buiséad an Aontais chun feidhme i dtrí mhodh bainistíochta a úsáidtear chun an chaoi a n-íoctar amach an t-airgead agus a mbainistítear é a chinneadh:

— Bainistíocht chomhpháirteach: déanann an Coimisiún tromlach an bhuiséid (thart ar 3/4 den bhuiséad) a bhainistiú faoi chóras bainistíochta comhpháirtí, i gcomhar leis na Ballstáit, go háirithe i réimsí na gcistí struchtúracha agus na talmhaíochta.

— Bainistíocht dhíreach: bhainistíonn an Coimisiún cláir é féin freisin agus féadfaidh sé cur chun feidhme clár sonrach a tharmligean ar ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin.

— Bainistíocht indíreach: Féadfar cinntí caiteachais a bhainistiú go hindíreach freisin trí chomhlachtaí eile laistigh den Aontas Eorpach nó lasmuigh de. Sainmhíníonn an Rialachán Airgeadais agus/nó comhaontuithe ranníocaíochta na sásraí rialaithe agus tuairiscithe nach mór do na heintitis sin a chur i bhfeidhm agus an mhaoirseacht ar cheart don Choimisiún a dhéanamh i gcás ina gcuirtear tascanna maidir le cur chun feidhme an bhuiséid ar iontaoibh gníomhaireachtaí náisiúnta, Ghrúpa an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta, tríú tíortha, eagraíochtaí idirnáisiúnta (e.g. an Banc Domhanda nó na Náisiúin Aontaithe) agus eintitis eile (e.g. gníomhaireachtaí díláraithe an Aontais, Comhghnóthais).

An Rialachán Airgeadais

An Rialachán Airgeadais (FR) (13) is infheidhme maidir leis an mbuiséad ginearálta, tá sé ina ghníomh lárnach in ailtireacht rialála chúrsaí airgeadais an Aontais. Sainmhínítear go mionsonrach ann na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad an Aontais a chur i bhfeidhm agus róil na ngníomhairí difriúla lena mbaineann chun a áirithiú go n-úsáidtear an t-airgead go stuama agus go mbaintear amach na cuspóirí arna leagan amach leis.

6.2. RIALACHAS AGUS CUNTASACHT

6.2.1. Struchtúr institiúideach

Tá creat institiúideach ag an Aontas arb é is aidhm dó a luachanna a chur chun cinn, a chuspóirí a shaothrú, fónamh dá leasanna, do leasanna a shaoránach agus do leasanna a Bhallstát, mar aon le comhsheasmhacht, éifeachtacht agus leanúnachas a chuid beartas agus gníomhaíochtaí a áirithiú. Tá institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí eile de chuid an Aontais san áireamh sa struchtúr eagrúcháin. Leis an Rialachán Airgeadais, in éineacht leis na rialacha cuntasaíochta is infheidhme, sainítear cé acu de na heintitis is ceart a chur san áireamh i gcuntais chomhdhlúite an Aontais (féach nóta 9 de chuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais chun liosta na n-eintiteas a chuimsítear i raon feidhme an chomhdhlúthaithe a fháil).

Déanann Parlaimint na hEorpa, i gcomhpháirt leis an gComhairle, feidhmeanna reachtacha agus buiséadacha a fheidhmiú. Tá an Coimisiún cuntasach, go polaitiúil, do Pharlaimint na hEorpa. Déanann an Chomhairle feidhmeanna ceaptha beartais agus comhordúcháin freisin faoi chuimsiú threoir pholaitiúil ghinearálta agus thosaíochtaí an Aontais arna leagan síos ag an gComhairle Eorpach.

Is é an Coimisiún Eorpach brainse feidhmiúcháin an Aontais Eorpaigh. Cuireann sé leas ginearálta an Aontais chun cinn agus glacann sé tionscnaimh iomchuí chuige sin. Áirithíonn sé go gcuirtear na Conarthaí i bhfeidhm agus déanann sé maoirseacht ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais ag na Ballstáit faoi rialú Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Comhlíonann sé feidhmeanna comhordaithe, feidhmiúcháin agus bainistíochta, feidhmíonn sé an buiséad agus bainistíonn sé cláir.

Cuireann an Coimisiún an buiséad i bhfeidhm, i gcomhar leis na Ballstáit den chuid is mó. (14) Áirithíonn siad le chéile go n-úsáidtear na leithreasuithe i gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais. Leagfar síos leis na rialacháin na hoibleagáidí maidir le rialú agus iniúchóireacht a bheidh ar na Ballstáit nuair a chomhroinneann siad cur chun feidhme an bhuiséid agus na freagrachtaí a bheidh mar thoradh air sin. Leagann siad síos na freagrachtaí agus na rialacha sonracha le haghaidh gach ceann d’institiúidí an Aontais freisin, a mhéid a bhaineann lena gcaiteachas féin.

6.2.2. Struchtúr rialachais an Choimisiúin

Socruithe rialachais an Choimisiúin agus an chaoi a n-áirithítear leo go bhfeidhmíonn an Coimisiún mar institiúid nua-aoiseach, chuntasach agus atá dírithe ar fheidhmíocht, tugtar tuairisc orthu sin sa Teachtaireacht (15) maidir le Rialachas sa Choimisiún Eorpach.

Comhlíonann an Coimisiún a chuid feidhmeanna faoi cheannaireacht Choláiste na gCoimisinéirí, a shocraíonn tosaíochtaí agus a ghlacann freagracht pholaitiúil uile as obair an Choimisiúin. Mar Choláiste, oibríonn an Coimisiún faoi threoraíocht pholaitiúil a Uachtaráin, a léiríonn, mar chuid dá ainmniúchán/hainmniúchán do Pharlaimint na hEorpa, na cuspóirí atá beartaithe aige/aici a bhaint amach i bhfoirm treoirlínte polaitiúla. Déanann an tUachtarán eagrú inmheánach an Choimisiúin a chinneadh chun a áirithiú go ngníomhaíonn sé go comhsheasmhach, go héifeachtúil agus mar chomhlacht coláisteach.

Déanann an Coláiste cur chun feidhme oibríochtúil an bhuiséid agus an bhainistíocht airgeadais a tharmligean do na hArd-Stiúrthóirí agus Cinn Seirbhíse atá i gceannas ar struchtúr riaracháin an Choimisiúin. Trí bhíthin an chur chuige díláraithe sin, cruthaítear cultúr riaracháin lena dtugtar spreagadh do státseirbhísigh freagracht a ghlacadh as gníomhaíochtaí ar féidir leo a rialú agus lena n-éilítear orthu dearbhú a sholáthar i ndáil leis na gníomhaíochtaí a bhfuil siad cuntasach astu.

Faoi údarás an Uachtaráin agus i ndlúthchomhar leis an gComhalta den Choimisiún atá i gceannas ar chúrsaí buiséid, acmhainní daonna agus cúrsaí riaracháin, agus le seirbhísí an Uachtaráin agus na seirbhísí lárnacha páirteach ann, cuireann an Bord Bainistíochta Corparáideach comhordú, formhaoirseacht, comhairle agus treonna straitéiseacha ar fáil.

Sainítear sraith chomhleanúnach uirlisí bainistíochta agus rialuithe láidre sna socruithe inmheánacha, lena gcumasaítear do Choláiste na gCoimisinéirí freagracht pholaitiúil a ghlacadh as obair an Choimisiúin. (16)

6.2.3. Bainistíocht airgeadais an Choimisiúin

Sa Choimisiún, sainítear go soiléir na róil agus freagrachtaí a bhíonn i gceist le bainistíocht airgeadais (e.g. sa Rialachán Airgeadais agus na Rialacha Inmheánacha (17)) agus cuirtear i bhfeidhm iad dá réir. Mar oifigigh údarúcháin trí tharmligean, tá Ard-Stiúrthóirí agus Cinn Seirbhíse an Choimisiúin freagrach as bainistíocht fhónta airgeadais i ndáil le hacmhainní an Aontais, comhlíonadh fhorálacha an Rialacháin Airgeadais, bainistíocht riosca agus creat rialaithe inmheánaigh iomchuí a bhunú.

Cumhdaítear an próiseas bainistíochta ina iomláine le freagracht na nOifigeach Údarúcháin, ón méid atá le déanamh a chinneadh i ndáil leis na cuspóirí beartais arna leagan síos ag an institiúid a bhaint amach go dtí gníomhaíochtaí a bhainistiú ar bhonn oibríochtúil agus ó thaobh na bainistíochta fónta airgeadais de araon. Féadfar tascanna a fho-tharmligean ar Stiúrthóirí, Cinn Aonaid agus daoine eile chomh maith, agus bíonn na daoine sin ina nOifigigh Údarúcháin trí Fho-Tharmligean dá réir sin. Féadfaidh gach oifigeach údarúcháin trí tharmligean brath ar stiúrthóir amháin nó beirt stiúrthóirí a bheidh i gceannas ar bhainistíocht riosca agus rialú inmheánach chun maoirseacht agus faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme córas rialaithe inmheánaigh.

Cuireann seirbhísí lárnacha an Choimisiúin treoraíocht agus comhairle ar fáil agus cuireann siad dea-chleachtais chun cinn, lena n-áirítear trí obair an Bhoird Bhainistíochta Chorparáidigh.

Trí bhíthin an Rialacháin Airgeadais, ceanglaítear ar gach oifigeach údarúcháin tuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí (AAR) a ullmhú, ina sonraítear éachtaí, rialú inmheánach agus gníomhaíochtaí bainistíochta airgeadais le linn na bliana. Ní mór dearbhú a bheith sa tuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí (AAR) gur baineadh úsáid as acmhainní bunaithe ar phrionsabail na bainistíochta fónta airgeadais agus go bhfuil nósanna imeachta rialaithe i bhfeidhm lena soláthraítear na ráthaíochtaí is gá maidir le dlíthiúlacht agus rialtacht na n-idirbheart foluiteach. Tuarascáil Bhliantúil Bhainistíochta agus Feidhmíochta Bhuiséad an Aontais Eorpaigh (18), is í sin an phríomh-ionstraim trína nglacann Coláiste na gCoimisinéirí freagracht pholaitiúil as bainistíocht airgeadais bhuiséad an Aontais Eorpaigh.

Tá Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin freagrach go lárnach as bainistiú cistí, nósanna imeachta aisghabhála, rialacha cuntasaíochta a leagan síos bunaithe ar Chaighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta na hEarnála Poiblí (IPSAS), córais chuntasaíochta a bhailíochtú agus cuntais bhliantúla an Choimisiúin agus cuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais a ullmhú. Thairis sin, éilítear ar an Oifigeach Cuntasaíochta na cuntais bhliantúla a shíniú agus a dhearbhú go gcuirtear staid airgeadais, torthaí oibríochtaí agus sreafaí airgid an Aontais i láthair go cothrom iontu, ó thaobh gach gné ábhartha de. Glacann Coláiste na gCoimisinéirí na cuntais bhliantúla. Is feidhm neamhspleách é Oifigeach Cuntasaíochta agus bíonn freagracht mhór air/uirthi a mhéid a bhaineann le tuairisciú airgeadais sa Choimisiún.

Is feidhm láraithe agus neamhspleách é Iniúchóir Inmheánach an Choimisiúin chomh maith agus cuireann sé comhairle neamhspleách ar fáil, mar aon le tuairimí agus moltaí maidir le cáilíocht agus feidhmiú córas rialaithe inmheánaigh laistigh den Choimisiún, de ghníomhaireachtaí an Aontais agus de chomhlachtaí uathrialacha eile.

Áirithíonn an Coiste um Dhul Chun Cinn Iniúchóireachta neamhspleáchas an Iniúchóra Inmheánaigh agus déanann sé faireachán ar cháilíocht na hoibre iniúchóireachta inmheánaí agus ar na bearta leantacha a dhéanann seirbhísí an Choimisiúin i ndáil le moltaí iniúchóireachta inmheánaí agus seachtraí, agus i ndáil le torthaí Chúirt Iniúchóirí na hEorpa a bhaineann le hurscaoileadh agus le moltaí na Cúirte sin maidir le hiontaofacht chuntais chomhdhlúite an Aontais. Rannchuidíonn ról comhairleach an choiste le tuilleadh feabhsaithe a chur ar éifeachtach agus éifeachtúlacht an Choimisiúin maidir lena spriocanna a bhaint amach agus éascaíonn sé an fhormhaoirseacht a dhéanann an Coláiste ar chleachtais rialachais, bhainistíochta riosca agus rialachais inmheánaigh an Choimisiúin freisin.

6.2.4. Nós imeachta um urscaoileadh agus iniúchadh seachtrach

I gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais, ní mór cistí a bhainistiú ar bhealach éifeachtach, éifeachtúil agus eacnamaíoch. Tá creat cuntasachta ann atá bunaithe ar thuairisciú cuimsitheach, iniúchadh seachtrach agus rialú polaitiúil chun dearbhú réasúnach a sholáthar go gcaitear cistí an Aontais ar bhealach iomchuí.

Cinneann Parlaimint na hEorpa, tar éis moladh a fháil ón gComhairle, cé acu ar cheart di a formheas críochnaitheach a thabhairt, dá ngairtear “urscaoileadh a dheonú”, nó nár cheart, maidir leis an gcaoi ar chuir an Coimisiún buiséad an Aontais chun feidhme i mbliain áirithe. Áirithítear leis an nós imeachta bliantúil um urscaoileadh go mbeidh an Coimisiún cuntasach go polaitiúil i leith chur chun feidhme bhuiséad an Aontais.

Déanann Cúirt Iniúchóirí na hEorpa scrúdú ar iontaofacht na gcuntas gach bliain, ar cé acu an bhfuarthas an t-ioncam go léir agus ar tabhaíodh an caiteachas go léir ar bhealach dlíthiúil agus rialta agus ar cé acu an raibh bainistíocht airgeadais agus gnéithe cáilíochtúla an bhuiséadaithe, lena n-áirítear gné na feidhmíochta, iontaofa nó nach raibh. Tá foilsiú thuarascáil bhliantúil Chúirt Iniúchóirí na hEorpa mar phointe tosaigh don nós imeachta um urscaoileadh. Ullmhaíonn na hiniúchóirí tuarascálacha speisialta freisin maidir le caiteachas sonrach ar réimsí beartais, nó maidir le saincheisteanna buiséid nó bainistíochta.

Tá an cinneadh maidir le hurscaoileadh bunaithe ar thuairisciú airgeadais agus cuntasachta comhtháite an Choimisiúin freisin, ar éisteachtaí Coimisinéirí i bParlaimint na hEorpa agus ar na freagraí arna soláthar ar cheisteanna scríofa a sheoltar chuig an gCoimisiún.

NÓTA A GHABHANN LEIS NA CUNTAIS CHOMHDHLÚITE

Ullmhaíodh cuntais bhliantúla chomhdhlúite an Aontais Eorpaigh don bhliain 2021 ar bhonn na faisnéise arna cur i láthair ag na hinstitiúidí agus comhlachtaí faoi Airteagal 246(2) den Rialachán Airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh. Dearbhaím gur ullmhaíodh iad i gcomhréir le Teideal XIII den Rialachán Airgeadais sin agus leis na prionsabail chuntasaíochta, na rialacha agus na modhanna a leagtar amach sna nótaí a ghabhann leis na ráitis airgeadais.

Fuair mé faisnéis ó oifigigh chuntasaíochta na n-institiúidí agus na gcomhlachtaí sin, a dheimhnigh a hiontaofacht, arb í an fhaisnéis go léir is gá chun na cuntais a chur ar fáil ina dtaispeántar sócmhainní agus dliteanais an Aontais Eorpaigh agus cur chun feidhme bhuiséad an Aontais.

Deimhním leis seo bunaithe ar an bhfaisnéis sin, agus ar sheiceálacha den sórt sin de réir mar a mheasaim is gá chun cuntais an Choimisiúin Eorpaigh a thabhairt i gcrích, go bhfuil dearbhú réasúnach agam go dtugann na cuntais léargas cothrom, ó thaobh gach gné ábhartha de, ar staid airgeadais an Aontais Eorpaigh agus ar thorthaí a chuid oibríochtaí agus ar a shreafaí airgid.

Rosa ALDEA BUSQUETS Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin 17 Meitheam 2022

RÁITIS AIRGEADAIS CHOMHDHLÚITE AGUS NÓTAÍ MÍNIÚCHÁIN (2)

AN CLÁR

CLÁR COMHARDAITHE 33

RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 34

RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID 35

RÁITEAS MAIDIR LE HATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ 37

NÓTAÍ A GHABHANN LEIS NA RÁITIS AIRGEADAIS 38

1. BEARTAIS CHUNTASAÍOCHTA SHUNTASACHA 38

2. NÓTAÍ A GHABHANN LEIS AN gCLÁR COMHARDAITHE 57

3. NÓTAÍ A GHABHANN LEIS AN RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS 99

4. DLITEANAIS AGUS SÓCMHAINNÍ TEAGMHASACHA 109

5. GEALLTANAIS BHUISÉADACHA AGUS DHLÍTHIÚLA 116

6. BAINISTÍOCHT RIOSCA AIRGEADAIS 120

7. NOCHTUITHE PÁIRTITHE GAOLMHARA 141

8. TEAGMHAIS TAR ÉIS DÁTA AN CHLÁIR CHOMHARDAITHE 143

9. RAON FEIDHME AN CHOMHDHLÚTHAITHE 143

CLÁR COMHARDAITHE

EUR milliún Nóta 31.12.2021 31.12.2020 SÓCMHAINNÍ NEAMHREATHA Sócmhainní doláimhsithe 2.1 769 620 Réadmhaoin, gléasra agus trealamh 2.2 12 669 11 682 Infheistíochtaí a dtugtar cuntas orthu agus modh an chothromais á úsáid 2.3 1 192 588 Sócmhainní airgeadais 2.4 181 874 99 214 Réamh-mhaoiniú 2.5 60 792 34 519 Earraí infhaighte arna dtrádáil ar an stocmhalartán agus méideanna in-aisghabhála nach méideanna in-aisghabhála arna dtrádáil ar an stocmhalartán iad 2.6 40 642 45 813 297 938 192 434 SÓCMHAINNÍ REATHA Sócmhainní airgeadais 2.4 6 744 13 881 Réamh-mhaoiniú 2.5 32 656 28 229 Earraí infhaighte arna dtrádáil ar an stocmhalartán agus méideanna in-aisghabhála nach méideanna in-aisghabhála arna dtrádáil ar an stocmhalartán iad 2.6 31 796 28 681 Fardail 2.7 84 80 Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim 2.8 44 860 16 742 116 141 87 613 IOMLÁN NA SÓCMHAINNÍ 414 078 280 047 DLITEANAIS NEAMHREATHA Pinsean agus sochair eile fostaithe 2.9 (122 466 ) (116 020 ) Forálacha 2.10 (2 950 ) (3 878 ) Dliteanais airgeadais 2.11 (214 974 ) (84 399 ) (340 391 ) (204 297 ) DLITEANAIS REATHA Forálacha 2.10 (398) (1 527 ) Dliteanais airgeadais 2.11 (31 149 ) (10 649 ) Suimeanna iníoctha 2.12 (46 372 ) (32 408 ) Muirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha 2.13 (78 068 ) (64 584 ) (155 987 ) (109 167 ) IOMLÁN NA nDLITEANAS (496 377 ) (313 464 ) GLANSÓCMHAINNÍ (82 299 ) (33 418 ) Cúlchistí 2.14 1 325 5 062 Méideanna a bheidh le glao ó Bhallstáit (3) 2.15 (83 624 ) (38 480 ) GLANSÓCMHAINNÍ (82 299 ) (33 418 )

RÁITEAS MAIDIR LE FEIDHMÍOCHT AIRGEADAIS

EUR milliún Nóta 2021 2020 IONCAM Ioncam ó idirbhearta nach idirbhearta arna dtrádáil ar an stocmhalartán iad Acmhainní OIN 3.1 115 955 125 393 Acmhainní dílse traidisiúnta 3.2 20 590 19 559 Acmhainní CBL 3.3 18 340 17 858 Acmhainní dílse bunaithe ar phlaisteach 3.4 5 831 — Fíneálacha 3.5 1 990 452 Aisghabháil speansas 3.6 1 794 1 355 An Comhaontú um Tharraingt Siar idir an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe 3.7 1 122 47 456 Eile 3.8 6 737 7 116 172 357 219 190 Ioncam ó idirbhearta malairte Ioncam airgeadais 3.9 5 092 3 434 Eile 3.10 1 497 1 404 6 589 4 838 Ioncam iomlán 178 946 224 028 SPEANSAIS Arna gcur chun feidhme ag Ballstáit 3.11 An Ciste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (40 829 ) (40 461 ) An Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe agus ionstraimí forbartha tuaithe eile (15 451 ) (14 467 ) Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa agus an Ciste Comhtháthaithe (46 932 ) (41 118 ) Ciste Sóisialta na hEorpa (16 727 ) (13 677 ) Eile (4 835 ) (2 701 ) Arna gcur chun feidhme ag an gCoimisiún, gníomhaireachtaí feidhmiúcháin agus cistí iontaobhais 3.12 (63 000 ) (22 094 ) Arna gcur chun feidhme ag gníomhaireachtaí agus comhlachtaí eile an Aontais 3.13 (3 154 ) (3 530 ) Arna gcur chun feidhme ag tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta 3.13 (4 512 ) (4 178 ) Arna gcur chun feidhme ag eintitis eile 3.13 (3 225 ) (3 257 ) Costais foirne agus pinsin 3.14 (12 417 ) (11 995 ) Costais airgeadais 3.15 (4 201 ) (2 188 ) Speansais eile 3.16 (5 762 ) (6 946 ) Speansais iomlána (221 046 ) (166 612 ) TORADH EACNAMAÍOCH NA BLIANA (42 100 ) 57 416

RÁITEAS FAOI SHREABHADH AIRGID

EUR milliún 2021 2020 Toradh eacnamaíoch na bliana (42 100 ) 57 416 Gníomhaíochtaí oibriúcháin Amúchadh 116 113 Dímheas 1 054 1 047 (Aisiompú) caillteanas lagaithe ar infheistíochtaí — — (Méadú)/laghdú ar iasachtaí (70 259 ) (40 624 ) (Meadú)/laghdú ar réamh-mhaoiniú (30 699 ) (11 301 ) (Méadú)/laghdú ar earraí infhaighte arna dtrádáil ar an stocmhalartán agus méideanna in-aisghabhála nach méideanna in-aisghabhála arna dtrádáil ar an stocmhalartán iad 2 055 (50 519 ) (Méadú)/laghdú ar fhardail (4) (12) Méadú/(laghdú) ar phinsin agus sochair eile fostaithe 6 447 18 360 Méadú/(laghdú) ar fhorálacha (2 057 ) 581 Méadú/(laghdú) ar dhliteanais airgeadais (seachas iasachtaíocht NGEU) 60 075 40 531 Méadú/(laghdú) ar suimeanna iníoctha 13 964 5 166 Méadú/(laghdú) ar mhuirir fhabhraithe agus ioncam iarchurtha 13 484 (2 645 ) Barrachas buiséadach na bliana roimhe sin a glacadh mar ioncam neamhairgid (1 769 ) (3 218 ) Atomhais ar dhliteanais sochar fostaithe (gluaiseacht neamh-airgid nach gcuirtear san áireamh sa ráiteas maidir le feidhmíocht airgeadais) (3 257 ) (15 155 ) Gluaiseachtaí eile nach gluaiseachtaí airgid iad (1 757 ) 63 Gníomhaíochtaí infheistíochta (Méadú)/laghdú ar shócmhainní doláimhsithe agus réadmhaoin, gléasra agus trealamh (2 307 ) (1 566 ) (Méadú)/laghdú ar infheistíochtaí a dtugtar cuntas orthu agus modh an chothromais á úsáid (604) 3 (Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais neamhdhíorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh (19) (4 636 ) (1 180 ) (Méadú)/laghdú ar shócmhainní airgeadais díorthacha ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh (629) (62) Gníomhaíochtaí maoiniúcháin Méadú/(laghdú) ar iasachtaíocht a bhaineann le NGEU 91 000 GLANSREABHADH AIRGID 28 118 (3 004 ) Glanmhéadú/(laghdú) ar airgead tirim agus ar coibhéisí airgid thirim 28 118 (3 004 ) Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag tús na bliana 16 742 19 745 Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ag deireadh bliana 44 860 16 742

RÁITEAS MAIDIR LE HATHRUITHE AR GHLANSÓCMHAINNÍ

EUR milliún Méideanna a bheidh le glao ó Bhallstáit Barrachas/(Easnamh) Carntha Cúlchistí eile Cúlchiste cóirluacha Glansócmhainní IARMHÉID AN 31.12.2019 (77 560 ) 4 646 391 (72 523 ) Gluaiseacht i gcúlchiste an Chiste Ráthaíochta (173) 173 — — Gluaiseachtaí cóirluacha — — 105 105 Atomhais ar dhliteanais sochar fostaithe (15 155 ) — — (15 155 ) Eile 210 (252) — (42) Toradh bhuiséad 2019 curtha chun sochair na mBallstát (3 218 ) — — (3 218 ) Toradh eacnamaíoch na bliana 57 416 — — 57 416 IARMHÉID AN 31.12.2020 (38 480 ) 4 566 496 (33 418 ) Tionchar EAR 11 athbhreithnithe (féach Nóta 1) 1 719 (3 043 ) (496) (1 820 ) IARMHÉID AN 1.1.2021 (36 761 ) 1 523 — (35 238 ) Gluaiseacht i gcúlchiste an Chiste Ráthaíochta — — — — Gluaiseachtaí cóirluacha — — — — Atomhais ar dhliteanais sochar fostaithe (3 257 ) — — (3 257 ) Eile 262 (198) — 63 Toradh bhuiséad 2020 curtha chun sochair na mBallstát (1 769 ) — — (1 769 ) Toradh eacnamaíoch na bliana (42 100 ) — — (42 100 ) IARMHÉID AN 31.12.2021 (83 624 ) 1 325 — (82 299 )

NÓTAÍ A GHABHANN LEIS NA RÁITIS AIRGEADAIS

Tabhair faoi deara, go léirítear méideanna a bhaineann leis an Ríocht Aontaithe i ndáil le CAInna suas go dtí 2020 sna táblaí seo a leanas faoin gceannteideal Ballstáit, mar cé gur tharraing an Ríocht Aontaithe siar ón Aontas an 1 Feabhra 2020 i gcomhréir leis an gComhaontú um Tharraingt Siar, tá caidreamh airgeadais aici leis an Aontas fós atá coibhéiseach le caidreamh airgeadais Ballstáit i gcomhair na dtréimhsí sin.

1. BEARTAIS CHUNTASAÍOCHTA SHUNTASACHA

1.1. BUNÚS DLÍ AGUS RIALACHA CUNTASAÍOCHTA

Coinnítear cuntais an Aontais i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 dá ngairtear “an Rialachán Airgeadais” anseo feasta.

I gcomhréir le hAirteagal 80 den Rialachán Airgeadais, ullmhaíonn an tAontas Eorpach a ráitis airgeadais bunaithe ar rialacha cuntasaíochta ar bhonn fabhraithe atá bunaithe iad féin ar Chaighdeáin Idirnáisiúnta Chuntasaíochta na hEarnála Poiblí (IPSAS). Institiúidí agus comhlachtaí uile an Aontais a thagann faoi chuimsiú raon feidhme an chomhdhlúthaithe, ní mór dóibh na rialacha cuntasaíochta sin arna nglacadh ag Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin a chur i bhfeidhm chun comhsheasmhacht inmheánach chuntais chomhdhlúite an Aontais a áirithiú.

Cur i bhfeidhm Rialacha Cuntasaíochta nua agus leasaithe an Aontais Eorpaigh (EAR)

EAR nua glactha ach níl sé éifeachtach go fóill an 31 Nollaig 2021

Ní raibh aon EAR nua glactha nach raibh éifeachtach go fóill an 31 Nollaig 2021.

EAR athbhreithnithe atá éifeachtach le haghaidh tréimhsí bliantúla dár tús an 1 Eanáir 2021 nó dá éis

An 17 Nollaig 2020, ghlac Oifigeach Cuntasaíochta an Choimisiúin EAR 11 athbhreithnithe “Ionstraimí airgeadais”, lena mbunaítear na prionsabail tuairiscithe airgeadais le haghaidh sócmhainní airgeadais agus dliteanais airgeadais agus atá bunaithe ar IPSAS 41 nua “Ionstraimí Airgeadais”, agus IPSAS 28 leasaithe “Ionstraimí Airgeadais: Cur i láthair” agus IPSAS 30 leasaithe “Ionstraimí Airgeadais: Nochtaí” (a eisíodh i mí Lúnasa 2018).

Tá EAR 11 athbhreithnithe éifeachtach go héigeantach an 1 Eanáir 2021, agus cuirtear aon athrú ón iarratas tosaigh san áireamh ar an dáta sin, agus ní gá aon mhéid ó thréimhse roimhe sin a athlua dá réir sin. Dá bharr sin, na sócmhainní airgeadais, na dliteanais airgeadais, na hearraí infhaighte malairte agus ioncam/speansas úis an 31 Nollaig 2020 arna gcur i láthair sna cuntais seo, tugadh cuntas orthu i gcomhréir leis na beartais chuntasaíochta mar a luaitear iad i ráitis airgeadais 2020 an Aontais faoi nótaí 1.5.5, 1.5.8 (maidir le hidirbhearta malairte amháin), 1.5.12 agus 1.6.1 (maidir le hidirbhearta malairte amháin).

Is mar a leanas na príomhathruithe agus na tionchair a bhí acu ar chuntais 2021 an Aontais:

Prionsabail nua aicmiúcháin agus tomhais le haghaidh na sócmhainní airgeadais

Tugtar isteach cur chuige prionsabail-bhunaithe in EAR 11 athbhreithnithe maidir le haicmiú na sócmhainní airgeadais agus leis sin éilítear go mbainfí úsáid as dhá chritéar: samhail an eintitis chun a chuid sócmhainní airgeadais a bhainistiú agus saintréithe sreabhadh airgid chonarthacha na sócmhainní sin. Ag brath ar na critéir sin, aicmítear sócmhainní airgeadais sna catagóirí seo a leanas: “sócmhainní airgeadais ar chostas amúchta” (AC), “sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí ghlansócmhainní/cothromas (FVNA), nó “sócmhainní airgeadais ar luach cóir trí bharrachas nó easnamh” (FVSD).

An 1 Eanáir 2021, de thoradh chur i bhfeidhm na gcritéar nua rinneadh athaicmiú ar gach infheistíocht chothromais agus ar urrúis fiachais ó “ar fáil le díol” go sócmhainní airgeadais ag FVSD. Rinneadh athaicmiú ar an gcúlchiste cóirluacha bainteach – laistigh de Ghlansócmhainní – go barrachas nó easnamh carntha.

Samhail nua lagaithe

I gcás ina raibh an tsamhail lagaithe roimhe bunaithe ar chaillteanais fhabhraithe, tugadh samhail lagaithe réamhbhreathnaitheach isteach le EAR 11 athbhreithnithe bunaithe ar chaillteanais chreidmheasa ionchasacha (ECL) thar shaolré na sócmhainne airgeadais. Cuirtear san áireamh leis na caillteanais chreidmheasa ionchasacha teagmhais mainneachtana a d’fhéadfadh tarlú agus athrú ar cháilíocht chreidmheasa na sócmhainní airgeadais. Tá feidhm ag an tsamhail nua lagaithe maidir le gach sócmhainn airgeadais arna dtomhas ar AC nó FVNA chomh maith le gealltanais iasachta agus conarthaí ráthaíochta airgeadais.

Go háirithe, an 1 Eanáir 2021, mar thoradh ar chur i bhfeidhm na samhla nua lagaithe i leith na sócmhainní airgeadais a aicmítear mar AC, rinneadh lagú a aithint ar na hiasachtaí i ndáil le cúnamh airgeadais arna soláthar do thíortha comhpháirtíochta faoi na cláir Chúnaimh Mhacrairgeadais (MFA) agus Euratom.

Cuntasaíocht ráthaíochta airgeadais

Faoi EAR 11 roimhe seo, rinneadh an chuid is mó de na ráthaíochtaí airgeadais – go háirithe na ráthaíochtaí sin a sholáthraítear gan aon chomaoin nó le comaoin ainmniúil – a chur i láthair i gcomhréir le prionsabail EAR 10 “Forálacha, dliteanais theagmhasacha agus sócmhainní teagmhasacha”, agus aithníodh iad mar fhorálacha nó mar nochta mar dhliteanais theagmhasacha dá réir, ag brath ar an dóchúlacht go mbeadh caillteanas ann.

Éilítear le EAR 11 athbhreithnithe go gcuirfí ceanglais maidir le cuntasaíocht ráthaíochta airgeadais i bhfeidhm maidir le gach conradh ráthaíochta airgeadais. Bíonn tomhas an dliteanais ráthaíochta airgeadais ag brath ar luach cóir na ráthaíochta tráth na haitheanta tosaigh agus ar éabhlóid na gcaillteanas creidmheasa ionchasach ó phunann na bhfiachas ráthaithe. Féach nóta 1.5.12.

Mar iarmhairt air sin, an 1 Eanáir 2021, rinneadh na conarthaí ráthaíochta airgeadais a bhí ann a athaicmiú ó fhorálacha airgeadais go dtí catagóir an dliteanais ráthaíochta airgeadais agus rinneadh iad a atomhas i gcomhréir le ceanglais EAR 11 athbhreithnithe. Tháinig méadú ar na dliteanais airgeadais mar thoradh ar an athrú sin, go háirithe i ndáil leis na ráthaíochtaí arna soláthar do Ghrúpa BEI faoin Sainordú Iasachtaithe Sheachtraigh. Tar éis an láimhseáil cuntasaíochta a athrú agus dliteanas an chonartha ráthaíochta airgeadais a aithint le haghaidh ELM, rinneadh cúlchiste an Chiste Ráthaíochta do ghníomhaíochtaí seachtracha – i nGlansócmhainní go dtí an 31 Nollaig 2020 – a urscaoileadh go dtí an mbarrachas nó easnamh carntha.

Léirítear na bunchatagóirí tomhais faoi EAR 11 sa tábla seo a leanas, mar a cuireadh i bhfeidhm iad i leith ráitis airgeadais 2020 an Aontais, mar aon leis na catagóirí tomhais nua faoi EAR 11 athbhreithnithe maidir le sócmhainní airgeadais agus dliteanais airgeadais an Aontais Eorpaigh an 1 Eanáir 2021:

EUR milliún An Chatagóir Tomhais EAR 11 Roimhe seo Glanluach de réir na leabhar an 31.12.2020 An Chatagóir Tomhais EAR 11 Athbhreithnithe Glanluach de réir na leabhar an 1.1.2021 Sócmhainní airgeadais Iasachtaí Iasachtaí agus suimeanna infhaighte 93 309 Costas Amúchta 93 575 FVSD 2 Infheistíochtaí fiachais agus cothromais Ar Fáil le Díol 19 587 FVSD 19 587 Sócmhainní díorthacha FVSD 199 FVSD 199 Earraí infhaighte Iasachtaí agus suimeanna infhaighte 3 450 Costas Amúchta 3 485 FVSD 3 482 Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim Ar Fáil le Díol 16 742 Costas Amúchta 16 742 Dliteanais airgeadais Ráthaíochtaí airgeadais Dliteanas Ráthaíochta Airgeadais (90) Dliteanas Ráthaíochta Airgeadais (7 889 ) Forálacha (EAR10) (2 523 ) Iasachtaí Costas Amúchta (93 192 ) Costas Amúchta (93 521 ) Dliteanais airgeadais eile Costas Amúchta (1 761 ) Costas Amúchta (1 761 ) Dliteanais dhíorthacha FVSD (4) FVSD (4) Suimeanna iníoctha Costas Amúchta (32 408 ) Costas Amúchta (32 408 )

Déantar anailís sa tábla seo a leanas ar thionchar an aistrithe chuig EAR 11 athbhreithnithe ar shócmhainní airgeadais, earraí infhaighte, forálacha airgeadais agus dliteanais airgeadais an Aontais Eorpaigh. Réitíonn sé na luachanna de réir na leabhar óna gcatagóir tomhais roimhe sin faoi EAR 11 arna chur i bhfeidhm i leith ráiteas airgeadais 2020 an Aontais, lena gcatagóirí tomhais nua nuair a aistrítear chuig EAR 11 athbhreithnithe iad an 1 Eanáir 2021:

EUR milliún Iarmhéid an 31.12.2020 Athaicmiú Atomhas Iarmhéid an 1.1.2021 Sócmhainní airgeadais ar fáil le díol Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh 19 587 Aistriú ó AFS go dtí FVSD (19 587 ) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe — Sócmhainní airgeadais ag FVSD Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh 199 Aistriú ó AFS go dtí FVSD 19 587 Aistriú ó iasachtaí go dtí FVSD 2 Iarmhéid tosaigh coigeartaithe 19 788 Sócmhainní airgeadais ag costas amúchta (i gcuntais 2020: Iasachtaí) Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh 93 309 Atomhas: Glanráta úis 329 Atomhas: Caillteanas Creidmheasa Ionchasach (60) Athaicmiú go dtí FVSD (2) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe 93 575 Sócmhainní Airgead Iomlána (Nóta 2.4) 113 095 — 269 113 363 Earraí infhaighte Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh 3 450 Atomhas: Caillteanas Creidmheasa Ionchasach 33 FGC – an chuid infhaighte: atomhas 3 484 Iarmhéid tosaigh coigeartaithe 6 967 Iomlán na nEarraí Infhaighte (Nóta 2.6.2) 3 450 — 3 517 6 967 Forálacha Airgeadais Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh (2 523 ) Aistriú chuig Dliteanais Ráthaíochta Airgeadais 2 522 Iarmhéid tosaigh coigeartaithe (1) Iomlán na bhForálacha airgeadais (Nóta 2.10) (2 523 ) 2 522 — (1) Dliteanais ráthaíochta airgeadais Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh (90) Aistriú ó Fhorálacha Airgeadais (2 522 ) FGC – an chuid iníoctha: atomhas (5 277 ) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe (7 889 ) Dliteanais airgeadais ar chostas amúchta Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh (94 954 ) Atomhas: Glanráta Úis (329) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe (95 283 ) Dliteanais airgeadais ag FVSD Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh (4) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe (4) Dliteanais Airgeadais iomlána (Nóta 2.11) (95 048 ) (2 522 ) (5 606 ) (103 175 ) Tionchar iomlán an athbhreithnithe ar EAR 11 (1 820 )

Déantar anailís sa tábla seo a leanas ar thionchar an aistrithe chuig EAR 11 athbhreithnithe ar Ghlansócmhainní an Aontais Eorpaigh an 1 Eanáir 2021:

EUR milliún Iarmhéid an 31.12.2020 Scaoileadh cúlchistí Tionchair eile ar ghlansócmhainní Iarmhéid an 1.1.2021 Cúlchistí Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh 5 062 Scaoileadh chúlchiste FV (496) Scaoileadh chúlchiste GF (3 043 ) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe 1 523 Barrachas/(Easnamh) Carntha Iarmhéid tosaigh tugtha ar aghaidh (38 480 ) Scaoileadh chúlchiste FV 496 Scaoileadh chúlchiste GF 3 043 Atomhas ar shócmhainní agus dliteanas (1 820 ) Iarmhéid tosaigh coigeartaithe (36 761 ) Glansócmhainní iomlána (33 418 ) — (1 820 ) (35 238 )

Liúntas lagaithe deiridh na tréimhse roimhe sin arna thomhas i gcomhréir le EAR 11 arna chur i bhfeidhm i leith ráitis airgeadais 2020 an Aontais agus forálacha airgeadais arna dtomhas i gcomhréir le EAR 10, sa tábla seo a leanas réitítear an liúntas sin leis an liúntas lagaithe nua arna thomhas i gcomhréir le EAR 11 athbhreithnithe an 1 Eanáir 2021:

EUR milliún 31.12.2020 1.1.2021 Liúntas lagaithe/ Forálacha airgeadais Caillteanas Creidmheasa Ionchasach 12 mhí Caillteanas Creidmheasa Ionchasach feadh na saolré Iomlán an liúntais lagaithe Sócmhainní airgeadais ag costas amúchta, arb é atá iontu: (739) (49) (25) (73) Iasachtaí seachaithe (20) (726) — — — Iasachtaí eile (13) (49) (25) (73) Earraí infhaighte (190) (156) (156) Conarthaí ráthaíochta airgeadais (2 523 ) (859) (5 143 ) (6 002 )

1.2. PRIONSABAIL CHUNTASAÍOCHTA

Is é is cuspóir do ráitis airgeadais faisnéis a sholáthar maidir le staid airgeadais, feidhmíocht airgeadais agus sreafaí airgid eintitis atá úsáideach do raon leathan úsáideoirí. Don Aontas Eorpach mar eintiteas san earnáil phoiblí, is iad na cuspóirí níos sonraí faisnéis a sholáthar atá úsáideach le haghaidh cinnteoireachta, agus chun cuntasacht an eintitis i leith na n-acmhainní a cuireadh faoina iontaoibh a léiriú. Rinneadh an doiciméad seo a tharraingt suas agus na spriocanna sin á gcoimeád i gcuimhne.

Tá na comaoineacha foriomlána (nó na prionsabail chuntasaíochta) a bheidh le comhlíonadh le linn ullmhú na ráiteas airgeadais leagtha síos i riail chuntasaíochta 1 de chuid an Aontais “Ráitis Airgeadais” agus tá siad mar an gcéanna leo sin a thuairiscítear in IPSAS 1: cur i láthair cóir, bunús fabhraithe, gnóthas leantach, comhsheasmhacht maidir le cur i láthair, ábharthacht, comhiomlánú, fritháireamh agus faisnéis chomparáideach.

Ábharthacht, léiriú dílis (iontaofacht), sothuigtheacht, caoithiúlacht, inchomparáideacht agus infhíoraitheacht, is iad sin saintréithe cáilíochtúla an tuairiscithe airgeadais.

1.3. COMHDHLÚTHÚ

Raon feidhme an chomhdhlúthaithe

Cuimsítear na heintitis faoi rialú, comhshocruithe agus comhlaigh shuntasacha uile le ráiteas airgeadais chomhdhlúite an Aontais. Is féidir liosta iomlán na n-eintiteas a thagann faoi raon feidhme an chomhdhlúthaithe, ina bhfuil 55 eintiteas faoi rialú agus 1 chomhlach anois (2020: 52 eintiteas faoi rialú agus 1 chomhlach), a fháil i nóta 9. I measc na n-eintiteas faoi rialú tá institiúidí an Aontais (lena n-áirítear an Coimisiún, ach gan an Banc Ceannais Eorpach san áireamh) agus gníomhaireachtaí an Aontais (seachas gníomhaireachtaí an Chomhbheartais Eachtraigh agus Slándála). Meastar an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach faoi Leachtú mar eintiteas faoi rialú freisin. Is é an Ciste Eorpach Infheistíochta (CEI) an t-aon chomhlach atá ag an Aontas.

Eintitis a thagann faoi raon feidhme an chomhdhlúthaithe ach atá neamhábhartha do ráitis airgeadais chomhdhlúite an Aontais ina n-iomláine, ní gá iad a chomhdhlúthú ná cuntas a thabhairt orthu agus modh an chothromais in úsáid más rud é go mbeadh ar an Aontas an iomad ama nó costas iomarcach a chaitheamh air dá ndéanfaí amhlaidh. Tagraítear do na heintitis sin mar “Mhion-eintitis” agus liostaítear iad ar leithligh i nóta 9. In 2021, rinneadh ocht n-eintiteas a aicmiú mar mhion-eintitis den sórt sin (2020: 8 n-eintiteas).

Eintitis faoi rialú

Chun raon feidhme an chomhdhlúthaithe a chinneadh, cuirtear coincheap an rialaithe i bhfeidhm. Is éard atá in eintitis faoi rialú ná eintitis a bhféadfaidh an tAontas tairbhí athraitheacha a bhaint as bheith rannpháirteach iontu, nó a bhfuil an tAontas i dteidil na dtairbhí sin, agus go bhfuil sé de chumas aige difear a dhéanamh do chineál agus mhéid na dtairbhí sin tríd an gcumhacht atá aige thar an eintiteas eile. Ní mór an chumhacht sin a bheith infheidhme faoi láthair agus ní mór é a bheith bainteach le gníomhaíochtaí ábhartha an eintitis. Tá eintitis faoi rialú comhdhlúite go hiomlán. Cuirtear tús leis an gcomhdhlúthú ar an gcéad dáta a bhfuil an rialú ann, agus cuirtear deireadh leis tráth nach bhfuil an rialú sin ann a thuilleadh.

Is iad seo a leanas na táscairí rialaithe is coitianta san Aontas Eorpach: cruthú an eintitis trí chonarthaí bunaidh nó reachtaíocht tánaisteach, maoiniú an eintitis ó bhuiséad an Aontais, cearta vótála a bheith ann i gcomhlachtaí rialála, iniúchadh arna dhéanamh ag Cúirt Iniúchóirí na hEorpa agus urscaoileadh ag Parlaimint na hEorpa. Déantar measúnú aonair ar gach eintiteas chun a chinneadh cé acu an bhfuil ceann amháin nó níos mó de na critéir atá liostaithe thuas leordhóthanach chun rialú a chur in iúl nó nach bhfuil.

Déantar na hidirbhearta ábhartha uile idir-eintitis agus na hiarmhéideanna idir eintitis faoi rialú an Aontais a dhíorthú, ach ní hábhartha iad gnóthachain agus caillteanais neamhréadaithe i leith idirbheart den sórt sin agus ní dhearnadh iad a dhíorthú dá bhrí sin.

Socruithe Comhpháirteacha

Is éard is comhshocrú ann, socrú ina bhfuil comhrialú ag an Aontas agus páirtí amháin eile nó níos mó. Comhroinnt rialaithe comhaontaithe ar shocrú trí bhíthin socrú ceangailteach is ea comhrialú, nach ann de ach nuair is gá toiliú d’aon toil na bpáirtithe a roinneann an rialú chun cinntí a dhéanamh maidir leis na gníomhaíochtaí ábhartha. Féadfaidh comhaontuithe comhpháirteacha a bheith ina gcomhfhiontair nó ina gcomhoibríochtaí. Is éard is comhfhiontar ann comhshocrú arna struchtúrú trí fheithicil ar leithligh ina bhfuil cearta ag na páirtithe a bhfuil comhrialú acu ar an socrú i ndáil leis na glansócmhainní a bhaineann leis an socrú. Tugtar cuntas ar rannpháirtíochtaí i gcomhfhiontair agus modh an chothromais á úsáid (féach nóta 1.5.4). Is éard is comhoibríocht