MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

COMHTHÉACS AN TOGRA

Úsáidtear an cárta ceada cónaithe freisin in áit an cheada do thrácht teorann áitiúil agus in áit na gceadanna sonracha a eisíodh faoi reachtaíocht an Aontais Eorpaigh maidir le himirce dhleathach.

Leagtar síos le Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002, arna leasú go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 380/2008, formáid aonfhoirmeach do cheadanna cónaithe do náisiúnaigh tríú tír. Ar an ábhar gur tugadh isteach gnéithe bithmhéadracha (íomhá den aghaidh agus méarloirg), éiríodh as an gcead cónaithe i bhfoirm greamáin a úsáid, agus ón 20 Bealtaine 2011 i leith cártaí amháin atá ceadaithe. Le linn na hidirbheartaíochta maidir le leasú 2008 ar an Rialachán lenar tugadh isteach gnéithe bithmhéadracha trí bhíthin slis éadadhaill a chur sa chead cónaithe, chuir roinnt de na Ballstáit in iúl gur mian leo slis tadhaill roghnach a chur ann freisin chun a n-úsáide náisiúnta féin ina gcuid ríomhsheirbhísí rialtais. Glacadh leis an moladh sin agus glacadh freisin le húsáid roghnach a bhaint as gnéithe slándála breise (náisiúnta).

Is ó Ghníomhaíocht Chomhpháirteach (97/11/CGB) ón gComhairle, a glacadh i 1997, a eascraíonn dearadh an cheada cónaithe atá ann faoi láthair. In 2009 mheas na Ballstáit gur ghá dearadh nua a cheapadh do cheadanna cónaithe i ngeall ar bhrionnuithe díobh a bhí ní ba shofaisticiúla a bheith ag teacht ar an saol agus chinn siad gnéithe slándála ní ba nua-aimseartha a thabhairt isteach chun gnéithe slándála na gceadanna cónaithe a fheabhsú.

Aonfhoirmeacht nó gnéithe slándála náisiúnta

Tá an Coimisiún i bhfabhar formáid aonfhoirmeach do cheadanna cónaithe, faoi mar atá ar an ngreamán víosa. D'fhágfadh sin go mbeadh an tsamhail (cárta) chéanna, an dearadh céanna agus na gnéithe slándála céanna i réim sna Ballstáit uile. Mar sin féin, nuair a cuireadh san áireamh na forbairtí teicniúla a baineadh amach i gcuid de na Ballstáit i réimse na ríomhsheirbhísí rialtais measadh gurbh iomchuí glacadh le slis tadhaill, thar mar a bhí beartaithe, ar chun críocha ríomhsheirbhísí rialtais í sna Ballstáit sin ar mhian leo na buntáistí céanna a bheith ag náisiúnaigh tríú tír agus atá ag a gcuid saoránach féin, cé gur tuigeadh go bhfágfadh sin an fhormáid a bheith 'neamh-aonfhoirmeach' go pointe áirithe, dá bhrí sin.

Sa chomhthéacs sin, cuireadh an abairt seo a leanas isteach faoi Iarscríbhinn I, 2(h) a ghabhann leis an Rialachán:

'Feadfaidh na Ballstáit gnéithe breise slándála náisiúnta a chur leis freisin, ar choinníoll go bhfuil siad sin áirithe sa liosta a bunaíodh faoi Airteagal 2(1)(f) den Rialachán seo agus ar choinníoll go gcloíonn siad leis an gcuma chomhchuibhithe atá ar na samhlacha seo a leanas agus nach laghdaítear éifeachtúlacht na ngnéithe slándála aonfhoirmeacha.'

Bunaíodh an liosta seo ina dhiaidh sin le Cinneadh C (2009) 3770 ón gCoimisiún an 20 Bealtaine 2009. Liostaíodh ann gnéithe breise slándála a bhféadfadh na Ballstáit leas a bhaint astu dá mba rogha leo.

Ós rud é go bhféadfaí gnéithe breise slándála a roghnú agus a chur chun feidhme agus go bhféadfaí léirmhínithe éagsúla a bhaint as na sonraíochtaí teicniúla, ar sonraíochtaí iad nach bhfuil sonrach a ndóthain a thuilleadh i ngeall ar fhorbairtí teicniúla, ba mhór idir na ceadanna cónaithe a bhí in úsáid ó Bhallstát go chéile i dtaca lena gcáilíocht agus leis an gcuma atá orthu.

Tosaíodh ar dhearadh nua agus ar ghnéithe slándála nua a cheapadh in 2010 tráth a cuireadh ar bun foghrúpa de chuid an choiste a bunaíodh roimhe sin faoi Airteagal 6 den Rialachán (CE) Uimh. 1683/95 ('Coiste Airteagal 6'), chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist seo.

Ó thaobh an Choimisiúin de, deis a bhí sa 'tús nua' seo féachaint an bhféadfaí formáid aonfhoirmeach chomhchuibhithe a thabhairt isteach agus a áirithiú go raibh na ceadanna cónaithe uile chomh slán agus ab fhéidir. Chabhródh sin le gardaí teorann agus oifigigh eile ceadanna cónaithe a aithint ar an gcéad fhéachaint.

Mar sin féin, faoi mar a mhínítear thíos i bpointe 3, tháinig sé chun cinn le linn an chomhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara go gcuirfí costais an-mhór ar roinnt Ballstát dá mbeadh cur chuige lán-chomhchuibhithe ann. Ba é an comhréiteach ar thángthas air liosta a chur le chéile de na gnéithe breise slándála úrscothacha a d'fhéadfaí a chur leis an bhformáid aonfhoirmeach chomhchoiteann, dá mba mhian leo.

Ceann de na príomhchúiseanna atá leis an gcur chuige sin is ea nach mór an cárta a bheith déanta d'ábhar plaisteach (mar atá i gcás cártaí creidmheasa) faoi mar atá leagtha síos sna sonraíochtaí teicniúla a glacadh in 2009. Os a choinne sin, ní shainítear go cruinn sna sonraíochtaí teicniúla cén t-ábhar plaisteach is ceart a úsáid. Tá cineálacha éagsúla plaisteach le fáil ar an margadh, agus is í polacarbónáit is oiriúnaí orthu sin. Maidir le struchtúr na gcártaí uile, mar atá i láthair na huaire, tá siad déanta de shraitheanna éagsúla agus úsáidtear ábhair phlaisteacha éagsúla i gcomhair gach sraithe, cé gurb í polacarbónáit is mó a úsáidtear. Ina cheann sin, ní hionann na teicneolaíochtaí táirgthe a úsáidtear i gcomhair na n-ábhar plaisteach sonrach atá ar fáil i ngach Ballstát. Mar gheall ar an raon teicnící a úsáidtear chun na cártaí a tháirgeadh fágann sin nach féidir na gnéithe slándála uile atá molta a chuimsiú sna cártaí. Ós rud é gur cheart go mbeadh an cead cónaithe nua neodrach ó thaobh costais de ní raibh sé indéanta cur chuige lán-chomhchuibhithe a chur chun cinn a thuilleadh.

I gcás na mBallstát sin ar mhian leo úsáid a bhaint i gcónaí as gnéithe roghnacha slándála, bhí siad sásta a laghad díobh a úsáid agus ab fhéidir, agus a shonrú sna sonraíochtaí teicniúla cé na teicneolaíochtaí a d'úsáidfidís, agus cad iad ionad agus méid na ngnéithe sin. Tá siad sin le leagadh síos amach anseo i gcinneadh cur chun feidhme ón gCoimisiún.