MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.Ábhar an togra

Baineann an togra seo leis an gcinneadh lena mbunaítear an seasamh a ghlacfar thar ceann an Aontais i gComhchoiste LEE maidir leis an leasú ar Phrótacal 32 den Chomhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (‘Comhaontú LEE’) maidir le módúlachtaí airgeadais chun Airteagal 82 de Chomhaontú LEE a chur chun feidhme. Leasaítear leis an togra seo na rialacha is infheidhme maidir le rannpháirtíocht Stáit CSTE LEE (an Iorua, an Íoslainn, agus Lichtinstéin) i gcláir an Aontais chun sonraíochtaí an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil le haghaidh na tréimhse 2021-2027 a chur san áireamh a mhéid a bhaineann le tionchar tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach ar ranníocaíochtaí airgeadais Stáit CSTE LEE le buiséad an Aontais.

2.Comhthéacs an togra

2.1.Comhaontú LEE

Is é is aidhm do Chomhaontú LEE neartú an chaidrimh trádála agus eacnamaíoch idir an tAontas Eorpach, an Íoslainn, Lichtinstéin agus an Iorua a chur chun cinn ar bhealach leanúnach cothrom le coinníollacha comhionanna iomaíochta, agus urramú na rialacha céanna, d’fhonn Limistéar Eorpach Eacnamaíoch aonchineálach a chruthú, dá ngairtear ‘LEE’ anseo feasta. Ráthaítear cearta agus oibleagáidí comhionanna le Comhaontú LEE laistigh den Mhargadh Inmheánach le haghaidh saoránach agus le haghaidh oibreoirí eacnamaíocha in LEE. Déantar foráil ann maidir leis an gcuid sin de reachtaíocht an Aontais a chuimsíonn na ceithre shaoirse – saorghluaiseacht earraí, seirbhísí, daoine agus caipitil — ar fud 30 Stát LEE. Thairis sin, cumhdaítear le Comhaontú LEE comhar i réimsí tábhachtacha eile amhail taighde agus forbairt, oideachas, beartas sóisialta, an comhshaol, cosaint tomhaltóirí, turasóireacht agus cultúr, a dtugtar beartais ‘tionlacain agus chothrománacha’ orthu i dteannta a chéile.

Sainítear le hAirteagal 82 de Chomhaontú LEE na rialacha ar cheart feidhm a bheith acu maidir le rannpháirtíocht airgeadais Stáit CSTE LEE agus páirt á glacadh acu i gCláir de chuid an Aontais. Sainítear a thuilleadh le Prótacal 32 de Chomhaontú LEE na rialacha ar cheart feidhm a bheith acu maidir le módúlachtaí airgeadais chun Airteagal 82 a chur chun feidhme.

2.2.Comhchoiste LEE

Bunaítear Comhchoiste LEE faoi Airteagal 92 de Chomhaontú LEE. Tá Comhchoiste LEE comhdhéanta d’ionadaithe na bPáirtithe Conarthacha, agus is féidir leis cinntí a dhéanamh trí chomhaontú idir an tAontas, ar thaobh amháin, agus Stáit CSTE LEE ag labhairt d’aon ghuth ar an taobh eile.

Tá sé de fhreagracht ar an gComhchoiste cur chun feidhme agus oibriú éifeachtach an Chomhaontaithe a áirithiú. Chuige sin, déanann sé tuairimí agus faisnéis a mhalartú agus glacann sé cinntí sna cásanna dá bhforáiltear i gComhaontú LEE agus atá i gcoibhneas lena Phrótacail. Chun na críche sin, ar bhonn Airteagal 98 den Chomhaontú, is féidir Prótacal 32 a leasú le cinneadh ó Chomhchoiste LEE i gcomhréir le hAirteagal 93(2) agus Airteagail 99, 100, 102 agus 103 de Chomhaontú LEE.

Chun deimhneacht dhlíthiúil agus aonchineálacht LEE a ráthú, ba cheart do Chomhchoiste LEE cinneadh a ghlacadh maidir le leasuithe ar na hIarscríbhinní agus na Prótacail chun an fhorbairt maidir le reachtaíocht an Aontais a chur san áireamh. Ba cheart na leasuithe sin a chur i bhfeidhm go comhuaineach leis na leasuithe sin a thugtar isteach i reachtaíocht an Aontais agus an urraim chuí a thabhairt do nósanna imeachta inmheánacha na bPáirtithe Conarthacha.

2.3.An gníomh atá beartaithe ag Comhchoiste LEE

Tá Comhchoiste LEE le leasuithe ar Phrótacal 32 de Chomhaontú LEE a ghlacadh (‘an gníomh atá beartaithe’).

Is é cuspóir an ghnímh atá beartaithe coinníollacha mionsonraithe maidir le rannpháirtíocht Stáit CSTE LEE i gcláir an Aontais a chinneadh chun aon mhodhnú is gá a chur san áireamh a eascróidh as glacadh Creata Airgeadais Ilbhliantúil nua a ghlacadh, agus na himpleachtaí buiséadacha a eascróidh as tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas.

Tá sé d’aidhm ag an ngníomh atá beartaithe cúig mhír a chur isteach i bPrótacal 32 de Chomhaontú LEE:

Déanfar Airteagal 1 a chomhlánú chun na forálacha seo a leanas a áireamh:

·foráil maidir le rannpháirtíocht airgeadais Stáit CSTE LEE leis na leithreasuithe arna n‑iontráil i mBuiséad an Aontais le haghaidh íocaíochtaí ar réimeanna comhlánaithe tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas. Áirítear sna réimeanna comhlánaithe go heisiach íocaíochtaí maidir le gealltanais arna síniú faoi Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020 a n‑íocfaidh an Ríocht Aontaithe a sciar ina leith go dtí go n‑íocfar gach gealltanas. Ní dhéanann Comhaontú LEE aon idirdhealú idir réimeanna comhlánaithe agus réimeanna cláir nua de chuid an Aontais, arb é a bheadh mar thoradh orthu ranníocaíochtaí níos airde a bheith á ndéanamh ag Stáit CSTE LEE le Buiséad an Aontais ná mar is gá. Ba cheart a mheabhrú, i gcásanna inar tharla méaduithe roimhe seo, gur úsáideadh sásra aistrithe, arbh é an toradh a bhí air gur íoc Stáit CSTE LEE méid níos lú ná mar ba ghá le Buiséad an Aontais. Dá réir sin, ón uair a leasófar Prótacal 32, i gcás méadú ar an Aontas, ní úsáidfear an sásra sin a thuilleadh agus ba é a bheadh mar thoradh air fachtóir comhréireachta níos airde maidir le réimeanna comhlánaithe;

·foráil maidir le creidiúintí Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh (NGEU) a chuimsiú agus ranníocaíocht Stáit CSTE LEE á ríomh maidir le maoiniú an Chláir Fís Eorpach agus an tSásra Aontais um Chosaint Shibhialta chun buiséad méadaithe na gclár seo a léiriú;

·dhá fhoráil bhreise lena léirítear conas a dhéantar ranníocaíochtaí Stáit CSTE LEE a ríomh i gcás méadú ar an Aontas nó tarraingt siar Ballstáit as an Aontas.