Tiocfaidh an Cinneadh seo i bhfeidhm an lá a ghlacfar é.

D'fhonn leasú a dhéanamh ar na hiarscríbhinní a ghabhann leis an gComhaontú de bhun Airteagal 26 de, údaraítear don Choimisiún, i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 11(3) a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 ón gComhairle, aon leasuithe den sórt sin a fhormheas thar ceann an Aontais.

Féadfaidh na Ballstáit páirt a ghlacadh i gcruinnithe de chuid an Chomhchoiste Cur Chun Feidhme agus Athbhreithnithe mar chomhaltaí de thoscaireacht an Aontais.

Déanfaidh an Coimisiún ionadaíocht thar ceann an Aontais sa Chomhchoiste Faireacháin agus Athbhreithnithe arna chur ar bun i gcomhréir le hAirteagal 19 den Chomhaontú.

Ainmneoidh Uachtarán na Comhairle an duine a chumhachtófar, thar ceann an Aontais Eorpaigh, chun an fógra dá bhforáiltear in Airteagal 31 den Chomhaontú a thabhairt, chun toiliú an Aontais a bheith faoi cheangal ag an gcomhaontú a chur in iúl.

Cuirtear téacs an Chomhaontaithe i gceangal leis an gCinneadh seo.

Leis seo, déantar an Comhaontú Comhpháirtíochta Saorálaí idir an tAontas Eorpach agus Hondúras i ndáil le forfheidhmiú an dlí, rialachas agus trádáil táirgí adhmaid chuig an Aontas Eorpach i ndáil le foraoisí a fhormheas thar ceann an Aontais.

(3)Ba cheart an Comhaontú a fhormheas thar ceann an Aontais Eorpaigh,

(2)I gcomhréir le Cinneadh (AE)2018/XX ón gComhairle, síníodh an Comhaontú Comhpháirtíochta Saorálaí idir an tAontas Eorpach agus Hondúras i ndáil le forfheidhmiú an dlí, rialachas agus trádáil táirgí adhmaid chuig an Aontas Eorpach (dá ngairfear ‘an Comhaontú’ anseo feasta) an [ ], faoi réir a thabhairt i gcrích ar dháta níos déanaí.

(1)I mBealtaine 2003, ghlac an Coimisiún Teachtaireacht chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle dar teideal Forest Law Enforcement, Governance and Trade (FLEGT): Proposal for an EU Action Plan [Forfheidhmiú an Dlí, Rialachas agus Trádáil i dtaca le Foraoisí (FLEGT): Togra le haghaidh Plean Gníomhaíochta AE] inar iarradh bearta chun aghaidh a thabhairt ar logánú neamhdhleathach trí Comhaontuithe Comhpháirtíochta Deonacha a fhorbairt le tíortha táirgthe adhmaid (dá ngairfear ‘Plean Gníomhaíochta AE’ anseo feasta). Glacadh conclúidí ón gComhairle maidir leis an bPlean Gníomhaíochta i nDeireadh Fómhair 2003 agus glacadh rún ó Pharlaimint na hEorpa ar an ábhar an 11 Iúil 2005,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe an chéad fhomhír d’Airteagal 207(3) agus an chéad fhomhír d’Airteagal 207(4), i gcomhréir le hAirteagal 218(6)(a)(v) agus d’Airteagal 218(7) de,

maidir le tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Deonaí idir an tAontas Eorpach agus Hondúras i ndáil le forfheidhmiú an dlí, rialachas agus trádáil táirgí adhmaid chuig an Aontas Eorpach i dtaca le foraoisí

•Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

Tá an togra seo i gcomhréir le hAirteagal 218(6)(a)(v) CFAE, lena mbeartaítear go nglacfaidh an Chomhairle cinntí a bhaineann le tabhairt i gcrích comhaontuithe idirnáisiúnta.

Tá conclúid an Chomhaontaithe ag teacht le Plean Gníomhaíochta FLEGT an Aontais agus ní théann sé thar is gá chun a chuid aidhmeanna a bhaint amach.

Agus aird á tabhairt ar chuspóir agus ar ábhar an Chomhaontaithe, lena gcuirtear ar fáil an creat dlíthiúil arb aidhm dó a áirithiú gur táirgeadh go dleathach na hallmhairí uile isteach san Aontas Eorpach ó Hondúras d'adhmad agus de tháirgí adhmaid a chumhdaítear leis an gcomhaontú, tá inniúlacht eisiach ag an Aontas é a thabhairt i gcrích i gcomhréir leis an chéad fhomhír d’Airteagal 207(3) agus an chéad fhomhír d’Airteagal 207(4) CFAE. Déantar foráil in Airteagal 218(6)(a)(v) CFAE go dtabharfaidh an Chomhairle na comhaontuithe sin chun críche agus tugann Airteagal 218(7) údarú don Chomhairle an t‑idirbheartaí a údarú chun modhnuithe a fhormheas thar ceann an Aontais le glacadh trí nós imeachta simplithe nó ag comhlacht arna bhunú leis an gcomhaontú.

Is é an chéad fhomhír d’Airteagal 207(3) agus an chéad fhomhír le hAirteagal 207(4) ar Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) an bunús dlí molta, i gcomhréir le hAirteagal 218(6)(a)(v) agus Airteagal 218(7) de.

Mar chuid de Phlean Gníomhaíochta FLEGT an Aontais, tá tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe ábhartha do bheartas an Aontais maidir le comhar um fhorbairt mar nach amháin go gcuireann sé chun cinn trádáil an adhmaid a lománadh go dleathach, ach féachann sé freisin le rialachas foraoise a neartú i Hondúras trí fheabhas a chur ar trédhearcacht, cuntasacht, agus rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara. Ós rud é go neartóidh cur chun feidhme an Chomhaontaithe bainistiú inbhuanaithe ar fhoraoisí, cuirfidh an tionscnamh seo leis an gcomhrac i gcoinne an athraithe aeráide trí astaíochtaí laghdaithe ón dífhoraisiú agus ó dhíghrádú foraoisí.

Tá an tionscnamh seo comhsheasmhach le Rialachán (AE) Uimh. 995/2010 mar go measfar gur go dleathach a lománadh na táirgí adhmaid a chumhdófar leis na ceadúnais FLEGT a eiseofar i Hondúras i gcomhréir le hAirteagal 3 den Rialachán sin.

Déantar foráil sa Chomhaontú maidir le rialú allmhairí ag teorainneacha an Aontais, mar a fhoráiltear i Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 maidir le scéim ceadúnúcháin FLEGT agus i Rialachán (CE) Uimh. 1024/2008 lena leagtar síos bearta mionsonraithe chun é a chur chun feidhme. Áirítear sa Chomhaontú tuairisc ar cheadúnas FLEGT Hondúras, ceadúnas a bhaineann úsáid as an bhformáid a leagtar amach sa Rialachán Cur Chun Feidhme thuasluaite.

Níl an Comhaontú teoranta don chumhdach táirgí a mholtar in Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 agus a chumhdaíonn réimse leathan allmhairí táirgí adhmaid.

Bunaítear leis an gComhaontú sásra don idirphlé agus don chomhar idir an tAontas agus Hondúras maidir le scéim ceadúnúchán FLEGT, trí Chomhchoiste Cur Chun Feidhme. Ina theannta sin, bunaítear leis an gComhaontú prionsabail maidir le rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara, coimircí sóisialta, cuntasacht agus trédhearcacht, agus sásraí maidir le gearáin faoi chur chun feidhme an Chomhaontaithe, faireachán a dhéanamh air, agus tuairisciú a dhéanamh.

Is é is aidhm don Chomhaontú rialachas foraoise agus forghníomhú an dlí a neartú, agus, trí bhíthin scéim ceadúnúcháin FLEGT, cuirfidh sé in iúl do mhargadh an Aontais gur as adhmad arna lománú go dleathach a thagann an t‑adhmad a onnmhairítear ó Hondúras. Nuair a eiseofar ceadúnais FLEGT, éascóidh an Comhaontú comhlíontacht allmhaireoirí an Aontais le ceanglais Rialachán (AE) Uimh. 995/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos oibleagáidí na n‑oibreoirí a chuireann adhmad agus táirgí adhmaid ar an margadh ina sonraítear go meastar gur lománadh adhmad agus táirgí adhmaid a chumhdaítear le ceadúnas FLEGT go dleathach chun críocha an Rialacháin sin.

Téann an Comhaontú Comhpháirtíochta Saorálaí idir an tAontas agus Hondúras (an Comhaontú) i ngleic le gach gné de na treoracha caibidlíochta ón gComhairle. Go háirithe, bunaítear ann an creat, na hinstitiúidí agus na córais don chóras dearbhaithe i dtaca le Dlíthiúlacht Adhmaid do scéim ceadúnúcháin FLEGT. Leagtar amach freisin an creat le haghaidh faireachán a dhéanamh ar chomhlíontacht agus meastóireacht neamhspleách a dhéanamh ar an gcóras. Tá tiomantas soiléir ó Hondúras san áireamh sa Chomhaontú reachtaíocht a fhorbairt a áiritheoidh go ndéantar an t‑adhmad a allmhairítear isteach i Hondúras a lománú go dleathach i gcomhréir leis an reachtaíocht is infheidhme i dtír an tsaothraithe. Leagtar na gnéithe seo amach in iarscríbhinní a ghabhann leis an gComhaontú, iarscríbhinní ina bhfuil tuairisc mhionsonraithe ar na struchtúir a bheidh mar bhonn taca le forbairt agus le cur chun feidhme Chóras Hondúras um Dhearbhú Dlíthiúlachta Adhmaid, chomh maith le critéir chun measúnú a dhéanamh ar oibríochtúlacht sula ndéanfar cinneadh amach seo maidir le tús scéim ceadúnúcháin FLEGT.

Chuaigh an Coimisiún i mbun caibidlíochta le Hondúras in 2013. Choimeád an Coimisiún an Chomhairle cothrom le dáta maidir le dul chun cinn, le tuarascálacha chuig an Meitheal um Fhoraoiseacha agus misin na mBallstát in Hondúras. Chuir an Coimisiún na forbairtí idirbheartaíochta in iúl do Pharlaimint na hEorpa freisin. Thairg na páirtithe cruinnithe poiblí go tráthrialta tar éis seisiún caibidlíochta chun na páirtithe leasmhara a choimeád cothrom le dáta maidir leis an bpróiseas.

In 2005, thug an Chomhairle údarú don Choimisiún comhaontaithe comhpháirtíochta FLEGT a chaibidliú le tíortha táirgthe adhmaid .

Moltar sraith beart sa Phlean Gníomhaíochta i ndáil le Forghníomhú an Dlí, Rialachas agus Trádáil i dtaca le Foraoisí (FLEGT) a d'fhormhuinigh an Chomhairle in 2003, lena n‑áirítear tacaíocht do na tíortha táirgthe adhmaid, comhoibriú iltaobhach a dhéanamh d'fhonn dul i ngleic leis an trádáil sa lománaíocht neamhdhleathach, tacaíocht do thionscnaimh de chuid na hearnála príobháidí, agus bearta d'fhonn an infheistíocht i ngníomhaíochtaí a spreagann an lománaíocht neamhdhleathach a dhíspreagadh. Comhpháirtíochtaí FLEGT idir an tAontas agus tíortha táirgthe adhmaid a bhunú, darb aidhm deireadh a chur leis an lománaíocht neamhdhleathach, sin é is cloch choirnéil den Phlean Gníomhaíochta. In 2005, ghlac an Chomhairle Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 maidir le scéim ceadúnúcháin FLEGT a bhunú i gcás allmhairí adhmaid isteach sa Chomhphobal Eorpach, sásra lenar féidir fíorú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an adhmaid a allmhairítear go dtí an tAontas Eorpach faoi chomhpháirtíochtaí FLEGT.

maidir le tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Deonaí idir an tAontas Eorpach agus Hondúras i ndáil le forfheidhmiú an dlí, rialachas agus trádáil táirgí adhmaid chuig an Aontas Eorpach i dtaca le foraoisí

AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,29.7.2020 COM(2020) 340 final IARSCRÍBHINN

a ghabhann leis an Togra le haghaidh



CINNEADH ÓN gCOMHAIRLE maidir le tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Deonaí idir an tAontas Eorpach agus Hondúras i ndáil le forfheidhmiú an dlí, rialachas agus trádáil táirgí adhmaid chuig an Aontas Eorpach i dtaca le foraoisí



COMHAONTÚ COMHPHÁIRTÍOCHTA SAORÁLAÍ IDIR AN tAONTAS EORPACH AGUS POBLACHT HONDÚRAS I nDÁIL LE FORFHEIDHMIÚ AN DLÍ, RIALACHAS AGUS TRÁDÁIL TÁIRGÍ ADHMAID CHUIG AN AONTAS EORPACH I dTACA LE FORAOISÍ TÁ AN tAONTAS EORPACH, dá ngairtear “an tAontas” anseo feasta, agus POBLACHT HONDÚRAS, dá ngairtear “Hondúras” anseo feasta, dá ngairtear, don dá cheann acu le chéile, “na Páirtithe”, anseo feasta, I bhFIANAISE an chaidrimh idir an tAontas agus Hondúras go háirithe i gcomhthéacs an Chomhaontaithe Comhlachais idir an tAontas Eorpach gona Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Meiriceá Láir, den pháirt eile, a síníodh in 2012; I bhFIANAISE an Idirphlé Pholaitiúil agus an Chomhaontaithe Comhlachais idir an Comhphobal Eorpach gona Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Poblachtaí Chósta Ríce, na Salvadóire, Ghuatamala, Hondúras, Nicearagua agus Phanama, den pháirt eile, a síníodh in 2003, agus an Chreat‑Chomhaontaithe um Chomhar Tráchtálach agus Eacnamaíoch idir na Comhphobail Eorpacha agus Poblachtaí Chósta Ríce, na Salvadóire, Ghuatamala, Hondúras, Nicearagua agus Phanama, a síníodh in 1993; I bhFIANAISE na Teachtaireachta ón gCoimisiún chuig an gComhairle agus chuig Parlaimint na hEorpa “Forfheidhmiú an Dlí, Rialachas agus Trádáil i dtaca le Foraoisí (FLEGT) ‑ Togra le haghaidh Plean Gníomhaíochta AE”, mar an gcéad chéim i dtreo aghaidh a thabhairt ar shaincheist phráinneach na lománaíochta neamhdhleathaí agus na trádála lena mbaineann;





ÓS FEASACH DÓIBH a thábhachtaí atá prionsabail an bhainistithe inbhuanaithe ar fhoraoisí a leagtar amach i nDearbhú Rio maidir leis an gComhshaol agus leis an bhForbairt 1992, agus go háirithe Prionsabal 10 a bhaineann le tábhacht na feasachta agus na rannpháirtíochta pobail maidir le saincheisteanna comhshaoil agus Prionsabal 22 a bhaineann le ról ríthábhachtach na bpobal dúchasach agus a gcomhphobal agus pobal áitiúil eile maidir le bainistiú agus forbairt an chomhshaoil; AG FÉACHAINT don Choinbhinsiún maidir le Trádáil Idirnáisiúnta i Speicis Fauna agus Flora Fiáine i mBaol (CITES) agus go háirithe don cheanglas nach ndeonófaí ceadanna onnmhairithe CITES arna n‑eisiúint ag na Páirtithe in CITES le haghaidh eiseamal de speicis a liostaítear in Aguisíní I, II agus III ach faoi choinníollacha áirithe, go háirithe nach bhfuarthas na heiseamail sin de shárú ar na dlíthe ábhartha maidir le speicis fauna agus flora a chosaint; Ó ATHDHEARBHAÍONN SIAD an tábhacht a chuireann na Páirtithe sna prionsabail agus sna rialacha lena rialaítear an trádáil iltaobhach, go háirithe na cearta agus na hoibleagáidí a leagtar síos sa Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil 1994 (GATT) agus i gcomhaontuithe iltaobhacha eile a liostaítear in Iarscríbhinn 1A de Chomhaontú 1994 lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála (EDT) agus an gá atá lena gcur i bhfeidhm ar bhealach trédhearcach neamh‑idirdhealaitheach; AG FÉACHAINT do Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 ón gComhairle an 20 Nollaig 2005 maidir le scéim ceadúnúcháin FLEGT a bhunú i gcás allmhairí adhmaid isteach sa Chomhphobal Eorpach;

AG FÉACHAINT don Chomhaontú lena mbunaítear Comhlachas idir an tAontas Eorpach gona Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Meiriceá Láir den pháirt eile, go háirithe Airteagal 289 den Teideal VIII maidir le táirgí foraoise, trína ngabhann na Páirtithe orthu féin oibriú i gcomhar chun feabhas a chur ar fhorfheidhmiú an dlí agus rialachas i dtaca le foraoisí agus trádáil i dtáirgí adhmaid dleathacha a chur chun cinn agus foraoisí a bhainistiú go hinbhuanaithe trí ionstraimí amhail Comhaontuithe Comhpháirtíochta Saorálaí maidir le forfheidhmiú an dlí, rialachas agus trádáil i dtaca le foraoisí (FLEGT) nó CITES; Ó ATHDHEARBHAÍONN SIAD tiomantas agus diongbháilteacht na bPáirtithe maidir le spriocanna Chlár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe agus go háirithe an méid a chabhróidh an Comhaontú Comhpháirtíochta Saorálaí (VPA) a chur chun feidhme le sprioc 15 a bhaint amach maidir leis an mbainistiú inbhuanaithe ar fhoraoisí a chur chun cinn, stop a chur leis an dífhoraoisiú agus bearta a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar sholáthar táirgí neamhdhleathacha fiadhúlra agus ar an éileamh atá ar na táirgí sin; Ó AITHNÍONN SIAD an méid a chabhróidh Comhaontú Comhpháirtíochta Saorálaí FLEGT, trína chur chun feidhme, leis an athrú aeráide a chomhrac, i gcomhréir le hiarrachtaí chun gáis ceaptha teasa ón dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoisí a laghdú (REDD+) ach forfheidhmiú an dlí agus rialachas i dtaca le foraoisí a chur chun cinn; Ó AITHNÍONN SIAD gurb é is príomhchuspóir do Chóras Dearbhaithe Dlíthiúlachta Hondúras (LAS) gur cheart an t‑adhmad agus na táirgí adhmaid uile a bheith laistigh den chreat dlíthiúil; ar an mbealach céanna, gur cheart ceanglais LAS a bheith infheidhme gan eisceacht maidir leis an margadh náisiúnta agus maidir le honnmhairí adhmaid agus táirgí adhmaid ó Hondúras;

DE BHRÍ na tábhachta a chuireann na Páirtithe ar rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara ábhartha uile, gan beann ar inscne, ar aois, ar shuíomh, ar reiligiún nó creidimh, ar bhunús eitneach, ar chine, ar theanga, ná ar mhíchumas na bpáirtithe sin ná ar aon dálaí eile a bhaineann leo, lena n‑áirítear an tsochaí shibhialta, an earnáil phríobháideach, pobail dhúchasacha Hondúras agus pobail Hondúras de shliocht na hAfraice agus an pobal áitiúil, chun go n‑éireoidh le beartais rialachais i dtaca le foraoisí, go háirithe trí chomhairliúcháin agus faisnéis phoiblí; DE BHRÍ gur acmhainn straitéiseach iad acmhainní foraoise Hondúras atá á bainistiú go hinbhuanaithe ag Instituto Nacional de Conservación y Desarrollo Forestal, Áreas Protegidas y Vida Silvestre (ICF) trí shamhail de bheartas náisiúnta foraoiseachta lena ndírítear ar na dúshláin a bhaineann le bainistiú inbhuanaithe ar fhoraoisí a fhreagairt go héifeachtach agus na cúraimí a bhaineann le hinfheistíocht i bhforbairt na hearnála foraoiseachta poiblí agus príobháidí a threorú, a rialáil, a bhainistiú agus a éascú;

DE BHRÍ go ndearnadh iarrachtaí faoi bheartas foraoiseachta Hondúras agus de réir a Dhlí Foraoiseachta, i dtaobh limistéir faoi chosaint a chosaint agus a fhorbairt go heacnamaíoch, na foraoisí buaircíneacha a théarnamh agus a bhainistiú go hinbhuanaithe, na foraoisí leathanduilleacha a chosaint agus an bainistiú inbhuanaithe ar fhoraoisí a chur chun cinn, rannpháirtíocht eagraíochtaí pobail i mbainistiú inbhuanaithe ar fhoraoisí a spreagadh, an caomhnú comhshaoil agus an t‑athfhoraoisiú náisiúnta a chur chun cinn, micrimchuacha a bhainistiú go comhtháite, faireachán cuimsitheach a dhéanamh ar lománaíocht agus trádáil neamhdhleathach in adhmad agus i bhfiadhúlra, agus nuachóiriú institiúideach a dhéanamh ar earnáil na foraoiseachta, na limistéar faoi chosaint agus an fhiadhúlra;

DE BHRÍ go mbeidh an Comhaontú seo ina cholún lárnach sna cláir forbartha sóisialta a chuirfear i bhfeidhm sa tír agus é mar aidhm leo fostaíocht a chruthú, dálaí infheistíochta a fheabhsú, beartas a cheapadh don phleanáil úsáide talún agus cuidiú le hathbheochan a dhéanamh ar an tionsclaíocht agus úsáid inbhuanaithe acmhainní a chinntiú ó thaobh na sochaí agus an chomhshaoil de; DE BHRÍ gur ceapadh an Dlí Foraoiseachta i Hondúras chun an creat dlíthiúil a bhunú le haghaidh acmhainní foraoise, limistéir faoi chosaint agus fiadhúlra a riar agus a bhainistiú, lena n‑áirítear iad a chosaint, a athchóiriú, a úsáid go táirgiúil, a chaomhnú agus a chur chun cinn, rud a chothóidh an fhorbairt inbhuanaithe de réir mar is iomchuí do leasanna sóisialta, eacnamaíocha, comhshaoil agus cultúrtha na tíre; DE BHRÍ go bhfuil na conarthaí idirnáisiúnta ar an gcomhshaol agus ar an bhforaoiseacht a dhaingnigh Comhdháil Náisiúnta Phoblacht Hondúras ina gcuid den reachtaíocht náisiúnta, atá ina bonn dá réir sin le beartas foraoiseachta na tíre a cheapadh agus a chur chun feidhme; DE BHRÍ go bhfuil súil ag Hondúras, le síniú an Chomhaontaithe seo, an rialachas, na cearta úsáide talún agus tionachta talún agus an reachtaíocht san earnáil foraoiseachta a neartú; próisis láidre éifeachtacha a bhunú le haghaidh na bpáirtithe leasmhara éagsúla, agus ar an gcaoi sin coinníollacha a chruthú le haghaidh infheistíocht níos trédhearcaí agus ar scála níos mó; beartais úsáide talún a bhunú; beartais infheistíochta a bhunú a thacaíonn le táirgeadh dleathach; agus tacú le cur chun feidhme bheartais REDD+ trí aghaidh a thabhairt go díreach ar chuid de na cúiseanna atá leis an dífhoraoisiú agus leis an díghrádú foraoise;

DE BHRÍ go dtacóidh cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo le hiarrachtaí chun dul i ngleic leis an athrú aeráide, i gcomhréir le hiarrachtaí REDD+; AG TABHAIRT SAN ÁIREAMH DÓIBH gurb éard atá i nDearbhú Rio maidir leis an gComhshaol agus leis an bhForbairt 1992 ná téacs tagartha do chomhthoil dhomhanda maidir le bainistiú agus caomhnú gach cineáil foraoise agus maidir lena lománú ar mhodh a bheidh inbhuanaithe go héiceolaíoch, agus gur ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe, le déanaí, an Ionstraim nach bhfuil ceangailteach ó thaobh dlí de maidir le gach cineál foraoise, TAR ÉIS COMHAONTÚ MAR A LEANAS: AIRTEAGAL 1

Cuspóir I gcomhréir le tiomantas coiteann na bPáirtithe gach cineál foraoise a bhainistiú go hinbhuanaithe, is é cuspóir an Chomhaontaithe seo creat dlíthiúil a sholáthar chun a áirithiú gur ar mhodh dleathach a tháirgfear na hallmhairí táirgí adhmaid go léir a allmhairítear ó Hondúras chun an Aontais a chumhdaítear leis an gComhaontú seo, agus, ar an gcaoi sin, an trádáil sna táirgí adhmaid sin a chur chun cinn.

Soláthraítear leis an gComhaontú seo freisin bunús le haghaidh idirphlé agus comhar idir na Páirtithe arb é is aidhm dó cur chun feidhme iomlán an Chomhaontaithe a éascú agus a chur chun cinn agus forfheidhmiú an dlí agus an rialachas i dtaca le foraoisí a neartú. AIRTEAGAL 2 Sainmhínithe Chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas: (a) ciallaíonn “allmhairiú isteach san Aontas” táirgí adhmaid, nach féidir a aicmiú mar “earraí de chineál neamhthráchtála” mar a shainmhínítear in Airteagal 1(21) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446 ón gCoimisiún an 28 Iúil 2015 lena bhforlíontar Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le rialacha mionsonraithe maidir le forálacha áirithe de Chód Custaim an Aontais, a scaoileadh i saorchúrsaíocht isteach san Aontas de réir bhrí Airteagal 201 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 2013 lena leagtar síos Cód Custaim an Aontais; (b) ciallaíonn "onnmhairiú" imeacht fisiceach táirgí adhmaid, nó tabhairt amach fhisiciúil táirgí adhmaid, as aon chuid de chríoch Hondúras, cé is moite de tháirgí adhmaid atá faoi bhealach trí Hondúras;

(c) ciallaíonn “táirgí adhmaid faoi bhealach” aon táirgí adhmaid de thionscnamh tríú tír a théann isteach i gcríoch Hondúras faoi rialú custaim agus a fhágann san fhoirm chéanna gan tír a dtionscnaimh a athrú nó gan iad a mhargú i Hondúras; (d) ciallaíonn “táirgí adhmaid” na táirgí a liostaítear in Iarscríbhinn I;

(e) ciallaíonn “cód CC” cód ina bhfuil suas le sé dhigit mar a leagtar amach in ainmníocht an Chórais Chomhchuibhithe um Thuairisciú agus um Chódú Tráchtearraí a bunaíodh leis an gCoinbhinsiún Idirnáisiúnta ar an gCóras Comhchuibhithe um Thuairisciú agus um Chódú Tráchtearraí de chuid na hEagraíochta Domhanda Custaim; (f) ciallaíonn “ceadúnas FLEGT” doiciméad a dhearbhaíonn go ndearnadh lastas a fháil go dleathach agus a fhíorú i gcomhréir leis na critéir a leagtar síos sa Chomhaontú seo. (g) ciallaíonn “an t‑údarás ceadúnúcháin” an t‑údarás a d’ainmnigh Hondúras chun ceadúnais a eisiúint agus a bhailíochtú; (h) ciallaíonn “na húdaráis inniúla” na húdaráis a d’ainmnigh Ballstáit an Aontais chun ceadúnais FLEGT a fháil, glacadh le ceadúnais FLEGT agus ceadúnais FLEGT a fhíorú;

(i) ciallaíonn “lastas” cainníocht de tháirgí adhmaid a chumhdaítear le ceadúnas FLEGT a sheolann coinsíneoir nó seoltóir ó Hondúras agus a chuirtear i láthair ag oifig chustaim san Aontas lena scaoileadh i saorchúrsaíocht; (j) ciallaíonn “adhmad a tháirgtear go dleathach” táirgí adhmaid a lománaítear, a tháirgtear, a phróiseáiltear, a iompraítear agus a mhargaítear trí phróisis a chomhlíonann an reachtaíocht atá i bhfeidhm i Hondúras, mar a leagtar amach in Iarscríbhinn II, agus/nó a allmhairítear agus a tháirgtear dá réir sin; (k) ciallaíonn “scaoileadh i saorchúrsaíocht” nós imeachta custaim de chuid an Aontais lena mbronntar stádas custaim earraí de chuid an Aontais ar earraí nach ón Aontas iad i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, lena gcuimsítear: aon dleachtanna ar allmhairí a bheidh dlite a bhailiú; muirir eile a bhailiú, de réir mar is iomchuí; bearta beartais tráchtála agus toirmisc agus srianta a chur i bhfeidhm; agus foirmiúlachtaí eile a thabhairt i gcrích, a leagtar síos i leith allmhairiú earraí.

AIRTEAGAL 3 Scéim ceadúnúcháin FLEGT

1. Bunaítear leis seo Scéim Ceadúnúcháin um Fhorfheidhmiú an Dlí, Rialachas agus Trádáil i dtaca le Foraoisí (“an scéim ceadúnúcháin FLEGT”) idir na Páirtithe. Bunaítear leis sraith nósanna imeachta agus ceanglas chun a fhíorú agus a dheimhniú, trí bhíthin ceadúnais FLEGT, gur táirgeadh go dleathach táirgí adhmaid a seoladh chuig an Aontas. I gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 ón gComhairle agus leis an gComhaontú seo, ní ghlacfaidh an tAontas le lastais ó Hondúras lena n‑allmhairiú isteach san Aontas mura mbeidh siad cumhdaithe ag ceadúnais FLEGT. 2. Beidh feidhm ag an scéim ceadúnúcháin FLEGT maidir leis na táirgí adhmaid a liostaítear in Iarscríbhinn I. 3. Aontaíonn na Páirtithe na bearta uile is gá a dhéanamh chun an scéim ceadúnúcháin FLEGT a chur chun feidhme. AIRTEAGAL 4 Údarás ceadúnúcháin 1. Ainmneoidh Hondúras an t‑údarás ceadúnúcháin agus seolfaidh sé a shonraí teagmhála chuig an gCoimisiún Eorpach. Cuirfidh an dá pháirtí an fhaisnéis sin ar fáil don phobal.

2. Fíoróidh an t‑údarás ceadúnúcháin gur táirgeadh táirgí adhmaid go dleathach i gcomhréir leis an reachtaíocht in Iarscríbhinn II. Eiseoidh sé ceadúnais FLEGT lena gcumhdaítear lastais de tháirgí adhmaid a tháirgtear go dleathach i Hondúras agus a bhfuil sé beartaithe iad a onnmhairiú chuig an Aontas. I gcás inarb iomchuí, eiseoidh Hondúras an doiciméadacht is gá le haghaidh táirgí adhmaid atá faoi bhealach trína chríoch faoi rialú údaráis chustaim Hondúras. 3. Ní fhéadfaidh an t‑údarás ceadúnúcháin ceadúnais FLEGT a eisiúint d’aon táirge adhmaid atá comhdhéanta de, nó a chuimsíonn, táirgí adhmaid a allmhairíodh isteach i Hondúras ó thríú tír má thoirmisceann dlíthe an tríú tír sin a n‑onnmhairiú, nó a bhfuil fianaise ann gur táirgeadh na táirgí adhmaid sin de shárú ar dhlíthe na tíre inar lománaíodh na crainn. 4. I gcomhréir le prionsabal na trédhearcachta, cuirfidh an t‑údarás ceadúnúcháin ar taifead agus cuirfidh sé ar fáil go poiblí a chuid nósanna imeachta chun ceadúnais FLEGT a eisiúint. Coinneoidh sé taifid na lastas uile a chumhdaítear le ceadúnais FLEGT agus, i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta um chosaint sonraí, soláthróidh sé na taifid sin chun críoch iniúchóireachta neamhspleáiche agus, á soláthar sin dó, urramóidh sé rúndacht shonraí na n‑onnmhaireoirí.



AIRTEAGAL 5 Údaráis inniúla an Aontais 1. Cuirfidh an Coimisiún Eorpach Hondúras ar an eolas faoi shonraí teagmhála na n‑údarás áitiúil arna n‑ainmniú ag Ballstáit an Aontais. Cuirfidh an dá pháirtí an fhaisnéis sin ar fáil don phobal. 2. Fíoróidh na húdaráis inniúla go gcumhdaítear gach lastas le ceadúnas bailí FLEGT sula scaoiltear i saorchúrsaíocht san Aontas é. Féadfar an scaoileadh i saorchúrsaíocht a chur ar fionraí agus an lastas a choinneáil má bhíonn aon amhras ann faoi bhailíocht an cheadúnais FLEGT i gcomhréir le hIarscríbhinn III. 3. Coinneoidh na húdaráis inniúla taifead de cheadúnais FLEGT a fhaightear agus foilseoidh siad an taifead sin gach bliain. 4. I gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta um chosaint sonraí, deonóidh na húdaráis inniúla rochtain ar na doiciméid agus ar na sonraí ábhartha do na daoine nó do na comhlachtaí arna n‑ainmniú ag Hondúras mar iniúchóirí neamhspleácha.

5. Nuair a thiocfaidh táirgí adhmaid ó speicis a liostaítear sna hAguisíní leis an gCoinbhinsiún maidir le Trádáil Idirnáisiúnta i Speicis Fauna agus Flora Fiáine i mBaol (CITES) agus a chumhdaítear le ceadúnas FLEGT isteach san Aontas, ní dhéanfar orthu ach an scrúdú a leagtar síos i Rialachán (CE) Uimh. 338/97 ón gComhairle an 9 Nollaig 1996 maidir le fauna agus flora fiáine a chosaint trí thrádáil iontu a rialáil. Cibé ar bith é, soláthraíonn scéim ceadúnúcháin FLEGT dearbhú i leith lománú dleathach na dtáirgí sin. AIRTEAGAL 6 Ceadúnais FLEGT 1. Eiseoidh an t‑údarás ceadúnúcháin ceadúnais FLEGT mar bhealach lena dheimhniú gur táirgeadh táirgí adhmaid go dleathach.

2. Eiseofar ceadúnais FLEGT trí úsáid a bhaint as an bhfoirm as Spáinnis a shonraítear in Iarscríbhinn IV. 3. Féadfaidh na Páirtithe, de thoil a chéile, córais leictreonacha a bhunú chun ceadúnais FLEGT a eisiúint, a tharchur agus a fháil.

4. Leagtar amach in Iarscríbhinn IV an nós imeachta chun ceadúnais FLEGT a eisiúint agus na sonraíochtaí teicniúla. AIRTEAGAL 7 Sainmhíniú ar adhmad a tháirgtear go dleathach Chun críocha an Chomhaontaithe seo, leagtar amach sainmhíniú ar adhmad a tháirgtear go dleathach in Iarscríbhinn II. Leagtar amach san Iarscríbhinn sin reachtaíocht náisiúnta Hondúras nach mór a chomhlíonadh chun go mbeadh cumhdach ceadúnais FLEGT ag táirgí adhmaid. Leagtar amach ann freisin na prionsabail, na critéir, na táscairí agus na fíoraitheoirí a mbaintear leas astu chun a cruthú go bhfuil an an reachtaíocht á comhlíonadh.

AIRTEAGAL 8 Dlíthiúlacht an adhmaid a tháirgtear nó a fhaightear a fhíorú 1. Bunóidh Hondúras córas lena bhfíorófar gur táirgeadh go dleathach táirgí adhmaid le haghaidh lastais agus nach n‑onnmhaireofar chuig an Aontas ach lastais arna bhfíorú amhlaidh. Maidir leis an gcóras lena bhfíorófar dlíthiúlacht, beidh ann seiceálacha comhlíontachta chun dearbhú a sholáthar go ndearnadh na táirgí adhmaid atá le honnmhairiú chuig an Aontas a tháirgeadh nó a fháil go dleathach, agus nach n‑eiseofar ceadúnais FLEGT le haghaidh lastais de tháirgí adhmaid nár táirgeadh nó nach bhfuarthas go dleathach, nó ar de thionscnamh anaithnid iad. Áireofar leis an gcóras freisin nósanna imeachta chun a áirithiú nach dtéann adhmad de thionscnamh mídhleathach nó anaithnid isteach sa slabhra soláthair.

2. Tugtar tuairisc in Iarscríbhinn V ar an gcóras lena bhfíorófar gur táirgeadh lastais de tháirgí adhmaid go dleathach. AIRTEAGAL 9 Lastais a chumhdaítear le ceadúnas FLEGT a scaoileadh i saorchúrsaíocht 1. Tugtar tuairisc in Iarscríbhinn III ar na nósanna imeachta lena rialaítear lastais a chumhdaítear le ceadúnas FLEGT a scaoileadh i saorchúrsaíocht san Aontas.

2. I gcás ina dtiocfaidh amhras chun cinn faoi bhailíocht aon cheadúnais, féadfaidh údarás inniúil Bhallstát an Aontais a fhaigheann an loingsiú faisnéis bhreise agus/nó soiléiriú a iarraidh ar an údarás ceadúnúcháin láithreach. Mura bhfreagraíonn an t‑údarás ceadúnúcháin laistigh de 21 lá oibre ón dáta a bhfuarthas an iarraidh ar fhaisnéis bhreise, gníomhóidh an t‑údarás inniúil i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme agus ní ghlacfaidh sé leis an gceadúnas. Má bhunaítear, tar éis faisnéis bhreise a sholáthar, nach bhfreagraíonn an fhaisnéis ar an gceadúnas don lastas, gníomhóidh an t‑údarás inniúil i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta atá i bhfeidhm agus ní ghlacfaidh sé leis an gceadúnas. Ní mór an t‑údarás ceadúnúcháin a chur ar an eolas faoi gach uair nach nglactar le ceadúnas FLEGT mar aon leis an gcúis nár glacadh leis. 3. I gcás ina dtiocfaidh easaontais nó deacrachtaí chun cinn go leanúnach i ndáil le comhairliúcháin ar cheadúnais FLEGT, féadfar an t‑ábhar a tharchur chuig an gComhchoiste Cur Chun Feidhme (JIC). AIRTEAGAL 10 Iniúchóir neamhspleách 1. Comhaontaíonn na Páirtithe gur gá seirbhísí iniúchóra neamhspleách a iarraidh ag eatraimh chomhaontaithe chun feidhmíocht agus éifeachtúlacht Chóras Dearbhaithe Dlíthiúlachta Hondúras (LAS) agus na scéime ceadúnúcháin FLEGT, mar a leagtar amach in Iarscríbhinn VI, a sheiceáil.



2. Fostóidh Hondúras seirbhísí iniúchóra neamhspleách, i gcomhairle leis an Aontas, chun na cúraimí a liostaítear in Iarscríbhinn VI a dhéanamh. 3. Cuirfidh an t‑iniúchóir neamhspleách a bharúlacha faoi bhráid na bPáirtithe i dtuarascálacha i gcomhréir leis an nós imeachta a dtugtar tuairisc air in Iarscríbhinn VI. Foilseofar tuarascálacha an iniúchóra neamhspleách i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach in Iarscríbhinn VI. 4. Éascóidh na Páirtithe obair an iniúchóra neamhspleách, go háirithe trína áirithiú go mbeidh rochtain ag an iniúchóir ar an bhfaisnéis is gá chun a fheidhmeanna a chomhlíonadh ar chríoch gach Páirtí. Féadfaidh Páirtí, áfach, i gcomhréir leis an reachtaíocht um chosaint sonraí, aon fhaisnéis nach gceadaítear í a nochtadh a choimeád siar.

AIRTEAGAL 11 Neamhrialtachtaí Cuirfidh na Páirtithe a chéile ar an eolas i gcomhréir le hAirteagal 21 má bhíonn siad in amhras nó má fhaigheann siad aon fhianaise faoi aon ghabháil timpeall ar an scéim ceadúnúcháin FLEGT nó faoi aon neamhrialtacht sa scéim, go háirithe maidir leis na nithe seo a leanas, i measc nithe eile: (a) trádáil chalaoiseach, go háirithe atreorú trádála ó Hondúras chuig an Aontas trí thríú tír i gcás ina bhfuil cúis lena chreidiúint go ndearnadh an t‑atreorú sin le hintinn ceadúnú a sheachaint; (b) ceadúnais FLEGT lena gcumhdaítear táirgí adhmaid ina bhfuil adhmad ó thríú tíortha a bhfuil amhras ann gur táirgeadh go mídhleathach iad; agus (c) calaois maidir le ceadúnais FLEGT a fháil nó a úsáid.



AIRTEAGAL 12 Dáta tosaithe le haghaidh chur chun feidhme na scéime ceadúnúcháin FLEGT 1. Tabharfaidh na Páirtithe fógra dá chéile trí JIC nuair a mheasfaidh siad go bhfuil na hullmhúcháin is gá déanta acu chun go gcuirfí an scéim ceadúnúcháin FLEGT ar bhonn lánoibríochtúil. 2. Coimisiúnóidh na Páirtithe, trí JIC, measúnú neamhspleách ar an scéim ceadúnúcháin FLEGT ar bhonn na gcritéar a leagtar amach in Iarscríbhinn VII. Leis an measúnú sin, cinnfear, i dtaca le LAS atá mar bhonn agus mar thaca leis an scéim ceadúnúcháin FLEGT a dtugtar tuairisc uirthi in Iarscríbhinn V, an gcomhlíonann an LAS sin a fheidhmeanna go leormhaith. 3. Ar bhonn mholtaí JIC, comhaontóidh na Páirtithe dáta ar a dtiocfaidh an scéim ceadúnúcháin FLEGT i bhfeidhm. Tabharfaidh siad fógra dá chéile faoin dáta seo ar cibé modh i scríbhinn a mheasfaidh JIC a bheith iomchuí.

AIRTEAGAL 13 An scéim ceadúnúcháin FLEGT a chur i bhfeidhm

maidir le táirgí adhmaid nach n‑onnmhairítear chuig an Aontas 1. Féachfaidh Hondúras le dlíthiúlacht táirgí adhmaid a fhíorú i gcás táirgí le haghaidh tomhaltas intíre agus táirgí a onnmhaireofar chuig margaí eile seachas an tAontas. Déanfaidh sé iarrachtaí iomchuí freisin dlíthiúlacht táirgí adhmaid a allmhaireofar a fhíorú trí úsáid a bhaint as na córais fíoraithe dlíthiúlachta a forbraíodh le haghaidh chur chun feidhme an Chomhaontaithe seo. 2. Chun tacú leis na hiarrachtaí sin, spreagfaidh an tAontas, in idirphlé le páirtithe leasmhara, úsáid na gcóras a forbraíodh chun an Comhaontú seo a chur chun feidhme i gcás trádáil i margaí idirnáisiúnta eile agus le tríú tíortha.



AIRTEAGAL 14 Sceideal chun an Comhaontú seo a chur chun feidhme 1. Formheasfaidh na Páirtithe, ag obair trí JIC, sceideal chun an Comhaontú seo a chur chun feidhme. 2. Déanfaidh na Páirtithe meastóireacht ar an dul chun cinn a dhéanfar leis an gcur chun feidhme trí thagairt don sceideal arna fhormheas ag JIC. AIRTEAGAL 15 Bearta forlíontacha agus tacaíochta 1. Léirítear in Iarscríbhinn VIII na réimsí ina bhfuil acmhainní breise teicniúla agus airgeadais ag teastáil chun an Comhaontú seo a chur chun feidhme agus chun aghaidh a thabhairt ar na bunchúiseanna a mbítear ag gabháil don lománaíocht neamhdhleathach agus ar na fachtóirí a spreagann í. 2. Áiritheoidh Hondúras go n‑áireofar, ina chuid ionstraimí pleanála náisiúnta, ina chuid straitéisí laghdaithe bochtaineachta agus ina bhuiséad náisiúnta, fothú acmhainneachta chun an Comhaontú seo a chur chun feidhme.

3. Cinnteoidh na Páirtithe, i dtaca le gníomhaíochtaí a bhaineann leis an gComhaontú seo a chur chun feidhme, go ndéanfar na gníomhaíochtaí sin a chomhordú le tionscnaimh forbartha ábhartha atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo, go háirithe REDD+.

4. Déanfar acmhainní breise a sholáthar i gcomhréir le mír 1 faoi réir na ngnáthnósanna imeachta maidir le cúnamh cláraithe do Hondúras agus nósanna imeachta buiséadacha Hondúras féin. 5. Cuirfidh na Páirtithe san áireamh an riachtanas atá le comhshocrú nó sásra trína gcomhordófar maoiniú agus rannchuidiú teicniúil an Choimisiúin Eorpaigh agus Bhallstáit an Aontais chun tacú le cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo. AIRTEAGAL 16 Rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara i gcur chun feidhme an Chomhaontaithe seo 1. Socróidh Hondúras go mbeidh na páirtithe leasmhara rannpháirteach i gcur chun feidhme an Chomhaontaithe seo.

2. Áiritheoidh Hondúras go mbeidh na páirtithe leasmhara ábhartha rannpháirteach i gcur chun feidhme an Chomhaontaithe seo agus san fhaireachán air, gan beann ar inscne, ar aois, ar shuíomh, ar reiligiún nó creidimh, ar bhunús eitneach, ar chine, ar theanga, ná ar mhíchumas na bpáirtithe sin nó ar aon dálaí eile a bhaineann leo aon riocht eile, agus ar an dóigh sin go gcothófar rannpháirtíocht na hearnála príobháidí, na sochaí sibhialta, na bpobal áitiúil, phobail dhúchasacha Hondúras agus phobail Hondúras de shliocht na hAfraice agus daoine eile atá ag brath ar fhoraoisí. 3. Léireoidh an rannpháirtíocht in JIC an éagsúlacht grúpaí gníomhaithe atá in earnáil foraoiseachta Hondúras: na hearnálacha poiblí agus príobháideacha, an tsochaí shibhialta, pobail dhúchasacha Hondúras agus pobail Hondúras de shliocht na hAfraice, pobail áitiúla agus daoine eile, i gcás inar gá. 4. Reáchtálfaidh an tAontas comhairliúcháin le páirtithe leasmhara maidir le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo, agus lena linn sin cuirfear san áireamh a oibleagáidí faoin gCoinbhinsiún maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí agus Rochtain ar Cheartas i gcúrsaí Comhshaoil 1998. AIRTEAGAL 17

Coimircí sóisialta 1. Chun na héifeachtaí díobhálacha féideartha ar na páirtithe leasmhara a liostaítear in Airteagal 16(2) a íoslaghdú, comhaontaíonn na Páirtithe leis seo tionchar an Chomhaontaithe seo ar a slí mhaireachtála a mheas.

2. Déanfaidh na Páirtithe faireachán ar thionchar an Chomhaontaithe seo ar na páirtithe leasmhara a liostaítear in Airteagal 16(2), agus lena linn sin déanfar bearta réasúnacha iomchuí chun aon éifeacht dhíobhálach a mhaolú. Féadfaidh na Páirtithe comhaontú ar bhearta breise chun aghaidh a thabhairt ar aon drochthionchar ar bhonn modha a chomhaontóidh na Páirtithe chun meastóireacht a dhéanamh ar an gComhaontú seo. AIRTEAGAL 18 Dreasachtaí margaidh Agus a oibleagáidí idirnáisiúnta á gcur san áireamh aige, saothróidh an tAontas chun rochtain fhabhrach ar a mhargadh a chur chun cinn i gcás na dtáirgí adhmaid a chumhdaítear leis an gComhaontú seo. Áireofar na nithe seo a leanas leis na hiarrachtaí sin: (a) beartais soláthair phoiblí agus phríobháidigh a spreagadh a thabharfaidh aird ar iarrachtaí chun soláthar táirgí adhmaid dleathacha a áirithiú; agus (b) dearcadh níos fabhraí ar tháirgí faoi cheadúnús FLEGT ar mhargadh an Aontais.

AIRTEAGAL 19

Comhchoiste Cur Chun Feidhme 1. Bunóidh na Páirtithe Comhchoiste Cur Chun Feidhme (JIC), a bheidh freagrach as an gComhaontú seo a chur chun feidhme agus as faireachán a dhéanamh air agus as an iniúchóireacht neamhspleách a bhainistiú. Éascóidh JIC idirphlé agus malartuithe faisnéise idir na Páirtithe freisin. 2. Bunófar JIC laistigh de thréimhse trí mhí ó theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo i gcomhréir le hAirteagal 31. Ainmneoidh gach Páirtí a ionadaithe ar an gComhchoiste Cur chun Feidhme, coiste a dhéanfaidh cinntí de chomhthoil. 3. Breithneoidh JIC aon ábhar a bhaineann le cur chun feidhme éifeachtach an Chomhaontaithe seo. Déanfaidh JIC na nithe seo a leanas go háirithe: (a) tiocfaidh sé le chéile dhá uair sa bhliain ar a laghad sa chéad dá bhliain agus uair sa bhliain ar a laghad sna blianta ina dhiaidh sin in áit, agus ag am, agus de réir clár oibre a chomhaontóidh na Páirtithe roimh ré. Féadfar cruinnithe breise de JIC a ghairm ar iarratas ó cheachtar de na Páirtithe; (b) ullmhóidh sé clár oibre le haghaidh a chuid oibre agus téarmaí tagartha le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach;

(c) bunóidh sé a rialacha nós imeachta féin; (d) bunóidh sé socrú comhchathaoirleachta le haghaidh na cathaoirleachta ar a chuid cruinnithe; (e) déanfaidh sé doiciméid agus nósanna imeachta maidir le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo a dhréachtú, a athbhreithniú, a nuashonrú agus a fhormheas; (f) áiritheoidh sé go mbeidh an obair a dhéanfaidh sé trédhearcach agus go gcuirfear faisnéis faoin obair agus faoi na cinntí a dhéanann sé ar fáil don phobal;

(g) bunóidh sé, más gá, meithleacha nó fochomhlachtaí eile i gcomhair réimsí a dteastaíonn saineolas sonrach ina leith; (h) comhaontóidh sé modh chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe seo agus ar thionchar an Chomhaontaithe; agus (i) foilseoidh sé tuarascáil bhliantúil. Leagtar amach, in Iarscríbhinn X, sonraí faoi ábhar na tuarascála sin. 4. Tugtar tuairisc, in Iarscríbhinn X, ar fheidhmeanna sonracha JIC.

AIRTEAGAL 20 Trédhearcacht agus rochtain ar fhaisnéis phoiblí 1. Chun rialachas a fheabhsú, ní mór an soláthar faisnéise do pháirtithe leasmhara a bheith lárnach sa Chomhaontú seo. Foilseofar faisnéis go rialta chun éascaíocht a dhéanamh ar chur chun feidhme na gcóras, agus ar an bhfaireachán orthu, chun an trédhearcacht a mhéadú, agus ar an gcaoi sin muinín na bpáirtithe leasmhara agus na dtomhaltóirí a fheabhsú, agus chun a chinntiú go mbeidh na Páirtithe cuntasach. Leagtar amach, in Iarscríbhinn IX, sonraí faoin bhfaisnéis atá le foilsiú. 2. Déanfaidh gach Páirtí a mheas cé na sásraí is iomchuí (na meáin, doiciméid, an t‑idirlíon, ceardlanna, tuarascálacha bliantúla) chun an fhaisnéis a scaipeadh ar an bpobal. Féachfaidh na Páirtithe, go háirithe, le faisnéis iontaofa, ábhartha agus cothrom le dáta a thabhairt do na páirtithe leasmhara éagsúla a bhfuil baint acu le hearnáil na foraoiseachta. Tugtar tuairisc ar na sásraí sin in Iarscríbhinn IX.



AIRTEAGAL 21 Cumarsáid maidir le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo 1. Is iad seo a leanas ionadaithe na bPáirtithe atá freagrach as an gcumarsáid oifigiúil maidir le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo: − thar ceann an Aontais Eorpaigh, Ceannaire Thoscaireacht an Aontais i Hondúras; − thar ceann Hondúras, Aire‑Stiúrthóir an Instituto Nacional, de Conservación y Desarrollo Forestal, Áreas Protegidas y Vida Silvestre (ICF). 2. Cuirfidh na Páirtithe an fhaisnéis is gá chun an Comhaontú seo a chur i bhfeidhm in iúl dá chéile go tráthúil.

AIRTEAGAL 22 Faisnéis rúnda 1. Gabhann gach Páirtí air féin, laistigh de theorainneacha a dhlíthe, gan faisnéis rúnda a mhalartófar faoin gComhaontú seo a nochtadh. Ní dhéanfaidh ceachtar den dá Pháirtí, ná ní cheadóidh siad dá n‑údaráis, rúin trádála nó faisnéis rúnda tráchtála a mhalartófar faoin gComhaontú seo a nochtadh don phobal. 2. Faoi réir mhír 1, ní mheasfar gur faisnéis rúnda í an fhaisnéis seo a leanas:

(a) an líon ceadúnas FLEGT arna n‑eisiúint ag Hondúras agus arna bhfáil ag an Aontas agus an méid táirgí adhmaid arna n‑onnmhairiú ó Hondúras agus arna bhfáil ag an Aontas faoi na ceadúnais sin; (b) ainmneacha agus seoltaí na gceadúnaithe FLEGT agus na n‑allmhaireoirí; (c) méideanna na dtáillí agus na gcánacha a d’íoc aon onnmhaireoir; agus (d) fíneálacha airgeadaíochta arna ngearradh ar aon chonraitheoir nó ar aon cheadúnaí FLEGT nó gníomhaíocht rialála arna ndéanamh ina n‑aghaidh.

AIRTEAGAL 23 Cur i bhfeidhm críochach Beidh feidhm ag an gComhaontú seo maidir leis na críocha sin a gcuirtear an Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh i bhfeidhm ina leith faoi na coinníollacha a leagtar síos sa Chonradh sin, de pháirt amháin, agus maidir le críoch Hondúras, den pháirt eile. AIRTEAGAL 24 Díospóidí a réiteach

1. Féachfaidh na Páirtithe le haon díospóid maidir le cur i bhfeidhm nó léirmhíniú an Chomhaontaithe seo a réiteach trí chomhairliúcháin phrasa. 2. Maidir le comhairliúcháin faoi mhír 1, tionscnófar iad le hiarraidh i scríbhinn ina léireofar an t‑ábhar/na hábhair atá le réiteach agus an dáta agus an áit a ndéanfar an comhairliúchán.

3. Más rud é, laistigh de thrí mhí ó dháta na hiarrata tosaigh ar chomhairliúcháin, nach mbeidh réiteach faighte ar an díospóid trí chomhairliúcháin, féadfaidh ceachtar den dá Pháirtí an díospóid a tharchur chuig JIC, a fhéachfaidh lena réiteach. Soláthrófar an fhaisnéis ábhartha uile do JIC ionas go mbeifear in ann scrúdú domhain a dhéanamh ar an gcás d’fhonn an cás a shocrú ar dhóigh inghlactha. Chun na críche sin, ceanglófar ar JIC gach féidearthacht a scrúdú chun an Comhaontú seo a choimeád á chur chun feidhme go héifeachtach. 4. Mura féidir le JIC an díospóid a réiteach, féadfaidh na Páirtithe, a gníomhú dóibh go comhpháirteach, cuidiú tríú páirtí a iarraidh, nó a iarraidh go ndéanfadh tríú páirtí idirghabháil. 5. Mura féidir an díospóid a réiteach i gcomhréir le mír 3, féadfaidh ceachtar den dá Pháirtí fógra a thabhairt don pháirtí eile faoi eadránaí a cheapadh; caithfidh an Páirtí eile eadránaí eile, an dara headránaí, a cheapadh ansin laistigh de 30 lá féilire tar éis cheapadh an chéad eadránaí. Ceapfaidh na Páirtithe, ag gníomhú dóibh go comhpháirteach, an tríú headránaí laistigh de dhá mhí tar éis cheapadh an dara headránaí. 6. Glacfar cinntí na n‑eadránaithe le vóta tromlaigh laistigh de shé mhí tar éis cheapadh an tríú headránaí. 7. Beidh an cinneadh ina cheangal ar na Páirtithe agus ní fhéadfar é a achomharc. 8. Bunóidh JIC na nósanna imeachta oibre le haghaidh eadrána.

AIRTEAGAL 25

Fionraí 1. Tabharfaidh Páirtí ar mian leis an Comhaontú seo a chur ar fionraí fógra i scríbhinn don Pháirtí eile go bhfuil sé ar intinn aige déanamh amhlaidh. Pléifidh na Páirtithe an t‑ábhar dá éis sin, agus cuirfear tuairimí na bpáirtithe leasmhara ábhartha san áireamh. 2. Féadfaidh ceachtar den dá Pháirtí cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo a chur ar fionraí má dhéanann an Páirtí eile na nithe seo a leanas: (a) má mhainníonn sé a oibleagáidí mar a shonraítear faoin gComhaontú seo a chomhlíonadh, (b) má mhainníonn sé na bearta agus na modhanna rialála agus riaracháin a choimeád ar bun a theastaíonn chun an Comhaontú seo a chur chun feidhme, nó (c) má ghníomhaíonn sé nó má mhainníonn sé gníomhú ar bhealach a dhéanfaidh rioscaí suntasacha do chomhshaol, do shláinte, do shábháilteacht nó do shlándáil mhuintir an Aontais nó Hondúras. Tabharfar fógra i scríbhinn don Pháirtí eile faoin gcinneadh maidir le fionraí agus faoi na cúiseanna a bhí leis an gcinneadh sin.

3. Scoirfidh coinníollacha an Chomhaontaithe seo d’fheidhm a bheith acu 30 lá oibre tar éis thabhairt an fhógra faoi mhír 2. 4. Tosófar ar an gComhaontú seo a chur i bhfeidhm arís 30 lá oibre tar éis don Pháirtí a chuir an cur i bhfeidhm ar fionraí an Páirtí eile a chur ar an eolas faoi go bhfuil na cúiseanna a bhí leis an bhfionraí dulta as feidhm. AIRTEAGAL 26

Leasuithe 1. Páirtí ar mian leis an Comhaontú seo a leasú, tíolacfaidh sé an togra trí mhí ar a laghad roimh an gcéad chruinniú eile de JIC. Pléifidh an Coiste an togra agus, má thagtar ar chomhdhearcadh, déanfaidh sé moladh. Measfaidh gach Páirtí an moladh agus, má aontaíonn sé leis, formheasfaidh sé é i gcomhréir lena nósanna imeachta féin. 2. Tiocfaidh aon leasú a fhormheasfaidh an dá Pháirtí ar an modh sin i bhfeidhm an chéad lá den mhí tar éis an dáta a thabharfaidh na Páirtithe fógra dá chéile gur cuireadh na nósanna imeachta is gá chun na críche sin i gcrích.

3. Féadfaidh JIC leasuithe a ghlacadh ar na hIarscríbhinní a ghabhann leis an gComhaontú seo. 4. Seolfar fógra faoi aon leasú chuig na comhthaiscithe atá ann le haghaidh an Chomhaontaithe seo. AIRTEAGAL 27 Fad Ó theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, agus le gabháil éifeachta ón dáta sin, beidh an Comhaontú seo bailí ar feadh cúig bliana agus gabhfaidh fadú intuigthe leis sin go ceann tréimhse choibhéiseach, mura ndéanfar é a fhoirceannadh leis an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 28. AIRTEAGAL 28

An Comhaontú seo a fhoirceannadh D’ainneoin Airteagal 27, féadfaidh ceachtar den dá Pháirtí an Comhaontú seo a fhoirceannadh trí fhógra a thabhairt don Pháirtí eile i scríbhinn; Scoirfidh an Comhaontú seo d’fheidhm a bheith aige 12 mhí tar éis dháta an fhógra sin.

AIRTEAGAL 29 Iarscríbhinn Beidh na hIarscríbhinní a ghabhann leis an gComhaontú seo ina gcuid chomhtháite den Chomhaontú. AIRTEAGAL 30 Téacsanna barántúla Tá an Comhaontú seo tarraingthe suas i ndúblach sa Bhéarla, sa Bhulgáiris, sa Chróitis, sa Danmhairgis, san Eastóinis, san Fhionlainnis, sa Fhraincis, sa Ghearmáinis, sa Ghréigis, san Iodáilis, sa Laitvis, sa Liotuáinis, sa Mháltais, san Ollainnis, sa Pholainnis, sa Phortaingéilis, sa Rómáinis, sa tSeicis, sa tSlóivéinis, sa tSlóvaicis, sa Spáinnis, sa tSualainnis agus san Ungáiris, agus tá gach ceann de na leaganacha sin chomh barántúil lena chéile. I gcás difríochtaí, is ag an téacs Spáinnise a bheidh an forlámhas.



AIRTEAGAL 31 Teacht i bhFeidhm 1. Tiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm an chéad lá den mhí tar éis an dáta a thabharfaidh na Páirtithe faoi seach fógra dá chéile i scríbhinn gur chuir siad i gcrích a nósanna imeachta féin chun na críche sin.. 2. Seolfar fógra chuig Ardrúnaíocht Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus chuig Aireacht Gnóthaí Eachtracha Hondúras, a bheidh ina gcomhthaiscithe ag an gComhaontú seo. Á FHIANÚ SIN, chuir na Lánchumhachtaigh thíos‑sínithe a síniú leis an gComhaontú seo, agus iad cumhachtaithe go cuí chuige sin. Arna dhéanamh [i/in/sa ...], Thar ceann an Aontais Eorpaigh Thar ceann Phoblacht Hondúras IARSCRÍBHINNÍ I. Liosta de na táirgí adhmaid a chumhdaítear leis an scéim ceadúnúcháin FLEGT II. Maitrísí dlíthiúlachta Hondúras III. Coinníollacha lena rialaítear táirgí adhmaid a onnmhairítear ó Hondúras agus a chumhdaítear le ceadúnas FLEGT a scaoileadh i saorchúrsaíocht san Aontas

IV. Nós imeachta maidir le ceadúnais FLEGT a eisiúint V. Córas Dearbhaithe Dlíthiúlachta (LAS) Hondúras le haghaidh táirgí adhmaid VI. Iniúchóireachtaí neamhspleácha VII. Critéir chun meastóireacht a dhéanamh ar Chóras Dearbhaithe Dlíthiúlachta Hondúras (LAS) le haghaidh táirgí adhmaid VIII. Bearta forlíontacha agus tacaíochta IX. Trédhearcacht agus rochtain ar fhaisnéis phoiblí X. Comhchoiste Cur Chun Feidhme IARSCRÍBHINN I Liosta de na táirgí adhmaid

a chumhdaítear leis an scéim ceadúnúcháin FLEGT San Iarscríbhinn seo tá 19 dtáirge adhmaid, lena n‑áirítear na cúig tháirge éigeantacha faoi Rialachán (CE) Uimh. 2173/2005 ón gComhairle an 20 Nollaig 2005 maidir le scéim ceadúnúcháin FLEGT a bhunú i gcás allmhairí adhmaid isteach sa Chomhphobal Eorpach agus 14 tháirge eile a roghnaigh Hondúras bunaithe ar athbhreithniú a rinneadh ar shonraí ó fhoinsí éagsúla: Banc Ceannais Hondúras i gcás an mhargaidh onnmhairiúcháin, agus clár ICF (Instituto Nacional de Conservación y Desarrollo Forestal, Áreas Protegidas y Vida Silvestre) i gcás an mhargaidh intíre. In 2013, reáchtáladh comhairliúcháin le hoibreoirí éagsúla san earnáil foraoiseachta i bpríomhréigiúin na tíre maidir leis na táirgí adhmaid atá le cur san áireamh san Iarscríbhinn seo. Toirmisctear le Dlí Foraoiseachta Hondúras táirgí áirithe adhmaid a onnmhairiú. Foráiltear le hAirteagal 102 de nach féidir adhmad ó speicis leathanduilleacha ó fhoraoisí nádúrtha a onnmhairiú ach mar adhmad próiseáilte. Ní cheadaítear, dá bhrí sin, lomáin chruinne ná adhmad garbhchearnaithe de na speicis sin a onnmhairiú. Cé go dtoirmisctear lomáin chruinne nó adhmad garbhchearnaithe de na speicis sin a onnmhairiú, cumhdaítear é le Córas Dearbhaithe Dlíthiúlachta Hondúras (LAS) le haghaidh táirgí adhmaid (Sistema para Asegurar la Legalidad de los productos de madera de Honduras), cibé céim den phróiseáil ag a bhfuil sé .

Tagraítear sa liosta sa tábla thíos don Chóras Comhchuibhithe um Thuairisciú agus um Chódú Tráchtearraí a bunaíodh leis Coinbhinsiún Idirnáisiúnta ar an gCóras Comhchuibhithe um Thuairisciú agus um Chódú Tráchtearraí na Comhairle um Chomhar Custaim, agus d'Ainmníocht Chomhcheangailte chóras comhtharaife custaim an Aontais. Cóid an Chórais Chomhchuibhithe (CC) agus na hAinmníochta Comhcheangailte (AC) le haghaidh táirgí adhmaid a chumhdaítear leis an scéim ceadúnúcháin FLEGT

Uimhir Cód Tuairisc Gnáthainm i Hondúras 1 4401.21 Adhmad buaircíneach ina shliseanna nó ina cháithníní. Astillas o chips 2 4401.22 Adhmad nach adhmad buaircíneach é, é ina shliseanna nó ina cháithníní. Astillas o chips 3 4401.31 Millíní adhmaid. Pellets, briquetas 4 Ex. 4403 Adhmad neamhchóirithe, bíodh an choirt nó an sú‑adhmad bainte de, nó bíodh sé cearnaithe go garbh, nó ná bíodh; seachas lomáin chruinne nó adhmad garbhchearnaithe ó speicis leathanduilleacha ó fhoraoisí nádúrtha, a fhreagraíonn do chód 4403 4985. Madera en rollo, timber Ex. 4403 4985 Adhmad neamhchóirithe, bíodh an choirt nó an sú‑adhmad bainte de, nó bíodh sé cearnaithe go garbh, nó ná bíodh. É gan aon chóireáil le péint, créasóid ná leasaithigh eile, é ina adhmad nach adhmad buaircíneach é. D’adhmad trópaiceach ó fhoraoisí nádúrtha. (SA 4403.49.00.00 i Hondúras). Onnmhairiú a thoirmisctear faoi dhlí Hondúras. I gcomhréir le hAirteagal 3 den Chomhaontú seo, ní fhéadfar táirgí faoin gcód CC seo a chumhdach le ceadúnas FLEGT agus dá bhrí sin ní féidir iad a allmhairiú isteach san Aontas. 5 4404 Adhmad fonsa; poil scoilte; cairn, cuaillí agus stácaí adhmaid, a bhfuil pointe orthu ach nach bhfuil sáfa ar a bhfad; slata adhmaid garbh‑bhearrtha ach nach bhfuil deileadh, lúbadh ná saoirsiú orthu thairis sin, atá oiriúnach chun maidí siúil, scáthanna fearthainne, cosa uirlisí nó a leithéidí a mhonarú; slisadhmad agus a leithéid. Estacas, palos de escoba, palillos, nasas, tampas 6 4406 Trasnáin iarnróid nó trambhealaí (trascheangail) as adhmad. Durmientes 7 4407 Adhmad atá sáfa nó scealptha ar a fhad, é slisnithe nó scafa, bíodh sé plánáilte, spladhsáilte nó ceannsiúntáilte, nó ná bíodh, atá 6 mm nó níos mó ar tiús. Madera aserrada, madera cepillada, madera en bloque, cuartones 8 4408 Leatháin le haghaidh athchraicinn (lena n‑áirítear na cinn a fhaightear trí adhmad lannaithe a shliseadh), le haghaidh sraithadhmaid nó le haghaidh adhmad lannaithe comhchosúil agus adhmad eile, iad sáfa ar a bhfad, slisnithe nó scafa, bíodh siad plánáilte, greanáilte, scarshiúntaithe nó ceannsiúntáilte, nó ná bíodh, nach mó ná 6 mm a dtiús. Chapa, enchapado, plywood 9 4409 Adhmad (lena n‑áirítear stiallacha agus fríosanna d'urlár iontlaise, nach bhfuil cóimeáilte) atá dealbhaithe go leanúnach (teangaithe, eitrithe, céimnithe, seaimféaráilte, V‑shiúntaithe, feirbthe, múnlaithe, maolaithe nó a leithéid) ar feadh aon cheann dá imill, dá fhoircinn nó dá éadain, bíodh sé plánáilte, greanáilte nó ceannsiúntaithe, nó ná bíodh. Molduras, pisos, forros, cielos, machimbres 10 4410 Cláir cháithníneacha, cláir threodhualacha (OSB) agus cláir dá samhail (cláir shliseogacha, mar shampla), d'adhmad nó d'ábhair ligneacha eile, bídís ceirtleánaithe le roisíní nó le substaintí nasctha orgánacha eile, nó ná bídís. Tableros, OSB 11 4411 Cláir shnáithíneacha d'adhmad nó d'ábhar ligneach eile, bídís nasctha le roisíní nó le substaintí orgánacha eile, nó ná bídís. Tableros, MDF 12 4412 Sraithadhmad, painéil veinírithe agus adhmad lannaithe comhchosúil eile. Contrachapada 13 4415 Cásanna pacála, boscaí, cliathbhoscaí, drumaí agus pacáistithe comhchosúla, déanta as adhmad; drumaí cáblaí, déanta as adhmad; pailléid, pailléid i bhfoirm boscaí agus cláir ualaigh eile, déanta as adhmad; coiléir phailléid, déanta as adhmad. Pallets, tarimas, cajas 14 4418 Táirgí adhmaid le haghaidh siúinéireachta agus cearpantóireachta, lena n‑áirítear painéil cheallacha adhmaid, painéil chóimeáilte urláir, slinnte agus fabhtanna. Puertas, ventanas, marcos, contramarcos, encofrados, postes, vigas 15 4419 Gréithe agus earraí cistine, iad déanta as adhmad 16 9403.30 Troscán adhmaid den chineál a úsáidtear in oifigí 17 9403.40 Troscán adhmaid den chineál a úsáidtear sa chistin 18 9403.50 Troscán adhmaid den chineál a úsáidtear sa seomra leapa 19 9403.60 Troscán adhmaid eile ________________ IARSCRÍBHINN II Maitrísí dlíthiúlachta Hondúras Sainmhíniú ar adhmad dleathach agus ar tháirgí adhmaid dleathacha Chun críocha an Chomhaontaithe seo, meastar go bhfuil adhmad agus táirgí adhmaid dleathach nuair a dhéantar iad a thionscnamh, a lománú, a iompar, a shábhadh, a phróiseáil agus a thrádáil i margaí náisiúnta agus idirnáisiúnta i gcomhréir leis na dlíthe agus na rialacháin is infheidhme maidir le foraoisí, an comhshaol, an geilleagar, gnóthaí sóisialta, cultúr, cáin agus díolacháin, mar a leagtar amach san Iarscríbhinn seo agus i gcomhréir le hIarscríbhinn V. Mar gheall ar rannpháirtíocht iomlán ghníomhach institiúidí rialtais, na hearnála príobháidí, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, grúpaí agrafhoraoiseachta, pobal, an tsaoil acadúil agus phobail dhúchasacha Hondúras agus phobail Hondúras de shliocht na hAfraice, bhí sé indéanta na Maitrísí Dlíthiúlachta a chur le chéile ionas go mbeadh an phríomhfhaisnéis iontu a theastaíonn chun rialachas foraoiseachta a fheabhsú. Bunaítear Maitrísí Dlíthiúlachta Hondúras ar 6 Phrionsabal, 17 gCritéar, 36 Tháscaire agus 56 Mhodh Fíoraithe. Tá a struchtúr leagtha amach chun dlíthe a bhaineann le hearnáil na foraoiseachta a chur san áireamh agus gnéithe éagsúla den bhainistíocht phoiblí a chumhdach i dtéarmaí na nithe seo a leanas: − Nósanna imeachta riaracháin chun cearta úinéireachta ar thalamh poiblí agus príobháideach a aithint.





− Nósanna imeachta i dtaca le talamh poiblí foraoise a leithdháileadh ar dhaoine nó ar ghrúpaí a chur i bhfeidhm i gceart. − Meas a léiriú ar chearta sinsearachta Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice. − Meas a léiriú ar chearta saothair na n‑oibrithe in earnáil na foraoiseachta. Sa slabhra táirgeachta foraoise, is é an aidhm atá ann na nithe seo a leanas a áirithiú: − Na ceanglais theicniúla agus dhlíthiúla a chomhlíonadh maidir le ceadúnais lománaíochta táirgí adhmaid a fhormheas agus a úsáid. − Na forálacha dlíthiúla a chomhlíonadh maidir le táirgí adhmaid a iompar ar feadh an tslabhra soláthair. − Na forálacha teicniúla agus dlíthiúla a chomhlíonadh maidir le cuideachtaí táirgí foraoise (idir phríomhúil agus thánaisteach) agus clóis adhmaid a chlárú agus a oibriú. − Forálacha dlíthiúla maidir leis an trádáil áitiúil, náisiúnta agus idirnáisiúnta a chomhlíonadh. − Forálacha maidir le taraifí agus cáin a chomhlíonadh.

Ní chuimsítear leis na maitrísí prionsabal sonrach a bhaineann leis an gcomhshaol toisc go meastar gur saincheist í sin atá i gceist leis na maitrísí go léir agus atá intuigthe i bPrionsabal 3, ós rud é go mbunaítear oibríochtaí foraoise agus gníomhaíochtaí lománaíochta ar phleananna bainistíochta foraoise a bhfuil sé d’aidhm acu bainistiú ceart agus inbhuanaitheacht na hacmhainne a áirithiú. Luaitear an comhshaol go sonrach i dTáscaire 3.4.2, a thagraíonn don mheasúnú ar an tionchar comhshaoil i bpleananna bainistíochta foraoise, agus i dTáscaire 3.6.2, a thagraíonn do chomhlíonadh beart maolaithe comhshaoil ag cuideachtaí foraoiseachta.

1. Prionsabail Eagraítear na maitrísí de réir na sé phrionsabal seo a leanas: (1) Cearta úinéireachta talún agus tionacht talún (2) Cearta Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice atá ina gcónaí i limistéir foraoise (3) Comhlíonadh na ndlíthe agus na rialachán maidir le bainistíocht foraoise agus le hoibreoirí in earnáil na foraoiseachta a bhíonn ag lománaíocht, ag iompar, ag tionsclú agus ag trádáil táirgí adhmaid (4) Oibleagáidí maidir leis an lucht saothair agus le sláinte agus sábháilteacht cheirde

(5) Rialacha maidir leis an trádáil idirnáisiúnta i dtáirgí adhmaid (6) Oibleagáidí maidir le taraifí agus cáin 2. Breithnithe maidir le dlíthiúlacht a fhíorú Is é an gléas lena ndéantar an fíorú i gcas na dtáscairí faoi gach ceann de na sé phrionsabal sna Maitrísí Dlíthiúlachta sin doiciméid a tháirgeann institiúidí poiblí, agus taifid riaracháin a dhéanann siad, de réir éileamh ar sheirbhísí. Tugtar tuairisc i lámhleabhar fíoraithe ar na modheolaíochtaí um chruthú agus fhíorú agus ar mhinicíocht an fhíoraithe i gcás gach táscaire, mar aon le tuairisc ar na cartlanna fisiciúla agus leictreonacha ina stóráiltear na gléasanna fíorúcháin. Tá JIC freagrach as an lámhleabhar sin agus déanfaidh sé é a athbhreithniú, a nuashonrú agus a fhormheas mar is gá.

D’fhonn a chinntiú go gcomhlíontar na prionsabail, bunófar socruithe comhair idir na hinstitiúidí a bhfuil baint acu leis an slabhra táirgeachta foraoise agus an Institiúid um Chaomhnú Foraoiseachta (ICF).

3. Foinsí adhmaid Tugtar tuairisc sa Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra (LFAPVS) ar chineálacha na húinéireachta ar limistéir ina ndéantar adhmad a ghearradh, a phróiseáil agus a dhíol i Hondúras. Is iad seo iad, sa liosta seo a leanas: A. Limistéir foraoise phoiblí: Is éard atá iontu sin limistéir foraoise náisiúnta atá suite ar thalamh atá faoi úinéireacht an Stáit, limistéir foraoise bhardasacha (limistéir ejido) atá suite ar thalamh atá faoi úinéireacht na mbardas, agus limistéir foraoise a fuair institiúidí Stáit, mar aon leis na limistéir uile atá faoi úinéireacht an Stáit agus atá ar léas ag an Stát (Airteagail 45, 46 agus 47 LFAPVS). Ciallaíonn léasú an próiseas trína ndeonaíonn an t‑úinéir úsáid agus teachtadh limistéir foraoise do dhuine nádúrtha nó do dhuine dlítheanach ar feadh tréimhse shonrach agus faoi choinníollacha áirithe. (a) Is éard atá i limistéir foraoise náisiúnta iad seo a leanas: − Talamh foraoise atá laistigh de theorainneacha críochacha an Stáit nach bhfuil faoi úinéireacht aon duine eile; − Talamh foraoise a fuair an Stát nó aon cheann dá institiúidí, trí bhíthin díshealbhaithe, ceannaigh, díola nó aon ghníomhas dlisteanach teidil faoina bhfuil cearta úinéireachta aige, cibé acu atá sé taifeadta sa Chlár Talún nó nach bhfuil. Tugtar bienes fiscales nó bienes nacionales [maoin stáit nó náisiúnta] orthu sin (Airteagal 46 LFAPVS).

(b) Is éard atá i limistéir foraoise bhardasacha (ejido) iad seo a leanas: − Talamh foraoise a chumhdaítear le teidil mhaoine a dheonaigh an Stát do na bardais roimhe seo mar “ejidos” (talamh atá faoi úinéireacht phobail); − Talamh foraoise eile atá faoi úinéireacht bardas faoi aon ghníomhas teidil eile, i gcomhréir leis an dlí (Airteagal 47 LFAPVS). Is limistéir phoiblí iad na limistéir foraoise bhardasacha; i gcás ina bhfuil lománaíocht adhmaid i gceist, áfach, measann ICF an bardas mar úinéir príobháideach.

(c) Maoin Stáit a bhfuil a teidil mhaoine i seilbh comhlachta phoiblí is ea limistéir foraoise a fhaigheann institiúidí Stáit nó terrenos fiscales (talamh atá faoi úinéireacht an Stáit). Féadfar lománaíocht adhmaid a dhéanamh i bhforaoisí faoi úinéireacht an Stáit más ceadmhach sin de réir na catagóire bainistíochta lena mbaineann siad agus má bhíonn údarú cuí tugtha lena aghaidh sin ag an údarás inniúil sa phlean bainistíochta foraoise ábhartha. Más é sin an cás i bhforaois faoi úinéireacht an Stáit (ar foraois í a cláraíodh i gCatalóg na nAcmhainní Doshannta Foraoise Poiblí (CPPFI) agus sa Chlár Talún), ba cheart a mheas gur foraois phríobháideach í seachas foraois phoiblí.

B. Limistéir foraoise phríobháideacha: Is limistéir iad sin atá suite ar thalamh ar le daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha arna rialú ag dlí príobháideach é, a n‑aithnítear an úinéireacht iomlán air le teideal dlisteanach maoine ar d’eisiúint bhunaidh an Stáit é agus a taifeadadh sa Chlár Talún (Airteagal 45 LFAPVS). − Is éard atá i limistéir foraoise phríobháideacha pobail nó idirphobail foraoisí atá suite ar thalamh atá faoi úinéireacht pobal tuaithe agus limistéir foraoise atá – nó nach bhfuil – faoi úinéireacht Phobail Dhúchasacha Hondúras nó Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice. Maidir le limistéir foraoise ar thalamh ar le pobail dhúchasacha Hondúras agus pobail Hondúras de shliocht na hAfraice go traidisiúnta é, mar gheall ar chearta sinsearachta urramaíonn an Stát na limistéir foraoise sin i gcomhréir leis na dlíthe náisiúnta agus le Coinbhinsiún 169 na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) maidir le Pobail Dhúchasacha agus Pobail Threibheacha i dTíortha Neamhspleácha, cibé acu atá an teideal maoine acu nó nach bhfuil. C. Limistéir nach limistéir foraoise: Faoi láthair níl aon chreat dlíthiúil ná rialála ann maidir le húsáid adhmaid ó na limistéir sin, limistéir a sholáthraíonn adhmad ó chrainn scaipthe uaireanta. Cuimsítear leis na bearta forlíontacha in Iarscríbhinn VIII struchtúr do chreat rialála den sórt sin.

4. Athruithe ar chreat rialála, eagrúcháin agus institiúideach Hondúras Toisc go bhféadfadh athrú teacht ar gach creat rialála, riaracháin agus institiúideach, d’fhéadfadh sé go mbeadh gá le mionathruithe a dhéanamh ar nósanna imeachta i Hondúras a bheadh ina gcúis le coigeartuithe ar ábhar na dtáscairí a dtugtar tuairisc orthu sna Maitrísí Dlíthiúlachta seo. Déanfar anailís ar na mionathruithe sin uair gach dhá bhliain ar a laghad agus, más gá, formheasfaidh an Comhchoiste Cur Chun Feidhme (JIC) iad. Déanfaidh JIC anailís freisin, uair amháin gach dhá bhliain ar a laghad, ar aon leasuithe nó nuashonruithe ar an Iarscríbhinn seo a d’fhéadfadh a bheith ag teastáil chun aon athruithe ábhartha ar na creataí rialála, riaracháin agus institiúideacha i Hondúras a chur san áireamh. MAITRÍSÍ DLÍTHIÚLACHTA PRIONSABAL 1. URRAMAÍONN OIBREOIRÍ IN EARNÁIL NA FORAOISEACHTA CEARTA MAOINE AGUS TIONACHT NA LIMISTÉAR FORAOISE I gCOMHRÉIR LEIS AN REACHTAÍOCHT ATÁ ANN. Critéar 1.1 Oibreoirí poiblí agus príobháideacha in earnáil na foraoiseachta a bhfuil baint acu le gníomhaíochtaí táirgeachta atá bunaithe san fhoraois, comhlíonann siad an reachtaíocht atá ann cheana i dtaca le húinéireacht ar limistéir foraoise a léiriú. Táscaire 1.1.1 Tá doiciméid ag úinéirí limistéar foraoise príobháideach, lena n‑áirítear limistéir foraoise phobail nó idirphobail agus limistéir foraoise bhardasacha (ejido), a thugann cruthúnas maidir le húinéireacht. Modhanna fíoraithe: 1. Deimhniú iomlán cothrom le dáta ar úinéireacht chláraithe. Tagairt dlí: Airteagail 37, 94, 95, Foraithne Uimh. 82‑2004, an Dlí Maoine. Institiúid inniúil: An Institiúid Réadmhaoine (IP), Ard‑Stiúrthóireacht um Chlárú Talún agus Tíreolaíocht (DGRCG). Táscaire 1.1.2 Na limistéir foraoise náisiúnta atá faoi úinéireacht an Stát, tá siad ar taifead i gClár Talún IP agus i gCatalóg na nAcmhainní Doshannta Foraoise Poiblí. Modhanna fíoraithe: 1. Iontráil an teidil maoine i gClár Talún IP. 2. Taifead i dtaca le clárú an teidil maoine i gCatalóg ICF na nAcmhainní Doshannta Foraoise Poiblí (CPPFI). Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagal 37, Foraithne Uimh. 82‑2004, an Dlí Maoine. I gcás mhodh 2: Airteagail 56 agus 61, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1: IP, An Ard‑Stiúrthóireacht um Chlárú Talún agus Tíreolaíocht. I gcás mhodh 2: ICF, An tIonad um Acmhainní agus Faisnéis Foraoiseachta (CIPF). Critéar 1.2 Leithdháileadh limistéar foraoise náisiúnta agus bardasach (ejido) ar phobail, ar ghrúpaí agra‑fhoraoiseachta agus ar dhaoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha. Táscaire 1.2.1 Déanann ICF conarthaí bainistíochta foraoise i limistéir náisiúnta maidir le gníomhaíochtaí bainistíochta foraoise a dhéanamh sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Modhanna fíoraithe (ceann amháin díobh seo a leanas): 1. Conradh sínithe bailí maidir le bainistíocht foraoisí nó gníomhaíochtaí foraoiseachta (baineann sé le daoine nádúrtha agus dlítheanacha). 2. Conradh sínithe bailí maidir le bainistíocht foraoisí pobail (baineann sé le grúpaí agra‑fhoraoiseachta agus pobail). Tagairt dlí: I gcás an dá mhodh: Airteagal 77, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. I gcás mhodh 2: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Táscaire 1.2.2 Déanann an bardas conradh bainistíochta foraoise pobail i limistéir bhardasacha (ejido) chun gníomhaíochtaí bainistíochta foraoise a dhéanamh sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Modhanna fíoraithe: 1. Conradh sínithe bailí maidir le bainistíocht foraoisí pobail ar thalamh bardasach (ejido). Tagairt dlí: Airteagal 128, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Airteagal 451, Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Comhaontú ICF Uimh. 027‑2015 maidir le bainistíocht foraoisí ar limistéir bhardasacha (ejido) i gcomhthéacs na foraoiseachta pobail. Institiúid inniúil: An bardas, an chomhairle bhardasach. ICF, an Roinn Forbartha Foraoisí Pobail. PRIONSABAL 2. URRAMAÍONN HONDÚRAS CEARTA PHOBAIL DHÚCHASACHA HONDÚRAS AGUS PHOBAIL HONDÚRAS DE SHLIOCHT NA hAFRAICE ATÁ INA gCÓNAÍ I LIMISTÉIR FORAOISE. Critéar 2.1 Comhlíonfaidh Stát Hondúras Coinbhinsiún 169 EIS maidir le cearta úinéireachta agus comhairliúcháin a aithint (‘réamhthoiliú deonach feasach‑ FPIC) i gcás limistéir atá faoi úinéireacht sinsearachta Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice iad. Táscaire 2.1.1 Eisíonn an Stát, trí na hinstitiúidí inniúla, IP, INA agus ICF, teidil iomlána maoine agus déanann IP taifead ar an talamh foraoise atá faoi úinéireacht sinsearachta Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice chun lománaíocht adhmaid tráchtála a cheadú. Modhanna fíoraithe: Maidir le talamh náisiúnta agus talamh bardasach (ejido) (i gcás mhodhanna 1 agus 2): 1. Teideal maoine ar taifead i gClár Talún IP. 2. Teideal maoine ar taifead i gClár Náisiúnta Talúntais IP. I gcás talamh de chuid Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice atá faoi lánúinéireacht ICF (modh 3): 3. Teideal maoine, mar thoradh ar dheighilt, ar taifead i gClár Talún IP. Tagairt dlí: I gcás mhodhanna 1, 2 agus 3 − Airteagail 13, 14, 15, 18 agus 19, Foraithne Uimh. 26‑94 (Coinbhinsiún 169 EIS a dhaingniú). I gcás mhodhanna 1 agus 2: − Airteagail 93, 94, 95, 100, 101 agus 125, Foraithne Uimh. 82‑2004, an Dlí Maoine agus an rialachán cur chun feidhme a ghabhann leis. − Airteagal 92, an Dlí maidir le hAthchóiriú Talúntais arna leasú leis an Dlí maidir leis an Earnáil Talmhaíochta a Nuachóiriú agus a Fhorbairt, Foraithne Uimh. 31‑92. Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1: IP, An Ard‑Stiúrthóireacht um Chlárú Talún agus Tíreolaíocht. I gcás mhodh 2: INA, an Clár Náisiúnta Talúntais. I gcás mhodh 3: ICF, an tIonad um Acmhainní agus Faisnéis Foraoiseachta (CIPF). I gcás mhodh 2: − Airteagal 69 den Dlí leasaithe maidir le Bardais, Foraithne Uimh. 127‑2000. I gcás mhodh 3: − Airteagal 45, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. − Foraithne Uimh. 61‑2013 an 17 Aibreán 2013, lena n‑údaraítear do ICF freagra a thabhairt ar iarratais ar theidil mhaoine i leith limistéir phobail agus idirphobail arna dtíolacadh ag eagraíochtaí de chuid Phobail Dhúchasacha Hondúras agus de chuid Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice isteach. − Comhaontú Uimh. 031‑2012 an 3 Lúnasa 2012, ina sainmhíníonn ICF an nós imeachta chun teidil mhaoine a eisiúint i leith tailte dúchasacha Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice atá ina gcónaí i mBithsféar Río Plátano. − Mar a leagtar amach i gComhaontú Uimh. 031‑2012 an 3 Lúnasa 2012, tá foraithne reachtach le foilsiú chun deighilt na limistéar foraoise a shainaithníonn agus atá faoi úinéireacht ICF a údarú, ionas gur féidir na teidil mhaoine a aistriú chuig Pobail Dhúchasacha Hondúras agus Pobail Hondúras de shliocht na hAfraice. Táscaire 2.1.2 Urramaíonn ICF an ceart chun réamhthoilithe dheonaigh fheasaigh i gcríocha Phobail Dhúchasacha Hondúras agus Phobail Hondúras de shliocht na hAfraice i gcás ina bhfuil sé beartaithe lománaíocht adhmaid tráchtála a dhéanamh agus i gcás ina bhfuil tionchar díreach aige sin ar na Pobail sin. Modhanna fíoraithe: 1. Tuarascáil chomhairliúcháin i seilbh ICF. Tugtar an méid seo a leanas faoi deara: Sa tuarascáil chomhairliúcháin atá i seilbh ICF leagtar amach toradh an chomhairliúcháin (i.e. an comhaontú nó an formheas is gá i dtaobh na mbeart atá beartaithe chun lománaíocht adhmaid tráchtála a dhéanamh) a rinneadh de bhun Choinbhinsiún 169 EIS maidir le Pobail Dhúchasacha agus Pobail Threibheacha agus de bhun na reachtaíochta náisiúnta atá i bhfeidhm. Tagairt dlí: Airteagail 6 agus 15 d’Fhoraithne Uimh. 26‑94 (Coinbhinsiún 169 EIS a dhaingniú). Ba cheart tagairt don dlí náisiúnta maidir le FPIC a chur san áireamh a luaithe a fhormheasfar an dlí sin. Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Forbartha Foraoisí Pobail. PRIONSABAL 3. COMHLÍONANN OIBREOIRÍ IN EARNÁIL NA FORAOISEACHTA NA DLÍTHE AGUS NA RIALACHA MAIDIR LE BAINISTÍOCHT FORAOISEACHTA, LOMÁNAÍOCHT, IOMPAR AGUS PRÓISEÁIL TÁIRGÍ ADHMAID, AGUS I dTRÁDÁIL SNA TÁIRGÍ SIN. Critéar 3.1 Úinéirí agus daoine a bhfuil cearta úsáide talún acu, agus a bhfuil conarthaí bainistíochta foraoise acu, tá pleananna bainistíochta foraoise nó pleananna speisialta le haghaidh córais agrafhoraoiseachta acu a chomhlíonann na ceanglais dhlíthiúla ábhartha. Táscaire 3.1.1 Tá plean bainistíochta foraoise formheasta bailí ag úinéirí limistéar foraoise príobháideach agus bardasach (ejido) a bhíonn i gceann gníomhaíochtaí lománaíochta. Modhanna fíoraithe: 1. Plean bainistíochta foraoise formheasta bailí. Tagairt dlí: Airteagail 70 agus 74, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Táscaire 3.1.2 Na daoine a bhfuil cearta úsáide acu (pobail, eagraíochtaí argafhoraoiseachta, daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha) i leith limistéir foraoise phoiblí náisiúnta atá cláraithe le ICF agus a bhíonn i gceann gníomhaíochtaí lománaíochta, tá plean bainistíochta foraoise formheasta bailí acu. Modhanna fíoraithe: 1. Plean bainistíochta foraoise formheasta bailí le haghaidh limistéir foraoise phoiblí náisiúnta. Tagairt dlí: Airteagail 70 agus 74, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Forbartha Foraoisí Pobail agus an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Táscaire 3.1.3 Tá plean speisialta le haghaidh córais agrafhoraoiseachta atá formheasta agus bailí ag úinéirí limistéar ina bhfuil córais agrafhoraoiseachta atá faoi úinéireacht phríobháideach agus bhardasach (ejido) agus ina ndéantar gníomhaíochtaí lománaíochta. Modhanna fíoraithe: 1. Plean speisialta atá formheasta bailí le haghaidh córais agrafhoraoiseachta (PESA). Tagairt dlí: Comhaontú ICF Uimh. 010‑2015, lena bhformheastar na Treoracha maidir le Cur i bhFeidhm Caighdeán Teicniúil i gcás Pleananna Speisialta le haghaidh Córais Agrafhoraoiseachta, ar eastáit is lú ná 100 heicteár. Institiúid inniúil: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Táscaire 3.1.4 Tá Plean Bliantúil Oibriúcháin ag úinéirí agus ag daoine a bhfuil cearta úsáide acu i limistéir foraoise ag a bhfuil Plean Bainistíochta Foraoisí bailí formheasta, agus tá Plean Bliantúil Leagtha Crann ag úinéirí ag a bhfuil plean speisialta le haghaidh córais agrafhoraoiseachta. Modhanna fíoraithe: 1. Plean Bliantúil Oibriúcháin (AOP) formheasta (i gcás úinéirí limistéar foraoise agus daoine a bhfuil cearta úsáide acu ar fhoraoisí ag a bhfuil Plean Bainistíochta Foraoisí bailí formheasta). 2. Plean Bliantúil Leagtha Crann (AFP) (do shealbhóirí PESAanna). Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagal 70(2), Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra, i cás pleananna bainistíochta. I gcás mhodh 2: Comhaontú ICF Uimh. 010‑2015(IV) agus (V)(3), treoracha maidir le caighdeáin theicniúla a chur i bhfeidhm in PESAanna atá níos lú ná 100 heicteár. Maidir le PESAanna a bhfuil 100 heicteár nó níos mó i gceist leo, déanfar an reachtaíocht atá i bhfeidhm a athbhreithniú agus a leasú (féach an beart forlíontach ábhartha in Iarscríbhinn VIII). Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Critéar 3.2 Na hoibreoirí atá i gceannas ar ghníomhaíochtaí foraoiseachta a chur i bhfeidhm agus a cheaptar chun na gníomhaíochtaí sin a dhéanamh faoi cheadúnas lománaíochta le haghaidh Pleananna Bliantúla Oibriúcháin, Pleananna Bliantúla Leagtha Crann, plandálacha foraoise, Pleananna Tarrthála agus Pleananna Téarnaimh, is daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha iad a chomhlíonann na ceanglais maidir le hoibriú in earnáil na foraoiseachta. Táscaire 3.2.1 Teicneoirí cáilithe foraoiseachta atá i gceannas ar ghníomhaíochtaí foraoiseachta a chur i bhfeidhm, faoi cheadúnais lománaíochta le haghaidh Pleananna Bliantúla Oibriúcháin, Pleananna Bliantúla Leagtha Crann, plandálacha foraoise, Pleananna Tarrthála agus Pleananna Téarnaimh, tá siad cláraithe le ICF agus luaitear iad sna taifid le haghaidh na gceadúnas comhfhreagrach lománaíochta. Modhanna fíoraithe: 1. Cárta aitheantais an teicneora cháilithe foraoiseachta. 2. Meabhrán ón teicneoir cáilithe foraoiseachta lena gcomhaontaíonn sé an ceadúnas lománaíochta a chur chun feidhme. Tagairt dlí: Airteagal 477, Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Airteagal 159, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Táscaire 3.2.2 Daoine dlítheanacha nó daoine nádúrtha a ndéantar conradh leo chun gníomhaíochtaí lománaíochta a chur i bhfeidhm le haghaidh Pleananna Bliantúla Oibriúcháin, Pleananna Bliantúla Leagtha Crann, plandálacha foraoise, Pleananna Tarrthála agus Pleananna Téarnaimh, tá siad cláraithe le ICF agus luaitear iad sna taifid le haghaidh na gceadúnas comhfhreagrach lománaíochta. Modhanna fíoraithe: 1. Cárta aitheantais an chonraitheora agus é cothrom le dáta. 2. Tuarascáil réamhoibríochtúil in AOPanna. Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagail 216 agus 217, Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Treoracha i dtaca le cur i bhfeidhm Chomhaontú Uimh. 045 A‑2013 maidir le muirir ar sheirbhísí a sholáthraítear i gcuideachtaí príomhúla agus tánaisteacha táirgí foraoise, agus i gclóis adhmaid. I gcás mhodh 2: Maidir le AOPanna foraoise péine, Caibidil 4(c), Treoir Riaracháin um Pleananna Lománaíochta le haghaidh Foraoisí Péine, Ciorclán ICF Uimh. DE‑ICF‑001‑2013. I gcás na gceadúnas eile lománaíochta ar fad, níl aon tagairtí dlí le haghaidh mhodh 2 ann faoi láthair, mar sin cuirtear san áireamh mar bheart forlíontach é mar a leagtar amach in Iarscríbhinn VIII. Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. I gcás mhodh 2: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Táscaire 3.2.3 Tá teicneoirí neamhspleácha foraoiseachta freagrach as gníomhaíochtaí foraoiseachta a dhéanamh i gceart, faoi cheadúnais lománaíochta le haghaidh Pleananna Bliantúla Leagtha Crann, plandálacha foraoise, Pleananna Tarrthála agus Pleananna Téarnaimh. Tá na teicneoirí neamhspleácha foraoiseachta ina mbaill de chomhlacht gairmiúil, is daoine sócmhainneacha iad agus tá siad cláraithe sna taifid le haghaidh na gceadúnas comhfhreagracha lománaíochta. Modhanna fíoraithe: 1. Cruthúnas ar shócmhainneacht an teicneora neamhspleách foraoiseachta (cárta nó deimhniú). 2. Meabhrán ón teicneoir neamhspleách foraoiseachta lena gcomhaontaíonn sé an ceadúnas lománaíochta a chur chun feidhme. Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagal 1, Foraithne Uimh. 73 (a eisíodh an 17 Bealtaine 1962), an Dlí maidir le Ballraíocht Éigeantach i gComhlacht Gairmiúil (Iris Oifigiúil Uimh. 17692 an 6 Meitheamh 1962). I gcás mhodh 2: Comhaontú ICF maidir leis an ordú struchtúrtha i dtaobh pleananna bainistíochta foraoisí a chur isteach, atá le forbairt mar bheart forlíontach in Iarscríbhinn VIII. Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Critéar 3.3 Sealbhóirí pleananna bainistíochta agus ceadúnas lománaíochta adhmaid agus daoine a bhfuil cearta úsáide acu maidir leo sin, déanann siad adhmad a lománú agus táirgí foraoise neamh‑adhmaid eile a bhaint i gcomhréir leis na ceanglais dhlíthiúla. Táscaire 3.3.1 Comhlíonann sealbhóirí pleananna bainistíochta agus ceadúnas eile lománaíochta adhmaid na caighdeáin theicniúla maidir le lománaíocht adhmaid agus iad i gceann na ngníomhaíochtaí a liostaítear sna Pleananna Bliantúla Oibriúcháin agus i gceadúnais lománaíochta adhmaid eile. Modhanna fíoraithe: 1. Tuarascálacha cigireachta allamuigh (i gcás foraoisí péine agus leathanduilleacha). 2. Taifead ar chomhlíonadh (nó neamhchomhlíonadh) na gcaighdeán teicniúil ag deireadh AOP (i gcás foraoisí péine amháin). Tagairt dlí: I gcás mhodhanna 1 agus 2: Teideal IX agus XI den Treoir Riaracháin um Pleananna Lománaíochta le haghaidh Foraoisí Péine I gcás mhodh 1: Roinn 6.17, Comhaontú ICF Uimh. 050‑2012 maidir leis na caighdeáin theicniúla agus na treoirlínte chun pleananna bainistíochta foraoisí agus pleananna oibriúcháin le haghaidh foraoisí leathanduilleacha a dhréachtú. Institiúid inniúil: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Táscaire 3.3.2 Maidir le húinéirí limistéar foraoise a bhíonn i gceann gníomhaíochtaí lománaíochta, nó maidir le daoine a bhfuil cearta úsáide acu maidir leo sin, tá pleananna tarrthála formheasta bailí acu le haghaidh foraoisí a ndearnadh difear dóibh de bhíthin n tubaistí nádúrtha, galair nó inmhíoluithe, tionscadail tógála phoiblí agus/nó phríobháideacha agus athruithe ar fhásra ar thalamh a úsáidtear le haghaidh talmhaíochta. Modhanna fíoraithe: 1. Cinneadh lena bhformheastar an Plean Tarrthála. Tagairt dlí: Airteagal 147, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Comhaontú ICF Uimh. 030/2013, Pleananna Tarrthála a Fhormheas. Institiúid inniúil: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha agus an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Táscaire 3.3.3 Tá deimhniú plandála formheasta bailí ag úinéirí plandálacha foraoise mar aon le ceadúnas lománaíochta chun táirgí a lománú agus a dhíol ar táirgí iad a dhíorthaítear ó bhainistíocht limistéar gafa príobháideach nó bardasach (ejido) nó náisiúnta atá foraoisithe nó athfhoraoisithe. Modhanna fíoraithe: 1. Deimhniú Plandála Foraoise. 2. Ceadúnas lománaíochta um plandálacha deimhnithe. Tagairt dlí: Airteagal 149(10) agus (11), Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Rún ICF DE‑MP‑071‑2010, Lámhleabhar ar Rialacha maidir le Deimhnithe um Plandála Foraoise a Eisiúint. Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1: ICF, an Clár Náisiúnta um Athfhoraoisiú. I gcás mhodh 2: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Critéar 3.4 Sealbhóirí ceadúnas lománaíochta adhmaid, agus daoine ag a bhfuil cearta úsáide maidir leo sin, cuireann siad bearta cosanta comhshaoil i bhfeidhm lena gcomhlíontar na ceanglais dhlíthiúla. Táscaire 3.4.1 Na húinéirí a ainmnítear ar phleananna bainistíochta foraoisí le haghaidh limistéir foraoise náisiúnta, bhardasacha (ejido) agus phríobháideacha , comhlíonann siad an clár cosanta le haghaidh tinte, inmhíoluithe, galair foraoise, foinsí uisce, flóra agus fána. Modhanna fíoraithe: 1. Clár cosanta bliantúil. 2. Tuarascáil theicniúil ar chomhlíonadh na gclár bliantúil oibriúcháin formheasta leis an gclár cosanta. Tagairt dlí: Airteagal 172(3), Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra, Roinn 6.2, Fo‑ranna 6.2.1 agus 6.2.2, Comhaontú Uimh. 050‑2012, Caighdeáin Theicniúla d’Fhoraoisí Leathanduilleacha. Caibidil 1, Mír 5, Rún ICF Uimh. DE‑MP‑285‑2010, Treoirlínte agus Caighdeáin maidir le Bainistíocht Foraoisí Níos Fearr. Institiúid inniúil: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Táscaire 3.4.2 Comhlíonann na húinéirí a ainmnítear ar na pleananna bainistíochta foraoisí an Clár um Measúnú Tionchair Comhshaoil le haghaidh Gníomhaíochtaí Foraoiseachta. Modhanna fíoraithe: 1. Clár um Measúnú Tionchair Comhshaoil do Ghníomhaíochtaí Foraoiseachta formheasta bailí. 2. Tuarascálacha ar chomhlíonadh teicniúil leis an gClár um Measúnú Tionchair Comhshaoil atá sna Pleananna Bliantúla Oibriúcháin formheasta. Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagal 70, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Airteagal 170, Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. I gcás mhodh 2: Rún ICF DE‑MP‑285‑2010, Treoirlínte agus Caighdeáin maidir le Bainistíocht Foraoisí Níos Fearr, Caibidil III, mír 3.1 Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí (DMDF). Critéar 3.5 Iompraítear adhmad i gcomhréir leis an reachtaíocht atá i bhfeidhm. Táscaire 3.5.1 Tá cead iompair ag adhmad a iompraítear ón bhforaois chuig ionad bailithe adhmaid, chuig cuideachtaí príomhúla agus tánaisteacha táirgí foraoise agus chuig clóis adhmaid. Modhanna fíoraithe: 1. Cead iompair. N.B.: Údaraíonn ICF trí chineál ceada iompair: le haghaidh lomáin chruinne (1), le haghaidh táirgí agus seachtháirgí (2) agus le haghaidh adhmad sáfa (3). Tagairt dlí: Airteagal 103, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Airteagal 239, Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. I gcás foraoisí leathanduilleacha: Tá tagairt dlí le dréachtú nach mbeidh feidhm aici ach maidir le foraoisí leathanduilleacha (féach an beart forlíontach comhfhreagrach in Iarscríbhinn VIII). Institiúid inniúil: An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Táscaire 3.5.2 Úsáidtear sonraisc údaraithe chun adhmad próiseáilte a dhíolann cuideachtaí príomhúla nó tánaisteacha táirgí foraoise, nó clóis adhmaid, a iompar chuig aon cheann scríbe. Modhanna fíoraithe: 1. Sonraisc údaraithe. Tagairt dlí: Airteagal 12, Comhaontú Uimh. 189‑2014, Rialachán Cur Chun Feidhme don Scéim Sonrasctha agus na leasuithe a ghabhann leis. Airteagal 236, Comhaontú Feidhmiúcháin Uimh. 031‑2010, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: SAR, An Roinn Sonrasctha. An Oifig Réigiúnach Foraoiseachta ICF ábhartha. Táscaire 3.5.3 Úsáidtear billí bailí iompair nuair a iompraítear adhmad chuig aon cheann scríbe. Modhanna fíoraithe: 1. Bille iompair. Tagairt dlí: Airteagail 11, 19 agus 44, Comhaontú Uimh. 189‑2014, Rialachán Cur Chun Feidhme don Scéim Sonrasctha agus na leasuithe a ghabhann leis. Institiúid inniúil: SAR, An Roinn Sonrasctha. Critéar 3.6 Comhlíonann daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha ar leo cuideachtaí agus clóis adhmaid an reachtaíocht atá i bhfeidhm nuair a bhunaítear agus nuair a oibrítear cuideachtaí príomhúla agus tánaisteacha táirgí foraoise agus clóis adhmaid. Táscaire 3.6.1 Cláraítear daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha ar leo cuideachta phríomhúil nó thánaisteach táirgí foraoise nó clós adhmaid leis an mbardas agus le ICF. Modhanna fíoraithe: 1. Ceadúnas gnó. 2. Ceadúnas oibriúcháin. Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagal 119, Comhaontú Uimh. 018‑93, Rialachán Cur Chun Feidhme don Dlí maidir le Bardais. I gcás mhodh 2: Airteagal 98, Foraithne Uimh. 98‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1: An Bardas, an Oifig Riaracháin nó an Chigireacht Chánach. I gcás mhodh 2: ICF, an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí. Táscaire 3.6.2 Comhlíonann daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha ar leo cuideachtaí príomhúla nó tánaisteacha táirgí foraoise agus clóis adhmaid na bearta um fhaireachán ar an gcomhshaol i gcomhréir le catagóiriú tionchair comhshaoil. Modhanna fíoraithe: 1. Deimhniú Ceadúnais Comhshaoil. 2. Faireachán teicniúil agus tuairim fhíoraithe ar an gconradh maidir le bearta um fhaireachán ar an gcomhshaol. Tagairt dlí: MiAmbiente: − Airteagal 11(c), Airteagal 83, Foraithne Uimh. 104‑93, Dlí Ginearálta maidir leis an gComhshaol; − Airteagal 10(3), Airteagal 24(6), Comhaontú Uimh. 008‑2015. Bardais ag a bhfuil cumhachtaí ceadúnúcháin: −Airteagal 1(28‑A), Foraithne Uimh. 181‑2007, Leasú ar an Dlí Ginearálta maidir leis an gComhshaol. − Airteagal 19, Comhaontú Uimh. 008‑2015, Rialachán Cur Chun Feidhme don Chóras Náisiúnta um Measúnú Tionchair Comhshaoil. Bardais ag a bhfuil féinriail dhlíthiúil: Airteagail 12 agus 12a den Dlí maidir le Bardais, Foraithne Uimh. 134‑90. Institiúid inniúil: An Aireacht Fuinnimh, Acmhainní Nádúrtha, Comhshaoil agus Mianach (MiAmbiente), Ard‑Stiúrthóireacht um Measúnú agus Faireachán Comhshaoil (DECA). Bardais ag a bhfuil comhaontú maidir le cumhachtaí um cheadúnúcháin comhshaoil nó ag a bhfuil féinriail dhlíthiúil. Critéar 3.7 Comhlíonann oibreoirí sa slabhra táirgeachta foraoise na rialacha atá i bhfeidhm maidir le trádáil intíre i dtáirgí adhmaid. Táscaire 3.7.1. Comhlíonann oibreoirí sa slabhra táirgeachta foraoise na rialacha sna Maitrísí Dlíthiúlachta seo a bhfuil feidhm acu maidir leis an margadh intíre táirgí adhmaid. Modhanna fíoraithe: 1. Tuarascáil mhíosúil maidir le cuideachtaí príomhúla agus tánaisteacha táirgí foraoise, agus clóis adhmaid. 2. Taifead ar ionchuir agus aschuir. 3. Sainchomhad maidir le dícheall cuí. Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagail 225 agus 229 den Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. I gcás mhodh 2: Airteagal 219 den Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme i dtaca leis an Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. I gcás mhodh 3: Airteagail shonracha le dréachtú nuair a fhormheasfar an reachtaíocht chomhfhreagrach (féach an beart forlíontach comhfhreagrach in Iarscríbhinn VIII). Institiúid inniúil: I gcás mhodh 1, 2 agus 3 ICF, an Roinn Tráchtála agus Tionsclaíochta (láimhseálfaidh an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí a freagrachtaí go dtí go gcruthófar í). PRIONSABAL 4. COMHLÍONANN FOSTÓIRÍ IN EARNÁIL NA FORAOISEACHTA OIBLEAGÁIDÍ MAIDIR LEIS AN LUCHT SAOTHAIR AGUS CEANGLAIS SLÁINTE AGUS SÁBHÁILTEACHTA CEIRDE. Critéar 4.1 Comhlíonann fostóirí in earnáil na foraoiseachta reachtaíocht earcaíochta agus phá i dtaobh fostaithe in earnáil na foraoiseachta. Táscaire 4.1.1 Earcaíonn fostóirí in earnáil na foraoiseachta a bhfostaithe (buana nó sealadacha) go foirmiúil. Modhanna fíoraithe: 1. Doiciméad nó tuarascáil chigireachta ina ndeimhnítear go gcomhlíonann fostóirí in earnáil na foraoiseachta an táscaire. Tagairt dlí: Airteagail 11(e) agus 13(1), Foraithne Uimh. 178‑2016, den Dlí maidir le Cigireacht Lucht Saothair. Institiúid inniúil: An Rúnaíocht Fostaíochta agus Slándála Sóisialta (STSS), Cigireacht Ghinearálta Lucht Saothair (DGIT). Táscaire 4.1.2 Íocann fostóirí sa slabhra táirgeachta foraoise an t‑íosphá lena bhfostaithe (buana nó sealadacha) ar a laghad. Modhanna fíoraithe: 1. Doiciméad nó tuarascáil chigireachta ina ndeimhnítear go gcomhlíonann fostóirí sa slabhra soláthair foraoise an táscaire. Tagairt dlí: Airteagail 11(e) agus 13(1), Foraithne Uimh. 178‑2016, den Dlí maidir le Cigireacht Lucht Saothair. Airteagal 2, Foraithne 103, den Acht um Íosphá a formheasadh an 3 Meitheamh 1971 agus na leasuithe a ghabhann leis. Airteagail 381 agus 387, Foraithne Uimh. 189‑1959, An Cód Saothair. Institiúid inniúil: An Rúnaíocht Fostaíochta agus Slándála Sóisialta (STSS), sa Chigireacht Ghinearálta Lucht Saothair (DGIT). Critéar 4.2 Comhlíonann fostóirí sa slabhra táirgeachta foraoise rialacha sláinte agus sábháilteachta ceirde d’fhostaithe. Táscaire 4.2.1 Áirithíonn fostóirí sa slabhra soláthair foraoise sláinte agus sábháilteacht cheirde a bhfostaithe san áit oibre. Modhanna fíoraithe: 1. Tuarascáil Chigireachta maidir le Sláinte agus Sábháilteacht ina ndeimhnítear go gcomhlíonann fostóirí sa slabhra táirgeachta foraoise an táscaire. Tagairt dlí: Airteagail 391 agus 392, Teideal V, Caibidil I, Foraithne 189‑1959, An Cód Saothair. Airteagal 36, Caibidil VII, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme maidir le Bearta chun Timpistí san Ionad Oibre agus Galair Cheirde a Chosc. Institiúid inniúil: An Rúnaíocht Fostaíochta agus Slándála Sóisialta (STSS), Ard‑Stiúrthóireacht um Leas Sóisialach, an Roinn Seirbhísí Cigireachta agus Sláinte agus Sábháilteacht Cheirde. Critéar 4.3 Comhlíonann fostóirí in earnáil na foraoiseachta na rialacha maidir le leas sóisialach fostaithe. Táscaire 4.3.1 Cláraíonn fostóirí sa slabhra táirgeachta foraoise a bhfostaithe le hInstitiúid Hondúras um Shlándáil Shóisialta (IHSS). Modhanna fíoraithe: 1. Taifead clárúcháin agus sócmhainneachta. 2. Sonraí a bhaintear as an mbunachar sonraí lena dtaispeántar achoimre ar thaifid phárolla. 3. Tuarascáil chigireachta (más ann di). Tagairt dlí: I gcás mhodhanna 1 agus 2: Airteagal 7, Foraithne Uimh. 140‑1959, an Dlí maidir le Slándáil Shóisialta, agus Foraithne 080‑2001 an 1 Meitheamh 2001, ina bhfuil na leasuithe a ghabhann leis. I gcás mhodh 3: Airteagal 96, Foraithne Uimh. 140‑1959, Dlí maidir le Slándáil Shóisialta. Institiúid inniúil: Institiúid Hondúras um Shlándáil Shóisialta (IHSS), An Roinn Cigireachta Gnó. PRIONSABAL 5. COMHLÍONANN OIBREOIRÍ IN EARNÁIL NA FORAOISEACHTA RIALACHA MAIDIR LEIS AN TRÁDÁIL IDIRNÁISIÚNTA I dTÁIRGÍ ADHMAID Critéar 5.1 Oibríonn onnmhaireoirí agus allmhaireoirí táirgí adhmaid go dleathach leis an údarú is gá agus comhlíonann siad a n‑oibleagáidí i ndáil le cáin agus custaim. Táscaire 5.1.1 Comhlíonann allmhaireoirí agus onnmhaireoirí a n‑oibleagáidí i ndáil le custaim i gcomhréir leis an Nós Imeachta Custaim. Modhanna fíoraithe: 1. Sonraí a bhaintear as an gCóras Uathoibríoch um Ioncaim ó Chustaim lena dtaispeántar achoimre ar thaifid custam don allmhaireoir/onnmhaireoir. Tagairt dlí: Airteagal 23, Rún Uimh. 224‑2008 (COMIECO‑XLIX), Rialachán Cur Chun Feidhme do Chód Custaim Aonfhoirmeach Mheiriceá Láir (RECAUCA). Institiúid inniúil: Rúnaíocht Ghinearálta Comhordaithe an Rialtais, Fo‑stiúrthóireacht um Ioncam ó Chustaim (DARA). Táscaire 5.1.2 Comhlíonann allmhaireoirí na ceanglais díchill chuí is infheidhme maidir le hallmhairí táirgí adhmaid. Modhanna fíoraithe: 1. Sainchomhad maidir le dícheall cuí an allmhaireora. Tagairt dlí: Airteagail shonracha le dréachtú nuair a fhormheasfar an reachtaíocht chomhfhreagrach (féach an beart forlíontach comhfhreagrach in Iarscríbhinn VIII). Institiúid inniúil: ICF, an Roinn Tráchtála agus Tionsclaíochta (láimhseálfaidh an Roinn Bainistíochta agus Forbartha Foraoisí a freagrachtaí go dtí go gcruthófar í). Táscaire 5.1.3 Comhlíonann onnmhaireoirí táirgí adhmaid a dhíorthaítear ó speicis a chumhdaítear le Coinbhinsiún CITES an Coinbhinsiún sin. Modhanna fíoraithe: 1. Deimhniú CITES. Tagairt dlí: Airteagal 116, Foraithne Uimh. 098‑2007, Dlí maidir le Foraoiseacht, Limistéir faoi Chosaint agus Fiadhúlra. Comhaontú SAG Uimh. 936‑13, Rialacha Nós Imeachta do Chur Chun Feidhme an Choinbhinsiúin maidir le Trádáil Idirnáisiúnta i Speicis Fauna agus Flora Fiáine i mBaol (CITES) Institiúid inniúil: SAG, Oifig Náisiúnta CITES. PRIONSABAL 6. COMHLÍONANN OIBREOIRÍ IN EARNÁIL NA FORAOISEACHTA A nOIBLEAGÁIDÍ MAIDIR LE TARAIFÍ AGUS CÁIN. Critéar 6.1 Bunaítear oibreoirí in earnáil na foraoiseachta go dlíthiúil. Táscaire 6.1.1 Cláraítear oibreoirí in earnáil na foraoiseachta leis an Údarás Fioscach. Modhanna fíoraithe: 1. Doiciméad an Chláir Náisiúnta Cánach (RTN). Tagairt dlí: Airteagail 1 agus 2, Dlí Foraithne Uimh. 102‑1974, an Dlí maidir leis an gClár Náisiúnta Cánach. Airteagal 27, Foraithne Uimh. 51‑2003, an Dlí maidir le Cánachas Cothrom. Institiúid inniúil: Seirbhís Riaracháin na gCoimisinéirí Ioncaimz(SAR), an Roinn um Chúnamh do Cháiníocóirí. Critéar 6.2 Comhlíonann oibreoirí in earnáil na foraoiseachta a n‑oibleagáidí cánach maidir leis an rialtas láir agus an rialtas bardasach. Táscaire 6.2.1 Íocann sealbhóirí ceadúnas lománaíochta an cháin cheadúnúcháin ar Cheadúnas chun Acmhainní Nádúrtha a Bhaint nó a Shaothrú i gcomhréir leis an Rialachán Cur Chun Feidhme don Dlí maidir le Bardais agus na táillí a leagtar síos sa phlean bardasach cánachais atá i bhfeidhm. Modhanna fíoraithe: 1. Admháil le haghaidh na cánach a íoctar nuair a eisítear Ceadúnas chun Acmhainní Nádúrtha a Bhaint nó a Shaothrú. 2. Admháil le haghaidh na táille a íoctar nuair a eisítear Ceadúnas chun Acmhainní Nádúrtha a Bhaint nó a Shaothrú. Tagairt dlí: I gcás mhodh 1: Airteagail 128 agus 130, Comhaontú Uimh. 018‑93, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme don Dlí maidir le Bardais. I gcás mhodh 2: Airteagal 152(c) (15), Comhaontú Uimh. 018‑93, Rialachán Ginearálta Cur Chun Feidhme don Dlí maidir le Bardais. Institiúid inniúil: An Bardas, an Oifig Riaracháin nó an Chigireacht Chánach. Táscaire 6.2.2 Íocann oibreoirí in earnáil na foraoiseachta cáin ioncaim, ranníocaíocht dlúthpháirtíochta agus cáin ar ghlansócmhainní. Modhanna fíoraithe: 1. Dearbhuithe cánach (a) Dearbhú CPAT‑272 (Ioncam Daoine Nádúrtha) nó (b) Dearbhú CPAT‑352 (Ioncam Daoine Dlítheanacha). Tagairt dlí: Airteagal 30, Foraithne Uimh. 25‑1963, Dlí maidir le Cáin Ioncaim. Institiúid inniúil: Seirbhís Riaracháin na gCoimisinéirí Ioncaim (SAR), An Roinn Faisnéise Fioscaí. Táscaire 6.2.3 Úsáideann oibreoirí in earnáil na foraoiseachta an scéim sonrasctha do dhíolacháin adhmaid agus do dhíolacháin seirbhísí a sholáthraíonn muilte sábhadóireachta. Modhanna fíoraithe: 1. Sonraí a bhaintear as an modúl sonrasctha lena dtaispeántar taifead de na sonraisc a d’údaraigh SAR. Tagairt dlí: Airteagal 10, Comhaontú Uimh. 189‑2014, Rialachán Cur Chun Feidhme don Scéim Sonrasctha, doiciméid eile chánach agus clárú cánach clódóirí. Institiúid inniúil: Seirbhís Riaracháin na gCoimisinéirí Ioncaim (SAR), An Roinn Sonrasctha. Critéar 6.3 Comhlíonann oibreoirí in earnáil na foraoiseachta a n‑oibleagáidí taraifí maidir leis an rialtas láir agus an rialtas bardasach. Táscaire 6.3.1 Comhlíonann oibreoirí in earnáil na foraoiseachta a n‑oibleagáidí maidir le taraifí. Modhanna fíoraithe: 1. Deimhniú Sócmhainneachta Fioscaí. Tagairt dlí: Airteagal 49, Foraithne Uimh. 17‑2010, Dlí maidir le Cáin Ioncaim a Neartú, an Comhionannas Sóisialta agus an Caiteachas Poiblí a Chuíchóiriú. Institiúid inniúil: Seirbhís Riaracháin na gCoimisinéirí Ioncaim (SAR), An Roinn Bailithe agus Gnóthaithe. Aguisíní 1. Sainmhíniú ar oibreoirí in earnáil na foraoiseachta a áirítear i ndoiciméid an Chomhaontaithe seo I gcomhthéacs an Chomhaontaithe seo, is oibreoir in earnáil na foraoiseachta é aon duine nádúrtha nó duine dlítheanach a dhéanann gníomhaíochtaí sa slabhra táirgeachta foraoise. Tá sé d'oibleagáid ar oibreoirí in earnáil na foraoiseachta na táscairí agus na modhanna fíoraithe difriúla, a dtugtar tuairisc orthu san Iarscríbhinn seo agus a bhaineann leis an obair a dhéanann siad ag céimeanna éagsúla den slabhra táirgeachta foraoise, a chomhlíonadh.

Oibreoir Sainmhíniú/Coincheap Táscaire/Modhanna fíoraithe 1. Oibreoirí in earnáil na foraoiseachta Daoine nádúrtha nó daoine dlítheanacha a dhéanann gníomhaíochtaí sa slabhra táirgeachta foraoise. Áirítear ar na gníomhaíochtaí sin, i measc gníomhaíochtaí eile, bainistíocht foraoise, adhmad agus táirgí adhmaid a lománú, a phróiseáil, a iompar, a dhíol, a allmhairiú agus a onnmhairiú chomh maith le húsáid limistéir foraoise a athrú. Tagann na hoibreoirí atá ar fochonradh chun na gníomhaíochtaí sin a dhéanamh faoin sainmhíniú sin; mar shampla, oibritheoir sáibh shlabhraigh, seiceálaithe nó riarthóirí, ionadaithe díolacháin, iompróirí agus coinsínithe táirgí adhmaid. Faoi cheannteidil éagsúla ar fud an tábla. 2. Pobal tuaithe Grúpa daoine nádúrtha agus a n‑eagraíochtaí atá lonnaithe i suíomh tuaithe (sráidbhaile nó gráig), i limistéir foraoise nó in áiteanna ar imeall na limistéar sin, ag a bhfuil rochtain ar bhainistíocht foraoisí agus acmhainní eile agrafhoraoiseachta. 1.1.1/1 ‑ 1.2.1/2 ‑ 1.2.2/1 ‑ 2.1.2/1 ‑ 3.1.2/1 ‑ 3.3.2/1 3. Grúpa pobail Eagraíocht phobail ag a bhfuil pearsantacht dhlítheanach, lena n‑áirítear eagraíochtaí agrafhoraoiseachta, grúpaí eitneacha, cuideachtaí tuaithe foraoise agus pobail eagraithe atá lonnaithe i limistéar foraoise náisiúnta, arb é is aidhm dóibh earraí agus seirbhísí a bhaineann le foraoisí a bhainistiú, a bhaint, a phróiseáil agus a dhíol. 1.1.1/1 ‑ 1.2.1/2 ‑ 1.2.2/1 ‑ 2.1.1/1 ‑ 2.1.1/2 ‑ 2.1.1/3 ‑ 2.1.2/1 ‑ 3.1.2/1 ‑ 3.3.2/1 4. Úinéir foraoise Duine nádúrtha nó dlítheanach ar leis maoin ar a bhfuil cumhdach foraoise a d’fhéadfadh a bheith, mar shampla, faoi úinéireacht phríobháideach, bhardasach (ejido), náisiúnta, faoi úinéireacht phobail nó faoi úinéireacht i gcomhpháirt pobal dúchasach nó eile. 1.1.1/1 ‑ 1.1.2/1 ‑ 1.1.2/2 ‑ 1.2.1/1 ‑ 1.2.1/2 ‑ 1.2.2/1 ‑ 2.1.1/1 ‑ 2.1.1/2 ‑ 2.1.1/3 ‑ 2.1.2/1 ‑ 3.1.1/1 ‑ 3.1.2/1 ‑ 3.1.3/1 ‑ 3.3.2/1 ‑ 3.3.3/1 ‑ 3.3.3/2 5. Úinéir foraoise príobháidí Duine nádúrtha nó duine dlítheanach ag a bhfuil lán‑úinéireacht ar mhaoin ar a bhfuil cumhd