AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil,7.6.2018 COM(2018) 435 final 2018/0224(COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear Fís Eorpach – an Clár réime um Thaighde agus um Nuálaíocht, lena leagtar síos na rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE) {SEC(2018) 291 final}

{SWD(2018) 307 final}

{SWD(2018) 308 final}

{SWD(2018) 309 final}



MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN 1.COMHTHÉACS AN TOGRA •Forais agus cuspóirí Tá ‘Fís Eorpach’ go hiomlán i gcomhréir le togra an Choimisiúin maidir leis an gcéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais le haghaidh 2021 go 2027, mar aon le tosaíochtaí an Choimisiúin mar a leagtar amach ina Chlár i ndáil le Poist, Fás, Cothromaíocht agus Athrú Daonlathach agus tosaíochtaí beartais domhanda (na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe). Tacaíonn sé le clár oibre an Aontais tar éis 2020 mar a comhaontaíodh i nDearbhú na Róimhe ón 25 Márta 2017. Leagtar amach an togra ar an mbonn go bhfuiltear ag freastal ar thosaíochtaí na saoránach leis an Taighde agus an Nuálaíocht (T&N), go gcuirtear borradh faoi tháirgiúlacht agus faoi iomaíochas na Aontais, go bhfuil T&N ríthábhachtach leis an tsamhail shocheacnamaíoch agus na luachanna socheacnamaíocha atá againn a choinneáil, agus gur féidir teacht ar réitigh chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin ar bhonn níos córasaí. Moltaí maidir leis an méid seo a leanas is ea an pacáiste “Fís Eorpach”: 1.Clár réime um Thaighde agus um Nuálaíocht dar teideal ‘Fís Eorpach’, lena náirítear a rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh (i gcomhréir leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh — ‘CFAE’), 2.clár sonrach chun ‘Fís Eorpach’ a chur chun feidhme, 3.clár Taighde agus Oiliúna faoi Chonradh Euratom a chomhlánaíonn “Fís Eorpach”, in éineacht le 4.measúnú tionchair gaolmhar agus ráitis airgeadais dhlíthiúla. Tá sé beartaithe clár ar leith don taighde cosanta a chur ar bun le Rialachán .../.../AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Ciste Eorpach Cosanta don tréimhse 2021-2027. Sa phacáiste, déantar dhá ghníomh dlí atá ann faoi láthair (an Clár Réime agus na Rialacha maidir le Rannpháirtíocht agus leathadh) a chumasc in aon ghníomh dlí amháin agus déantar feabhsuithe ó thaobh simpliúcháin de ag an am céanna. Go sonrach, neartóidh Fís Eorpach na boinn eolaíochta agus teicneolaíocha atá ag an Aontas d’fhonn cuidiú dul i ngleic le mórdhúshláin dhomhanda ár linne agus chun rannchuidiú leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SFIanna) a bhaint amach. Ag an am céanna, neartóidh an clár iomaíochas an Aontais, lena náirítear iomaíochas a earnála tionsclaíochta. Cuideoidh an clár Fís Eorpach le tosaíochtaí straitéiseacha an Aontais a bhaint amach agus tacóidh sé le beartais an Aontais a fhorbairt agus a chur chun feidhme. I nDomhan atá ag athrú go tapa, tá rathúnas na hEorpa brath níos mó agus níos mó ar a chumas nuálaíocht a dhéanamh de thorthaí eolaíocha den scotha mbeidh fíorthionchar tairbhiúil aige ar an ngeilleagar agus ar ár mianach saoil, agus margaí nua a chruthú le poist a bhfuil scileanna níos airde i gceist leo. Chun an aidhm sin a bhaint amach agus chun tógáil ar rath a réamhtheachtaí, leanfaidh an clár Fís Eorpach ar aghaidh ag tacú le timthriall iomlán T&N ar bhealach comhtháite. Coinnítear an prionsabal a bhaineann le sraith amháin rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh, agus ag an am céanna déantar tuilleadh feabhsuithe ar na rialacha sin sa togra seo. Foráiltear leis togra seo gurb é an 1 Eanáir 2021 an dáta teacht i bhfeidhm agus tá sé á thíolacadh d’Aontas ina mbeidh 27 mBallstát, i gcomhréir leis an bhfógra a fuair an Chomhairle Eorpach an 29 Márta 2017 ón Ríocht Aontaithe go bhfuil sé beartaithe ag an Ríocht Aontaithe tarraingt siar ón Aontas Eorpach agus ó Euratom bunaithe ar Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá ann cheana Is é an Clár Réime príomhchlár suaitheanta an Aontais chun tacú le T&N ó chéim an choincheapa go dtí dul i bhfód ar an margadh. Tá sé mar aidhm aige maoiniú náisiúnta agus réigiúnach a chomhlánú. Tá breisluach uathúil Eorpach curtha ar fáil cheana féin faoin gclár réime, trí thacú le hiomaíocht ar fud na mór-roinne agus le comhar don eolaíocht is don nuálaíocht is fearr. Dá bharr sin, rinneadh dul chun cinn eolaíoch, tháinig méadú ar an iomaíochas, agus thángthas ar réitigh ar dhúshláin shochaíocha. Beidh sé d’aidhm ag an gclár réime nua atá beartaithe, Fís Eorpach, tionchar níos mó fós a bheith aige ná an tionchar atá ag an gclár reatha, Fís 2020, clár a aithnítear go forleathan mar chlár a bhí ina shócmhainn chun uaillmhianta na hEorpa a bhaint amach. Mar gheall ar an gcineál taighde agus nuálaíochta atá ag athrú go tapa i gcomhthéacs na hiomaíochta domhanda, tá an tacaíocht ón bpobal don T&N níos tábhachtaí ná mar a bhí riamh, go háirithe ar leibhéal an Aontais, áit nach bhfuil ceist ar bith faoina bhreisluach. Tá an togra go hiomlán i gcomhréir le clár oibre an Choimisiúin maidir le T&N, lena náirítear an sprioc phríomha 3 % de OTI an Aontais a infheistiú ar thaighde agus ar fhorbairt, agus leis an Teachtaireacht “A renewed European Agenda for Research and Innovation - Europe's chance to shape its future [Clár oibre Eorpach athnuaite um Thaighde agus um Nuálaíocht – Deis na hEorpa a todhchaí a mhúnlú]” (cion oibre an Choimisiúin Eorpaigh ag cruinniú neamhfhoirmiúil na gceannairí an 16-17 Bealtaine 2018). •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais Tá an togra seo go hiomlán i gcomhréir le beartais reatha an Aontais. Agus an clár Fís Eorpach á cheapadh, cuireadh san áireamh tosaíochtaí reatha an Choimisiúin, an beartas maidir le Buiséad le haghaidh Torthaí (lena néilítear gur gá do chláir chaiteachais an Aontais — níos mó ná riamh — luach ar airgead a chur a fháil), cur chun feidhme Chlár Oibre 2030 maidir le forbairt inbhuanaithe, cur chun feidhme Straitéis Dhomhanda an Aontais agus thogra an Choimisiúin maidir leis an gcéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais. I réimsí amhail sláinte, teicneolaíochtaí digiteacha, claochlú tionsclaíoch, sochaithe ionchuimsitheacha daonlathacha, acmhainní nádúrtha, fuinneamh, soghluaisteacht, comhshaol, bia, geilleagar ísealcharbóin, an spás agus slándáil, tá T&N ríthábhachtach i dtaca le tosaíochtaí an Aontais a bhaint amach: go háirithe i dtaca le poist agus fás, leis an Margadh Aonair Digiteach, leis an Aontas Fuinnimh agus leis an ngníomhú ar son na haeráide. Tá T&N ag croílár na táirgiúlachta agus ina bhfuil geilleagar sárfhorbartha, amhail an tAontas, agam i gcroílár na táirgiúlachta. Beidh infheistíocht T&N comhlántach agus ag neartú a chéile le cláir de chláir eile de chuid an Aontais. Saothrófar torthaí T&N ar bhonn sineirgíochta cláir eile an Aontais chun a nglacadh náisiúnta agus réigiúnach a chothú, rud a uasmhéadóidh an acmhainneacht nuálaíochta Eorpach. Comhlánófar é sin le feachtais éifeachtacha chumarsáide agus for-rochtana T&N a bheidh dírithe ar an bpobal i gcoitinne. Tacófar le comhlántacht agus le sineirgíocht an taighde T&N i dtaca le buiséad fadtéarmach an Aontais trí phróiseas pleanála straitéiseach T&N, a bheidh sách solúbtha le go mbeidh an Coimisiún agus institiúidí de chuid an Aontais in ann freagairt go tapa do riachtanais phráinneacha agus tosaíochtaí nua. Tá an togra seo go hiomlán i gcomhréir leis an gcur chuige atá le déanamh faoin Seimeastar Eorpach um chomhordú ar bheartais eacnamaíocha. Ba cheart leanúint leis na naisc sin agus iad a atreisiú, ag tógáil ar na gcion oibre ábhartha a rinneadh cheana faoin gclár Fís 2020 chun tacú le hathchóirithe struchtúracha, chun feabhas a chur ar cháilíocht agus ar éifeachtúlacht na gcóras náisiúnta taighde agus nuálaíochta ar thrí leibhéil: ar an gcéad dul síos, trí bhíthin infheistiú go suntasach sa taighde eolaíochta agus teicneolaíochta agus sa nuálaíocht; ar an dara dul síos, tríd an timpeallacht ghnó a dhéanamh níos báúla don nuálaíocht agus seachaint rioscaí a laghdú agus ar an tríú dul síos, trína áirithiú go dtugtar tacaíocht do shaoránaigh Eorpacha tríd an athrú a bheidh tapa agus, i gcás roinnt acu, corraitheach a bheidh spreagtha ag an nuálaíocht, an digitiú agus olltreochtaí domhanda cinn amhail intleacht shaorga agus an geilleagar ciorclach . Ba cheart gníomhuithe an Chláir a úsáid chun dul i ngleic le teipeanna margaidh nó le cásanna infheistíochta fo-optamacha, ar dhóigh comhréireach, gan maoiniú príobháideach a dhúbláil ná a phlódú agus ba cheart breisluach Eorpach soiléir a bheith acu. Áiritheoidh sin comhsheasmhacht idir gníomhuithe an chláir agus rialacha an Aontais maidir leis an státchabhair, agus seachnófar saobhadh míchuí iomaíochta sa mhargadh inmheánach. 2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT •Bunús dlí Tá “Fís Eorpach” bunaithe ar na Teidil sa CFAE “Taighde” agus “Taighde agus forbairt theicneolaíoch agus an spás” (Airteagail 173, 182, 183 agus 188). Mar gheall ar an tacaíocht láidir atá aige don nuálaíocht, tá an Clár Sonrach lena gcuirtear Fís Eorpach chun feidhme bunaithe anois ar an Teideal “Tionscal” agus an Teideal “Taighde agus forbairt theicneolaíoch agus an spás” (Airteagal 173 agus Airteagal 182) CFAE, mar atá an clár sonrach maidir le taighde cosanta (ibid). Tagann an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht (EIT) as an teideal ‘Tionscal’ agus maoineofar é trí ranníocaíocht airgeadais ón gclár Fís Eorpach. Tá an togra le haghaidh clár taighde agus oiliúna Euratom bunaithe ar Airteagal 7 de Chonradh Euratom. •Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach) Tá inniúlacht chomhroinnte (comhthreomhar) ag an Aontas sa réimse seo bunaithe ar Airteagal 4(3) CFAE. D’fhonn aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá roimh an Eoraip, ní mór don Aontas infheistiú i T&N chun barainneachtaí scála, raon feidhme agus luas a bhaint amach. Nuair a fhaigheann gníomhaíochtaí T&N gníomhaíochtaí le tacaíocht ón Aontas Eorpach, tugtar tairbhí inléirithe i gcomparáid le tacaíocht T&N náisiúnta agus le tacaíocht: cruthaíonn siad mais chriticiúil le dul i ngleic le dúshláin dhomhanda; barr feabhais eolaíochta an Aontais a neartú trí mhaoiniú iomaíoch; líonraí trasteorann ildhisciplíneacha a chruthú; caipiteal daonna a neartú; córais náisiúnta T&N a struchtúrú; iomaíochas an Aontais a mhéadú; agus deiseanna nua margaidh a chruthú. •Comhréireacht

Le gníomhaíochtaí ar leibhéal an Aontais, beifear in ann leas a bhaint as an gcomhar trasnáisiúnta agus an iomaíocht ar fud an domhain chun a áirithiú go ndéanfar na tograí is fearr a roghnú. Ardaíonn sé sin leibhéil barr feabhais agus soláthraíonn sé léargas dó i gcomhair T&N, ach tacaíonn sé freisin le soghluaisteacht trasnáisiúnta agus chun na buanna is fearr. Is clár ar leibhéal an Aontais is fearr chun T&N ardriosca fadtéarmach a dhéanamh, rud a roinnfidh an riosca a ghabhann agus a chruthóidh raon feidhme leathan agus barainneachtaí scála nach bhféadfaí a bhaint amach murach sin. Déanfar idirnaisc le tionscnaimh náisiúnta a lorg, go háirithe i réimse na nuálaíochta. Ar an gcaoi chéanna, féadfaidh sé infheistíochtaí breise poiblí agus príobháideacha a ghiaráil i T&N; rannchuidiú leis an creat T&N Eorpach a neartú tuilleadh; agus déanfar tráchtálú agus scaipeadh nuálaíochta a luathú. Is féidir le cláir ar leibhéal an Aontais tacú le déanamh beartas agus le cuspóirí beartais freisin. Ní théann na gníomhaíochtaí atá beartaithe thar a bhfuil riachtanach le haghaidh chuspóirí an Aontais. •An rogha ionstraime Amhail san am atá thart, tá an gníomh dlí i bhfoirm rialacháin ós rud é go gcruthaíonn sé cearta agus oibleagáidí maidir le tairbhithe, atá ina gceangal go huile agus go hiomlán agus infheidhme go díreach i ngach Ballstát agus i dtíortha atá comhlachaithe leis an gCreatchlár. 3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ SIARGHABHÁLACHA, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR •Meastóireachtaí siarghabhálacha/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana Is fadmharthanach suntasach an tionchar a bhí ag Creatchláir an Aontais, mar a léiríodh sna meastóireachtaí a rinneadh ar bhonn leanúnach ó thosaigh an tAontas Eorpach ag infheistiú in T&N in 1984. Tá an togra seo bunaithe ar an aiseolas a fuarthas ó na páirtithe leasmhara agus na torthaí ar mheastóireachtaí eatramhacha ar na cláir reatha, ar mheastóireachtaí ex-post na gclár a rinneadh roimhe seo agus ar ghníomhaíochtaí fadbhreathnaitheachta. Sainaithníodh réimsí éagsúla le haghaidh feabhsúcháin sa Teachtaireacht maidir leis an meastóireacht eatramhach a dhéanamh ar Fhís 2020. Chomh maith le hanailís dhomhain, bhí na torthaí ón meastóireacht a rinneadh ar Fhís 2020 bunaithe ar aiseolas forleathan ó pháirtithe leasmhara agus ar na moltaí straitéiseacha de chuid an Ghrúpa Ardleibhéil neamhspleách maidir leis an leas is mó is féidir a bhaint as an tionchar a bheidh ag cláir T&N an Aontais Eorpaigh (Grúpa Ardleibhéil Lamy). I mbeagán focal, d’fhéadfaí achoimre a dhéanamh ar na conclúidí seo mar seo a leanas: (a)leanúint ar aghaidh leis an simpliú; (b)tacú leis an nuálaíocht cheannródaíoch; (c)tuilleadh tionchair a chruthú trí bheith dírithe ar mhisin agus le rannpháirtíocht ó shaoránaigh; (d)sineirgíochtaí le cláir chistiúcháin eile agus le beartais eile an Aontais a mhéadú; (e)an comhar idirnáisiúnta a neartú; (f)an oscailteacht a threisiú; agus (g)an creat cistiúcháin a chuíchóiriú.

•Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara Mar thoradh ar chomhairliúcháin oscailte, d & iarr an Coimisiún aiseolas faoi na príomhghnéithe a bhaineann le dearadh an chláir don tréimhse tar éis 2020 i gcomhair T&N. Cuireadh torthaí na gcomhairliúchán sin san áireamh sa Mheasúnú Tionchair don chlár agus chabhraigh sé chun dréachtú an togra dlí reatha a mhúnlú. Reáchtáladh comhairliúcháin ag amanna éagsúla lena chinntiú go gcuirtear tuairimí na bpáirtithe leasmhara san áireamh go córasach i ndearadh agus i gceapadh chlár Fís Eorpach. Chun riachtanais éagsúla faisnéise a chur san áireamh, eagraíodh comhairliúcháin éagsúla, ó chomhdhálacha agusimeachtaí le páirtithe leasmhara, go grúpaí saineolaithe, comhairliúcháin ar líne, ceardlanna, cruinnithe agus seimineáir agus anailísí ar pháipéir seasaimh. Is é an toradh atá ar T & I a chothaíonn T I an ceann is tábhachtaí ná an beartas is tábhachtaí ag 97 % de na freagróirí sa chomhairliúchán poiblí oscailte bunaithe ar an gcomhairliúchán poiblí ar an mbuiséad fadtéarmach eile sna réimsí infheistíochta, T&N, FBManna agus an margadh aonair. Is féidir achoimre a dhéanamh phríomhtheachtaireachtaí na bpáirtithe leasmhara mar seo a leanas: ·Ba cheart struchtúr trí cholún Fís 2020 a choinneáil, cé go bhfuil naisc níos fearr idir na colúin riachtanach; ·Ní mór an buiséad a mhéadú do scéimeanna rathúla na dtaighdeoirí aonair (ERC, MSCA); ·Ba cheart deontais a bheith fós ar an bpríomhshamhail cistiúcháin, arna gcomhlánú le hionstraimí airgeadais tiomnaithe, nuair is iomchuí; ·Ba cheart tacaíocht a chur ar fáil do ghníomhaíochtaí a chuidíonn le barr feabhais a leathadh nó a chomhroinnt; ·Tá na tionscadail chomhoibríocha ar scála níos lú tábhachtach le rannpháirtíocht a leathnú; ·Tá gach comhartha ann gur bealach chun cinn iad misin a mbeidh tionchar mór acu; ·Ba cheart saoránaigh a bheith níos rannpháirtí sa Chlár Réime; ·Ba cheart don Chomhairle Nuálaíochta Eorpach a bheith ina luasaire Eorpach nuálaíochta; ·Is gá borradh a chur leis an gcomhar idirnáisiúnta chun dul i ngleic le dúshláin dhomhanda; ·Ba cheart go mbeadh rochtain ag cách ar na sonraí agus an teolas a tháirgtear ó thionscadail arna maoiniú ag an Aontas; ·Tá gá mór le simpliú a dhéanamh ar an gcreat T&N; ·Is deacair sineirgíochtaí le cláir eile de chuid an Aontais a bhaint amach ach is gá iad a bhaint amach; ·Is gá an próiseas cláreagraithe le haghaidh na nglaonna agus na misean a fheabhsú; ·Ní mór leanúint ar aghaidh leis na hiarrachtaí simpliú a dhéanamh; agus ·Tá sé ríthábhachtach a bheith in ann tionchair a thomhas agus a chur in iúl.

•Saineolaithe seachtracha Bhí an Coimisiún ag brath go mór ar shaineolas seachtrach. Áirítear leis seo, go háirithe, moltaí agus torthaí ón nGrúpa Ardleibhéil, a raibh Pascal Lamy ina chathaoirleach air, agus a chuirtear i láthair sa tuarascáil ‘LAB – FAB – APP: Infheistiú san infheistíocht san Eoraip a bheidh ann amach anseo, an Tuarascáil ón nGrúpa Ardleibhéil neamhspleách ar an tionchar atá ag Cláir Thaighde & Nuálaíochta an Aontais Eorpaigh a uasmhéadú , a glacadh i mí na Iúil 2017. Bunaíodh Grúpa Ardleibhéil na Nuálaithe i Eanáir 2017 agus tugadh sainordú don Choimisiún Eorpach tacú leis an gCoimisiún Eorpach an Chomhairle Nuálaíochta Eorpach a fhorbairt. Glacadh an tuarascáil ‘ Europe is back: Accelerating breakthrough innovation ’, ina bhfuil 14 mholadh, in Eanáir 2018. Tar éis do thuarascáil Lamy a bheith curtha i gcrích, ceapadh saineolaí seachtrach chun comhairle a chur ar an gCoimisiún maidir le cur chuige seandírithe. I mí an Feabhra 2018, chuir an tOllamh Meuzzisteach tuarascáil i láthair dar teideal Mission-Oriented Research & Innovation in the European Union - A problem-solving approach to fuel innovation-led growth ’ ina mhol sí cúig phríomhchritéar a leagan síos maidir le misin ar leibhéal an Aontais a roghnú. Lena chois sin, mhol an Grúpa um Straitéis Ardleibhéil maidir le teicneolaíochtaí tionsclaíocha, faoi chathaoirleacht an Ollaimh Jürgen Rüttroic, athshainmhíniú ar na príomhtheicneolaíochtaí cumasúcháin agus go ndéanfaí moltaí ina dtaobh ar bhealaí chun cur leis an méid a chuireann siad le fás cuimsitheach agus leis an daonlathas, le rathúnas, le comhionannas níos fearr agus le poist níos fearr. Tugtar liosta leathan tuarascálacha ó ghrúpaí ardleibhéil agus staidéir san iarscríbhinn a ghabhann leis an measúnú tionchair. •Measúnú tionchair Tá measúnú tionchair ina thaca ag an togra seo. Ba é tuairim an Bhoird um Ghrinnscrúdú Rialála “dearfach le hagúis”, agus moladh dó cur síos níos fearr a dhéanamh orthu seo: (i) an chothromaíocht idir cholúin na gClár, (ii) an réasúnaíocht agus an breisluach Mhisin EIC agus T&N, agus (iii) na sásraí seachadta cuíchóirithe. Sa gheilleagar iomaíoch domhanda atá bunaithe níos mó agus níos mó ar eolas, is é T&N a chineann táirgiúlacht agus iomaíochas geilleagar sárfhorbartha, ar nós geilleagar na hEorpa: Is é an nuálaíocht is cúis le dhá thrian de fhás eacnamaíoch na hEorpa le cúpla scór bliain anuas. Spreagann agus tacaíonn T&N le poist nua agus poist níos fearr a chruthú, agus cuireann siad le forbairt gníomhaíochtaí dianeolais, arb ionann iad agus 33 % den fhostaíocht iomlán san Eoraip. Ní mór don Eoraip a cumais theicneolaíochta, tionsclaíochta agus nuálaíochta a choinneáil agus a mhéadú fiú ar bhealach inbhuanaithe, i réimsí straitéiseacha inar féidir linn ár sochaí, ár ngeilleagar agus ár dtiomantais idirnáisiúnta a chinntiú. Ní mór tuilleadh a dhéanamh chun nuálaíocht fhairsing san Eoraip a spreagadh, rud atá ar bhonn múnla agus luachanna socheacnamaíocha na hEorpa. Rinneadh anailís ar na tionchair a mheastar a bheidh ag leanúint den Chlár sa mheasúnú tionchair. Táthar ag súil go nginfidh an clár Fís Eorpach na nithe seo a leanas i gcomparáid leis an gClár atá ar siúl faoi láthair: ·eolas agus teicneolaíochtaí nua agus níos mó, barr feabhais eolaíoch agus tionchar suntasach eolaíoch a chur chun cinn. Leanfaidh an Clár de bheith ag éascú comhar trasteorann idir eolaithe agus nuálaithe trasteorann, rud a fhágann go mbeidh comhordú trasnáisiúnta agus trasearnála ann idir an nuálaíocht idir an pobal agus an earnáil phríobháideach T&N, mar atá, agus na nithe seo a leanas. Is iad institiúidí taighde agus taighdeoirí is fearr ar domhan é le “Fís 2020” cheana féin, agus thacaigh 340 000 taighdeoir leis agus d’fhorbair siad caipiteal oilte daonna na hEorpa. Foilseacháin eolaíochta is d’aicme domhanda iad foilseacháin eolaíochta ó Fís 2020 (tá níos mó ná dhá oiread an mheáin dhomhanda le chéile) agus tá na foilseacháin sin tar éis cuidiú dul chun cinn mór eolaíoch a dhéanamh. ·Éifeachtaí dearfacha ar an bhfás, ar an trádáil agus ar shreabha infheistíochta, agus ar phoist ardcháilíochta agus ar shoghluaisteacht idirnáisiúnta do thaighdeoirí sa Limistéar Eorpach Taighde. Meastar go dtiocfaidh méadú 0.08 % ar OTI an Chláir go 0.19 % thar 25 mbliana, rud a chiallaíonn go bhféadfadh gach euro a infheistíodh a bheith ina thoradh ar EUR 11 d’olltáirgeacht intíre (OTI) le linn na tréimhse céanna. Meastar go nginfidh infheistíochtaí an Aontais i T&N gnóthachan measta suas le 100 000 post i ngníomhaíochtaí T&N le linn na ‘céime infheistíochta’ (2021-2027). Táthar ag súil go ndéanfaidh an ghníomhaíocht eacnamaíoch arna ghiniúint ag an gClár gnóchan indíreach de suas le 200 000 post a chothú thar 2027-2036, agus beidh 40 % díobh ag a mbeidh scileanna ardoilte. ·tionchar suntasach sóisialta agus comhshaoil. Cruthófar an tionchar sin trí thorthaí eolaíocha a leathadh agus a shaothrú agus chun iad a aistriú go táirgí, seirbhísí agus próisis nua, rud a chuideoidh ina dhiaidh sin cuspóirí polaitiúla a bhaint amach go rathúil, chomh maith le cúrsaí sóisialta agus éiceanuálaíochta. Fágann na tionchair sin go bhféadfadh costas suntasach a bheith i gceist dá gcuirfí deireadh le clár T&N an Aontais (i.e. an costas “gan an Eoraip”). D’fhéadfadh meath ar iomaíochas agus ar an bhfás a bheith mar thoradh air sin (suas le EUR 720 billiún de chaillteanas OTI os cionn 25 bliana), b’fhéidir go ndéanfaí laghdú mór ar na hinfheistíochtaí príobháideacha agus náisiúnta, infheistíochtaí a ndéantar giaráil orthu i láthair na huaire ar infheistíochtaí i gcomhar ar leibhéal an Aontais, agus caillteanais shuntasacha na dtionchar sóisialta, comhshaoil agus eacnamaíoch. Ina theannta sin, trí bhíthin an chláir nua déanfar rialacha níos simplí a shimpliú, deimhneacht dhlíthiúil a mhéadú agus an tualach riaracháin ar thairbhithe agus ar riarthóirí cláir a laghdú. •Simpliú Tá simpliú ríthábhachtach chun cuspóirí Fís Eorpach a bhaint amach. Chun na taighdeoirí is fearr agus na fiontraithe is nuálaí a mhealladh, ní mór an tualach riaracháin a bhaineann le bheith rannpháirteach a choinneáil chomh híseal agus is féidir.

Tá na príomhghnéithe simpliúcháin leagtha amach, den chuid is mó, sna rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh (sonraí breise thíos): –Leanúnachas sna bearta simpliúcháin arna gcur i bhfeidhm maidir le Fís 2020 agus ar thuig rannpháirtithe iad amhail struchtúr an chláir trí cholún, an tsamhail chistithe shimplí agus an Tairseach do Rannpháirtithe; –Simpliú ar an gcreat maoiniúcháin: déantar an cur chuige i leith comhpháirtíochta, mar shampla, a chuíchóiriú, gan ach trí chineál agus sraith shoiléir critéar a leagan síos chun iad a roghnú agus a chur chun feidhme, chun a áirithiú go gcuireann siad le cuspóirí ginearálta agus sonracha Fís Eorpach ar leith; –Simpliú breise ar chóras reatha na haisíocaíochta costas iarbhír, go háirithe maidir le costais phearsanra; –Glacadh níos leithne le gnáthchleachtas cuntasaíochta na dtairbhithe, go háirithe i gcás sonrascú inmheánach agus seirbhísí inmheánacha, a chumhdódh an méid is comhionann le bonneagair mhóra thaighde Fís 2020; –Níos mó úsáide a bhaint as roghanna costas simplithe, dá bhforáiltear sa Rialachán Airgeadais nua, go háirithe maidir le cistiú tionscadail cnapshuime i limistéir iomchuí, ag cur san áireamh na ceachtanna ón treoirthionscadal faoin gclár Fís 2020; –Méadú ar an tras-spleáchas ar iniúchtaí chun an tualach iniúchóireachta le haghaidh tairbhithe a ghlacann páirt i roinnt clár cistiúcháin de chuid an Aontais a laghdú; –An Ciste um Ráthaíocht Rannpháirtithe (a athainmneofar go Sásra Árachais Frithpháirtigh) a leathnú chuig tairbhithe aon chláir Aontais atá faoi bhainistíocht dhíreach, agus le haghaidh gníomhaíochtaí nach bhfuil cumhdaithe ag an gciste faoi “Fís 2020” (“Tionscnaimh Airteagal 185”); –Glacadh leis an séala barr feabhais, ar féidir le tograí tacaíocht a fháil ina leith ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, ón gCiste Comhtháthaithe, ó Chiste Sóisialta na hEorpa+ nó ó Chiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe; –Príomheilimintí an phróisis meastóireachta agus roghnúcháin tograí a choinneáil, ar fud gach aon choda den chlár Fís Eorpach. Beifear ag iarraidh raon leathan saineolais a lorg, de réir raon feidhme na nglaonna, lena náirítear saineolas ó ghrúpaí úsáideoirí agus ó eagraíochtaí na sochaí sibhialta. Dá úrnuacht a bheadh an cur chuige bunaithe ar mhisin, is é sin a bheidh freagrach as measúnú a dhéanamh ar sármhaitheasa agus ar thionchar ag leibhéal na dtograí ag leibhéal duine amháin, chun measúnú a dhéanamh ar a fheabhas atá ag teacht ar a fheabhas atá ag teacht ar a dtograí le chéile mar phunann. Cé go bhfuil na príomhphrionsabail leagtha amach roimh ré sna rialacha, cuirfidh na cláir oibre tuilleadh sonraí ar fáil ar chur i bhfeidhm na gcritéar dámhachtana, de réir chuspóirí na nglaonna agus na nionstraimí (e.g. na gnéithe atá le cur san áireamh sna nósanna imeachta meastóireachta). Taobh amuigh de na gníomhartha bunúsacha dlí Fís Eorpach, glacfar céimeanna chun cur chun feidhme an Chláir a shimpliú, ag tosú le comhaontuithe deontais na samhla agus ag clúdach na bpróiseas, na doiciméadachta, na cabhrach, na cabhrach agus na seirbhísí tacaíochta agus na gcóras TF uile, rud a laghdóidh a thuilleadh an tualach riaracháin ar na rannpháirtithe agus dlús a chur leis an bpróiseas deonaithe. Déanfaidh an Coimisiún forbairt ar na huirlisí cur chun feidhme feabhsaithe sin go comhuaineach leis an bpróiseas reachtach, i gcomhairle le páirtithe leasmhara. •Cearta bunúsacha Leis an Rialachán seo, urramaítear na cearta bunúsacha agus cloítear leis na prionsabail a aithnítear i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. 4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA Tá buiséad na dtograí uile curtha i láthair i bpraghsanna reatha. Féadfaidh an Coimisiún leanúint ar aghaidh, bunaithe ar anailís costais is tairbhe, de ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin a úsáid chun an clár Fís Eorpach a chur chun feidhme. 5.EILIMINTÍ EILE •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

Féadfaidh an Coimisiún méadú a dhéanamh ar an sciar den bhuiséad a tharmligtear chuig gníomhaireachtaí feidhmiúcháin, faoi réir thoradh na hanailíse éigeantaí costais agus tairbhe. I bhfianaise na neilimintí nua atá i sainchúram an Chláir Réime nua (e.g. misin agus an Chomhairle Nuálaíochta Eorpach) agus i bhfianaise an bhuiséid mhéadaithe a bheidh le tarmligean, beidh gá le hathruithe ar shainorduithe na ngníomhaireachtaí. Cuideoidh an cur chuige seo le laghdú costas riaracháin, sineirgíochtaí le cláir eile a fheabhsú agus cuirtear béim ar fheidhmíocht níos mó. I bprionsabal, déantar gníomhaíochtaí a bhfuil beartas atá substaintiúil acu go háirithe a eisiamh ó tharmligean chuig gníomhaireachtaí feidhmiúcháin, ach cuirfear dlús le sonraí T&N agus torthaí ó na gníomhaireachtaí sin chuig an gCoimisiún de réir na straitéise leata agus saothraithe d’fhonn cur chuige atá bunaithe ar fhianaise a neartú. Déanfar meastóireachtaí i gcomhréir le mír 22 agus mír 23 de Chomhaontú Idirinstitiúideach 13 Aibreán 2016, inar dhearbhaigh trí institiúid gur cheart measúnuithe tionchair ar roghanna i leith tuilleadh beart a bheith bunaithe ar mheastóireachtaí ar an reachtaíocht agus ar na beartais a bhí ann cheana. Sna meastóireachtaí sin measfar éifeachtaí an chláir ar an talamh ar bhonn tháscairí/spriocanna an chláir agus anailís mhionsonraithe ar a mhéid is féidir a mheas go bhfuil an clár ábhartha éifeachtach éifeachtúil, ar an gceist an leor an breisluach AE a chuireann sé ar fáil agus ar an gceist an bhfuil sé comhleanúnach le beartais eile de chuid an Aontais. Beidh ceachtanna a foghlaimíodh iontu chun aon laigí/fadhbanna atá ann a shainaithint nó aon poitéinseal atá ann breis feabhais a chur ar na bearta nó ar a dtorthaí agus chun cuidiú a núsáid/tionchar a uasmhéadú. D’fhonn bheith in ann tionchar an Chláir a rianú agus a chur in iúl faoin gClár, beidh trí bhunchloch ag córas faireacháin agus meastóireachta an chláir Fís Eorpach: ·Faireachán bliantúil ar fheidhmíocht an chláir: rianú táscairí feidhmíochta sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma ó thaobh príomhchonairí tionchair i dtreo chuspóirí an Chláir, bunaithe ar na bonnlínte agus na spriocanna más féidir; ·Bailiú leanúnach sonraí bainistithe clár agus sonraí cur chun feidhme; ·Dhá mheastóireacht iomlán (meiteamheastóireacht) ar an gclár ag an meántéarma agus ex-post (i ndiaidh a chríochnaithe). Beidh na meastóireachtaí sin ag tógáil ar na meastóireachtaí comhordaithe ar gach cuid den chlár, ar an gcineál gníomhaíochtaí agus ar gach meicníocht seachadta i gcomhréir le critéir chomhchoiteanna meastóireachta agus modheolaíochtaí caighdeánacha agus beidh siad mar bhonn eolais i gcomhair leasuithe ar an gclár. Déanfaidh conairí tionchair, agus eochairtháscairí na gconairí tionchair gaolmhara, struchtúrú ar an bhfaireachán bliantúil ar fheidhmíocht an chláir i dtreo a chuspóirí. Léiríonn na conairí seo trí chatagóir iarmharta comhlántacha, a léiríonn an nádúr neamhlíneach atá ag infheistíocht T&N: 5.Tionchar eolaíoch: a bhaineann le tacú le heolas nua ardcháilíochta, scileanna, teicneolaíochtaí agus réitigh ar dhúshláin dhomhanda a chruthú agus a scaipeadh; 6.Tionchar sochaíoch: a bhaineann le tionchar an taighde agus na nuálaíochta a neartú chun beartais an Aontais a cheapadh, tacú leo agus iad a chur chun feidhme, agus tacú leis an nglacadh le réitigh nuálacha sa tionscal agus sa tsochaí chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda; 7.Tionchar eacnamaíoch: a bhaineann le gach cineál nuálaíochta a chothú, lena náirítear an nuálaíocht cheannródaíoch, agus úsáid a bhaint as réitigh nuálacha sa mhargadh agus é sin a neartú. Beidh na catagóirí tionchair sin in úsáid, i gcás gach ceann de na catagóirí tionchair sin, chun rianú a dhéanamh ar idirdhealú idir an gearrthéarma, an meántéarma agus an fadtéarma. Leanfar ar aghaidh ag bailiú sonraí bainistíochta agus cur chun feidhme maidir leis na codanna uile den Chlár agus leis na meicníochtaí seachadta uile a bhaileofar a bhonn gar le fíor-am. Baileofar na sonraí sin ar bhealach atá bainistithe go lárnach agus comhchuibhithe. Leanfar freisin de bheith ar fáil go poiblí ar thairseach tiomnaithe ar bhonn gar don fhíor-am a cheadaíonn iad a asbhaint do gach cuid, cineál gníomhaíochtaí agus cineálacha eagraíochtaí (sonraí sonracha ar fáil do FBManna). Áireofar leis sin, i measc nithe eile, moltaí, iarratais, rannpháirtíochtaí agus tionscadail (líon, cáilíocht, ranníocaíocht an Aontais, etc.); rátaí ratha; próifílí meastóirí, iarratasóirí agus rannpháirtithe (bunaithe go páirteach ar aitheantóirí uathúla, agus lena náirítear tír, inscne, láimhdeachas, ról sa tionscadal etc.); cur chun feidhme (lena náirítear fad ama, ráta earráide, ráta sástachta agus ráta an riosca a ghlacadh etc.); gníomhaíochtaí cumarsáide, leata agus saothraithe; agus rannchuidiú le cuspóirí an Aontais maidir leis an aeráid agus leis an gcomhshaol. D’fhonn infheistíochtaí a rianú níos fearr i dtreo sochaí eolasbhunaithe, féadfar faisnéis maidir le cistiú ón Aontas arna leithdháileadh ar shaothrú agus cur in úsáid T&N, go háirithe ó na Cláir Réime, a bhailiú thar thréimhse na gclár. •Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra Clár nua is ea “Fís Eorpach”, clár atá ceaptha an tionchar is mó is féidir a bhaint amach i gcomhthéacs éabhlóid an taighde agus na nuálaíocht, agus ailtireacht aige atá ceaptha do chomhchuibheas agus d’fheidhmíocht a fheabhsú ag an am céanna. Tá sé beartaithe úsáid a bhaint as struchtúr trí cholún, a mbeidh gach colún idirnasctha le gach colún eile agus gníomhaíochtaí mar thaca agus mar chomhlánú leo, chun an Limistéar Eorpach Taighde a neartú. Struchtúr na trí cholún Trí bhíthin an chéad cholúin maidir le hEolaíocht Oscailte, áiritheofar leanúnachas láidir le Fís 2020 i dtaobh tacú le heolaíocht den scoth laistigh de chur chuige ón mbun aníos d’fhonn ceannaireacht eolaíoch, eolas ardchaighdeáin agus forbairt scileanna an Aontais a threisiú, tríd an gComhairle Eorpach um Thaighde, Gníomhuithe Marie Skłodowska-Curie agus bonneagair thaighde. Déanfar príomhshruthú ar phrionsabail agus cleachtais na heolaíochta oscailte ar fud an Chláir.

Sa dara colún, ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’, tabharfar aghaidh ar na dúshláin shochaíocha agus feabhsófar na teicneolaíochtaí tionsclaíocha le cur chuige ón mbarr aníos tá dírithe ar ag aghaidh a thabhairt ar dhúshláin iomaíochta agus deiseanna i dtaca le beartas an Aontais agus an beartas domhanda. Déantar iad a chomhtháthú i gcúig chnuasach (‘sláinte’, ‘an tsochaí ionchuimsitheach agus shlán’; ‘an teicneolaíocht dhigiteach agus an tionscal’; ‘aeráid, fuinneamh agus soghluaisteacht’; agus ‘bia agus acmhainní nádúrtha’), curtha i gcomhréir le tosaíochtaí beartais an Aontais agus tosaíochtaí beartais dhomhanda (na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe) agus comhar agus iomaíochas mar phríomhspreagthaí. Tá an comhtháthú i gcnuasaigh, gach a bhfuil roinnt réimsí idirghabhála acu, deartha d’fhonn comhoibriú trasdisciplíneacha, trasearnála agus trasbheartas a dhreasú, agus tionchar níos mó a bhaint amach ar an gcaoi sin agus urghabháil a dhéanamh ar acmhainneacht na nuálaíochta, rud a fhágann gur minic é ag an trasnú disciplíní agus earnálacha. Chomh maith leis na glaonna rialta ar thograí, tabharfar isteach sraith theoranta misin atá thar a bheith sofheicthe. Déanfar iad sin a dhearadh i gcomhthéacs próisis pleanála straitéisí. Ba cheart do mhisin, le spriocanna uaillmhianacha inghlactha agus indéanta, dul i bhfeidhm ar an bpobal, agus an pobal a bheith rannpháirteach iontu, i gcás inarb iomchuí. Beidh siad deartha i gcomhar le Ballstáit, le Parlaimint na hEorpa, le páirtithe leasmhara agus le saoránaigh. Léiríonn an dara colún ról riachtanach na hearnála tionsclaíochta maidir le cuspóirí an Chláir uile a bhaint amach. Leis an iomaíochas tionsclaíoch a áirithiú, agus an inniúlacht chun aghaidh a thabhairt ar na dhúshláin dhomhanda atá roimhe, ní mór don Aontas athneartú agus caomhnú a dhéanamh ar a chuid inniúlachtaí teicneolaíocha agus tionsclaíocha sna réimsí is mó tábhacht a chuireann bunsraith faoi chlaochlú ár neacnamaíochta agus ár sochaí. Tabharfar tosaíocht d’infheistíochtaí i bpríomhtheicneolaíochtaí cumasúcháin na todhchaí. Leis an dara colún soláthrófar fianaise eolaíoch agus tacaíocht theicniúil do bheartais an Aontais, lena náirítear trí ghníomhaíochtaí an Airmheáin Chomhpháirtigh Taighde. Cabhróidh an colún seo le cuspóirí an Aontais maidir le beartas a bhaint amach de mheon phrionsabal na Nuálaíochta, is é sin prionsabal na Nuálaíochta a cuireadh ar aghaidh sa Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach an 15 Bealtaine 2018 maidir le Taighde agus Nuálaíocht: Clár oibre Eorpach arna athnuachan . Ba cheart aird ar leith a thabhairt ar sciar na rannpháirtíochta i dtaighde agus i maoiniú eintiteas ó thríú tíortha ioncaim ó thríú tíortha ná ó na tríú tíortha sin a mhéadú. Mar thacaíocht leis an nuálaíocht le linn an chláir iomláin, díreofar sa tríú colún ar nuálaíocht Oscailte ar sin a dhéanamh ar an dul chun cinn sin a dhéanamh agus ar an margadh a chruthú trí Chomhairle Nuálaíochta Eorpach a bhunú , tacú le feabhsú éiceachóras na nuálaíochta san Eoraip agus tacaíocht leanúnach a thabhairt don Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht (EIT). Déanfaidh an Chomhairle Nuálaíochta Eorpach ionad ilfhreastail a thairiscint do nuálaithe ardacmhainneachta . Is ón mbun aníos is mó a shaineofar na gníomhaíochtaí sin. Ba cheart go ndéanfadh sé sin simpliú suntasach agus cuíchóiriú a dhéanamh ar an tacaíocht reatha, agus aon bhearna idir maoiniú deontais in áiteanna eile Fís Eorpach agus na hionstraimí airgeadais a le InvestEU a líonadh. Cuirfear tacaíocht ar fáil freisin d’fhonn comhoibriú le gníomhaireachtaí agus idir gníomhaireachtaí náisiúnta nuálaíochta agus idir gníomhaireachtaí náisiúnta agus réigiúnacha, agus aon ghníomhaí poiblí nó príobháideach eile, nó príobháideach, ginearálta nó earnála de thimpeallacht nuálaíochta na hEorpa. Déanfaidh an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht comhlánú ar an gComhairle Nuálaíochta Eorpach trí éiceachórais nuálaíochta inbhuanaithe a chur chun cinn agus trí scileanna fiontraíochta agus nuálaíochta a fhorbairt i réimsí tosaíochta trína Phobail Eolais agus Nuálaíochta. Cuirfidh an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht le claochlú fiontraíoch ollscoileanna an AE, agus uasmhéadú ar na sineirgíochtaí agus na comhlántachtaí le gníomhaíochtaí faoin gColún Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch. Braitheann rathúnas eacnamaíoch agus sóisialta na hEorpa, caighdeán beatha agus post na hEorpa, agus an comhshaol, ag brath ar a chumas eolas agus nuáil a dhéanamh. Is é is aidhm leis an gcur chuige ón mbun aníos sa chéad cholún barr feabhais a threisiú, eolas agus nuálaíocht a chruthú agus infheistíocht níos mó a spreagadh, go háirithe i réimsí nua, atá ag fás go mear agus nuálaíocht cheannródaíoch agus a bhfuil sé ar a chumas méadú a dhéanamh ar an dul chun cinn sin. Is den riachtanas iad sin chun dul i ngleic leis an mbearna eolais agus nuálaíochta agus chun bunachair eolaíocha agus teicneolaíocha an Aontais a neartú, rud a thacóidh le cuspóirí straitéiseacha agus tosaíochtaí beartais an Aontais agus a chuirfidh le fás fadtéarmach agus le hiomaíochas. Tacófar leis na trí cholún le gníomhaíochtaí chun an Limistéar Eorpach Taighde a neartú, go háirithe maidir leis an méid seo a leanas: barr feabhais a chomhroinnt chun an leas is fearr a bhaint as an acmhainn i dtíortha nach bhfuil chomh láidir ó thaobh T&N, sa chaoi go mbainfear amach caighdeáin arda feabhais an Aontais (e.g., trí theacht le chéile i bhfoirne, nascadh, cathaoirligh ERA); Agus ‘córas taighde agus nuálaíochta an Aontais a athchóiriú agus a fheabhsú’, lena gcumhdófar an chéad ghlúin eile de Shaoráid Tacaíochta Beartais. Áireofar sa chuid seo gníomhaíochtaí maidir leis an méid seo: gníomhaíochtaí fadbhreathnaithe; faireachán a dhéanamh ar an gCreatchlár agus torthaí a leathadh agus leas a bhaint astu; ollscoileanna na hEorpa a nuachóiriú; tacú leis an gcomhar idirnáisiúnta a neartú; agus tacú leis an eolaíocht, leis an tsochaí agus le saoránaigh. Neartóidh struchtúr na dtrí cholún comhchuibheas inmheánach na gcodanna éagsúla den chlár le cuspóirí leibhéal an chláir a ghnóthú. Déanfaidh an roinn ar bhealach atá sainithe agus forlíontach ar bhealach atá comhlántach leis an idirghabháil feabhas a chur ar a nidirnascthacht, le heolaíocht oscailte agus le nuálaíocht oscailte. Áiritheoidh sé go mbeidh cur chuige sistéamach bunaithe ar thionchar i bhfeidhm idir disciplíní agus srianta ar mhaithe le tionchar níos fearr. Mar shampla, beidh tionchar tarraingthe ag misin ar ghníomhaíochtaí sa cholún oscailte eolaíochta agus nuálaíochta, agus déanfar nuálaíochtaí atá ag eascairt as an acmhainneacht atá ag méadú go tapa ó thaighde comhoibríoch, cruthúnas a chur ar an gComhairle Nuálaíochta Eorpach go tapa maidir leis an gcoincheap den Chomhairle Eorpach um Thaighde. Déanfaidh an phleanáil straitéiseach comhtháthú inmheánach an chláir a threisiú fiú. Saincheisteanna crosghearrthacha Déanfaidh an clár Fís Eorpach an comhar idirnáisiúnta a neartú go suntasach, comhar atá ríthábhachtach chun rochtain a áirithiú ar thallann, eolas, áiseanna agus margaí ar fud an domhain, chun dul i ngleic go héifeachtach le dúshláin dhomhanda agus chun gealltanais dhomhanda a chur chun feidhme. Tríd an Clár Réime cuirfear comhar leis an gcomhar agus leathnóidh sé comhaontuithe comhlachais le go mbeidh tíortha in ann a bhfuil cumas den scoth acu, teicneolaíocht agus teicneolaíochtaí den scoth. Déanfaidh an Clár leanúint ar aghaidh ag maoiniú eintiteas ó thíortha iarbhír ioncaim ó na tíortha sin, agus ar eintitis ó gheilleagair thionsclaithe agus ar gheilleagair atá ag teacht chun cinn, ní leanfaidh siad de bheith ag maoiniú ach amháin má tá inniúlacht nó saoráidí riachtanacha acu. Prionsabal na heolaíochta oscailte a bheidh ina modus operandi don Chlár nua. Rachaidh sé thar an mbeartas oscailte maidir le rochtain ar ‘Fís 2020’ agus beidh rochtain oscailte ar fhoilseacháin agus ar shonraí ag teastáil uathu maidir le pleananna bainistíochta sonraí taighde agus sonraí a rochtain. Is é a bheidh sa Chlár ná go gcothóidh sé an úsáid fhorleathan a bhaintear as sonraí aon uair (féidir, inrochtana, idir-inoibritheach, agus in-athúsáidte); gníomhaíochtaí a fheabhsaíonn scileanna taighdeoirí i heolaíochta oscailte agus a thacaíonn le córais luaíochta atá oscailte chun eolaíocht oscailte a chur chun cinn. Beidh ról lárnach ag an tsláine agus ag eolaíocht saoránach, mar an gcéanna le glúin nua táscairí chun taighde a mheasúnú a fhorbairt. Beidh cur chuige nua, atá níos dírithe ar thionchair ag an gclár Fís Eorpach i dtaca le comhpháirtíochtaí. Déanfar an raidhse tosaíochta atá ann faoi láthair maidir le Comhpháirtíochtaí Eorpacha a réasúnú, ionas gur féidir leo leanúint ar aghaidh i bhfoirmeacha simplithe atá oscailte do chách (amhail an earnáil acadúil, an tionscal, na Ballstáit, agus fondúireachtaí agus fondúireachtaí gaolmhara), agus áiritheofar gur féidir leis rannchuidiú go héifeachtach le cuspóirí ginearálta agus sonracha Fís Eorpach ar leith. Beidh na coinníollacha sin bunaithe ar phrionsabail a bhaineann le breisluach an Aontais, trédhearcacht, oscailteacht, tionchar, an éifeacht ghiarála, gealltanas airgeadais fadtéarmach na gcomhpháirtithe ar fad, solúbthacht, comhleanúnachas agus comhlántacht le tionscnaimh de chuid an Aontais, tionscnaimh áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta agus idirnáisiúnta. Is éard is aidhm don chur chuige seo líon comhpháirtíochtaí comhdhlúite agus cuíchóirithe a sheachaint a d’fhéadfadh forluí agus dúbailt a sheachaint agus a bhfuil níos fearr ar chomhréim le tosaíochtaí beartais an Aontais. Beidh trí leibhéal comhpháirtíochtaí ann: (a)comh-chláreagraithe, bunaithe ar mheabhráin tuisceana nó ar shocruithe conarthacha le comhpháirtithe; (b)comhchistithe, bunaithe ar ghníomhú comhchistithe cláir aonair solúbtha; (c)Comhpháirtíochtaí faoi institiúidí airgeadais (bunaithe ar Airteagal 185 agus Airteagal 187 CFAE, agus ar Rialachán an EIT maidir leis na Pobail Eolais agus Nuálaíochta ). Sainaithneofar na réimsí le haghaidh comhpháirtíochtaí, lena náirítear leanúint ar aghaidh de na cinn atá ann cheana, le linn an phróisis pleanála straitéisí (is é an bunús dlí atá beartaithe gan ach na hionstraimí agus na critéir a threoróidh a núsáid). Tabharfar moltaí maidir le Pobail Eolais agus Nuálaíochta i gcomhair na hInstitiúide um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht (PENanna) amach anseo i gClár Oibre Straitéiseach um Nuálaíocht an EIT, agus cuirfear torthaí an phróisis pleanála straitéisí san áireamh. Déanfar téamaí a aithint agus a roghnú ar dhóigh a chuireann leis an tslí is féidir agus na sineirgíochtaí le gníomhaíochtaí faoi ‘Dúshláin dhomhanda agus um Iomaíochas tionsclaíoch’.

Sa togra ón gCoimisiún maidir le Creat Airgeadais Ilbhliantúil 2021–2027, leagadh síos sprioc níos uaillmhianaí le haghaidh príomhshruthú aeráide i gcláir uile an Aontais, maille leis an sprioc fhoriomlán 25 % de chaiteachas an Aontais a bheith ag rannchuidiú le cuspóirí aeráide. Déanfar rannchuidiú an Chláir seo le gnóthú na sprice foriomláine sin a rianú le córas marcóirí aeráide de chuid an Aontais ar leibhéal iomchuí imdhealaithe, lena náirítear modheolaíochtaí níos cruinne a úsáid má tá fáil orthu. Leanfaidh an Coimisiún den fhaisnéis a chur i láthair go bliantúil i dtéarmaí leithreasuithe faoi chomhair gealltanas i gcomhthéacs an dréachtbhuiséid bhliantúil. Chun gur fusa lánleas a bhaint as poitéinseal an chláir rannchuidiú le cuspóirí aeráide, féachfaidh an Coimisiún le gníomhaíochtaí ábhartha a shainaithint i rith phróisis ullmhúcháin, cur chun feidhme, athbhreithnithe agus meastóireachta an chláir. Sineirgíochtaí Déanfar sineirgíochtaí idir cláir éagsúla de chuid an Aontais a spreagadh agus a fheabhsú tríd an bpróiseas pleanála straitéisí, a fheidhmeoidh mar chreat tagartha do thacaíocht T&N ar fud bhuiséad an Aontais. Ar an dóigh sin, déanfar sineirgíochtaí éifeachtacha agus oibríochtúla a áirithiú le cláir eile de chuid an Aontais, go háirithe chun an comhéadan idir eolaíocht agus beartas a fhorbairt agus aghaidh a thabhairt ar riachtanais bheartais, chomh maith le leathadh níos tapa a chur chun cinn agus úsáid a bhaint as torthaí taighde agus nuálaíochta agus chun cur le haidhmeanna comhchoiteanna agus le réimsí coiteanna le haghaidh gníomhaíochtaí (réimsí comhpháirtíochta nó réimsí misin). Ar na cláir sin bheadh, as measc cinn eile, an comhbheartas talmhaíochta (CBT); Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE); Ciste Sóisialta na hEorpa (CSE+); an Clár Eorpach Spáis; Clár an Mhargaidh Aonair; an Clár don Chomhshaol agus do Ghníomhú ar son na hAeráide (LIFE); an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE); an Clár nua don Eoraip Dhigiteach (CED); an Clár Erasmus+; an Ciste InvestEU; agus na hionstraimí gníomhaíochta seachtraí (an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta agus an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais (IPA III)). Tabharfar aird ar leith ar naisc leis an Seimeastar Eorpach agus leis an Uirlis Athchóiriúcháin, lena náirítear tríd an tSaoráid Tacaíochta Beartais. I gcomhlántacht iomlán le Fís Eorpach, féadfaidh na cláir sin tacaíocht a thabhairt do ghníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta, lena náirítear taisealbhadh réiteach atá curtha in oiriúint do chomhthéacsanna náisiúnta sonracha/comhthéacsanna/riachtanais shonracha réigiúnacha, chomh maith le tionscnaimh dhéthaobhacha agus idir-réigiúnacha. Go háirithe, tacóidh Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa le éiceachórais thaighde agus nuálaíochta a thógáil sna Ballstáit i dtéarmaí bonneagar, acmhainní daonna, nuachóiriú na nearnálacha poiblí agus príobháideacha, agus líonraí comhair (idir)réigiúnacha, amhail struchtúir na gcnuasach. Cláir amhail an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, an Clár don Eoraip Dhigiteach (CED), Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa, an Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, nó LIFE, bainfidh sé úsáid as an soláthar poiblí mar ionstraim thábhachtach chun bonneagair fhisiceacha agus teicneolaíochtaí nuálacha a chur in úsáid, agus maidir le réitigh a thig as gníomhaíochtaí an Chláir Réime agus ina dhiaidh sin. Na rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh Tugadh na príomhghnéithe nua seo a leanas isteach sna rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh: ·Leanfar de phrionsabal an tacair aonair rialacha, ach déanfar feabhsuithe breise air. I gcomhréir leis an gcur chuige corparáideach i leith leabhar rialacha aonair agus ullmhú CAI, úsáidfear Rialachán Airgeadais nua an Aontais mar tharchur coiteann faoina ndéanfar na rialacha is infheidhme maidir le gach clár maoiniúcháin de chuid an Aontais a ailíniú. ·Déanfar rátaí cistiúcháin Fís 2020 a choimeád ar bun. Is ráta uasta a bheidh sa ráta cistiúcháin seo ar féidir é a laghdú nuair atá údar leis chun gníomhaíochtaí sonracha a chur chun feidhme. Áiritheoidh sé seo go mbeidh an clár tarraingteach i gcónaí. ·Déanfar an scéim aisíocaíochta costas a shimpliú tuilleadh, go háirithe i ndáil leis an méid a bhaineann leis an scéim costas iarbhír do chostais phearsanra: cuirfear deireadh leis an idirdhealú idir luach saothair bunúsach agus luach saothair breise agus uasteorainn Fhís 2020 ar an luach saothair breise ·Glacfar níos forleithne leis an ngnáthchleachtas cuntasaíochta costála: a bhuí leis an gcostas aonaid d’earraí agus seirbhísí a ndearnadh sonrascú inmheánach orthu, beifear in ann costais indíreacha iarbhire a íoc a ríomhtar i gcomhréir leis na gnáthchleachtais cuntasaíochta costála. ·Tá trasiontaoibh níos forleithne maidir le hiniúchtaí agus measúnaithe – lena náirítear le cláir eile de chuid an Aontais – beartaithe. Ba cheart go laghdódh sin an tualach riaracháin ar thairbhithe chistí an Aontais trí na rialacha a ailíniú tuilleadh. Foráiltear go sainráite sna rialacha do thrasiontaoibh trí fhianaise a chur san áireamh, freisin, eilimintí eile dearbhaithe a d’fhéadfadh níos lú iniúchtaí airgeadais a dhéanamh ar thairbhithe a bhfuil torthaí dearfacha acu ar a gcuid iniúchtaí córais. Ina theannta sin, d’fhéadfadh trasiontaoibh a bheith ar na coinníollacha atá ann chun an oibleagáid a chur isteach ar an tairbhí deimhniú a thíolacadh maidir leis an ráiteas airgeadais. ·Déanfar an Ciste um Ráthaíocht Rannpháirtithe (a athainmeofar Sásra Árachais Frithpháirtigh) a leathnú chuig tairbhithe aon chláir Aontais atá faoi bhainistíocht dhíreach, lena náirítear gníomhaíochtaí Airteagal 185 nach bhfuil cumhdaithe faoin gclár Fís 2020 agus chuig tairbhithe chláir eile atá faoi bhainistíocht dhíreach an Aontais. ·Leathadh agus saothrú: déantar formhór na bhforálacha de rialacha Fís 2020 le haghaidh rannpháirtíocht agus leathadh a choimeád ar bun, le feabhsuithe breise nuair is iomchuí. Áirítear leis sin an fócas ar shaothrú a neartú, go háirithe laistigh den Aontas agus ról an phlean maidir le leathadh agus saothrú a threisiú le linn agus i ndiaidh dheireadh an tionscadail. Thairis sin, cuirfidh an Coimisiún tacaíocht thiomnaithe ar fáil do leathadh, do shaothrú agus do scaipeadh eolais agus cuirfidh sé béim níos láidre ar shaothrú torthaí T&N a chur chun cinn. ·Cumarsáid ó thairbhithe chistí an Aontais: I gcomhréir leis na moltaí i dtuarascáil Lamy, leagtar béim sna Rialacha ar ról na dtairbhithe maidir le faisnéis chomhleanúnach, éifeachtach agus chomhréireach a sholáthar chuig dreamanna éagsúla, lena náirítear na meáin agus an pobal. Ag tógáil ar thaithí maidir le Fís 2020, tabharfar treoir do thairbhithe maidir le conas is féidir leo bheith ina bpríomhfhoinse chumarsáide faoi gach gné de ghníomhaíochta a dtionscadal.

·Trí bhíthin na heolaíochta oscailte a chothú áiritheofar saothrú níos fearr ar thorthaí T&N san tAontas. Tabharfaidh an méid sin cúnamh le dul i bhfód ar an margadh, treisiú le tionchar, sineirgíochtaí le tionscnaimh eile de chuid an Aontais a uasmhéadú agus acmhainneacht na dtorthaí a thagann as cistiú ón Aontas a mhéadú. Tá na gníomhartha seo a leanas beartaithe go háirithe: ·Tacú le páirtithe leasmhara T&N le formhuiniú iomlán a dhéanamh ar phrionsabal na rochtana oscailte agus oibriú leo chun an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte a bhaint amach; ·An spás Eorpach sonraí a neartú, a cheadaíonn eolas neamhshrianta agus leanúnach agus cúrsaíocht sonraí agus lena gcruthaítear na dreasachtaí is gá do thairbhithe na gclár agus do nuálaithe a gcuid torthaí agus sonraí a chomhroinnt lena nathúsáid. ·Dreasachtaí a chur ar bun maidir le torthaí an chláir a shaothrú trí chuidiú le tairbhithe na hionstraimí agus na bealaí is iomchuí a aimsiú le dul i bhfód ar an margadh lena nuálaíochtaí; ·Straitéis a chur i bhfeidhm chun infhaighteacht torthaí T&N a mhéadú agus dlús a chur lena nglacadh, lena náirítear maidir le beartas, agus borradh a chur ar an gcaoi sin le tionchar foriomlán an chláir agus leis an acmhainneacht nuálaíochta Eorpach; ·Tacaíocht iomlánaíoch a sholáthar feadh timthriall an leata agus an tsaothraithe chun a áirithiú go mbeidh sruth leanúnach nuálaíochta ag teacht ón gclár. Maidir le Fís Eorpach, bainfear úsáid astu seo sna critéir dhámhachtana: barr feabhais; tionchar; agus cáilíocht agus éifeachtúlacht an chur chun feidhme. Is iad sin na critéir chéanna a leagadh síos sa Chlár Réime roimhe seo. Sa Rialachán atá beartaithe sonraítear gurb é an bearr feabhais an taon chritéar amháin atá le cur san áireamh ag an gComhairle Eorpach um Thaighde (ERC), i gcomhréir leis an gcuspóir chun teorainneacha an eolais a chur ar aghaidh. Ní ionann an fhoráil seo agus imeacht ón ngá a comhaontaíodh tionchar a threisiú sa Chlár. Go deimhin, tionchar eolaíocha, teicneolaíochta, socheacnamaíocha nó cineálacha eile tionchair a bheith i gceist. I gcás ERC, tá an bhéim ar thionchar eolaíoch, atá mar bhonn le leor cineálacha eile tionchair, lena náirítear tionchar socheacnamaíoch. Leanfaidh ERC de chuspóir soiléir agus uaillmhianach a leagan amach don eolaíocht Eorpach trí iomaíocht uile-Eorpach a chruthú do smaointe agus do dhaoine éirimiúla. An Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht Ba cheart é a bheith d’aidhm ag an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht, go háirithe trí na Pobail Eolais agus Nuálaíochta (PENanna) atá aige, éiceachórais nuálaíochta a théann i ngleic le dúshláin dhomhanda a neartú, trí comhtháthú gnó, taighde, ardoideachais agus fiontraíochta a chothú. Cé go bhfágfaidh béim EIT ar éiceachórais nuálaíochta go dtiocfaidh sé go nádúrtha faoin gcolúr ‘Nuálaíocht Oscailte’ den chlár Fís Eorpach, i ngeall ar nádúr trascholúin EIT is féidir leis cur chuige spriocdhírithe breise a ghlacadh chuige féin i dtaca leis na dúshláin dhomhanda a ndíreofar orthu faoin glár Déanfar moltaí maidir le PENanna a bheidh ann amach anseo i gcomhréir le Rialachán EIT a thabhairt le fios i gClár Oibre Straitéiseach um Nuálaíocht EIT (COSN EIT) agus cuirfear toradh an phróisis um phleanáil straitéiseach agus na tosaíochtaí an cholúin ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’ san áireamh inti. An tAirmheán Comhpháirteach Taighde (ARC) Le linn don Airmheán Comhpháirteach Taighde go leor cur le codanna eile den chlár Fís Eorpach, beidh ról láidir tacaíochta ag ARC sa cholún Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch. Sa chomhthéacs sin, leanfaidh sé de chomhairle eolaíoch agus de thacaíocht a thabhairt do bheartas an Aontais feadh thimthriall iomlán na mbeartas. 2018/0224 (COD) Togra le haghaidh RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear Fís Eorpach – an Clár réime um Thaighde agus um Nuálaíocht, lena leagtar síos na rialacha maidir le rannpháirtíocht agus leathadh



(Téacs atá ábhartha maidir le LEE) TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH, Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 173(3), Airteagal 182(1), Airteagal 183, agus an dara mír d’Airteagal 188 de, Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach, Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta, Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún, Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach, De bharr an méid seo a leanas: (1)Is é cuspóir an Aontais an bonn eolaíochta agus teicneolaíochta atá aige a neartú agus a iomaíochas a spreagadh, an tiomaíochas ina earnáil thionsclaíoch san áireamh, agus ag an am céanna gach gníomhaíocht taighde agus nuálaíochta a chur chun cinn chun tosaíochtaí straitéiseacha an Aontais a bhaint amach, tosaíochtaí arb é is aidhm leo i ndeireadh thiar an tsíocháin, luachanna an Aontais agus folláine gach duine ann a chur chun cinn. (2)Chun tionchar eolaíochta, eacnamaíochta agus sochaíoch a bhaint amach i dtóraíocht an chuspóra ghinearálta sin, ba cheart don Aontas infheistiú i dtaighde agus nuálaíocht tríd an gclár Fís Eorpach – an Clár réime um Thaighde agus um Nuálaíocht 2021-2027 (an ‘Clár’) chun tacú le cruthú agus scaipeadh eolais agus teicneolaíochtaí ard-leibhéil, chun an tionchar atá ag taighde agus nuálaíocht maidir le beartais an Aontais a cheapadh, tacú leo agus a chur chun feidhme, chun tacú le réitigh nuálacha a roghnú san earnáil tionsclaíochta agus sa tsochaí, chun dul i ngleic le dúshláin dhomhanda agus chun an tiomaíochas tionsclaíoch a chur chun cinn; gach cineál nuálaíochta a chothú, lena náirítear an nuálaíocht cheannródaíoch, agus úsáid a bhaint as réitigh nuálacha sa mhargadh agus é sin a neartú; agus soláthar infheistíochta den sórt sin a optamú le go mbeidh tionchar níos mó aici laistigh de Limistéar Eorpach Taighde méadaithe. (3)Agus na gníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta, a meastar a bheith riachtanach chun cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach, á gcur chun cinn, ba cheart prionsabal na nuálaíochta a chur san áireamh, prionsabal a cuireadh i láthair i dTeachtaireacht ón gCoimisiún an 15 Bealtaine 2018 'A renewed European Agenda for Research and Innovation - Europe's chance to shape its future [Clár oibre Eorpach athnuaite um Thaighde agus um Nuálaíocht – Deis na hEorpa a todhchaí a mhúnlú] ' (COM(2018)306). (4)Is prionsabail ginearálta iad ‘Eolaíocht Oscailte’, ‘Nuálaíocht Oscailte’, agus ba cheart sármhaitheas agus tionchar infheistíocht an Aontais sa taighde agus sa nuálaíocht a áirithiú leo. Ba cheart cloí leo agus an Clár á chur chun feidhme, go háirithe don phleanáil straitéiseach i ndáil leis an gcolún ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’. (5)D’fhéadfadh an eolaíocht oscailte, rochtain oscailte ar fhoilseacháin eolaíochta agus sonraí taighde, cáilíocht, tionchair agus leasanna na heolaíochta a mhéadú agus borradh a chur le dul chun cinn an eolais trí é a dhéanamh níos iontaofa, níos éifeachtúla agus níos cruinne, níos éasca le tuiscint ag an tsochaí agus níos freagraí ar dhúshláin shochaíocha. Ba cheart forálacha a leagan síos lena áirithiú go gcuirfidh na tairbhithe rochtain oscailte ar fhoilseacháin eolaíochta, sonraí taighde agus aschuir taighde eile a ndearnadh athbhreithniú piaraí orthu, ar mhodh oscailte neamh-idirdhealaitheach, saor in aisce agus chomh luath agus is féidir sa phróiseas leata, agus a fhágáil gur féidir úsáid agus athúsáid chomh leathan agus is féidir. Ba cheart tuilleadh béime a leagan go háirithe ar bhainistíocht fhreagrach sonraí taighde, agus sa bhainistíocht sin ba cheart cloí le prionsabail na so-aimsitheacht, inrochtaineachta, idir-inoibritheachta agus in-athúsáideachta (FAIR – findability, accessibility, interoperability agus reusability), go háirithe trí Pleananna Bainistithe Sonraí a phríomhshruthú. I gcás inarb iomchuí, ba cheart do na tairbhithe úsáid a bhaint as na féidearthachtaí atá ann a bhuí leis an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte agus cloí le prionsabail agus cleachtais bhreise na heolaíochta oscailte. (6)I gceapadh agus i ndearadh an Chláir ba cheart freagairt a thabhairt ar an ngá le mais chriticiúil a bhunú do na gníomhaíochtaí a dtugtar tacaíocht dóibh, ar fud an Aontais agus tríd an gcomhar idirnáisiúnta, i gcomhréir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SFIanna) na Náisiún Aontaithe. Ba cheart a bheith ag tóraíocht na haidhme sin agus an Clár á chur chun feidhme. (7)Na gníomhaíochtaí a dtugtar tacaíocht dóibh faoin gClár, ba cheart dóibh rannchuidiú chun cuspóirí agus tosaíochtaí an Aontais a bhaint amach, chun faireachán agus measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn sna cuspóirí agus tosaíochtaí sin agus chun tosaíochtaí athbhreithnithe nó nua a fhorbairt. (8)Ba cheart leanúint de chur chuige cothrom faoin gClár idir maoiniú ón mbun aníos (arna thiomáint ag taighdeoirí nó nuálaithe) agus ón mbarr anuas (arna chinneadh ag tosaíochtaí a shainmhínítear go straitéiseach), i gcomhréir leis an gcineál taighde agus na cineálacha pobal nuálaíochta atá páirteach, cineálacha agus cuspóirí na ngníomhaíochtaí a dhéantar agus na tionchair a bhfuiltear ag iarraidh iad a bhaint amach. Ba cheart an cur chuige a roghnófar do na codanna éagsúla den Chlár a chinneadh bunaithe ar mheascán de na fachtóirí sin, agus ba cheart dóibh go léir rannchuidiú le cuspóirí ginearálta agus sonracha uile an Chláir. (9)Ba cheart gníomhaíochtaí taighde arna ndéanamh faoin gcolún ‘Eolaíocht Oscailte’ a chinneadh i gcomhréir le riachtanais agus deiseanna na heolaíochta. Ba cheart dul i ndlúth-chomhoibriú leis an bpobal eolaíocht chun an clár oibre taighde a shocrú. Ba cheart taighde a mhaoiniú ar bhonn sármhaitheasa. (10)Ba cheart an colún ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’ a bhunú trí bhraislí de ghníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta, d’fhonn comhtháthú a uasmhéadú sna réimsí oibre faoi seach agus leibhéil ard inbhuanaithe tionchair a chinntiú i ndáil leis na hacmhainní arna nídiú ag an am céanna. Spreagfaidh sé comhar trasdhisiplíneach, trasearnálacha, trasbheartas agus trasteorann i dtóraíocht SFIanna na Náisiún Aontaithe agus ó thaobh iomaíochas thionscail an Aontais sa tóraíocht sin. (11)Ba cheart rannpháirtíocht iomlán na hearnála tionsclaíochta sa Chlár, ar gach leibhéal ón bhfiontraí aonair agus fiontair bheaga agus mheánmhéide go fiontair mhórscála, a bheith ar cheann de na príomhbhealaí a úsáidfear chun cuspóirí an Chláir a bhaint amach, go háirithe i dtreo poist agus fás inbhuanaithe a chruthú. Ba cheart don earnáil tionsclaíochta rannchuidiú leis na dearcthaí agus tosaíochtaí arna mbunú leis an próiseas um phleanáil straitéiseach, agus ba cheart don phróiseas sin tacú le cláir oibre a fhorbairt. Le rannpháirtíocht den sórt sin ón earnáil tionsclaíochta, ba cheart di páirt a ghlacadh sna gníomhuithe a dtugtar tacaíocht dóibh ar leibhéil atá ar chomhchéim ar a laghad leis na leibhéil a bunaíodh faoin gclár réime roimhe, Fís 2020, a bunaíodh faoi Rialachán (AE) Uimh. 1291/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘Fís 2020’).

(12)Tá sé tábhachtach tacú leis an earnáil tionsclaíochta fanacht nó bheith ina ceannaire sa nuálaíocht, sa digitiú agus sa dícharbónú, go háirithe trí infheistíochtaí sna eochairtheicneolaíochtaí cumasúcháin a bheidh ina bhfothaca don ghnó amach anseo. Ba cheart gníomhuithe an Chláir a úsáid chun dul i ngleic le teipeanna margaidh nó le cásanna infheistíochta fo-optamacha, ar dhóigh comhréireach, gan maoiniú príobháideach a dhúbláil ná a phlódú agus ba cheart breisluach Eorpach soiléir a bheith acu. Áiritheoidh sin comhsheasmhacht idir gníomhuithe an chláir agus rialacha an Aontais maidir leis an státchabhair, agus seachnófar saobhadh míchuí iomaíochta sa mhargadh inmheánach. (13)Ba cheart don Chlár tacú leis an taighde agus nuálaíocht ar mhodh comhtháite, agus gach foráil ábhartha de chuid na hEagraíochta Domhanda Trádála a urramú. Ba cheart coincheap an taighde, forbairt thurgnamhach san áireamh, a úsáid i gcomhréir le Lámhleabhar Frascati atá forbartha ag OECD, agus ba cheart coincheap na nuálaíochta a úsáid i gcomhréir le Lámhleabhar Osló atá forbartha ag OECD agus Eurostat, ag leanúint cur chuige leathan lena gcumhdaítear nuálaíocht shóisialta. Ba cheart leanúint de bheith ag cur sainmhínithe OECD i ndáil le Leibhéal na hUllmhachta Teicneolaí (LUT) san áireamh, mar a rinneadh faoin gclár Fís 2020, an clár réime roimhe seo, i rangú an taighde teicneolaíochta, na forbartha táirge agus na ngníomhaíochtaí taisealbhaidh, agus sa sainmhíniú ar na cineálacha gníomhuithe atá ar fáil sna glaonna ar thograí. I bprionsabal, níor cheart deontais a dhámhachtain ar ghníomhuithe ina dtéann na gníomhaíochtaí os cionn LUT 8. Sa chlár oibre do ghlao ar leith faoin gcolún ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’ d’fhéadfaí deontais a cheadú le haghaidh bailíochtú táirgí agus macasamhlú margaí ar mhórscála. (14)Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an meastóireacht eatramhach ar an gclár Fís 2020 (COM(2018) 2 final) tugadh sraith moltaí don Chlár seo, lena náirítear a Rialach don rannpháirtíocht agus leathadh, ag tógáil ar na ceachtanna a foghlaimíodh ón gClár roimhe seo agus bunaithe ar ionchur ó institiúidí AE agus páirtithe leasmhara chomh maith. I measc na moltaí sin tá infheistiú ar bhealach níos uaillmhianaí chun mais chriticiúil a bhaint amach agus an tionchar is mo is féidir a imirt; tacú le nuálaíocht cheannródaíoch; tús áite a thabhairt d’infheistíochtaí taighde agus nuálaíochta (T&N) an Aontais i réimsí lena mbaineann breisluach ard, go háirithe trí threorú an misin, rannpháirtíocht saoránach agus cumarsáid fhorleathan; cuíchóiriú a dhéanamh ar chreat cistiúcháin an Aontais, lena náirítear trí raon na dtionscnamh comhpháirtíochta agus na scéimeanna comhchistiúcháin a athchóiriú chun éifeachta; tuilleadh sineirgíochtaí, agus sineirgíochtaí nithiúla, a fhorbairt idir ionstraimí cistiúcháin éagsúla an Aontais, go háirithe chun cuidiú chun tairbhe a bhaint as féidearthachtaí T&N nach bhfuil lánleas á mbaint astu ar fud an Aontais; comhar idirnáisiúnta a fheabhsú agus oscailteacht roimh rannpháirtíocht tríú tíortha a threisiú; agus leanúint leis an simplí bunaithe ar an taithí a fuarthas agus Fís 2020 á chur chun feidhme. (15)Ba cheart don Chlár sineirgíochtaí a lorg le cláir eile an Aontais, óna dhearadh agus pleanáil straitéise, go roghnú tionscadal, bainistíocht, cumarsáid, leathadh agus saothrú torthaí, go faireachán, iniúchadh agus rialachas. D’fhonn forluí agus dúbailt a sheachaint agus chun éifeacht ghiarála mhaoiniú an Aontais a mhéadú, is féidir aistrithe a dhéanamh ó chláir eile an Aontais go gníomhaíochtaí an chláir Fís Eorpach. I gcásanna den sórt sin leanfaidh siad rialacha an chláir Fís Eorpach. (16)D’fhonn an tionchar is fearr is féidir a fháil as an gcistiú ón Aontas agus rannchuidiú le beartais an Aontais ar an dóigh is éifeachtaí is féidir, ba cheart don Chlár dul isteach i gComhpháirtíochtaí Eorpacha le comhpháirtithe ón earnáil phríobháideach agus/nó phoiblí. Ar na comhpháirtíochtaí sin tá lucht tionscail, eagraíochtaí taighde, comhlachtaí a bhfuil misean seirbhíse poiblí ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta nó idirnáisiúnta, agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta amhail fondúireachtaí a thacaíonn le taighde agus nuálaíocht, nó a mbíonn taighde agus nuálaíocht ar bun acu, ar choinníoll gur féidir an tionchar inmhianaithe a bhaint amach ar dhóigh níos éifeachtaí i gcomhpháirtíocht ná a dhéanfadh an tAontas leis féin. (17)Ba cheart don Chlár an comhar idir Comhpháirtíochtaí Eorpacha agus comhpháirtithe san earnáil phríobháideach agus/nó phoiblí a neartú ar an leibhéal idirnáisiúnta, lena náirítear trí chláir thaighde agus nuálaíochta agus infheistíocht trasteorann sa taighde agus nuálaíocht a thabhairt le chéile, chun leasanna frithpháirteacha a sholáthar do dhaoine agus gnólachtaí agus a áirithiú ag an am céanna gur féidir leis an Aontas Eorpach seasamh lena leasanna i réimsí straitéiseacha. (18)Ba cheart don Airmheán Comhpháirteach Taighde (ACT) leanúint d’fhianaise neamhspleách eolaíochta a bheidh dírithe ar chustaiméirí agus tacaíocht theicniúil a sholáthar do bheartais an Aontais feadh thimthriall iomlán na mbeartas. Ba cheart gníomhuithe díreacha ACT a chur chun feidhme ar dhóigh solúbtha, éifeachtúil agus trédhearcach, agus riachtanais ábhartha úsáideoirí ACT agus riachtanais bheartais an Aontais á gcur san áireamh, agus cosaint leasanna airgeadais an Aontais a áirithiú. Ba cheart do JRC leanúint d'acmhainní breise a ghiniúint. (19)Faoin gcolún ‘Nuálaíocht Oscailte’, ba cheart sraith beart a bhunú don tacaíocht chomhtháite le haghaidh riachtanais fiontraithe agus fiontraíochta arb é is aidhm leo nuálaíocht cheannródaíoch a bhaint amach agus borradh a chur fúithi le go mbeidh fás tapa ar na margaí. Ba cheart cuideachtaí nuálacha a mhealladh leis, cuideachtaí a d'fhéadfadh méadú ar an leibhéal idirnáisiúnta agus ar leibhéal na Aontais agus deontais agus comh-infheistíochtaí tapa solúbtha a sholáthar, cinn le hinfheisteoirí príobháideacha san áireamh. Ba cheart na cuspóirí sin a leanúint trí Chomhairle Eorpach Nuálaíochta (EIC) a chruthú. Ba cheart don Cholún sin tacú freisin leis an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíochta (EIT) agus le héiceachórais nuálaíochta Eorpacha i gcoitinne, go háirithe trí comhpháirtíochtaí cómhaoinithe le gníomhaithe tacaíochta nuálaíochta náisiúnta agus réigiúnacha. (20)Ina theannta sin, déanfar cuspóirí beartais an Chláir a shaothrú le hionstraimí airgeadais agus le ráthaíocht bhuiséadach faoi ghné nó faoi ghnéithe beartais an Chiste InvestEU. Ba cheart tacaíocht airgeadais a úsáid, ar bhealach comhréireach, chun aghaidh a thabhairt ar theipeanna margaidh nó ar chásanna infheistíochta fo-optamacha agus níor cheart, de thoradh gníomhuithe, maoiniú príobháideach a dhúbailt ná a phlódú ná níor cheart an iomaíocht a shaobhadh sa mhargadh inmheánach. Ba cheart breisluach Eorpach soiléir a bheith ag na gníomhuithe. (21)Ba cheart é a bheith d'aidhm ag EIC, leis na hionstraimí atá aige – Treo-Aimsitheoir agus Luasaire– nuálaíocht cheannródaíoch lena gcruthófar margaí a shainaithint, a fhorbairt agus a chur in úsáid agus tacú lena méadú ó scála go leibhéil AE agus idirnáisiúnta. Trí thacaíocht chomhleanúnach chuíchóirithe don nuálaíocht cheannródaíoch, ba cheart do EIC an folús atá ann faoi láthair sa tacaíocht phoiblí agus infheistíocht phríobháideach don nuálaíocht cheannródaíoch a líonadh. Ionstraimí EIC, éilíonn siad gnéithe tiomnaithe dlíthiúla agus bainistíochta d’fhonn na cuspóirí atá aige a léiriú, go háirithe gníomhaíochtaí cur in úsáid ar an margadh. (22)Trí mhaoiniú cumaisc EIC, ba cheart don Luasaire “gleann an bháis” a líonadh idir an taighde, réamh-olltráchtálú agus méadú cuideachtaí. Go háirithe, ba cheart don Luasaire tacaíocht a sholáthar d’oibríóchtaí a bhfuil rioscaí teicneolaíochta nó margaidh ag gabháil leo a fhágann nach meastar iad a bheith iontaofa ó thaobh brabúis agus nach féidir leo infheistíochtaí suntasacha a ghiaráil ón margadh dá bharr, rud a dhéanfaidh comhlánú ar an gclár InvestEU a bhunaítear le Rialachán …. (23)Ba cheart é a bheith d’aidhm ag EIT, go háirithe trí na Pobail Eolais agus Nuálaíochta (PENanna) atá aige, éiceachórais nuálaíochta a théann i ngleic le dúshláin dhomhanda a neartú, trí comhtháthú gnó, taighde, ardoideachais agus fiontraíochta a chothú. Ba cheart do EIT nuálaíocht a chothú sna gníomhaíochtaí a dhéanann sé agus tacú le comhtháthú an ardoideachais laistigh den éiceachóras nuálaíochta, go háirithe trí na nithe seo a leanas a dhéanamh: spreagadh a thabhairt don oideachas fiontraíoch, comhar neamhdhisciplíneach láidir a chothú idir an earnáil tionsclaíochta agus lucht léinn; agus scileanna ionchasacha a shainaithint le haghaidh nuálaithe amach anseo le dul i ngleic le dúshláin dhomhanda, ardscileanna digiteacha agus nuálaíochta san áireamh. Ba cheart do na scéimeanna tacaíochta a chuireann EIT ar fáil dul chun tairbhe tairbhithe EIC, agus ba cheart rochtain a bheith ag na cuideachtaí nuathionscanta a thagann amach as PENanna EIT ar ghníomhuithe EIC freisin. Cé gur cheart go bhfágfadh an fócas a dhíríonn EIT ar éiceachórais nuálaíochta go mbeadh sé ag teacht go nádúrtha leis an gcolún ‘Nuálaíocht Oscailte’, ba cheart ailíniú a dhéanamh ar phleanáil na PENanna atá aige tríd an bpróiseas pleanála straitéisí leis an gcolún ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’. (24) An chothroime iomaíochta a áirithiú agus a chaomhnú le haghaidh cuideachtaí a bhíonn san iomaíocht i margadh ar leith, ba cheart dó sin a bheith ina phríomhcheanglas le go mbeidh borradh faoin nuálaíocht cheannródaíoch nó shuaiteach, rud a fhágfaidh go mbeidh nuálaithe beaga agus meánmhéide, go háirithe, in ann leas a bhaint as na tairbhí ar a ninfheistíochtaí agus sciar den mhargadh a ghabháil chucu féin. (25)Ba cheart don Chlár comhar le tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta, agus tionscnaimh atá bunaithe ar chomhleas, tairbhe frithpháirteach agus tiomantais dhomhanda SFIanna na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, a chur chun cinn agus a chomhtháthú. Ba cheart é a bheith d’aidhm ag an gcomhar idirnáisiúnta barr feabhais sa taighde agus nuálaíochta, mealltacht agus iomaíochas tionsclaíoch agus eacnamaíoch an Aontais a neartú chun dul i ngleic le dúshláin dhomhanda, mar a leagtar amach i SFIanna na Náisiún Aontaithe, agus chun tacú le beartais sheachtracha an Aontais. Ba cheart cur chuige d’oscailteacht ghinearálta i dtaca le rannpháirtíocht idirnáisiúnta agus gníomhuithe spriocdhírithe comhair idirnáisiúnta a leanúint, lena náirítear trí incháilitheacht oiriúnach le haghaidh eintitis atá bunaithe i dtíortha ísealioncaim go meánleibhéal ioncaim a mhaoiniú. Ag an am céanna, ba cheart comhlachas tríú tíortha sa Chlár a chur chun cinn. (26)D’fhonn an caidreamh idir an eolaíocht agus an tsochaí a láidriú agus an leas is mó is féidir a bhaint as an idirghníomhaíocht eatarthu, ba cheart, faoin gClár, ról agus rannpháirtíocht a bheith ag saoránaigh agus eagraíocht na sochaí sibhialta maidir le cláir oibre don taighde agus nuálaíocht fhreagrach, agus ábhar an taighde agus na nuálaíochta freagraí sin, a chomhdhearadh agus a chomhchruthú, trí eolas eolaíochta a chur ar fáil go poiblí, agus trí rannpháirtíocht na saoránach agus eagraíocht na sochaí sibhialta i ngníomhaíochtaí an Chláir a éascú. Ba cheart sin a dhéanamh ar fud an Chláir agus trí ghníomhaíochtaí sonracha sa chuid ‘An Limistéar Eorpach Taighde a neartú’. Ba cheart rannpháirtíocht saoránach agus na sochaí sibhialtach sa taighde agus nuálaíocht a chur le chéile le gníomhaíochtaí for-rochtana poiblí tacaíocht phoiblí don Chlár a ghiniúint agus a choimeád. Ba cheart don chlár iarracht a dhéanamh freisin bacainní a bhaint agus sineirgíochtaí a mhéadú idir an eolaíocht, an teicneolaíocht, an cultúr agus na healaíona chun teacht ar chaighdeán nua de nuálaíocht inbhuanaithe. (27)De bhun Airteagal 349 CFAE, tá na réigiúin is forimeallaí den Aontas i dteideal bearta sonracha (ag tabhairt aird ar a staid shóisialta, eacnamaíoch agus struchtúrach) i ndáil le rochtana ar chláir chothrománacha Aontais. Dá bhrí sin, ba cheart don Chlár saintréithe na réigiún sin a chur san áireamh i gcomhréir leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún ‘A stronger and renewed strategic partnership with the EU's outermost regions [Comhpháirtíocht straitéiseach neartaithe athnuaite leis na réigiúin is forimeallaí san Aontas]’ (COM (2017) 623 final) a d’fhormhuinigh an Chomhairle an 12 Aibreán 2018. (28)Ba cheart é a bheith d’aidhm ag na gníomhaíochtaí arna bhforbairt faoin gClár deireadh a chur le neamhionannas inscne agus comhionannas idir fir agus mná sa taighde agus nuálaíocht a chur chun cinn, i gcomhréir le hAirteagal 2 agus Airteagal 3 den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus Airteagal 8 CFAE. Ba cheart an ghné inscne a chomhtháthú ar bhealach leordhóthanach san inneachar taighde agus nuálaíochta agus cloí leis ag gach céim den timthriall taighde. (29)I bhfianaise sainiúlachtaí earnáil thionscal na cosanta, ba cheart na forálacha mionsonraithe don chistiú ón Aontas le tionscadail thaighde chosanta a shocrú i Rialachán … lena mbunaítear an Ciste Eorpach Cosanta ina sainmhínítear na rialacha rannpháirtíochta don taighde i réimse na cosanta. Na gníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta a dhéanfar faoin gCiste Eorpach Cosanta, ba cheart dóibh díriú go heisiach ar fheidhm a bhaint astu i réimse na cosanta. (30)Leagtar síos leis an Rialachán seo imchlúdach airgeadais don Chlár. Is é an méid atá luaite don chlár sonrach dá dtagraítear in Airteagal 1(3)(a) an príomh-mhéid tagartha, de réir bhrí [tagairt le nuashonrú de réir mar is iomchuí de réir an chomhaontaithe nua idirinstitiúideach: pointe 17 de Chomhaontú Idirinstitiúideach an 2 Nollaig 2013 idir Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún maidir leis an smacht buiséadach, le comhar in ábhair bhuiséadacha agus le bainistíocht fhónta airgeadais], do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle le linn an nós imeachta bhuiséadaigh bhliantúil. (31)Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo, mura sonraítear a mhalairt. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena náirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, cúnamh airgeadais, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha.

(32)I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/95 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bearta comhréireacha, lena náirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a fhiosrú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena náirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a shuí ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus cionta coiriúla eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a imscrúdú, de réir mar a fhoráiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán le cosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE), agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtí a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha. (33)De bhun [tagairt le nuashonrú de réir cinneadh nua maidir le tíortha agus críocha thar lear: Airteagal 94 de Chinneadh 2013/755/AE ón gComhairle], tá daoine agus eintitis atá lonnaithe i dtíortha agus críocha thar lear incháilithe do chistiú faoi réir rialacha agus chuspóirí an Chláir agus faoi réir aon socrú féideartha is infheidhme maidir leis an mBallstát lena mbaineann an tír nó an chríoch ábhartha thar lear. (34)De bhun mhír 22 agus mhír 23 de Chomhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr, is gá meastóireacht a dhéanamh ar an gClár seo ar bhonn faisnéis arna bailiú trí cheanglais faireacháin shonracha, agus ró-rialáil agus ualach riaracháin, ar na Ballstáit go háirithe, á seachaint san am céanna. Ar na ceanglais sin is féidir a áireamh, i gcás inarb iomchuí, táscairí intomhaiste mar bhonn chun meastóireacht a dhéanamh ar éifeachtaí an Rialacháin ar an talamh. (35)Chun a bheith in ann táscairí na gconairí tionchair a fhorlíonadh nó a leasú, i gcás ina meastar gur gá, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena náirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfar na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. (36)A bhuí le comhleanúnachas agus sineirgíochtaí idir an clár Fís Eorpach agus Clár Spáis an Aontais Eorpaigh, déanfar earnáil spáis Eorpach a chothú a bheidh nuálach agus iomaíoch ar an leibhéal domhanda; neamhspleáchas na hEorpa a atreisiú maidir le rochtain ar an spás agus leas a bhaint as an spás i dtimpeallacht slán, sábháilte; agus ról na hEorpa mar ghníomhaí domhanda a neartú. Tacóidh sonraí agus seirbhísí a chuirfear ar fáil leis an gClár Spáis le réitigh cheannródaíocha a chur i gcrích sa chlár Fís Eorpach. (37)Ní mór do na rialacha don rannpháirtíocht agus leathadh léiriú leordhóthanach a thabhairt ar riachtanais an Chláir, agus na hábhair imní agus moltaí arna ndéanamh ag na páirtithe leasmhara éagsúla á gcur san áireamh. (38)Le comhrialacha ar fud an Chláir, ba cheart creat comhleanúnach a áirithiú a éascódh rannpháirtíocht i gcláir a fhaigheann tacaíocht airgeadais ó bhuiséad an Chláir, lena náirítear rannpháirtíocht i gcláir a bhíonn á mbainistiú ag comhlachtaí cistiúcháin amhail EIT, comhghnóthais nó aon struchtúr eile faoi Airteagal 187 CFAE, agus rannpháirtíocht i gcláir a ghabhann na Ballstáit ar láimh de bhun Airteagal 185 CFAE. Ba cheart solúbthacht chun rialacha sonracha a ghlacadh nuair atá bonn cirt leo a áirithiú. (39)Ba cheart do ghníomhuithe a thagann faoi raon feidhme an Chláir seo na cearta bunúsacha a urramú agus cloí leis na prionsabail atá luaite i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh go háirithe. Ba cheart do ghníomhuithe den sórt sin a bheith i gcomhréir le gach oibleagáid dhlíthiúil, lena náirítear an dlí idirnáisiúnta agus le gach cinneadh ábhartha ón gCoimisiún, amhail fógra an 28 Meitheamh 2013, agus le prionsabail eiticiúla, lena náirítear aon sárú sláine taighde a sheachaint. Ba cheart Airteagal 13 CFAE a chur san áireamh freisin i ngníomhaíochtaí taighde agus ba cheart úsáid ainmhithe sa taighde agus sa tástáil a laghdú d'fhonn deireadh a chur le húsáid ainmhithe faoi dheoidh. (40)I gcomhréir le cuspóirí an chomhair idirnáisiúnta a leagtar amach in Airteagal 180 agus Airteagal 186 CFAE, ba cheart rannpháirtíocht eintiteas dlíthiúil a bheidh bunaithe i dtríú tíortha agus rannpháirtíocht eagraíochtaí idirnáisiúnta a chur chun cinn. Ba cheart cur chun feidhme na Rialacha a bheith i gcomhréir leis na bearta a glacadh i gcomhréir le hAirteagal 75 agus le hAirteagal 215 CFAE agus i gcomhréir leis an dlí idirnáisiúnta. I gcás gníomhuithe a bhaineann le sócmhainní straitéiseacha, leasanna, uathrialachas nó slándáil an Aontais, féadfar rannpháirtíocht i ngníomhuithe sonracha an Chláir a bheith teoranta d'eintitis atá bunaithe sna Ballstáit amháin, nó d’eintitis atá bunaithe i dtíortha comhlachaithe áirithe nó i dtríú tíortha eile maille leis na Ballstáit. (41)Mar léiriú ar a thábhachtaí atá sé dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir le gealltanais an Aontais Comhaontú Pháras agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, rannchuideoidh an Clár sin na gníomhuithe ar son na haeráide a phríomhshruthú agus an sprioc fhoriomlán go gcaithfear 25 % de chaiteachais bhuiséadacha an Aontais mar thacaíocht do chuspóirí aeráide a bhaint amach. (42)Tá feidhm maidir leis an Rialachán seo ag na rialacha airgeadais cothrománacha arna nglacadh ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle ar bhonn Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Leagtar síos na rialacha sin sa Rialachán Airgeadais agus cinntear leo, go háirithe, an nós imeachta maidir leis an mbuiséad a bhunú agus a chur chun feidhme le deontais, soláthar, duaiseanna, agus cur chun feidhme indíreach, agus déantar foráil leo maidir le seiceálacha agus freagracht na ngníomhaithe airgeadais. Na rialacha a ghlactar ar bhonn Airteagal 322 CFAE, baineann siad freisin le cosaint bhuiséad an Aontais i gcás easnaimh ghinearálaithe maidir le smacht reachta sna Ballstáit, ós rud é gur réamhchoinníoll riachtanach urramú an smachta reachta i dtaca le bainistiú fónta airgeadais agus maoiniú éifeachtach de chuid an Aontais Eorpaigh. (43)D’fhéadfadh úsáid réamheolais íogair nó rochtain ag daoine neamhúdaraithe ar thorthaí íogaire tionchar neamhfhabhrach a bheith aige ar leasanna an Aontais nó leas Ballstáit amháin nó níos mó. Dá bhrí sin ba cheart láimhseáil sonraí rúnda agus faisnéis rúnaicmithe a rialú le dlíthe ábhartha uile an Aontais, lena náirítear rialacha inmheánacha na nInstitiúidí, amhail Cinneadh (AE, Euratom) 2015/444 ón gCoimisiún, ina leagtar síos na forálacha maidir le rialacha slándála chun faisnéis rúnaicmithe an Aontais Eorpaigh a chosaint. (44)Is gá na coinníollacha íosta rannpháirtíochta a bhunú, mar riail ghinearálta faoinar cheart eintiteas dlíthiúil amháin ar a laghad ó Bhallstát a bheith san áireamh sa chuibhreannas, agus i ndáil le sainiúlachtaí na gcineálacha gníomhuithe ar leith faoin gClár araon. (45)Is iomchuí téarmaí agus coinníollacha a bhunú maidir le cistiú ón Aontas a sholáthar do rannpháirtithe i ngníomhuithe faoin gClár. Ba cheart deontais a chur chun feidhme agus gach cineál ranníocaíochta a leagtar amach sa Rialachán Airgeadais á gcur san áireamh, cnapshuimeanna, rátaí comhréidhe nó costais aonaid san áireamh, d’fhonn leanúint den simpliú. (46)Déantar tagairt do na rátaí aisíocaíochta a luaitear sa Rialachán seo mar uasrátaí chun prionsabal an chómhaoinithe a chomhlíonadh. (47)I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ba cheart don Chlár bonn a sholáthar le haghaidh glacadh níos forleithne le gnáthchleachtais cuntasaíochta costála na dtairbhithe i ndáil le costais phearsanra agus costais aonaid le haghaidh earraí agus seirbhísí arna sonrascú go hinmheánach. (48)Ba cheart simpliú breise a dhéanamh ar an gcóras reatha d’aisíocaíocht na gcostas pearsanra iarbhír, ag tógáil ar an gcur chuige um luach saothair bunaithe ar thionscadail a forbraíodh faoin gclár Fís 2020 agus é a chuíchóiriú tuilleadh leis an Rialachán Airgeadais. (49)Tá sé léirithe gur sásra tábhachtach cosanta atá sa Chiste um Ráthaíocht Rannpháirtithe a bunaíodh faoin gclár Fís 2020 agus a ndéanann an Coimisiún bainistiú air, agus maolaítear leis na rioscaí a bhaineann leis na méideanna atá dlite agus nár aisíoc rannpháirtithe mainneachtana. Dá bhrí sin, ba cheart leanúint ar aghaidh leis an gCiste um Ráthaíocht Tairbhithe, a athainmneofar an Sásra Árachais Fhrithpháirtigh (“an Sásra”) agus é a mhéadú go comhlachtaí cistiúcháin eile, go háirithe go tionscnaimh de bhun Airteagal 185 CFAE. Ba cheart an Sásra a oscailt do thairbhithe aon chlár eile Aontais arna bhainistiú go díreach nó go hindíreach. (50)Ba cheart rialacha maidir le saothrú agus leathadh torthaí a leagan síos chun a áirithiú go ndéanann na rannpháirtithe na torthaí sin a chosaint, a shaothrú agus a leathadh de réir mar is iomchuí. Ba cheart tuilleadh béime a leagan go háirithe ar shaothrú na dtorthaí, go háirithe san Aontas. Ba cheart do thairbhithe a bpleananna a nuashonrú i ndáil le saothrú agus leathadh a dtorthaí le linn an ghníomhaithe agus ina dhiaidh. (51)Ba cheart na príomheilimintí den chóras meastóireachta agus roghnúcháin tograí ón gclár a bhí ann roimhe, Fís 2020, a leag béim ar leith ar an sármhaitheas, a choinneáil. Ba cheart leanúint de thograí a roghnú bunaithe ar an meastóireacht a rinne saineolaithe neamhspleácha. I gcás inarb ábhartha, ba cheart an gá le comhleanúnachas foriomlán na punainne tionscadal a chur san áireamh.

(52)Ba cheart dul ar thrasiontaoibh níos minice i dtaca le hiniúchtaí agus measúnuithe, lena náirítear le cláir eile de chuid an Aontais, chun an ualach riaracháin ar thairbhithe cistí Aontais a laghdú. Ba cheart foráil a dhéanamh maidir le trasiontaoibh go sainráite trí ghnéithe eile den phróiseas um dearbhú a chur san áireamh, amhail iniúchtaí ar chórais agus ar phróisis. (53)Ba cheart dul i ngleic le dúshláin shonracha i réimse na taighde agus nuálaíochta le duaiseanna, lena náirítear trí dhuaiseanna coiteanna nó comhdhuaiseanna i gcás inarb iomchuí, arna neagrú ag an gCoimisiún nó ag comhlacht cistiúcháin le comhlachtaí eile de chuid an Aontais, tríú tíortha, eagraíochtaí idirnáisiúnta nó eintitis dhlíthiúla neamhbhrabúsacha. (54)Na cineálacha maoiniúcháin agus na modhanna cur chun feidhme a úsáidfear faoin Rialachán seo, is ar bhonn a fhónta atá siad ó thaobh cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt a roghnófar iad, agus aird á tabhairt, go háirithe, ar chostais rialuithe, ar an ualach riaracháin, agus ar na rioscaí a mheastar a thiocfadh de neamh-chomhlíonadh. Maidir le deontais, áireofar leis seo breithniú ar úsáid cnapshuimeanna, rátaí comhréidh agus ar scálaí costas aonaid. TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:: TEIDEAL I FORÁLACHA GINEARÁLTA Airteagal 1 Ábhar 1.Leis an Rialachán seo bunaítear Fís Eorpach - An Creatchlár le haghaidh Taighde agus Nuálaíochta (‘an Clár’) agus na rialacha maidir le rannpháirtíocht agus scaipeadh i ngníomhuithe neamhdhíreacha faoin gClár. 2.Leagtar síos leis cuspóirí an Chláir, an buiséad don tréimhse 2021-2027, na foirmeacha cistiúcháin ón Aontas agus na rialacha a bhaineann leis an gcistiú sin a sholáthar. 3.Cuirfear an Clár chun feidhme tríd seo a leanas: (a) an clár sonrach arna bhunú ag an gCinneadh .../.../AE, ina bhfuil ranníocaíocht airgeadais leis an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht; (b)an clár sonrach maidir le taighde ar chosaint arna bhunú ag Rialachán .../.../AE. 4.Na téarmaí ‘Fís Eorpach’, ‘an Clár’ agus ‘clár sonrach’ a úsáidtear sa Rialachán seo, tugann siad aghaidh ar ábhair nach ábhartha ach maidir leis an gclár sonrach amháin a ndéantar tuairisc faoi i mír 3(a), mura luaitear a mhalairt go sonrach. Airteagal 2 Sainmhínithe Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas: (1)ciallaíonn ‘bonneagair thaighde’ saoráidí a sholáthraíonn acmhainní agus seirbhísí do na pobail thaighde chun taighde a dhéanamh agus nuálaíocht a chothú ina réimsí féin. Áirítear ar an sainmhíniú na hacmhainní daonna a ghabhann leis, agus cumhdaítear leis mórthrealamh nó tacair ionstraimí; saoráidí a bhfuil baint acu le heolas amhail bailiúcháin, cartlanna nó bonneagair sonraí eolaíocha; córais ríomhaireachta, líonraí cumarsáide agus aon bhonneagar eile ar de chineál uathúil é agus é oscailte d’úsáideoirí seachtracha, atá ríthábhachtach chun barr feabhais a ghnóthú sa taighde agus sa nuálaíocht. I gcás inarb ábhartha, féadfar iad a úsáid i réimsí eile seachas an taighde, mar shampla chun críche oideachais nó seirbhísí poiblí agus féadfaidh siad a bheith ‘suite ar shuíomh amháin’, ‘fíorúil’ nó ‘dáilte’;

(2)tá an bhrí chéanna le 'straitéis um speisialtóireacht chliste' agus atá le straitéis um speisialtóireacht chliste mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 1303/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena gcomhlíontar na coinníollacha cumasúcháin arna leagan amach i Rialachán (AE) XX (Rialachán na bhForálacha Coiteanna); (3)ciallaíonn ‘Comhpháirtíocht Eorpach’ tionscnamh lena dtugann an tAontas gealltanas, i gcomhar le comhpháirtithe príobháideacha/nó poiblí (amhail tionscal, eagraíochtaí taighde, comhlachtaí a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta nó idirnáisiúnta nó eagraíochtaí na sochaí sibhialta lena náirítear forais), chun tacaíocht a thabhairt go comhpháirteach le clár gníomhaíochta taighde agus nuálaíochta a fhorbairt agus a chur chun feidhme, lena náirítear gníomhaíochtaí a bhfuil baint acu leis an nglacadh atá ag an margadh leo, le glacadh rialála nó le glacadh beartais; (4)ciallaíonn ‘rochtain oscailte’ an cleachtas a bhaineann le rochtain ar líne a chur ar fáil d’aschuir thaighde ag eascairt as gníomhuithe arna maoiniú ag an gClár, go háirithe foilseacháin eolaíocha agus sonraí taighde, saor ó tháille don úsáideoir deiridh; (5)ciallaíonn ‘misean’ punann gníomhuithe arb é is aidhm leo sprioc intomhaiste a ghnóthú laistigh d’achar ama atá leagtha síos, agus an tionchar ar an eolaíocht agus ar an teicneolaíocht agus/nó ar an tsochaí agus ar shaoránaigh nárbh fhéidir a ghnóthú trí ghníomhuithe aonair; (6)ciallaíonn 'soláthar réamhthráchtála' soláthar seirbhísí taighde agus forbartha a bhfuil baint acu le riosca-sochair a roinnt faoi dhálaí margaidh, agus forbairt iomaíoch i gcéimeanna, ina bhfuil dealú soiléir idir na seirbhísí taighde agus forbartha a sholáthraítear ó úsáid cainníochtaí tráchtála de na táirgí deiridh; (7)ciallaíonn 'an soláthar poiblí de réitigh nuálaíocha' soláthar i gcás ina bhfeidhmíonn údaráis chonarthacha mar chustaiméir chéadtrialach le haghaidh earraí nó seirbhísí nuálaíocha nach bhfuil ar fáil fós ar bhonn tráchtála ar mhórscála, agus féadfar tástáil chomhlíontachta a áireamh leis sin; (8)ciallaíonn 'cearta rochtana' cearta chun torthaí nó réamheolas a úsáid; (9)ciallaíonn 'réamheolas' sonraí, saineolas nó faiséis ar bith, is cuma cén chineál iad, inláimhsithe nó doláimhsithe, lena náirítear aon cheart amhail cearta maoine intleachtúla, is é sin le rá an méid seo a leanas: (i) cearta atá i seilbh rannpháirtithe roimh dóibh aontú leis an ngníomhú; (ii) cearta arna sainaithint ag na tairbhithe i scríbhinn ar dhóigh ar bith de réir mar is gá chun an ghníomhú a chur chun feidhme nó chun a chuid torthaí a shaothrú; (10)ciallaíonn 'scaipeadh' nochtadh poiblí na dtorthaí trí mheán iomchuí (seachas nochtadh mar thoradh ar na torthaí a chosaint nó a shaothrú), lena náirítear trí na torthaí a fhoilsiú i bhfoilseacháin eolaíocha i meán ar bith; (11)ciallaíonn 'saothrú' torthaí a úsáid i ngníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta breise seachas iad sin atá clúdaithe ag an ngníomhú lena mbaineann, nó chun táirge nó próiseas a fhorbairt, a chruthú, a mhonarú agus a mhargú, nó chun seirbhís a chruthú agus a sholáthar, nó i ngníomhaíochtaí i ndáil le caighdeánú; (12)ciallaíonn 'coinníollacha cothroma agus réasúnacha' coinníollacha iomchuí lena náirítear téarmaí airgeadais nó coinníollacha saor ó ríchíosanna, agus aird á tabhairt ar chúinsí sonracha an iarratais ar rochtain, a bhféadfar a shainiú trí bhíthin luach iarbhír nó féideartha na dtorthaí nó an réamheolais a bhfuil rochtain á lorg ina leith agus/nó raon feidhme, fad nó tréithe eile an tsaothraithe atá beartaithe; (13)ciallaíonn 'comhlacht cistiúcháin' comhlacht nó eagraíocht, seachas an Coimisiún, dá dtagraítear i bpointe (c) d'Airteagal 62(1) den Rialachán Airgeadais, a gcuireann an Coimisiún de chúram orthu cúraimí maidir leis an mbuiséad a chur chun feidhme faoin gClár; (14)ciallaíonn 'eagraíocht idirnáisiúnta um thaighde Eorpach' eagraíocht idirnáisiúnta, ar Ballstáit nó tíortha comhlachaithe tromlach a gcomhaltaithe, agus arb é is príomhchuspóir léi an comhar eolaíoch agus teicneolaíoch a chur chun cinn san Eoraip; (15)ciallaíonn ‘eintiteas dlíthiúil’ aon duine nádúrtha nó dlítheanach a bunaíodh mar eintiteas dlíthiúil agus a aithnítear mar eintiteas dlíthiúil faoin dlí náisiúnta, faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí idirnáisiúnta, a bhfuil pearsantacht dhlíthiúil aige agus a fhéadfaidh, ag gníomhú dó ina ainm féin, cearta a fheidhmiú agus a bheith faoi réir oibleagáidí, nó eintiteas nach bhfuil pearsantacht dhlíthiúil aige i gcomhréir le hAirteagal 197(2)(c) den Rialachán Airgeadais; (16)ciallaíonn 'eintiteas dlíthiúil neamhbhrabúsach' eintiteas dlíthiúil atá neamhbhrabúsach de réir na foirme dlíthiúla atá aige nó a bhfuil sé d'oibleagáid dhlithiúil nó reachtach air gan brabús a roinnt ar a gheallsealbhóirí ná ar a chomhaltaí aonair; (17)ciallaíonn ‘meánchaipitlithe’ cuideachta nach micreachuideachta é, nach fiontar beag nó meánmhéide é (‘FBM’) arna sainiú i Moladh ón gCoimisiún 2003/361/EC, agus a bhfuil suas le 3 000 fostaí ag obair aige i gcás ina ndéantar an líon foirne a ríomh i gcomhréir le hAirteagal 3 go dtí 6 de Theideal I d’Iarscríbhinn an Mholta sin; (18)ciallaíonn 'torthaí' aon éifeacht inláimhsithe nó doláimhsithe de chuid an ghníomhaithe, amhail sonraí, fios gnó nó faisnéis, a ghintear sa ghníomhaíocht, is cuma cén chineál é agus is cuma an féidir é a chosaint nó nach féidir, mar aon le cearta ar bith atá ag gabháil leis, lena náirítear cearta maoine intleachtúla; (19)cialaíonn ‘séala barr feabhais’ lipéad dearbhaithe maidir le togra arna thíolacadh mar gheall ar ghlao ar thograí, gur sháraigh sé na tairseacha ar fad arna leagan amach sa chlár oibre, ach nach bhféadfaí é a mhaoiniú de dheasca easpa buiséid a bheith ar fáil don ghlao sa chlár oibre; (20) ciallaíonn 'clár oibre' an doiciméad a ghlacann an Coimisiún chun an clár sonrach a chur chun feidhme i gcomhréir le hAirteagal 12 aige féin nó leis an doiciméad comhchosúil ó thaobh inneachair agus struchtúir de arna ghlacadh ag comhlacht cistiúcháin; (21)ciallaíonn ‘airleacan in-aisíoctha’ cuid de mhaoiniú cumaiscthe ón gclár Fís Eorpach nó ó EIC a chomhfhreagraíonn d’iasacht faoi Theideal X den Rialachán Airgeadais, ach a bhronnann an tAontas Eorpach go díreach agus ar bhonn neamhbhrabach chun costais gníomhaíochtaí a chlúdach a chomhfhreagraíonn do ghníomhú nuálaíochta, agus a aisíocfaidh an tairbhí leis an Aontas Eorpach faoi na coinníollacha dá bhforáiltear sa chonradh;

(22)ciallaíonn ‘conradh’ an comhaontú arna thabhairt i gcríoch idir an Coimisiún nó comhlacht cistiúcháin le heintiteas dlí lena gcuirtear nuálaíocht agus gníomhú in úsáid ar an margadh chun feidhme agus lena dtacaíonn Fís Eorpach nó maoiniú cumaiscthe EIC leis. (23)ciallaíonn ‘faisnéis rúnaicmithe’ faisnéis rúnaicmithe de chuid an Aontais Eorpaigh de réir mar a sainítear í in Airteagal 3 den Chinneadh ón gCoimisiún (AE, Euratom) 2015/444 chomh maith le faisnéis rúnaicmithe na mBallstát, faisnéis rúnaicmithe tríú tíortha a bhfuil comhaontú slándála ag an Aontas leo agus faisnéis rúnaicmithe eagraíocht idirnáisiúnta a bhfuil comhaontú slándála ag an Aontas leo; (24)ciallaíonn “oibríochtaí cumaiscthe” gníomhuithe a fhaigheann tacaíocht ó bhuiséad an Aontais, lena náirítear laistigh de shaoráidí cumaiscthe de bhun Airteagal 2(6) den Rialachán Airgeadais, lena gcomhcheanglaítear foirmeacha neamh-iníoctha tacaíochta agus/nó ionstraimí airgeadais ó bhuiséad an Aontais d’fhoirmeacha iníoctha tacaíochta ó institiúidí forbartha nó institiúidí airgeadais poiblí eile, agus ó institiúidí airgeadais tráchtála agus infheisteoirí. (25) ciallaíonn ‘Fís Eorpach nó maoiniú cumaiscthe na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí’ tacaíocht airgeadais aonair do nuálaíocht agus do gníomhú chun í a chur ar n margadh, arb é comhcheangal sonrach é de dheontas nó d’airleacan in-aisíoctha ina bhfuil infheistíocht i gcothromas; Airteagal 3 Cuspóirí an chláir 1.Is é cuspóir ginearálta an Chláir tionchar a imirt ar bhonn eolaíoch, eacnamaíoch agus ar bhonn na sochaí mar gheall ar infheistíochtaí an Aontais sa taighde agus sa nuálaíocht chun bunús eolaíoch agus teicneolaíoch an Aontais a neartú agus a iomaíochas a chothú, lena náirítear ina chuid tionscal, tosaíochtaí straitéiseacha an Aontais a bhaint amach, agus rannchuidiú le dul i ngleic le dúshláin dhomhanda, lena náirítear na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe. 2.Tá na cuspóirí sonracha seo a leanas ag an gClár: (a) tacú le heolas nua ardcháilíochta, scileanna, teicneolaíochtaí agus réitigh ar dhúshláin dhomhanda a chruthú agus a scaipeadh; (b)tionchar an taighde agus na nuálaíochta a neartú chun beartais an Aontais a cheapadh, tacú leo agus iad a chur chun feidhme, agus tacú leis an nglacadh le réitigh nuálacha sa tionscal agus sa tsochaí chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda; (c) gach cineál nuálaíochta a chothú, lena náirítear an nuálaíocht cheannródaíoch, agus úsáid a bhaint as réitigh nuálacha sa mhargadh agus é sin a neartú; (d) chun gnóthú spriocanna an Chláir a optamú le go mbeidh tionchar níos mó aige laistigh de Limistéar Eorpach Taighde nearthaithe. Airteagal 4 Struchtúr an chláir 1.Déantar an Clár a struchtúrú chun rannchuidiú leis na cuspóirí ginearálta agus sonracha a ghnóthú arna leagan amach in Airteagal 3 sna codanna seo a leanas: (1)Colún I ‘Eolaíocht oscailte’, lena ngabhtar don chuspóir sonrach arna leagan amach in Airteagal 3(2)(a) agus lena dtugtar tacaíocht do chuspóirí sonracha arna leagan amach in Airteagal 3(2)(b) agus in Airteagal 3(2)(c) freisin, ina mbeidh na comhpháirteanna seo a leanas: (a)An Chomhairle Eorpach um Thaighde (CET); (b)Gníomhuithe Marie Skłodowska-Curie: (c)bonneagair thaighde; (2)Colún II ‘Dúshláin Dhomhanda agus Iomaíochas Tionsclaíoch’, lena ngabhtar don chuspóir sonrach arna leagan amach in Airteagal 3(2)(b) agus lena dtugtar tacaíocht do chuspóirí sonracha arna leagan amach in Airteagal 3(2)(a) agus in Airteagal 3(2)(c) freisin, ina mbeidh na comhpháirteanna seo a leanas:

(a)an cnuasach ‘An tSláinte’; (b)an cnuasach ‘An tSochaí Chuimsitheach agus Shlán’; (c)an cnuasach ‘An Teicneolaíocht Dhigiteach agus an Tionscal’; (d)an cnuasach ‘Aeráid, Fuinneamh agus Soghluaisteacht’; (e)an Cnuasach ‘Bia agus Acmhainní Nádúrtha’. (f)gníomhuithe díreacha neamhnúicléacha an Airmheáin Chomhpháirtigh Taighde (3)Colún III ‘Eolaíocht oscailte’, lena ngabhtar don chuspóir sonrach arna leagan amach in Airteagal 3(2)(a) agus freisin lena dtugtar tacaíocht do chuspóirí sonracha arna leagan amach in Airteagal 3(2)(b) agus i