IARSCRÍBHINN

DOICIMÉAD TIONSCADAIL

RANNCHUIDIÚ AN AONTAIS LE TIONSCADAL SEESAC MAIDIR LE GNÍOMHAÍOCHTAÍ RIALAITHE SALW I dTACA LE CUR CHUN FEIDHME AN TREOCHLÁIR CHUN TEACHT AR RÉITEACH INBHUANAITHE I nDÁIL LE SEILBH NEAMHDHLEATHACH, MÍ-ÚSÁID AGUS GÁINNEÁIL SALW/ARM TINE AGUS A N-ARMLÓN SNA BALCÁIN THIAR AGUS GNÍOMHAÍOCHTAÍ DÍ-ARMÁLA AGUS RIALAITHE AIRM IN OIRDHEISCEART AGUS IN OIRTHEAR NA hEORPA

1. Réamhrá agus cuspóirí

Is é is cuspóir don rannchuidiú sin leanúint de thacaíocht a thabhairt do na hiarrachtaí chun seilbh neamhdhleathach, mí-úsáid agus gáinneáil SALW/arm tine agus a n-armlón in Oirdheisceart agus in Oirthear na hEorpa a chomhrac agus aghaidh a thabhairt ar na dúshláin nua agus ar na dúshláin atá ag teacht chun cinn. D’ainneoin an dul chun cinn atá déanta agus i bhfianaise an chogaidh san Úcráin, is ábhar imní i gcónaí é Oirdheisceart agus Oirthear na hEorpa agus is dúshlán tábhachtach é i Straitéis an Aontais chun carnadh aindleathach SALW, mar aon lena n-armlón, agus an gháinneáil a dhéantar orthu a chomhrac (‘Straitéis SALW AE’). Cé go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta le blianta beaga anuas, leanann carnadh mionarm agus armán éadrom (‘SALW’) agus armlóin, dálaí stórála neamhleora, seilbh aindleathach, agus bearnaí cumais maidir le ceapadh beartas agus cur chun feidhme mar aon le córais pholaitiúla leochaileacha, agus an timpeallacht slándála atá ag athrú, d’éifeachtacht iarrachtaí rialaithe SALW a theorannú. Dá bhrí sin, chun dul chun cinn leanúnach a áirithiú, an méid atá bainte amach a dhaingniú agus an bealach a réiteach do réiteach inbhuanaithe fadtéarmach lena n-áirítear comhchuibhiú iomlán le creat reachtach agus rialála an Aontais agus comhlíonadh caighdeán idirnáisiúnta, is cuid ríthábhachtach d’iarrachtaí an Aontais leanúint de thacaíocht a thabhairt chun an bhagairt a bhaineann le leathadh agus gáinneáil aindleathach SALW in Oirdheisceart agus in Oirthear na hEorpa, agus uaidh, a chomhrac chun spriocanna Straitéis SALW AE a bhaint amach.

Chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá ann fós maidir le rialú SALW agus tiomantas na mBalcán Thiar a threisiú i dtaca le gáinneáil aindleathach agus mí-úsáid arm tine a chomhrac, ghlac coimisiúin SALW na mBalcán Thiar Treochlár chun teacht ar réiteach inbhuanaithe i ndáil le seilbh neamhdhleathach, mí-úsáid agus gáinneáil SALW/arm tine agus a n-armlón sna Balcáin Thiar faoi 2024 (‘an Treochlár’) an 29 Bealtaine 2018 i dTiorána tar éis próiseas comhairliúcháin le hinstitiúidí agus eagraíochtaí idirnáisiúnta ábhartha . Formhuiníodh é faoi chuimsiú Chruinniú Mullaigh na mBalcán Thiar i Londain an 9 Iúil 2018. Leis an Treochlár, beartaítear gur réigiún níos sábháilte a bheidh sna Balcáin Thiar agus gur onnmhaireoir slándála a bheidh ann, ina mbeidh sásraí maoirseachta agus rialaithe cuimsitheacha agus inbhuanaithe - sásraí a bheidh comhchuibhithe go hiomlán le caighdeáin an Aontais agus le caighdeáin idirnáisiúnta eile – chun seilbh, mí-úsáid agus gáinneáil neamhdhleathach arm tine, armlóin agus pléascán a shainaithint, a chosc, a ionchúiseamh agus a rialú. Forbraíodh an Treochlár mar threoirdhoiciméad agus, dá réir sin, beartaítear leis leibhéil chomhaontaithe feidhmíochta agus leagtar amach ann an gealltanas is gá ar an leibhéal straitéiseach, beartais agus oibríochtúil i measc na dtairbhithe, lena dtógtar ar thiomantas polaitiúil údarás na mBalcán Thiar do ghealltanais agus doiciméid straitéiseacha na Náisiún Aontaithe agus an Aontais maidir le rialú arm.

Thacaigh Teach Imréitigh Oirdheisceart agus Oirthear na hEorpa um Rialú Mionarm agus Arm Éadrom (SEESAC), mar bhrainse feidhmiúcháin den phlean cur chun feidhme réigiúnach maidir le leathadh mionarm agus arm éadrom a chomhrac, le forbairt an Treochláir agus comhordóidh sé agus tacóidh sé lena chur chun feidhme. Ar an gcaoi sin, leis an ngníomhaíocht sin, méadófar an cúnamh do rialú SALW dá bhforáiltear le Cinntí 2010/179/CBES, 2013/730/CBES, 2016/2356/CBES agus 2018/1788/CBES ón gComhairle agus i gcomhlántacht le 2019/2111/CBES. Cuirfidh sé chun cinn a thuilleadh na próisis agus na bearta is gá chun rialú inbhuanaithe SALW a bhaint amach sna Balcáin Thiar.

Tacóidh an ghníomhaíocht sin le comhordú agus faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Treochláir; feabhas a chur ar mhalartú faisnéise idir-réigiúnach; agus acmhainneachtaí sheirbhísí forfheidhmithe dlí in Oirdheisceart agus in Oirthear na hEorpa a neartú a thuilleadh chun gáinneáil aindleathach agus seilbh arm tine a chomhrac. Dá bhrí sin, is é cuspóir foriomlán an tionscadail cur leis an tsíocháin agus leis an tslándáil san Eoraip agus ar fud an domhain tríd an mbagairt a bhaineann le carnadh nó gáinneáil aindleathach SALW agus a n-armlón in Oirdheisceart agus in Oirthear na hEorpa, agus uaidh, a chomhrac. Ag an am céanna, feabhsóidh sé cobhsaíocht réigiúnach trí oibriú faoi chuimsiú na Comhairle um Chomhar Réigiúnach (RCC) agus i gcomhpháirtíocht le comhpháirtithe agus tionscnaimh idirnáisiúnta ábhartha eile.

Rannchuideoidh an tionscadal go díreach le cur chun feidhme Straitéis Slándála an Aontais, Straitéis SALW AE, plean gníomhaíochta an Aontais in aghaidh gáinneáil ar airm thine 2020-2025, pleananna gníomhaíochta oibríochtúla EMPACT Airm Tine, an Conradh Trádála Arm, Clár Gníomhaíochta na Náisiún Aontaithe chun gach gné den trádáil aindleathach i mionairm agus in armáin éadroma a chosc, a chomhrac agus a dhíothú, an Ionstraim idirnáisiúnta Rianaithe, Prótacal Arm Tine na Náisiún Aontaithe agus Rún 1325 (2000) ó Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe, agus feabhsóidh sé go sonrach comhar réigiúnach chun an bhagairt a bhaineann le leathadh SALW agus a n-armlón a chomhrac. Rannchuideoidh torthaí an tionscadail go díreach freisin le sprioc forbartha inbhuanaithe 16 maidir le sochaithe síochánta agus córa a chur chun feidhme, go háirithe sprioc 16.1 (laghdú suntasach a dhéanamh i ngach áit ar gach cineál foréigin agus ar rátaí báis) agus sprioc 16.4 (laghdú suntasach a dhéanamh ar shreabha arm aindleathach). Cuirfear an ghníomhaíocht chun feidhme mar chuid de Dhoiciméad Chlár Réigiúnach UNDP don Eoraip agus do Chomhlathas na Stát Neamhspleách (2022-2025).

2. Roghnú na gníomhaireachta cur chun feidhme agus comhordú le tionscnaimh chistiúcháin ábhartha eile

Is tionscnamh comhpháirteach é SEESAC de Chlár Forbartha na Náisiún Aontaithe (UNDP) agus den Chomhairle um Chomhar Réigiúnach, agus dá réir sin, tá sé mar phointe fócasach do na ngníomhaíochtaí a bhaineann le SALW in Oirdheisceart na hEorpa. Mar bhrainse feidhmiúcháin den phlean cur chun feidhme réigiúnach maidir le leathadh SALW a chomhrac, tá SEESAC ag obair ó 2002 le geallsealbhóirí náisiúnta agus idirnáisiúnta in Oirdheisceart na hEorpa chun cur chuige iomlánaíoch a chur chun feidhme maidir le rialú SALW trí réimse leathan gníomhaíochtaí a chur i gcrích lena n-áirítear: comhar réigiúnach straitéiseach agus oibríochtúil a éascú, tacaíocht a thabhairt d’fhorbairt beartais agus feabhsú acmhainneachta d’institiúidí, feachtais ardaithe feasachta agus feachtais bhailiúchán SALW, bainistiú stoc-charn, laghdú ar bharrachas, agus cumais feabhsaithe marcála agus rianaithe, acmhainneachtaí braite agus imscrúdaithe, chomh maith le rialú feabhsaithe maidir le honnmhairiú arm. Ar an gcaoi sin, tá acmhainneacht agus taithí uathúil faighte ag SEESAC maidir le hidirghabhálacha réigiúnacha il-gheallsealbhóra a chur chun feidhme i gcomhthéacs chúla polaitiúil agus eacnamaíoch comhroinnte na gcomhpháirtithe sa réigiún, lena n-áirithítear úinéireacht náisiúnta agus réigiúnach agus cumas inbhuanaithe fadtéarmach a chuid gníomhaíochtaí agus cáil a ghnóthú dó féin mar phríomhúdarás réigiúnach i réimse rialaithe SALW.

Leanann SEESAC de bhealaí cumarsáide déthaobhacha agus iltaobhacha a choinneáil leis na gníomhaithe agus na heagraíochtaí ábhartha uile. I ndáil leis sin, leanann SEESAC de bheith ina Rúnaíocht don Ghrúpa Stiúrtha Réigiúnach le haghaidh SALW (1) agus déanann sé comhordú agus faireachán ar chur chun feidhme Threochlár na mBalcán Thiar i ndlúthchomhar leis an Aontas, leis an nGearmáin agus leis an bhFrainc. Sa chomhthéacs sin, déanann SEESAC feidhmeanna Rúnaíochta Ciste Iontaobhais Ilpháirtí a bhaineann leis an Treochlár chun SALW a rialú sna Balcáin Thiar.

Rannchuidíonn SEESAC go rialta le fóraim réigiúnacha ábhartha. Leanann SEESAC de líonra leathan comhpháirtíochtaí foirmiúla agus neamhfhoirmiúla a choinneáil le heagraíochtaí agus le tionscnaimh, amhail próiseas aireachta cosanta Oirdheisceart na hEorpa, an lárionad um chomhar slándála den lárionad réigiúnach maidir le fíorú agus cur chun feidhme rialaithe arm (RACVIAC) agus ESCE agus ECAT. Tionóltar cruinnithe comhordúcháin rialta chomh maith le malartú faisnéise agus sonraí le gníomhaireachtaí eile de chuid na Náisiún Aontaithe amhail UNODC agus UNODA trí, inter alia, Shásra comhordaithe gnímh NA um mionairm (CASA). Glacann SEESAC páirt sna cruinnithe comhordúcháin maidir le SALW agus comhrac mianach, sásra comhordúcháin neamhfhoirmiúil i ndáil le gníomhaíochtaí rialaithe SALW a bhfuil baint ag ECAT, an tAontas agus an Eagraíocht um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (ESCE) agus SEESAC leo.

Is mol réigiúnach é SEESAC agus is pointe fócasach é do réimse leathan saincheisteanna a bhaineann le hathchóiriú na hearnála slándála, ag díriú go háirithe ar rialú SALW agus ar bhainistiú stoc-charn. Bíonn SEESAC i ndlúth-theagmháil le hinstitiúidí ábhartha an Aontais agus tugann sé tacaíocht dóibh le haghaidh for-rochtain níos éifeachtaí ar chontrapháirtithe Oirdheisceart na hEorpa, go príomha le hArd-Stiúrthóireacht HOME an Choimisiúin, agus le Europol, chomh maith le tionscnaimh atá faoi stiúir an Aontais amhail EMPACT Airm Thine agus Grúpa Saineolaithe Arm Tine na hEorpa.

Tá SEESAC lonnaithe i mBéalgrád agus feidhmíonn sé faoi láthair ar fud Oirdheisceart na hEorpa agus gníomhaíochtaí ar bun aige san Albáin, sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, sa Chosaiv, i Montainéagró, sa tSeirbia, sa Mhacadóin Thuaidh, i bPoblacht na Moldóive, agus tugann sé tacaíocht theoranta don Úcráin. Roimhe seo, bhí SEESAC ag feidhmiú sa Bhulgáir, sa Chróit agus sa Rómáin freisin. Áirithítear úinéireacht réigiúnach trí RCC agus tríd an nGrúpa Stiúrtha Réigiúnach, áit a gcuireann ionadaithe na gcomhpháirtithe uile in Oirdheisceart na hEorpa treoir straitéiseach, tionscnaimh agus iarratais ar ghníomhaíochtaí SEESAC ar fáil.

Tá SEESAC ar thús cadhnaíochta maidir le cur chuige atá bunaithe ar dhul i ngleic le fadhbanna comhroinnte trí thionscnaimh réigiúnacha, as a d’eascair torthaí suntasacha in Oirdheisceart na hEorpa, ní hamháin mar gheall ar an gcomhroinnt faisnéise ríthábhachtaí agus cur chun cinn na hiomaíochta réigiúnaí sláintiúla a spreagann sé, ach freisin toisc go gcuidíonn sé le torthaí comhsheasmhacha intomhaiste a bhaint amach ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach trí mhódúlacht iomlánaíoch a chur chun feidhme. Trí chruinnithe bliantúla den Ghrúpa Stiúrtha Réigiúnach a eagrú agus trí rannpháirtíocht SEESAC i ngach próiseas agus tionscnamh ábhartha, soláthraítear malartú faisnéise atá tráthúil agus macánta, feasacht staide láidre agus an fhadbhreathnaitheacht is gá chun a áirithiú nach mbeidh an cur chun feidhme i mbaol forluí agus go bhfuil sé i gcomhréir le riachtanais reatha na rialtas agus na réigiún chomh maith leis na treochtaí atá ag teacht chun cinn.

Déanann SEESAC a ghníomhaíochtaí uile ar bhonn riachtanas léirithe na gcontrapháirtithe agus na sonraí bonnlíne a bailíodh, agus faigheann sé formhuiniú agus tacaíocht pholaitiúil ó gheallsealbhóirí náisiúnta mar réamhchoinníoll le haghaidh gníomhaíochta. Ina theannta sin, tá na hiarrachtaí uile leagtha amach chun tacú le próisis atá faoi stiúir an Aontais agus chun caighdeáin agus critéir an Aontais a bhaint amach. Chuir SEESAC na tionscadail a fuair maoiniú ón Aontas roimhe seo chun feidhme le ráta an-ard seachadta de na gníomhaíochtaí a bhí beartaithe, a raibh torthaí inbhuanaithe tionscadail mar thoradh orthu trí úinéireacht na gcomhpháirtithe ar a dtionscadail agus ar a ngníomhaíochtaí a fhorbairt agus a chothú, agus trí chomhordú réigiúnach, taithí réigiúnach agus comhroinnt dea-chleachtas, chomh maith le taighde réigiúnach, a chur chun cinn. Mar gheall ar an saineolas SALW agus ar an bhfaisnéis dhomhain ar ghnóthaí réigiúnacha agus ar gheallsealbhóirí ábhartha atá aige, is é SEESAC an comhpháirtí cur chun feidhme is oiriúnaí don ghníomhaíocht áirithe seo.

Comhlánaíonn an tionscadal freisin na hiarrachtaí náisiúnta agus réigiúnacha atá ann cheana, agus na sineirgí is mó is féidir á lorg aige. Oibreoidh SEESAC i gcomhar leis na hiarrachtaí leanúnacha cúnaimh idirnáisiúnta seo a leanas arna gcur chun feidhme faoi chreat na Náisiún Aontaithe:

— I mí na Bealtaine 2019, bhunaigh UNDP an tionscadal réigiúnach ‘Tacú le cur chun feidhme an Treochláir chun teacht ar réiteach inbhuanaithe i ndáil le seilbh neamhdhleathach, mí-úsáid agus gáinneáil SALW agus a n-armlón sna Balcáin Thiar’, chun tacú le cur chuige comhordaithe maidir le cur chun feidhme an Treochláir. Tá an tionscadal á mhaoiniú ag Oifig Gnóthaí Eachtracha Chónaidhm na Gearmáine trí ranníocaíocht de $6.2 milliún (EUR 5.5 milliún) a cuireadh in áirithe do shruth cistiúcháin UNDP um shochaithe cuimsitheacha agus síochánta maidir le gníomhaíochtaí rialaithe arm don tréimhse 2019-2022. Is é Mol Réigiúnach UNDP Iostanbúl a chomhordaíonn an tionscadal, trí UNDP SEESAC, agus cuirtear chun feidhme é in éineacht le hOifigí UNDP sna Balcáin Thiar. As ocht (8) fothionscadal a d’fhormheas an Bord Tionscadail i mí Iúil 2019 le haghaidh cistithe faoi na sruthanna cistiúcháin, arna gcur chun feidhme ag Oifigí UNDP san Albáin, sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, sa Chosaiv, i Montainéagró, sa Mhacadóin Thuaidh agus sa tSeirbia, leanadh le ceithre thionscadal le linn 2022 agus faoi láthair tá dhá (2) fhothionscadal ghníomhacha curtha chun feidhme san Albáin agus sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin. — San Albáin: Mar chuid den tionscadal réigiúnach, cuireann UNDP na hAlbáine fothionscadal chun feidhme darb ainm ‘Tacú le húdaráis forfheidhmithe dlí na hAlbáine chun acmhainneachtaí bainistíochta fianaise agus imscrúdaithe ar an gcoiriúlacht arm tine a neartú’, arb é is aidhm dó feabhas a chur ar chumais Institiúid Póilíneachta Eolaíocha na hAlbáine trína creat nós imeachta a fheabhsú, trí thacú le haonaid imscrúdaithe láithreacha coire Phóilíní Stáit na hAlbáine le huirlisí caighdeánacha agus nua-aimseartha don obair laethúil agus trí fheabhas a chur ar bhonneagar teicneolaíoch earnáil bhalaistíoch na hAlbáine laistigh d’Institiúid Póilíneachta Eolaíocha na hAlbáine. Is é atá i gceist leis na gníomhaíochtaí freisin bunachair sonraí is gá a bhunú le haghaidh aisghabháil fianaise, cáschomhad oscailte, agus córas bainistíochta fardail. — Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin: cuireann UNDP na Boisnia agus na Heirseagaivéine fothionscadal chun feidhme darb ainm ‘Gáinneáil aindleathach ar airm a chomhrac’, agus é mar chuspóir foriomlán aige feabhas a chur ar acmhainneacht na bPóilíní Teorann agus ar 14 Ghníomhaireacht Póilíneachta ag leibhéal na n-eintiteas agus na gcantún ar fud na Boisnia agus na Heirseagaivéine chun gáinneáil aindleathach arm a chomhrac. Is éard atá i gceist leis an tionscadal bunachar sonraí a fhorbairt maidir le hiompar dlíthiúil arm, feabhas a chur ar Uirlis Aitheantais SALW, saintrealamh rialaithe teorann a chur ar fáil, agus comhar idirinstitiúideach a neartú. Ina theannta sin, is é is aidhm don bhfothionscadal oiliúint speisialaithe a chur ar fáil maidir le húsáid gnáthnósanna imeachta oibríochta (SOPanna) agus saintrealamh braite do phóilíní sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin.

— Is príomhshásra maoinithe lena dtacaítear le cur chun feidhme an Treochláir é Ciste Iontaobhais Ilpháirtí Threochlár (MPTF) Rialaithe SALW sna Balcáin Thiar. Bhunaigh UNDP agus UNODC an Ciste Iontaobhais i mí an Mhárta 2019 mar Eagraíochtaí Rannpháirteacha de chuid na Náisiún Aontaithe, in éineacht le hOifig MPTF, chun rannchuidiú le cur chuige cistiúcháin comhordaithe deontóra i gcur chun feidhme an Treochláir agus chun córas cuimsitheach bainistithe rioscabhunaithe agus torthaíbhunaithe a chur ar fáil. Bhain an Ciste Iontaobhais tairbhe as comhar láidir leis an nGearmáin agus leis an bhFrainc, mar thionscnóirí an Treochláir, agus bhí an Ríocht Aontaithe, an tSualainn, an Iorua agus an Ísiltír páirteach ann. Mar gheall ar fhlaithiúlacht agus ar thiomantas na ndeontóirí sin, shlóg an Ciste Iontaobhais ranníocaíochtaí ar mó iad ná US$22.2 milliún. Feidhmíonn UNDP SEESAC mar Rúnaíocht an Chiste Iontaobhais agus tá sé freagrach as comhordú agus faireachán foriomlán an Chiste Iontaobhais, agus tacaíocht theicniúil, bainistíochta, pleanála agus clársceidealaithe á cur ar fáil aige dó. Faoi mhí Mheán Fómhair 2022, thacaigh an Ciste Iontaobhais le 11 thionscadal a chuir Eagraíochtaí Rannpháirteacha na Náisiún Aontaithe chun feidhme, agus tá trí thionscadal eile ar na bacáin. — San Albáin, cuireann UNDP tionscadal chun feidhme arb é is aidhm dó institiúidí agus córais náisiúnta a neartú agus feabhas a chur ar an gcomhar agus ar an gcomhordú idir na hinstitiúidí ábhartha agus na pobail lena mbaineann chun freagairt éifeachtach éifeachtúil a thabhairt ar bhagairtí SALW/arm tine. [Teideal: Rialú, riarachán agus dearcthaí sóisialta i leith SALW, san Albáin a neartú] — In BiH: — Tacaíonn UNDP agus Clár Domhanda Arm Tine UNODC leis an Údarás um Chánachas Indíreach (ITA)/Custaim BiH chun gáinneáil aindleathach SALW a bhrath ar bhealach níos fearr agus freagairt ar bhealach níos fearr di. Cé is moite de ITA, baineann roinnt institiúidí eile BIH tairbhe as cur chun feidhme an tionscadail, lena n-áirítear Póilíní Teorann BIH, an Aireacht Trádála Eachtraí agus Caidrimh Eacnamaíoch (MOFTER), agus trí ghníomhaireacht poist. [Teideal: Stop a chur le Trádáil Arm agus Briseadh an Dlí (HALT) sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin] — Tá Gníomhaíocht Phráinneach UNDP maidir le Scrios Armlón EXPLODE+ ceaptha mar ardán tionscadail ilfheidhmeach, lena gcumasaítear cur chuige iltaobhach maidir le hidirghabháil sa réimse an Laghdaithe agus an Bhainistithe Saolré Armlóin mar thaca le hiarrachtaí Aireacht Chosanta agus Fhórsaí Armtha na Boisnia agus na Heirseagaivéine (MoD/AF BiH), lena n-áirítear gníomhaíochtaí a bhaineann le Diúscairt Armlóin Neamhshábháilte/Bharrachais, Fothú Acmhainneachta, agus Uasghráduithe Bonneagair ar Shuíomhanna Stórála Armlóin agus arm. — Is é is aidhm do Thionscadal UNDP PILLAR [Cosc agus Laghdú Arm Aindleathach sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin] freagairt chuimsitheach a chur chun feidhme chun feasacht a mhúscailt i measc an phobail maidir leis na contúirtí a bhaineann le seilbh neamhdhleathach arm tine agus chun a léiriú conas bagairtí aonair agus bagairtí comhchoiteanna ar an tslándáil a aithint. Ina theannta sin, is é is aidhm don tionscadal cuidiú le hathrú iompraíochta agus tuiscint chuimsitheach ar na bagairtí a bhaineann le SALW laistigh de theaghlaigh, den phobal agus den tsochaí i gcoitinne. — Sa Chosaiv, chuir UNDP tionscadal chun feidhme go dtí mí an Mheithimh 2022 chun tacú le Póilíní na Cosaive a n-acmhainneachtaí a neartú chun airm thine, comhpháirteanna agus armlón a bhrath agus a choigistiú ar bhealach níos fearr, agus chun cáilíocht na n-imscrúduithe a fheabhsú. [Teideal: Tacaíocht chun Gáinneáil Aindleathach Arm a Chomhrac sa Chosaiv* do Phóilíní Coiriúla (CPIAT)] — I Montainéagró, is é is aidhm do thionscadal UNDP feabhas a chur ar acmhainneachtaí Stiúrthóireacht Póilíneachta Mhontainéagró sa timthriall imscrúdaithe iomlán agus go háirithe an slabhra coimeádta a chur chun cinn. Go sonrach, cuirfidh an tionscadal leis na hinniúlachtaí saineolaithe, an ghairmiúlacht, cruinneas, agus beachtas an Ionaid Fóiréinsice, Saotharlann Choirloiscthe agus Pléascán agus an tSaotharlann Cheimiceach trí thacú le forbairt gnáth-nósanna imeachta oibriúcháin, trí shaintrealamh a chur ar fáil do na haonaid imscrúdaithe láthair choire, agus oiliúint. — Sa tSeirbia: — Cuireann UNDP tionscadal chun feidhme chun acmhainneachtaí Aireacht Gnóthaí Baile Phoblacht na Seirbia a fheabhsú tuilleadh sa timthriall imscrúdaithe iomlán a bhaineann le gáinneáil ar airm thine agus ar choiriúlacht arm tine, ó scrúdú láithreacha coire agus scrúdú balaistíoch, tríd an slabhra coimeádta ar fad, agus ar an gcaoi sin feabhas a chur ar imscrúduithe a mbíonn ciontuithe rialta mar thoradh orthu. Comhlánaíonn an tionscadal torthaí na céime roimhe sin a cuireadh chun feidhme lasmuigh de chreat MPTF. [Teideal: Acmhainní na hAireachta Gnóthaí Baile a chur chun cinn sa Réimse a bhaineann le Rialú SALW (Céim II)] — Chuir UNDP tús le tionscadal eile amhail ó mhí Mheán Fómhair 2022, trína gcuireann sé le tionscadal a bhí ann roimhe seo agus lena bhféachann sé le cur chuige cuimsitheach a chruthú chun ról an chórais cúraim sláinte a neartú maidir le cosc a chur le mí-úsáid arm tine le haghaidh foréigean baile agus féinmharú a dhéanamh. [Teideal: Riosca a Laghdú - Sábháilteacht a Mhéadú II] — Mar chuid den tionscadal trasteorann idir an Chosaiv agus an Mhacadóin Thuaidh, tá sé d’aidhm ag UNDP feabhas a chur ar chumas na n-údarás sa dá dhlínse pobail níos athléimní i ndáil le foréigean a chruthú trí shraith de gníomhaíochtaí dlúth-chomhordaithe amhail oiliúint chomhpháirteach agus comhroinnt taithí agus faisnéise, foirne comhpháirteacha imscrúdaithe (JIT), tacaíocht do phatróil chomhpháirteacha póilíneachta ag an teorainn, anailís chomhpháirteach agus próifílí fadhbanna agus riosca a fhorbairt, comhroinnt faisnéise agus gníomhaíochtaí comhpháirteacha chun gáinneáil ar airm thiontaithe a chomhrac chomh maith le cur chuige institiúideach comhtháite a chur chun cinn chun déileáil le bagairtí a bhaineann le hairm thine. Cuireann gníomhaíochtaí an tionscadail le tionscadail leanúnacha SALW sa Chosaiv agus sa Mhacadóin Thuaidh, agus comhlánaíonn siad iad, chun sineirgí a bhaint amach, dea-chleachtais a fhorbairt agus imscrúduithe níos comhleanúnaí agus dírithe ar thorthaí a éascú. [Teideal: Cur chuige Institiúideach Comhtháite Trasteorann chun IAT agus SALW a chomhrac] — Ar an leibhéal réigiúnach: — Tacaíonn Clár Domhanda Arm Tine (GFP) UNODC le húdaráis na mBalcán Thiar le freagairt an cheartais choiriúil i gcoinne na gáinneála ar airm agus sa phróiseas an reachtaíocht choiriúil agus an reachtaíocht nós imeachta choiriúil faoi seach a chomhchuibhiú le forálacha Phrótacal Arm Tine na Náisiún Aontaithe. [Teideal: Freagairt an Cheartais Choiriúil in aghaidh Gáinneáil Arm] — Is é is aidhm don tionscadal a chuir GFP UNODC chun feidhme i gcomhpháirtíocht le INTERPOL tacaíocht a thabhairt do dhlínsí na mBalcán Thiar chun sonraí ceartais choiriúil a bhailiú agus a anailísiú agus chun an comhar agus an malartú faisnéise idir cleachtóirí ceartais choiriúil a éascú agus a neartú, agus ar an gcaoi sin tacú le gáinneáil aindleathach arm tine a bhrath. [Teideal: Tacaíocht do chomhar idirnáisiúnta méadaithe in ábhair choiriúla] — ar bhonn réigiúnach, an tArdán Réigiúnach um Athchóiriú na hEarnála Slándála (RSSRP), acmhainn sheanbhunaithe lena soláthraítear freagairtí tapa, éifeachtacha éileamhdhírithe ar riachtanais an smachta reachta ar an leibhéal teicniúil ar fud an domhain; le sásra mear-imscartha bunaithe ar líonra uathúil saineolaithe slándála SEESAC a bhfuil taithí acu ar athchóiriú na hearnála slándála, cuireann RSSRP cúnamh saincheaptha ar fáil le béim ar leith ar rialú SALW agus ar an bpríomhshruthú inscne sa bheartas slándála.

Déanann SEESAC idirchaidreamh rialta le ESCE, ECAT, Europol, Interpol, Frontex, EMPACT, chomh maith le gníomhaithe ábhartha eile, chun comhlántachtaí gníomhaíochta, tráthúlacht idirghabhála agus cost-éifeachtúlacht in úsáid acmhainní a áirithiú.

3. Cur síos ar an tionscadal

Cuirfidh céim nua thionscadal SEESAC leis an méid a baineadh amach faoi Chinneadh 2013/730/CBES, Cinneadh (CBES) 2016/2356, Cinneadh (CBES) 2018/1788 agus i gcomhlántacht le Cinneadh (CBES) 2019/2111 agus IPA/2021/425-067 Tacaíocht chun feabhas a chur ar an gcomhrac i gcoinne seilbh, mí-úsáid agus gáinneáil neamhdhleathach mionarm agus armán éadrom (SALW) sna Balcáin Thiar, tionscadal arna chur chun feidhme ag SEESAC.

Díreoidh sé ar thrí phríomhréimse, lena gcoinneofar an cur chuige iomlánaíoch chun dul i ngleic leis an mbagairt ó SALW sa réigiún. Sna trí réimse sin, tugtar aghaidh ar an leibhéal straitéiseach/beartais chomh maith leis na gnéithe oibríochtúla, agus ar an gcaoi sin cabhraítear go díreach ar gach leibhéal de rialú SALW, ag díriú ar an méid seo a leanas: comhordú a dhéanamh ar an gcur chuige réigiúnach agus faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Treochláir; malartú eolais agus comhroinnt faisnéise a neartú ar fud na réigiún; agus acmhainneachtaí seirbhísí forfheidhmithe dlí sa Mholdóiv agus san Úcráin a neartú chun seilbh neamhdhleathach, mí-úsáid agus gáinneáil a chomhrac; chomh maith leo siúd sna Balcáin Thiar, na saotharlanna balaistíocha agus custaim go príomha, i gcomhréir le prionsabal an bhainistithe chomhtháite teorainneacha.

Go háirithe, beidh an méid seo a leanas mar thoradh ar an tionscadal:

— cur chun feidhme comhordaithe agus faireachán ar chur chun feidhme an Treochláir maidir le réiteach inbhuanaithe ar sheilbh neamhdhleathach, ar mhí-úsáid agus ar gháinneáil SALW/arm tine agus a n-armlón sna Balcáin Thiar;

— comhar idir-réigiúnach neartaithe, malartú eolais agus comhroinnt faisnéise maidir le rialú arm;

— acmhainneachtaí neartaithe sheirbhísí forfheidhmithe dlí na Moldóive agus na hÚcráine a bheith fothaithe chun gáinneáil aindleathach agus seilbh arm tine a chosc/a chomhrac;

— acmhainneachtaí neartaithe seirbhísí forfheidhmithe dlí, saotharlanna balaistíocha agus seirbhísí custaim na mBalcán Thiar go príomha, chun gáinneáil aindleathach agus seilbh arm tine a chosc/a chomhrac.

Tá straitéis an tionscadail bunaithe ar chur chuige uathúil SEESAC maidir le muinín agus comhar a chothú sa réigiún mar réamhriachtanas chun athrú claochlaitheach nithiúil intomhaiste a bhaint amach. Go háirithe, ar an leibhéal réigiúnach, is léir gur comhábhar bunriachtanach iad próisis éagsúla comhair arna n-éascú ag SEESAC, a bhfuil idir lucht déanta beartas agus cleachtóirí ar an leibhéal oibríochtúil rannpháirteach iontu, chun timpeallacht chumasúcháin iomaíoch a áirithiú le haghaidh aistriú eolais, malartú saineolais agus comhroinnt faisnéise. Mar thoradh air sin, ní hamháin gur cuireadh leis na hacmhainneachtaí sa réigiún, ach rud ba thábhachtaí fós, cothaíodh níos mó muiníne agus bunaíodh comhar díreach i measc institiúidí agus saineolaithe aonair, rud a d’fhág, i measc nithe eile, gurbh féidir an Treochlár a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Leanfaidh an tionscadal de chomhar réigiúnach agus úinéireacht áitiúil a chothú mar na gnéithe riachtanacha cumasúcháin le haghaidh torthaí intomhaiste.

Is iad na Balcáin Thiar raon feidhme geografach an tionscadail, agus is iad an Albáin, BiH, an Chosaiv, Montainéagró, an tSeirbia agus an Mhacadóin Thuaidh tairbhithe díreacha na dtionscadal. Ina theannta sin, féachfar, tríd an tionscadal, le tuilleadh tacaíochta a thabhairt do thíortha Oirthear na hEorpa, lena n-áirítear Poblacht na Moldóive agus an Úcráin, atá ag déileáil faoi láthair le dúshlán níos measa maidir le rialú SALW, mar gheall ar an gcogadh leanúnach san Úcráin. Déanfar é sin trí aistriú an eolais agus na taithí a fuarthas agus na ndea-chleachtas a forbraíodh sna Balcáin Thiar ó 2001 i leith.

3.1. Comhordú chur chun feidhme an Treochláir maidir le réiteach inbhuanaithe ar sheilbh neamhdhleathach, ar mhí-úsáid agus ar gháinneáil SALW/arm tine agus a n-armlón sna Balcáin Thiar

Cuspóir

Comhordú agus faireachán éifeachtach ar chur chun feidhme an Treochláir a áirithiú.

Tuairisc

Ag tógáil ar Chinneadh (CBES) 2018/1788, áiritheofar leis an gcuid sin go leanfar den chomhordú agus den fhaireachán ar chur chun feidhme an Treochláir. Ag Cruinniú Mullaigh na mBalcán Thiar i Londain an 9 Iúil 2018, d’athdhearbhaigh comhpháirtithe na mBalcán Thiar go bhfuil rún daingean coiteann ann agus tiomantas neartaithe chun deireadh a chur le seilbh, mí-úsáid agus gáinneáil aindleathach arm tine tríd an Treochlár a fhormhuiniú. Leis an Treochlár réigiúnach, a forbraíodh trí phróiseas comhairliúcháin críochnúil agus le tacaíocht ó SEESAC, rannchuidítear le gníomhaíochtaí an Aontais atá ann cheana chun an bhagairt sin a chomhrac, go háirithe straitéis SALW an Aontais, plean gníomhaíochta an Aontais maidir le gáinneáil ar airm thine 2020-2025 lena ndearnadh Treochlár na mBalcán Thiar a chomhtháthú; agus obair EMPACT sa réigiún. Is léiriú é an Treochlár ar an gcomhdhearcadh ar thángthas air i measc na ngeallsealbhóirí uile sa réigiún maidir leis na dúshláin atá ann faoi láthair, na spriocanna foriomlána atá le baint amach agus amlíne na ngníomhaíochtaí atá le déanamh. Cuirtear ardán foriomlán ar fáil leis chun eochairtháscairí feidhmíochta arna gcomhaontú go comhchoiteann a bhaint amach ar an leibhéal straitéiseach, ar an leibhéal beartais agus ar an leibhéal oibríochtúil.

Le linn na chéad trí bliana den chur chun feidhme, foilsíodh ar a laghad seacht gcinn de thuarascálacha insinte réigiúnaí ar bhonn phríomhtháscairí feidhmíochta, lena soláthraítear cuntas intomhaiste agus cothrom le dáta ar an dul chun cinn maidir le cur chun feidhme an Treochláir. Ina theannta sin, áirithíodh le cruinnithe débhliantúla áitiúla agus réigiúnacha comhordaithe cur chuige eiseamláireach maidir le cur chun feidhme na n-iarrachtaí agus na n-acmhainní i measc údarás, deontóirí agus comhpháirtithe cur chun feidhme. Mar sin, leis an obair faoin gcuid sin de, leanfar den mhéid seo a leanas a áirithiú: comhordú éifeachtach ar chur chun feidhme an Treochláir ar an leibhéal réigiúnach; tacaíocht shaincheaptha do choimisiúin SALW agus d’údaráis ábhartha i gcur chun feidhme a bpleananna gníomhaíochta Treochláir; faireachán agus meastóireacht thréimhsiúil ar an dul chun cinn i gcoinne na KPInna arna gcomhaontú go comhpháirteach; chomh maith le tuiscint níos fearr ar an dul chun cinn atá déanta i gcur chun feidhme an Treochláir.

Beartaítear go sonrach, leis an tionscadal, comhordú agus faireachán ar chur chun feidhme an Treochláir a áirithiú tríd an méid seo a leanas:

— tacaíocht shaineolach agus theicniúil a chur ar fáil do chomhordú an Treochláir lena n-áirítear cruinnithe réigiúnacha chun an Treochlár a chomhordú, lena ndírítear ar an dul chun cinn agus ar an malartú faisnéise a mheas;

— tacaíocht shaineolach agus theicniúil a chur ar fáil do chruinnithe áitiúla chun an Treochlár a chomhordú lena ndéantar faireachán ar chur chun feidhme phleananna gníomhaíochta na gcomhpháirtithe;

— tuarascálacha faireacháin agus meastóireachta débhliantúla a fhorbairt ina ndéantar cur síos ar an dul chun cinn, na dúshláin agus na riachtanais maidir le cur chun feidhme an Treochláir bunaithe ar na heochairtháscairí feidhmíochta arna gcomhaontú go comhchoiteann;

— an t-athbhreithniú deiridh ar chur chun feidhme an Treochláir (2024), lena n-áirítear an tacaíocht is gá chun an Treochlár a athbhreithniú;

— Gníomhaíochtaí for-rochtana agus infheictheachta treochláir (lena n-áirítear ardán ar líne a chothabháil, rannpháirtíocht geallsealbhóirí agus múscailt feasachta).

Torthaí tionscadal/táscairí cur chun feidhme:

— Suas le sé cinn de chruinnithe réigiúnacha a eagrú chun an Treochlár a chomhordú;

— An breithniú ar dhul chun cinn, an malartú faisnéise, an t-aistriú eolais agus an caighdeánú a chumasú;

— Cruinnithe comhordúcháin áitiúla a eagrú (suas le 36 san iomlán);

— Tuarascálacha faireacháin réigiúnacha leathbhliantúla (suas le sé cinn) a fhorbairt;

— Athbhreithniú suntasach ar an Treochlár;

— Ardán ar líne a chothabháil chun for-rochtain cheart agus infheictheacht cheart an Treochláir a áirithiú.

3.2. Rannchuidiú le comhar idir-réigiúnach neartaithe, malartú eolais agus comhroinnt faisnéise maidir le rialú arm

Cuspóir

Leis an gcuid sin, éascófar an comhroinnt idir-réigiúnach faisnéise, malartú eolais, macasamhlú dea-chleachtas agus ceachtanna a foghlaimíodh trí chomhairle theicniúil, cruinnithe, ceardlanna agus cuairteanna staidéir a sholáthar.

Tuairisc

Tá cur chuige cuimsitheach réigiúnach maidir le rialú SALW á chur chun feidhme ag Oirdheisceart na hEorpa le fiche bliain anuas, lena gcumhdaítear réimsí feidhmiúla uile rialú SALW: ina measc creataí institiúideacha, dlíthiúla agus beartais a fhorbairt atá bunaithe ar iarrachtaí cuimsitheacha nuálacha bailithe sonraí, slándáil fhisiciúil agus bainistiú stoc-charn SALW agus armlóin a neartú; marcáil, coimeád taifead agus rianú SALW a neartú lena n-áirítear trí acmhainneachtaí braite agus imscrúdúcháin feabhsaithe; agus, ina theannta sin, gníomhaíochtaí múscailte feasachta agus príomhshruthú ghné na hinscne i rialú SALW. Dá réir sin, bhí an réigiún ar thús cadhnaíochta i réitigh nuálacha maidir le rialú SALW a spreag gníomhaíocht agus a macasamhlaíodh in áiteanna eile ar fud an domhain.

Bhí tionchar ag Caighdeáin agus Treoirlínte Réigiúnacha Micri-Dí-armála SEESAC, a forbraíodh in 2006 chun nósanna imeachta, cleachtais agus noirm rialaithe SALW a chaighdeánú ar an leibhéal oibríochtúil, ar fhorbairt na gCaighdeán Idirnáisiúnta um Rialú Mionarm a aistríodh ina dhiaidh sin isteach sa Choimre ar na Módúil maidir le Rialú Mionarm (MOSAIC). Ina theannta sin, leag an iliomad geallsealbhóirí béim ar an Treochlár chun teacht ar réiteach inbhuanaithe ar sheilbh neamhdhleathach, ar mhí-úsáid agus ar gháinneáil armán SALW/arm tine agus a n-armlón sna Balcáin Thiar mar cheann de na hiarrachtaí réigiúnacha is rathúla chun SALW a rialú ar fud an domhain. Rinne Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe cur síos air mar shampla dearfach sa Tuarascáil uaidh chuig an gComhairle Slándála in 2021, ós rud é ‘go bhfuil iarrachtaí réigiúnacha fós ríthábhachtach’, lena n-iarrtar go ndéanfaí Treochláir a ullmhú agus a fhorbairt tuilleadh.

Rinneadh an Treochlár a mhacasamhlú i Muir Chairib, mar aon lena shásra comhordúcháin agus faireacháin, agus rinneadh é a chomhtháthú freisin i bplean gníomhaíochta an Aontais maidir le gáinneáil ar airm thine 2020-2025. Ina theannta sin, tá macasamhail á dhéanamh ag an tAontas Eorpach freisin ar Ardán SEESAC um Fhaireachán ar Fhoréigean Armtha, ardán nuálach sonraí ar líne lena gcuirtear faisnéis chuimsitheach ar fáil chomh maith le léirshamhlú sonraí maidir le teagmhais a bhaineann le hairm thine ar fud Oirdheisceart na hEorpa.

Chomh maith leis sin, tá Oirdheisceart na hEorpa i mbun an bealach a réiteach chun inscne a chomhtháthú go praiticiúil i rialú SALW. Roinn SEESAC na ceachtanna a foghlaimíodh maidir le hinscne a phríomhshruthú i rialú SALW agus maidir le clár oibre na mban, na síochána agus na slándála, i measc nithe eile, a chur chun feidhme i roinnt ceardlann réigiúnach agus foréigiúnach san Afraic, san Áise, i Muir Chairib, i Meiriceá Laidineach agus san Aigéan Ciúin (2).

Roinntear go rialta le pointí fócasacha arm tine ó gach cearn de Bhallstáit an Aontais ag cruinnithe comhpháirteacha an dul chun cinn atáthar a dhéanamh in Oirdheisceart na hEorpa maidir le pointí fócasacha arm tine a oibríochtú.

Forbraíodh agus cuireadh i bhfeidhm an chuid is mó de na cleachtais nua sin mar chuid de chur chun feidhme Cinntí ón gComhairle mar thaca leis na hiarrachtaí dí-armála agus rialaithe arm a rinne SEESAC in Oirdheisceart na hEorpa le fiche bliain anuas. Leis an ngné seo, éascófar tuilleadh comhroinnt faisnéise, malartú eolais, macasamhlú dea-chleachtas agus ceachtanna a foghlaimíodh ar fud na réigiún

Déanfar sin trí na nithe seo a leanas a dhéanamh:

— Tacaíocht theicniúil agus chomhairleach a sholáthar

— Cruinnithe, ceardlanna, cuairteanna staidéir a eagrú

Torthaí tionscadal/táscairí cur chun feidhme:

— Tacaíocht theicniúil agus chomhairleach a bheith soláthraithe

— Cruinnithe, ceardlanna nó cuairteanna staidéir a bheith eagraithe

3.3. Acmhainneacht sheirbhísí forfheidhmithe dlí na Moldóive agus na hÚcráine a bheith fothaithe chun gáinneáil aindleathach agus seilbh arm tine a chomhrac

Cuspóir

Bagairt gháinneáil aindleathach arm tine a laghdú trí acmhainneachtaí na n-institiúidí forfheidhmithe dlí a fheabhsú, lena n-áirítear i gcás póilíní teorann trí thacaíocht chomhairleach agus cúnamh teicniúil bunaithe ar riachtanais shainaitheanta.

Tuairisc

Cuireann an ghné seo leis an gcur chuige rathúil lena n-áirítear údaráis Phoblacht na Moldóive agus na hÚcráine sna próisis chomhair réigiúnaigh arna n-éascú ag SEESAC in Oirdheisceart na hEorpa, agus le bearta rialaithe spriocdhírithe SALW a bhí ann roimhe seo nó atá fós ar siúl agus a fhaigheann tacaíocht i bPoblacht na Moldóive. Áirítear orthu sin bearta maidir le slándáil fhisiciúil agus bainistiú stoc-charn, lena n-áirítear SALW a scriosadh agus uasghrádú slándála ar stóráil arm agus armlóin, agus ar sheomraí fianaise. Cuireadh tacaíocht ar fáil freisin do mharcáil, clárú agus rianú; fuarthas meaisín marcála agus eagraíodh oiliúint lena úsáid, agus cuireadh tacaíocht ar fáil chun córas clárlann arm a bhunú. Chuir SEESAC an tacaíocht theicniúil agus chomhairleach tosaigh ar fáil freisin chun an Pointe Fócasach Arm Tine a bhunú. Ina theannta sin, tacaíodh le gníomhaíochtaí múscailte feasachta ar na contúirtí a bhaineann le mí-úsáid agus seilbh aindleathach arm tine. Cuireadh tacaíocht ar fáil freisin chun an coimisiún náisiúnta um SALW a bhunú; tacaíodh le bailiú sonraí chun feabhas a chur ar an tuiscint ar bhearnaí i rialú SALW, as ar eascair an suirbhé ar SALW a foilsíodh i dtaca le Poblacht na Moldóive, agus tugtar léargas cothrom le dáta ar theagmhais arm tine tríd an Ardán Faireacháin ar Fhoréigean Armtha. Bhí ionadaithe ó institiúidí na Moldóive agus na hÚcráine rannpháirteach go rialta i gcruinnithe de choimisiúin um SALW agus d’institiúidí ábhartha in Oirdheisceart na hEorpa agus in Oirthear na hEorpa; bhain cruinnithe Líonra Saineolaithe Arm Tine Oirdheisceart na hEorpa tairbhe as comhroinnt faisnéise agus as malartú eolais réigiúnach ar an leibhéal straitéiseach agus oibríochtúil. Bhain siad tairbhe freisin as gníomhaíochtaí fothaithe acmhainneachta, amhail gníomhaíochtaí maidir le reachtaíocht a chomhchuibhiú le acquis an Aontais, imscrúduithe ar líne agus comhrac na gáinneála ar airm ar an idirlíon dorcha.

Cuireann an chomhpháirt sin go díreach le cur chun feidhme Chinneadh 2018/1788 agus neartóidh sí a thuilleadh cumas na n-institiúidí i bPoblacht na Moldóive agus san Úcráin gáinneáil ar airm thine, armlón agus pléascáin a chomhrac. Díreofar leis an gcúnamh ar fhorbairt na mBuan-Nósanna Imeachta Oibríochta atá riachtanach le haghaidh brath agus imscrúdú feabhsaithe, agus le haghaidh soláthar trealaimh agus oiliúna. Beidh an cúnamh bunaithe ar mheasúnú mionsonraithe ar riachtanais a dhéanfar bunaithe ar mhodheolaíocht a d’fhorbair SEESAC agus a cuireadh chun feidhme cheana féin sna Balcáin Thiar, lena ndéanfar anailís ar chreataí dlíthiúla agus beartais, ar nósanna imeachta agus ar threalamh atá ann cheana, agus ar acmhainneachtaí institiúideacha agus riaracháin. Tá an measúnú ar riachtanais na seirbhíse póilíneachta coiriúla sa Mholdóiv ar siúl faoi láthair. (3) Beartaítear leis an tionscadal sin tacaíocht a thabhairt don Mholdóiv i gcomhréir le torthaí an mheasúnaithe ar riachtanais, chomh maith le measúnú riachtanas don Úcráin agus tacaíocht di i gcomhréir le torthaí an mheasúnaithe sin (4).

Déanfar na gníomhaíochtaí atá beartaithe a chomhlánú agus a chomhordú go dlúth leis na gníomhaíochtaí leanúnacha a fhaigheann tacaíocht ón Aontas in Oirdheisceart na hEorpa, go príomha an Eagraíocht um Shlándáil agus Comhar san Eoraip san Eoraip, Europol, Frontex agus Interpol agus pleananna gníomhaíochta oibríochtúla EMPACT Airm Thine. Ar deireadh, rannchuideoidh na gníomhaíochtaí faoin gcomhpháirt sin le cur chun feidhme Straitéis an Aontais in aghaidh airm thine, mionairm agus armáin éadroma aindleathacha agus a n-armlón agus Plean Gníomhaíochta an Aontais Eorpaigh in aghaidh gáinneáil ar airm thine 2020-2025.

Déanfar sin trí na nithe seo a leanas a dhéanamh:

— Measúnú riachtanas ar acmhainneachtaí chun gáinneáil aindleathach ar airm san Úcráin a chomhrac

— Tacaíocht chomhairleach, trealamh agus oiliúint a chur ar fáil d’institiúidí sa Mholdóiv agus san Úcráin, i gcomhréir le torthaí na measúnuithe ar riachtanais.

Torthaí tionscadal/táscairí cur chun feidhme

— Measúnú a bheith déanta ar riachtanais institiúidí forfheidhmithe dlí san Úcráin chun gáinneáil aindleathach ar airm a chomhrac;

— Buan-nósanna imeachta oibríochta ábhartha a bheith forbartha;

— Trealamh a bheith soláthraithe chun gáinneáil ar airm a chosc;

— Oiliúint a bheith eagraithe.

3.4. Fothú acmhainneacht sheirbhísí forfheidhmithe dlí, lena n-áirítear saotharlanna balaistíocha agus seirbhísí custaim na mBalcán Thiar, chun gáinneáil aindleathach agus seilbh arm tine a chomhrac

Cuspóir

Bagairt na gáinneála aindleathaí ar airm thine a laghdú trí acmhainneachtaí saotharlann balaistíoch a fheabhsú agus riachtanais na seirbhísí custaim a shainaithint i gcomhthéacs bainistiú comhtháite teorainneacha.

Tuairisc

I gcomhréir le moltaí maidir le measúnuithe ar riachtanais sheirbhísí na bPóilíní Coiriúla sna Balcáin Thiar arna ndéanamh faoi Chinneadh (CBES) 2018/1778 agus tacaíocht theoranta arna soláthar do shaotharlanna balaistíocha i gcomhthéacs Pointí Fócasacha Arm Tine a bhunú faoi Chinntí (CBES) 2016/2356 agus 2018/1778, agus chun an cúnamh a thugtar do shaotharlanna balaistíocha roghnaithe trí thionscadail arna gcur chun feidhme ag UNDP (5) a chomhlánú, cuirfear tacaíocht spriocdhírithe ar fáil chun acmhainneacht saotharlann balaistíoch a fhothú. Tá ról ríthábhachtach ag saotharlanna balaistíocha in anailís a dhéanamh ar fhianaise a bhaineann le seilbh, mí-úsáid agus gáinneáil neamhdhleathach ar SALW. Cuideoidh an ghné seo le caighdeánú na gcleachtas ar fud an réigiúin agus cuirfidh sí forais ar fáil chun breithniú níos éifeachtúla a dhéanamh ar chásanna coiriúla a bhaineann le seilbh, mí-úsáid agus gáinneáil neamhdhleathach SALW.

Bunaithe ar phléití faoi Líonra Saineolaithe Arm Tine Oirdheisceart na hEorpa, ina mbíonn oifigigh chustaim ó gach cearn d’Oirdheisceart na hEorpa ag glacadh páirte go rialta in éineacht le himscrúdaitheoirí, saineolaithe balaistíocha, oifigigh póilíní teorann agus ionchúisitheoirí; a rannpháirtíocht rialta i gCruinnithe Teorann Réigiúnach a bhíonn á n-eagrú go bliantúil ag SEESAC; torthaí agus moltaí na measúnuithe riachtanas ar chumais sheirbhísí na bpóilíní teorann i réigiún na mBalcán Thiar agus de réir chaighdeáin an Aontais maidir le Bainistiú Comhtháite Teorainneacha (IBM) a glacadh i Straitéisí IBM dhlínsí na mBalcán Thiar, tá tagtha chun cinn riachtanas, mar aon le hiarrataí sonracha ó roinnt údarás custaim sna Balcáin Thiar, go ndéanfaí iad a rannpháirtiú i ngníomhaíochtaí a bhaineann le rialú teorann mar chuid lárnach de chomhrac na gáinneála aindleathaí arm tine. Cé is moite den rannpháirtíocht i bpróisis réigiúnacha, ní raibh baint ag na húdaráis chustaim i bhformhór na ndlínsí le haon ghníomhaíochtaí fothaithe acmhainneachta a bhaineann le hairm thine, comhpháirteanna bunriachtanacha, armlón agus pléascáin a bhrath ag pointí trasnaithe teorann, agus tá sé ríthábhachtach go mbeadh freagairt chomhpháirteach chomhordaithe ag na húdaráis chustaim agus na Póilíní Teorann ar na gníomhaíochtaí coiriúla uile a bhaineann le gáinneáil aindleathach arm tine. Sin an fáth a bhfuil cur chuige comhchosúil beartaithe i gcás na n-údarás custaim bunaithe ar na dea-chleachtais a cuireadh chun feidhme níos luaithe agus atá ar siúl cheana, le haghaidh póilíní teorann agus coiriúla, trí Cinntí 2018/1788 agus 2019/2111 ón gComhairle.

Déanfar sin trí na nithe seo a leanas a dhéanamh:

— Tacaíocht d’fhothú acmhainneachta na saotharlann balaistíoch

— Measúnú ar riachtanais acmhainneacht na n-údarás custaim chun gáinneáil ar airm thine a chomhrac.

Torthaí tionscadal/táscairí cur chun feidhme

— Trealamh agus oiliúint do shaotharlanna balaistíocha a bheith soláthraithe

— Measúnú ar riachtanais a bheith déanta.

4. Tairbhithe

Is iad tairbhithe díreacha an tionscadail na hinstitiúidí atá freagrach as rialú SALW sna Balcáin Thiar. Is iad údaráis gnóthaí baile, seirbhísí póilíneachta, gardaí teorann agus údaráis chustaim Phoblacht na hAlbáine, na Boisnia agus na Heirseagaivéine, na Cosaive, Mhontainéagró, na Seirbia, na Macadóine Thuaidh, Phoblacht na Moldóive agus na hÚcráine a bhainfidh tairbhe as tacaíocht chomhairleach agus iarrachtaí comhordaithe agus faireacháin, nó as forbairt acmhainneachta, cur chun cinn eolais, nósanna imeachta feabhsaithe agus trealamh speisialaithe cost-éifeachtach atá riachtanach chun dul chun cinn beartais, oibríochtúil agus teicniúil a dhéanamh i rialú SALW. Tá na gníomhaíochtaí atá beartaithe ag teacht go hiomlán leis an Treochlár, chomh maith le tosaíochtaí na gcomhpháirtithe maidir le rialú SALW.

Bainfidh pobal ginearálta na mBalcán Thiar, Oirthear na hEorpa agus an Aontais, atá i mbaol mar gheall ar iomadú forleathan SALW, tairbhe as an tionscadal seo go hindíreach.

5. Infheictheacht an Aontais

Déanfaidh SEESAC gach beart iomchuí chun a phoibliú gur chistigh an tAontas an ghníomhaíocht seo. Déanfar bearta den chineál sin i gcomhréir le Lámhleabhar Cumarsáide agus Infheictheachta an Choimisiúin le haghaidh Gníomhaíochtaí Seachtracha an Aontais Eorpaigh. Ar an gcaoi sin, áiritheoidh SEESAC infheictheacht rannchuidiú an Aontais le brandáil agus le poiblíocht iomchuí, agus béim á leagan ar ról an Aontais, trédhearcacht a ghníomhaíochtaí á háirithiú, agus feasacht á múscailt ar na cúiseanna leis an gCinneadh seo maille le feasacht ar thacaíocht an Aontais don Chinneadh seo agus ar thorthaí na tacaíochta sin. Beidh bratach an Aontais le feiceáil go soiléir ar ábhar a tháirgtear tríd an tionscadal i gcomhréir le treoirlínte an Aontais maidir leis an mbratach a úsáid agus a atáirgeadh go cruinn.

Ós rud é go bhfuil na gníomhaíochtaí beartaithe an-éagsúil ó thaobh raon feidhme agus cineál de, bainfear úsáid as réimse uirlisí fógraíochta, lena n-áirítear: na meáin thraidisiúnta; suíomhanna gréasáin; na meáin shóisialta; agus ábhair faisnéise agus fógraíochta lena n-áirítear grafaicí faisnéise, bileoga, nuachtlitreacha, preaseisiúintí agus nithe eile, mar is iomchuí. Déanfar foilseacháin, imeachtaí poiblí, feachtais, trealamh agus oibreacha tógála arna soláthar faoin tionscadal a bhrandáil dá réir sin. Chun go mbeidh tionchar níos mó ag an tionscadal, déanfar feasacht a mhúscailt sna rialtais náisiúnta éagsúla agus ina bpobail, sa phobal idirnáisiúnta agus sna meáin áitiúla agus idirnáisiúnta trí dhul i dteagmháil le gach ceann de na spriocghrúpaí tionscadail sa teanga iomchuí. Díreofar go háirithe ar láithreacht nua sna meáin agus ar líne.

6. Fad

Bunaithe ar an taithí a fuarthas agus Cinntí 2002/842/CBES, 2010/179/CBES, 2013/730/CBES, 2016/2356/CBES, 2018/1788/CBES á gcur chun feidhme, agus raon feidhme réigiúnach an tionscadail, líon na dtairbhithe agus líon agus castacht na ngníomhaíochtaí atá beartaithe á gcur san áireamh, is é 36 mhí an tréimhse don chur chun feidhme.

7. Suiteáil ghinearálta

Tá cur chun feidhme teicniúil na gníomhaíochta sin curtha de chúram ar UNDP, ag gníomhú dó thar ceann SEESAC, agus beidh an tionscnamh réigiúnach ag obair faoi shainordú UNDP agus na Comhairle um Chomhar Réigiúnach. Mar ghné feidhmiúcháin den Phlean Cur Chun Feidhme Réigiúnach maidir le leathadh SALW a chomhrac, feidhmíonn SEESAC mar phointe fócasach do na saincheisteanna uile a bhaineann le SALW i réigiún Oirdheisceart na hEorpa, lena n-áirítear comhordú ar chur chun feidhme an Treochláir réigiúnaigh a éascú.

Beidh freagracht fhoriomlán ar UNDP, agus é ag gníomhú dó thar ceann SEESAC, as gníomhaíochtaí an tionscadail a chur chun feidhme agus cuntasacht as cur chun feidhme an tionscadail. Mairfidh an tionscadal 3 bliana (36 mhí).

8. Comhpháirtithe

Is é SEESAC a chuirfidh an ghníomhaíocht chun feidhme go díreach i ndlúthchomhar leis na coimisiúin um SALW agus le húdaráis ghnóthaí baile na hAlbáine, BiH, na Cosaive, Mhontainéagró, na Seirbia, na Macadóine Thuaidh agus Phoblacht na Moldóive, agus leis na hinstitiúidí ábhartha san Úcráin. Beidh dlúthpháirt ag institiúidí eile i gcomhréir leis an gcur chuige iomlánaíoch seanbhunaithe il-gheallsealbhóra maidir le rialú SALW.

9. Tuarascálacha

Cumhdófar sa tuairisc, ina mbeidh cur síos mionsonraithe agus sonraí airgeadais, an ghníomhaíocht iomlán a gcuirtear síos uirthi sa chomhaontú ábhartha ranníocaíocht-shonrach agus sa bhuiséad a ghabhann leis, bíodh an ghníomhaíocht sin á maoiniú go hiomlán nó á cómhaoiniú ag an gCoimisiún.

Ar bhonn ráithiúil, tíolacfar tuarascálacha insinte ar dhul chun cinn chun taifead agus faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn maidir le cur i gcrích na bpríomhthorthaí.

(1) An Grúpa Stiúrtha i ndáil leis an bplean cur chun feidhme réigiúnach maidir le leathadh SALW a chomhrac a chur chun feidhme.

(2) Tá tacaíocht á tabhairt ag SEESAC le UNODA chun an tionscadal a chur chun feidhme, tionscadal dar teideal Ag tacú le beartais, cláir agus gníomhaíochtaí atá príomhshruthaithe ó thaobh inscne sa chomhrac i gcoinne gáinneáil agus mí-úsáid mionarm, i gcomhréir leis an gclár oibre maidir le Mná, an tSíocháin agus an tSlándáil lena ndéantar Cinneadh (CBES) 2018/2011 ón gComhairle Eorpach an 17 Nollaig 2018 a chur chun feidhme.

(3) Cuireadh na measúnuithe sin chun feidhme mar chuid de chur chun feidhme Chinneadh 2018/1788 ón gComhairle.

(4) Níor cuireadh chun feidhme an measúnú le haghaidh na hÚcráine atá beartaithe faoi Chinneadh 2018/1788 ón gComhairle ar acmhainneachtaí chun gáinneáil aindleathach ar airm a chomhrac.

(5) Tionscadail arna maoiniú ag Ciste Iontaobhais Ilpháirtí na mBalcán Thiar.