TUAIRIM ÓN gCOIMISIÚN

an 8 Lúnasa 2022

maidir leis an bplean chun dramhaíl radaighníomhach a bhíonn mar thoradh ar shuíomh stáisiún núicléach Paks II (dhá imoibreoir VVER-1200), atá suite i gcontae Tolna, an Ungáir, a dhiúscairt

(is é an téacs Ungáirise amháin atá barántúil)

(2022/C 305/01)

Déantar an measúnú thíos faoi fhorálacha Chonradh Euratom, gan dochar d’aon mheasúnú breise atá le déanamh faoin gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ná do na hoibleagáidí a eascraíonn as agus as an reachtaíocht thánaisteach (1).

An 9 Feabhra 2021, fuair an Coimisiún Eorpach ó Bhuanionadaíocht na hUngáire, i gcomhréir le hAirteagal 37 de Chonradh Euratom, na sonraí ginearálta maidir leis an bplean chun dramhaíl radaighníomhach a bhíonn mar thoradh ar shuíomh stáisiún núicléach Paks II a dhiúscairt (2).

D’iarr an Coimisiún faisnéis bhreise faoin bplean an 30 Márta, an 9 Meitheamh agus an 12 Iúil, agus sholáthair Buanionadaíocht na hUngáire an fhaisnéis sin an 27 Aibreán, an 17 Meitheamh agus an 23 Iúil. Thairis sin, sholáthair ionadaithe Rialtas na hUngáire faisnéis chomhlántach ag cruinniú iomlánach an Ghrúpa Saineolaithe, a tionóladh an 9 agus 10 Meitheamh 2021 (trí fhíschomhdháil). Bunaithe ar na sonraí ginearálta agus ar fhaisnéis bhreise a soláthraíodh, rinne an Coimisiún an tuairim seo a leanas a tharraingt suas:

1. Is é 75 km an t-achar idir an suíomh agus an Ballstát is gaire, mar atá an Chróit. Tá an teorainn leis an tSeirbia, atá ina tír chomharsanachta, 66 km uaidh.

2. Faoi ghnáthchoinníollacha oibriúcháin, ní dócha go mbeadh sceitheadh eisilteach radaighníomhach gásach agus leachtach ina chúis nochta don daonra i mBallstát eile nó i dtríú tír a bheadh suntasach ó thaobh na sláinte de, i ndáil leis na teorainneacha dáileoige a leagtar síos sa Treoir maidir le Caighdeáin Bhunúsacha Sábháilteachta (Treoir 2013/59/Euratom ón gComhairle) (3).

3. Déanfar dramhaíl radaighníomhach sholadach ar leibhéal íseal agus idirmheánach a dhiúscairt sa Stór Dramhaíola Radaighníomhaí faoi thalamh in Bátaapáti. Stórálfar eilimintí breosla spíonta ar an láthair go sealadach (i saoráid nua atá le tógáil, nach n-áirítear san aighneacht seo). Is é an cás tagartha atá beartaithe go ndéanfar na heilimintí breosla a dhiúscairt ina dhiaidh sin i stór geolaíoch domhain san Ungáir. D’fhéadfadh athphróiseáil breosla spíonta a bheith ina rogha. I gcás ina seolfar breosla spíonta chuig tríú tír le haghaidh athphróiseála, ní mór é a thabhairt ar ais go dtí an Ungáir lena dhiúscairt i gcur i bhfeidhm Airteagal 4, mír 2 den Treoir maidir le Dramhaíl Radaighníomhach (Treoir 2011/70/Euratom ón gComhairle (4)), ar dá réir i gcás ina seoltar breosla spíonta chuig tríú tír lena athphróiseáil, is faoin mBallstát tionscnaimh a bheidh an fhreagracht deiridh as an ábhar sin a dhiúscairt go sábháilte agus go freagrach, lena n-áirítear aon dramhaíl atá ina sheachtháirge. I gcás ina seolfar breosla spíonta chuig tríú tír lena dhiúscairt, ba cheart na ceanglais seo a leanas a chomhlíonadh: (i) ní mór d’údarás rialála inniúil na hUngáire breosla spíonta a mheas mar “dhramhaíl radaighníomhach”, i gcomhréir leis an sainmhíniú dá bhforáiltear in Airteagal 3(7) den Treoir, (ii) tráth an loingsithe, ní mór comhaontú maidir le saoráid diúscartha a úsáid sa tríú tír is ceann scríbe a bheith tagtha i bhfeidhm idir an tríú tír sin agus an Ungáir; (iii) ní mór na coinníollacha a liostaítear in Airteagal 4(4) den Treoir a chomhlíonadh, go háirithe an coinníoll faoi litir c) di, ar dá réir nach mór saoráid diúscartha atá ag oibriú a bheith ag an tríú tír is ceann scríbe. Ar deireadh, ba cheart a chur i dtábhacht gur gá do na húdaráis inniúla chuspóir loingsiú an bhreosla spíonta (bíodh athphróiseáil nó diúscairt i gceist) a shuí go soiléir agus a chur in iúl roimh ré.

4. I gcás tionóiscí den chineál agus den mhéid a bhaineann le scaoileadh neamhphleanáilte eisilteach radaighníomhach, mar a mheastar sna sonraí ginearálta, ní dócha go mbeadh dáileoga a gheobhadh an daonra i mBallstát eile nó i dtríú tír suntasach ó thaobh na sláinte de, i ndáil leis na leibhéil tagartha a leagtar síos sa Treoir maidir le Caighdeáin Sábháilteachta Bhunúsacha (Treoir 2013/59/Euratom).

5. Leis na sonraí ginearálta agus an fhaisnéis bhreise a cuireadh isteach soláthraíodh sonraí maidir leis an anailís ar sheismíocht an réigiúin timpeall ar shuíomh an stáisiúin núicléach (atá aicmithe mar réigiún atá meánghníomhach go seismeach) agus maidir leis an uasghníomhaíocht sheismeach dhóchúil (Iarscríbhinn I a ghabhann le Moladh 2010/635/Euratom ón gCoimisiún). Spreagann an Coimisiún údaráis na hUngáire chun leanúint de dhlúthfhaireachán a dhéanamh ar fhorbairt an eolais eolaíoch ar sheismeolaíocht an réigiúin timpeall ar shuíomh an Stáisiúin Núicléach, chun obair leantach iomchuí a dhéanamh ar aon torthaí, agus chun na Ballstáit chomharsanachta agus an Coimisiún a chur ar an eolas.

Mar fhocal scoir, tá an Coimisiún den tuairim, maidir le cur chun feidhme an phlean chun dramhaíl radaighníomhach a dhiúscairt in cibé foirm, ar dramhaíl í a bhíonn mar thoradh ar an dá imoibreoir VVER de shuíomh stáisiún núicléach Paks II atá suite i gcontae Tolna, san Ungáir, sa ghnáthoibriú agus i gcás tionóiscí den chineál agus den mhéid a bhaineann leis an scaoileadh neamhphleanáilte eisilteach radaighníomhach, mar a mheastar sna sonraí ginearálta, nach dócha go mbeidh sé ina chúis le héilliú radaighníomhach a bheadh suntasach ó thaobh sláinte, uisce, ithreach ná aerspáis Ballstáit eile nó tríú tír, i ndáil leis na forálacha a leagtar síos sa Treoir maidir le Caighdeáin Sábháilteachta Bhunúsacha (Treoir 2013/59/Euratom).

Arna dhéanamh sa Bhruiséil, 8 Lúnasa 2022. Thar ceann an Choimisiúin Kadri SIMSON Comhalta den Choimisiún

(1) Mar shampla, faoin gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ba cheart measúnú breise a dhéanamh ar ghnéithe comhshaoil. Mar sin de, ba mhaith leis an gCoimisiún aird a tharraingt ar fhorálacha Threoir 2011/92/AE maidir le measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol, arna leasú le Treoir 2014/52/AE; ar Threoir 2001/42/CE maidir le measúnú a dhéanamh ar na héifeachtaí a bhíonn ag pleananna agus ag cláir áirithe ar an gcomhshaol agus ar Threoir 92/43/CEE maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú agus ar Threoir 2000/60/CE lena mbunaítear creat do ghníomhaíocht Chomhphobail i réimse an bheartais uisce.

(2) Diúscairt dramhaíola radaighníomhaí de réir bhrí phointe 1 de Mholadh 2010/635/Euratom ón gCoimisiún an 11 Deireadh Fómhair 2010 maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 37 de Chonradh Euratom (IO L 279, 23.10.2010, lch. 36).

(3) Treoir 2013/59/Euratom ón gComhairle an 5 Nollaig 2013 lena leagtar síos na caighdeáin bhunúsacha sábháilteachta maidir le cosaint ar na contúirtí a eascraíonn as nochtadh don radaíocht ianúcháin, agus lena n-aisghairtear Treoracha 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom agus 2003/122/Euratom (IO L 13, 17.1.2014, lch. 1).

(4) Treoir 2011/70/Euratom ón gComhairle an 19 Iúil 2011 lena mbunaítear creat Comhphobail maidir le bainistiú freagrach agus sábháilte ar bhreosla spíonta agus ar dhramhaíl radaighníomhach (IO L 199, 2.8.2011, lgh. 48-56).