GA Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh 20

RIALACHÁN (AE) 2017/2226 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 30 Samhain 2017

lena mbunaítear Córas Dul Isteach/Imeachta (EES) chun sonraí faoi dhul isteach agus imeacht agus sonraí faoi dhiúltú cead isteach náisiúnach tríú tír a chlárú agus iad ag trasnú theorainneacha seachtracha na mBallstát agus lena gcinntear na coinníollacha ar a dtabharfar rochtain ar EES chun críocha fhorghníomhú an dlí, agus lena leasaítear an Coinbhinsiún lena ndéantar Comhaontú Schengen a chur chun feidhme agus Rialachán (CE) Uimh. 767/2008 agus Rialachán (AE) Uimh. 1077/2011

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 77(2)(b) agus (d) agus Airteagal 87(2)(a) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Tar éis dóibh dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (2),

De bharr an méid seo a leanas:

(1) Sa Teachtaireacht uaidh an 13 Feabhra 2008 dar teideal “Preparing the next steps in border management in the European Union” (Na chéad chéimeanna eile i mbainistiú teorainneacha san Aontas Eorpach a ullmhú), thug an Coimisiún cuntas ar an ngá atá ann Córas Dul Isteach/Imeachta a bhunú mar chuid de straitéis chomhtháite um bainistiú teorainneacha an Aontais, córas lena gclárófaí am agus áit dul isteach agus imeachta na náisiúnach tríú tír dá dtugtar cead isteach ar chríoch na mBallstát le haghaidh gearrfhanachta, agus lena ríomhfaí fad fhanacht údaraithe na ndaoine sin.

(2) Chuir Comhairle Eorpach an 19 agus an 20 Meitheamh 2008 béim ar a thábhachtaí atá sé leanúint de straitéis chomhtháite an Aontais maidir le bainistiú teorainneacha a fhorbairt, lena n-áirítear úsáid níos fearr a bhaint as teicneolaíochtaí nua-aimseartha chun bainistiú na dteorainneacha seachtracha a fheabhsú.

(3) Sa Teachtaireacht uaidh an 10 Meitheamh 2009 dar teideal “An area of freedom, security and justice serving the citizens” (Limistéar saoirse, slándála agus ceartais a fhónann don saoránach), mhol an Coimisiún córas leictreonach a chur ar bun chun aon dul isteach ar chríoch na mBallstát agus aon imeacht aisti ag teorainneacha seachtracha a thaifeadadh lena áirithiú go ndéantar rochtain ar an gcríoch sin a bhainistiú ar bhealach níos éifeachtaí.

(4) D’iarr Comhairle Eorpach an 23 agus an 24 Meitheamh 2011 an obair ar “theorainneacha cliste” a dhéanamh go han-phras. An 25 Deireadh Fómhair 2011, d’fhoilsigh an Coimisiún Teachtaireacht dar teideal “Smart borders — options and the way ahead” (Teorainneacha cliste — na roghanna agus an bealach chun cinn).

(5) Sna treoirlínte straitéiseacha a ghlac sí i mí an Mheithimh 2014, chuir an Chomhairle Eorpach i bhfios go láidir nach mór bainistiú éifeachtúil a dhéanamh ar theorainneacha seachtracha coiteanna an Aontais mar gheall ar limistéar Schengen, limistéar inar féidir le daoine taisteal gan dul faoi rialuithe ag na teorainneacha inmheánacha, agus mar gheall ar an méadú atá tagtha ar an líon daoine atá ag taisteal chuig an Aontas. Chuir sí i bhfios go láidir freisin nach mór don Aontas na huirlisí uile atá ar fáil dó a úsáid chun tacú leis na Ballstáit an cúram atá orthu a chomhlíonadh agus, chuige sin, ba cheart bainistiú comhtháite teorainneacha maidir le teorainneacha seachtracha a nuachóiriú ar bhealach costéifeachtúil chun bainistiú na dteorainneacha cliste a áirithiú, inter alia, le córas dul isteach/imeachta agus le tacaíocht ón ngníomhaireacht nua le haghaidh córais mhórscála TF (eu-LISA).

(6) Sa Teachtaireacht uaidh an 13 Bealtaine 2015 dar teideal “A European agenda on migration” (Clár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce], thug an Coimisiún dá aire go dtiocfadh céim nua leis an tionscnamh “Teorainneacha Cliste”, céim a mhéadódh éifeachtúlacht na dtrasnuithe teorann, a éascódh trasnuithe i gcás fhormhór mór na dtaistealaithe tríú tír bona fide, agus a neartódh, ag an am céanna, an comhrac i gcoinne na himirce neamhrialta trí thaifead a chruthú ar na gluaiseachtaí trasteorann uile a dhéanann náisiúnaigh tríú tír, agus prionsabal na comhréireachta á urramú go hiomlán ag an am céanna.

(7) D’fhonn bainistiú na dteorainneacha seachtracha a fheabhsú tuilleadh agus, go háirithe, d’fhonn a fhíorú go gcomhlíontar na forálacha maidir leis an tréimhse údaraithe fanachta ar chríoch na mBallstát, ba cheart EES a bhunú, lena gclárófaí go leictreonach am agus áit dul isteach agus imeachta na náisiúnach tríú tír dá dtugtar cead isteach ar chríoch na mBallstát le haghaidh gearrfhanachta, agus lena ríomhfaí fad fhanacht údaraithe na ndaoine sin. Ba cheart dó deireadh a chur leis an oibleagáid pasanna na náisiúnach tríú tír a stampáil, oibleagáid is infheidhme maidir leis na Ballstáit uile.

(8) Is gá cuspóirí EES, na catagóirí sonraí atá le hiontráil in EES, na críocha ar ina leith a bhfuil na sonraí le húsáid, critéir a n-iontrála, na húdaráis a bheidh údaraithe na sonraí a rochtain, agus rialacha breise maidir le próiseáil sonraí agus cosaint sonraí pearsanta a shonrú, chomh maith le hailtireacht theicniúil EES, rialacha maidir lena oibriú agus a úsáid, agus idir-inoibritheacht le córais faisnéise eile. Is gá freagrachtaí do EES a shainiú freisin.

(9) Ba cheart feidhm a bheith ag EES maidir le náisiúnaigh tríú tír dá dtugtar cead isteach ar chríoch na mBallstát le haghaidh gearrfhanachta. Ba cheart feidhm a bheith aige freisin maidir le náisiúnaigh tríú tír dár diúltaíodh cead isteach le haghaidh gearrfhanachta.

(10) Ba cheart EES a oibriú ag teorainneacha seachtracha na mBallstát a chuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine. Is inmhianta go mbeadh acquis Schengen á chur i bhfeidhm ina iomláine ag na Ballstáit sin nach bhfuil á chur i bhfeidhm ina iomláine fós faoi thús oibríochtaí EES. I gcás, áfach, nach bhfuil sé indéanta deireadh a chur leis na rialuithe teorann ag teorainneacha inmheánacha faoi thús oibríochtaí EES, is gá na coinníollacha a shonrú maidir le hoibriú EES ag na Ballstáit sin nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine, chomh maith leis na forálacha a leagan síos maidir le EES a oibriú agus a úsáid ag teorainneacha inmheánacha nach bhfuil deireadh curtha leis na rialuithe sin fós. I dtaca leis na coinníollacha maidir le EES a oibriú, ba cheart EES a oibriú ag teorainneacha seachtracha na mBallstát sin nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a bhfuil an fíorú i gcomhréir leis an nós imeachta meastóireachta Schengen is infheidhme curtha i gcrích acu go rathúil, agus a bhfuil rochtain éighníomhach ar an gCóras Faisnéise Víosaí (VIS), a bunaíodh le Cinneadh 2004/512/CE ón gComhairle (3), tugtha dóibh chun críche EES a oibriú agus a bhfuil na forálacha sin d’acquis Schengen a bhaineann leis an gCóras Faisnéise Schengen (SIS), a bunaíodh le Rialachán (CE) Uimh. 1987/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), curtha i bhfeidhm acu i gcomhréir leis an Ionstraim ábhartha Aontachais. I dtaca leis na forálacha maidir le EES a bheith á oibriú agus á úsáid ag na Ballstáit a chomhlíonann coinníollacha den sórt sin, ba cheart ESS a oibriú ag teorainneacha inmheánacha na mBallstát sin nach bhfuil deireadh curtha leis na rialuithe sin fós. Mar sin féin, ba cheart feidhm a bheith ag forálacha sonracha maidir le EES a oibriú agus a úsáid ag teorainneacha den sórt sin, d’fhonn tionchar an nós imeachta maidir le seiceálacha teorann ag teorainneacha den sórt sin a íoslaghdú, agus ag an am céanna, gan difear a dhéanamh do leibhéal slándála EES ná dá fheidhmiú cuí agus gan dochar d’oibleagáidí eile um rialú teorann faoi Rialachán (AE) 2016/399 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5).

(11) Chun críche an Rialacháin seo, is mar thoradh ar an gcuid sin de acquis Schengen is infheidhme atá fad fhanacht údaraithe na náisiúnach tríú tír ar chríoch na mBallstát.

(12) Ba cheart áireamhán uathoibrithe a áireamh in EES. Chun an teorainn fhoriomlán 90 lá in aon tréimhse 180 lá a ríomh, ba cheart don áireamhán uathoibrithe fanachtaí ar chríoch na mBallstát a oibríonn EES a chur san áireamh. Aon síntí a chuirfí le fanacht údaraithe, ba cheart iad a chur san áireamh agus an teorainn fhoriomlán sin á ríomh ar theacht isteach don náisiúnach tríú tír ar chríoch na mBallstát ina dhiaidh sin. Fanachtaí ar chríoch na mBallstát nach n-oibríonn EES go fóill, ba cheart iad a ríomh ar leithligh ar bhonn stampaí a ghreamaítear i ndoiciméid taistil na náisiúnach tríú tír.

(13) Níor cheart don áireamhán uathoibrithe fanachtaí ar chríoch Ballstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES a chur san áireamh ach amháin chun a fhíorú go gcomhlíontar leis an teorainn fhoriomlán 90 lá in aon tréimhse 180 lá agus chun tréimhse bailíochta víosa ghearrfhanachta Schengen a fhíorú. Níor cheart don áireamhán uathoibrithe fad an fhanachta mar a údaraítear le víosa ghearrfhanachta náisiúnta arna héisiúint ag Ballstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES a ríomh. Agus fad an fhanachta a údaraítear le víosa ghearrfhanachta Schengen á ríomh, níor cheart don áireamhán uathoibrithe tréimhsí fanachta ar chríoch na mBallstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES a chur san áireamh.

(14) Ba cheart rialacha beachta a leagan síos maidir leis an bhfreagracht i ndáil le forbairt agus oibriú EES agus maidir leis an bhfreagracht atá ar na Ballstáit i ndáil lena gceangal le EES. An ghníomhaireacht Eorpach chun bainistiú oibríochtúil a dhéanamh ar chórais mhórscála faisnéise sa limistéar saoirse, slándála agus ceartais, a bunaíodh le Rialachán (AE) Uimh. 1077/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), ba cheart di a bheith freagrach as forbairt agus bainistiú oibríochtúil EES lárnaithe i gcomhréir leis an Rialachán seo. Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán (AE) Uimh. 1077/2011 a leasú dá réir.

(15) Ba cheart é a bheith de chuspóir ag EES bainistiú teorainneacha seachtracha a fheabhsú, inimirce neamhrialta a chosc agus bainistiú sreabh imirce a éascú. Ba cheart do EES a bheith ina chuidiú, go háirithe agus nuair is ábhartha, agus aon duine á shainaithint nach gcomhlíonann nó nach gcomhlíonann a thuilleadh na coinníollacha a bhaineann le fad an fhanachta údaraithe ar chríoch na mBallstát. Ina theannta sin, ba cheart do EES a bheith ina chuidiú le cionta sceimhlitheoireachta agus le cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath agus a imscrúdú.

(16) Is éard is ceart a bheith in EES Lárchóras (Lárchóras EES), a fheidhmíonn lárbhunachar sonraí ríomhairithe de shonraí bithmhéadracha agus alfa-uimhriúla, Comhéadan Aonfhoirmeach Náisiúnta i ngach Ballstát, Bealach Cumarsáide Slán idir Lárchóras EES agus an Córas Faisnéise Víosaí lárnach (Lárchóras VIS) atá ag an gCóras Faisnéise Víosaí (VIS), agus Bonneagar Cumarsáide atá slán agus criptithe idir Lárchóras EES agus na Comhéadain Aonfhoirmeacha Náisiúnta. Ba cheart do gach Ballstát a bhonneagair náisiúnta teorann a cheangal leis an gComhéadan Aonfhoirmeach Náisiúnta ar bhealach slán. Chun gur féidir staitisticí a thiomsú agus a thuairisciú, ba cheart stóras sonraí a bhunú ar an leibhéal lárnach. Chun go mbeidh náisiúnaigh tríú tír in ann an tréimhse údaraithe fanachta atá fágtha a fhíorú tráth ar bith, ba cheart seirbhís gréasáin a fhorbairt. Ba cheart don tseirbhís gréasáin ligean d’iompróirí a fhíorú freisin ar úsáid náisiúnaigh tríú tír a bhfuil víosa ghearrfhanachta Schengen acu arna heisiúint chun dul isteach uair amháin nó faoi dhó líon na mbabhtaí is údaraithe dóibh dul isteach lena víosa. Ba cheart dul i gcomhairle le geallsealbhóirí ábhartha le linn chéim forbartha na seirbhíse gréasáin sin. Agus na sonraíochtaí teicniúla do rochtain iompróirí ar an tseirbhís gréasáin á mbunú, ba cheart an tionchar ar thaisteal na bpaisinéirí agus ar iompróirí a theorannú a mhéid is féidir. Chun na críche sin, ba cheart machnamh a dhéanamh ar an gcomhtháthú iomchuí leis na córais ábhartha.

(17) Ba cheart idir-inoibritheacht a bhunú idir EES agus VIS trí bhíthin bealach cumarsáide díreach idir Lárchóras VIS agus Lárchóras EES chun go mbeidh ar chumas na n-údarás teorann a úsáideann EES VIS a cheadú d’fhonn sonraí a bhaineann le víosaí a aisghabháil chun taifid ar dhul isteach/imeacht nó taifid ar dhiúltú cead isteach a chruthú nó a nuashonrú, chun go mbeidh ar chumas na n-údarás teorann bailíocht na víosa agus céannacht an tsealbhóra víosa a fhíorú trína bhfuil in VIS a chuardach go díreach le méarloirg ag teorainneacha ag a ndéantar EES a oibriú agus chun go mbeidh ar chumas na n-údarás teorann céannacht na náisiúnach tríú tír sin atá díolmhaithe ó cheanglas víosa a fhíorú i gcomparáid lena bhfuil in VIS trí leas a bhaint as méarloirg. Ba cheart go gcuirfeadh an idir-inoibritheacht ar chumas na n-údarás teorann agus na n-údarás víosa a úsáideann VIS EES a cheadú go díreach ó VIS chun críocha iarratais ar víosa a scrúdú agus cinntí a bhaineann leis na hiarratais sin a dhéanamh, agus ba cheart a chur ar chumas na n-údarás víosa na sonraí sin a bhaineann le víosaí a nuashonrú in EES i gcás ina ndéantar víosa a neamhniú, a chúlghairm nó síneadh a chur léi. Ba cheart Rialachán (CE) Uimh. 767/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) a leasú dá réir sin. Ba cheart gur próiseas uathoibríoch a bheidh i gceist le sonraí a bhaineann le víosaí a aisghabháil ó VIS, iad a iompórtáil in EES agus sonraí ó VIS a nuashonrú in EES a luaithe a chuirfidh an t-údarás lena mbaineann tús leis an oibríocht atá i gceist. Ba cheart prionsabal an teorannaithe de réir cuspóra a urramú agus an idir-inoibritheacht idir EES agus VIS á bunú.

(18) Ba cheart a shonrú sa Rialachán seo cé na húdaráis de chuid na mBallstát a údarófar EES a rochtain d’fhonn sonraí a iontráil, a leasú, a léirscriosadh nó a cheadú chun críocha sonracha EES, a mhéid agus is gá dóibh chun a gcúraimí a dhéanamh.

(19) Ba cheart aon phróiseáil ar shonraí EES a dhéanfar a bheith i gcomhréir leis na cuspóirí atá le baint amach agus a bheith riachtanach chun cúraimí na n-údarás inniúil a dhéanamh. Agus EES á úsáid acu, ba cheart do na húdaráis inniúla a áirithiú go n-urramaítear dínit agus sláine an duine a bhfuil a shonraí á n-iarraidh agus níor cheart dóibh aon idirdhealú a dhéanamh ar dhuine de réir aon fhorais amhail gnéas, cine, dath, bunadh ciníoch nó sóisialta, airíonna géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairimí polaitiúla nó eile, duine a bheith ina bhall de mhionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó claonadh gnéis.

(20) Ba cheart sonraí alfa-uimhriúla agus sonraí bithmhéadracha a thaifeadadh agus a phróiseáil in EES, go príomha chun bainistiú na dteorainneacha seachtracha a fheabhsú, inimirce neamhrialta a chosc agus bainistiú sreabh imirce a éascú. Thairis sin, is ar na coinníollacha a leagtar síos sa Rialachán seo, agus orthu sin amháin, ar cheart gur féidir rochtain a fháil freisin ar shonraí pearsanta de chuid EES d’fhonn cuidiú le cionta sceimhlitheoireachta agus le cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath agus a imscrúdú. In ainneoin an tionchair a bhíonn aige ar phríobhaideacht na dtaistealaithe, bíonn údar le húsáid a bhaint as sonraí bithmhéadracha, ar dhá chúis. Ar an gcéad dul síos, modh iontaofa í an bhithmhéadracht chun náisiúnaigh tríú tír atá i láthair ar chríoch na mBallstát ach nach bhfuil doiciméid taistil ná aon chineál eile doiciméid aitheantais ina seilbh acu a shainaithint, cás nach annamh d’imircigh neamhrialta. Ar an dara dul síos, a bhuí leis an mbithmhéadracht, is féidir sonraí dul isteach agus imeachta taistealaithe bona fide a mheaitseáil ar bhealach níos iontaofa. Le húsáid íomhánna den aghaidh i gcomhar le sonraí méarlorg, is féidir líon iomlán na méarlorg a cheanglaítear a chlárú a laghdú, ach gan aon tionchar a imirt ar chruinneas na sainaitheanta.

(21) Ba cheart ceithre mhéarlorg in aghaidh an náisiúnaigh tríú tír, atá díolmhaithe ó cheanglas víosa, a chlárú in EES ach sin a bheith indéanta go fisiciúil d’fhonn fíorú cruinn agus sainaithint chruinn a dhéanamh, á dheimhniú ar an dóigh sin nach bhfuil an náisiúnach tríú tír cláraithe cheana féin faoi ainm bréige nó le doiciméad taistil eile, agus chun a áirithiú gur leor na sonraí atá ann d’fhonn a áirithiú go mbaintear cuspóirí EES amach gan beann ar chúinsí. Ba cheart méarloirg náisiúnach tríú tír ar sealbhóirí víosa iad a sheiceáil sa VIS. Ba cheart íomhá d’aghaidh na náisiúnach tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa agus na náisiúnach tríú tír ar sealbhóirí víosa iad araon a chlárú in EES. Ba cheart méarloirg nó íomhánna den aghaidh a úsáid mar aitheantóir bithmhéadrach chun céannacht na náisiúnach tríú tír a cláraíodh cheana féin in EES a fhíorú, nó go scriosfar a sainchomhaid. D’fhonn sainiúlachtaí gach pointe trasnaithe teorann agus na cineálacha éagsúla teorainneacha a chur san áireamh, ba cheart do na húdaráis náisiúnta a shuíomh, i gcás gach pointe trasnaithe teorann, cé acu is iad na méarloirg nó an íomhá den aghaidh atá le húsáid mar phríomhaitheantóir bithmhéadrach chun an fíorú riachtanach a dhéanamh.

(22) Sa chomhrac i gcoinne cionta sceimhlitheoireachta agus cionta coiriúla tromchúiseacha eile, tá sé riachtanach an fhaisnéis is iomláine agus is úire dá bhfuil ann a bheith ag na húdaráis ainmnithe chun go bhféadfaidh siad a gcúraimí a dhéanamh. Is léir cheana féin a úsáidí atá rochtain ar shonraí as VIS chun críocha fhorghníomhú an dlí i dtaobh daoine a maraíodh de bharr an fhoréigin a shainaithint, nó chun cabhrú le himscrúdaitheoirí dul chun cinn mór a dhéanamh i gcásanna a bhaineann le gáinneáil ar dhaoine, sceimhlitheoireacht nó gáinneáil neamhdhleathach ar dhrugaí. Is gá rochtain a bheith ar shonraí EES chun cionta sceimhlitheoireachta mar a thagraítear i dTreoir (AE) 2017/541 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8) nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile dá dtagraítear i gCinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle (9) a chosc, a bhrath nó a imscrúdú. Ba cheart gur féidir sonraí EES a chur ag fónamh mar uirlis fíoraithe céannachta i gcás ina bhfuil an náisiúnach tríú tír tar éis a chuid nó a cuid doiciméad a scriosadh, nó i gcás ina bhfuil coir á fiosrú ag na húdaráis ainmnithe de bhíthin méarlorg nó íomhánna den aghaidh agus ar mian leo céannacht duine a fhíorú. Ba cheart freisin go bhféadfaí na sonraí sin a chur chun fónaimh mar uirlis tiomsaithe fianaise trí aistir an duine a bhfuil amhras ann faoi go bhfuil coir déanta aige nó íospartaigh coire a rianadh. Dá bhrí sin, ba cheart sonraí EES a bheith ar fáil d’údaráis ainmnithe na mBallstát agus Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí a bunaíodh le Rialachán (AE) 2016/794 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) (“Europol”), faoi réir na gcoinníollacha agus na dteorannuithe a leagtar amach sa Rialachán seo. Na coinníollacha rochtana ar EES chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú, ba cheart go bhfágfaidís ar chumas na n-údarás ainmnithe sna Ballstáit dul i ngleic leis na cásanna ina mbeadh an iliomad céannachtaí in úsáid ag amhrastaigh. Chun na críche sin, níor cheart rochtain ar EES a chosc i gcás ina bhfaightear amas le linn do bhunachar sonraí ábhartha a bheith á cheadú roimh rochtain a dhéanamh ar EES. Chun críocha fhorghníomhú an dlí agus chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath agus a imscrúdú, ba cheart a mheas go bhfuil cuardach an bhunachair sonraí comhréireach más amhlaidh atá údar sáraitheach imní ann maidir leis an tslándáil phoiblí. Ní foláir go mbeadh údar cuí le haon chuardach agus go mbeadh sé i gcomhréir leis an leas a luaitear.

(23) Na húdaráis ainmnithe atá freagrach as cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú, ar cionta iad a bhféadfaidh na Ballstáit a ráthú go mbeidh feidhm ina leith ag forálacha uile an Rialacháin seo mar aon le forálacha Threoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11) agus a mbeidh na húdaráis inniúla, lena n-áirítear an t-údarás maoirseachta arna bhunú i gcomhréir le Treoir (AE) 2016/680 in ann a fhíorú go bhfeidhmítear mar is cuí iad, is acu siúd amháin is ceart cead a bheith sonraí ESS a cheadú.

(24) Tá ról lárnach ag Europol i ndáil leis an gcomhar idir údaráis na mBallstát i réimse an imscrúdaithe coireachta trasteorann arae tacaíonn sé le coireanna a chosc, anailísí a dheanamh, agus imscrúduithe a dhéanamh ar fud an Aontais. Dá dhroim sin, ba cheart rochtain a bheith ag Europol ar EES faoi chuimsiú a chúraimí agus i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/794. Ba cheart don Mhaoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí faireachán a dhéanamh ar an bpróiseáil a dhéanann Europol ar shonraí agus a áirithiú go gcomhlíontar ina n-iomláine na rialacha is infheidhme maidir le cosaint sonraí.

(25) Is ionann EES a rochtain chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú, agus cur isteach ar na cearta bunúsacha maidir le saol príobháideach an duine aonair a urramú agus maidir le cosaint a thabhairt dá shonraí pearsanta nuair a dhéantar próiseáil orthu in EES. Aon chur isteach dá leithéid, ní mór é a bheith i gcomhréir leis an dlí, nach mór é a fhoirmliú le bheith sách beacht chun gur féidir le daoine aonair a n-iompraíocht a athrú, chun daoine aonair a chosaint ar aon treallachas, agus chun raon feidhme na lánrogha a bhronntar ar na húdaráis inniúla mar aon leis an modh ina bhfuil siad leis an lánrogha sin a fheidhmiú a léiriú go lánsoiléir. Thairis sin, aon chur isteach ar na cearta bunúsacha sin, ní mór é a theorannú don mhéid a bhfuil gá leis i sochaí dhaonlathach ar mhaithe le leas dlisteanach comhréireach éigin a chosaint, agus ní mór é a bheith comhréireach leis an gcuspóir dlisteanach atá le baint amach.

(26) Is cuid bhunúsach den chomhar póilíneachta é comparáidí a dhéanamh idir sonraí ar bhonn rian dachtalascópach is féidir a aimsiú ar láthair na coire (“méarlorg neamhfhollas”). Ní mór go mbeadh údaráis ainmnithe na mBallstát in ann méarlorg neamhfhollas a chur i gcomparáid leis na sonraí méarlorg atá stóráilte in EES i gcás ina mbeidh forais réasúnacha ann a chreidiúint go bhféadfadh sé go bhfuil an déantóir nó an t-íosparthach cláraithe in EES, chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú, mar shampla i gcás nach mbíonn san fhianaise atá le fáil ar láthair na coire ach méarloirg neamhfhollasa.

(27) Ní mór údaráis inniúla a ainmniú i ngach Ballstát, mar aon leis na lárphointí rochtana trína bhfuil na hiarrataí ar rochtain ar shonraí EES le cur isteach; agus ní mór liosta a choinneáil de na haonaid oibríochtúla atá laistigh de na húdaráis ainmnithe atá údaraithe an rochtain sin a iarraidh chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú.

(28) Maidir le hiarrataí ar rochtain ar shonraí EES, ba cheart do na haonaid oibríochtúla atá laistigh de na húdaráis ainmnithe na hiarrataí sin a chur chuig an lárphointe rochtana agus ba cheart go mbeadh údar cuí leo. Aonaid oibríochtúla atá laistigh de na húdaráis ainmnithe agus atá údaraithe rochtain ar shonraí EES a iarraidh, níor cheart dóibh gníomhú mar údarás fíoraithe. Ba cheart gurbh é a bheadh sa lárphointe rochtana comhlacht nó eintiteas ar a gcuirtear de chúram le dlí náisiúnta an t-údarás poiblí a fheidhmiú agus ba cheart dó a bheith in ann, de bhua cháilíocht agus líon a fhoirne, a fhíorú go héifeachtach an gcomhlíontar na coinníollacha maidir le rochtain a iarraidh ar EES i ngach cás. Ba cheart do na lárphointí rochtana gníomhú go neamhspleách ar na húdaráis ainmnithe agus ba cheart dóibh a bheith freagrach, ar dhóigh neamhspleách, as deimhin a dhéanamh de go gcomhlíontar ina n-iomláine na coinníollacha rochtana a leagtar amach sa Rialachán seo. I gcás práinne inar gá rochtain luath a thabhairt chun freagairt do bhagairt shonrach iarbhír a bhaineann le cionta sceimhlitheoireachta nó le cionta cóiriúla tromchúiseacha eile, ba cheart don lárphointe rochtana an iarraidh a phróiseáil láithreach agus an fíorú a dhéanamh ina dhiaidh sin.

(29) Chun sonraí pearsanta a chosaint agus chun cuardaigh chórasacha a chosc, níor cheart sonraí EES a phróiseáil ach i gcásanna ar leith agus nuair is gá chun cionta sceimhlitheoireachta agus cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú. Dá bhrí sin, níor cheart do na húdaráis ainmnithe agus do Europol rochtain ar ESS a iarraidh ach amháin nuair atá forais réasúnacha ann chun a chreidiúint go bhfaighidh siad faisnéis de thoradh na rochtana sin a chuideoidh go mór leo cion sceimhlitheoireachta nó cion coiriúil tromchúiseach eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú.

(30) Ina theannta sin, níor cheart rochtain a cheadú ar EES chun críocha amhrastaigh anaithnide, déantóirí anaithnide nó íospartaigh anaithnide cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a shainaithint, ach ar an gcoinníoll go ndearnadh cuardaigh i mbunachair sonraí náisiúnta na mBallstát agus go ndearnadh an cuardach le córais uathoibrithe na mBallstát eile ar fad um fhíorú méarlorg faoi Chinneadh 2008/615/CGB (12) ón gComhairle ina iomláine, nó ní dhearnadh an cuardach ina iomláine laistigh de 2lá ón uair a cuireadh tús leis.

(31) Chun comparáid agus malartú éifeachtúil a dhéanamh ar shonraí pearsanta, ba cheart do na Ballstáit na comhaontuithe idirnáisiúnta reatha a chur chun feidhme go hiomlán agus a úsáid mar aon le dlí an Aontais maidir le sonraí pearsanta a mhalartú atá i bhfeidhm cheana féin, go háirithe Cinneadh 2008/615/CGB.

(32) Níor cheart na sonraí pearsanta atá stóráilte in EES a choinneáil níos faide ná mar atá fíorghá leis chun na gcríoch a bhfuil na sonraí próiseáilte lena n-aghaidh. Is leor na sonraí a bhaineann leis na náisiúnaigh tríú tír a chloígh le fad an fhanachta údaraithe in EES a choinneáil ar feadh tréimhse 3 bliana chun críocha bainistithe teorann ionas nach gá do náisiúnaigh tríú tír athchlárú in EES roimh dheireadh na tréimhse sin. De dhroim na tréimhse coinneála sonraí 3 3bliana sin, laghdófar an gá le hathchlárúcháin mhinice, rud a rachaidh chun sochair do gach taistealaí mar go dtiocfaidh laghdú ar an meán-am trasnaithe teorann agus ar an tréimhse feithimh ag pointí trasnaithe teorann araon. Fiú an taistealaí nach dtéann isteach ar chríoch na mBallstát ach aon uair amháin, laghdófar an tréimhse feithimh ag an bpointe trasnaithe teorainn toisc nach mbeidh ar thaistealaithe eile atá cláraithe cheana in EES athchlárú roimh dhul in éag na tréimhse coinneála sonraí 3 bliana sin. Tá gá leis an tréimhse coinneála sonraí 3 bliana sin freisin chun trasnuithe teorann a éascú agus a thapú, lena n-áirítear trí chórais uathoibrithe agus féinfhreastail a úsáid. Is iomchuí freisin tréimhse coinneála sonraí 3 bliana a shocrú do náisiúnaigh tríú tír dár diúltaíodh cead dul isteach le haghaidh gearrfhanachta. Maidir le náisiúnaigh tríú tír ar baill iad de theaghlach saoránaigh de chuid an Aontais, saoránach a bhfuil feidhm ag Treoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13) maidir leis nó ball de theaghlach náisiúnaigh tríú tír ag a bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta faoi dhlí an Aontais agus nach bhfuil cárta cónaithe de bhun Threoir 2004/38/CE aige, is iomchuí gach taifead cúpláilte ar dhul isteach/imeacht a stóráil ar feadh tréimhse nach faide ná aon bhliain amháin tar éis dháta an imeachta ó chríoch na mBallstát a ghabhann leis an taifead sin. Nuair a rachaidh na tréimhsí coinneála sonraí ábhartha in éag, ba cheart na sonraí a léirscriosadh go huathoibríoch.

(33) Is gá sonraí a bhaineann le náisiúnaigh tríú tír nár imigh as críoch na mBallstát faoi dheireadh an fhanachta údaraithe a choinneáil ar feadh tréimhse 5 bliana chun cuidiú leis an bpróiseas maidir le sainaithint agus filleadh. Ba cheart na sonraí sin a léirscriosadh go huathoibríoch tar éis na tréimhse 5 bliana, ach amháin má tá forais ann lena léirscriosadh roimhe sin.

(34) Is gá sonraí pearsanta náisiúnach tríú tír a chloígh le fad an fhanachta údaraithe agus sonraí pearsanta náisiúnach tríú tír dár diúltaíodh cead dul isteach le haghaidh gearrfhanachta a choinneáil ar feadh tréimhse 3 bliana agus sonraí pearsanta náisiúnach tríú tír nár imigh as críoch na mBallstát faoi dheireadh an fhanachta údaraithe a choinneáil ar feadh tréimhse5 bliana, chun go gcuirfear ar chumas an gharda teorann an anailís riosca is gá a dhéanamh a cheanglaítear le Rialachán (AE) 2016/399 sula n-údaróidh sé do thaistealaí dul isteach ar chríoch na mBallstát. Agus iarratais ar víosa á bpróiseáil i bpoist chonsalacha, is gá freisin anailís a dhéanamh ar stair taistil an iarratasóra d’fhonn measúnú a dhéanamh ar an úsáid a baineadh as víosaí roimhe sin agus ar cibé acu a urramaíodh coinníollacha an fhanachta údaraithe. In áit pasanna a stampáil, tá EES le ceadú. Ba cheart mar sin go gcumhdódh an stair taistil atá le fáil in EES tréimhse a bheadh fada a dóthain chun críche eisiúna víosa. Ba cheart stair taistil na náisiúnach tríú tír a sheiceáil nuair a bheidh anailísí riosca á ndéanamh ag an teorainn agus nuair a bheidh iarratais ar víosa á bpróiseáil lena chinneadh ar sháraigh siad uastréimhse a bhfanachta údaraithe roimhe seo. Mar sin, is gá sonraí pearsanta na náisiúnach tríú tír nár imigh as críoch na mBallstát faoi dheireadh an fhanachta údaraithe a choinneáil ar feadh na tréimhse is faide de chúig bliana le hais na tréimhse a bheidh i gceist le sonraí pearsanta náisiúnach tríú tír a chloígh le fad an fhanachta údaraithe agus na náisiúnach tríú tír dár diúltaíodh cead dul isteach le haghaidh gearrfhanachta.

(35) Ba cheart rialacha a leagan síos maidir le dliteanas na mBallstát i ndáil le damáiste a thiocfadh as aon sárú ar an Rialachán seo.

(36) Gan dochar do rialacha níos sonraí a leagtar síos sa Rialachán seo maidir le sonraí pearsanta a phróiseáil, ba cheart go mbeadh feidhm ag Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14) maidir le próiseáil sonraí pearsanta a dhéanann na Ballstáit chun an Rialachán seo a chur i bhfeidhm, ach amháin más iad údaráis ainmnithe nó lárphointí rochtana na mBallstát a dhéanann an phróiseáil sin chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a imscrúdú nó a bhrath.

(37) Gan dochar do rialacha níos sonraí a leagtar síos sa Rialachán seo maidir le sonraí pearsanta a phróiseáil, ba cheart go mbeadh feidhm ag na dlíthe náisiúnta, na rialacháin agus na forálacha riaracháin a glacadh de bhun Threoir (AE) 2016/680 maidir leis an bpróiseáil a dhéanann údaráis inniúla na mBallstát ar shonraí pearsanta chun cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a imscrúdú nó a bhrath de bhun an Rialacháin seo.

(38) Ba cheart go mbeadh feidhm ag Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15) maidir le gníomhaíochtaí institiúidí nó chomhlachtaí de chuid an Aontais agus a gcúraimí á ndéanamh acu i gcás ina bhfuil siad freagrach as bainistiú oibríochtúil EES.

(39) Níor cheart sonraí pearsanta a fhaigheann Ballstát de bhun an Rialacháin seo a aistriú ná a chur ar fáil d’aon tríú tír, eagraíocht idirnáisiúnta ná eintiteas príobháideach atá bunaithe laistigh nó lasmuigh den Aontas. Mar eisceacht ón riail sin, áfach, ba cheart go bhféadfaí sonraí den sórt sin a aistriú chuig tríú tír nó chuig eagraíocht idirnáisiúnta, sa chás ina bhfuil aistriú den sórt sin faoi réir coinníollacha dochta agus ina bhfuil gá leis i gcásanna aonair d’fhonn cuidiú chun náisiúnach tríú tír a shainaithint i ndáil lena fhilleadh nó lena filleadh. In éagmais cinneadh leordhóthanachta trí bhíthin gníomh cur chun feidhme de bhun Rialachán (AE) 2016/679 nó in éagmais coimircí iomchuí a mbeidh aistrithe faoin réir de bhun an Rialacháin sin, ba cheart go mbeadh sé indéanta sonraí EES a aistriú ar bhonn eisceachtúil, chun críche fillte, chuig tríú tír nó chuig eagraíocht idirnáisiúnta, i gcás inar gá sin ar chúiseanna tábhachtacha a bhaineann le leas an phobail dá dtagraítear sa Rialachán sin agus sa chás sin amháin.

(40) Ba cheart freisin go mbeadh sé indéanta sonraí pearsanta a fhaigheann na Ballstáit de bhun an Rialacháin seo a aistriú chuig tríú tír i gcás eisceachtúil práinne, ina mbaineann garchontúirt le cion sceimhlitheoireachta nó ina bhfuil beatha duine i ngarchontúirt a bhaineann le cion coiriúil tromchúiseach. Ba cheart garchontúirt do bheatha duine a thuiscint mar chontúirt a eascraíonn as cion coiriúil tromchúiseach a dhéantar in aghaidh an duine sin amhail mórdhíobháil choirp, trádáil aindleathach in orgáin dhaonna agus fíochán daonna, fuadach, srianadh neamhdhleathach agus gabháil giall, teacht i dtír gnéasach ar leanaí agus pornagrafaíocht leanaí, agus éigniú. Níor cheart sonraí den chineál sin a tharchur chuig tríú tír ach amháin má áirithítear go gcuirfear ar fáil go cómhalartach do na Ballstáit a oibríonn EES aon fhaisnéis maidir le taifid ar dhul isteach/imeacht atá ina seilbh ag an tríú tír iarrthach. Ba cheart d’údaráis inniúla na mBallstát a bhfuil rochtain ag a n-údaráis ainmnithe ar EES de bhun an Rialacháin seo bheith in ann sonraí EES a aistriú chuig Ballstáit nach n-oibríonn EES, agus chuig Ballstáit nach bhfuil feidhm ag an Rialachán seo ina leith. Ba cheart soláthar faisnéise den chineál sin a bheith faoi réir iarraidh chuí-réasúnaithe, agus ba cheart an soláthar faisnéise a theorannú do chásanna ina mbíonn gá leis chun cion sceimhlitheoireachta nó cion coiriúil tromchúiseach eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú. Níor cheart do Ballstát a oibríonn EES bheith in ann faisnéis den chineál sin a sholáthar ach amháin má áirithítear go soláthrófar go cómhalartach do na Ballstáit a oibríonn EES aon fhaisnéis maidir le taifid ar dhul isteach/imeacht atá ina sheilbh ag an mBallstát iarrthach. Tá feidhm ag Treoir (AE) 2016/680 maidir leis an mbealach a ndéanfar na sonraí uile a fhaightear as EES a láimhseáil ina dhiaidh sin.

(41) I ngach Ballstát, ba cheart don údarás maoirseachta arna bhunú i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 faireachán a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na próiseála sonraí pearsanta a dhéanann na Ballstáit, agus ba cheart don Mhaoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí faireachán a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí institiúidí agus chomhlachtaí an Aontais i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta. Ba cheart don Mhaoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí agus do na húdaráis mhaoirseachta comhoibriú le chéile chun faireachán a dhéanamh ar EES.

(42) I ngach Ballstát, ba cheart don údarás maoirseachta arna bhunú i gcomhréir le Treoir (AE) 2016/680 faireachán a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na próiseála sonraí pearsanta chun críocha fhorghníomhú an dlí a dhéanann na Ballstáit.

(43) De bhreis ar na forálacha maidir le faisnéis a chuirfear ar fáil i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679, náisiúnaigh tríú tír a bhfuil a sonraí le taifeadadh in EES, ba cheart an fhaisnéis iomchuí a thabhairt dóibh i ndáil le taifeadadh na sonraí sin. Ba cheart do na Ballstáit an fhaisnéis sin a chur ar fáil i scríbhinn trí aon mhodh iomchuí, bileoga, póstaeir nó aon bhealaí iomchuí leictreonacha eile san áireamh.

(44) D’fhonn a áirithiú go mbeidh an faireachán a dhéanfar ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo éifeachtach, ba cheart meastóireacht a dhéanamh ar an Rialachán seo go tráthrialta.

(45) Ba cheart do na Ballstáit rialacha a leagan síos maidir leis na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe ar fhorálacha an Rialacháin seo agus ba cheart dóibh a áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad.

(46) Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16).

(47) Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon EES a bhunú agus oibleagáidí, coinníollacha agus nósanna imeachta coiteanna a cheapadh maidir le húsáid sonraí, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr fhairsinge agus thionchar na gníomhaíochta, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE). I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

(48) Tar éis thús oibríochtaí EES, ba cheart an Coinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme an 14 Meitheamh 1985 idir Rialtais Stáit Aontas Eacnamaíoch Benelux, Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Phoblacht na Fraince maidir le seiceálacha ag a gcomhtheorainneacha a dhíothú de réir a chéile (17) (“an Coinbhinsiún chun Comhaontú Schengen a chur chun feidhme”) chun feidhme a leasú maidir le comhaontuithe déthaobhacha arna dtabhairt i gcrích ag na Ballstáit agus maidir le fad fanachta údaraithe is faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá do náisiúnaigh tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa. Sa mheastóireacht fhoriomlán ar EES, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar an úsáid a bhaintear as comhaontuithe déthaobhacha na mBallstát. Ba cheart go bhféadfadh an Coimisiún roghanna a chur sa chéad tuarascáil meastóireachta darb aidhm deireadh a chur de réir a chéile leis na comhaontuithe déthaobhacha sin agus ionstraim de chuid an Aontais a chur ina n-ionad.

(49) Is lú costais mheasta EES ná an buiséad atá curtha i leataobh do Theorainneacha Cliste i Rialachán (AE) Uimh. 515/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18). Dá réir sin, tar éis an Rialachán seo a ghlacadh, ba cheart don Choimisiún, trí bhíthin gníomh tarmligthe da bhforáiltear i Rialachán (AE) Uimh. 515/2014, an méid atá curtha i leataobh faoi láthair chun córais TF a fhorbairt de thaca le sreabha imirce thar na teorainneacha seachtracha a bhainistiú, ba cheart dó an méid sin a ath-leithdháileadh.

(50) Tá an Rialachán seo gan dochar do chur i bhfeidhm Threoir 2004/38/CE.

(51) I gcomhréir le hAirteagal 1 agus le hAirteagal 2 de Phrótacal Uimh. 22 maidir le seasamh na Danmhairge, atá i gceangal leis an CAE agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, níl an Danmhairg rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo ná níl sí faoi cheangal aige ná faoi réir a chur i bhfeidhm. Ós rud é go gcuireann an Rialachán seo le acquis Schengen, cinnfidh an Danmhairg, i gcomhréir le hAirteagal 4 den Phrótacal sin, laistigh de thréimhse 6 mhí tar éis don Chomhairle cinneadh a dhéanamh maidir leis an Rialachán seo, an gcuirfidh sí chun feidhme ina dlí náisiúnta féin é.

(52) Is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen nach bhfuil an Ríocht Aontaithe rannpháirteach iontu, i gcomhréir le Cinneadh 2000/365/CE ón gComhairle (19); dá bhrí sin, níl an Ríocht Aontaithe rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo agus níl sí faoi cheangal aige agus níl sí faoi réir a chur i bhfeidhm.

(53) Is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen nach bhfuil Éire rannpháirteach iontu, i gcomhréir le Cinneadh 2002/192/CE ón gComhairle (20); dá bhrí sin, níl Éire rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo agus níl sí faoi cheangal aige agus níl sí faoi réir a chur i bhfeidhm.

(54) Maidir leis an Íoslainn agus leis an Iorua, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Chomhaontaithe arna thabhairt i gcrích ag Comhairle an Aontais Eorpaigh agus Poblacht na hÍoslainne agus Ríocht na hIorua maidir le comhlachas an 2 thír sin le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt (21), ar forálacha iad a chuimsítear faoin réimse dá dtagraítear i bpointe A d’Airteagal 1 de Chinneadh 1999/437/CE ón gComhairle (22).

(55) Maidir leis an Eilvéis, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Chomhaontaithe arna thabhairt i gcrích idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt (23), ar forálacha iad a chuimsítear faoin réimse dá dtagraítear i bpointe A d’Airteagal 1 de Chinneadh 1999/437/CE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 de Chinneadh 2008/146/CE ón gComhairle (24) agus le hAirteagal 3 de Chinneadh 2008/149/CGB ón gComhairle (25).

(56) Maidir le Lichtinstéin, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen, de réir bhrí an Phrótacail idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach, Cónaidhm na hEilvéise agus Prionsacht Lichtinstéin i ndáil le haontachas Phrionsacht Lichtinstéin leis an gComhaontú idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis (26) Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, ar forálacha iad a chuimsítear faoin réimse dá dtagraítear i bpointe A d’Airteagal 1 de Chinneadh 1999/437/CE arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 de Chinneadh 2011/350/AE (27) ón gComhairle agus le hAirteagal 3 de Chinneadh 2011/349/AE (28).

(57) Maidir leis an gCipir, leis an mBulgáir, leis an Rómáin agus leis an gCróit, is éard atá i bhforálacha an Rialacháin seo a bhaineann le SIS agus le VIS forálacha lena gcuirtear le acquis Schengen, nó a bhfuil baint ar shlí eile acu le acquis Schengen, de réir bhrí Airteagal 3(2) d’Ionstraim Aontachais 2003, de réir bhrí Airteagal 4(2) d’Ionstraim Aontachais 2005 agus de réir bhrí Airteagal 4(2) d’Ionstraim Aontachais 2011 faoi seach, arna léamh i gcomhar le Cinneadh 2010/356/AE ón gComhairle (29), Cinneadh (AE) 2017/733 ón gComhairle (30) agus Cinneadh (AE) 2017/1908ón gComhairle (31) maidir le forálacha áirithe de acquis Schengen a bhaineann leis an gCóras Faisnéise Víosa a chur i bhfeidhm i bPoblacht na Bulgáire agus na Rómáine. Chomh maith leis sin, éilítear le hoibriú EES go dtabharfaí rochtain éighníomhach ar VIS agus go gcuirfí forálacha uile acquis Schengen a bhaineann le SIS i bhfeidhm i gcomhréir leis na Cinntí ábhartha ón gComhairle. Ní féidir na coinníollacha sin a chomhlíonadh go dtí go ndéanfaí an fíorú go rathúil i gcomhréir leis an nós imeachta meastóireachta Schengen is infheidhme. Dá bhrí sin, níor cheart EES a bheith á oibriú ach ag na Ballstáit sin a mbeidh na coinníollacha sin á gcomhlíonadh acu faoi thús oibríochtaí EES. Maidir le Ballstáit nach n-oibríonn EES ón am a thosnóidh oibríochtaí EES don chéad uair, ba cheart dóibh a bheith ceangailte le EES i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach sa Rialachán seo a luaithe a chomhlíonfar na coinníollacha sin uile.

(58) Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 28(2) de Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 agus thug sé tuairim uaidh an 21 Meán Fómhair 2016.

(59) Leis an Rialachán seo, bunaítear rialacha dochta bhaineann le rochtain ar EES, mar aon leis na coimircí riachtanacha don rochtain sin. Lena chois sin, leagtar amach ann cearta an duine aonair i ndáil le rochtain, ceartú, comhlánú, léirscriosadh agus sásamh, go háirithe an ceart leigheas breithiúnach a fháil agus údaráis neamhspleácha phoiblí maoirseacht a dhéanamh ar oibríochtaí próiseála. Dá bhrí sin, leis an Rialachán seo, urramaítear na cearta bunúsacha agus na prionsabail a aithnítear i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, go háirithe an ceart chun dínite daonna, an toirmeasc ar an sclábhaíocht agus ar shaothar éignithe, an ceart chun saoirse agus slándála, meas ar an saol príobháideach agus ar shaol an teaghlaigh, sonraí pearsanta a chosaint, an ceart chun neamh-idirdhealaithe, cearta an linbh, cearta daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas a lánpháirtiú agus an ceart chun leigheas éifeachtach agus triail chóir a fháil.

(60) Tá an Rialachán seo gan dochar do na hoibleagáidí a eascraíonn as Coinbhinsiún na Ginéive a bhaineann le stádas Dídeanaithe an 28 Iúil 1951, arna fhorlíonadh le Prótacal Nua-Eabhrac an 31 Eanáir 1967,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

CAIBIDIL I

FORÁLACHA GINEARÁLTA

Airteagal 1

Ábhar

1. Bunaítear leis an Rialachán seo “Córas Dul Isteach/Imeachta” (EES) d’fhonn an méid seo a leanas a dhéanamh:

(a) dáta, am agus áit dul isteach agus imeachta na náisiúnach tríú tír a thrasnaíonn teorainneacha na mBallstát ag a n-oibrítear EES a thaifeadadh agus a stóráil;

(b) fad fhanacht údaraithe náisiúnach tríú tír den sórt sin a ríomh;

(c) foláirimh a thabhairt do na Ballstáit nuair atá an fanacht údaraithe istigh; agus

(d) dáta, am agus áit dhiúltú cead isteach na náisiúnach tríú tír dár diúltaíodh cead isteach le haghaidh gearrfhanachta, chomh maith le húdarás an Bhallstáit a rinne an diúltú agus na cúiseanna a bhaineann leis a thaifeadadh agus a stóráil.

2. Chun críocha cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath agus a imscrúdú, leagtar síos sa Rialachán seo freisin na coinníollacha faoina bhféadfaidh údaráis ainmnithe na mBallstát rochtain a fháil ar EES d’fhonn é a cheadú.

Airteagal 2

Raon Feidhme

1. Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an méid seo a leanas:

(a) náisiúnaigh tríú tír dá dtugtar cead isteach ar chríoch na mBallstát le haghaidh gearrfhanachta atá faoi réir seiceálacha teorann i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/399 agus iad ag trasnú na dteorainneacha ag a n-oibrítear EES; agus

(b) náisiúnaigh tríú tír, ar dhul isteach dóibh ar chríoch na mBallstát agus ar a n-imeacht astu: (i) ar baill iad de theaghlach saoránaigh den Aontas a bhfuil feidhm ag Treoir 2004/38/CE maidir leis, nó ar baill iad de theaghlach náisiúnaigh tríú tír ag a bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta atá coibhéiseach le ceart saoránach de chuid an Aontais faoi chomhaontú idir an tAontas agus a Bhallstáit, ar an taobh amháin, agus tríú tír, ar an taobh eile, agus (ii) nach bhfuil cárta cónaithe de bhun Threoir 2004/38/CE nó cead cónaithe de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002 ón gComhairle (32) ina seilbh acu.

2. Tá feidhm ag an Rialachán seo freisin maidir le náisiúnaigh tríú tír dá ndiúltaítear cead isteach le haghaidh gearrfhanachta ar chríoch na mBallstát i gcomhréir le hAirteagal 14 de Rialachán (AE) 2016/399.

3. Níl feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an méid seo a leanas:

(a) náisiúnaigh tríú tír ar baill iad de theaghlach saoránaigh de chuid an Aontais a bhfuil feidhm ag Treoir 2004/38/CE maidir leis agus a bhfuil cárta cónaithe ina seilbh acu de bhun na Treorach sin, bíodh nó ná bíodh go dtagann siad in éineacht leis an saoránach sin den Aontas nó go dtagann siad anall ina dhiaidh nó ina diaidh;

(b) náisiúnaigh tríú tír ar baill iad de theaghlach náisiúnaigh tríú tír, bíodh nó ná bíodh go dtagann siad in éineacht leis an náisiúnach tríú tír sin nó go dtagann siad anall ina dhiaidh nó ina diaidh, sa chás: (i) go bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta ag an náisiúnach tríú tír sin atá coibhéiseach le ceart saoránach de chuid an Aontais faoi chomhaontú idir an tAontas agus a Bhallstáit, ar an taobh amháin, agus tríú tír, ar an taobh eile; agus (ii) go bhfuil cárta cónaithe de bhun Threoir 2004/38/CE nó cead cónaithe de bhun Rialachán (AE) 1030/2002 i seilbh na náisiúnach tríú tír sin;

(c) sealbhóirí na gceadanna cónaithe dá dtagraítear i bpointe 16 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2016/399 cé is moite díobh sin atá cumhdaithe ag pointe (a) agus pointe (b) den mhír seo;

(d) náisiúnaigh tríú tír a fheidhmíonn a gceart chun saorghluaiseachta i gcomhréir le Treoir 2014/66/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33) nó le Treoir (AE) 2016/801 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (34);

(e) sealbhóirí víosaí fadfhanachta;

(f) náisiúnaigh Andóra, Mhonacó agus San Mairíne agus sealbhóirí pas arna eisiúint ag Stát Chathair na Vatacáine;

(g) daoine nó catagóirí daoine atá díolmhaithe ó sheiceálacha teorann nó a bhaineann tairbhe as rialacha sonracha maidir le seiceálacha teorann dá dtagraítear i bpointe (g) d’Airteagal 6a(3) de Rialachán (AE) 2016/399;

(h) daoine nó catagóirí daoine dá dtagraítear i bpointí (h), (i), (j) agus (k) d’Airteagal 6a(3) de Rialachán (AE) 2016/399.

4. Na forálacha atá sa Rialachán seo maidir le fad an fhanachta údaraithe a ríomh agus foláirimh a thabhairt do na Ballstáit nuair a bheidh an fanacht údaraithe istigh, níl feidhm acu maidir le náisiúnaigh tríú tír:

(a) ar baill iad de theaghlach saoránaigh de chuid an Aontais a bhfuil feidhm ag Treoir 2004/38/CE maidir leis, nó baill de theaghlach náisiúnaigh tríú tír ag a bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta atá coibhéiseach le ceart saoránach de chuid an Aontais faoi chomhaontú idir an tAontas agus a Bhallstáit, ar an taobh amháin, agus tríú tír, ar an taobh eile; agus

(b) nach bhfuil cárta cónaithe de bhun Threoir 2004/38/CE nó cead cónaithe de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002 ina seilbh acu.

Airteagal 3

Sainmhínithe

1. Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

(1) ciallaíonn “teorainneacha seachtracha” teorainneacha seachtracha mar a shainmhínítear i bpointe 2 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2016/399;

(2) ciallaíonn “teorainneacha inmheánacha” teorainneacha inmheánacha mar a shainmhínítear i bpointe 1 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2016/399;

(3) Ciallaíonn “údarás teorann” an garda teorann ar cuireadh de chúram air, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, seiceálacha teorann a dhéanamh mar a shainmhínítear i bpointe 11 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2016/399;

(4) ciallaíonn “údarás inimirce” an t-údarás inniúil atá freagrach, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, as ceann amháin nó níos mó den mhéid seo a leanas: (a) seiceáil a dhéanamh laistigh de chríoch na mBallstát ar cé acu a chomhlíontar nó nach gcomhlíontar na coinníollacha maidir le dul isteach nó le fanacht ar chríoch na mBallstát; (b) scrúdú a dhéanamh ar na coinníollacha maidir le cónaí na náisiúnach tríú tír ar chríoch na mBallstát agus cinntí a dhéanamh ina leith, a mhéid nach ionann an t-údarás sin agus “údarás cinntitheach” mar a shainmhínítear i bpointe (f) d’Airteagal 2 de Threoir 2013/32/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (35), agus, i gcás inarb ábhartha, comhairle a chur ar fáil i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 377/2004 ón gComhairle (36); (c) náisiúnaigh tríú tír a fhilleadh ar thríú tír thionscnaimh nó idirthurais;

(5) ciallaíonn “údarás víosa” an t-údarás mar a shainmhínítear i bpointe 3 d’Airteagal 4 de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008;

(6) ciallaíonn “náisiúnach tríú tír” aon duine nach saoránach den Aontas é nó í de réir bhrí Airteagal 20(1) CFAE, cé is moite de dhaoine ag a bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta atá coibhéiseach le ceart saoránach de chuid an Aontais faoi chomhaontuithe idir an tAontas agus a Bhallstáit, ar an taobh amháin, agus tríú tíortha, ar an taobh eile;

(7) ciallaíonn “doiciméad taistil” pas nó a chomhionann de dhoiciméad, a thugann teideal don sealbhóir dul trasna teorainneacha seachtracha agus ar féidir víosa a ghreamú de;

(8) ciallaíonn “gearrfhanacht” fanachtaí ar chríoch na mBallstát nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá dá dtagraítear in Airteagal 6(1) de Rialachán (AE) 2016/399;

(9) ciallaíonn “víosa ghearrfhanachta” víosa mar a shainmhínítear i bpointe (a) de phointe 2 d’Airteagal 2 de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (37);

(10) ciallaíonn “víosa ghearrfhanachta náisiúnta” údarú arna eisiúint ag Ballstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine le haghaidh an fhanachta atá beartaithe ar chríoch an Bhallstáit sin nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá;

(11) ciallaíonn “fanacht údaraithe” an líon beacht laethanta ar lena linn a cheadaítear do náisiúnach tríú tír fanacht go dleathach ar chríoch na mBallstát, agus sin ón dáta dul isteach i gcomhréir leis na forálacha is infheidhme;

(12) ciallaíonn “an Bállstát atá freagrach” an Ballstát a d’iontráil na sonraí in EES;

(13) ciallaíonn “fíorú” an próiseas arb é atá ann comparáid a dhéanamh idir tacair sonraí chun bailíocht na céannachta a mhaítear a bheith ag duine a shuíomh (sampla amháin a chur i gcomparáid le sampla eile);

(14) ciallaíonn “sainaithint” an próiseas arb é atá ann céannacht duine a dheimhniú trí chuardach a dhéanamh ar iliomad tacar sonraí i mbunachar sonraí (sampla amháin a chur i gcomparáid le hiliomad samplaí);

(15) ciallaíonn “sonraí alfa-uimhriúla” sonraí a léirítear le litreacha, le digití, le saincharachtair, le spásanna agus le comharthaí poncaíochta;

(16) ciallaíonn “sonraí méarlorg” na sonraí a bhaineann le ceithre mhéarlorg ón deasóg — méarlorg na corrmhéire, na méire láir, mhéar an fháinne agus an lúidín — nuair is ann dóibh, nó ina n-éagmais sin ón gciotóg;

(17) ciallaíonn “íomhá den aghaidh” íomhánna digiteacha den aghaidh;

(18) ciallaíonn “sonraí bithmhéadracha” sonraí méarlorg agus íomhá den aghaidh;

(19) ciallaíonn “rófhantóir” náisiúnach tríú tír nach gcomhlíonann, nó nach gcomhlíonann a thuilleadh, na coinníollacha a bhaineann le fad fhanacht údaraithe an duine sin ar chríoch na mBallstát;

(20) ciallaíonn “eu-LISA” an Ghníomhaireacht Eorpach chun bainistiú oibríochtúil a dhéanamh ar chórais mhórscála faisnéise sa limistéar saoirse, slándála agus ceartais arna bunú le Rialachán (AE) Uimh. 1077/2011;

(21) ciallaíonn “údaráis maoirseachta” an t-údarás maoirseachta arna bhunú i gcomhréir le hAirteagal 51(1) de Rialachán (AE) 2016/679 agus an t-údarás maoirseachta arna bhunú i gcomhréir le hAirteagal 41(1) de Threoir (AE) 2016/680;

(22) ciallaíonn “sonraí EES” na sonraí uile a stóráiltear i Lárchóras EES i gcomhréir le hAirteagal 14 agus le hAirteagal 16 go hAirteagal 20;

(23) ciallaíonn “forghníomhú an dlí” cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú;

(24) ciallaíonn “cion sceimhlitheoireachta” cion faoin dlí náisiúnta a chomhfhreagraíonn do cheann de na cionta dá dtagraítear i dTreoir (AE) 2017/541 nó atá coibhéiseach leo;

(25) ciallaíonn “cion coiriúil tromchúiseach” cion a chomhfhreagraíonn do cheann de na cionta dá dtagraítear in Airteagal 2(2) de Chinneadh Réime 2002/584/CGB, nó atá coibhéiseach leo, má tá sé inphionóis faoin dlí náisiúnta le pianbhreith coimeádta nó le hordú coinneála arb é 3 bliana ar a laghad a uastréimhse;

(26) ciallaíonn “údarás ainmnithe” údarás a ndéanann Ballstát é a ainmniú de bhun Airteagal 29 mar údarás atá freagrach as cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath nó a imscrúdú;

(27) ciallaíonn “córas féinfhreastail” córas féinfhreastail mar a shainmhínítear i bpointe 23 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2016/399;

(28) ciallaíonn “ríomhgheata” ríomhgheata mar a shainmhínítear i bpointe 24 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2016/399;

(29) ciallaíonn “Ráta Mainneachtana i leith Clárú” (FTER) cion na gclárúchán ina bhfuil an clárú bithmhéadrach ar cháilíocht neamhleor;

(30) ciallaíonn “Ráta Sainaitheanta Bréagdheimhní” (FPIR) cion na meaitseálacha a thagann ar ais le linn cuardach bithmhéadrach agus nach mbaineann leis an taistealaí a ndéantar seiceáil air;

(31) ciallaíonn “Ráta Sainaitheanta Bréagdhiúltaí” (FNIR) cion na meaitseálacha a chailltear le linn cuardach bithmhéadrach cé gur cláraíodh sonraí bithmhéadracha an taistealaí.

2. An chiall atá leis na téarmaí a shainmhínítear in Airteagal 4 de Rialachán (AE) 2016/679, beidh an chiall chéanna leo sa Rialachán seo a mhéid a dhéanann údaráis na mBallstát sonraí pearsanta a phróiseáil chun na críche atá leagtha síos in Airteagal 6(1) den Rialachán seo.

3. An chiall atá leis na téarmaí a shainmhínítear in Airteagal 3 de Threoir (AE) 2016/680, beidh chiall chéanna leo sa Rialachán seo a mhéid a dhéanann údaráis na mBallstát sonraí pearsanta a phróiseáil chun na gcríoch atá leagtha síos in Airteagal 6(2) den Rialachán seo.

Airteagal 4

Teorainneacha ag a n-oibrítear EES agus úsáid EES ag na teorainneacha sin

1. Oibreofar EES ag na teorainneacha seachtracha.

2. Na Ballstáit a chuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine, tabharfaidh siad EES isteach ag na teorainneacha inmheánacha atá acu le Ballstáit nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine acu fós ach a oibríonn EES.

3. Na Ballstáit a chuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine agus na Ballstáit nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES, tabharfaidh siad EES isteach ag a dteorainneacha inmheánacha leis na Ballstáit nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós agus nach n-oibríonn EES.

4. Na Ballstáit nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES, tabharfaidh siad EES isteach ag na teorainneacha inmheánacha atá acu a shainmhínítear faoi phointe (b) agus faoi phointe (c) d’Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2016/399.

5. De mhaolú ar an tríú agus ar an gceathrú fomhír d’Airteagal 23(2) agus ar Airteagal 27, Ballstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES, tabharfaidh an Ballstát sin EES isteach gan feidhmiúlachtaí bithmhéadracha ag na teorainneacha inmheánacha atá aige le Ballstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES. I gcás, ag na teorainneacha inmheánacha sin, nár cláraíodh náisiúnach tríú tír in EES go fóill, cruthófar sainchomhad an náisiúnaigh tríú tíre sin gan taifead a dhéanamh ar na sonraí bithmhéadracha. Cuirfear na sonraí bithmhéadracha leis ag an gcéad phointe trasnaithe teorann eile ag a n-oibrítear EES leis na feidhmiúlachtaí bithmhéadracha.

Airteagal 5

Bunú EES

Déanfaidh eu-LISA EES a fhorbairt agus áiritheoidh sé bainistiú oibríochtúil EES, lena n-áirítear na feidhmiúlachtaí le sonraí bithmhéadracha a phróiseáil dá dtagraítear i bpointe (d) d’Airteagal 16(1) agus i bpointe (b) agus i bpointe (c) d’Airteagal 17(1), agus déanfaidh sé slándáil leordhóthanach EES a áirithiú freisin.

Airteagal 6

Cuspóirí EES

1. Agus na sonraí in EES á dtaifeadadh agus á stóráil agus á gcur ar fáil do na Ballstáit, is iad seo a leanas na cuspóirí a bheidh ag EES:

(a) éifeachtúlacht na seiceálacha teorann a fheabhsú trí fhad an fhanachta údaraithe a ríomh agus faireachán a dhéanamh air sin ar dhul isteach agus ar imeacht do náisiúnaigh tríú tír dá dtugtar cead isteach le haghaidh gearrfhanachta;

(b) cúnamh a chur ar fáil chun náisiúnaigh tríú tír a shainaithint nach gcomhlíonann anois, nó nach gcomhlíonann a thuilleadh, na coinníollacha le haghaidh dul isteach ar chríoch na mBallstát nó na coinníollacha le haghaidh gearrfhanachta uirthi;

(c) rófhantóirí a shainaithint agus a bhrath agus a chur ar chumas údaráis inniúla náisiúnta na mBallstát bearta iomchuí a dhéanamh;

(d) a bheith in ann diúltuithe cead isteach a sheiceáil go leictreonach in EES;

(e) a bheith in ann na seiceálacha teorann a dhéanfar ar náisiúnaigh tríú tír a uathoibriú;

(f) a chur ar chumas údarás víosa rochtain a fháil ar fhaisnéis i ndáil le húsáid dhleathach víosaí roimhe sin;

(g) náisiúnaigh tríú tír a chur ar an eolas faoi fhad a bhfanachta údaraithe;

(h) staitisticí a thiomsú faoi dhul isteach agus faoi imeacht, faoi dhiúltú dul isteach agus faoi rófhanacht na náisiúnach tríú tír d’fhonn measúnú riosca an rófhanachta a fheabhsú agus chun tacú le beartas fianaise-bhunaithe imirce an Aontais a chruthú;

(i) calaois aitheantais agus míúsáid doiciméad taistil a chomhrac.

2. Trí rochtain a thabhairt do na húdaráis ainmnithe i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa Rialachán seo, beidh na cuspóirí seo a leanas ag EES:

(a) cuidiú le cionta sceimhlitheoireachta agus le cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath agus a imscrúdú;

(b) a bheith in ann faisnéis a ghiniúint le haghaidh imscrúduithe a bhaineann le cionta sceimhlitheoireachta nó le cionta coiriúla tromchúiseacha eile, lena n-áirítear déantóirí, amhrastaigh agus íospartaigh na gcionta sin a bhfuil teorainneacha seachtracha trasnuithe acu a shainaithint.

3. I gcás inarb ábhartha, tacóidh EES leis na Ballstáit a gcláir náisiúnta éascaíochta a fheidhmiú, ar cláir iad a bunaíodh i gcomhréir le hAirteagal 8d de Rialachán (AE) 2016/399, d’fhonn trasnú teorann a éascú do náisiúnaigh tríú tír, tríd an méid a leanas a dhéanamh:

(a) a chur ar chumas na n-údarás náisiúnta inniúil dá dtagraítear in Airteagal 8d de Rialachán (AE) 2016/399 rochtain a bheith acu ar fhaisnéis maidir le gearrfhanachtaí san am a caitheadh nó ar dhiúltú cead isteach chun iarratais ar rochtain ar chláir éascaithe náisiúnta a scrúdú, agus cinntí dá dtagraítear in Airteagal 25 den Rialachán seo a ghlacadh;

(b) a chur in iúl do na húdaráis teorann go bhfuil rochtain á tabhairt ar chlár éascaithe náisiúnta.

Airteagal 7

Ailtireacht theicniúil EES

1. Is é a bheidh in EES:

(a) Lárchóras (Lárchóras EES);

(b) Comhéadan Aonfhoirmeach Náisiúnta (NUI) i ngach Ballstát, bunaithe ar shonraíochtaí teicniúla coiteanna, agus iad ar aon dul lena chéile sna Ballstáit uile le gur féidir ceangal a dhéanamh idir Lárchóras EES agus na bonneagair náisiúnta teorann sna Ballstáit ar bhealach slán;

(c) Bealach Cumarsáide Slán idir Lárchóras EES agus Lárchóras VIS;

(d) Bonneagar Cumarsáide, a bheidh slán agus criptithe, idir Lárchóras EES agus na NUInna;

(e) an tseirbhís gréasáin dá dtagraítear in Airteagal 11;

(f) an stóras sonraí, bunaithe ar leibhéal lárnach, mar a thagraítear dó in Airteagal 63(2).

2. Is é eu-LISA a dhéanfaidh Lárchóras EES a óstáil ar a shuímh theicniúla. Cuirfidh sé na feidhmiúlachtaí atá leagtha síos sa Rialachán seo ar fáil i gcomhréir leis na coinníollacha a bhaineann le hinfhaighteacht, cáilíocht agus luas de bhun Airteagal 37(3).

3. Gan dochar do Chinneadh 2008/602/CE ón gCoimisiún (38), roinnfear comhpháirteanna áirithe de chrua-earraí agus de bhogearraí Bhonneagar Cumarsáide EES le bonneagar cumarsáide VIS dá dtagraítear in Airteagal 1(2) de Chinneadh 2004/512/CE. Áiritheofar go gcoimeádfar sonraí VIS agus sonraí EES scartha ó chéile ar bhonn loighciúil.

Airteagal 8

Idir-inoibritheacht le VIS

1. Bunóidh eu-LISA Bealach Cumarsáide Slán idir Lárchóras EES agus Lárchóras VIS le go mbeidh idir-inoibritheacht ann idir EES agus VIS. Ní féidir ceadú díreach a dhéanamh idir EES agus VIS ach amháin i gcás ina bhforáiltear dó sa Rialachán seo agus i Rialachán (CE) Uimh. 767/2008. Is próiseas uathoibríoch a bheidh i gceist le sonraí a bhaineann le víosaí a aisghabháil ó VIS, iad a iompórtáil in EES agus na sonraí ó VIS a nuashonrú in EES a luaithe a chuirfidh an t-údarás lena mbaineann tús leis an oibríocht a bheidh i gceist.

2. Le hidir-inoibritheacht, cuirfear ar chumas na n-údarás teorann sin a úsáideann EES VIS a cheadú ó EES chun:

(a) na sonraí a bhaineann le víosaí a aisghabháil díreach ó VIS agus iad a iompórtáil isteach in EES chun taifead ar dhul isteach/imeacht nó taifead ar dhiúltú cead isteach sealbhóra víosa a chruthú nó a nuashonrú in EES i gcomhréir le hAirteagal 14, le hAirteagal 16 agus le hAirteagal 18 den Rialachán seo agus le hAirteagal 18a de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008;

(b) na sonraí a bhaineann le víosaí a aisghabháil go díreach ó VIS agus iad a iompórtáil isteach in EES chun an taifead ar dhul isteach/imeacht a nuashonrú i gcás ina ndéantar víosa a neamhniú, a chúlghairm nó síneadh a chur léi i gcomhréir le hAirteagal 19 den Rialachán seo agus le hAirteagal 13, Airteagal 14 agus Airteagal 18a de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008;

(c) de bhun Airteagal 23 den Rialachán seo agus Airteagal 18(2) de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008, barántúlacht agus bailíocht na víosa ábhartha a fhíorú nó a dheimhniú an bhfuil na coinníollacha le haghaidh dul isteach ar chríoch na mBallstát i gcomhréir le hAirteagal 6 de Rialachán (AE) 2016/399 á gcomhlíonadh;

(d) a fhíorú ag na teorainneacha ag a n-oibrítear EES ar cláraíodh cheana náisiúnach tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa in VIS i gcomhréir le hAirteagal 23 den Rialachán seo agus le hAirteagal 19(a) de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008; agus

(e) i gcás ina ndéantar céannacht an tsealbhóra víosa a fhíorú trí bhíthin a mhéarlorg, fíorófar céannacht an tsealbhóra víosa ag na teorainneacha ag a n-oibrítear EES trí mhéarloirg an tsealbhóra víosa a chur i gcomparáid leis na méarloirg arna dtaifeadadh in VIS i gcomhréir le hAirteagal 23 den Rialachán seo agus le hAirteagal 18(6) de Rialachán (CE) Uimh.767/2008.

3. Le hidir-inoibritheacht, cuirfear ar chumas na n-údarás víosaí a bhaineann úsáid as VIS EES a cheadú ó VIS chun:

(a) iarratais ar víosa a scrúdú agus cinntí a ghlacadh a bhaineann leis na hiarratais sin i gcomhréir le hAirteagal 24 den Rialachán seo agus le hAirteagal 15(4) de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008;

(b) iarratais ar víosaí gearrfhanachta náisiúnta a scrúdú agus cinntí a ghlacadh i dtaca leis na hiarratais sin i gcás na mBallstát sin nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES;

(c) na sonraí a bhaineann le víosaí a nuashonrú sa taifead ar dhul isteach/imeacht i gcás ina ndéantar víosa a neamhniú, a chúlghairm nó síneadh a chur léi i gcomhréir le hAirteagal 19 den Rialachán seo agus le hAirteagal 13 agus le hAirteagal 14 de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008.

4. Maidir le hoibriú sheirbhís gréasáin EES dá dtagraítear in Airteagal 13, déanfar nuashonrú laethúil ar an mbunachar sonraí dá dtagraítear in Airteagal 13(5), a bheidh inléite amháin, le VIS, trí aisbhaint-aon-slí a dhéanamh ar an íos-fhothacar sonraí is gá de chuid VIS.

Airteagal 9

Rochtain ar EES chun sonraí a iontráil, a leasú, a léirscriosadh agus a cheadú

1. Is ag foireann chuí-údaraithe údaráis náisiúnta gach Ballstáit agus ag an bhfoireann sin amháin a bheidh rochtain ar EES chun na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 14 agus in Airteagal 16 go hAirteagal 20 a iontráil, a leasú, a léirscriosadh agus a cheadú, agus beidh na húdaráis sin inniúil chun na gcríoch sin a leagtar síos in Airteagal 23 go hAirteagal 35. Beidh an rochtain sin teoranta don mheid a bheidh riachtanach chun cúraimí na n-údarás náisiúnta sin a chomhlíonadh i gcomhréir leis na cuspóirí sin, agus beidh sí comhréireach leis na cuspóirí atá le baint amach.

2. Ainmneoidh gach Ballstát na húdaráis inniúla náisiúnta a bheidh ina n-údaráis seiceála teorann, údaráis víosa agus údaráis inimirce chun críocha an Rialacháin seo. Beidh rochtain ag foireann chuí-údaraithe na n-údarás náisiúnta inniúil ar EES chun sonraí a iontráil, a leasú, a léirscriosadh nó a cheadú. Cuirfidh gach Ballstát liosta na n-údarás náisiúnta inniúil sin in iúl do eu-LISA gan mhoill. Sonrófar sa liosta sin an chúis a bhfuil rochtain ar na sonraí atá stóráilte in EES le tabhairt do gach údarás.

3. Na húdaráis atá i dteideal sonraí EES a cheadú nó rochtain a fháil orthu d’fhonn cionta sceimhlitheoireachta nó cionta coiriúla tromchúiseacha eile a chosc, a bhrath agus a imscrúdú, ainmneofar iad i gcomhréir le Caibidil IV.

Airteagal 10

Prionsabail ghinearálta

1. Áiritheoidh gach údarás inniúil atá údaraithe EES a rochtain go bhfuil úsáid EES riachtanach, iomchuí agus comhréireach.

2. Áiritheoidh gach údarás inniúil go bhfuil an úsáid a bhainfear as EES, lena n-áirítear gabháil sonraí bithmhéadracha, i gcomhréir leis na cosaintí a leagtar síos sa Choinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh. Go háirithe, i gcás ina ngabhtar sonraí linbh, tabharfar tús áite do leas an linbh.

Airteagal 11

An t-áireamhán uathoibrithe agus an oibleagáid maidir le náisiúnaigh tríú tír a chur ar an eolas faoina bhfuil fágtha dá bhfanacht údaraithe

1. Áireofar in EES áireamhán uathoibrithe lena léireofar uasfhad an fhanachta údaraithe le haghaidh náisiúnaigh tríú tír atá cláraithe in EES.

Ní bheidh feidhm ag an áireamhán uathoibrithe maidir le náisiúnaigh tríú tír:

(a) ar baill iad de theaghlach saoránaigh de chuid an Aontais a bhfuil feidhm ag Treoir 2004/38/CE maidir leis, nó ar baill iad de theaghlach náisiúnaigh tríú tír ag a bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta atá coibhéiseach le ceart saoránach de chuid an Aontais faoi chomhaontú idir an tAontas agus a Bhallstáit, ar an taobh amháin, agus tríú tír, ar an taobh eile; agus

(b) nach bhfuil cárta cónaithe de bhun Threoir 2004/38/CE nó cead cónaithe de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002 ina seilbh acu.

2. Leis an áireamhán uathoibrithe, cuirfear na húdaráis inniúla ar an eolas faoin méid seo a leanas:

(a) ar dhul isteach, uasfhad an fhanachta údaraithe do náisiúnaigh tríú tír agus ar ídíodh an líon dul isteach údaraithe de réir víosa ghearrfhanachta arna heisiúint chun dul isteach uair amháin nó faoi dhó;

(b) le linn seiceálacha nó fíorúcháin a dhéantar laistigh de chríoch na mBallstát, an fhanacht údaraithe atá fágtha ag náisiúnaigh tríú tír nó fad an rófhanachta acu;

(c) ar imeacht, aon rófhanacht de chuid náisiúnach tríú tír;

(d) agus iarratais ar víosa ghearrfhanachta á scrúdú agus cinntí á ndéanamh maidir leo, uasfhad an fhanachta údaraithe atá fágtha bunaithe ar na dátaí dul isteach atá beartaithe.

3. Cuirfidh na húdaráis teorann an náisiúnach tríú tír ar an eolas faoi uasfhad na tréimhse fanachta údaraithe, ina gcuirfear san áireamh an líon na mbabhtaí dul isteach agus fad an fhanachta arna údarú leis an víosa, i gcomhréir le hAirteagal 8(9) de Rialachán (AE) 2016/399. Déanfaidh an garda teorann an fhaisnéis tráth na seiceálacha teorann nó déanfar í a sholáthar trí bhíthin trealamh suiteáilte ag an bpointe trasnaithe teorann lena bhféadfaidh an náisiúnach tríú tír an tseirbhís gréasáin a cheadú dá dtagraítear in Airteagal 13(1) agus (2) den Rialachán seo.

4. Maidir le náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa agus atá ag fanacht ar bhonn víosa ghearrfhanachta nó ar bhonn víosa ghearrfhanachta náisiúnta i mBallstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES, ní shonrófar leis an áireamhán uathoibrithe an fanacht údaraithe bunaithe ar an víosa ghearrfhanachta nó ar an víosa ghearrfhanachta náisiúnta.

Sa chás de dtagraítear sa chéad fhomhír, ní fhíoróidh an t-áireamhán uathoibrithe ach an méid seo a leanas:

(a) ar comhlíonadh teorainn fhoriomlán 90 lá in aon tréimhse 18 lá; agus

(b) i gcás víosaí gearrfhanachta, ar comhlíonadh tréimhse bailíochta víosaí den sórt sin.

5. Chun a fhíorú, i gcás víosa ghearrfhanachta arna heisiúint chun dul isteach uair amháin nó faoi dhó atá ina sheilbh ag náisiúnach tríú tír, ar úsáid nó nár úsáid an náisiúnach tríú tír sin líon na mbabhtaí is údaraithe dó nó di dul isteach leis an víosa ghearrfhanachta, ní chuirfidh an t-áireamhán uathoibrithe san áireamh ach an líon dul isteach ar chríoch Ballstát a chuireann acquis Schenghen i bhfeidhm ina iomláine. Ní dhéanfar an fíorú sin, áfach, ar dhul isteach ar chríoch Ballstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES.

6. Beidh feidhm ag an áireamhán uathoibrithe freisin maidir le gearrfhanachtaí ar bhonn víosa ghearrfhanachta a bhfuil bailíocht chríochach theoranta aici arna heisiúint de bhun phointe (b) d’Airteagal 25(1) de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009. Sa chás sin, cuirfidh an t-áireamhán uathoibrithe an fanacht údaraithe san áireamh, mar a shainítear é le víosa den chineál sin, is cuma fanacht carnach an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann a bheith níos faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá.

Airteagal 12

Sásra faisnéise

1. Áireofar in EES sásra lena sainaithneofar go huathoibríoch cé na taifid ar dhul isteach/imeacht nach bhfuil sonraí imeachta iontu go díreach tar éis an dáta a rachaidh an fanacht údaraithe in éag agus déanfaidh sé na taifid sin inar sáraíodh an uasfhad an fhanachta údaraithe a shainaithint go huathoibríoch.

2. I dtaca le náisiúnaigh tríú tír a théann thar teorainn ar bhonn Doiciméad Idirthurais Éascaithe bailí arna eisiúint i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 693/2003 ón gComhairle (39) (FTD), áireofar in EES sásra lena sainaithneofar go huathoibríoch cé na taifid ar dhul isteach/imeacht nach bhfuil sonraí imeachta iontu díreach tar éis thráth dhul in éag an fhanachta údaraithe agus lena sainaithneofar go huathoibríoch taifid inar sáraíodh uasfhad an fhanachta údaraithe.

3. Cuirfear ar fáil do na húdaráis náisiúnta inniúla liosta arna ghiniúint ag EES ina mbeidh na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 16 agus in Airteagal 17 maidir leis na daoine uile a sainaithníodh mar rófhantóirí i gcomhréir le hAirteagal 9(2), chun go bhféadfaidh na húdaráis sin bearta iomchuí a ghlacadh.

Airteagal 13

Seirbhís gréasáin

1. Chun go mbeidh náisiúnaigh tríú tír in ann a fhíorú tráth ar bith an fanacht údaraithe atá fágtha acu, cuirfear rochtain shlán idirlín ar sheirbhís gréasáin, arna hóstáil ag eu-LISA, ar a shuímh theicniúla ar fáil dóibh agus a bhuí leis an tseirbhís sin beidh náisiúnaigh tríú tír in ann na sonraí a cheanglaítear a chur ar fáil de bhun phointe (b) d’Airteagal 16(1) mar aon leis an dáta atá beartaithe acu le dul isteach nó le himeacht, nó iad araon. Ar an mbonn sin, tabharfaidh an tseirbhís gréasáin freagra “CGL/NÍL SÉ CGL” do náisiúnaigh tríú tír, mar aon leis an bhfaisnéis maidir leis an bhfanacht údaraithe atá fágtha.

2. De mhaolú ar mhír 1, i gcás fanacht a bheartaítear i mBallstát nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós, ach a oibríonn EES, ní chuirfidh an tseirbhís gréasáin aon fhaisnéis ar fáil maidir leis an bhfanacht údaraithe ar bhonn víosa ghearrfhanachta nó ar bhonn víosa ghearrfhanachta náisiúnta.

Sa chás dá dtagraítear sa chéad fhomhír, tríd an tseirbhís gréasáin, beidh náisiúnaigh tríú tír in ann a fhíorú go gcomhlíonfar an teorainn fhoriomlán 90 lá in aon tréimhse 180 lá agus faisnéis a fháil i ndáil leis an bhfanacht a bheidh fágtha faoin teorainn sin. Cuirfear an fhaisnéis seo ar fáil le haghaidh fanachtaí sa tréimhse 180 lá roimh an tseirbhís gréasáin a cheadú nó roimh an dáta beartaithe dá ndul isteach nó dá n-imeacht, nó iad araon.

3. D’fhonn a n-oibleagáidí a chomhlíonadh faoi phointe (b) d’Airteagal 26(1) den Choinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme, bainfidh iompróirí úsáid as an tseirbhís gréasáin chun a fhíorú, i gcás víosa ghearrfhanachta arna heisiúint chun dul isteach uair amháin nó faoi dhó atá ina seilbh ag náisiúnaigh tríú tír, ar úsáid nó nár úsáid na náisiúnaigh tríú tír sin líon na mbabhtaí is údaraithe dóibh dul isteach leis an víosa atá acu. Cuirfidh iompróirí na sonraí a liostaítear faoi phointe (a), faoi phointe (b) agus faoi phointe (c) d’Airteagal 16(1) den Rialachán seo ar fáil. Ar an mbonn sin, tabharfaidh an tseirbhís gréasáin freagra “CGL/NÍL SÉ CGL” do na hiompróirí. Féadfaidh iompróirí pé faisnéis a sheoltar a stóráil mar aon leis an bhfreagra a gheofar i gcomhréir leis an dlí is infheidhme. Bunóidh iompróirí scéim fíordheimhniúcháin lena áirithiú gur ag an bhfoireann údaraithe amháin a bheidh rochtain ar an tseirbhís gréasáin. Ní bheidh sé indéanta an freagra “CGL/NÍL SÉ CGL” a mheas ina chinneadh cead isteach a údarú nó a dhiúltú i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/399.

4. Chun Airteagal 26(2) den Choinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme nó chun aon díospóid fhéideartha a d’eascródh as Airteagal 26 den Choinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme, coinneoidh eu-LISA logaí ar gach oibríocht próiseála sonraí a dhéanfaidh iompróirí ar an tseirbhís gréasáin. Taispeánfaidh na logaí sin dáta agus am gach oibríochta, na sonraí a úsáideadh don iniúchadh, na sonraí a tharchuir an tseirbhís gréasáin, agus ainm an iompróra atá i gceist.

Stórálfar logaí go ceann tréimhse 2 bhliain. Úsáidfear bearta iomchuí chun logaí a chosaint ó rochtain neamhúdaraithe.

5. Úsáidfidh an tseirbhís gréasáin bunachar sonraí ar leith, a bheidh inléite amháin, a ndéanfar nuashonrú air go laethúil trí aisbhaint-aon-slí a dhéanamh ar an íos-fhothacar sonraí is gá de chuid EES agus VIS. Beidh eu-LISA freagrach as slándáil na seirbhíse gréasáin, as slándáil na sonraí pearsanta atá inti agus as an bpróiseas lena mbainfear sonraí pearsanta agus lena gcuirfear isteach iad sa bhunachar sonraí ar leith, atá inléite amháin.

6. Ní chuirfidh an tseirbhís gréasáin ar chumas iompróirí a fhíorú, i gcás víosa ghearrfhanachta náisiúnta arna heisiúint chun dul isteach uair amháin nó faoi dhó atá ina seilbh ag náisiúnaigh tríú tír, ar úsáid nó nár úsáid na náisiúnaigh tríú tír sin líon na mbabhtaí is údaraithe dóibh dul isteach leis an víosa sin.

7. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme i dtaca le rialacha mionsonraithe maidir leis na coinníollacha a bhaineann le feidhmiú na seirbhíse gréasáin agus leis na rialacha cosanta sonraí agus slándála is infheidhme maidir leis an tseirbhís gréasáin. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 68(2).

CAIBIDIL II

IONTRÁIL AGUS ÚSÁID SONRAÍ AG ÚDARÁIS INNIÚLA

Airteagal 14

Nósanna imeachta maidir le sonraí a iontráil in EES

1. Fíoróidh údaráis teorann, i gcomhréir le hAirteagal 23, ar cruthaíodh sainchomhad roimhe in EES don náisiúnach tríú tír sin agus dá chéannacht nó dá céannacht. I gcás ina n-úsáideann náisiúnach tríú tír córas féinfhreastail chun sonraí a réamhchlárú nó chun seiceálacha teorann a dhéanamh, déanfar an fíorú tríd an gcóras féinfhreastail.

2. I gcás inar cruthaíodh sainchomhad roimhe sin don náisiúnach tríú tír, déanfaidh an t-údarás teorann, i gcas inar gá:

(a) sonraí an tsainchomhaid sin dá dtagraítear in Airteagal 16, in Airteagal 17 agus in Airteagal 18, de réir mar is infheidhme, a nuashonrú, agus

(b) taifead maidir le dul isteach a iontráil i gcás gach dul isteach agus taifead maidir le himeacht a iontráil i gcás gach imeachta i gcomhréir le hAirteagal 16 agus le hAirteagal 17 nó, más infheidhme, taifead ar dhiúltú dul isteach a iontráil i gcomhréir le hAirteagal 18.

Déanfar na taifid dá dtagraítear i bpointe (b) den chéad fhomhír den mhír seo a nascadh le sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann.

I gcás inarb infheidhme, cuirfear na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 19(1), (2), (4) agus (5) le taifead ar dhul isteach/imeacht an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann. Na doiciméid taistil agus na céannachtaí éagsúla a bhíonn in úsáid go dlisteanach ag náisiúnach tríú tír, cuirfear le sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír sin iad.

I gcás ina bhfuil sainchomhad a bhí ann roimhe sin ar an taifead agus ina bhfuil doiciméad taistil bailí ag an náisiúnach tríú tír nach ionann é agus an doiciméad a taifeadadh roimhe sin, déanfar na sonraí dá dtagraítear i bpointe (d) Airteagal 16(1) agus i bpointe (b) d’Airteagal 17(1) a nuashonrú freisin i gcomhréir le hAirteagal 15.

3. I gcás inar gá sonraí maidir le taifead ar dhul isteach/imeacht sealbhóra víosa a iontráil nó a nuashonrú, féadfaidh na húdaráis teorann na sonraí dá bhforáiltear i bpointe (c) go pointe (f) d’Airteagal 16(2) den Rialachán seo a aisghabháil ó VIS agus a iompórtáil isteach in EES i gcomhréir le hAirteagal 8 den Rialachán seo agus le hAirteagal 18a de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008.

4. Más rud é nár cláraíodh náisiúnach tríú tír roimhe sin in EES, cruthóidh an t-údarás teorann sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír sin, trí na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 16(1) agus (6), in Airteagal 17(1) agus in Airteagal 18(1) a iontráil de réir mar is infheidhme.

5. I gcás ina n-úsáideann náisiúnach tríú tír córas féinfhreastail chun sonraí a réamhchlárú, beidh feidhm ag Airteagal 8(a) de Rialachán (AE) Uimh. 2016/399 maidir leis. Sa chás sin, féadfaidh an náisiúnach tríú tír sonraí an tsainchomhaid a réamhchlárú nó, más infheidhme, na sonraí sa taifead ar dhul isteach/imeacht is gá a nuashonrú. Is iad na húdaráis teorann a dhéanfaidh na sonraí a dheimhniú, tráth a mbeidh an cinneadh déanta maidir le cead isteach a údarú nó a dhiúltú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 2016/399. Na sonraí a liostaítear i bpointe (c) go pointe (f) d’Airteagal 16(2) den Rialachán seo, féadfar iad a aisghabháil ó VIS agus a iompórtáil isteach in EES freisin.

6. I gcás ina n-úsáideann náisiúnach tríú tír córas féinfhreastail chun seiceálacha teorann a dhéanamh, beidh feidhm ag Airteagal 8b de Rialachán (AE) Uimh. 2016/399 maidir leis. Sa chás sin, an fíorú dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo, cuirfear i gcrích é tríd an gcóras féinfhreastail.

7. I gcás ina n-úsáideann náisiúnach tríú tír ríomhgheata chun na teoireannacha seachtracha nó na teorainneacha inmheánacha nach bhfuil deireadh curtha le rialuithe fós a thrasnú, beidh feidhm ag Airteagal 8b de Rialachán (AE) Uimh. 2016/399 maidir leis. Sa chás sin, is tríd an ríomhgheata a dhéanfar clárú comhfhreagrach an taifid ar an dul isteach/imeacht agus a dhéanfar an taifead sin a nascadh leis an sainchomhad lena mbaineann.

8. Gan dochar d’Airteagal 20 den Rialachán seo ná d’Airteagal 12(3) de Rialachán (AE) 2016/399, maidir le gearrfhanacht náisiúnaigh tríú tír atá i láthair ar chríoch Ballstáit, i gcás ina gcuirtear tús leis díreach tar éis fanachta bunaithe ar chead cónaithe nó ar víosa fhadfhanachta agus nár cruthaíodh aon sainchomhad roimhe sin, féadfaidh an náisiúnach tríú tír sin iarradh ar na húdaráis inniúla dá dtagraítear in Airteagal 9(2) den Rialachán seo, sainchomhad agus taifead ar dhul isteach/imeacht a chruthú trí na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 16(1), (2) agus (6) agus in Airteagal 17(1) den Rialachán seo a iontráil. In ionad na sonraí dá dtagraítear i bpointe (a) d’Airteagal 16(2) den Rialachán seo, cuirfidh na húdaráis inniúla sin isteach dáta tosaithe an ghearrfhanachta agus, in ionad na sonraí dá dtagraítear i bpointe (b) d’Airteagal 16(2) den Rialachán seo, cuirfidh siad isteach ainm an údaráis a chuir na sonraí sin isteach.

Airteagal 15

Íomhá d’aghaidh na náisiúnach tríú tír

1. I gcás inar gá sainchomhad a chruthú nó íomhá den aghaidh dá dtagraítear i bpointe (d) d’Airteagal 16(1) agus i bpointe (b) d’Airteagal 17(1) a nuashonrú, tógfar an íomhá den aghaidh beo.

2. De mhaolú ar mhír 1, i gcásanna eisceachtúla, nach féidir na sonraíochtaí i dtaca le cáilíocht agus le taifeach a leagtar amach maidir le clárú na híomhá beo den aghaidh in EES a chomhlíonadh, is féidir an íomhá den aghaidh a bhaint go leictreonach ó shlis an Doiciméid leictreonaigh Taistil Meaisín-Inléite (eMRTD). I gcásanna den sórt sin, cuirfear an íomhá den aghaidh isteach sa sainchomhad tar éis fíorú leictreonach a dhéanamh go bhfuil an íomhá den aghaidh atá cláraithe i slis eMRTD ag teacht leis an íomhá bheo d’aghaidh an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann.

3. Tarchuirfidh gach Ballstát tuarascáil ar chur i bhfeidhm mhír 2 chuig an gCoimisiún uair sa bhliain. Beidh cur síos sa tuarascáil sin ar líon na náisiúnach tríú tír lena mbaineann, mar aon le míniú ar na cásanna eisceachtúla a ndeachthas i ngleic leo.

4. Beidh taifeach agus cáilíocht leordhóthanach ag íomhá d’aghaidh na náisiúnach tríú tír chun go bhféadfar iad a úsáid le haghaidh meaitseáil bhithmhéadrach uathoibrithe.

5. Laistigh de thréimhse 2 bhliain tar éis thús oibríochtaí EES, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil ar fáil maidir le caighdeáin cháilíochta a bhaineann le híomhánna den aghaidh a stóráiltear in VIS agus cibé acu is féidir nó nach féidir meaitseáil bhithmhéadrach a dhéanamh leo chun íomhánna den aghaidh a stóráiltear in VIS a úsáid ag teorainneacha agus laistigh de chríoch na mBallstát chun céannacht na náisiúnach tríú tír atá faoi réir ceanglais víosa a fhíorú, gan na híomhánna sin a stóráil in EES. Tarchuirfidh an Coimisiún an tuarascáil sin ar an meastóireacht chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle. Beidh tograí reachtacha, i gcás ina measann an Coimisiún gurb iomchuí sin, ag gabháil leis an tuarascáil sin, lena n-áirítear tograí chun leasú a dhéanamh ar an Rialachán seo, ar Rialachán (CE) Uimh. 767/2008, nó orthu araon, maidir le híomháanna d’aghaidh na náisiúnach tríú tír a stóráiltear in VIS a úsáid chun na gcríoch dá dtagraítear sa mhír seo.

Airteagal 16

Sonraí pearsanta náisiúnach tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa

1. Ag na teorainneacha ag a n-oibrítear EES, cruthóidh an t-údarás teorann sainchomhad náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa trí na sonraí seo a leanas a iontráil:

(a) sloinne (ainm teaghlaigh); céadainm nó céadainmneacha (ainmneacha baiste); dáta breithe; náisiúntacht nó náisiúntachtaí; inscne;

(b) cineál agus uimhir an doiciméid taistil nó na ndoiciméad taistil agus cód trí litir na tíre eisiúna an doiciméid taistil nó na ndoiciméad taistil;

(c) an dáta a rachaidh bailíocht an doiciméid taistil nó na ndoiciméad taistil in éag;

(d) íomhá den aghaidh dá dtagraítear in Airteagal 15;

2. Tráth gach dul isteach do náisiúnach tríú tír faoi réir ceanglas víosa, ag teorainn ag a n-oibrítear EES, cuirfear na sonraí seo a leanas isteach i dtaifead ar dhul isteach/imeacht.

(a) dáta agus am an dul isteach;

(b) an pointe trasnaithe teorann ag ar tharla an dul isteach agus an t-údarás a d’údaraigh an dul isteach;

(c) i gcás inarb infheidhme, stádas an náisiúnaigh tríú tír lena dtugtar le fios gurb é nó gurb í atá ann náisiúnach tríú tír: (i) ar ball é nó í de theaghlach saoránaigh de chuid an Aontais a bhfuil feidhm ag Treoir 2004/38/CE maidir leis nó léi, nó ar ball é nó í de theaghlach náisiúnaigh tríú tír ag a bhfuil an ceart chun saorghluaiseachta atá coibhéiseach le ceart saoránach de chuid an Aontais faoi chomhaontú idir an tAontas agus a Bhallstáit, ar an taobh amháin, agus tríú tír, ar an taobh eile; agus (ii) nach bhfuil an cárta cónaithe de bhun Threoir 2004/38/CE nó cead cónaithe de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002 ina seilbh aige nó ina seilbh aici;

(d) uimhir greamáin na víosa gearrfhanachta, lena n-áirítear cód trí litir an Bhallstáit eisiúna, an cineál víosa gearrfhanachta, an dáta a rachaidh uasfhad an fhanachta in éag arna údarú leis an víosa ghearrfhanachta, a nuashonrófar tráth gach dul isteach, agus an dáta a rachaidh bailíocht na víosa gearrfhanachta in éag, i gcás inarb infheidhme;

(e) ar dhul isteach an chéad uair ar bhonn víosa ghearrfhanachta, líon na mbabhtaí dul isteach agus fad an fhanachta arna údarú leis an víosa ghearrfhanachta a thugtar le fios ar ghreamán na víosa gearrfhanachta;

(f) i gcás inarb infheidhme, an fhaisnéis lena dtugtar le fios gur le bailíocht chríochach theoranta a eisíodh an víosa ghearrfhanachta de bhun phointe (b) d’Airteagal 25(1) de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009;

(g) i gcás na mBallstát sin nach gcuireann acquis Schengen i bhfeidhm ina iomláine fós ach a oibríonn EES, fógra, i gcás inarb infheidhme, lena léirítear gur bhain an náisiúnach tríú tír úsáid as víosa ghearrfhanachta náisiúnta don dul isteach.

Déanfar an taifead ar dhul isteach/imeacht dá dtagraítear sa chéad fhomhír a nascadh le sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír sin tríd an uimhir thagartha aonair a úsáid a cruthaíodh trí EES tráth ar cruthaíodh an sainchomhad sin:

3. Tráth gach imeachta de náisiúnach tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa ag teorainn ag a n-oibrítear EES, déanfar na sonraí seo a leanas a iontráil sa taifead ar dhul isteach/imeacht:

(a) dáta agus am an imeachta;

(b) pointe trasnaithe teorann an imeachta;

(c) Maidir le náisiúnach tríú tír, i gcás ina n-úsáideann sé víosa atá éagsúil leis an víosa a taifeadadh sa taifead is déanaí ar dhul isteach, déanfar na sonraí maidir leis an taifead ar dhul isteach/imeacht a liostaítear i bpointe (d) go pointe (g) de mhír 2 a nuashonrú dá réir.

Déanfar an taifead ar dhul isteach/imeachta dá dtagraítear sa chéad fhomhír a nascadh le sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír sin.

4. I gcás nach ann do shonraí maidir le himeacht go díreach tar éis an dáta a rachaidh an fanacht údaraithe in éag, cuirfear bratach leis an taifead ar dhul isteach/imeacht le EES agus déanfar sonraí an náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa, agus a aithníodh mar rófhantóir, a iontráil sa liosta dá dtagraítear in Airteagal 12.

5. D’fhonn an taifead ar dhul isteach/imeacht náisiúnaigh tríú tír a iontráil nó a nuashonrú faoi réir ceanglas víosa, féadfaidh an t-údarás seiceála teorann na sonraí dá bhforáiltear i bpointe (c) go pointe (f) de mhír 2 den Airteagal seo a aisghabháil ó VIS agus a iompórtáil isteach in EES i gcomhréir le hAirteagal 18a de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008.

6. I gcás ina mbaineann náisiúnach tríú tír tairbhe as clár éascaithe náisiúnta Ballstáit i gcomhréir le hAirteagal 8d de Rialachán (AE) 2016/399, cuirfidh an Ballstát lena mbaineann fógra i sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír sin lena sonrófar clár éascaithe náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann.

7. Beidh feidhm ag na forálacha sonracha a leagtar amach in Iarscríbhinn II maidir le náisiúnaigh tríú tír a théann thar teorainn ar bhonn FTD bailí.

Airteagal 17

Sonraí pearsanta do náisiúnaigh tríú tíortha atá díolmhaithe ó cheanglas víosa

1. Cruthóidh an t-údarás teorann sainchomhad do náisiúnaigh tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa trí na sonraí seo a leanas a iontráil:

(a) na sonraí dá bhforáiltear i bpointe (a), i bpointe (b) agus i bpointe (c) d’Airteagal 16(1);

(b) an íomhá den aghaidh dá dtagraítear in Airteagal 15;

(c) sonraí méarlorg ón lámh dheas, nuair is ann dóibh, nó ina n-éagmais sin, na sonraí méarloirg comhfhreagracha ón lámh chlé; beidh taifeach agus cáilíocht leordhóthanach ag na sonraí méarlorg lena n-úsáid le haghaidh meaitseáil bhithmhéadrach uathoibrithe;

(d) i gcás inarb ábhartha, na sonraí dá bhforáiltear in Airteagal 16(6).

2. Maidir le náisiúnaigh tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa, beidh feidhm mutatis mutandis ag pointe (a), ag pointe (b) agus ag pointe (c) d’Airteagal 16(2), ag pointe (a) agus ag pointe (b) d’Airteagal 16(3) agus ag Airteagal 16(4) maidir leo.

3. Beidh leanaí faoi 12 bhliain d’aois díolmhaithe ón gceanglas méarloirg a thabhairt.

4. Na daoine sin nach féidir leo méarloirg a thabhairt ar chúis fhisiciúil, beidh siad díolmhaithe ón gceanglas méarloirg a thabhairt.

Mar sin féin, i gcás inar cúis shealadach í an neamhfhéidearthacht fhisiciúil, déanfar an méid sin a thaifeadadh in EES agus ceanglófar ar an duine na méarloirg a thabhairt ar imeacht don duine sin nó an chéad uair eile a thiocfaidh an duine sin isteach. Scriosfar an fhaisnéis sin ó EES a luaithe a thabharfar na méarloirg. Beidh na húdaráis teorann i dteideal tuilleadh soiléirithe a iarraidh maidir leis na forais i dtaca leis an dodhéantacht shealadach méarloirg a thabhairt. Áiritheoidh na Ballstáit go bhfuil nósanna imeachta iomchuí ann chun dínit an duine a ráthú i gcás deacrachtaí a bheith acu méarloirg a ghabháil.

5. I gcás ina bhfuil an duine lena mbaineann díolmhaithe ón gceanglas méarloirg a thabhairt de bhun mhír 3 nó mhír 4, cuirfear ‘neamhbhainteach’ sa réimse sonrach sonraí sin.

Airteagal 18

Sonraí pearsanta na náisiúnach tríú tír dár diúltaíodh cead isteach

1. I gcás inar chinn an t-údarás teorann, i gcomhréir le hAirteagal 14 d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 2016/399, cead isteach ar chríoch na mBallstát a dhiúltú do náisiúnach tríú tír le haghaidh gearrfhanachta, agus i gcás nach bhfuil aon chomhad roimhe sin ar taifead in EES maidir leis an náisiúnach tríú tír sin, cruthóidh an t-údarás teorann sainchomhad ina n-iontrálfaidh sé an méid seo a leanas:

(a) maidir le náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa a bheith acu: na sonraí alfa-uimhriúla a cheanglaítear de bhun Airteagal 16(1) den Rialachán seo agus, i gcás inarb ábhartha, na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 16(6) den Rialachán seo;

(b) maidir le náisiúnaigh tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa, na sonraí alfa-uimhriúl a cheanglaítear de bhun Airteagal 17(1) den Rialachán seo.

2. I gcás ina ndiúltaítear cead isteach don náisiúnach tríú tír ar chúis a luaitear faoi phointe B, faoi phointe D nó faoi phointe H de Chuid B d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/399 agus i gcás nach bhfuil comhad ina bhfuil sonraí bithmhéadracha ar taifead in EES roimhe sin don náisiúnach tríú tír sin, cruthóidh an t-údarás teorann sainchomhad ina n-iontrálfaidh sé na sonraí alfa-uimhriúla a cheanglaítear de bhun Airteagal 16(1) nó Airteagal 17(1) den Rialachán seo, mar is iomchuí, mar aon leis na sonraí a leanas:

(a) i dtaca le náisiúnaigh tríú tír atá faoi reir ceanglas víosa a bheith acu, an íomhá den aghaidh dá dtagraítear i bpointe (d) d’Airteagal 16(1) den Rialachán seo;

(b) i dtaca leis na náisiúnaigh tríú tír atá díolmhaithe ó cheanglas víosa, na sonraí bithmhéadracha a cheanglaítear de bhun phointe (b) agus phointe (c) d’Airteagal 17(1) den Rialachán seo;

(c) i dtaca leis na náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa nach bhfuil cláraithe in VIS, an íomhá den aghaidh dá dtagraítear i bpointe (d) d’Airteagal 16(1) den Rialachán seo agus na sonraí méarlorg dá dtagraítear i bpointe (c) d’Airteagal 17(1) den Rialachán seo.

3. De mhaolú ar mhír 2 den Airteagal seo, i gcás ina mbeidh feidhm ag cúis a luaitear faoi phointe H de Chuid B d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/399 agus ina ndéanfar taifeadadh ar shonraí bithmhéadracha an náisiúnaigh tríú tír i bhfoláireamh SIS, arb é a leanfaidh as go ndiúltófar cead isteach, ní dhéanfar sonraí bithmhéadracha an náisiúnaigh tríú tír a iontráil in EES.

4. I gcás ina ndiúltaítear cead isteach don náisiúnach tríú tír ar chúis a luaitear faoi phointe I de Chuid B d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/399 agus i gcás nach bhfuil comhad ina bhfuil sonraí bithmhéadracha ar taifead in EES roimhe sin don náisiúnach tríú tír sin, ní dhéanfar na sonraí bithmhéadracha a iontráil in EES ach sa chás ina ndiúltaítear cead isteach siocair go meastar gur baol é an náisiúnach tríú tír don tslándáil inmheánach, lena n-áirítear, i gcás inarb iomchuí, gnéithe den bheartas poiblí.

5. I gcás ina ndiúltaítear cead isteach do náisiúnach tríú tír ar chúis a luaitear faoi phointe J de Chuid B d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/399, cruthóidh an t-údarás teorann sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír sin gan aon sonraí bithmhéadracha a chur leis. Má tá eMRTD ag an náisiúnach tríú tír, bainfear an íomhá den aghaidh ón eMRTD sin.

6. I gcás inar chinn údarás teorann, i gcomhréir le hAirteagal 14 d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/399, cead isteach ar chríoch na mBallstát a dhiúltú do náisiúnach tríú tír le haghaidh gearrfhanachta, iontrálfar na sonraí seo a leanas i dtaifead ar leith ar dhiúltú cead isteach:

(a) dáta agus am an diúltaithe cead isteach;

(b) an pointe trasnaithe teorann;

(c) an t-údarás a dhiúltaigh an cead isteach;

(d) an pointe nó na pointí ina dtugtar na cúiseanna leis an gcead isteach a dhiúltú, i gcomhréir le Cuid B d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/399.

Ina theannta sin, i dtaca leis na náisiúnaigh tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa, iontrálfar na sonraí dá bhforáiltear i bpointe (d) go pointe (g) d’Airteagal 16(2) den Rialachán seo sa taifead ar dhiúltú cead isteach.

D’fhonn taifead ar dhiúltú cead isteach náisiúnach tríú tír atá faoi réir ceanglas víosa a chruthú nó a nuashonrú, féadfaidh na húdaráis inniúla teorann na sonraí dá bhforáiltear i bpointe (d), i bpointe (e) agus i bpointe (f) d’Airteagal 16(2) den Rialachán seo a aisghabháil ó VIS agus a iompórtáil isteach in EES i gcomhréir le hAirteagal 18a de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008.

7. Déanfar an taifead ar dhiúltú cead isteach dá bhforáiltear i mír 6 a nascadh le sainchomhad an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann.

Airteagal 19

Sonraí a bheidh le cur leis an taifead i gcás ina ndéantar údarú gearrfhanachta a chúlghairm, a neamhniú nó síneadh a chur leis

1. I gcás ina ndéantar cinneadh údarú gearrfhanachta nó víosa a chúlghairm nó a neamhniú nó síneadh a chur le fad fanachta údaraithe nó leis an víosa, cuirfidh an t-údarás inniúil a rinne an cinneadh sin na sonraí seo a leanas leis an taifead ábhartha is déanaí ar dhul isteach/imeacht:

(a) faisnéis faoin stádas lena léirítear go ndearnadh an t-údarú gearrfhanachta nó an víosa a chúlghairm nó a neamhniú nó gur cuireadh síneadh le fad an fhanachta údaraithe nó leis an víosa;

(b) céannacht an údaráis a rinne an t-údarú gearrfhanachta nó an víosa a chúlghairm nó a neamhniú nó a chuir síneadh le fad an fhanachta údaraithe nó leis an víosa;

(c) an áit agus an dáta a cinneadh an t-údarú gearrfhanachta nó an víosa a chúlghairm nó a neamhniú nó síneadh a chur le fad an fhanachta údaraithe nó leis an víosa;

(d) i gcás inarb infheidhme, uimhir greamáin nua na víosa, lena n-áirítear cód trí litir na tíre eisiúna;

(e) i gcás inarb infheidhme, tréimhse an tsínidh ar fhad an fhanachta údaraithe;

(f) i gcás inarb infheidhme, an dáta nua a rachaidh an fanacht údaraithe nó an víosa in éag.

2. I gcás ina mbeidh síneadh curtha le fad an fhanachta údaraithe i gcomhréir le hAirteagal 20(2) den Choinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme, cuirfidh an t-údarás inniúil a chuir síneadh leis an bhfanacht údaraithe na sonraí maidir le tréimhse an tsínidh ar an bhfhanacht údaraithe leis an taifead ábhartha is déanaí ar dhul isteach/imeacht agus, i gcás inarb infheidhme, léiriú gur cuireadh síneadh leis an bhfanacht údaraithe i gcomhréir le pointe (b) d’Airteagal 20(2) den Choinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme.

3. I gcás ina ndéantar cinneadh víosa a neamhniú, a chúlghairm nó síneadh a chur léi, déanfaidh an t-údarás víosaí a rinne an cinneadh na sonraí dá bhforáiltear i mír 1 den Airteagal seo a aisghabháil láithreach ó VIS agus iad a iompórtáil go díreach isteach in EES i gcomhréir le hAirteagal 13 agus le hAirteagal 14 de Rialachán (CE) Uimh. 767/2008.

4. Cuirfear in iúl sa taifead ar dhul isteach/imeacht na forais leis an ngearrfhanacht údaraithe a chúlghairm nó a neamhniú, mar a leanas:

(a) cinneadh maidir le filleadh a glacadh de bhun Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (40);

(b) aon chinneadh eile arna dhéanamh ag údaráis inniúla an Bhallstáit, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, a fhágann go bhfillfear nó go ndíbreofar an náisiúnach tríú tír nó go bhfágfaidh sé dá dheoin féin, nuair is náisiúnach tríú tír é nach gcomhlíonann na coinníollacha le haghaidh dul isteach ar chríoch na mBallstát nó le haghaidh fanacht inti nó nach bhfuil na coinníollacha sin á gcomhlíonadh aige a thuilleadh.

5. Cuirfear in iúl sa taifead ar dhul isteach/imeacht na forais le síneadh a chur le fanacht údaraithe.

6. Nuair a fhágann duine nó nuair a dhíbrítear é ó chríoch na mBallstát de bhun cinneadh dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo, iontrálfaidh an t-údarás inniúil na sonraí, i gcomhréir le hAirteagal 14(2), sa taifead ar dhul isteach/imeacht a bhaineann leis an dul isteach sonrach sin.

Airteagal 20

Sonraí atá le cur isteach i gcás fhrisnéis na toimhde nach gcomhlíonann náisiúnach tríú tír na coinníollacha maidir le fad fanachta údaraithe

Gan dochar d’Airteagal 22, i gcás nár cruthaíodh aon sainchomhad in EES le haghaidh náisiúnach tríú tír atá i láthair ar chríoch Ballstáit nó i gcás nach bhfuil aon taifead deireanach ábhartha ar an dul isteach/imeacht don náisiúnach tríú tír sin, féadfaidh na húdaráis inniúla a thoimhdiú nach gcomhlíonann an náisiúnach tríú tír na coinníollacha a bhaineann le fad an fhanachta údaraithe ar chríoch na mBallstát, nó nach gcomhlíonann sé a thuilleadh iad.

Sa chás dá dtagraítear sa chéad fhomhír den Airteagal seo, beidh feidhm ag Airteagal 12 de Rialachán (AE) Uimh. 2016/399 agus má bhréagnaítear an toimhde sin i gcomhréir le hAirteagal 12(3) den Rialachán sin, déanfaidh na húdaráis inniúla an méid seo a leanas:

(a) cruthóidh siad sainchomhad don náisiúnach tríú tír sin in EES, más gá;

(b) déanfaidh siad an taifead is déanaí ar dhul isteach/imeacht a nuashonrú trí na sonraí atá ar lár a iontráil i gcomhréir le hAirteagal 16 agus le hAirteagal 17 den Rialachán seo; nó

(c) déanfaidh siad comhad atá ann cheana a léirscriosadh i gcás ina bhforáiltear le hAirteagal 35 den R