COMHAONTÚ

maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach

(2019/C 144 I/01)

TÁ AN tAONTAS EORPACH AGUS AN COMHPHOBAL EORPACH DO FHUINNEAMH ADAMHACH

AGUS

RÍOCHT AONTAITHE NA BREATAINE MÓIRE AGUS THUAISCEART ÉIREANN,

ÓS RUD É go ndearna Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann (“an Ríocht Aontaithe”) an 29 Márta 2017, tar éis toradh reifrinn a reáchtáladh sa Ríocht Aontaithe agus tar éis di cinneadh ceannasach a dhéanamh an tAontas Eorpach a fhágáil, fógra a thabhairt go raibh sé ar intinn aici tarraingt siar as an Aontas Eorpach (“an tAontas”) agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (“Euratom”) i gcomhréir le hAirteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (“CAE”), a bhfuil feidhm aige maidir le Euratom de bhua Airteagal 106a den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach (“Conradh Euratom”),

ÓS MIAN LEO socruithe a leagan amach maidir le tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas agus as Euratom, ag féachaint don chreat dá gcaidreamh sa todhchaí,

Á dTABHAIRT DÁ nAIRE na treoirlínte a sholáthair an Chomhairle Eorpach an 29 Aibreán agus an 15 Nollaig 2017 agus an 23 Márta 2018 a bheidh mar bhonn ag an Aontas agus é ag tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe lena leagfar amach na socruithe maidir le tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas agus as Euratom,

Á MHEABHRÚ DÓIBH, de bhun Airteagal 50 CAE, i gcomhar le hAirteagal 106a de Chonradh Euratom, agus faoi réir na socruithe a leagtar síos sa Chomhaontú seo, go scoirfidh dlí uile an Aontais agus Euratom d'fheidhm a bheith aige maidir leis an Ríocht Aontaithe ón dáta a thiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm,

Á CHUR I bhFÁTH DÓIBH gurb é cuspóir an Chomhaontaithe seo a áirithiú gur féidir leis an Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas agus as Euratom ar bhealach rianúil,

Á AITHINT DÓIBH gur gá cosaint chómhalartach a sholáthar do shaoránaigh den Aontas agus do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, agus dá mbaill teaghlaigh féin, i gcás ina mbeidh cearta saorghluaiseachta feidhmithe acu faoi dháta a leagtar síos sa Chomhaontú seo, agus chun a áirithiú go mbeidh a gcearta faoin gComhaontú seo in-fhorfheidhmithe agus bunaithe ar phrionsabal an neamh-idirdhealaithe; á aithint dóibh freisin gur cheart cearta a eascraíonn ó thréimhsí árachais slándála sóisialta a chosaint,

AR É A BHEITH BEARTAITHE ACU tarraingt siar rianúil a áirithiú trí fhorálacha idirscartha éagsúla arb é is aidhm dóibh bac a chur ar shuaitheadh agus deimhneacht dhlíthiúil a sholáthar do shaoránaigh agus d'oibreoirí eacnamaíocha, mar aon le húdaráis bhreithiúnacha agus riaracháin san Aontas agus sa Ríocht Aontaithe, agus, san am céanna, gan é a chur as an áireamh go bhféadfadh an comhaontú nó na comhaontuithe ar an gcaidreamh sa todhchaí ionad na bhforálacha idirscartha ábhartha a ghabháil,

ÓS RUD É go bhfuil sé ar leas an Aontais agus na Ríochta Aontaithe araon idirthréimhse nó tréimhse cur chun feidhme a chinneadh inar cheart – d'ainneoin gach iarmharta a bheidh ag tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas maidir le rannpháirtíocht na Ríochta Aontaithe in institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí de chuid an Aontais, agus go háirithe, ar an dáta a thiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm, scor shainorduithe chomhaltaí uile na n-institiúidí, na gcomhlachtaí agus na ngníomhaireachtaí de chuid an Aontais a ainmníodh, a ceapadh nó a toghadh i dtaca le comhaltas na Ríochta Aontaithe san Aontas – ba cheart dlí an Aontais, lena n-áirítear comhaontuithe idirnáisiúnta, a bheith infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe, agus, de riail ghinearálta, chun na héifeachta céanna i dtaca leis na Ballstáit, chun go seachnófar suaitheadh sa tréimhse ina ndéanfar an comhaontú/na comhaontuithe maidir leis an gcaidreamh sa todhchaí a chaibidliú,

Á AITHINT DÓIBH, fiú más rud é go mbeidh dlí an Aontais maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe le linn na hidirthréimhse, go gciallaíonn na sonraíochtaí a bhaineann leis an Ríocht Aontaithe mar Stát atá tarraingthe siar as an Aontas go mbeidh sé tábhachtach don Ríocht Aontaithe a bheith in ann bearta a dhéanamh chun socruithe idirnáisiúnta nua dá cuid féin a ullmhú agus a bhunú, lena n-áirítear i réimsí ina dtugtar inniúlacht eisiach don Aontas, ar choinníoll nach dtiocfaidh comhaontuithe den sórt sin i bhfeidhm ná nach gcuirfear i bhfeidhm iad le linn na tréimhse sin, mura rud é gur údaraigh an tAontas amhlaidh,

Á MHEABHRÚ DÓIBH go bhfuil sé comhaontaithe ag an Aontas agus ag an Ríocht Aontaithe go n-urramóidh siad na gealltanais fhrithpháirteacha a tugadh le socrú airgeadais aonair le linn don Ríocht Aontaithe a bheith ina comhalta den Aontas,

ÓS RUD É gur den bhunriachtanas forálacha a bhunú a áiritheoidh rialachas foriomlán chun léiriú agus cur i bhfeidhm ceart an Chomhaontaithe seo agus comhlíonadh na gceanglas faoin gComhaontú seo a ráthú, go mór mór réiteach ceangailteach ar dhíospóidí agus rialacha forfheidhmiúcháin a dhéanann lánurramú ar neamhspleáchas dhlíchórais an Aontais agus na Ríochta Aontaithe faoi seach, mar aon le stádas tríú tír na Ríochta Aontaithe,

Á ADMHÁIL DÓIBH, chun gur féidir leis an Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas ar bhealach rianúil, gur gá freisin socruithe marthanacha a bhunú, i bprótacail ar leith a ghabhann leis an gComhaontú seo, lena dtabharfar aghaidh ar chásanna an-sonrach a bhaineann le hÉirinn/Tuaisceart Éireann agus leis na Limistéir Bhunáite Fhlaitheasacha sa Chipir,

Á ADMHÁIL DÓIBH fós, chun gur féidir leis an Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas ar bhealach rianúil, gur gá freisin na socruithe sonracha a bhunú, i bprótacal ar leith a ghabhann leis an gComhaontú seo, i ndáil le Giobráltar, socruithe a bheidh infheidhme le linn na hidirthréimhse go háirithe,

Á CHUR i dTREIS DÓIBH gur ar chothromaíocht fhoriomlán idir na sochair, na cearta agus na hoibleagáidí atá ann don Aontas agus don Ríocht Aontaithe atá an Comhaontú seo bunaithe,

Á dTABHAIRT DÁ nAIRE go bhfuil Dearbhú Polaitiúil lena leagtar amach an creat don chaidreamh sa todhchaí idir an tAontas Eorpach agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann déanta ag na Páirtithe go comhthreomhar leis an gComhaontú seo,

ÓS RUD É gur gá don Ríocht Aontaithe agus don Aontas araon na céimeanna riachtanacha ar fad a thógáil chun tús a chur, a luaithe agus is féidir ó dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, le caibidlíocht fhoirmiúil maidir le comhaontú amháin nó le comhaontuithe éagsúla lena rialófar a gcaidreamh sa todhchaí, d'fhonn a áirithiú, a mhéid is féidir, go mbeidh na comhaontuithe sin i bhfeidhm ó dheireadh na hidirthréimhse,

TAR ÉIS COMHAONTÚ MAR A LEANAS:

CUID A hAON

FORÁLACHA COITEANNA

Airteagal 1 Cuspóir Leagtar amach leis an gComhaontú seo na socruithe maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann (“an Ríocht Aontaithe”) a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach (“an tAontas”) agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (“Euratom”).

Airteagal 2 Sainmhínithe Chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas: (a) ciallaíonn “dlí an Aontais”: (i) an Conradh ar an Aontas Eorpach (“CAE”), an Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (“CFAE”) agus an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach (“Conradh Euratom”), mar atá arna leasú nó arna bhforlíonadh, chomh maith leis na Conarthaí Aontachais agus leis an gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, dá ngairtear le chéile “na Conarthaí”; (ii) prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais; (iii) na gníomhartha arna nglacadh ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí nó gníomhaireachtaí an Aontais; (iv) na comhaontuithe idirnáisiúnta ar páirtí iontu an tAontas agus na comhaontuithe idirnáisiúnta arna dtabhairt i gcrích ag na Ballstáit ag gníomhú dóibh thar ceann an Aontais; (v) na comhaontuithe idir na Ballstáit a rinne siad ina gcáil mar Bhallstáit de chuid an Aontais; (vi) gníomhartha de chuid Ionadaithe Rialtais na mBallstát ag teacht le chéile dóibh sa Chomhairle Eorpach nó i gComhairle an Aontais Eorpaigh (“an Chomhairle”); (vii) na dearbhuithe arna ndéanamh i gcomhthéacs na gcomhdhálacha idir-rialtasacha a ghlac na Conarthaí; (b) ciallaíonn na “Ballstáit” Ríocht na Beilge, Poblacht na Bulgáire, Poblacht na Seice, Ríocht na Danmhairge, Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, Poblacht na hEastóine, Éire, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Poblacht na Cróite, Poblacht na hIodáile, Poblacht na Cipire, Poblacht na Laitvia, Poblacht na Liotuáine, Ard-Diúcacht Lucsamburg, an Ungáir, Poblacht Mhálta, Ríocht na hÍsiltíre, Poblacht na hOstaire, Poblacht na Polainne, Poblacht na Portaingéile, an Rómáin, Poblacht na Slóivéine, Poblacht na Slóvaice, Poblacht na Fionlainne agus Ríocht na Sualainne; (c) ciallaíonn “Saoránach den Aontas” aon duine ag a bhfuil náisiúntacht Bhallstáit; (d) ciallaíonn “náisiúnach den Ríocht Aontaithe” náisiúnach den Ríocht Aontaithe, mar a shainmhínítear sa Dearbhú Nua ó Rialtas Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann an 31 Nollaig 1982 maidir leis an sainmhíniú ar an téarma “náisiúnaigh” (1), agus i nDearbhú Uimh. 63 atá i gceangal le hIonstraim Chríochnaitheach na comhdhála idir-rialtasaí a ghlac Conradh Liospóin (2); (e) ciallaíonn “idirthréimhse” an tréimhse dá bhforáiltear in Airteagal 126; (f) ciallaíonn “lá” lá féilire, mura bhfuil a mhalairt d'fhoráil ann sa Chomhaontú seo, nó i bhforálacha i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an gComhaontú seo.

Airteagal 3 Raon feidhme críochach 1. Mura bhforáiltear dá mhalairt sa Chomhaontú seo nó i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an gComhaontú seo, tuigfear gur tagairtí don mhéid seo a leanas iad na tagairtí a dhéantar sa Chomhaontú seo don Ríocht Aontaithe nó dá críoch: (a) an Ríocht Aontaithe; (b) Giobráltar, a mhéid a bhí feidhm ag dlí an Aontais maidir leis roimh dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo; (c) Oileáin Mhuir nIocht agus Oileán Mhanann, a mhéid a bhí feidhm ag dlí an Aontais maidir leo roimh dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo; (d) Limistéir Bhunáite Fhlaitheasacha Akrotiri agus Dhekelia sa Chipir, a mhéid is gá chun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme na socruithe a leagtar amach sa Phrótacal maidir le Limistéir Bhunáite Fhlaitheasacha Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann sa Chipir atá i gceangal leis an nGníomh i dtaobh choinníollacha aontachais Phoblacht na Seice, Phoblacht na hEastóine, Phoblacht na Cipire, Phoblacht na Laitvia, Phoblacht na Liotuáine, Phoblacht na hUngáire, Phoblacht Mhálta, Phoblacht na Polainne, Phoblacht na Slóivéine agus Phoblacht na Slóvaice leis an Aontas Eorpach; (e) na tíortha agus na críocha thar lear atá liostaithe in Iarscríbhinn II CFAE a bhfuil caidreamh speisialta acu leis an Ríocht Aontaithe (3), i gcás ina mbaineann forálacha an Chomhaontaithe seo leis na socruithe speisialta le haghaidh chomhlachas na dtíortha agus na gcríoch thar lear leis an Aontas. 2. Mura bhforáiltear dá mhalairt sa Chomhaontú seo nó i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an gComhaontú seo, aon tagairtí a dhéantar sa Chomhaontú seo do na Ballstáit, nó dá gcríoch, tuigfear go gcumhdaítear leis an tagairt sin críocha na mBallstát a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir leo, de réir mar a fhoráiltear in Airteagal 355 CFAE.

Airteagal 4 Modhanna agus prionsabail a bhaineann le héifeacht, le cur chun feidhme agus le cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo 1. Maidir leis na forálacha atá sa Chomhaontú seo, agus na forálacha i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an gComhaontú seo, is ionann na héifeachtaí dlíthiúla a bheidh acu i ndáil leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe agus na héifeachtaí a bheidh acu san Aontas agus ina Bhallstáit. Dá réir sin, beidh daoine nádúrtha nó dlítheanacha ábalta brath go díreach ar na forálacha atá sa Chomhaontú seo nó forálacha dá dtagraítear sa Chomhaontú seo a chomhlíonann na coinníollacha um éifeacht dhíreach faoi dhlí an Aontais. 2. Áiritheoidh an Ríocht Aontaithe go gcomhlíonfar mír 1, lena n-áirítear a mhéid a bhaineann leis na cumhachtaí atá ag teastáil ó na húdaráis bhreithiúnacha agus riaracháin gan forálacha náisiúnta atá neamh-chomhsheasmhach nó atá ar neamhréir a chur i bhfeidhm trí bhíthin reachtaíocht phríomha náisiúnta. 3. Forálacha an Chomhaontaithe seo a thagraíonn do dhlí an Aontais nó d'fhorálacha dá chuid, léireofar agus cuirfear i bhfeidhm iad i gcomhréir leis na modhanna agus na prionsabail ghinearálta atá i ndlí an Aontais. 4. Forálacha an Chomhaontaithe seo a thagraíonn do dhlí an Aontais nó do choincheapa nó d'fhorálacha i ndlí an Aontais, léireofar iad, agus iad á gcur chun feidhme agus á gcur i bhfeidhm, i gcomhréir le cásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a leagfar síos roimh dheireadh na hidirthréimhse. 5. I léiriú agus i gcur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, tabharfaidh údaráis bhreithiúnacha agus riaracháin na Ríochta Aontaithe an aird chuí ar chásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a leagfar síos tar éis dheireadh na hidirthréimhse.

Airteagal 5 Meon macánta Tabharfaidh an tAontas agus an Ríocht Aontaithe cúnamh dá chéile, de mheon macánta agus lánurraim fhrithpháirteach á tabhairt acu dá chéile, chun na cúraimí a eascraíonn ón gComhaontú seo a dhéanamh. Déanfaidh siad gach beart iomchuí, bíodh sé ginearálta nó sonrach, chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí a eascraíonn ón gComhaontú seo agus staonfaidh siad ó aon bheart a d'fhéadfadh gnóthú chuspóirí an Chomhaontaithe seo a chur i mbaol. Ní dochar an tAirteagal seo do chur i bhfeidhm dhlí an Aontais de bhun an Chomhaontaithe seo, go háirithe prionsabal an chomhair dhílis.

Airteagal 6 Tagairtí do dhlí an Aontais 1. Cé is moite de Chuid a Ceathair agus Cuid a Cúig, mura bhforáiltear dá mhalairt sa Chomhaontú seo, tuigfear go bhfuil gach tagairt a dhéantar sa Chomhaontú seo do dhlí an Aontais ina tagairt do dhlí an Aontais, lena n-áirítear dlí an Aontais arna leasú nó arna ionadú, de réir mar is infheidhme ar lá deiridh na hidirthréimhse. 2. I gcás ina ndéantar tagairt sa Chomhaontú seo do ghníomhartha an Aontais nó d'fhorálacha de ghníomhartha an Aontais, tuigfear, i gcás inarb ábhartha, go n-áirítear sna tagairtí sin tagairt do dhlí an Aontais nó d'fhorálacha de dhlí an Aontais a leanfaidh d'fheidhm a bheith acu i gcomhréir leis an ngníomh sin, fiú má ghabhann an gníomh dá dtagraítear a n-ionad. 3. Chun críocha an Chomhaontaithe seo, na tagairtí d'fhorálacha i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an gComhaontú seo, tuigfear go n-áirítear iontu tagairtí do na gníomhartha ábhartha de chuid an Aontais lena bhforlíontar na forálacha sin nó lena gcuirtear chun feidhme iad.

Airteagal 7 Tagairtí don Aontas agus do na Ballstáit 1. Chun críocha an Chomhaontaithe seo, gach tagairt do na Ballstáit agus d'údaráis inniúla na mBallstát sna forálacha sin i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an gComhaontú seo, tuigfear go n-áirítear iontu an Ríocht Aontaithe agus a húdaráis inniúla, ach amháin a mhéid a bhaineann leis na nithe seo a leanas: (a) ainmniú, ceapadh nó toghadh na gcomhaltaí d'institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, chomh maith leis an rannpháirtíocht sa chinnteoireacht agus leis an bhfreastal ar chruinnithe de chuid na n-institiúidí; (b) rannpháirtíocht i gcinnteoireacht agus rialachas chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais; (c) an freastal ar chruinnithe na gcoistí dá dtagraítear in Airteagal 3(2) de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), ar chruinnithe grúpaí saineolaithe de chuid an Choimisiúin nó eintiteas comhchosúil nó ar chruinnithe grúpaí saineolaithe nó eintiteas comhchosúil de chuid chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais, mura bhforáiltear dá mhalairt sa Chomhaontú seo. 2. Mura bhforáiltear dá mhalairt sa Chomhaontú seo, aon tagairt a dhéantar don Aontas, tuigfear go n-áirítear inti Euratom.

Airteagal 8 Rochtain ar líonraí, córais faisnéise agus bunachair sonraí Mura bhforáiltear dá mhalairt sa Chomhaontú seo, ag deireadh na hidirthréimhse, scoirfidh an Ríocht Aontaithe de bheith i dteideal rochtain a thuilleadh ar aon líonra, córas faisnéise ná bunachar sonraí arna mbunú ar bhonn dhlí an Aontais. Déanfaidh an Ríocht Aontaithe bearta iomchuí chun a áirithiú nach mbeidh teacht aici ar aon líonra, córas faisnéise ná bunachar sonraí nach bhfuil sí i dteideal a rochtain a thuilleadh.

CUID A DÓ

CEARTA NA SAORÁNACH

TEIDEAL I

Forálacha ginearálta

Airteagal 9 Sainmhínithe Chun críocha na Coda seo, agus gan dochar do Theideal III, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas: (a) ciallaíonn “baill teaghlaigh” na daoine seo a leanas, gan beann ar a náisiúntacht, a thagann faoin raon feidhme pearsanta dá bhforáiltear in Airteagal 10 den Chomhaontú seo: (i) baill teaghlaigh de shaoránaigh den Aontas nó baill teaghlaigh de náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe mar atá sainmhínithe i bpointe (2) d'Airteagal 2 de Threoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5); (ii) daoine seachas iad siúd a shainmhínítear in Airteagal 3(2) de Threoir 2004/38/CE a bhfuil gá ag saoránaigh den Aontas nó ag náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe leo chun nach mbainfear de shaoránaigh sin an Aontais nó de náisiúnaigh sin na Ríochta Aontaithe ceart chun cónaí a tugadh leis an gCuid seo; (b) ciallaíonn “oibrithe trasteorann” saoránaigh den Aontas nó náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a ghabhann le gníomhaíocht eacnamaíoch i gcomhréir le hAirteagal 45 nó Airteagal 49 CFAE i Stát amháin nó níos mó nach bhfuil siad ina gcónaí ann; (c) ciallaíonn “Stát óstach”: (i) maidir le saoránaigh den Aontas agus a mbaill teaghlaigh, an Ríocht Aontaithe, má d'fheidhmigh siad a gceart chun cónaí sa Ríocht Aontaithe i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus má leanann siad de bheith ina gcónaí inti dá éis sin; (ii) maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe agus a mbaill teaghlaigh, an Ballstát inar fheidhmigh siad a gceart chun cónaí i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a leanfaidh siad de bheith ina gcónaí ann dá éis sin; (d) ciallaíonn “Stát oibre”: (i) maidir le saoránaigh den Aontas, an Ríocht Aontaithe, má shaothraigh siad gníomhaíocht eacnamaíoch mar oibrithe trasteorann inti roimh dheireadh na hidirthréimhse agus má leanann siad dá saothrú dá éis sin; (ii) maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, Ballstát ina ndearna siad gníomhaíocht eacnamaíoch a shaothrú mar oibrithe trasteorann roimh dheireadh na hidirthréimhse agus ina leanfaidh siad dá saothrú dá éis sin; (e) ciallaíonn “cearta coimeádta” cearta coimeádta de réir bhrí phointe (9) d'Airteagal 2 de Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003 ón gComhairle (6), lena n-áirítear cearta coimeádta a fhaightear trí bhreithiúnas, trí oibriú an dlí nó trí chomhaontú a bhfuil éifeacht dhlíthiúil aige.

Airteagal 10 Raon feidhme pearsanta 1. Gan dochar do Theideal III, beidh feidhm ag an gCuid seo maidir leis na daoine a leanas: (a) saoránaigh den Aontas a d'fheidhmigh a gceart chun cónaí sa Ríocht Aontaithe i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a leanann de bheith ina gcónaí ansin dá éis sin; (b) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a d'fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a leanann de bheith ina gcónaí ann dá éis sin; (c) saoránaigh den Aontas a d'fheidhmigh a gceart mar oibrithe trasteorann sa Ríocht Aontaithe i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a leanann dá fheidhmiú amhlaidh dá éis sin; (d) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a d'fheidhmigh a gceart mar oibrithe trasteorann i mBallstát amháin nó níos mó i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a leanann dá fheidhmiú amhlaidh éis sin; (e) baill teaghlaigh na ndaoine dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d), ar choinníoll go gcomhlíonann siad ceann de na coinníollacha a leanas: (i) go raibh cónaí orthu sa Stát óstach i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus go leanann de bheith ina gcónaí ann dá éis sin; (ii) go raibh baint dhíreach acu le duine dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) agus go raibh siad ina gcónaí lasmuigh den Stát óstach roimh dheireadh na hidirthréimhse, ar choinníoll go gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar amach i bpointe (2) d'Airteagal 2 de Threoir 2004/38/CE tráth a iarrfaidh siad cónaí faoin gCuid seo d'fhonn a bheith in éineacht leis an duine dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) den mhír seo; (iii) gur rugadh iad do dhaoine, nó gur uchtaíodh go dlíthiúil iad ag daoine dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) tar éis dheireadh na hidirthréimhse, cibé acu laistigh nó lasmuigh den Stát óstach é, agus go gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar amach i bpointe (2) (c) d'Airteagal 2 de Threoir 2004/38/CE tráth a iarrfaidh siad cónaí faoin gCuid seo d'fhonn a bheith in éineacht leis an duine dá dtagraítear i bpointe (a) go (d) den mhír seo agus go gcomhlíonann siad ceann amháin de na coinníollacha a leanas: — gur daoine iad an dá thuismitheoir dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d); — gur duine é tuismitheoir amháin dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) agus gur náisiúnach den Stát óstach é an tuismitheoir eile; nó — gur duine é tuismitheoir amháin dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) agus go bhfuil cearta coimeádta aonair nó comhchearta coimeádta an linbh ag an duine sin, i gcomhréir leis na rialacha dlí teaghlaigh is infheidhme de chuid Ballstáit nó de chuid na Ríochta Aontaithe, lena n-áirítear rialacha dlí idirnáisiúnta príobháideacha is infheidhme faoina n-aithnítear cearta coimeádta a bunaíodh faoi dhlí tríú Stáit sa Bhallstát nó sa Ríocht Aontaithe, go háirithe maidir le leas an linbh, agus gan dochar do ghnáthfheidhmiú an chineáil sin rialacha dlí idirnáisiúnta príobháideacha is infheidhme (7); (f) baill teaghlaigh a chónaigh sa Stát óstach i gcomhréir le hAirteagal 12 agus Airteagal 13, Airteagal 16(2) agus Airteagal 17 agus Airteagal 18 de Threoir 2004/38/CE roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a leanann de bheith ina gcónaí ann ina dhiaidh sin. 2. Daoine a thagann faoi phointe (a) agus pointe (b) d'Airteagal 3(2) de Threoir 2004/38/CE ar éascaigh an Stát óstach a gcónaí i gcomhréir lena reachtaíocht náisiúnta roimh dheireadh na hidirthréimhse i gcomhréir le hAirteagal 3(2) den Treoir sin, coimeádfaidh na daoine sin a gceart chun cónaí sa Stát óstach i gcomhréir leis an gCuid seo, ar choinníoll go leanfaidh siad de bheith ina gcónaí sa Stát óstach dá éis sin. 3. Beidh feidhm ag mír 2 freisin maidir le daoine a thagann faoi phointe (a) agus pointe (b) d'Airteagal 3(2) de Threoir 2004/38/CE a rinne iarratas ar theacht isteach agus ar chónaí a éascú roimh dheireadh na hidirthréimhse, agus a mbeidh a gcónaí á éascú ag an Stát óstach i gcomhréir lena reachtaíocht náisiúnta dá éis sin. 4. Gan dochar d'aon cheart chun cónaí a d'fhéadfadh a bheith ag na daoine lena mbaineann ina gcáil féin, déanfaidh an Stát óstach, i gcomhréir lena reachtaíocht náisiúnta agus i gcomhréir le pointe (b) d'Airteagal 3(2) de Threoir 2004/38/CE, teacht isteach agus cónaí a éascú don pháirtnéir lena bhfuil caidreamh marthanach ag an duine dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) de mhír 1 den Airteagal seo, a bhfuil fianaise iomchuí leis, ina ndearna an páirtnéir sin cónaí lasmuigh den Stát óstach roimh dheireadh na hidirthréimhse, ar choinníoll go raibh an caidreamh marthanach roimh dheireadh na hidirthréimhse agus go mbeidh sé marthanach tráth a iarrfaidh an páirtnéír cónaí faoin gCuid seo. 5. Sna cásanna dá dtagraítear i mír 3 agus mír 4, tabharfaidh an Stát óstach faoi scrúdú forleathan ar chúinsí pearsanta na ndaoine lena mbaineann agus cuirfidh siad údar le haon diúltú teacht isteach nó cónaithe do na daoine sin.

Airteagal 11 Leanúnachas cónaithe Ní dhéanfaidh neamhláithreachtaí dá dtagraítear in Airteagal 15(2) difear do leanúnachas cónaithe chun críocha Airteagal 9 agus Airteagal 10. Ní mheasfar go bhfuil ceart buanchónaithe a fuarthas faoi Threoir 2004/38/CE roimh dheireadh na hidirthréimhse mar cheart caillte de dheasca neamhláithreacht ón Stát óstach ar feadh tréimhse a shonraítear in Airteagal 15(3).

Airteagal 12 Neamh-idirdhealú Laistigh de raon feidhme na Coda seo, agus gan dochar d'aon fhorálacha speisialta atá inti, toirmiscfear aon idirdhealú ar fhorais náisiúntachta de réir bhrí na chéad fhomhíre d'Airteagal 18 CFAE sa Stát óstach agus sa Stát oibre i leith na ndaoine dá dtagraítear in Airteagal 10 den Chomhaontú seo.

TEIDEAL II

Cearta agus oibleagáidí

Caibidil 1

Cearta a bhaineann le cónaí, doiciméid chónaithe

Airteagal 13 Cearta cónaithe 1. Beidh sé de cheart ag saoránaigh den Aontas agus ag náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe cónaí sa Stát óstach faoi na teorainneacha agus na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 21, Airteagal 45 nó Airteagal 49 CFAE agus in Airteagal 6(1), pointe (a), pointe (b) nó pointe (c) d'Airteagal 7(1), Airteagal 7(3), Airteagal 14, Airteagal 16(1) nó Airteagal 17(1) de Threoir 2004/38/CE. 2. Beidh sé de cheart ag baill teaghlaigh ar saoránaigh den Aontas iad nó ar náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad cónaí sa Stát óstach mar a leagtar amach in Airteagal 21 CFAE agus in Airteagal 6(1), pointe (d) d'Airteagal 7(1), Airteagal 12(1) nó (3), Airteagal 13(1), Airteagal 14, Airteagal 16(1) nó Airteagal 17(3) agus (4) de Threoir 2004/38/CE, faoi réir na dteorainneacha agus na gcoinníollacha a leagtar amach sna forálacha sin. 3. Beidh sé de cheart ag baill teaghlaigh nach saoránaigh den Aontas ná náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad cónaí sa Stát óstach faoi Airteagal 21 CFAE agus mar a leagtar amach in Airteagal 6(2), Airteagal 7(2), Airteagal 12(2) nó (3), Airteagal 13(2), Airteagal 14, Airteagal 16(2), Airteagal 17(3) nó (4) nó Airteagal 18 de Threoir 2004/38/CE, faoi réir na dteorainneacha agus na gcoinníollacha a leagtar amach sna forálacha sin. 4. Ní fhéadfaidh an Stát óstach aon teorainn nó coinníoll maidir le cearta cónaithe a fháil, a choimeád nó a chailliúint a fhorchur ar na daoine dá dtagraítear i mír 1, mír 2 agus mír 3, cé is moite díobh sin dá bhforáiltear sa Teideal seo. Ní bheidh aon rogha ann maidir leis na teorainneacha agus na coinníollacha dá bhforáiltear sa Teideal seo a chur i bhfeidhm, ach amháin i bhfabhar an duine lena mbaineann.

Airteagal 14 Ceart imeachta agus teacht isteach 1. Beidh sé de cheart ag saoránaigh den Aontas agus ag náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, a mbaill teaghlaigh féin, agus daoine eile, atá ina gcónaí i gcríoch an Stáit óstaigh i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa Teideal seo an Stát óstach a fhágáil agus teacht isteach sa Stát óstach, mar a leagtar amach in Airteagal 4(1) agus sa chéad fhomhír d'Airteagal 5(1) de Threoir 2004/38/CE, le pas bailí nó cárta aitheantais náisiúnta i gcás saoránaigh den Aontas agus i gcás náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, agus le pas bailí i gcás a mbaill teaghlaigh féin agus daoine eile nach saoránaigh den Aontas ná náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad. Cúig bliana tar éis dheireadh na hidirthréimhse, féadfaidh an Stát óstach cinneadh a dhéanamh gan glacadh le cártaí aitheantais náisiúnta chun críocha teacht isteach ina chríoch nó imeacht aisti mura mbeidh slis ar na cártaí sin a chomhlíonann na caighdeáin is infheidhme de chuid na hEagraíochta Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta a bhaineann le sainaithint bhithmhéadrach. 2. Ní cheanglófar ar shealbhóirí doiciméid bhailí arna eisiúint i gcomhréir le hAirteagal 18 nó Airteagal 26 aon víosa imeachta, víosa teacht isteach nó foirmiúlacht choibhéiseach a bheith acu. 3. I gcás ina gceanglóidh an Stát óstach víosa teacht isteach a bheith ag daoine den teaghlach a rachaidh isteach le bheith in éineacht leis an saoránach den Aontas nó leis an náisiúnach den Ríocht Aontaithe tar éis dheireadh na hidirthréimhse, tabharfaidh an Stát óstach gach deis do na daoine sin na víosaí is gá a fháil. Eiseofar na víosaí sin saor in aisce a luaithe is féidir, agus ar bhonn nós imeachta luathaithe.

Airteagal 15 Ceart buanchónaithe 1. Beidh sé de cheart ag saoránaigh den Aontas agus ag náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, agus ag a mbaill teaghlaigh féin, a chónaigh go dlíthiúil sa Stát óstach i gcomhréir le dlí an Aontais ar feadh tréimhse leanúnach cúig bliana nó ar feadh na tréimhse a shonraítear in Airteagal 17 de Threoir 2004/38/CE, cónaí go buan sa Stát óstach faoi na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 16, Airteagal 17 agus Airteagal 18 de Threoir 2004/38/CE. Áireofar tréimhsí cónaithe dhlíthiúil nó tréimhsí oibre i gcomhréir le dlí an Aontais roimh agus tar éis dheireadh na hidirthréimhse i ríomh na tréimhse cáilithí is gá chun an ceart chun buanchónaí a fháil. 2. Cinnfear leanúnachas cónaithe chun críocha an ceart chun buanchónaí a fháil i gcomhréir le hAirteagal 16(3) agus Airteagal 21 de Threoir 2004/38/CE. 3. Nuair a gheofar é, ní chaillfear an ceart chun buanchónaí ach amháin trí neamhláithreacht as an Stát óstach ar feadh tréimhse níos faide ná cúig bliana as a chéile.

Airteagal 16 Tréimhsí carntha Beidh sé de cheart ag saoránaigh den Aontas agus ag náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, agus ag a mbaill teaghlaigh féin, a raibh cónaí orthu go dlíthiúil sa Stát óstach roimh dheireadh na hidirthréimhse i gcomhréir le coinníollacha Airteagal 7 de Threoir 2004/38/CE ar feadh tréimhse níos giorra ná cúig bliana, cónaí go buan faoi na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 15 den Chomhaontú seo nuair a bheidh na tréimhsí cónaithe riachtanacha tugtha chun críche acu. Áireofar tréimhsí cónaithe dhlíthiúil nó tréimhsí oibre i gcomhréir le dlí an Aontais roimh agus tar éis dheireadh na hidirthréimhse i ríomh na tréimhse cáilithí is gá chun an ceart chun buanchónaí a fháil.

Airteagal 17 Stádas agus athruithe 1. Ní dhéanfar difear do cheart saoránach den Aontas ná náisiúnach den Ríocht Aontaithe, agus a mbaill teaghlaigh féin, brath go díreach ar an gCuid seo nuair a athrófar a stádas, mar shampla idir mac léinn, oibrí, duine féinfhostaithe agus duine atá neamhghníomhach ó thaobh na heacnamaíochta de. Ní féidir le daoine a bhfuil ceart chun cónaí acu, ag deireadh na hidirthréimhse, ina gcáil mar bhaill teaghlaigh saoránach den Aontas nó baill teaghlaigh náisiúnach den Ríocht Aontaithe, teacht chun bheith ina ndaoine dá dtagraítear i bpointe (a) go pointe (d) d'Airteagal 10(1). 2. Coimeádfar na cearta dá bhforáiltear sa Teideal seo do bhaill teaghlaigh ar cleithiúnaithe de chuid saoránaigh den Aontas nó náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad roimh dheireadh na hidirthréimhse, fiú tar éis dóibh scor de bheith ina gcleithiúnaithe.

Airteagal 18 Eisiúint doiciméad cónaithe 1. Féadfaidh an Stát óstach a cheangal ar shaoránaigh den Aontas nó ar náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, ar a mbaill teaghlaigh faoi seach agus ar dhaoine eile, atá ina gcónaí ina chríoch i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa Teideal seo, iarratas a dhéanamh ar stádas cónaithe nua a thugann na cearta faoin Teideal seo agus doiciméad a fhianaíonn an stádas sin agus féadfaidh an doiciméad sin a bheith i bhfoirm dhigiteach. Beidh iarratas ar an stádas cónaithe sin faoi réir na gcoinníollacha seo a leanas: (a) is é is cuspóir don nós imeachta iarratais a fhíorú an bhfuil an t-iarratasóir i dteideal na gceart cónaithe a leagtar amach sa Teideal seo. Sa chás sin, beidh sé de cheart ag an iarratasóir go ndeonófar dó nó di an stádas cónaithe, agus an doiciméad a fhianaíonn an stádas sin; (b) ní bheidh an spriocdháta chun iarratas a dhéanamh níos lú ná sé mhí ó dheireadh na hidirthréimhse, do dhaoine a chónaíonn sa Stát óstach roimh dheireadh na hidirthréimhse. Maidir le daoine a bhfuil an ceart acu dul chun cónaí sa Stát óstach tar éis dheireadh na hidirthréimhse i gcomhréir leis an Teideal seo, is é trí mhí tar éis teacht dóibh nó tar éis dul in éag don tréimhse dá dtagraítear sa chéad fhomhír, cibé acu is déanaí, an spriocdháta chun an t-iarratas a dhéanamh. Eiseofar deimhniú ar an iarratas ar an stádas cónaithe láithreach; (c) déanfar an spriocdháta chun iarratas a dhéanamh dá dtagraítear i bpointe (b) a fhadú faoi aon bhliain go huathoibríoch i gcás ina mbeidh fógra tugtha ag an Aontas don Ríocht Aontaithe, nó ina mbeidh fógra tugtha ag an Ríocht Aontaithe don Aontas, gur chuir fadhbanna teicniúla cosc ar an Stát óstach an t-iarratas a chlárú nó an deimhniú ar iarratas dá dtagraítear i bpointe (b) a eisiúint. Foilseoidh an Stát óstach an fógra sin agus cuirfidh sé faisnéis phoiblí iomchuí ar fáil do na daoine lena mbaineann in am trátha; (d) i gcás nach gcomhlíonann na daoine lena mbaineann an spriocdháta leis an iarratas a dhéanamh dá dtagraítear i bpointe (b), déanfaidh na húdaráis inniúla na himthosca agus na cúiseanna uile nár comhlíonadh an spriocdháta a mheas agus ligfidh siad do na daoine sin iarratas a dhéanamh laistigh de thréimhse ama bhreise réasúnach má bhíonn forais réasúnacha ann leis an mainneachtain an spriocdháta a chomhlíonadh; (e) áiritheoidh an Stát óstach gur nós imeachta réidh trédhearcach simplí aon nós imeachta riaracháin maidir le hiarratas, agus go seachnófar aon ualach riaracháin nach bhfuil gá leis; (f) beidh foirmeacha iarratais gearr, simplí, agus éasca le húsáid agus oiriúnófar iad do chomhthéacs an Chomhaontaithe seo; má dhéanann teaghlaigh iarratais san aon am amháin, measúnófar le chéile iad; (g) déanfar an doiciméad a fhianaíonn an stádas a eisiúint saor in aisce nó ar mhuirear nach mó ná an méid a fhorchuirtear ar shaoránaigh nó ar náisiúnaigh den Stát óstach maidir le doiciméid den tsamhail sin a eisiúint; (h) daoine a bhfuil doiciméad buanchónaithe bailí ina seilbh acu a eisíodh faoi Airteagal 19 nó Airteagal 20 de Threoir 2004/38/CE nó doiciméad inimirce náisiúnta bailí lena dtugtar buancheart chun cónaí sa Stát óstach roimh dheireadh na hidirthréimhse, beidh sé de cheart acu an doiciméad sin a mhalartú laistigh den tréimhse dá dtagraítear i bpointe (b) den mhír seo ar dhoiciméad cónaithe nua nuair a bheidh iarratas déanta tar éis fhíorú a gcéannachta, seiceáil coiriúlachta agus slándála i gcomhréir le pointe (p) den mhír seo agus dearbhú ar a gcónaí leanúnach; ní ghearrfar táille ar na doiciméid chónaithe nua sin a eisiúint; (i) déanfar céannacht na n-iarratasóirí a fhíorú trí phas bailí nó cárta aitheantais náisiúnta a thíolacadh i gcás saoránaigh den Aontas agus náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, agus trí phas bailí a thíolacadh i gcás a mbaill teaghlaigh féin agus daoine eile nach saoránaigh den Aontas ná náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad; ní dhéanfar glacadh na n doiciméad aitheantais sin a chur faoi réir aon chritéar seachas bailíocht an doiciméid. I gcás ina gcoimeádfaidh údaráis inniúla an Stáit óstaigh an doiciméad aitheantais le linn an t-iarratas a bheith ar feitheamh, tabharfaidh an Stát óstach an doiciméad sin ar ais gan mhoill ar é a iarraidh, sula ndéanfar an cinneadh ar an iarratas; (j) féadfar cóip de dhoiciméid tacaíochta seachas doiciméid aitheantais, amhail doiciméid stádais shibhialta, a thíolacadh. Is i gcásanna sonracha amháin ina bhfuil amhras réasúnach ann maidir le barántúlacht na ndoiciméad tacaíochta a tíolacadh, agus sna cásanna sin amháin, a fhéadfar bunchóipeanna de na doiciméid tacaíochta a éileamh; (k) is ar shaoránaigh den Aontas agus ar náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, agus ar na daoine sin amháin, a fhéadfaidh an Stát óstach a cheangal na doiciméid tacaíochta seo a leanas dá dtagraítear in Airteagal 8(3) de Threoir 2004/38/CE a thíolacadh chomh maith leis na doiciméid aitheantais dá dtagraítear i bpointe (i) den mhír seo: (i) i gcás ina mbeidh siad ina gcónaí sa Stát óstach i gcomhréir le pointe (a) d'Airteagal 7(1) de Threoir 2004/38/CE mar oibrithe nó féinfhostaithe, dearbhú ar fhostú ón bhfostóir nó deimhniú fostaíochta, nó cruthúnas go bhfuil siad féinfhostaithe; (ii) i gcás ina mbeidh siad ina gcónaí sa Stát óstach i gcomhréir le pointe (b) d'Airteagal 7(1) de Threoir 2004/38/CE mar dhaoine atá neamhghníomhach ó thaobh na heacnamaíochta de, fianaise go bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu dóibh féin agus dá mbaill teaghlaigh chun nach mbeidh siad ina n-ualach ar chóras cúnaimh shóisialta an Stáit óstaigh le linn a dtréimhse cónaithe agus go bhfuil clúdach cuimsitheach árachais breoiteachta acu sa Stát óstach; nó (iii) i gcás ina mbeidh siad ina gcónaí sa Stát óstach i gcomhréir le pointe (c) d'Airteagal 7(1) de Threoir 2004/38/CE mar mhic léinn, cruthúnas ar chlárú le hinstitiúid atá creidiúnaithe nó maoinithe ag an Stát óstach ar bhonn a reachtaíochta nó a chleachtais riaracháin, cruthúnas ar chlúdach cuimsitheach árachais breoiteachta, agus dearbhú nó modh coibhéiseach cruthúnais, go bhfuil a acmhainní leordhóthanacha acu dóibh féin agus dá mbaill teaghlaigh gan a bheith ina n-ualach ar chóras cúnaimh shóisialta an Stáit óstaigh le linn a dtréimhse cónaithe. Ní fhéadfaidh an Stát óstach a cheangal go ndéanfar tagairt sna dearbhuithe sin d'aon mhéid sonrach acmhainní. Maidir leis an gcoinníoll i dtaobh acmhainní leordhóthanacha, beidh feidhm ag Airteagal 8(4) de Threoir 2004/38/CE; (l) is ar bhaill teaghlaigh a thagann faoi réim phointe (e)(i) d'Airteagal 10(1) nó Airteagal 10(2) nó (3) den Chomhaontú seo, ar baill teaghlaigh iad atá ina gcónaí sa Stát óstach i gcomhréir le pointe (d) d'Airteagal 7(1) nó Airteagal 7(2) de Threoir 2004/38/CE, agus ar na daoine sin amháin, a fhéadfaidh an Stát óstach a cheangal na doiciméid tacaíochta seo a leanas dá dtagraítear in Airteagal 8(5) nó in Airteagal 10(2) de Threoir 2004/38/CE a thíolacadh i dteannta na ndoiciméad aitheantais dá dtagraítear i bpointe (i) den mhír seo: (i) doiciméad a fhianaíonn go bhfuil cóngas teaghlaigh nó páirtnéireacht chláraithe ann; (ii) an deimhniú clárúcháin nó, in éagmais córas clárúcháin, aon chruthúnas eile, maidir leis an saoránach den Aontas nó an náisiúnach den Ríocht Aontaithe lena bhfuil siad ina gcónaí, go bhfuil sé nó sí ina chónaí nó ina cónaí iarbhír sa Stát óstach; (iii) maidir le sliochtaigh dhíreacha atá faoi bhun 21 bhliain d'aois nó atá ina gcleithiúnaithe agus ina ngaolta díreacha cleithiúnacha sa líne shinsearach, agus sliochtaigh de chuid an chéile nó an pháirtnéara chláraithe, fianaise dhoiciméadach go bhfuil na coinníollacha a leagtar amach i bpointe (c) nó pointe (d) d'Airteagal 2(2) de Threoir 2004/38/CE á gcomhlíonadh acu; (iv) maidir leis na daoine dá dtagraítear in Airteagal 10(2) nó (3) den Chomhaontú seo, doiciméad arna eisiúint ag an údarás ábhartha sa Stát óstach i gcomhréir le hAirteagal 3(2) de Threoir 2004/38/CE. Maidir leis an gcoinníoll i dtaobh acmhainní leordhóthanacha maidir le baill teaghlaigh ar saoránaigh den Aontas nó náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad féin, beidh feidhm ag Airteagal 8(4) de Threoir 2004/38/CE; (m) is ar bhaill teaghlaigh a thagann faoi réim phointe (e)(ii) d'Airteagal 10(1) nó Airteagal 10(4) den Chomhaontú seo, agus ar na daoine sin amháin, a fhéadfaidh an Stát óstach a cheangal na doiciméid tacaíochta seo a leanas dá dtagraítear in Airteagal 8(5) agus Airteagal 10(2) de Threoir 2004/38/CE a thíolacadh i dteannta na ndoiciméad aitheantais dá dtagraítear i bpointe (i) den mhír seo: (i) doiciméad a fhianaíonn go bhfuil cóngas teaghlaigh nó páirtnéireacht chláraithe ann; (ii) an deimhniú clárúcháin nó, in éagmais córas clárúcháin, aon chruthúnas eile, maidir leis an saoránach den Aontas nó na náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a bhfuil siad ag teacht isteach sa Stát óstach chun bheith in éineacht leo, go bhfuil cónaí air nó uirthi nó orthu sa Stát óstach; (iii) do chéilí nó do pháirtnéirí cláraithe, doiciméad a fhianaíonn go raibh cóngas teaghlaigh nó páirtnéireacht chláraithe ann roimh dheireadh na hidirthréimhse; (iv) maidir le sliochtaigh dhíreacha atá faoi bhun 21 bhliain d'aois nó atá ina gcleithiúnaithe agus ina ngaolta díreacha cleithiúnacha sa líne shinsearach, agus sliochtaigh de chuid an chéile nó an pháirtnéara chláraithe, fianaise dhoiciméadach go raibh siad gaolta le saoránaigh den Aontas nó le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse agus go gcomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar amach i bpointe (c) nó pointe (d) d'Airteagal 2(2) de Threoir 2004/38/CE maidir le haois nó cleithiúnas; (v) maidir leis na daoine dá dtagraítear in Airteagal 10(4) den Chomhaontú seo, cruthúnas go raibh caidreamh marthanach le saoránaigh den Aontas nó le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe ann roimh dheireadh na hidirthréimhse agus go leanann an caidreamh de bheith ann ina dhiaidh sin. (n) i gcásanna seachas iad siúd a leagtar amach i bpointe (k), pointe (l) agus pointe (m), ní cheanglóidh an Stát óstach ar iarrthóirí doiciméid tacaíochta a thíolacadh a théann thar a bhfuil riachtanach agus comhréireach chun fianaise a sholáthar go bhfuil na coinníollacha a bhaineann leis an gceart chun cónaí faoin Teideal seo comhlíonta; (o) cabhróidh údaráis inniúla an Stáit óstaigh leis na hiarratasóirí a n-incháilitheacht a chruthú agus aon earráidí nó easnaimh a sheachaint ina n-iarratais; tabharfaidh siad deis do na hiarratasóirí fianaise fhorlíontach a sholáthar agus aon easpaí, earráidí nó easnaimh a cheartú; (p) féadfar seiceálacha coiriúlachta agus slándála a dhéanamh go córasach ar iarratasóirí, agus é mar aidhm eisiach leo a fhíorú an bhféadfaidh na srianta a leagtar amach in Airteagal 20 den Chomhaontú seo a bheith infheidhme. Chun na críche sin, féadfar go gceanglófar ar iarrthóirí ciontuithe coiriúla roimhe sin atá sonraithe ina dtaifead coiriúil i gcomhréir le dlí an Stáit inar ciontaíodh iad, a dhearbhú tráth an iarratais. Féadfaidh an Stát óstach, má mheasann sé gur gá sin, an nós imeachta a leagtar amach in Airteagal 27(3) de Threoir 2004/38/CE a chur i bhfeidhm maidir le ceisteanna a cuireadh ar Stáit eile faoi thaifid choiriúla roimhe sin; (q) áireofar sa doiciméad cónaithe nua ráiteas gur eisíodh é i gcomhréir leis an gComhaontú seo; (r) beidh rochtain ag an iarratasóir ar nósanna imeachta um shásamh breithiúnach agus, i gcás inarb iomchuí, nósanna imeachta um shásamh riaracháin sa Stát óstach in aghaidh aon chinneadh lenar diúltaíodh an stádas cónaithe a dheonú. Ceadóidh na nósanna imeachta sásaimh scrúdú ar dhlíthiúlacht an chinnidh, agus ar na fíricí agus na himthosca ar a bhfuil an cinneadh atá beartaithe bunaithe. Áiritheofar leis na nósanna imeachta sásaimh sin nach rud neamhréireach atá sa chinneadh. 2. Le linn na tréimhse dá dtagraítear i bpointe (b) de mhír 1 den Airteagal seo agus an síneadh bliana amháin is féidir a chur léi faoi phointe (c) den mhír sin, measfar go bhfuil feidhm ag gach ceart dá bhforáiltear sa Chuid seo maidir le saoránaigh den Aontas nó náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, lena mbaill teaghlaigh féin, agus le daoine eile atá ina gcónaí sa Stát óstach, i gcomhréir leis na coinníollacha agus faoi réir na srianta a leagtar amach in Airteagal 20. 3. Go dtí go ndéanfaidh na húdaráis inniúla cinneadh críochnaitheach maidir le haon iarratas dá dtagraítear i mír 1, agus go dtí go dtabharfar breithiúnas críochnaitheach i gcás sásamh breithiúnach a lorgaíodh i gcoinne aon diúltú d'iarratas den sórt sin ó na húdaráis inniúla riaracháin, measfar go bhfuil feidhm ag na cearta uile dá bhforáiltear sa Chuid seo maidir leis an iarratasóir, lena n-áirítear Airteagal 21 maidir le coimircí agus ceart achomhairc, faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach in Airteagal 20(4). 4. I gcás inar roghnaigh Stát óstach gan a cheangal ar shaoránaigh den Aontas nó ar náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, ar a mbaill teaghlaigh agus ar dhaoine eile atá ina gcónaí ina chríoch i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa Teideal seo, iarratas a dhéanamh ar an stádas nua cónaithe dá dtagraítear i mír 1 mar choinníoll le haghaidh cónaí dlíthiúil, beidh sé de cheart ag na daoine atá incháilithe do chearta cónaithe faoin Teideal seo, doiciméad cónaithe a fháil, i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i dTreoir 2004/38/CE, agus féadfaidh an doiciméad sin a bheith i bhfoirm dhigiteach, agus beidh ar áireamh ann ráiteas gur eisíodh é i gcomhréir leis an gComhaontú seo.

Airteagal 19 Eisiúint doiciméad cónaithe le linn na hidirthréimhse 1. Le linn na hidirthréimhse, féadfaidh Stát óstach cead a thabhairt iarratais ar stádas cónaithe nó ar dhoiciméad cónaithe dá dtagraítear in Airteagal 18(1) agus (4) a dhéanamh go deonach ó dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo. 2. Déanfar cinntí glacadh leis na hiarratais sin nó iad a dhiúltú i gcomhréir le hAirteagal 18(1) agus (4). Ní bheidh éifeacht ag cinntí faoi Airteagal 18(1) go dtí deireadh na hidirthréimhse. 3. Má ghlactar le hiarratas faoi Airteagal 18(1) roimh dheireadh na hidirthréimhse, ní fhéadfaidh an Stát óstach an cinneadh lenar tugadh an stádas cónaithe a tharraingt siar roimh dheireadh na hidirthréimhse ar aon fhoras seachas na forais a leagtar amach i gCaibidil VI agus Airteagal 35 de Threoir 2004/38/CE. 4. Má dhiúltaítear iarratas roimh dheireadh na hidirthréimhse, féadfaidh an t-iarratasóir iarratas a dhéanamh athuair tráth ar bith roimh dhul in éag don tréimhse a leagtar amach i bpointe (b) d'Airteagal 18(1). 5. Gan dochar do mhír 4, beidh na nósanna imeachta sásaimh faoi phointe (r) d'Airteagal 18(1) ar fáil ó dháta diúltaithe iarratais dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo.

Airteagal 20 Srianta ar na cearta chun cónaí agus teacht isteach 1. Déanfar iompar saoránach den Aontas nó náisiúnach den Ríocht Aontaithe, a mbaill teaghlaigh, agus daoine eile, a fheidhmíonn cearta faoin Teideal seo, i gcás inar tharla an t-iompar sin roimh dheireadh na hidirthréimhse, a mheas i gcomhréir le Caibidil VI de Threoir 2004/38/CE. 2. Féadfaidh iompar saoránach den Aontas nó náisiúnach den Ríocht Aontaithe, a mbaill teaghlaigh, agus daoine eile, a fheidhmíonn cearta faoin Teideal seo, i gcás inar tharla an t-iompar sin tar éis dheireadh na hidirthréimhse, a bheith ina bhforais ag an Stát óstach leis an gceart chun cónaí a shrianadh nó leis an gceart teacht isteach sa Stát oibre a shrianadh i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta. 3. Féadfaidh an Stát óstach nó an Stát oibre na bearta is gá a ghlacadh chun aon cheart a thugtar leis an Teideal seo a dhiúltú, a fhoirceannadh nó a tharraingt siar i gcás mhí-úsáid na gceart sin nó i gcás calaoise, mar a leagtar amach in Airteagal 35 de Threoir 2004/38/CE. Beidh na bearta sin faoi réir na gcoimircí nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 21 den Chomhaontú seo. 4. Féadfaidh an Stát óstach nó an Stát oibre iarrthóirí a rinne iarratais chalaoiseacha nó mhí-úsáideacha a chur as a chríoch faoi na coinníollacha a leagtar amach i dTreoir 2004/38/CE, go háirithe Airteagal 31 agus Airteagal 35 de, fiú sula dtabharfar breithiúnas críochnaitheach i gcás sásamh breithiúnach a lorgófar i gcoinne diúltú aon iarratais den sórt sin.

Airteagal 21 Coimircí agus ceart achomhairc Beidh feidhm ag na coimircí a leagtar amach in Airteagal 15 agus i gCaibidil VI de Threoir 2004/38/CE maidir le haon chinneadh ón Stát óstach a chuireann srian ar chearta cónaithe na ndaoine dá dtagraítear in Airteagal 10 den Chomhaontú seo.

Airteagal 22 Cearta gaolmhara I gcomhréir le hAirteagal 23 de Threoir 2004/38/CE, gan beann ar náisiúntacht, beidh sé de cheart ag baill teaghlaigh saoránach den Aontas nó náisiúnach den Ríocht Aontaithe a bhfuil ceart chun cónaí nó ceart chun buanchónaí aige sa Stát óstach nó sa Stát oibre a bheith i dteideal gabháil le fostaíocht nó féinfhostaíocht ann.

Airteagal 23 An chóir chomhionann 1. I gcomhréir le hAirteagal 24 de Threoir 2004/38/CE, faoi réir na bhforálacha sonracha dá bhforáiltear sa Teideal seo agus i dTeideal I agus Teideal IV den Chuid seo, gheobhaidh saoránaigh uile an Aontais nó náisiúnaigh uile na Ríochta Aontaithe atá ina gcónaí ar bhonn an Chomhaontaithe seo i gcríoch an Stáit óstaigh cóir atá comhionann leis an gcóir a fhaigheann náisiúnaigh an Stáit sin faoi chuimsiú na Coda seo. Déanfar leas an chirt sin a leathnú chuig na baill teaghlaigh sin de shaoránach den Aontas nó de náisiúnach den Ríocht Aontaithe a bhfuil an ceart chun cónaí nó chun buanchónaí acu. 2. De mhaolú ar mhír 1, ní bheidh sé d'oibleagáid ar an Stát óstach teidlíocht a thabhairt chun cúnaimh shóisialta le linn tréimhsí cónaithe ar bhonn Airteagal 6 nó phointe (b) d'Airteagal 14(4) de Threoir 2004/38/CE, ná ní bheidh sé d'oibleagáid air, sula bhfaighidh duine an ceart chun buanchónaí i gcomhréir le hAirteagal 15 den Chomhaontú seo, cúnamh cothabhála a dheonú le haghaidh staidéir, lena n-áirítear gairmoiliúint, i bhfoirm deontas do mhic léinn nó iasachtaí do mhic léinn do dhaoine seachas oibrithe, daoine féinfhostaithe, daoine a bhfuil an stádas sin coimeádta acu nó á mbaill dteaghlaigh.

Caibidil 2

Cearta oibrithe agus daoine féinfhostaithe

Airteagal 24 Cearta oibrithe 1. Faoi réir na dteorainneacha a leagtar amach in Airteagal 45(3) agus (4) CFAE, maidir leis na cearta a ráthaítear le hAirteagal 45 CFAE agus na cearta a thugtar le Rialachán (AE) Uimh. 492/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, beidh na cearta sin ag oibrithe sa Stát óstach agus ag oibrithe trasteorann sa Stát nó sna Stáit oibre (8). Áirítear ar na cearta sin: (a) an ceart nach ndéanfar idirdhealú ina n-aghaidh ar fhorais náisiúntachta maidir le fostaíocht, luach saothair agus dálaí eile oibre agus fostaíochta; (b) an ceart chun gabháil le gníomhaíocht agus í a shaothrú i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir le náisiúnaigh den Stát óstach nó den Stát oibre; (c) an ceart chun cúnaimh a thugann oifigí fostaíochta an Stáit óstaigh nó an Stáit oibre mar a thairgtear dá náisiúnaigh féin; (d) an ceart chun córa comhionainne maidir le dálaí fostaíochta agus oibre, go háirithe maidir le luach saothair, dífhostú agus, i gcás dífhostaíochta, athchur sa phost nó athfhostú; (e) an ceart chun buntáistí cánach agus buntáistí sóisialta; (f) cearta comhchoiteanna; (g) na cearta agus na sochair a thugtar d'oibrithe náisiúnta i gcúrsaí tithíochta; (h) an ceart go ligfear a leanaí isteach sna cúrsaí ginearálta oideachais, printíseachta agus gairmoiliúna faoi na coinníollacha céanna a bhaineann le náisiúnaigh den Stát óstach nó den Stát oibre, má tá na leanaí sin ina gcónaí sa chríoch ina bhfuil an t-oibrí ag obair. 2. I gcás ina mbeidh sliochtach díreach de chuid oibrí a scoir de bheith ina chónaí nó ina cónaí sa Stát óstach ag dul faoi oideachas sa Stát sin, beidh sé de cheart ag cúramóir príomha an tsliochtaigh sin cónaí sa Stát sin go dtí go sroichfidh an sliochtach lán-aois, agus tar éis na lán-aoise má leanann cúram an chúramóra phríomha de bheith ag teastáil ón sliochtach sin chun leanúint dá oideachas nó dá hoideachas agus é a chur i gcrích. 3. Beidh sé de cheart ag oibrithe trasteorann atá fostaithe teacht isteach sa Stát oibre agus imeacht uaidh i gcomhréir le hAirteagal 14 den Chomhaontú seo, agus fágfar acu na cearta a bhí acu le linn dóibh a bheith ina n-oibrithe ann, ar choinníoll go bhfuil siad le háireamh faoi cheann de na cúinsí a leagtar amach i bpointí (a), (b), (c) agus (d) d'Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38/CE, fiú mura n-aistríonn siad a n-áit chónaithe chuig an Stát oibre.

Airteagal 25 Cearta daoine féinfhostaithe 1. Faoi réir na dteorainneacha a leagtar amach in Airteagal 51 agus Airteagal 52 CFAE, beidh na cearta a ráthaítear le hAirteagal 49 agus Airteagal 55 CFAE ag daoine féinfhostaithe sa Stát óstach agus ag oibrithe trasteorann féinfhostaithe sa Stát nó sna Stáit oibre. Áirítear ar na cearta sin: (a) an ceart chun gabháil le gníomhaíochtaí agus iad a shaothrú mar dhaoine féinfhostaithe agus gnóthais a bhunú agus a bhainistiú faoi na coinníollacha a leagtar síos ag an Stát óstach dá náisiúnaigh féin, mar a leagtar amach in Airteagal 49 CFAE; (b) na cearta mar a leagtar amach i bpointe (c) go pointe (h) d'Airteagal 24(1) den Chomhaontú seo. 2. Beidh feidhm ag Airteagal 24(2) maidir le sliochtaigh dhíreacha oibrithe féinfhostaithe. 3. Beidh feidhm ag Airteagal 24(3) maidir le hoibrithe trasteorann féinfhostaithe.

Airteagal 26 Doiciméad lena n-aithnítear cearta oibrithe trasteorann a eisiúint Féadfaidh an Stát oibre a cheangal ar shaoránaigh den Aontas agus ar náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a bhfuil cearta acu mar oibrithe trasteorann faoin Teideal seo iarratas a dhéanamh ar dhoiciméad lena ndeimhneofar go bhfuil na cearta sin acu faoin Teideal seo. Beidh sé de cheart ag na saoránaigh sin den Aontas agus ag na náisiúnaigh sin den Ríocht Aontaithe go n-eiseofar an doiciméad sin dóibh.

Caibidil 3

Cáilíochtaí gairmiúla

Airteagal 27 Cáilíochtaí gairmiúla aitheanta 1. An t-aitheantas a thug Stát óstach nó Stát oibre do cháilíochtaí gairmiúla, mar atá sainmhínithe i bpointe (b) d'Airteagal 3(1) de Threoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9), saoránach den Aontas nó náisiúnach den Ríocht Aontaithe agus a mball teaghlaigh roimh dheireadh na hidirthréimhse, leanfar dá éifeachtaí sa Stát i gceist, lena n-áirítear an ceart a ngairm a shaothrú faoi na coinníollacha céanna a bhaineann le náisiúnaigh den Stát faoi seach, ar choinníoll gur tugadh an t-aitheantas sin i gcomhréir le haon cheann de na forálacha seo a leanas: (a) Teideal III de Threoir 2005/36/CE maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint i gcomhthéacs fheidhmiú na saoirse bunaíochta, cibé acu faoin gcóras ginearálta chun fianaise ar oiliúint a aithint, faoin gcóras chun aitheantas a thabhairt ar thaithí ghairmiúil nó faoin gcóras chun aitheantas a fháil ar bhonn chomhordú na gcoinníollacha oiliúna íosta a tháinig an t-aitheantas sin; (b) Airteagal 10(1) agus (3) de Threoir 98/5/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) maidir le cead isteach a fháil chuig gairm an dlíodóra sa Bhallstát óstach nó sa Stát oibre; (c) Airteagal 14 de Threoir 2006/43/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11) i leith iniúchóirí reachtúla ó Bhallstát eile a cheadú; (d) Treoir 74/556/CEE ón gComhairle (12) maidir le fianaise a ghlacadh ar an eolas agus ar an gcumas is gá chun gabháil le gníomhaíochtaí daoine féinfhostaithe agus idirghabhálaithe i mbun trádála agus dáileadh táirgí nó gníomhaíochtaí a bhaineann le húsáid ghairmiúil táirgí tocsaineacha nó chun na gníomhaíochtaí sin a shaothrú. 2. Áireofar ar aitheantas na gcáilíochtaí gairmiúla chun críocha phointe (a) de mhír 1 den Airteagal seo: (a) aitheantas ar cháilíochtaí gairmiúla a bhain tairbhe as Airteagal 3(3) de Threoir 2005/36/CE; (b) cinntí a thugann rochtain pháirteach ar ghníomhaíocht ghairmiúil i gcomhréir le hAirteagal 4f de Threoir 2005/36/CE; (c) aitheantais ar cháilíochtaí gairmiúla chun críocha bunaíochta arna ndéanamh faoi Airteagal 4d de Threoir 2005/36/CE.

Airteagal 28 Nósanna imeachta leanúnacha maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint Airteagal 4, Airteagal 4d i leith aitheantas ar cháilíochtaí gairmiúla chun críocha bunaíochta, Airteagal 4f agus Teideal III de Threoir 2005/36/CE, Airteagal 10(1), (3) agus (4) de Threoir 98/5/CE, Airteagal 14 de Threoir 2006/43/CE agus Treoir 74/556/CEE, beidh feidhm acu maidir le húdarás inniúil an Stáit óstaigh nó an Stáit oibre scrúdú a dhéanamh ar aon iarratas ar aitheantas a thabhairt do cháilíochtaí gairmiúla a thug saoránaigh den Aontas nó náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe isteach roimh dheireadh na hidirthréimhse agus maidir leis an gcinneadh ar aon iarratas den sórt sin. Beidh feidhm ag Airteagal 4a, Airteagal 4b agus Airteagal 4e de Threoir 2005/36/CE freisin a mhéid is ábhartha chun na nósanna imeachta maidir le haitheantas cáilíochtaí gairmiúla a chur i gcrích chun críocha a mbunaíochta faoi Airteagal 4d den Treoir sin.

Airteagal 29 Comhar riaracháin maidir le haitheantas a thabhairt do cháilíochtaí gairmiúla 1. Maidir leis na hiarratais atá ar feitheamh dá dtagraítear in Airteagal 28, comhoibreoidh an Ríocht Aontaithe agus na Ballstáit chun cur i bhfeidhm Airteagal 28 a éascú. D'fhéadfadh sé go n-áireofaí ar an gcomhoibriú sin malartú faisnéise, lena n-áirítear faisnéis faoi ghníomhaíocht araíonachta nó smachtbhannaí coiriúla a fhorchuirfear nó aon imthoisc thromchúiseach agus shonrach eile a bhféadfadh iarmhairtí a bheith acu i leith na ngníomhaíochtaí a thagann faoi na Treoracha dá dtagraítear in Airteagal 28 a shaothrú. 2. De mhaolú ar Airteagal 8, ar feadh tréimhse nach faide ná naoi mí ó dheireadh na hidirthréimhse, beidh an Ríocht Aontaithe i dteideal córas faisnéise inmheánach an mhargaidh a úsáid i leith iarratais dá dtagraítear in Airteagal 28 a mhéid a bhaineann siad le nósanna imeachta maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint chun críocha a mbunaíochta faoi Airteagal 4d de Threoir 2005/36/CE.

TEIDEAL III

Córas slándála sóisialta a chomhordú

Airteagal 30 Daoine atá cumhdaithe 1. Beidh feidhm ag an Teideal seo maidir leis na daoine a leanas: (a) saoránaigh den Aontas atá faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; (b) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe atá faoi réir reachtaíocht Ballstáit ag deireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; (c) saoránaigh den Aontas atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe agus atá faoi réir reachtaíocht Ballstáit ag deireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; (d) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe atá ina gcónaí i mBallstát, agus atá faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; (e) daoine nach dtagann faoi phointe (a) go pointe (d) ach a mbaineann an méid a leanas leo: (i) saoránaigh den Aontas a ghabhann le gníomhaíocht mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe sa Ríocht Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse, agus atá, ar bhonn Theideal II de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13), faoi réir reachtaíocht Ballstáit, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; nó (ii) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a shaothraíonn gníomhaíocht mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe i mBallstát amháin nó níos mó ag deireadh na hidirthréimhse, agus atá, bunaithe ar Theideal II de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; (f) daoine gan stát agus dídeanaithe, atá ina gcónaí i mBallstát nó sa Ríocht Aontaithe, atá i gceann de na cásanna a thuairiscítear i bpointe (a) go pointe (e), chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; (g) náisiúnaigh tríú tíortha, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí, atá i gceann de na cásanna a thuairiscítear i bpointe (a) go pointe (e), ar choinníoll go gcomhlíonann siad coinníollacha Rialachán (CE) Uimh. 859/2003 ón gComhairle (14). 2. Déanfar na daoine dá dtagraítear i mír 1 a chumhdach chomh fada agus a leanfaidh siad gan bhriseadh de bheith i gceann de na cásanna a leagtar amach sa mhír sin a bhaineann le Ballstát agus leis an Ríocht Aontaithe araon ag an am céanna. 3. Beidh feidhm an Teideal seo chomh maith i gcás daoine nach bhfuil le háireamh faoi phointe (a) go pointe (e) de mhír 1 den Airteagal seo, nó daoine nach bhfuil le háireamh feasta faoi na pointí sin, ar daoine iad atá le háireamh, áfach, faoi Airteagal 10 den Chomhaontú seo, mar aon leis na baill teaghlaigh atá acu agus marthanóirí. 4. Maidir leis na daoine dá dtagraítear i mír 3, leanfaidh siad de bheith faoi chumhdach fad a leanfaidh siad den cheart chun cónaí sa Stát óstach a bheith acu faoi Airteagal 13 den Chomhaontú seo, nó den cheart chun obair a dhéanamh sa Stát oibre a bheith acu faoi Airteagal 24 nó Airteagal 25 den Chomhaontú seo. 5. Más rud é gur do bhaill teaghlaigh agus do mharthanóirí a thagraíonn an tAirteagal seo, ní chumhdófar na daoine sin leis an Teideal seo ach amháin a mhéid atá cearta ag dul dóibh, agus oibleagáidí sa cháil sin, faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004.

Airteagal 31 Rialacha maidir le slándáil shóisialta a chomhordú 1. Beidh feidhm ag na rialacha agus na cuspóirí a leagtar amach in Airteagal 48 CFAE, Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15) maidir leis na daoine a chumhdaítear leis an Teideal seo. Tabharfaidh an tAontas agus an Ríocht Aontaithe aird iomchuí ar Chinntí agus ar Mholtaí an Choimisiúin Riaracháin maidir le Comhordú na gCóras Slándála Sóisialta a ghabhann leis an gCoimisiún Eorpach, arna mbunú faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 (“an Coimisiún Riaracháin”) a liostaítear i gCuid I d'Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo. 2. De mhaolú ar Airteagal 9 den Chomhaontú seo, chun críocha an Teidil seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe in Airteagal 1 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004. 3. Maidir le náisiúnaigh tríú tír a chomhlíonann coinníollacha Rialachán (CE) Uimh. 859/2003, chomh maith lena mbaill teaghlaigh nó a marthanóirí faoi chuimsiú an Teidil seo, tuigfear go bhfuil na tagairtí do Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 sa Teideal seo ina dtagairtí do Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 ón gComhairle (16) agus Rialachán (CEE) Uimh. 574/72 ón gComhairle (17) faoi seach. Tuigfear go bhfuil tagairtí d'fhorálacha sonracha Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ina dtagairtí do na forálacha comhfhreagracha de Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 agus Rialachán (CEE) Uimh. 574/72.

Airteagal 32 Cásanna speisialta atá cumhdaithe 1. Beidh feidhm ag na rialacha seo a leanas sna cásanna a seo leanas chomh fada agus a leagtar amach san Airteagal seo, a mhéid a bhaineann siad le daoine nach gcumhdaítear le hAirteagal 30 nó nach gcumhdaítear a thuilleadh le hAirteagal 30: (a) cumhdófar na daoine seo a leanas leis an Teideal seo chun críocha spleáchas ar thréimhsí árachais, fostaíochta, féinfhostaíochta nó cónaithe, agus chun críocha a gcomhiomlánaithe, lena n-áirítear cearta agus oibleagáidí a eascraíonn as na tréimhsí sin i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 883/2004: (i) saoránaigh den Aontas, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí i mBallstát agus náisiúnaigh tríú tír a chomhlíonann coinníollacha Rialachán (CE) Uimh. 859/2003, a bhí faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus lena marthanóirí; (ii) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe agus náisiúnaigh tríú tír a chomhlíonann coinníollacha Rialachán (CE) Uimh. 859/2003, a bhí faoi réir reachtaíocht Ballstáit roimh dheireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a marthanóirí; chun críocha comhiomlánaithe tréimhsí, cuirfear san áireamh tréimhsí ar tháinig deireadh leo roimh nó tar éis dheireadh na hidirthréimhse i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 883/2004; (b) leanfaidh na rialacha a leagtar amach in Airteagal 20 agus in Airteagal 27 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 d'fheidhm a bheith acu maidir le daoine a d'iarr údarú roimh dheireadh na hidirthréimhse do chúrsa réamhbheartaithe i gcóireáil cúraim sláinte de bhun Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, go dtí deireadh na cóireála. Beidh feidhm ag na nósanna imeachta aisíocaíochta comhfhreagracha fiú tar éis dheireadh na cóireála. Beidh sé de cheart ag na daoine sin agus ag na daoine tionlacain teacht isteach i Stát na cóireála agus é a fhágáil i gcomhréir le hAirteagal 14, mutatis mutandis; (c) leanfaidh na rialacha a leagtar amach in Airteagal 19 agus in Airteagal 27 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 d'fheidhm a bheith acu maidir le daoine a chumhdaítear le Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus atá ar thréimhse fanachta ag deireadh na hidirthréimhse i mBallstát nó sa Ríocht Aontaithe, go dtí deireadh a dtréimhse fanachta. Beidh feidhm ag na nósanna imeachta aisíocaíochta comhfhreagracha fiú tar éis na tréimhse fanachta nó tar éis dheireadh na cóireála; (d) leanfaidh na rialacha a leagtar amach in Airteagal 67, in Airteagal 68 agus in Airteagal 69 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 d'fheidhm a bheith acu, fad a chomhlíonfar na coinníollacha, maidir le dámhachtainí sochar teaghlaigh a bhfuil teidlíocht ag na daoine a leanas orthu ag deireadh na hidirthréimhse: (i) saoránaigh den Aontas, daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí i mBallstát chomh maith le náisiúnaigh tríú tíortha a chomhlíonann coinníollacha Rialachán (CE) Uimh. 859/2003 agus atá ina gcónaí i mBallstát, atá faoi réir reachtaíocht Ballstáit agus a bhfuil baill teaghlaigh acu atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse; (ii) náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe agus náisiúnaigh tríú tír a chomhlíonann coinníollacha Rialachán (CE) Uimh. 859/2003 agus atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe, atá faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe agus a bhfuil baill teaghlaigh acu atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse. (e) sna cásanna a leagtar amach i bpointe (d)(i) agus (ii) den mhír seo, maidir le haon duine a bhfuil cearta aige mar bhaill teaghlaigh ag deireadh na hidirthréimhse faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, amhail cearta díorthaithe ar shochair bhreoiteachta chomhchineáil, leanfaidh an Rialachán sin agus na forálacha comhfhreagracha de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 d'fheidhm a bheith acu fad a chomhlíonfar na coinníollacha dá bhforáiltear ann. 2. Beidh feidhm ag forálacha Chaibidil 1 de Theideal III de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le sochair bhreoiteachta maidir le daoine a fhaigheann sochair faoi phointe (a) de mhír 1 den Airteagal seo. Beidh feidhm ag an mír seo mutatis mutandis maidir le sochair theaghlaigh atá bunaithe ar Airteagal 67, Airteagal 68 agus Airteagal 69 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004.

Airteagal 33 Náisiúnaigh de chuid na hÍoslainne, Lichtinstéin, na hIorua agus na hEilvéise 1. Maidir leis na forálacha sa Teideal seo atá infheidhme maidir le saoránaigh an Aontais, beidh feidhm leo maidir le náisiúnaigh de chuid na hÍoslainne, Phrionsacht Lichtinstéin, Ríocht na hIorua, agus Chónaidhm na hEilvéise ar choinníoll: (a) go bhfuil comhaontuithe comhfhreagracha tugtha i gcrích leis an Ríocht Aontaithe ag an Íoslainn, ag Prionsacht Lichtinstéin, ag Ríocht na hIorua, agus ag Cónaidhm na hEilvéise, de réir mar is infheidhme, agus á gcur i bhfeidhm acu, is comhaontuithe a bhfuil feidhm acu maidir le saoránaigh an Aontais; agus (b) go bhfuil comhaontuithe comhfhreagracha tugtha i gcrích leis an Aontas ag an Íoslainn, ag Prionsacht Lichtinstéin, ag Ríocht na hIorua, agus ag Cónaidhm na hEilvéise, de réir mar is infheidhme, agus á gcur i bhfeidhm acu, is comhaontuithe a bhfuil feidhm acu maidir le náisiúnaigh de chuid na Ríochta Aontaithe. 2. Ar fhógra a fháil ón Ríocht Aontaithe agus ón Aontas maidir leis an dáta a thiocfaidh na comhaontuithe seo dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo i bhfeidhm, déanfaidh an Comhchoiste a bunaíodh le hAirteagal 164 (“an Comhchoiste”) an dáta a shocrú óna mbeidh feidhm ag forálacha an Teidil seo maidir le náisiúnaigh na hÍoslainne, Phrionsacht Lichtinstéin, Ríocht na hIorua, agus Chónaidhm na hEilvéise, de réir mar is infheidhme.

Airteagal 34 Comhar riaracháin 1. De mhaolú ar Airteagal 7 agus Airteagal 128(1), ó dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, beidh stádas breathnóra sa Choimisiún Riaracháin ag an Ríocht Aontaithe. Féadfaidh sí, i gcás ina mbainfidh na míreanna ar an gclár oibre a bhaineann leis an Teideal seo leis an Ríocht Aontaithe, ionadaí a chur, le bheith i láthair i gcáil chomhairleach, chuig cruinnithe an Choimisiúin Riaracháin agus chuig cruinnithe na gcomhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 73 agus Airteagal 74 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, i gcás a ndéantar plé ar na míreanna sin. 2. De mhaolú ar Airteagal 8, beidh an Ríocht Aontaithe rannpháirteach i Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI) agus íocfaidh sí as na costais a bhaineann leis sin.

Airteagal 35 Aisíocaíocht, aisghabháil agus fritháireamh Maidir leis na forálacha atá i Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 maidir le haisíocaíocht, aisghabháil agus fritháireamh, is forálacha iad a leanfar dóibh maidir leis na teagmhais, a mhéid a bhaineann siad le daoine nach gcumhdaítear le hAirteagal 30, ar teagmhais iad: (a) a tharla roimh dheireadh na hidirthréimhse; nó (b) a tharlaíonn tar éis dheireadh na hidirthréimhse agus a bhfuil baint acu le daoine a bhí cumhdaithe le hAirteagal 30 nó Airteagal 32 nuair a tharla an teagmhas.

Airteagal 36 Forbairt dlí agus oiriúnuithe ar ghníomhartha de chuid an Aontais 1. I gcás ina ndéanfar Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 a leasú nó a ionadú tar éis dheireadh na hidirthréimhse, tuigfear tagairtí do na Rialacháin sin sa Chomhaontú seo mar thagairtí do na Rialacháin sin arna leasú nó arna n-ionadú, i gcomhréir leis na gníomhartha a liostaítear i gCuid II d'Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo. Déanfaidh an Comhchoiste athbhreithniú ar Chuid II d'Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo agus ailíneoidh sé é le haon ghníomh lena leasófar nó lena n-ionadófar Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE ) Uimh. 987/2009 a luaithe a ghlacfaidh an tAontas an gníomh sin. Chun na críche sin, déanfaidh an tAontas, a luaithe is féidir tar éis a ghlactha, an Ríocht Aontaithe a chur ar an eolas laistigh den Chomhchoiste faoi aon ghníomh lena leasófar nó lena n-ionadófar na Rialacháin sin. 2. De mhaolú ar an dara fomhír de mhír 1, déanfaidh an Comhchoiste measúnú ar éifeachtaí gnímh lena leasófar nó lena n-ionadófar Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 i gcás ina ndéanfaidh an gníomh sin: (a) na nithe a chumhdaítear le hAirteagal 3 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 a leasú nó a ionadú; nó (b) sochar airgid in-onnmhairithe i gcás ina raibh an sochar airgid sin neamh-in-onnmhairithe faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ag deireadh na hidirthréimhse, nó sochair airgid neamh-in-onnmhairithe, i gcás ina raibh an sochar airgid sin in-onnmhairithe ag deireadh na hidirthréimhse; nó (c) sochair airgid in-onnmhairithe ar feadh tréimhse ama neamhtheoranta, i gcás nach raibh an sochar airgid sin in-onnmhairithe ach ar feadh tréimhse ama theoranta faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ag deireadh na hidirthréimhse, nó sochair airgid nach féidir a onnmhairiú ach ar feadh tréimhse ama theoranta, i gcás ina raibh an sochar airgid sin in-onnmhairithe ar feadh tréimhse ama neamhtheoranta faoin Rialachán sin ag deireadh na hidirthréimhse. Agus an measúnú á dhéanamh aige, measfaidh an Comhchoiste de mheon macánta scála na n-athruithe dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo, chomh maith leis an tábhacht a bhaineann le feidhmiú maith leanúnach Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE ) Uimh. 987/2009 idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe agus an tábhacht a bhaineann le Stát inniúil a bheith ann maidir le daoine aonair faoi raon feidhme Rialachán (CE) Uimh. 883/2004. Má chinneann an Comhchoiste sin a dhéanamh laistigh de shé mhí ón uair a fhaigheann sé an fhaisnéis a thugann an tAontas de bhun mhír 1, ní dhéanfar Cuid II d'Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo a ailíniú leis an ngníomh dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo. Chun críocha na míre seo: (a) ciallaíonn “in-onnmhairithe” iníoctha faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 le duine nó maidir le duine atá ina chónaí i mBallstát seachas an ceann ina bhfuil an institiúid atá freagrach as an sochar a sholáthar suite; déanfar “do-onnmhairithe” a léiriú dá réir sin; agus (b) ciallaíonn “in-onnmhairithe ar feadh tréimhse ama neamhtheoranta” in-onnmhairithe fad a chomhlíonfar na coinníollacha óna n-eascraíonn na teidlíochtaí. 3. Chun críocha an Chomhaontaithe seo, tuigfear gurb iad Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 na hoiriúnuithe a liostaítear i gCuid III d'Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo. Déanfaidh an Ríocht Aontaithe, a luaithe is féidir tar éis a ghlactha, aon athrú ar fhorálacha náisiúnta is ábhartha maidir le Cuid III d'Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú seo a chur in iúl don Aontas. 4. Chun críocha an Chomhaontaithe seo, is éard a thuigfear le Cinntí agus Moltaí an Choimisiúin Riaracháin gurb iad na cinntí agus na moltaí atá liostaithe i gCuid I d'Iarscríbhinn I a chuimsítear iontu. Leasóidh an Comhchoiste Cuid I d'Iarscríbhinn I chun aon Chinneadh nó Moladh nua a ghlacann an Coimisiún Riaracháin a léiriú. Chun na críche sin, a luaithe agus is féidir tar éis ghlacadh chinntí agus mholtaí an Choimisiúin Riaracháin, cuirfidh an tAontas an Ríocht Aontaithe ar an eolas faoi sin laistigh den Chomhchoiste. Déanfaidh an Comhchoiste leasuithe na leasuithe sin ar mholadh ón Aontas nó ón Ríocht Aontaithe.

TEIDEAL IV

Forálacha eile

Airteagal 37 Poiblíocht Scaipfidh na Ballstáit agus an Ríocht Aontaithe faisnéis faoi chearta agus oibleagáidí daoine a chumhdaítear leis an gCuid seo, go háirithe trí fheachtais ardaithe feasachta, de réir mar is iomchuí, trí na meáin náisiúnta agus áitiúla agus modhanna cumarsáide eile.

Airteagal 38 Forálacha níos fabhraí 1. Ní dhéanfaidh an Chuid seo difear d'aon dlí, rialachán ná foráil riaracháin is infheidhme i Stát óstach nó i Stát oibre a bheadh níos fabhraí do na daoine lena mbaineann. Ní bheidh feidhm ag an mír seo maidir le Teideal III. 2. Ní dochar Airteagal 12 agus Airteagal 23(1) do shocruithe an Chomhlimistéir Taistil idir an Ríocht Aontaithe agus Éire maidir le cóir níos fabhraí a d'fhéadfadh éirí as na socruithe sin do na daoine lena mbaineann.

Airteagal 39 Cosaint ar feadh an tsaoil Beidh na daoine a chumhdaítear leis an gCuid seo ag teachtadh na gceart dá bhforáiltear i dTeidil ábhartha na Coda seo ar feadh a saoil, mura scoirfidh siad de na coinníollacha a leagtar amach sna Teidil sin a chomhlíonadh.

CUID A TRÍ

FORÁLACHA IDIRSCARTHA

TEIDEAL I

Maidir le hEarraí a chuirtear ar an margadh

Airteagal 40 Sainmhínithe Chun críocha an Teidil seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe a leanas: (a) ciallaíonn “a chur ar fáil ar an margadh” aon earra a sholáthar lena dháileadh, lena thomhailt nó lena úsáid ar an margadh le linn gníomhaíocht tráchtála, cibé acu ar íocaíocht nó saor in aisce; (b) ciallaíonn “a chur ar an margadh” an chéad uair a chuirfear earra ar fáil ar an margadh san Aontas nó sa Ríocht Aontaithe; (c) ciallaíonn “earra a sholáthar lena dháileadh, lena thomhailt nó lena úsáid” go bhfuil earra atá ann cheana agus atá inaitheanta go leithleach, tar éis na céime monaróireachta, ina ábhar comhaontaithe i scríbhinn nó ó bhéal idir beirt daoine dhlítheanacha nó nádúrtha nó níos mó le haghaidh aistriú úinéireachta, aon cheart maoine eile, nó seilbh a bhaineann leis an earra atá i gceist, nó go bhfuil sé ina ábhar tairisceana do dhuine dlítheanach nó nádúrtha amháin nó níos mó chun comhaontú den sórt sin a thabhairt i gcrích; (d) ciallaíonn “a chur i seirbhís” an chéad úsáid a bhaineann úsáideoir deiridh as earra laistigh den Aontas nó den Ríocht Aontaithe chun na gcríoch dá raibh sé beartaithe nó, i gcás trealamh muirí, a chur ar bord; (e) ciallaíonn “faireachas margaidh” na gníomhaíochtaí agus na bearta a dhéanann údaráis um fhaireachas margaidh lena áirithiú go gcomhlíonfaidh earraí na ceanglais is infheidhme agus nach gcuirfidh siad sláinte, sábháilteacht nó aon ghné eile de chosaint leas an phobail i mbaol; (f) ciallaíonn “údarás um fhaireachas margaidh” údarás de chuid Ballstáit nó de chuid na Ríochta Aontaithe atá freagrach as faireachas margaidh a dhéanamh ina chríoch; (g) ciallaíonn “coinníollacha maidir le hearraí a mhargú” ceanglais maidir le saintréithe earraí amhail leibhéil cháilíochta, feidhmíocht, sábháilteacht nó toisí, lena n-áirítear comhdhéanamh na n-earraí sin nó an téarmaíocht, na siombailí, an tástáil agus na modhanna tástála, an pacáistiú, an mharcáil, an lipéadú agus na nósanna imeachta measúnaithe comhréireachta a úsáidtear maidir leis na hearraí sin; cuimsíonn an téarma ceanglais modhanna agus próisis táirgthe freisin, i gcás ina mbeidh tionchar acu sin ar shaintréithe táirge; (h) ciallaíonn “comhlacht um measúnú comhréireachta” comhlacht a dhéanann gníomhaíochtaí measúnaithe comhréireachta lena n-áirítear calabrú, tástáil, deimhniú agus cigireacht; (i) ciallaíonn “comhlacht dá dtugtar fógra” comhlacht um measúnú comhréireachta a dhéanann gníomhaíochtaí measúnaithe comhréireachta lena n-áirítear calabrú, tástáil, deimhniú agus cigireacht; (j) ciallaíonn “táirgí ainmhithe” táirgí de thionscnamh ainmhíoch, fotháirgí ainmhithe agus táirgí díorthaithe dá dtagraítear i bpointe (29), pointe (30) agus pointe (31) d'Airteagal 4 de Rialachán (AE) 2016/429 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18) faoi seach, beatha de thionscnamh ainmhíoch, agus bia agus beatha ina bhfuil táirgí de thionscnamh ainmhíoch.

Airteagal 41 Saorchúrsaíocht leanúnach earraí a chuirtear ar an margadh 1. Féadfar aon earra a chuirtear ar an margadh go dlíthiúil san Aontas nó sa Ríocht Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse: (a) a chur ar fáil a thuilleadh ar mhargadh an Aontais nó ar mhargadh na Ríochta Aontaithe agus a chur i saorchúrsaíocht idir an dá mhargadh sin go dtí go sroichfidh sé a úsáideoir deiridh; (b) i gcás ina bhforáiltear dó sna forálacha is infheidhme i ndlí an Aontais, a chur i seirbhís san Aontas nó sa Ríocht Aontaithe. 2. Beidh feidhm ag na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 34 agus in Airteagal 35 CFAE agus i ndlí ábhartha an Aontais lena rialaítear margaíocht ar earraí, lena n-áirítear na coinníollacha maidir le margaíocht ar earraí, is infheidhme maidir leis na hearraí lena mbaineann, maidir leis na hearraí dá dtagraítear i mír 1. 3. Beidh feidhm ag mír 1 maidir leis na hearraí atá ann cheana féin agus atá inaitheanta go leithleach de réir bhrí Theideal II de Chuid a Trí CFAE, ach amháin i gcás shaorchúrsaíocht na n-earraí seo a leanas idir margadh an Aontais agus margadh na Ríochta Aontaithe nó vice versa: (a) ainmhithe beo agus táirgí geirmeacha; (b) táirgí ainmhithe. 4. Maidir le gluaiseacht ainmhithe beo nó táirgí geirmeacha idir Ballstát agus an Ríocht Aontaithe, nó vice versa, beidh feidhm ag na forálacha sin i ndlí an Aontais a liostaítear in Iarscríbhinn II, ar choinníoll gur dháta roimh dheireadh na hidirthréimhse an dáta imeachta. 5. Ní dochar an tAirteagal seo don deis a bheith ag an Ríocht Aontaithe, ag Ballstát nó ag an Aontas bearta a dhéanamh chun toirmeasc nó srian a chur le hearra dá dtagraítear i mír 1, nó catagóir earraí den sórt sin, a bheith curtha ar fáil ar a mhargadh, i gcás inar ceadmhach sin agus a mhéid is ceadmhach de réir dhlí an Aontais. 6. Ní dochar forálacha an Teidil seo d'aon riail is infheidhme maidir le módúlachtaí a bhaineann le díol, maoin intleachtúil, nósanna imeachta custaim, taraifí agus cánacha.

Airteagal 42 Cruthúnas ar chur ar an margadh I gcás ina mbeidh oibreoir eacnamaíoch ag brath ar Airteagal 41(1) maidir le hearra ar leith, is ar an oibreoir sin a bheidh an dualgas cruthúnas a thabhairt á léiriú, ar bhonn aon doiciméad ábhartha, gur cuireadh an t-earra sin ar an margadh san Aontas nó sa Ríocht Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse.

Airteagal 43 Faireachas margaidh 1. Déanfaidh údaráis um fhaireachas margaidh na mBallstát agus údaráis um fhaireachas margaidh na Ríochta Aontaithe aon fhaisnéis ábhartha arna bailiú faoi na hearraí dá dtagraítear in Airteagal 41(1) i gcomhthéacs a ngníomhaíochtaí faireachais margaidh féin a mhalartú gan mhoill. Déanfaidh siad, go háirithe, aon fhaisnéis a bhainfidh leis na hearraí sin a bhfuil riosca tromchúiseach ag gabháil leo, chomh maith le haon bheart a dhéanfar maidir le hearraí neamhchomhlíontacha, a chur in iúl dá chéile, lena n-áirítear faisnéis ábhartha arna tarraingt as líonraí, córais faisnéise agus bunachair sonraí arna mbunú faoi dhlí an Aontais nó na Ríochta Aontaithe faoi na hearraí sin. 2. Tarchuirfidh na Ballstáit agus an Ríocht Aontaithe aon iarraidh ó údaráis um fhaireachas margaidh de chuid na Ríochta Aontaithe nó de chuid Ballstáit, faoi seach, chuig comhlacht um measúnú comhréireachta atá bunaithe ina gcríoch, i gcás ina mbaineann an iarraidh sin le measúnú comhréireachta arna dhéanamh ag an gcomhlacht sin ina cháil mar chomhlacht dá dtugtar fógra roimh dheireadh na hidirthréimhse. Áiritheoidh na Ballstáit agus an Ríocht Aontaithe go dtabharfaidh an comhlacht um measúnú comhréireachta aghaidh ar aon iarraidh den sórt sin go pras.

Airteagal 44 Comhaid agus doiciméid a bhaineann le nósanna imeachta leanúnacha a aistriú Déanfaidh an Ríocht Aontaithe na comhaid nó na doiciméid ábhartha go léir maidir le measúnuithe, formheasanna agus údaruithe leanúnacha a aistriú gan mhoill chuig údarás inniúil Ballstáit arna ainmniú i gcomhréir leis na nósanna imeachta dá bhforáiltear i ndlí an Aontais is infheidhme an lá roimh dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo agus faoi stiúir údarás inniúil de chuid na Ríochta Aontaithe i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 528/2012 (19), Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 (20), Treoir 2001/83/CE (21) agus Treoir 2001/82/CE (22) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

Airteagal 45 Faisnéis a chur ar fáil faoi nósanna imeachta údaraithe arna n-úsáid maidir le táirgí íocshláinte san am a caitheadh 1. Déanfaidh an Ríocht Aontaithe, ar iarraidh réasúnaithe ó Bhallstát nó ón nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach, an sainchomhad údaraithe margaíochta ar tháirge íocshláinte a bheidh údaraithe ag údarás inniúil de chuid na Ríochta Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse a chur ar fáil gan mhoill, i gcás inar gá an sainchomhad sin chun measúnú a dhéanamh ar iarratas ar údarú margaíochta i gcomhréir le hAirteagal 10 agus Airteagal 10a de Threoir 2001/83/CE nó Airteagal 13 agus Airteagal 13a de Threoir 2001/82/CE. 2. Déanfaidh Ballstát, ar iarraidh réasúnaithe ón Ríocht Aontaithe, an sainchomhad údaraithe margaíochta ar tháirge íocshláinte a bheidh údaraithe ag údarás inniúil de chuid an Bhallstáit sin roimh dheireadh na hidirthréimhse a chur ar fáil gan mhoill, i gcás inar gá an sainchomhad sin chun measúnú a dhéanamh ar iarratas ar údarú margaíochta sa Ríocht Aontaithe i gcomhréir le ceanglais reachtacha na Ríochta Aontaithe, a mhéid a dhéanann na ceanglais reachtacha sin cúinsí Airteagal 10 agus Airteagal 10a de Threoir 2001/83/CE nó Airteagal 13 agus Airteagal 13a de Threoir 2001/82/CE a mhacasamhlú.

Airteagal 46 Faisnéis a chur ar fáil atá i seilbh comhlachtaí dá dtugtar fógra agus atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe nó i mBallstát 1. Áiritheoidh an Ríocht Aontaithe go ndéanfar faisnéis a shealbhaíonn comhlacht um measúnú comhréireachta atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe i ndáil lena ghníomhaíochtaí mar chomhlacht dá dtugtar fógra faoi dhlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse a chur ar fáil, gan mhoill, ar iarraidh sin do shealbhóir an deimhnithe, do chomhlacht dá dtugtar fógra atá bunaithe i mBallstát mar a bheidh léirithe ag sealbhóir an deimhnithe. 2. Áiritheoidh Ballstáit go ndéanfar faisnéis a shealbhaíonn comhlacht dá dtugtar fógra, atá bunaithe sa Bhallstát lena mbaineann i ndáil lena ghníomhaíochtaí roimh dheireadh na hidirthréimhse a chur ar fáil, gan mhoill, ar iarraidh sin do shealbhóir an deimhnithe, do chomhlacht um measúnú comhréireachta atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe mar a bheidh léirithe ag sealbhóir an deimhnithe.

TEIDEAL II

Nósanna imeachta leanúnacha custaim

Airteagal 47 Stádas earraí an Aontais 1. Beidh feidhm ag Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (23) maidir le hearraí de chuid an Aontais dá dtagraítear i bpointe (23) d'Airteagal 5 den Rialachán sin, i gcás ina n- aistreofar na hearraí sin ó chríoch chustaim na Ríochta Aontaithe go críoch chustaim an Aontais, nó vice versa, ar choinníoll gur thosaigh an ghluaiseacht roimh dheireadh na hidirthréimhse agus gur tháinig deireadh léi dá éis sin. Déileálfar le gluaiseacht earraí a thosaigh roimh dheireadh na hidirthréimhse agus ar tháinig deireadh léi dá éis sin mar ghluaiseacht laistigh den Aontas ó thaobh ceanglais cheadúnúcháin maidir le hallmhairiú agus onnmhairiú i ndlí an Aontais. 2. Chun críocha mhír 1, ní bheidh feidhm ag an toimhde maidir le stádas custaim earraí de chuid an Aontais dá dtagraítear in Airteagal 153(1) de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013. Ní mór stádas custaim na n-earraí sin mar earraí de chuid an Aontais, chomh maith leis an bhfíoras gur tosaíodh an ghluaiseacht dá dtagraítear i mír 1 roimh dheireadh na hidirthréimhse, a chruthú i leith gach gluaiseachta a dhéanfaidh an duine lena mbaineann ar aon cheann de na modhanna dá dtagraítear in Airteagal 199 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2015/2447 ón gCoimisiún (24). Cuirfear cruthúnas thús na gluaiseachta ar fáil le doiciméad iompair a bhaineann leis na hearraí. 3. Ní bheidh feidhm ag mír 2 maidir le hearraí de chuid an Aontais a iomprófar d'aer agus a luchtaíodh nó a trasloingsíodh in aerfort i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe lena gcoinsíniú go críoch chustaim an Aontais nó a luchtaíodh nó a trasloingsíodh in aerfort i gcríoch chustaim an Aontais lena gcoinsíniú go críoch chustaim na Ríochta Aontaithe, i gcás ina ndéanfar na hearraí sin a iompar faoi chumhdach doiciméad aonair iompair arna eisiúint i gceachtar de na críocha custaim lena mbaineann, ar choinníoll gur thosaigh an t-aeriompar roimh dheireadh na hidirthréimhse agus gur tháinig deireadh leis dá éis sin. 4. Ní bheidh feidhm ag mír 2 maidir le hearraí de chuid an Aontais a iomprófar ar muir agus a sheolfar idir calafoirt i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe agus calafoirt i gcríoch chustaim an Aontais trí sheirbhís rialta loingseoireachta, dá dtagraítear in Airteagal 120 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446 ón gCoimisiún (25), ar choinníoll: (a) gur thosaigh an turas a chuimsíonn na calafoirt i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe agus na calafoirt i gcríoch chustaim an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse agus gur tháinig deireadh leis dá éis sin; agus (b) go ndeachaigh an t-árthach seirbhíse rialta loingseoireachta i dtír i gcalafort amháin nó roinnt calafort i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe nó i gcríoch chustaim an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse. 5. Nuair a thiocfaidh an t-árthach seirbhíse rialta loingseoireachta i dtír i gcalafort amháin nó roinnt calafort i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe le linn an turais dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 4 tar éis dheireadh na hidirthréimhse: (a) maidir le hearraí a luchtófar roimh dheireadh na hidirthréimhse agus a dhíluchtófar sna calafoirt sin, ní athrófar an stádas custaim a bhaineann le hearraí an Aontais; (b) maidir le hearraí a luchtófar i gcalafoirt a shroichtear tar éis dheireadh na hidirthréimhse, ní athrófar an stádas custaim a bhaineann le hearraí an Aontais ar choinníoll go gcruthófar é i gcomhréir le mír 2.

Airteagal 48 Dearbhú iontrála achomair agus dearbhú réamh-imeachta 1. Beidh feidhm ag Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 maidir le dearbhuithe iontrála achoimre a taisceadh in oifig chustaim an chéad teacht isteach i gcomhréir le Caibidil I de Theideal IV den Rialachán sin roimh dheireadh na hidirthréimhse, agus beidh na héifeachtaí dlíthiúla céanna ag na dearbhuithe sin i gcríoch chustaim an Aontais agus i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe tar éis dheireadh na hidirthréimhse. 2. Beidh feidhm ag Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 maidir le dearbhuithe réamh-imeachta a taisceadh i gcomhréir le Caibidil I de Theideal VIII den Rialachán sin roimh dheireadh na hidirthréimhse agus, i gcás inarb infheidhme, i gcás earraí a scaoileadh i gcomhréir le hAirteagal 194 den Rialachán sin roimh dheireadh na hidirthréimhse. Beidh na héifeachtaí dlíthiúla céanna ag na dearbhuithe sin i gcríoch chustaim an Aontais agus i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe tar éis dheireadh na hidirthréimhse.

Airteagal 49 Nósanna imeachta stórála sealadaí nó custaim a chríochnú 1. Beidh feidhm ag Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 maidir le hearraí neamh-Aontais a bhí i stóráil shealadach dá dtagraítear i bpointe (17) d'Airteagal 5 den Rialachán sin ag deireadh na hidirthréimhse, agus maidir le hearraí a bhí faoi aon cheann de na nósanna imeachta custaim dá dtagraítear i bpointe (16) d'Airteagal 5 den Rialachán sin i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse go dtí go mbeidh deireadh leis an stóráil shealadach sin, go dtí go mbeidh ceann de na nósanna imeachta speisialta custaim críochnaithe, go dtí go scaoilfear na hearraí le haghaidh saorchúrsaíochta, nó go dtí go nglacfar na hearraí as an gcríoch, ar choinníoll go dtarlóidh an teagmhas sin tar éis dheireadh na hidirthréimhse ach tráth nach déanaí ná deireadh na teorann comhfhreagraí ama dá dtagraítear in Iarscríbhinn III. Ní bheidh feidhm, áfach, ag pointe (b) agus pointe (c) d'Airteagal 148(5) ná ag Airteagal 219 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 maidir le gluaiseachtaí earraí idir críoch chustaim na Ríochta Aontaithe agus críoch chustaim an Aontais a chríochnóidh tar éis dheireadh na hidirthréimhse. 2. Beidh feidhm ag Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, Cinneadh 2014/335/AE, Euratom, ón gComhairle (26), Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 608/2014 ón gComhairle (27) agus Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 609/2014 ón gComhairle (28) maidir le haon fhiacha custaim a thiocfaidh chun cinn tar éis dheireadh na hidirthréimhse ó dheireadh na stórála sealadaí nó an scaoilte chun saorchúrsaíochta dá dtagraítear i mír 1. 3. Beidh feidhm ag Roinn 1 de Chaibidil 1 de Theideal II de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2015/2447 maidir le hiarrataí ar thairbhe a bhaint as cuótaí taraifí ar ghlac na húdaráis chustaim leo i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe agus i gcás inar chuir na húdaráis chustaim i gcríoch chustaim na Ríochta Aontaithe na doiciméid tacaíochta riachtanacha ar fáil i gcomhréir le hAirteagal 50 den Rialachán sin roimh dheireadh na hidirthréimhse, agus beidh feidhm acu maidir le cealú iarrataí agus tuairisceán cainníochtaí na n-iarrataí sin a leithdháileadh nár úsáideadh.

Airteagal 50 Rochtain ar líonraí ábhartha, córais faisnéise agus bunachair sonraí ábhartha De mhaolú ar Airteagal 8, beidh rochtain ag an Ríocht Aontaithe, a mhéid is fíorghá d'fhonn a cuid oibleagáidí a chomhlíonadh faoin Teideal seo, ar na líonraí, na córais faisnéise agus na bunachair sonraí a liostaítear in Iarscríbhinn IV. Déanfaidh an Ríocht Aontaithe an tAontas a aisíoc i leith na gcostas iarbhír arna dtabhú ag an Aontas de thoradh an rochtain sin a éascú. Faoin 31 Márta gach bliain go dtí deireadh na tréimhse dá dtagraítear in Iarscríbhinn IV, cuirfidh an tAontas méid na gcostas sin in iúl don Ríocht Aontaithe. I gcás ina mbeidh difríocht mhór ann idir an méid a chuirtear in iúl de na costais iarbhír arna dtabhú agus na meastacháin ba chruinne a chuir an tAontas in iúl don Ríocht Aontaithe roimh shíniú an Chomhaontaithe seo, íocfaidh an Ríocht Aontaithe méid na meastachán ba chruinne leis an Aontas gan moill a dhéanamh, agus cinnfidh an Comhchoiste an chaoi a láimhseálfar an difríocht idir na costais iarbhír arna dtabhú agus méid na meastachán ba chruinne.

TEIDEAL III

Ábhair leanúnacha maidir le cáin bhreisluacha agus dleacht mháil

Airteagal 51 Cáin bhreisluacha (CBL) 1. Beidh feidhm ag Treoir 2006/112/CE ón gComhairle (29) maidir le hearraí a sheoladh nó a iompar ó chríoch na Ríochta Aontaithe go críoch Bhallstáit, agus vice versa, ar choinníoll gur thosaigh an seoladh nó an t-iompar roimh dheireadh na hidirthréimhse agus gur tháinig deireadh leis dá éis sin. 2. Leanfaidh Treoir 2006/112/CE d'fheidhm a bheith aici go dtí cúig bliana tar éis dheireadh na hidirthréimhse maidir le cearta agus oibleagáidí an duine inchánach maidir le hidirbhearta ag a bhfuil gné thrasteorann idir an Ríocht Aontaithe agus Ballstát a bhí ar bun roimh dheireadh na hidirthréimhse agus maidir le hidirbhearta a chumhdaítear le mír 1. 3. De mhaolú ar mhír 2 agus ar Airteagal 15 de Threoir 2008/9/CE ón gComhairle (30), déanfar iarratais aisíocaíochta a bhaineann le CBL a rinne duine inchánach bunaithe sa Ríocht Aontaithe a íoc i mBallstát nó a rinne duine inchánach bunaithe i mBallstát a íoc sa Ríocht Aontaithe, faoi choinníollacha na Treorach sin an 31 Márta 2021 ar a dhéanaí. 4. De mhaolú ar mhír 2 agus ar Airteagal 61(2) de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) Uimh. 282/2011 ón gComhairle (31), leasuithe ar thuairisceáin CBL a tíolacadh i gcomhréir le hAirteagal 364 nó le hAirteagal 369f de Threoir 2006/112/CE sa Ríocht Aontaithe maidir le seirbhísí a soláthraíodh i mBallstáit tomhaltais roimh dheireadh na hidirthréimhse, nó i mBallstát maidir le seirbhísí a soláthraíodh sa Ríocht Aontaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse, tíolacfar iad an 31 Nollaig 2021 ar a dhéanaí.

Airteagal 52 Earraí faoi réir dleacht mháil Beidh feidhm ag Treoir 2008/118/CE ón gComhairle (32) maidir le gluaiseachtaí earraí faoi réir dleacht mháil faoi shocrú cur ar fionraí dleachtanna agus maidir le gluaiseachtaí táirgí faoi réir dleacht mháil tar éis iad a scaoileadh lena dtomhailt ó chríoch na Ríochta Aontaithe go críoch Bhallstáit, nó vice versa, ar choinníoll gur tosaíodh an ghluaiseacht roimh dheireadh na hidirthréimhse agus gur tháinig deireadh léi dá éis sin.

Airteagal 53 Rochtain ar líonraí ábhartha, córais faisnéise agus bunachair sonraí ábhartha De mhaolú ar Airteagal 8, beidh rochtain ag an Ríocht Aontaithe, a mhéid is fíorghá d'fhonn a cuid oibleagáidí a chomhlíonadh faoin Teideal seo, ar na líonraí, na córais faisnéise agus na bunachair sonraí a liostaítear in Iarscríbhinn IV. Déanfaidh an Ríocht Aontaithe an tAontas a aisíoc i leith na gcostas iarbhír arna dtabhú ag an Aontas de thoradh an rochtain sin a éascú. Faoin 31 Márta gach bliain go dtí deireadh na tréimhse dá dtagraítear in Iarscríbhinn IV, cuirfidh an tAontas méid na gcostas sin in iúl don Ríocht Aontaithe. I gcás ina mbeidh difríocht mhór ann idir an méid a chuirtear in iúl de na costais iarbhír arna dtabhú agus na meastacháin ba chruinne a chuir an tAontas in iúl don Ríocht Aontaithe roimh shíniú an Chomhaontaithe seo, íocfaidh an Ríocht Aontaithe méid na meastachán ba chruinne leis an Aontas gan moill a dhéanamh, agus cinnfidh an Comhchoiste an chaoi a láimhseálfar an difríocht idir na costais iarbhír arna dtabhú agus méid na meastachán ba chruinne.

TEIDEAL IV

Maoin intleachtúil

Airteagal 54 Cosaint leanúnach sa Ríocht Aontaithe ar chearta cláraithe nó deonaithe 1. Beidh sealbhóir aon cheann de na cearta maoine intleachtúla seo a leanas a cláraíodh nó a tugadh roimh dheireadh na hidirthréimhse ina shealbhóir cirt maoine intleachtúla cláraithe in-fhorfheidhmithe inchomparáide sa Ríocht Aontaithe faoi dhlí na Ríochta Aontaithe, gan aon athscrúdú: (a) beidh sealbhóir trádmhairc de chuid an Aontais Eorpaigh atá cláraithe i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 2017/1001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33) ina shealbhóir trádmhairc sa Ríocht Aontaithe, déanta den chomhartha céanna, i gcás na n-earraí nó na seirbhísí céanna; (b) beidh sealbhóir dearaidh Comhphobail atá cláraithe agus, i gcás inarb infheidhme, a foilsíodh tar éis chur siar an fhoilsithe i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 6/2002 ón gComhairle (34) ina shealbhóir cirt dearaidh chláraithe sa Ríocht Aontaithe don dearadh céanna; (c) beidh sealbhóir cirt Comhphobail maidir le cineálacha plandaí a tugadh de bhun Rialachán (CE) Uimh. 2100/94 ón gComhairle (35) ina shealbhóir cirt maidir le cineálacha plandaí sa Ríocht Aontaithe don chineál céanna planda. 2. I gcás ina mbeidh cosaint san Aontas ar lá deiridh na hidirthréimhse ar thásc geografach, ar shonrúchán tionscnaimh, nó ar shainearra traidisiúnta faoi ráthaíocht de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (36), nó ar thásc geografach, ar shonrúchán tionscnaimh, nó ar théarma traidisiúnta ar fhíon de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 1308/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (37), nó ar thásc geografach de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 110/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (38), nó tásc geografach de réir bhrí Rialachán (CE) Uimh. 251/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (39), agus an chosaint sin ann de bhua na Rialachán sin, na daoine sin atá i dteideal tásc geografach a úsáid, nó an sonrúchán tionscnaimh, nó an sainearra traidisiúnta atá faoi ráthaíocht, nó an téarma traidisiúnta ar fhíon, is daoine iad a bheidh i dteideal, ó dheireadh na hidirthréimhse amach, gan aon athscrúdú, an tásc geografach a úsáid, nó an sonrúchán tionscnaimh, nó an sainearra traidisiúnta atá faoi ráthaíocht, nó an téarma traidisiúnta ar fhíon lena mbaineann sa Ríocht Aontaithe, rud a ndeonófar dó ar a laghad an leibhéal cosanta céanna faoi dhlí na Ríochta Aontaithe agus atá aige faoi na forálacha seo a leanas i ndlí an Aontais: (a) pointe (i), pointe (j) agus pointe (k) d'Airteagal 4(1) de Threoir (AE) 2015/2436 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (40); agus (b) i dtaca leis an tásc geografach, an sonrúchán tionscnaimh, an sainearra traidisiúnta faoi ráthaíocht, nó an téarma traidisiúnta ar fhíon lena mbaineann, Airteagail 13, 14(1), 24, 36(3), 38 agus 44, agus pointe (b) d'Airteagal 45(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1151/2012; Airteagal 90(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1306/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (41); Airteagal 100(3), Airteagal 102(1), Airteagal 103 agus 113, agus pointe (c)(x) d'Airteagal 157(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1308/2013; Airteagal 62(3) agus (4) de Rialachán (CE) Uimh. 607/2009 ón gCoimisiún (42); an chéad fhomhír d'Airteagal 15(3), Airteagal 16 agus Airteagal 23(1) de Rialachán (CE) Uimh. 110/2008 agus, sa mhéid go dtagann comhlíonadh fhorálacha an Rialacháin sin i gceist, Airteagal 24(1) den Rialachán sin; nó Airteagal 19(1) agus Airteagal (20) de Rialachán (AE) Uimh. 251/2014. I gcás ina scoirfidh tásc geografach, sonrúchán tionscnaimh, sainearra traidisiúnta faoi ráthaíocht ná do théarma traidisiúnta ar fhíon dá dtagraítear sa chéad fhomhír de chosaint a bheith aige san Aontas tar éis dheireadh na hidirthréimhse, scoirfidh an chéad fhomhír d'fheidhm a bheith aici maidir leis an tásc geografach, an sonrúchán tionscnaimh, an sainearra traidisiúnta faoi ráthaíocht, ná an téarma traidisiúnta ar fhíon sin. Ní bheidh feidhm leis an gcéad fhomhír i gcás ina n-eascraíonn cosaint san Aontas ó chomhaontuithe idirnáisiúnta a bhfuil an t-Aontas ina páirtí iontu. Beidh feidhm ag an mír seo mura dtiocfaidh comhaontú mar a thagraítear dó in Airteagal 184 i bhfeidhm, is comhaontú a ghabhfaidh ionad na míre seo, agus go dtí go dtiocfaidh sé chun bheith infheidhme. 3. D'ainneoin mhír 1, i gcás ina ndearbhófar go bhfuil ceart maoine intleachtúla dá dtagraítear sna míreanna sin neamhbhailí nó cúlghairthe, nó, i gcás ina ndearbhófar go bhfuil ceart Comhphobail maidir le cineálacha plandaí ar neamhní go hiomlán nó i gcás ina gcuirfear ar ceal é san Aontas de bharr nós imeachta riaracháin nó breithiúnach a bheidh fós ar siúl ar lá deiridh na hidirthréimhse, dearbhófar go bhfuil an ceart comhfhreagrach sin sa Ríocht Aontaithe neamhbhailí nó cúlghairthe, nó ar neamhní go hiomlán, nó ar ceal chomh maith. An dáta a ngabhfaidh éifeacht leis an dearbhú nó leis an gcúlghairm nó leis an gcealú sa Ríocht Aontaithe, sin dáta na héifeachta sin san Aontas. De mhaolú ar an gcéad fhomhír, ní bheidh sé d'oibleagáid ar an Ríocht Aontaithe a dhearbhú go bhfuil an ceart comhfhreagrach sa Ríocht Aontaithe neamhbhailí ná ní bheidh sé d'oibleagáid uirthi é a chúlghairm, i gcás nach mbeidh feidhm sa Ríocht Aontaithe ag an bhforas le neamhbhailíocht nó le cúlghairm an trádmhairc de chuid an Aontais Eorpaigh nó an dearaidh Comhphobail chláraithe. 4. Ceart trádmhairc nó ceart dearaidh cláraithe a thiocfaidh chun cinn sa Ríocht Aontaithe i gcomhréir le pointe (a) agus pointe (b) de mhír 1, beidh mar chéad dáta athnuachana aige an dáta a n-athnuafar an ceart maoine intleachtúla comhfhreagrach arna chlárú i gcomhréir le