1. SAORGHLUAISEACHT DAOINE

An Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip

31968 R 1612: Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 ón gComhairle an 15 Deireadh Fómhair 1968 maidir le saorghluaiseacht oibrithe laistigh den Chomhphobal (IO L 257, 19.10.1968, lch. 2), mar atá arna leasú go deireanach le:

- 32004 L 0038: Treoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29.4.2004 (IO L 158, 30.4.2004, lch. 77);

31996 L 0071: Treoir 96/71/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 1996 maidir le hoibrithe a phostú faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar (IO L 18, 21.1.1997, lch. 1);

32004 L 0038: Treoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le ceart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát, ag leasú Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus ag aisghairm Threoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO L 158, 30.4.2004, lch. 77).

1. I dtaca le saorghluaiseacht oibrithe agus saoirse seirbhísí a sholáthar lena mbaineann gluaiseacht shealadach oibrithe mar atá sainithe in Airteagal 1 de Threoir 96/71/CE idir an Rómáin, ar thaobh amháin, agus gach ceann de na Ballstáit láithreacha ar an taobh eile, ní bheidh feidhm go hiomlán ag Airteagal III-133 agus ag an gcéad mhír d'Airteagal III-144 den Bhunreacht ach amháin faoi réir na bhforálacha idirthréimhseacha atá leagtha síos i míreanna 2 go 14.

2. De mhaolú ar Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus go dtí deireadh na tréimhse dhá bhliain tar éis dháta an aontachais, cuirfidh na Ballstáit láithreacha i bhfeidhm bearta náisiúnta, nó bearta a thig ó shocruithe déthaobhacha, a rialaíonn rochtain ar a margaí saothair ag náisiúnaigh na Rómáine. Féadfaidh na Ballstáit láithreacha leanúint de bhearta den sórt sin a chur i bhfeidhm go dtí deireadh na tréimhse cúig bliana tar éis dháta an aontachais.

Náisiúnaigh na Rómáine atá ag obair go dleathach ar dháta an aontachais i mBallstát láithreach arna ligean isteach ar mhargadh saothair de chuid an Bhallstáit sin ar feadh tréimhse 12 mí nó níos faide gan briseadh, tairbheoidh siad de rochtain ar mhargadh saothair an Bhallstáit sin ach ní thairbheoidh siad de rochtain ar mhargadh saothair de chuid Ballstáit eile a chuireann bearta náisiúnta i bhfeidhm.

Náisiúnaigh na Rómáine arna ligean isteach ar mhargadh saothair de chuid Ballstáit láithrigh tar éis an aontachais ar feadh tréimhse 12 mí nó níos faide gan briseadh, tairbheoidh siad freisin de na cearta céanna.

Scoirfidh náisiúnaigh na Rómáine atá luaite sa dara fomhír agus sa tríú fomhír thuas de thairbhiú de na cearta atá cuimsithe sna fomhíreanna sin má fhágann siad go deonach margadh saothair an Bhallstáit láithrigh i dtrácht.

Náisiúnaigh na Rómáine atá ag obair go dleathach i mBallstát láithreach ar dháta an aontachais nó i rith tréimhse ina gcuirtear bearta náisiúnta i bhfeidhm, arna ligean isteach ar mhargadh saothair an Bhallstáit sin ar feadh tréimhse is lú ná 12 mí, ní thairbheoidh siad de na cearta sin.

3. Roimh dheireadh na tréimhse dhá bhliain tar éis dháta an aontachais, déanfaidh an Chomhairle oibriú na bhforálacha idirthréimhseacha atá leagtha síos i mír 2 a athbhreithniú ar bhonn tuarascála ón gCoimisiún.

Tráth chríochnú an athbhreithnithe sin, agus tráth nach déanaí ná deireadh na tréimhse dhá bhliain tar éis dháta an aontachais, tabharfaidh na Ballstáit láithreacha fógra don Choimisiún á rá cé acu an leanfaidh siad de bhearta náisiúnta nó bearta a thig ó chomhaontuithe déthaobhacha a chur i bhfeidhm nó an gcuirfidh siad Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 i bhfeidhm feasta. Cheal fógra den sórt sin, beidh feidhm ag Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68.

4. Arna iarraidh sin don Rómáin, féadfar athbhreithniú amháin eile a dhéanamh. Beidh feidhm ag an nós imeachta dá dtagraítear i mír 3 agus críochnófar é laistigh de shé mhí ón iarraidh a fháil ón Rómáin.

5. Ballstát a dhéanann bearta náisiúnta nó bearta a thig ó chomhaontuithe déthaobhacha a choimeád ar bun ag deireadh na tréimhse cúig bliana atá sonraithe i mír 2, féadfaidh sé, i gcás ina dtarlóidh suaitheadh tromchúiseach ar a mhargadh saothair nó ina mbeidh bagairt dá leithéid agus tar éis fógra a thabhairt don Choimisiún, leanúint de na bearta sin a chur i bhfeidhm go dtí deireadh na tréimhse seacht mbliana tar éis dháta an aontachais. Cheal fógra den sórt sin, beidh feidhm ag Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68.

6. I rith na tréimhse seacht mbliana tar éis dháta an aontachais, na Ballstáit ina bhfuil feidhm ag Airteagail 1 go 6 de Rialachán Uimh. 1612/68 (CEE) i leith náisiúnaigh na Rómáine, de bhua mhír 3, mhír 4 nó mhír 5, agus atá ag eisiúint ceadanna oibre do náisiúnaigh na Rómáine chun críocha faireacháin i rith na tréimhse sin, déanfaidh siad amhlaidh go huathoibríoch.

7. Na Ballstáit ina bhfuil feidhm ag Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 i leith náisiúnaigh na Rómáine, de bhua mhír 3, mhír 4 nó mhír 5, féadfaidh siad dul ar iontaoibh na nósanna imeachta atá leagtha amach sna fomhíreanna thíos go dtí deireadh na tréimhse seacht mbliana tar éis dháta an aontachais.

Nuair a tharlaíonn suaitheadh ar mhargadh saothair ceann de na Ballstáit dá dtagraítear sa chéad fhomhír a d'fhéadfadh dochar tromchúiseach a dhéanamh don chaighdeán maireachtála nó don leibhéal fostaíochta i réigiún nó i ngairm áirithe, nó nuair a dhéanann Ballstát suaitheadh den sórt sin a thuar, cuirfidh an Ballstát sin an Coimisiún agus na Ballstáit eile ar an eolas faoi agus déanfaidh sé na sonraí uile ábhartha a sholáthar dóibh. Ar bhonn na faisnéise sin, féadfaidh an Ballstát sin a iarraidh ar an gCoimisiún a dhearbhú go ndéanfar Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 a fhionraí go hiomlán nó go páirteach, d'fhonn an staid sa réigiún nó sa ghairm sin a athbhunú ina gnáthriocht. Tráth nach déanaí ná dhá sheachtain tar éis iarraidh den sórt sin a fháil, glacfaidh an Coimisiún cinneadh ar an bhfionraí agus ar a ré agus a raon feidhme agus cuirfidh sé an Chomhairle ar an eolas faoin gcinneadh sin. Féadfaidh aon Bhallstát, laistigh de dhá sheachtain ó dháta an Chinnidh ón gCoimisiún, a iarraidh ar an gComhairle an Cinneadh a neamhniú nó a leasú. Gníomhóidh an Chomhairle ar iarraidh den sórt sin trí thromlach cáilithe laistigh de dhá sheachtain.

I gcásanna práinneacha agus eisceachtúla, féadfaidh Ballstát dá dtagraítear sa chéad fhomhír cur i bhfeidhm Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 a fhionraí agus fógra réasúnaithe ex-post a thabhairt don Choimisiún ina dhiaidh sin.

8. Fad atá cur i bhfeidhm Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 ar fionraí de bhua mhíreanna 2 go 5 agus 7 thuas, beidh feidhm ag Airteagal 23 de Threoir 2004/38/CE sa Rómáin i leith náisiúnaigh na mBallstát láithreach, agus sna Ballstáit láithreacha i leith náisiúnaigh na Rómáine, faoi na coinníollacha seo a leanas, a mhéad a bhaineann leis an gceart atá ag baill de theaghlaigh oibrithe gabháil le fostaíocht:

- céile an oibrí agus a sliochtaigh atá faoi bhun 21 bliain d'aois nó atá ina gcleithiúnaithe agus a bhfuil cónaí go dleathach orthu in éineacht leis an oibrí ar chríoch Ballstáit ar dháta an aontachais, beidh acu, tráth an aontachais, rochtain láithreach ar mhargadh saothair an Bhallstáit sin. Níl feidhm aige seo maidir le baill de theaghlach oibrí arna ligean isteach ar mhargadh saothair an Bhallstáit sin ar feadh tréimhse is lú ná 12 mí;

- céile an oibrí agus a sliochtaigh atá faoi bhun 21 bliain d'aois nó atá ina gcleithiúnaithe agus a bhfuil cónaí go dleathach orthu in éineacht leis an oibrí ar chríoch Ballstáit ó dháta is déanaí ná dáta an aontachais ach i rith na tréimhse ina gcuirtear i bhfeidhm na forálacha idirthréimhseacha atá leagtha síos thuas, beidh rochtain acu ar mhargadh saothair an Bhallstáit i dtrácht a thúisce a bheidh cónaí orthu sa Bhallstát i dtrácht ar feadh ocht mí dhéag ar a laghad nó ón tríú bliain tar éis dháta an aontachais, cibé acu is túisce.

Beidh na forálacha seo gan dochar do bhearta níos fabhraí, bíodh siad ina mbearta náisiúnta nó ina mbearta a thig ó chomhaontuithe déthaobhacha.

9. Sa mhéid nach bhféadfar na forálacha sin de Threoir 2004/38/CE a athghabhann forálacha de Threoir 68/360/CEE [1] a dhealú ó na forálacha sin de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 a gcuirtear siar a gcur i bhfeidhm de bhun mhíreanna 2 go 5 agus 7 agus 8, féadfaidh an Rómáin agus na Ballstáit láithreacha maolú ar na forálacha sin a mhéad is gá chun míreanna 2 go 5 agus 7 agus 8 a chur i bhfeidhm.

10. Aon uair a chuireann na Ballstáit láithreacha bearta náisiúnta nó bearta a thig ó chomhaontuithe déthaobhacha i bhfeidhm de bhua na mbeart idirthréimhseach atá leagtha síos thuas, féadfaidh an Rómáin bearta coibhéiseacha a choimeád i bhfeidhm i leith náisiúnaigh an Bhallstáit nó na mBallstát i dtrácht.

11. Má fhionraíonn aon cheann de na Ballstáit láithreacha cur i bhfeidhm Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68, féadfaidh an Rómáin dul ar iontaoibh na nósanna imeachta atá leagtha síos i mír 7 i leith na Bulgáire. I rith aon tréimhse den sórt sin, ceadanna oibre arna n‐eisiúint ag an Rómáin do náisiúnaigh na Bulgáire chun críocha faireacháin, eiseofar go huathoibríoch iad.

12. Féadfaidh aon Bhallstát láithreach, agus bearta náisiúnta á gcur i bhfeidhm aige i gcomhréir le míreanna 2 go 5 agus 7 go 9, saorghluaiseacht is mó ná mar a bheidh ann ar dháta an aontachais, lena n‐áirítear rochtain iomlán ar mhargadh an tsaothair, a thabhairt isteach faoin dlí náisiúnta. Ón tríú bliain tar éis dháta an aontachais, féadfaidh aon Bhallstát láithreach a chuireann bearta náisiúnta i bhfeidhm a chinneadh tráth ar bith Airteagail 1 go 6 de Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 a chur i bhfeidhm ina n-ionad. Cuirfear an Coimisiún ar an eolas faoi aon chinneadh den sórt sin.

13. Chun díriú ar shuaitheadh tromchúiseach, nó chun díriú ar bhagairt den sórt sin, in earnálacha íogaire sonracha seirbhíse ar a margaí saothair a d'fhéadfadh teacht chun cinn i réigiúin áirithe de dhroim soláthair thrasnáisiúnta seirbhísí, mar atá sainithe in Airteagal 1 de Threoir 96/71/CE, agus fad a dhéanfaidh siad bearta náisiúnta nó bearta a thig ó chomhaontuithe déthaobhacha a chur i bhfeidhm, de bhua na bhforálacha idirthréimhseacha atá leagtha amach thuas, maidir le saorghluaiseacht oibrithe na Rómáine, féadfaidh an Ghearmáin agus an Ostair maolú ar an gcéad mhír d'Airteagal III-144 den Bhunreacht tar éis fógra a thabhairt don Choimisiún, d'fhonn teorainn a chur, i gcomhthéacs seirbhísí a sholáthar ag cuideachtaí arna mbunú sa Rómáin, le gluaiseacht shealadach oibrithe a bhfuil a gceart gabháil le hobair sa Ghearmáin agus san Ostair faoi réir beart náisiúnta.

Is mar a leanas atá liosta na n-earnálacha seirbhíse a d'fhéadfaí a fholú leis an maolú seo:

- sa Ghearmáin:

Earnáil | Cód NACE [**], mura sonraítear a mhalairt |

Foirgníocht, lena n-áirítear brainsí gaolmhara | 45.1 go 4; Gníomhaíochtaí atá liostaithe san Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 96/71/CE |

Glantachán tionsclaíoch | 74.70 Glantachán tionsclaíoch |

Seirbhísí eile | 74.87 Gníomhaíochtaí maisitheoirí istigh amháin |

- san Ostair:

Earnáil | Cód NACE [***], mura sonraítear a mhalairt |

Gníomhaíochtaí seirbhíse gairneoireachta | 01.41 |

Cloch a ghearradh, a dheilbhiú agus a chríochnú | 26.7 |

Struchtúir mhiotail agus codanna díobh a mhonarú | 28.11 |

Foirgníocht, lena n-áirítear brainsí gaolmhara | 45.1 go 4; Gníomhaíochtaí atá liostaithe san Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 96/71/CE |

Gníomhaíochtaí slándála | 74.60 |

Glantachán tionsclaíoch | 74.70 |

Altranas tí | 85.14 |

Obair shóisialta agus gníomhaíochtaí gan chóiríocht | 85.32 |

A mhéad a mhaolaíonn an Ghearmáin nó an Ostair ar an gcéad mhír d'Airteagal III-144 den Bhunreacht i gcomhréir leis na fomhíreanna roimhe seo, féadfaidh an Rómáin, tar éis fógra a thabhairt don Choimisiún, bearta coibhéiseacha a ghlacadh.

Ní leanfaidh ón mír seo a chur i bhfeidhm gur sriantaí na coinníollacha do ghluaiseacht shealadach oibrithe i gcomhthéacs soláthair thrasnáisiúnta seirbhísí idir an Ghearmáin nó an Ostair agus an Rómáin ná na coinníollacha atá ann ar dháta sínithe an Chonartha Aontachais.

14. Ní leanfaidh ó mhíreanna 2 go 5 agus 7 go 12 a chur i bhfeidhm gur sriantaí na coinníollacha rochtana do náisiúnaigh na Rómáine ar mhargaí saothair na mBallstát láithreach ná na coinníollacha atá ann ar dháta sínithe an Chonartha Aontachais.

D'ainneoin chur i bhfeidhm na bhforálacha atá leagtha síos i míreanna 1 go 13, i rith aon tréimhse ina gcuirfear i bhfeidhm bearta náisiúnta nó bearta a thig ó chomhaontuithe déthaobhacha, tabharfaidh na Ballstáit láithreacha fabhar d'oibrithe is náisiúnaigh de chuid na mBallstát seachas oibrithe is náisiúnaigh de chuid tríú tíortha i dtaca le rochtain ar a margadh saothair.

Oibrithe imirceacha Rómánacha agus a dteaghlaigh a bhfuil cónaí orthu agus atá ag obair go dleathach i mBallstát eile nó oibrithe imirceacha ó Bhallstáit eile agus a dteaghlaigh a bhfuil cónaí orthu agus atá ag obair go dleathach sa Rómáin, ní chuirfear cóir níos sriantaí orthu ná mar a chuirtear ar oibrithe imirceacha agus a dteaghlaigh ó thríú tíortha a bhfuil cónaí orthu agus atá ag obair sa Bhallstát sin nó sa Rómáin faoi seach. Ina theannta sin, agus prionsabal an fhabhair Chomhphobail á chur i bhfeidhm, ní chuirfear cóir níos fabhraí ar oibrithe imirceacha ó thríú tíortha a bhfuil cónaí orthu agus atá ag obair sa Rómáin ná mar a chuirtear ar náisiúnaigh na Rómáine.

[1] Treoir 68/360/CEE ón gComhairle an 15 Deireadh Fómhair 1968 maidir le srianta a dhíothú ar ghluaiseacht agus cónaí sa Chomhphobal d'oibrithe ó na Ballstáit agus dá dteaghlaigh (IO L 257, 19.10.1968, lch. 13). Treoir mar atá arna leasú go deireanach le hIonstraim Aontachais 2003 (IO L 236, 23.9.2003, lch. 33) agus arna haisghairm le héifeacht ón 30 Aibreán 2006 le Treoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 158, 30.4.2004, lch. 77).

[**] NACE: feic 31990 R 3037: Rialachán (CEE) Uimh. 3037/90 ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 1990 maidir le haicmiú staidrimh gníomhaíochtaí eacnamaíocha sa Chomhphobal Eorpach (IO L 293, 24.10.1990, lch. 1). Rialachán mar atá arna leasú go deireanach le 32003 R 1882: Rialachán (CE) Uimh. 1882/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29.9.2003 (IO L 284, 31.10.2003, lch. 1).

[***] NACE: feic 31990 R 3037: Rialachán (CEE) Uimh. 3037/90 ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 1990 maidir le haicmiú staidrimh gníomhaíochtaí eacnamaíocha sa Chomhphobal Eorpach (IO L 293, 24.10.1990, lch. 1). Rialachán mar atá arna leasú go deireanach le 32003 R 1882: Rialachán (CE) Uimh. 1882/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29.9.2003 (IO L 284, 31.10.2003, lch. 1).

--------------------------------------------------