AN tAONTAS EORPACH
LEAGANACHA COMHDHLÚITE
AN CHONARTHA AR AN AONTAS EORPACH
AGUS AN CHONARTHA
AG BUNÚ AN CHOMHPHOBAIL EORPAIGH
(2002)
(2002/C 325/01)GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 1
COMHAIRLE DON LÉITHEOIR
Is é atá san fhoilseachán seo na leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh
ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh a ionchorpraíonn na hathruithe arna ndéanamh le Conradh Nice a síníodhar an 26 Feabhra 2001.
Tá anseo freisin na ceithre Phrótacal a glacadh in Nice: an Prótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh, an
Prótacal ar Reacht na Cúirte Breithiúnais, an Prótacal maidir leis na hiarmhairtí airgeadais toisc Conradh CEGC a
dhul in éag agus leis an gCiste Taighde um Ghual agus Cruach, agus an Prótacal maidir le hAirteagal 67 den
Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh.
Níl san fhoilseachán seo téacs na bPrótacal eile atá i bhfeidhm ná téacs an Chonartha an bunú an Chomhphobail
Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach ná téacs na n-ionstraimí eile reachtaíochta príomhúla.
Ní mór a thabhairt faoi deara nach mbeidh éifeacht ag na leasuithe arna ndéanamh le Conradh Nice ach amháin
ar theacht i bhfeidhm don Chonradh sin, i gcomhréir le hAirteagal 12(2) den Chonradh sin.
Is áis dhoiciméadach é an téacs seo nach gcuireann aon dliteanas ar na hinstitiúidí.GA 2 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
CLÁR
Leathanach
LEAGAN COMHDHLÚITE AN CHONARTHA AR AN AONTAS EORPACH ..................................................... 5
I. Téacs an Chonartha
II. Liosta na bPrótacal (téacs gan atáirgeadh)
LEAGAN COMHDHLÚITE AN CHONARTHA AG BUNÚ AN CHOMHPHOBAIL EORPAIGH .................... 33
I. Téacs an Chonartha
II. Liosta na bPrótacal (téacs gan atáirgeadh)
PRÓTACAIL ARNA nGLACADH IN NICE ................................................................................................ .... .............. 161
— Prótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh ........................................................................................ ........ . 163
— Prótacal ar Reacht na Cúirte Breithiúnais .......................................................................................... ...... ........... 167
— Prótacal maidir leis na hiarmhairtí airgeadais toisc Conradh CEGC a dhul in éag agus leis an gCiste
Taighde um Ghual agus Cruach ................................................................................................ ....... ..................... 182
— Prótacal maidir le hAirteagal 67 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh ......................... 184GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 3

LEAGAN COMHDHLÚITE
AN CHONARTHA
AR AN AONTAS EORPACHGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 5

CLÁR
I. TÉACS AN CHONARTHA
Leathanach
Brollach ................................................................................................ ....................... .................................................. 9
Teideal I — Forálacha coiteanna ................................................................................................ .... ............... 10
Teideal II — Forálacha a leasaíonn an Conradh ag bunú Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa
d'fhonn an Comhphobal Eorpach a bhunú ........................................................................ 13
Teideal III — Forálacha a leasaíonn an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual
agus Cruach ................................................................................................ ..................... ............ 13
Teideal IV — Forálacha a leasaíonn an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do
Fhuinneamh Adamhach ................................................................................................ ........... 13
Teideal V — Forálacha maidir le comhbheartas eachtrach agus slándála ............................................ 13
Teideal VI — Forálacha maidir le comhar póilíneachta agus comhar breithiúnach in ábhair
choiriúla ................................................................................................ ...................... ................. 21
Teideal VII — Forálacha maidir le comhar níos dlúithe ............................................................................. 28
Teideal VIII — Forálacha críochnaitheacha .......................................................................................... ...... ...... 30
II. PRÓTACAIL (téacs gan atáirgeadh amach ó na ceithre Phrótacal arna nglacadh ag an gComhdháil Idir-Rial-
tasach in Nice (feic deireadh an fhoilseacháin seo)) (*)
Prótacal atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach:
— Prótacal (Uimh. 1) maidir le hAirteagal 17 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (1997)
Prótacail atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ag bunú an Chom-
phobail Eorpaigh:
— Prótacal (Uimh. 2) ag lánpháirtiú acquis Schengen i gcreat an Aontais Eorpaigh (1997)— Prótacal (Uimh. 3) maidir le gnéithe áirithe d'Airteagal 14 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh a chur i bhfeidhm ar an Ríocht Aontaithe agus ar Éirinn (1997)
— Prótacal (Uimh. 4) maidir le seasamh na Ríochta Aontaithe agus na hÉireann (1997)— Prótacal (Uimh. 5) maidir le seasamh na Danmhairge (1997)
Prótacail atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach, leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh agus leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach:
— Prótacal (Uimh. 6) ar Reacht na Cúirte Breithiúnais (2001) (téacs arna atáirgeadh thíos)— Prótacal (Uimh. 7) i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis na Conarthaí ag bunú na
gComhphobal Eorpach (1992)
— Prótacal (Uimh. 8) maidir le suímh institiúidí na gComhphobal Eorpach, suímh eagras agus ranna áirithe
de chuid na gComhphobal Eorpach agus suíomh Europol a shocrú (1997)
— Prótacal (Uimh. 9) maidir le ról na bparlaimintí náisiúnta san Aontas Eorpach (1997)— Prótacal (Uimh. 10) maidir le méadú an Aontais Eorpaigh (téacs arna atáirgeadh thíos)
(*) I dtaca le téacs na bPrótacal arna glacadh ag na Comhdhálacha Idir-Rialtasacha roimh an gComhdháil in Nice, iarrtar ar an
léitheoir féachaint ar leathanaigh 355 agus a leanann i gCnuasach na gConarthaí, Mórleabhar I, Imleabhar I, eagrán 1999, arna
fhoilsiú ag Oifig Foilseachán Oifigiúil na gComhphobal Eorpach, ISBN 92-824-1662-3.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 7

TÁ A SHOILSE RÍ NA mBEILGEACH, A SOILSE BANRÍON NA DANMHAIRGE, UACHTARÁN
PHOBLACHT CHÓNAIDHME NA GEARMÁINE, UACHTARÁN NA POBLACHTA HEILLÉANAÍ, ASHOILSE RÍ NA SPÁINNE, UACHTARÁN PHOBLACHT NA FRAINCE, UACHTARÁN NA hÉIREANN,UACHTARÁN PHOBLACHT NA hIODÁILE, A MHÓRGACHT RÍOGA ARD-DIÚC LUCSAMBURG, ASOILSE BANRÍON NA hÍSILTÍRE, UACHTARÁN PHOBLACHT NA PORTAINGÉILE, A SOILSEBANRÍON RÍOCHT AONTAITHE NA BREATAINE MÓIRE AGUS THUAISCEART ÉIREANN,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU tús a chur le céim nua i bpróiseas na lánpháirtíochta Eorpaí a
gabhadh ar láimh le bunú na gComhphobal Eorpach,
AG MEABHRÚ DÓIBH tábhacht stairiúil deireadh a bheith curtha le roinnt mhór-roinn na hEorpa agus
an gá atá ann le boinn dhaingne a chruthú do thógáil Eoraip na todhchaí,
AG DAINGNIÚ a gcion le prionsabail na saoirse, an daonlathais agus urramú chearta an duine agus
saoirsí bunúsacha, agus smachta reachta,
AG DAINGNIÚ a gcion leis na cearta sóisialta bunúsacha mar atá siad sainithe i gCairt Shóisialta na
hEorpa arna síniú in Torino ar an 18 Deireadh Fómhair 1961 agus i gCairt Chomhphobail 1989 umchearta sóisialta bunúsacha le haghaidh oibrithe,
ÓS MIAN LEO an dlúthpháirtíocht idir a bpobail a neartú agus a stair, a gcultúr agus a dtraidisiúin á
n-urramú acu,
ÓS MIAN LEO oibriú daonlathach agus éifeachtach na n-institiúidí a fheabhsú tuilleadh chun a chumasú
dóibh na cúraimí atá curtha orthu a chur i gcrích níos fearr laistigh de chreat institiúideach aonair,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU neartú agus cóineasú a ngeilleagar a ghnóthú agus aontas eacna-
maíoch agus airgeadaíochta a bhunú, lena n-áirítear, i gcomhréir le forálacha an Chonartha seo,airgeadra aonair cobhsaí,
AR A BHEITH DE RÚN DAINGEAN ACU dul chun cinn eacnamaíoch agus sóisialta a chur ar aghaidh
dá bpobail, ag tabhairt aird ar phrionsabal na forbartha inbhuanaithe agus faoi chuimsiú ghnóthú anmhargaidh inmheánaigh agus athneartú ar chomhtháthú agus ar chosaint an chomhshaoil, agus beartaisa chur chun feidhme a áiritheoidh go mbeidh dul chun cinn comhthreomhar i réimsí eile ag gabháil lehaon dul chun cinn sa lánpháirtíocht eacnamaíoch,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU saoránacht a bhunú is coiteann do náisiúnaigh a dtíortha,AR A BHEITH BEARTAITHE ACU comhbheartas eachtrach agus slándála a chur chun feidhme, lena
n-áirítear comhbheartas cosanta a chumadh go comhleanúnach, as a bhféadfadh comhchosaint teacht i
gcomhréir le forálacha Airteagal 17, ag athneartú ar an dóigh sin na féiniúlachta Eorpaí agus a neamh-spleáchais, d'fhonn an tsíocháin, an tslándáil agus an dul chun cinn san Eoraip agus ar domhan a chur araghaidh,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU saorghluaiseacht daoine a éascú, agus sábháilteacht agus slándáil a
bpobal á n-áirithiú acu, trí limistéar saoirse, slándála agus ceartais a chur ar bun, i gcomhréir le forálachaan Chonartha seo,GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 9
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU leanúint den síorphróiseas ionsar aontas buandlúite a chur ar bun idir
pobail na hEorpa ina nglactar cinntí ar leibhéal chomh gar do na saoránaigh agus is féidir, i gcomhréirle prionsabal na coimhdeachta,
I bhFIANAISE na gcéimeanna eile is gá a ghlacadh chun an lánpháirtíocht Eorpach a chur ar aghaidh,
TAR ÉIS CINNEADH Aontas Eorpach a bhunú agus chun na críche sin tar éis na daoine seo a leanas a
cheapadh mar lánchumhachtaigh:
(liosta na lánchumhachtach gan atáirgeadh)
NOCH A RINNE, tar éis dóibh a Lánchumhachtaí, agus iad i bhfoirm cheart chuí, a thabhairt ar aird a
chéile, comhaontú mar a leanas:
TEIDEAL I
FORÁLACHA COITEANNA
Airteagal 1
Leis an gConradh seo, bunaíonn na hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA AONTAS EORPACH eatarthu
féin, dá ngairtear ‘an tAontas’ anseo feasta.
Céim nua sa síorphróiseas ionsar aontas buandlúite a chur ar bun idir pobail na hEorpa is ea an
Conradh seo, ina nglactar cinntí ar dhóigh chomh hoscailte agus is féidir agus ar leibhéal chomh gardo na saoránaigh agus is féidir.
Fothófar an tAontas ar na Comhphobail Eorpacha arna bhforlíonadh ag na beartais agus na cineálacha
comhair a bhunaítear sa Chonradh seo. Beidh de chúram air an caidreamh idir na Ballstáit agus idir abpobail a eagrú ar dhóigh chomhchuí agus dhlúthpháirteach.
Airteagal 2
Is iad seo a leanas cuspóirí an Aontais:
— dul chun cinn eacnamaíoch agus sóisialta agus ardleibhéal fostaíochta a chur ar aghaidh agus
forbairt chothromúil inbhuanaithe a ghnóthú, go háirithe trí limistéar gan teorainneachainmheánacha a chur ar bun, trí chomhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta a neartú agus tríaontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta a bhunú a chuimseoidh airgeadra aonair faoi dheoidh igcomhréir le forálacha an Chonartha seo,
— a fhéiniúlacht a dhearbhú ar an ardán idirnáisiúnta, go háirithe trí chomhbheartas eachtrach agus
slándála a chur chun feidhm, lena n-áirítear comhbheartas cosanta a chumadh go comhleanúnach,as a bhféadfadh comhchosaint teacht i gcomhréir le forálacha Airteagal 17,
— cosaint chearta agus leasanna náisiúnaigh a Bhallstát a neartú trí shaoránacht den Aontas a thion-
scnamh,GA 10 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
— an tAontas a choimeád ar bun agus a fhorbairt mar limistéar saoirse, slándála agus ceartais, ina
n-áiritheofar saorghluaiseacht daoine i dteannta le bearta iomchuí maidir le rialuithe ar theorain-neacha seachtracha, tearmann agus inimirce, maille leis an gcoirpeacht a chosc agus a chomhrac,
— an acquis communautaire a choimeád ar bun ina iomláine agus é a fhorbairt d'fhonn a mheas a
mhéad is gá na beartais agus na cineálacha comhair a thionscnaítear sa Chonradh seo a athbh-reithniú d'fhonn éifeachtúlacht shásraí agus institiúidí an Chomhphobail a áirithiú.
Déanfar cuspóirí an Aontais a ghnóthú mar a fhoráiltear sa Chonradh seo agus i gcomhréir leis na
coinníollacha agus leis an tráthchlár atá leagtha amach ann agus prionsabal na coimhdeachta mar atá sé
sainithe in Airteagal 5 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh á urramú.
Airteagal 3
Beidh ag an Aontas creat aonair institiúideach a áiritheoidh comhchuibheas agus leanúnachas na
ngníomhaíochtaí a chuirfear i gcrích chun a chuspóirí a bhaint amach, agus an acquis communautaire
á urramú agus á fhorbairt.
Déanfaidh an tAontas go háirithe comhchuibheas a ghníomhaíochtaí seachtracha i gcoitinne a áirithiú
faoi chuimsiú a chuid beartas maidir le caidreamh eachtrach, slándáil, geilleagar agus forbairt. Beidh anChomhairle agus an Coimisiún freagrach as an gcomhchuibheas sin a áirithiú agus comhoibreoidh siadle chéile chuige sin. I gcomhréir lena gcumhachtaí faoi seach, áiritheoidh siad cur chun feidhme nambeartas sin.
Airteagal 4
Tabharfaidh an Chomhairle Eorpach don Aontas an spreagadh is gá dá fhorbairt agus saineoidh sí na
treoirlínte polaitiúla ginearálta.
Is iad Ceannairí Stáit nó Rialtais na mBallstát mar aon le hUachtarán an Choimisiúin a thiocfaidh le
chéile sa Chomhairle Eorpach. Beidh de chúnamh acu Airí Gnóthaí Eachtracha na mBallstát aguscomhalta amháin den Choimisiún. Tiocfaidh an Chomhairle Eorpach le chéile ar a laghad dhá uair sabhliain agus is é Ceannaire Stáit nó Rialtais an Bhallstáit a bheidh ag feidhmiú Uachtaránacht naComhairle a bheidh sa chathaoir.
Tíolacfaidh an Chomhairle Eorpach, tar éis gach cruinniú dá cuid, tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa
maille le tuarascáil bhliantúil i scríbhinn ar an dul chun cinn atá déanta ag an Aontas.
Airteagal 5
Feidhmeoidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, an Coimisiún, an Chúirt Bhreithiúnais agus an
Chúirt Iniúchóirí a gcumhachtaí faoi na coinníollacha agus chun na gcríoch dá bhforáiltear, arthaobh amháin, i bhforálacha na gConarthaí ag bunú na gComhphobal Eorpach agus na gConarthaíagus na nIonstraimí dá éis sin á modhnú agus á bhforlíonadh, agus, ar an taobh eile, i bhforálacha eilean Chonartha seo.
Airteagal 6
1. Tá an tAontas fothaithe ar phrionsabail na saoirse, an daonlathais, urramú chearta an duine agus
saoirsí bunúsacha, agus an smachta reachta, prionsabail ar comhphrionsabail iad ag na Ballstáit.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 11
2. Urramóidh an tAontas, mar phrionsabail ghinearálta dhlí an Chomhphobail, na cearta bunúsacha
mar atá siad áirithithe ag an gCoinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha aChosaint arna shíniú sa Róimh ar an 4 Samhain 1950 agus mar a thig siad as na traidisiúin bhun-reachtúla is coiteann do na Ballstáit.
3. Urramóidh an tAontas féiniúlachtaí náisiúnta a chuid Ballstát.
4. Beidh ag an Aontas na hacmhainní is gá chun a chuspóirí a bhaint amach agus a chuid beartas a
chur i gcrích.
Airteagal 7 (*)
1. Ar thogra réasúnaithe ó aon trian de na Ballstáit, ó Pharlaimint na hEorpa nó ón gCoimisiún,
féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí cheithre chúigiú dá comhaltaí tar éis aontú Pharlaimint nahEorpa a fháil, a shuíomh go bhfuil baol soiléir ann Ballstát do dhéanamh sárú tromchúiseach arphrionsabail atá luaite in Airteagal 6(1) agus moltaí iomchuí a dhíriú chuig an mBallstát sin. Sulasuífidh sí amhlaidh, éistfidh an Chomhairle an Ballstát i dtrácht agus féadfaidh sí, ag gníomhú di igcomhréir leis an nós imeachta céanna, iarraidh ar dhaoine neamhspleácha tuarascáil a thíolacadhlaistigh de thréimhse réasúnta maidir leis an staid sa Bhallstát i dtrácht.
Athbhreithneoidh an Chomhairle go tráthrialta an bhfuil feidhm i gcónaí ag na forais a bhí lena suíomh
amhlaidh.
2. Féadfaidh an Chomhairle, ag teacht le chéile di i dtionól na gCeannairí Stáit nó Rialtais agus ag
gníomhú di d'aon toil ar thogra ó thrian de na Ballstáit nó ón gCoimisiún agus tar éis aontú Pharlaimintna hEorpa a fháil, a shuíomh go bhfuil sárú tromchúiseach leanúnach á dhéanamh ag Ballstát arphrionsabail atá luaite in Airteagal 6(1), tar éis iarraidh ar rialtas an Bhallstáit i gceist a bharúlacha athíolacadh.
3. Nuair a shuífear amhlaidh faoi mhír 2, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach
cáilithe, a chinneadh cearta áirithe a chineann ón gConradh seo a chur i bhfeidhm ar an mBallstát igceist a fhionraí, lena n-áirítear cearta vótála ionadaí rialtas an Bhallstáit sin sa Chomhairle. Lena linnsin, tabharfaidh an Chomhairle aird ar na hiarmhairtí a fhéadfaidh teacht ón bhfionraíocht sin i dtaca lecearta agus oibleagáidí daoine nádúrtha agus dlítheanacha.
Leanfaidh oibleagáidí an Bhallstáit i gceist faoin gConradh seo de bheith ina gceangal ar an mBallstát sin
ar aon chuma.
4. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a chinneadh dá éis sin na bearta
arna nglacadh faoi mhír 3 a athrú nó a chúlghairm mar fhreagra ar athruithe sa staid ba bhun leis nabearta sin a fhorchur.
5. Chun críche an Airteagail seo, gníomhóidh an Chomhairle gan vóta ionadaí an Bhallstáit i gceist
a chur san áireamh. Ní chuirfidh staonadh ó vótáil ag comhaltaí a bheidh i láthair go pearsanta nó ambeidh ionadaithe ag feidhmiú thar a gceann cosc ar chinntí dá dtagraítear i mír 2 a ghlacadh. Saineofartromlach cáilithe mar an chionmhaireacht chéanna de vótaí ualaithe na gcomhaltaí i dtrácht denChomhairle atá leagtha síos in Airteagal 205(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 12 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Beidh feidhm ag an mír seo freisin i gcás cearta vótála a fhionraí de bhun mhír 2.
6. Chun críche mhíreanna 1 agus 2, gníomhóidh Parlaimint na hEorpa trí thromlach dhá thrian de
na vótaí arna gcaitheamh is ionann agus tromlach dá comhaltaí.
TEIDEAL II
FORÁLACHA A LEASAÍONN AN CONRADH AG BUNÚ CHOMHPHOBAL
EACNAMAÍOCHTA NA hEORPA D'FHONN AN COMHPHOBAL EORPACH A
BHUNÚ
Airteagal 8
(téacs gan atáirgeadh)
TEIDEAL III
FORÁLACHA A LEASAÍONN AN CONRADH AG BUNÚ AN CHOMHPHOBAIL
EORPAIGH DO GHUAL AGUS CRUACH
Airteagal 9
(téacs gan atáirgeadh)
TEIDEAL IV
FORÁLACHA A LEASAÍONN AN CONRADH AG BUNÚ AN CHOMHPHOBAIL
EORPAIGH DO FHUINNEAMH ADAMHACH
Airteagal 10
(téacs gan atáirgeadh)
TEIDEAL V
FORÁLACHA MAIDIR LE COMHBHEARTAS EACHTRACH AGUS SLÁNDÁLA
Airteagal 11
1. Saineoidh an tAontas agus cuirfidh sé chun feidhme comhbheartas eachtrach agus slándála a
fholóidh gach réimse den bheartas eachtrach agus slándála agus arb iad a chuspóirí:
— comhluacha, bunleasanna, neamhspleáchas agus iomláine an Aontais a choimirciú i gcomhréir le
prionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe,
— slándáil an Aontais a neartú ar gach dóigh,GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 13
— síocháin a chaomhnú agus slándáil idirnáisiúnta a neartú, i gcomhréir le prionsabail Chairt na
Náisiún Aontaithe, le prionsabail Ionstraim Chríochnaitheach Heilsincí agus le cuspóirí ChairtPháras, lena n-áirítear iad sin a bhaineann le teorainneacha seachtracha,
— comhar idirnáisiúnta a chur ar aghaidh,— daonlathas agus an smacht reachta, agus urraim do chearta an duine agus saoirsí bunúsacha, a
fhorbairt agus a chomhdhlúthú.
2. Tacóidh na Ballstáit go gníomhach agus gan chuntar le beartas eachtrach agus slándála an
Aontais de mheon dílseachta agus dlúthpháirtíochta frithpháirtí.
Oibreoidh na Ballstáit le chéile chun a ndlúthpháirtíocht pholaitiúil fhrithpháirteach a fheabhsú agus a
fhorbairt. Staonfaidh siad ó aon ghníomhaíocht a bheadh bunoscionn le leasanna an Aontais nó ardóigh di a éifeachtúlacht mar fhórsa comhtháthaithe sa chaidreamh idirnáisiúnta a dhochrú.
Áiritheoidh an Chomhairle go gcomhlíonfar na prionsabail sin.
Airteagal 12
Déanfaidh an tAontas na cuspóirí atá leagtha amach in Airteagal 11 a shaothrú:
— trí phrionsabail agus treoirlínte ginearálta an chomhbheartais eachtraigh agus slándála a shainiú,— trí chomhstraitéisí a chinneadh,
— trí ghníomhaíochtaí comhpháirteacha a ghlacadh,
— trí chomhsheasaimh a ghlacadh,— trí neartú a dhéanamh ar chomhar córasach idir na Ballstáit agus a mbeartas á sheoladh acu.
Airteagal 13
1. Saineoidh an Chomhairle Eorpach prionsabail agus treoirlínte ginearálta an chomhbheartais each-
traigh agus slándála, lena n-áirítear ábhair a bhfuil impleachtaí cosanta acu.
2. Déanfaidh an Chomhairle Eorpach cinneadh maidir le comhstraitéisí a bheidh le cur chun
feidhme ag an Aontas sna réimsí ina bhfuil comhleasanna tábhachtacha ag na Ballstáit.
Leagfar amach sna comhstraitéisí sin na cuspóirí atá leo, a ré agus na hacmhainní a chuirfidh an tAontas
agus na Ballstáit ar fáil.
3. Glacfaidh an Chomhairle na cinntí is gá chun an comhbheartas eachtrach agus slándála a shainiú
agus a chur chun feidhme ar bhonn na dtreoirlínte ginearálta arna sainiú ag an gComhairle Eorpach.
Molfaidh an Chomhairle comhstraitéisí don Chomhairle Eorpach agus cuirfidh sí chun feidhme iad, go
háirithe trí ghníomhaíochtaí comhpháirteacha agus comhsheasaimh a ghlacadh.
Áiritheoidh an Chomhairle aontacht, comhchuibheas agus éifeachtúlacht ghníomhaíocht an Aontais.GA 14 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 14
1. Glacfaidh an Chomhairle gníomhaíochtaí comhpháirteacha. Tabharfar aghaidh sna gníom-
haíochtaí comhpháirteacha ar staideanna sonracha ina meastar gur gá gníomhaíocht oibríochtúil agan Aontas. Leagfar síos iontu na cuspóirí atá leo, a raon feidhme, na hacmhainní a chuirfear ar fáil donAontas, a ré más gá, agus na coinníollacha maidir lena gcur chun feidhme.
2. Má tharlaíonn athrú sna himthosca a bhfuil éifeacht shuntasach aige ar cheist atá ina ábhar do
ghníomhaíocht chomhpháirteach, déanfaidh an Chomhairle prionsabail agus cuspóirí na gníomhaíochtasin a athbhreithniú agus glacfaidh sí na cinntí is gá. Fad nach mbeidh cinneadh glactha ag an gCom-
hairle, beidh feidhm fós ag an ngníomhaíocht chomhpháirteach.
3. Beidh na gníomhaíochtaí comhpháirteacha ina gceangal ar na Ballstáit sna seasaimh a ghlacfaidh
siad agus i seoladh a ngníomhaíochta.
4. Féadfaidh an Chomhairle a iarraidh ar an gCoimisiún aon tograí iomchuí a bhaineann leis an
gcomhbheartas eachtrach agus slándála a chur faoina bráid d'fhonn a áirithiú go gcuirfear gníomhaíochtchomhpháirteach chun feidhme.
5. Aon uair a bheartaítear seasamh náisiúnta a ghlacadh nó gníomhaíocht náisiúnta a dhéanamh de
bhun gníomhaíochta comhpháirtí, cuirfear eolas ar fáil in am ionas gur féidir, más gá, comhairle aghlacadh roimh ré i dtionól na Comhairle. Ní bheidh feidhm ag an oibleagáid eolas a chur ar fáil roimhré maidir le bearta nach mbeidh iontu ach trasuí náisiúnta ar chinntí na Comhairle.
6. I gcás géar-riachtanais a bhaineann le hathruithe ar an staid agus mura mbeidh cinneadh déanta
ag an gComhairle, féadfaidh na Ballstáit na bearta is gá a ghlacadh ar bhonn práinne, ag féachaint dochuspóirí ginearálta na gníomhaíochta comhpháirtí. Cuirfidh an Ballstát i dtrácht an Chomhairle ar aneolas láithreach faoi aon bheart den sórt sin.
7. I gcás mórdheacrachtaí maidir le gníomhaíocht chomhpháirteach a chur chun feidhme, cuirfidh
Ballstát na deacrachtaí os comhair na Comhairle a dhéanfaidh iad a phlé agus réitigh iomchuí a lorg. Níféidir leis na réitigh sin bheith bunoscionn le cuspóirí na gníomhaíochta comhpháirtí ná a héifeach-túlacht a dhochrú.
Airteagal 15
Glacfaidh an Chomhairle comhsheasaimh. Saineoidh na comhsheasaimh cur chuige an Aontais faoi
ábhar áirithe de chineál geografach nó téamúil. Áiritheoidh na Ballstáit go bhfuil a mbeartasnáisiúnta i gcomhréir leis na comhsheasaimh.
Airteagal 16
Tabharfaidh na Ballstáit eolas dá chéile agus rachaidh siad i gcomhairle le chéile i dtionól na Comhairle
faoi aon ábhar leasa ghinearálta a bhaineann le beartas eachtrach agus slándála chun a áirithiú gogcuirfear tionchar an Aontais i gcion ar an mbealach is éifeachtúla is féidir trí ghníomhaíochtchomhbheartaithe agus chóineasaithe.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 15
Airteagal 17 (*)
1. Cuimseoidh an comhbheartas eachtrach agus slándála na ceisteanna uile a bhaineann le slándáil
an Aontais, lena n-áirítear comhbheartas cosanta a chumadh go comhleanúnach, as a bhféadfadh comh-chosaint teacht, dá gcinnfeadh an Chomhairle Eorpach amhlaidh. Sa chás sin, molfaidh sí do na Ballstáitcinneadh den sórt sin a ghlacadh i gcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach.
Ní dhéanfaidh beartas an Aontais i gcomhréir leis an Airteagal seo dochar do cháilíocht shonrach
beartais slándála agus cosanta Ballstát áirithe agus urramóidh sé na hoibleagáidí a chineann óChonradh an Atlantaigh Thuaidh i gcás Ballstát áirithe a mheasann go bhfuil a gcomhchosaint bainteamach acu in Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT), agus beidh sé ag luí leis angcomhbheartas slándála agus cosanta arna bhunú sa chreat sin.
Agus comhbheartas cosanta á chumadh go comhleanúnach, beidh comhar idir Ballstáit i réimse na
n-armálacha mar thaca aige, má mheasann na Ballstáit gur iomchuí é.
2. Cuimseoidh na ceisteanna dá dtagraítear san Airteagal seo cúraimí daonchairdis agus tarrthála,
cúraimí síochánaíochta agus cúraimí fórsaí comhraic le linn bainistíochta géarchéime, lena n-áirítearsíocháin a dhéanamh.
3. Déanfar cinntí a bhfuil impleachtaí cosanta acu agus a ndéileáiltear leo faoin Airteagal seo a
ghlacadh gan dochar do na beartais agus na hoibleagáidí dá dtagraítear sa dara fomhír de mhír 1.
4. Ní choiscfidh forálacha an Airteagail seo comhar níos dlúithe idir dhá Bhallstát nó níos mó a
fhorbairt ar bhonn déthaobhach, faoi chuimsiú Aontas Iarthar na hEorpa (AIE) agus ECAT, ar choinníollnach mbeidh an comhar sin ina shárú ná ina bhac ar an gcomhar dá bhforáiltear sa Teideal seo.
5. D'fhonn cuspóirí an Airteagail seo a chur ar aghaidh, déanfar forálacha an Airteagail seo a
athbhreithniú i gcomhréir le hAirteagal 48.
Airteagal 18
1. In ábhair a thig faoin gcomhbheartas eachtrach agus slándála, is í an Uachtaránacht a
fheidhmeoidh ar son an Aontais.
2. Beidh an Uachtaránacht freagrach as cinntí arna nglacadh faoin Teideal seo a chur chun feidhme;
sa cháil sin, léireoidh sí i bprionsabal seasamh an Aontais in eagraíochtaí idirnáisiúnta agus ag comhd-hálacha idirnáisiúnta.
3. Cabhróidh Ardrúnaí na Comhairle leis an Uachtaránacht agus feidhmeoidh sé feidhm Ardionadaí
don chomhbheartas eachtrach agus slándála.
4. Beidh baint iomlán ag an gCoimisiún leis na cúraimí dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2. Más gá,
cabhróidh an chéad Bhallstát eile ag a mbeidh an Uachtaránacht leis an Uachtaránacht sna cúraimí sin.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 16 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
5. Féadfaidh an Chomhairle, aon uair a mheasann sí gur gá sin, ionadaí speisialta a cheapadh a
mbeidh sainordú aige i ndáil le saincheisteanna beartais áirithe.
Airteagal 19
1. Comhordóidh na Ballstáit a ngníomhaíocht in eagraíochtaí idirnáisiúnta agus ag comhdhálacha
idirnáisiúnta. Déanfaidh siad na comhsheasaimh a chosaint sna fóraim sin.
In eagraíochtaí idirnáisiúnta agus ag comhdhálacha idirnáisiúnta nach bhfuil na Ballstáit go léir rann-
pháirteach iontu, déanfaidh na Ballstáit sin atá rannpháirteach iontu na comhsheasaimh a chosaint.
2. Gan dochar do mhír 1 agus d'Airteagal 14(3), cuirfidh na Ballstáit a bhfuil ionadaíocht acu in
eagraíochtaí idirnáisiúnta nó ag comhdhálacha idirnáisiúnta nach bhfuil na Ballstáit go léir rann-pháirteach iontu na Ballstáit eile sin ar an eolas faoi aon ábhar comhleasa.
Na Ballstáit atá freisin ina gcomhaltaí de Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe, déanfaidh siad
comhbheartú agus cuirfidh siad na Ballstáit eile ar an eolas go hiomlán. Na Ballstáit atá ina mbuan-
chomhaltaí den Chomhairle Slándála, áiritheoidh siad, i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna, go ndéantar
seasaimh agus leasanna an Aontais a chosaint, gan dochar dá bhfreagrachtaí de bhun fhorálachaChairt na Náisiún Aontaithe.
Airteagal 20
Déanfaidh misin taidhleoireachta agus consalachta na mBallstát agus Toscaireachtaí an Choimisiúin i
dtríú tíortha agus ag comhdhálacha idirnáisiúnta, agus a n-ionadaíochtaí chuig eagraíochtaí idirnáisiúnta,comhoibriú chun a áirithiú go ndéantar na comhsheasaimh agus na gníomhaíochtaí comhpháirteachaarna nglacadh ag an gComhairle a chomhlíonadh agus a chur chun feidhme.
Cuirfidh siad dlús leis an gcomhar trí fhaisnéis a mhalartú, trí mheasúnachtaí comhpháirteacha a
dhéanamh agus trí rannchuidiú leis na forálacha dá dtagraítear in Airteagal 20 den Chonradh agbunú an Chomhphobail Eorpaigh a chur chun feidhme.
Airteagal 21
Rachaidh an Uachtaránacht i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa maidir le príomhghnéithe agus
bunroghanna an chomhbheartais eachtraigh agus slándála agus áiritheoidh sí go dtabharfar aird chuí
ar dhearcadh Pharlaimint na hEorpa. Cuirfidh an Uachtaránacht agus an Coimisiún Parlaimint na hEorpa
ar an eolas go tráthrialta faoi fhorbairt bheartas eachtrach agus slándála an Aontais.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa ceisteanna a dhíriú chuig an gComhairle agus moltaí a thabhairt di.
Cuirfidh sí díospóireacht ar siúl gach bliain ar an dul chun cinn atá déanta i gcur chun feidhme anchomhbheartais eachtraigh agus slándála.
Airteagal 22
1. Féadfaidh aon Bhallstát nó an Coimisiún aon cheist a thig faoin gcomhbheartas eachtrach agus
slándála a chur os comhair na Comhairle agus tograí a chur faoi bhráid na Comhairle.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 17
2. I gcásanna ina mbeidh gá le cinneadh sciobtha, comórfaidh an Uachtaránacht uaithi féin, nó arna
iarraidh sin don Choimisiún nó do Bhallstát, cruinniú urghnách den Chomhairle laistigh d'ocht n-uairean chloig is daichead nó, má tá éigeandáil ann, laistigh de thréimhse níos giorra.
Airteagal 23 (*)
1. Glacfaidh an Chomhairle cinntí faoin Teideal seo ag gníomhú di d'aon toil. Ní chuirfidh staonadh
ó vótáil ag comhaltaí a bheidh i láthair go pearsanta nó a mbeidh ionadaithe ag feidhmiú thar a gceanncosc ar chinntí den sórt sin a ghlacadh.
Agus é ag staonadh ó vótáil, féadfaidh comhalta den Chomhairle a staonadh ó vótáil a cháiliú trí
dhearbhú foirmiúil a dhéanamh faoin bhfomhír seo. Sa chás sin, ní bheidh d'oibleagáid air ancinneadh a chur i bhfeidhm ach glacfaidh sé leis go bhfuil an cinneadh de cheangal ar an Aontas.Staonfaidh an Ballstát i dtrácht, de mheon dlúthpháirtíochta frithpháirtí, ó aon ghníomhaíocht ar dóighdi bheith ar neamhréir le gníomhaíocht an Aontais a bheidh bunaithe ar an gcinneadh sin nó gníom-haíocht sin an Aontais a bhac agus urramóidh na Ballstáit eile a sheasamh. Más mó ná trian de na vótaíarna n-ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh líonchomhaltaí na Comhairle a dhéanann a staonadh ó vótáil a cháiliú amhlaidh, ní ghlacfar an cinneadh.
2. De mhaolú ar fhorálacha mhír 1, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe:
— nuair a ghlacfaidh sí gníomhaíochtaí comhpháirteacha, comhsheasaimh nó aon chinneadh eile ar
bhonn comhstraitéise,
— nuair a ghlacfaidh sí aon chinneadh ag cur gníomhaíochta comhpháirtí nó comhsheasaimh chun
feidhme,
— nuair a ainmneoidh sí ionadaí speisialta i gcomhréir le hAirteagal 18(5).Má dhearbhaíonn comhalta den Chomhairle go bhfuil sé ar intinn aige, ar chúiseanna tábhachtacha
sonraithe beartais náisiúnta, cur i gcoinne cinneadh a ghlacadh atá le glacadh trí thromlach cáilithe, nídhéanfar vótáil. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a iarraidh go ndéanfaran cheist a chur faoi bhráid na Comhairle Eorpaí chun go nglacfar cinneadh d'aon toil.
Déanfar vótaí chomhaltaí na Comhairle a ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) den Chonradh ag bunú
an Chomhphobail Eorpaigh. Chun go nglacfar cinntí, is gá 62 vóta ar a laghad ina bhfabhar arna
gcaitheamh ag 10 comhalta ar a laghad (**).
Ní bheidh feidhm ag an mír seo maidir le cinntí a bhfuil impleachtaí míleata nó cosanta acu.3. I gcás ceisteanna nós imeachta, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach a comhaltaí.
Airteagal 24 (*)
1. Nuair is gá comhaontú a thabhairt i gcrích le Stát amháin nó níos mó nó le heagraíocht
idirnáisiúnta amháin nó níos mó d'fhonn an Teideal seo a chur chun feidhme, féadfaidh an Chomhairlea údarú don Uachtaránacht, a mbeidh cúnamh aici ón gCoimisiún mar is iomchuí, caibidlíocht a oscailtchuige sin. Tabharfaidh an Chomhairle comhaontuithe den sórt sin i gcrích ar mholadh ón Uachtar-
ánacht.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.
(**) Leasófar an fhómhair seo ar an 1 Eanáir 2005 i gcomhréir leis an bPrótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh
(feic Iarscríbhinn).GA 18 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil nuair a bhaineann an comhaontú le ceist ar gá aontoi-
líocht a bheith léi chun cinntí inmheánacha a ghlacadh.
3. Nuair a bheartaítear an comhaontú chun gníomhaíocht chomhpháirteach nó comhsheasamh a
chur chun feidhme, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe i gcomhréir le hAirteagal 23(2).
4. Beidh feidhm ag forálacha an Airteagail seo freisin maidir le hábhair a thig faoi Theideal VI. Nuair
a fholaíonn an comhaontú ceist ar gá tromlach cáilithe a bheith léi chun cinntí nó bearta inmheánacha aghlacadh, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe i gcomhréir le hAirteagal 34(3).
5. Ní bheidh aon chomhaontú ina cheangal ar Bhallstát a ndearbhaíonn a ionadaí sa Chomhairle
nach foláir dó ceanglais a nós imeachta bhunreachtúil féin a chomhlíonadh; féadfaidh comhaltaí eile naComhairle a chomhaontú go mbeidh feidhm dá ainneoin ag an gcomhaontú go sealadach.
6. Beidh comhaontuithe arna dtabhairt i gcrích faoi na coinníollacha atá leagtha síos san Airteagal
seo ina gceangal ar institiúidí an Aontais.
Airteagal 25 (*)
Gan dochar d'Airteagal 207 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, déanfaidh Coiste
Polaitiúil agus Slándála faireachán ar an staid idirnáisiúnta sna réimsí a thig faoin gcomhbheartaseachtrach agus slándála, agus rannchuideoidh sé le beartais a shainiú trí thuairimí a thabhairt donChomhairle arna iarraidh sin don Chomhairle nó ar a thionscnamh féin. Déanfaidh sé freisin faireachánar chur chun feidhme beartas comhaontaithe, gan dochar do fhreagracht na hUachtaránachta agus anChoimisiúin.
Faoi chuimsiú an Teidil seo, feidhmeoidh an Coiste, faoi fhreagracht na Comhairle, rialú polaitiúil agus
treoir straitéiseach oibríochtaí bainistíochta géarchéime.
Féadfaidh an Chomhairle an Coiste a údarú, ar mhaithe le hoibríocht bainistíochta géarchéime agus ar
feadh a ré faoi mar atá siad araon arna gcinneadh ag an gComhairle, na cinntí ábhartha maidir le rialúpolaitiúil agus treoir straitéiseach na hoibríochta, gan dochar d'Airteagal 47.
Airteagal 26
Cabhróidh Ardrúnaí na Comhairle, Ardionadaí don chomhbheartas eachtrach agus slándála, leis an
gComhairle in ábhair a thig faoin gcomhbheartas eachtrach agus slándála, go háirithe trí rannchuidiúle cinntí um beartais a fhoirmiú, a ullmhú agus a chur chun feidhme, agus, nuair is iomchuí, aggníomhú dó thar ceann na Comhairle arna iarraidh sin don Uachtaránacht, trí agallamh polaitiúil asheoladh le tríú páirtithe.
Airteagal 27
Beidh baint iomlán ag an gCoimisiún leis an obair a dhéantar i réimse an chomhbheartais eachtraigh
agus slándála.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 19
Airteagal 27a (*)
1. Is é is aidhm don chomhar feabhsaithe i gceann de na réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo
luachanna agus leasanna an Aontais ina iomláine a choimirciú agus fónamh dóibh trína fhéiniúlachta dhearbhú mar fhórsa comhghreamaitheach ar an ardán idirnáisiúnta. Urramóidh sé:
— prionsabail, cuspóirí, treoirlínte ginearálta agus comhchuibheas an chomhbheartais eachtraigh agus
slándála agus na cinntí arna nglacadh faoi chuimsiú an bheartais sin,
— cumhachtaí an Chomhphobail Eorpaigh, agus
— comhchuibheas idir beartais uile an Aontais agus a ghníomhaíochtaí eachtracha.2. Beidh feidhm ag Airteagail 11 go 27 agus Airteagail 27b go 28 den Chonradh seo maidir leis an
gcomhar feabhsaithe dá bhforáiltear san Airteagal seo, mura bhforáiltear a mhalairt in Airteagal 27cagus in Airteagail 43 go 45.
Airteagal 27b (*)
Féadfaidh comhar feabhsaithe de bhun an Teidil seo baint a bheith aige le gníomhaíocht chomh-
pháirteach nó comhsheasamh a chur chun feidhme. Ní bhainfidh siad le ceisteanna a bhfuil impleachtaímíleata nó cosanta acu.
Airteagal 27c (*)
Na Ballstáit a bhfuil sé ar intinn acu comhar feabhsaithe faoi Airteagal 27b a bhunú eatarthu féin,
díreoidh siad iarraidh chuig an gComhairle.
Cuirfear an iarraidh ar aghaidh chuig an gCoimisiún agus chuig Parlaimint na hEorpa mar eolas.
Tabharfaidh an Coimisiún a thuairim, go háirithe maidir le comhchuibheas an chomhair fheabhsaithe
arna bheartú le beartais an Aontais. Deonóidh an Chomhairle an t-údarú, ag gníomhú di i gcomhréir leis
an dara fomhír agus an tríú fomhír d'Airteagal 23(2) den Chonradh seo, agus Airteagail 43 go 45 ágcomhlíonadh.
Airteagal 27d (*)
Gan dochar do chumhachtaí na hUachtaránachta nó an Choimisiúin, áiritheoidh Ardrúnaí na Comhairle,
Ardionadaí don chomhbheartas eachtrach agus slándála, go háirithe go gcoimeádtar Parlaimint na
hEorpa agus na comhaltaí go léir den Chomhairle ar an eolas go hiomlán faoi chomhar feabhsaithe
a chur chun feidhme i réimse an chomhbheartais eachtraigh agus slándála.
Airteagal 27e (*)
Aon Bhallstát ar mian leis bheith rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe arna bhunú i gcomhréir le
hAirteagal 27c, cuirfidh sé a intinn in iúl don Chomhairle agus cuirfidh sí an Coimisiún ar an eolas.Tabharfaidh an Coimisiún tuairim don Chomhairle laistigh de thrí mhí ó dháta an fhógra sin a fháil.
Laistigh de cheithre mhí ó dháta an fhógra sin a fháil, glacfaidh an Chomhairle cinneadh maidir leis an
iarraidh agus maidir le cibé socruithe sonracha a mheasfaidh sí a bheith riachtanach. Measfar ancinneadh a bheith glactha mura gcinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithelaistigh den tréimhse chéanna, é a choimeád ar stad; sa chás sin, tabharfaidh an Chomhairle nacúiseanna lena cinneadh agus socróidh sí spriocdháta chun é a athscrúdú.
(*) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.GA 20 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Chun críche an Airteagail seo, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe. Saineofar an tromlach
cáilithe mar an chionmhaireacht chéanna de na vótaí ualaithe agus an chionmhaireacht chéanna de nacomhaltaí i dtrácht den Chomhairle faoi mar atá siad leagtha síos sa tríú fomhír d'Airteagal 23(2).
Airteagal 28
1. Beidh feidhm ag Airteagail 189, 190, 196 go 199, 203, 204, 206 go 209, 213 go 219, 255 agus
290 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh maidir leis na forálacha a bhaineann leis na
réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo.
2. Déanfar an caiteachas riarthach a thabhóidh na hinstitiúidí trí na forálacha a bhaineann leis na
réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo a mhuirearú ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach.
3. Aon chaiteachas oibríochtúil atá ann de bharr na forálacha sin a chur chun feidhme, muirearófar
é ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach freisin, seachas aon chaiteachas a thig ó oibríochtaí a bhfuil
impleachtaí míleata nó cosanta acu agus cásanna ina gcinnfidh an Chomhairle a mhalairt ag gníomhú did'aon toil.
Nuair nach muirearófar an caiteachas ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach, muirearófar ar na Ballstáit
é i gcomhréir le scála na holltáirgeachta náisiúnta mura gcinnfidh an Chomhairle a mhalairt ag gníomhúdi d'aon toil. I dtaca le caiteachas a thig ó oibríochtaí a bhfuil impleachtaí míleata nó cosanta acu, níbheidh d'iallach ar na Ballstáit a bhfuil dearbhú foirmiúil déanta ag a n-ionadaithe sa Chomhairle faoindara fomhír d'Airteagal 23(1) ranníocaíochtaí a dhéanamh maidir lena maoiniú.
4. Beidh feidhm ag an nós imeachta buiséadach atá leagtha síos sa Chonradh ag bunú an Chomh-
phobail Eorpaigh maidir leis an gcaiteachas a mhuirearófar ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach.
TEIDEAL VI
FORÁLACHA MAIDIR LE COMHAR PÓILÍNEACHTA AGUS COMHAR
BREITHIÚNACH IN ÁBHAIR CHOIRIÚLA
Airteagal 29 (*)
Gan dochar do chumhachtaí an Chomhphobail Eorpaigh, beidh de chuspóir ag an Aontas ardleibhéal
sábháilteachta a chur ar fáil do na saoránaigh laistigh de limistéar saoirse, slándála agus ceartais tríchomhghníomhaíocht a fhorbairt idir na Ballstáit i réimsí an chomhair phóilíneachta agus bhrei-thiúnaigh in ábhair choiriúla agus tríd an gciníochas agus an tseineafóibe a chosc agus a chomhrac.
Gnóthófar an cuspóir sin trí choirpeacht, bíodh nó ná bíodh sí eagraithe, a chosc agus a chomhrac, go
háirithe sceimhlitheoireacht, gáinneáil daoine agus cionta i gcoinne leanaí, gáinneáil aindleathach drugaíagus gáinneáil aindleathach arm, éilliú agus calaois:
— trí chomhar níos dlúithe idir fórsaí póilíneachta, údaráis chustaim agus údaráis inniúla eile sna
Ballstáit, go díreach agus tríd an Oifig Eorpach Póilíní (Europol), i gcomhréir le forálacha Airteagail30 agus 32,
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 21
— trí chomhar níos dlúithe idir údaráis bhreithiúnacha agus údaráis inniúla eile de chuid na mBallstát,
lena n-áirítear comhar tríd an Aonad Eorpach um Chomhar Breithiúnach (‘Eurojust’), i gcomhréir lehAirteagail 31 agus 32,
— trí na rialacha maidir le hábhair choiriúla sna Ballstáit a chomhfhogasú, más gá, i gcomhréir le
forálacha phointe (e) d'Airteagal 31.
Airteagal 30
1. Cuimseoidh comhghníomhaíocht i réimse an chomhair phóilíneachta:
(a) comhar oibríochtúil idir na húdaráis inniúla, lena n-áirítear seirbhísí póilíneachta, seirbhísí custaim
agus sainseirbhísí eile um fhorghníomhú an dlí de chuid na mBallstát i ndáil le cionta coiriúla achosc, a bhrath agus a imscrúdú;
(b) faisnéis ábhartha, lena n-áirítear faisnéis arna sealbhú ag seirbhísí um fhorghníomhú an dlí maidir
le tuarascálacha ar idirbhearta airgeadais amhrasacha, a bhailiú, a stóráil, a phróiseáil, a anailísiú
agus a mhalartú, go háirithe trí Europol, faoi réir forálacha iomchuí maidir le sonraí pearsanta a
chosaint;
(c) comhar agus tionscnaimh chomhpháirteacha maidir le hoiliúint, malartú oifigeach liaison, foireann
a thabhairt ar iasacht, úsáid trealaimh agus taighde fóiréinseach;
(d) cóimheastóireacht ar theicníochtaí imscrúdaithe áirithe i ndáil le saghsanna tromchúiseacha coir-
peachta eagraithe a bhrath.
2. Cuirfidh an Chomhairle comhar ar aghaidh trí Europol agus déanfaidh sí ach go háirithe, laistigh
de thréimhse cúig bliana ó dháta Chonradh Amstardam a theacht i bhfeidhm:
(a) Europol a chumasú chun ullmhú gníomhaíochtaí sonracha imscrúdaithe de chuid údaráis inniúla
na mBallstát, lena n-áirítear gníomhaíochtaí oibríochtúla de chuid foirne comhpháirteacha, ar a
mbeidh ionadaithe Europol i gcáil tacaíochta, a éascú agus tacú leis an ullmhú sin, agus comhordú
agus cur i gcrích na ngníomhaíochtaí sin a chothú;
(b) bearta a ghlacadh a cheadóidh d'Europol a iarraidh ar údaráis inniúla na mBallstát a n-imscrúduithe
a sheoladh agus a chomhordú i gcásanna sonracha agus oilteacht shonrach a fhorbairt a fhéadfar achur ar fáil do Bhallstáit chun cabhrú leo cásanna coirpeachta eagraithe a imscrúdú;
(c) socruithe liaison a chur ar aghaidh idir oifigigh ionchúisimh/imscrúdaithe atá ag sainfheidhmiú sa
chomhrac i gcoinne na coirpeachta eagraithe i ndlúthchomhar le hEuropol;
(d) líonra taighde, doiciméadaithe agus staidrimh maidir leis an gcoirpeacht trasteorann a bhunú.GA 22 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 31 (*)
1. Cuimseoidh comhghníomhaíocht maidir le comhar breithiúnach in ábhair choiriúla:
(a) comhar idir aireachtaí inniúla agus údaráis bhreithiúnacha nó údaráis choibhéiseacha na mBallstát,
lena n-áirítear, nuair is iomchuí, comhar trí Eurojust, a éascú agus a luathú i ndáil le himeachtaíagus forghníomhú breitheanna;
(b) eiseachadadh idir na Ballstáit a éascú;
(c) comhchuibheas a áirithiú idir na rialacha is infheidhme sna Ballstáit, a mhéad is gá chun an comhar
sin a fheabhsú;
(d) easaontais dlínse idir na Ballstáit a chosc;
(e) bearta a ghlacadh go comhleanúnach a bhunóidh rialacha íosta i ndáil leis na heilimintí a
chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus le pionóis i réimsí na coirpeachta eagraithe, na
sceimhlitheoireachta agus gáinneála aindleathaí drugaí.
2. Cuirfidh an Chomhairle comhar trí Eurojust ar aghaidh:
(a) trí Eurojust a chumasú chun dea-chomhordú a éascú idir údaráis náisiúnta ionchúisimh na
mBallstát;
(b) trí thacaíocht ó Eurojust a chur ar aghaidh sna himscrúduithe a bhaineann le cásanna de choir-
peacht thromchúiseach trasteorann, ach go háirithe i gcás coirpeachta eagraithe, agus anailísí arna
ndéanamh ag Europol á gcur san áireamh;
(c) trí dhlúthchomhar idir Eurojust agus an Gréasán Breithiúnach Eorpach a chur ar aghaidh d'fhonn
go háirithe forghníomhú litreacha rogáide agus cur chun feidhme iarratas ar eiseachadadh a éascú.
Airteagal 32
Leagfaidh an Chomhairle síos na coinníollacha agus na teorainneacha faoina bhféadfaidh na húdaráis
inniúla dá dtagraítear in Airteagail 30 agus 31 oibriú ar chríoch Bhallstáit eile i gcuibhreann agus igcomhaontú le húdaráis an Bhallstáit sin.
Airteagal 33
Ní dhéanfaidh an Teideal seo difear d'fheidhmiú na bhfreagrachtaí atá ar na Ballstáit maidir leis an ord
poiblí a chaomhnú agus slándáil inmheánach a choimirciú.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 23
Airteagal 34
1. Sna réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo, cuirfidh na Ballstáit a chéile ar an eolas agus rachaidh
siad i gcomhairle le chéile i dtionól na Comhairle d'fhonn a ngníomhaíocht a chomhordú. Chuige sin,cuirfidh siad comhoibriú ar bun idir ranna ábhartha a gcuid riarachán.
2. Déanfaidh an Chomhairle bearta a ghlacadh agus comhar a chur ar aghaidh, san fhoirm iomchuí
agus de réir na nósanna imeachta iomchuí mar atá siad leagtha amach sa Teideal seo, chun rannchuidiúle cuspóirí an Aontais a shaothrú. Chuige sin, ag gníomhú di d'aon toil ar thionscnamh aon Bhallstáit nóan Choimisiúin, féadfaidh an Chomhairle:
(a) comhsheasaimh a ghlacadh a shaineoidh cur chuige an Aontais Eorpaigh maidir le hábhar áirithe;
(b) cinntí réime a ghlacadh d'fhonn dlíthe agus rialacháin na mBallstát a chomhfhogasú. Beidh na
cinntí réime ina gceangal ar na Ballstáit maidir leis an toradh atá le gnóthú ach fágfar faoi nahúdaráis náisiúnta foirm agus modhanna a roghnú. Ní ghabhfaidh éifeacht dhíreach leo;
(c) cinntí a ghlacadh chun críche ar bith eile is comhchuí le cuspóirí an Teidil seo, gan aon
chomhfhogasú ar dhlíthe agus rialacháin na mBallstát. Beidh na cinntí sin ceangailteach agus níghabhfaidh éifeacht dhíreach leo; déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe,bearta a ghlacadh is gá chun na cinntí sin a chur chun feidhme ar leibhéal an Aontais;
(d) coinbhinsiúin a bhunú a mholfaidh sí do na Ballstáit lena nglacadh i gcomhréir lena rialacha
bunreachtúla faoi seach. Tosóidh na Ballstáit ar na nósanna imeachta is infheidhme laistigh detheorainn ama a shocróidh an Chomhairle.
Mura bhforáiltear a mhalairt iontu, a luaithe a bheidh coinbhinsiúin glactha ag leath na mBallstát ar
a laghad, tiocfaidh siad i bhfeidhm i leith na mBallstát sin. Glacfar bearta chun coinbhinsiúin a churchun feidhme i dtionól na Comhairle trí thromlach dhá thrian de na Páirtithe Conarthacha.
3. (*) Nuair a cheanglaítear ar an gComhairle gníomhú trí thromlach cáilithe, déanfar vótaí a
comhaltaí a ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh agus, chun go nglacfar gníomhartha na Comhairle, is gá 62 vóta ar a laghad ina bhfabhar
arna gcaitheamh ag 10 comhalta ar a laghad.
4. I gcás ceisteanna nós imeachta, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach a comhaltaí.
Airteagal 35
1. Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach, faoi réir na gcoinníollacha atá
leagtha síos san Airteagal seo, chun réamhrialuithe a thabhairt ar bhailíocht agus léiriú cinntí réime agus
cinntí, ar léiriú coinbhinsiún arna mbunú faoin Teideal seo agus ar bhailíocht agus léiriú na mbeart ágcur chun feidhme.
(*) Leasófar an mhír seo ar an 1 Eanáir 2005 i gcomhréir leis an bPrótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh (feic
Iarscríbhinn).GA 24 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Féadfaidh aon Bhallstát, trí dhearbhú a dhéanamh tráth sínithe Chonradh Amstardam nó aon
tráth eile ina dhiaidh sin, glacadh le dlínse na Cúirte Breithiúnais chun réamhrialuithe a thabhairt maratá sonraithe i mír 1.
3. Sonróidh Ballstát a dhéanann dearbhú de bhun mhír 2:
(a) go bhféadfaidh aon chúirt nó binse de chuid an Bhallstáit sin nach bhfuil aon leigheas breithiúnach
ann faoin dlí náisiúnta in aghaidh a breitheanna nó a bhreitheanna a iarraidh ar an gCúirtBhreithiúnais réamhrialú a thabhairt ar cheist a thugtar ar aird i gcás atá ar feitheamh oscomhair na cúirte nó an bhinse sin agus a bhaineann le bailíocht nó léiriú gníomh dá dtagraíteari mír 1 má mheasann an chúirt nó an binse sin gur gá breith maidir leis an gceist ionas gobhféadfaidh sí nó sé breithiúnas a thabhairt; nó
(b) go bhféadfaidh aon chúirt nó binse de chuid an Bhallstáit sin a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais
réamhrialú a thabhairt ar cheist a thugtar ar aird i gcás atá ar feitheamh os comhair na cúirte nó anbhinse sin agus a bhaineann le bailíocht nó léiriú gníomh dá dtagraítear i mír 1 má mheasann anchúirt nó an binse sin gur gá breith maidir leis an gceist ionas go bhféadfaidh sí nó sé breithiúnas athabhairt.
4. Beidh aon Bhallstát, bíodh nó ná bíodh dearbhú de bhun mhír 2 déanta aige, i dteideal ráitis cháis
nó barúlacha i scríbhinn a thíolacadh don Chúirt i gcásanna a thagann chun cinn faoi mhír 1.
5. Ní bheidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun léirmheas a dhéanamh ar bhailíocht nó comh-
réireacht oibríochtaí arna ndéanamh ag póilíní nó seirbhísí eile um fhorghníomhú an dlí de chuidBallstáit nó ar fheidhmiú na bhfreagrachtaí atá ar Bhallstáit maidir leis an ord poiblí a chaomhnúagus slándáil inmheánach a choimirciú.
6. Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun léirmheas a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na gcinntí
réime agus na gcinntí i gcaingne a thionscnóidh Ballstát nó an Coimisiún mar gheall ar easpa inniú-lachta, ar shárú ceanglais fhíor-riachtanaigh nós imeachta, ar shárú an Chonartha seo nó aon riail dlí abhaineann lena chur i bhfeidhm nó ar mhí-úsáid cumhachtaí. Déanfar na himeachtaí dá bhforáiltear samhír seo a thionscnamh laistigh de dhá mhí ón mbeart a fhoilsiú.
7. Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun rialú ar aon díospóid idir na Ballstáit maidir le léiriú
nó cur i bhfeidhm gníomhartha arna nglacadh faoi Airteagal 34(2) nuair nach féidir an díospóid sin a
réiteach sa Chomhairle laistigh de shé mhí óna cur faoi bhráid na Comhairle ag ceann dá comhaltaí.
Beidh dlínse freisin ag an gCúirt chun rialú ar aon díospóid idir na Ballstáit agus an Coimisiún maidir leléiriú nó cur i bhfeidhm coinbhinsiún arna mbunú faoi phointe (d) d'Airteagal 34(2).
Airteagal 36
1. Cuirfear ar bun Coiste Comhordaithe ar a mbeidh ardfheidhmeannaigh. I dteannta lena ról
comhordaithe, beidh sé de chúram ar an gCoiste:
— tuairimí a thabhairt le haghaidh na Comhairle, arna iarraidh sin don Chomhairle nó ar a thion-
scnamh féin,GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 25
— gan dochar d'Airteagal 207 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, rannchuidiú le
hullmhú phléití na Comhairle sna réimsí dá dtagraítear in Airteagal 29.
2. Beidh baint iomlán ag an gCoimisiún leis an obair sna réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo.
Airteagal 37
Déanfaidh na Ballstáit, in eagraíochtaí idirnáisiúnta agus ag comhdhálacha idirnáisiúnta ina mbeidh siad
rannpháirteach, na comhsheasaimh arna nglacadh faoi fhorálacha an Teidil seo a chosaint.
Beidh feidhm ag Airteagail 18 agus 19 mar is iomchuí maidir le hábhair a thig faoin Teideal seo.
Airteagal 38
Féadfaidh comhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 24 ábhair a thig faoin Teideal seo a fholú.
Airteagal 39
1. Rachaidh an Chomhairle i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa sula nglacfaidh sí aon bheart dá
dtagraítear i bpointí (b), (c) agus (d) d'Airteagal 34(2). Tabharfaidh Parlaimint na hEorpa a tuairimlaistigh de theorainn ama, nach lú ná trí mhí, a fhéadfaidh an Chomhairle a leagan síos. Mura dtabharfartuairim laistigh den teorainn ama sin, féadfaidh an Chomhairle gníomhú.
2. Cuirfidh an Uachtaránacht agus an Coimisiún Parlaimint na hEorpa ar an eolas go tráthrialta faoi
phléití sna réimsí a thig faoin Teideal seo.
3. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa ceisteanna a dhíriú chuig an gComhairle nó moltaí a dhéanamh
lena haghaidh. Cuirfidh sí díospóireacht ar siúl gach bliain faoin dul chun cinn atá déanta sna réimsí dádtagraítear sa Teideal seo.
Airteagal 40 (*)
1. Is é is aidhm don chomhar feabhsaithe i gceann de na réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo a
chumasú don Aontas forbairt níos gasta a dhéanamh chun bheith ina limistéar saoirse, slándála agusceartais, agus cumhachtaí an Chomhphobail Eorpaigh, mar aon leis na cuspóirí atá leagtha síos saTeideal seo, á n-urramú.
2. Beidh feidhm ag Airteagail 29 go 39 agus Airteagail 40a go 41 maidir leis an gcomhar feabh-
saithe dá bhforáiltear san Airteagal seo, mura bhforáiltear a mhalairt in Airteagal 40a agus in Airteagail43 go 45.
3. Beidh feidhm maidir leis an Airteagal seo agus le hAirteagail 40a agus 40b ag na forálacha sin
den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh a bhaineann le cumhachtaí na Cúirte Breithiúnaisagus le feidhmiú na gcumhachtaí sin.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 26 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 40a (*)
1. Féadfaidh Ballstáit a bhfuil sé ar intinn acu an comhar feabhsaithe dá dtagraítear in Airteagal 40 a
bhunú eatarthu iarraidh a dhíriú chuig an gCoimisiún a fhéadfaidh togra chuige sin a thíolacadh donChomhairle. Mura ndéanfaidh an Coimisiún togra a thíolacadh, cuirfidh sé na Ballstáit i dtrácht ar aneolas faoi na cúiseanna nár thíolaic sé togra. Féadfaidh na Ballstáit sin tionscnamh a thíolacadh donChomhairle chun an comhar feabhsaithe i gceist a údarú.
2. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún nó ar
thionscnamh ó ocht mBallstát ar a laghad agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, ant-údarú dá dtagraítear i mír 1 a dheonú, agus Airteagail 43 go 45 á gcomhlíonadh. Déanfar vótaíchomhaltaí na Comhairle a ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) den Chonradh ag bunú an Chomh-
phobail Eorpaigh.
Féadfaidh comhalta den Chomhairle a iarraidh go ndéanfar an t-ábhar a chur faoi bhráid na Comhairle
Eorpaí. Ar an ábhar sin a bheith ardaithe, féadfaidh an Chomhairle gníomhú i gcomhréir leis an gcéadfhomhír den mhír seo.
Airteagal 40b (*)
Aon Bhallstát ar mian leis bheith rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe arna bhunú i gcomhréir le
hAirteagal 40a, cuirfidh sé a intinn in iúl don Chomhairle agus don Choimisiún agus tabharfaidh anCoimisiún tuairim don Chomhairle laistigh de thrí mhí ó dháta an fhógra sin a fháil; féadfaidh moladh abheith in éineacht leis an tuairim sin maidir le cibé socruithe sonracha a mheasfaidh sé a bheithriachtanach chun go dtiocfaidh an Ballstát sin chun bheith ina pháirtí sa chomhar sin. Laistigh decheithre mhí ó dháta an fhógra sin a fháil, glacfaidh an Chomhairle cinneadh maidir leis an iarraidhagus maidir le cibé socruithe sonracha a mheasfaidh sí a bheith riachtanach. Measfar an cinneadh abheith glactha mura gcinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe laistigh den tréimhsechéanna, é a choimeád ar stad; sa chás sin, tabharfaidh an Chomhairle na cúiseanna lena cinneadh agussocróidh sí spriocdháta chun é a athscrúdú.
Chun críche an Airteagail seo, gníomhóidh an Chomhairle faoi na coinníollacha atá leagtha amach in
Airteagal 44(1).
Airteagal 41
1. Beidh feidhm ag Airteagail 189, 190, 195, 196 go 199, 203, 204, 205(3), 206 go 209, 213 go
219, 255 agus 290 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh maidir leis na forálacha a
bhaineann leis na réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo.
2. Déanfar an caiteachas riarthach a thabhóidh na hinstitiúidí trí na forálacha a bhaineann leis na
réimsí dá dtagraítear sa Teideal seo a mhuirearú ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach.
3. Aon chaiteachas oibríochtúil atá ann de bharr na forálacha sin a chur chun feidhme, muirearófar
é ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach freisin, ach amháin nuair a chinnfidh an Chomhairle a mhalairtag gníomhú di d'aon toil. Nuair nach muirearófar an caiteachas ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach,muirearófar é ar na Ballstáit i gcomhréir le scála na holltáirgeachta náisiúnta mura gcinnfidh an
Chomhairle a mhalairt ag gníomhú di d'aon toil.
4. Beidh feidhm ag an nós imeachta buiséadach atá leagtha síos sa Chonradh ag bunú an Chomh-
phobail Eorpaigh maidir leis an gcaiteachas a mhuirearófar ar bhuiséad na gComhphobal Eorpach.
(*) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 27
Airteagal 42
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thionscnamh an Choimisiúin nó Ballstáit agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, a chinneadh go dtiocfaidh gníomhaíocht sna réimsí dádtagraítear in Airteagal 29 faoi Theideal IV den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, aguslena linn sin na dálaí vótála ábhartha a bhaineann léi a chinneadh. Molfaidh sí an cinneadh sin do naBallstáit lena ghlacadh i gcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach.
TEIDEAL VII
FORÁLACHA MAIDIR LE COMHAR NÍOS DLÚITHE
Airteagal 43 (*)
Na Ballstáit a bhfuil sé ar intinn acu comhar feabhsaithe a bhunú eatarthu féin, féadfaidh siad leas a
bhaint as na hinstitiúidí, na nósanna imeachta agus na sásraí atá leagtha síos sa Chonradh seo agus saChonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh ar choinníoll:
(a) gurb é is aidhm don chomhar arna bheartú dlús a chur le cuspóirí an Aontais agus an Chomh-
phobail, a leasanna a chosaint agus fónamh dóibh agus próiseas a lánpháirtíochta a dhlúthú;
(b) go n-urramaíonn an comhar sin na Conarthaí sin agus creat institiúideach aonair an Aontais;(c) go n-urramaíonn an comhar sin an ‘acquis communautaire’ agus na bearta arna nglacadh faoi
fhorálacha eile na gConarthaí sin;
(d) go bhfanann an comhar sin laistigh de theorainneacha chumhachtaí an Aontais agus an Chomh-
phobail agus nach mbaineann sé leis na réimsí a thig faoi inniúlacht eisiach an Chomhphobail;
(e) nach ndéanann an comhar sin dochar don mhargadh inmheánach mar atá sé sainithe in Airteagal
14(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh nó don chomhtháthú eacnamaíoch agus
sóisialta atá bunaithe i gcomhréir le Teideal XVII den Chonradh sin;
(f) nach éard an comhar sin bacainn nó idirdhealú trádála idir na Ballstáit agus nach saobhann sé
iomaíocht eatarthu;
(g) go mbaineann an comhar sin le hocht mBallstát ar a laghad;(h) go n-urramaíonn an comhar sin inniúlachtaí, cearta agus oibleagáidí na mBallstát sin nach bhfuil
rannpháirteach ann;
(i) nach ndéanann an comhar sin difear d'fhorálacha an Phrótacail ag lánpháirtiú acquis Schengen i
gcreat an Aontais Eorpaigh;
(j) go bhfuil an comhar sin ar oscailt do na Ballstáit go léir, i gcomhréir le hAirteagal 43 B.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 28 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 43a (*)
Ní fhéadfar dul i mbun an chomhair fheabhsaithe ach amháin mar rogha dheireanach má tá sé suite
laistigh den Chomhairle nach bhféadfar na cuspóirí a bhaineann leis a bhaint amach laistigh dethréimhse réasúnta trí fhorálacha ábhartha na gConarthaí a chur i bhfeidhm.
Airteagal 43b (*)
Nuair a bheidh an comhar feabhsaithe á chur ar bun, beidh sé ar oscailt do na Ballstáit uile. Beidh sé ar
oscailt dóibh freisin tráth ar bith i gcomhréir le hAirteagail 27e agus 40b den Chonradh seo agus lehAirteagal 11 den Chonradh ag bunú an Chomhphobal Eorpaigh, ar choinníoll go gcomhlíonann siadan bunchinneadh agus na cinntí arna nglacadh sa chreat sin. Áiritheoidh an Coimisiún agus na Ballstáitatá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe go gcothaítear a oiread Ballstát agus is féidir bheith rann-pháirteach.
Airteagal 44 (**)
1. D'fhonn na gníomhartha agus na cinntí a ghlacadh is gá chun an comhar dá dtagraítear in
Airteagal 43 a chur chun feidhme, beidh feidhm ag forálacha institiúideacha ábhartha an Chonarthaseo agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh. Ar a shon sin, cé go bhféadfaidh comhaltaí
uile na Comhairle páirt a ghlacadh sna pléití, is iad ionadaithe na mBallstát amháin atá rannpháirteach
sa chomhar feabhsaithe a ghlacfaidh páirt i nglacadh na gcinntí. Saineofar tromlach cáilithe mar anchionmhaireacht chéanna de vótaí ualaithe na gcomhaltaí i dtrácht den Chomhairle atá leagtha síos inAirteagal 205(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus sa dara fomhír agus sa tríúfomhír d'Airteagal 23(2) den Chonradh seo a mhéad a bhaineann le comhar feabhsaithe arna bhunú arbhonn Airteagal 27c. Is éard is aontoilíocht ann vótaí na gcomhaltaí i dtrácht den Chomhairle agus iadsin amháin.
Ní cuid de acquis an Aontais gníomhartha agus cinntí den sórt sin.
2. Cuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm, a mhéad a bhaineann leo, na gníomhartha agus na cinntí arna
nglacadh chun an comhar feabhsaithe ina bhfuil siad rannpháirteach a chur chun feidhme. Ní bheidh
gníomhartha agus cinntí den sórt sin ina gceangal ach ar na Ballstáit is páirtithe i gcomhar den sórt sin
agus, mar is iomchuí, ní bheidh siad infheidhme go díreach ach amháin sna Stáit sin. Na Ballstáit nachbhfuil rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe sin, ní chuirfidh siad bac ar a chur chun feidhme ag naBallstáit rannpháirteacha.
Airteagal 44a (***)
Is iad na Ballstáit rannpháirteacha a iompróidh an caiteachas a thig ón gcomhar feabhsaithe a chur chun
feidhme, seachas costais riarthacha a thabhóidh na hinstitiúidí, mura gcinnfidh comhaltaí uile naComhairle a mhalairt, ag gníomhú dóibh d'aon toil tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa.
(*) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.
(**) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.
(***) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice (sean-mhír 2 d'Airteagal 44).GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 29
Airteagal 45 (*)
Áiritheoidh an Chomhairle agus an Coimisiún comhchuibheas na ngníomhaíochtaí arna nglacadh ar
láimh ar bhonn an Teidil seo agus comhchuibheas na ngníomhaíochtaí sin le beartais an Aontais agusan Chomhphobail agus comhoibreoidh siad le chéile chuige sin.
TEIDEAL VIII
FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA
Airteagal 46 (*)
Forálacha an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, an Chonartha ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh do Ghual agus Cruach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh doFhuinneamh Adamhach a bhaineann le cumhachtaí Chúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpachagus le feidhmiú na gcumhachtaí sin, ní bheidh feidhm acu ach maidir leis na forálacha seo a leanas
den Chonradh seo:
(a) forálacha a leasaíonn an Conradh ag bunú Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa d'fhonn an
Comhphobal Eorpach a bhunú, an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus
Cruach agus an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach;
(b) forálacha Theideal VI, faoi na coinníollacha dá bhforáiltear in Airteagal 35;
(c) forálacha Theideal VII, faoi na coinníollacha dá bhforáiltear in Airteagail 11 agus 11a den
Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus in Airteagal 40 den Chonradh seo;
(d) Airteagal 6(2) maidir le gníomhaíocht na n-institiúidí, a mhéad atá dlínse ag an gCúirt faoi na
Conarthaí ag bunú na gComhphobal Eorpach agus faoin gConradh seo;
(e) na réamhchoinníollacha nach mbaineann ach le nós imeachta in Airteagal 7, agus an Chúirt ag
gníomhú, arna iarraidh sin don Bhallstát i dtrácht, laistigh de mhí amhail ó dháta na Comhairle anstaid do shuíomh mar a fhoráiltear san Airteagal sin;
(f) Airteagail 46 go 53.
Airteagal 47
Faoi réir forálacha a leasaíonn an Conradh ag bunú Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa d'fhonn an
Comhphobal Eorpach a bhunú, an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruachagus an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach agus na bhforálachacríochnaitheacha seo, ní dhéanfaidh aon fhoráil sa Chonradh seo difear do na Conarthaí ag bunú nagComhphobal Eorpach ná do na Conarthaí nó Ionstraimí iardain á leasú nó á bhforlíonadh.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 30 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 48
Féadfaidh Rialtas aon Bhallstáit nó an Coimisiún tograí a chur faoi bhráid na Comhairle chun na
Conarthaí ar a bhfuil an tAontas fothaithe a athbhreithniú.
Má dhéanann an Chomhairle, tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, agus, nuair is iomchuí,
leis an gCoimisiún, tuairim a thabhairt i bhfabhar comhdháil d'ionadaithe do Rialtais na mBallstát aghairm, comórfaidh Uachtarán na Comhairle an chomhdháil chun na leasuithe a bheidh le déanamh arna Conarthaí sin a chinneadh de thoil a chéile. Rachfar i gcomhairle freisin leis an mBanc CeannaisEorpach i gcás leasuithe institiúideacha sa réimse airgeadaíochta.
Tiocfaidh na leasuithe i bhfeidhm tar éis a ndaingnithe ag na Ballstáit go léir i gcomhréir lena rialacha
bunreachtúla faoi seach.
Airteagal 49
Féadfaidh aon Stát Eorpach a urramaíonn na prionsabail atá leagtha amach in Airteagal 6(1) iarratas a
dhéanamh chun bheith ina chomhalta den Aontas. Díreoidh sé a iarratas chun na Comhairle aghníomhóidh d'aon toil tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún agus tar éis do Pharlaimint nahEorpa aontú trí thromlach glan de na comhaltaí a chomhdhéanann í.
Na coinníollacha ar a ligfear Stát isteach agus na hoiriúnuithe is gá dá chionn sin ar na Conarthaí ar a
bhfuil an tAontas fothaithe, beidh siad ina n-ábhar do chomhaontú idir na Ballstáit agus an Státiarrthach. Cuirfear an comhaontú sin faoi bhráid na Stát Conarthach uile lena dhaingniú i gcomhréirlena rialacha bunreachtúla faoi seach.
Airteagal 50
1. Aisghairtear leis seo Airteagail 2 go 7 agus 10 go 19 den Chonradh ag bunú Comhairle Aonair
agus Coimisiún Aonair de na Comhphobail Eorpacha, arna shíniú sa Bhruiséil ar an 8 Aibreán 1965.
2. Aisghairtear leis seo Airteagal 2, Airteagal 3(2) agus Teideal III den Ionstraim Eorpach Aonair
arna shíniú i Lucsamburg ar an 17 Feabhra 1986 agus sa Háig ar an 28 Feabhra 1986.
Airteagal 51
Tá an Conradh seo tugtha i gcrích go ceann tréimhse gan teorainn.
Airteagal 52
1. Déanfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha daingniú ar an gConradh seo i gcomhréir lena rialacha
bunreachtúla faoi seach. Taiscfear na hionstraimí daingniúcháin le Rialtas Phoblacht na hIodáile.
2. Tiocfaidh an Conradh seo i bhfeidhm ar an 1 Eanáir 1993 ar an gcoinníoll go mbeidh gach
ionstraim daingniúcháin taiscthe, nó, ina éagmais sin, ar an gcéad lá den mhí i ndiaidh thaisceadh nahionstraime daingniúcháin ag an gceann is déanaí de Stáit a shínithe a dhéanfaidh an taisceadh sin.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 31
Airteagal 53
Tarraingíodh an Conradh seo suas i scríbhinn bhunaidh amháin sa Bhéarla, sa Danmhairgis, sa Fhraincis,
sa Ghaeilge, sa Ghearmáinis, sa Ghréigis, san Iodáilis, san Ollainnis, sa Phortaingéilis agus sa Spáinnis,agus comhúdarás ag na téacsanna i ngach ceann de na teangacha sin; taiscfear é i gcartlann RialtasPhoblacht na hIodáile agus cuirfidh an Rialtas sin cóip dheimhnithe chuig Rialtas gach ceann eile de naStáit shínitheacha.
De bhun Chonradh Aontachais 1994, is téacsanna údarásacha iad freisin na leaganacha den Chonradh
seo san Fhionlainnis agus sa tSualainnis.
DÁ FHIANÚ SIN, chuir na Lánchumhachtaigh thíos-sínithe a lámh leis an gConradh seo.Arna dhéanamh i Maastricht, an seachtú lá d'Fheabhra, míle naoi gcéad nócha a dó.
(liosta na sínitheoirí gan atáirgeadh)GA 32 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
LEAGAN COMHDHLÚITE
AN CHONARTHA AG BUNÚ
AN CHOMHPHOBAIL EORPAIGHGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 33

CLÁR
I. TÉACS AN CHONARTHA
Leathanach
Brollach................................................................................................ ....................... ................................................ 39
Cuid a hAon — Prionsabail ................................................................................................ .......... ...................... 40
Cuid a Dó — Saoránacht an Aontais ................................................................................................ .... ........... 44
Cuid a Trí — Beartais an Chomhphobail ................................................................................................ ........ 46
TEIDEAL I — Saorghluaiseacht earraí................................................................................................ ....... 46
Caibidil 1 — An tAontas Custaim ................................................................................................ . 46Caibidil 2 — Srianta cainníochtúla idir na Ballstáit a thoirmeasc ......................................... 47
TEIDEAL II — An talmhaíocht ................................................................................................ ........ ......... 48
TEIDEAL III — Saorghluaiseacht daoine, seirbhísí agus caipitil ....................................................... 51
Caibidil 1 — Oibrithe ................................................................................................ ............. ........... 51
Caibidil 2 — Ceart bunaíochta ................................................................................................ ...... .. 52
Caibidil 3 — Seirbhísí ................................................................................................ ............ ............ 54
Caibidil 4 — Caipiteal agus íocaíochtaí ........................................................................................ 56
TEIDEAL IV — Víosaí, tearmann, inimirce agus beartais eile a bhaineann le saorghluaiseacht
daoine ................................................................................................ ......................... ....... 57
TEIDEAL V — Iompar ................................................................................................ ................ ................ 61
TEIDEAL VI — Comhrialacha maidir le hiomaíocht, le cánachas agus le comhfhogasú reach-
taíochta ................................................................................................ ....................... ....... 64
Caibidil 1 — Rialacha iomaíochta ................................................................................................ .. 6 4
Roinn 1 — Rialacha a bhaineann le gnóthais ................................................................... 64Roinn 2 — Cabhracha ó Stáit ................................................................................................ 67
Caibidil 2 — Forálacha cánachais ................................................................................................ ... 68
Caibidil 3 — Dlíthe a chomhfhogasú ............................................................................................ 69
TEIDEAL VII — Beartas eacnamaíoch agus airgeadaíochta ............................................................... 71
Caibidil 1 — Beartas eacnamaíoch ................................................................................................ . 71
Caibidil 2 — Beartas airgeadaíochta ............................................................................................... 7 5
Caibidil 3 — Forálacha institiúideacha .......................................................................................... 78Caibidil 4 — Forálacha idirthréimhseacha .................................................................................... 81
TEIDEAL VIII — Fostaíocht ................................................................................................ ......... .............. 88
TEIDEAL IX — Comhbheartas tráchtála ................................................................................................ .9 0
TEIDEAL X — Comhar custaim ................................................................................................ ......... ...... 92GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 35
TEIDEAL XI — Beartas sóisialta, oideachas, gairmoiliúint agus an óige ....................................... 92
Caibidil 1 — Forálacha sóisialta ................................................................................................ ... ... 92
Caibidil 2 — Ciste Sóisialta na hEorpa ......................................................................................... 97Caibidil 3 — Oideachas, gairmoiliúint agus an óige ................................................................. 98
TEIDEAL XII — Cultúr ................................................................................................ .............. ................. 99
TEIDEAL XIII — Sláinte phoiblí ................................................................................................ ..... .......... 100
TEIDEAL XIV — Cosaint an tomhaltóra ................................................................................................ 1 01
TEIDEAL XV — Gréasáin thraseorpacha ................................................................................................ 101
TEIDEAL XVI — Tionscal ................................................................................................ ............ .............. 103
TEIDEAL XVII — Comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta .............................................................. 103TEIDEAL XVIII — Taighde agus forbairt theicneolaíoch ................................................................... 105TEIDEAL XIX — Comhshaol................................................................................................ ........... ............ 107
TEIDEAL XX — Comhar um fhorbairt ................................................................................................ .... 109
TEIDEAL XXI (*) — Comhar eacnamaíoch arigeadais agus teicniúl le tríú tíortha ..................... 111
Cuid a Ceathair — Tíortha agus críocha thar lear a chomhlachú ............................................................. 111Cuid a Cúig — Institiúidí an Chomhphobail ............................................................................................ .... ... 113
TEIDEAL I — Forálacha ag rialú na n-institiúidí ................................................................................. 113
Caibidil 1 — Na hinstitiúidí ................................................................................................ ....... ...... 113
Roinn 1 — Parlaimint na hEorpa .......................................................................................... 113Roinn 2 — An Chomhairle ................................................................................................ .... 117Roinn 3 — An Coimisiún ................................................................................................ ....... 119Roinn 4 — An Chúirt Bhreithiúnais .................................................................................... 122Roinn 5 — An Chúirt Iniúchóirí ........................................................................................... 129
Caibidil 2 — Forálacha is coiteann d'institiúidí éagsúla ............................................................ 132Caibidil 3 — An Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta ................................................................. 136Caibidil 4 — Coiste na Réigiún ................................................................................................ ...... 138
Caibidil 5 — An Banc Eorpach Infheistíochta ............................................................................. 139
TEIDEAL II — Forálacha airgeadais ................................................................................................ .. ....... 140
Cuid a Sé — Forálacha ginearálta agus críochnaitheacha ........................................................................... 146
Forálacha críochnaitheacha ................................................................................................ ...... ............................ 154
________________
(*) Teideal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.GA 36 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Iarscríbhinn I — Liosta dá dtagraítear in Airteagal 32 den Chonradh ................................................... 157
Iarscríbhinn II — Tíortha agus críocha thar lear lena mbaineann forálacha Chuid a Ceathair den
Chonradh seo ................................................................................................ .................... .... 159
II. PRÓTACAIL (téacs gan atáirgeadh amach ó na ceithre Phrótacal arna nglacadh ag an gComhdháil Idir-
Rialtasach in Nice (feic deireadh an fhoilseacháin seo)) (*)
Prótacail atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ag bunú an
Chomphobail Eorpaigh:
— Prótacal (Uimh. 2) ag lánpháirtiú acquis Schengen i gcreat an Aontais Eorpaigh (1997)— Prótacal (Uimh. 3) maidir le gnéithe áirithe d'Airteagal 14 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh a chur i bhfeidhm ar an Ríocht Aontaithe agus ar Éirinn (1997)
— Prótacal (Uimh. 4) maidir le seasamh na Ríochta Aontaithe agus na hÉireann (1997)
— Prótacal (Uimh. 5) maidir le seasamh na Danmhairge (1997)
Prótacail atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach, leis an Conradh ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh agus leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach:
— Prótacal (Uimh. 6) ar Reacht na Cúirte Breithiúnais (téacs arna atáirgeadh thíos)— Prótacal (Uimh. 7) atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis na Conarthaí ag
bunú na gComhphobal Eorpach (1992)
— Prótacal (Uimh. 8) maidir le suímh institiúidí na gComhphobal Eorpach, suímh eagras agus ranna
áirithe de chuid na gComhphobal Eorpach agus suíomh Europol a shocrú (1997)
— Prótacal (Uimh. 9) maidir le ról na bparlaimintí náisiúnta san Aontas Eorpach (1997)— Prótacal (Uimh. 10) maidir le méadú an Aontais Eorpaigh (téacs arna atáirgeadh thíos)Prótacail atá i gceangal leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh
— Prótacal (Uimh. 11) ar Reacht an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta (1957)
— Prótacal (Uimh. 12) ar an Iodáil (1957)— Prótacal (Uimh. 13) ar earraí de thionscnamh tíortha áirithe a thig ó na tíortha sin agus a fhaigheann
cóir speisialta arna n-allmhairiú isteach i gceann de na Ballstáit (1957)
— Prótacal (Uimh. 14) maidir le hallmhairiú isteach sa Chomhphobal Eorpach ar tháirgí peitriliam arna
scagadh in Aintillí na hÍsiltíre (1962)
— Prótacal (Uimh. 15) ar shocruithe speisialta don Ghraonlainn (1985)— Prótacal (Uimh. 16) maidir le maoin a fháil sa Danmhairg (1992)
— Prótacal (Uimh. 17) maidir le hAirteagal 141 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh
(1992)
(*) I dtaca le téacs na bPrótacal arna glacadh ag na Comhdhálacha Idir-Rialtasacha roimh an gComhdháil in Nice, iarrtar ar an
léitheoir féachaint ar leathanaigh 355 agus a leanann i gCnuasach na gConarthaí, Mórleabhar I, Imleabhar I, eagrán 1999, arna
fhoilsiú ag Oifig Foilseachán Oifigiúil na gComhphobal Eorpach, ISBN 92-824-1662-3.
I dtaca le téacs Phrótacail Uimh. 12, 13, 14, agus 15, iarrtar ar an léitheoir féachaint ar leathanaigh 213 agus a leanann i
gCnuasach na gConarthaí, Mórleabhar I, Imleabhar II, eagrán 1995, arna fhoilsiú ag Oifig Foilseachán Oifigiúil na gComhphobal
Eorpach, ISBN 92-824-1181-8.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 37
— Prótacal (Uimh. 18) maidir le Reacht an Chórais Eorpaigh Bhainc Cheannais agus an Bhainc
Cheannais Eorpaigh (1992)
— Prótacal (Uimh. 19) maidir le Reacht na hInstitiúide Eorpaí Airgeadaíochta (1992)— Prótacal (Uimh. 20) maidir leis an nós imeachta um easnamh iomarcach (1992)— Prótacal (Uimh. 21) maidir leis na critéir um chóineasú dá dtagraítear in Airteagal 121 den Chonradh
ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh (1992)
— Prótacal (Uimh. 22) maidir leis an Danmhairg (1992)— Prótacal (Uimh. 23) maidir leis an bPortaingéil (1992)— Prótacal (Uimh. 24) maidir leis an trasdul chuig an tríú céim den Aontas Eacnamaíoch agus Airgea-
daíochta (1992)
— Prótacal (Uimh. 25) maidir le forálacha áirithe a bhaineann le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire
agus Thuaisceart Éireann (1992)
— Prótacal (Uimh. 26) maidir le forálacha áirithe a bhaineann leis an Danmhairg (1992)— Prótacal (Uimh. 27) maidir leis an bhFrainc (1992)— Prótacal (Uimh. 28) maidir le comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta (1992)— Prótacal (Uimh. 29) maidir le tearmann do náisiúnaigh de chuid Bhallstáit an Aontais Eorpaigh (1997)— Prótacal (Uimh. 30) maidir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta a chur i bhfeidhm
(1997)
— Prótacal (Uimh. 31) maidir le caidreamh eachtrach na mBallstát i dtaca le teorainneacha seachtracha a
thrasnú (1997)
— Prótacal (Uimh. 32) maidir leis an gcóras craolacháin phoiblí sna Ballstáit (1997)— Prótacal (Uimh. 33) maidir le cosaint agus leas ainmhithe (1997)— Prótacal (Uimh. 34) maidir leis na hiarmhairtí airgeadais toisc Conradh CEGC a dhul in éag agus leis
an gCiste Taighde um Ghual agus Cruach (2001) (téacs arna atáirgeadh thíos)
— Prótacal (Uimh. 35) maidir le hAirteagal 67 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh
(2001) (téacs arna atáirgeadh thíos)
Prótacal atá i gceangal leis na Conarthaí ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus an Chomhphobail
Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach:
— Prótacal (Uimh. 36) ar phribhléidí agus díolúintíGA 38 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
TÁ A SHOILSE RÍ NA mBEILGEACH, UACHTARÁN PHOBLACHT CHÓNAIDHME NA GEARMÁINE,
UACHTARÁN PHOBLACHT NA FRAINCE, UACHTARÁN PHOBLACHT NA hIODÁILE, A MÓRGACHTRÍOGA ARD-BHANDIÚC LUCSAMBURG, A SOILSE BANRÍON NA hÍSILTÍRE (
1),
AR A BHEITH DE RÚN DAINGEAN ACU na fothaí a leagan síos d'aontas buandlúite idir pobail na
hEorpa,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU ascnamh eacnamaíoch agus sóisialta a dtíortha a áirithiú le comh-
ghníomhaíocht chun na bacainní a dhíchur atá ag deighilt na hEorpa,
Á DHEARBHÚ é a bheith de chuspóir bunúsach lena n-iarrachtaí dálaí maireachtála agus oibre a bpobal
a shíorchur chun feabhais,
Á AITHINT DÓIBH go bhfuil gá, d'fhonn bacainní atá ann a aschur, le gníomhaíocht chomhbheartaithe
chun forleathnú seasta, trádáil chothromúil agus iomaíocht chóir a urrú,
ÓS É A MIANGAS aontacht a ngeilleagar a neartú agus a bhforbairt chomhchuí a áirithiú trí laghdú a
thabhairt ar na difríochtaí idir na réigiúin éagsúla agus ar mhallréim na réigiún nach bhfuil bail arfónamh orthu,
ÓS MIAN LEO, de thoradh comhbheartais tráchtála, cuidiú chun srianta leis an trádáil idirnáisiúnta a
dhíothú go comhleanúnach,
LE hINTINN an dlúthpháirtíocht a dhaingniú a chónaisceann an Eoraip agus na tíortha thar lear agus
d'fhonn forbairt ar a rathúnas a áirithiú de réir phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe,
AR A BHEITH BEARTAITHE ACU tríd an gcomhthiomsú sin ar a n-acmhainní an tsíocháin agus an
tsaoirse a chaomhnú agus a neartú agus á ghairm dóibh ar na pobail eile san Eoraip a pháirtíonn a
mbarrshamhail luí isteach lena n-iarrachtaí,
AR A BHEITH DE RÚN DAINGEAN ACU forbairt an fheasa ar an leibhéal is airde i measc a bpobail a
chur ar aghaidh trí rochtain fhorleathan a bheith ann ar oideachas agus tríd an bhfios sin a thabhairtsuas chun dáta go leanúnach,
TAR ÉIS CINNEADH ar CHOMHPHOBAL EORPACH a chur ar bun agus chun na críche sin tar éis na
daoine seo a leanas a cheapadh mar Lánchumhachtaigh:
(liosta na lánchumhachtach gan atáirgeadh)NOCH A RINNE, tar éis dóibh a lánchumhachtaí, agus iad i bhfoirm cheart chuí, a thabhairt ar aird dá
chéile, comhaontú mar a leanas:
(1) Tá Ríocht na Danmhairge, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Éire, Poblacht na hOstaire, Poblacht na
Portaingéile, Poblacht na Fionlainne, Ríocht na Sualainne agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart
Éireann tar éis teacht chun bheith ina mBallstáit den Comhphobal Eorpach ó shin.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 39
CUID A hAON
PRIONSABAIL
Airteagal 1
Leis an gConradh seo, bunaíonn na hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA eatarthu féin COMHPHOBAL
EORPACH.
Airteagal 2
Beidh de chúram ar an gComhphobal, trí chómhargadh agus aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta a
bhunú agus trí na comhbheartais nó na comhghníomhaíochtaí dá dtagraítear in Airteagail 3 agus 4 achur chun feidhme, dlús a chur ar fud an Chomhphobail le forbairt chomhchuí chothromúil inbhua-naithe ar ghníomhaíochtaí eacnamaíocha, le hardleibhéal fostaíochta agus slándála sóisialta, lecomhionannas idir fir agus mná, le fás inbhuanaithe neamhbhoilscitheach, le mórchumas iomaíochtaagus mórchóineasú san fheidhmiú eacnamaíoch, le hardleibhéal cosanta don chomhshaol agus le hard-leibhéal feabhsaithe ar a cháilíocht, le hardú ar an gcaighdeán maireachtála agus ar an mianach saoil, lecomhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta agus le dlúthpháirtíocht idir na Ballstáit.
Airteagal 3
1. Chun na gcríoch atá luaite in Airteagal 2, cuimseoidh gníomhaíocht an Chomhphobail, faoi na
coinníollacha agus de réir an tráthchláir dá bhforáiltear sa Chonradh seo:
(a) dleachtanna custaim agus srianta cainníochtúla ar allmhairiú agus onnmhairiú earraí, agus gach
beart eile comhéifeachta, a thoirmeasc idir na Ballstáit;
(b) comhbheartas tráchtála;
(c) margadh inmheánach arb é is príomhghné ann constaicí in aghaidh saorghluaiseachta earraí,
daoine, seirbhísí agus caipitil a dhíothú idir na Ballstáit;
(d) bearta maidir le hiontráil agus le gluaiseacht daoine mar a fhoráiltear i dTeideal IV;
(e) comhbheartas i réimsí na talmhaíochta agus an iascaigh;
(f) comhbheartas i réimse an iompair;(g) córas a áiritheoidh nach saobhtar an iomaíocht sa mhargadh inmheánach;
(h) dlíthe na mBallstát a chomhfhogasú a mhéad is gá d'oibriú an chómhargaidh;
(i) comhordú ar bheartais fostaíochta na mBallstát a chur ar aghaidh d'fhonn a n-éifeachtúlacht a
fheabhsú trí straitéis chomhordaithe don fhostaíocht a fhorbairt;
(j) beartas sa réimse sóisialta lena n-áirítear Ciste Sóisialta na hEorpa;
(k) an comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta a neartú;GA 40 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
(l) beartas i réimse an chomhshaoil;
(m) cumas iomaíochta tionscal Comhphobail a neartú;(n) an taighde agus an fhorbairt theicneolaíoch a chur ar aghaidh;(o) bunú agus forbairt gréasán traseorpach a chothú;(p) rannchuidiú le hardleibhéal cosanta sláinte a bhaint amach;(q) rannchuidiú le hoideachas agus le hoiliúint de chaighdeán a chur ar fáil agus le borradh chultúir
na mBallstát;
(r) beartas i réimse an chomhair um fhorbairt;(s) na tíortha agus na críocha thar lear a chomhlachú d'fhonn trádáil a mhéadú agus forbairt eacna-
maíoch agus shóisialta a chur ar aghaidh i gcomhar le chéile;
(t) rannchuidiú le cosaint an tomhaltóra a neartú;(u) bearta i réimsí an fhuinnimh, na cosanta sibhialta agus na turasóireachta.2. Sna gníomhaíochtaí uile dá dtagraítear san Airteagal seo, beidh sé d'aidhm ag an gComhphobal
neamhionannais idir fir agus mná a dhíchur agus comhionannas eatarthu a chur ar aghaidh.
Airteagal 4
1. Chun na gcríoch atá luaite in Airteagal 2, cuimseoidh gníomhaíochtaí na mBallstát agus an
Chomhphobail, faoi na coinníollacha agus de réir an tráthchláir dá bhforáiltear sa Chonradh seo,beartas eacnamaíoch a ghlacadh atá fothaithe ar chomhordú dlúth idir beartais eacnamaíocha namBallstát, ar an margadh inmheánach agus ar shainiú comhchuspóirí agus a sheoltar i gcomhréir leprionsabal geilleagair mhargaidh oscailte le saoriomaíocht.
2. Go comhthreomhar leis sin, agus faoi na coinníollacha agus de réir an tráthchláir dá bhforáiltear
sa Chonradh seo, cuimseoidh na gníomhaíochtaí sin rátaí malairte a shocrú go neamh-inchúlghairthe asa dtiocfaidh tionscnamh airgeadra aonair, an tECU, beartas aonair airgeadaíochta agus beartas aonairrátaí malairte a shainiú agus a sheoladh arb é is cuspóir príomhúil leo araon cobhsaíocht phraghsanna achoimeád ar bun agus, gan dochar don chuspóir sin, tacú leis na beartais eacnamaíocha ghinearálta saChomhphobal, i gcomhréir le prionsabal geilleagair mhargaidh oscailte le saoriomaíocht.
3. Béarfaidh gníomhaíochtaí sin na mBallstát agus an Chomhphobail go ndéanfar na treoirphrion-
sabail seo a leanas a urramú: praghsanna cobhsaí, airgeadas poiblí fónta agus dálaí airgeadaíochta fónta
agus comhardú inbhuanaithe íocaíochtaí.
Airteagal 5
Gníomhóidh an Comhphobal faoi theorainn na gcumhachtaí a thugtar dó sa Chonradh seo agus na
gcuspóirí a shanntar dó ann.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 41
I réimsí nach dtig faoina inniúlacht eisiach, ní ghníomhóidh an Comhphobal, i gcomhréir le prionsabal
na coimhdeachta, ach amháin mura féidir agus a mhéad nach féidir cuspóirí na gníomhaíochta arnabeartú a ghnóthú go leordhóthanach ar leibhéal na mBallstát agus gur féidir, dá bhrí sin, de bharrfhairsinge agus iarmhairtí na gníomhaíochta arna beartú, iad a ghnóthú níos fearr ar leibhéal anChomhphobail.
Ní rachaidh aon ghníomhaíocht de chuid an Chomhphobail thar a bhfuil riachtanach chun cuspóirí an
Chonartha seo a bhaint amach.
Airteagal 6
Ní foláir ceanglais chosaint an chomhshaoil a lánpháirtiú i sainiú agus i gcur chun feidhme bheartais
agus ghníomhaíochtaí an Chomhphobail dá dtagraítear in Airteagal 3, go háirithe d'fhonn forbairtinbhuanaithe a chur ar aghaidh.
Airteagal 7
1. Na cúraimí a chuirtear ar an gComhphobal, beidh siad le cur i gcrích ag na hinstitiúidí seo a
leanas:
— PARLAIMINT NA hEORPA,— COMHAIRLE,
— COIMISIÚN,
— CÚIRT BHREITHIÚNAIS,— CÚIRT INIÚCHÓIRÍ.Gníomhóidh gach institiúid acu faoi theorainn na gcumhachtaí a thugtar di sa Chonradh seo.2. Beidh de chúnamh ag an gComhairle agus ag an gCoimisiún Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta
agus Coiste na Réigiún ag gníomhú i gcáil chomhairleach dóibh.
Airteagal 8
Bunófar Córas Eorpach Banc Ceannais (dá ngairtear ‘CEBC’ anseo feasta) agus Banc Ceannais Eorpach (dá
ngairtear ‘BCE’ anseo feasta) i gcomhréir leis na nósanna imeachta atá leagtha síos sa Chonradh seo;gníomhóidh siad faoi theorainn na gcumhachtaí a thugtar dóibh sa Chonradh seo agus i Reacht CEBCagus BCE (dá ngairtear ‘Reacht CEBC’ anseo feasta) atá i gceangal leis.
Airteagal 9
Bunófar leis seo Banc Eorpach Infheistíochta a ghníomhóidh faoi theorainn na gcumhachtaí a thugtar dó
sa Chonradh seo agus sa Reacht atá i gceangal leis.
Airteagal 10
Déanfaidh na Ballstáit gach beart, ginearálta nó leithleach, is cuí chun a áirithiú go gcomhlíonfar na
hoibleagáidí a thig den Chonradh seo nó de dhroim gníomhaíochta a rinne institiúidí an Chomhphobail.Éascóidh siad don Chomhphobal comhall a chúraimí.
Staonfaidh siad ó aon bheart a d'fhéadfadh gnóthú chuspóirí an Chonartha seo a chur i gcontúirt.GA 42 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 11 (*)
1. Déanfaidh Ballstáit a bhfuil sé ar intinn acu comhar feabhsaithe a bhunú eatarthu féin i gceann de
na réimsí dá dtagraítear sa Chonradh seo iarraidh a dhíriú chuig an gCoimisiún a fhéadfaidh tograchuige sin a thíolacadh don Chomhairle. Mura ndéanfaidh an Coimisiún togra a thíolacadh, cuirfidh séna Ballstáit i dtrácht ar an eolas faoi na cúiseanna nár thíolaic sé togra.
2. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, an t-údarú chun an comhar feabhsaithe a bhunú dádtagraítear i mír 1 a dheonú, agus Airteagal 43 go 45 den Chonradh ar an Aontas Eorpach ágcomhlíonadh. Nuair a bhaineann comhar feabhsaithe le réimse atá folaithe ag an nós imeachta dá
dtagraítear in Airteagal 251 den Chonradh seo, beidh gá le haontú Pharlaimint na hEorpa.
Féadfaidh comhalta den Chomhairle a iarraidh go ndéanfar an t-ábhar a chur faoi bhráid na Comhairle
Eorpaí. Ar an ábhar sin a bheith ardaithe, féadfaidh an Chomhairle gníomhú i gcomhréir leis an gcéadfhomhír den mhír seo.
3. Beidh na gníomhartha agus na cinntí is gá chun gníomhaíochtaí comhair fheabhsaithe a chur
chun feidhme faoi réir fhorálacha ábhartha uile an Chonartha seo, mura bhforáiltear a mhalairt san
Airteagal seo agus in Airteagail 43 go 45 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.
Airteagal 11a (**)
Aon Bhallstát ar mian leis bheith rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe arna bhunú i gcomhréir le
hAirteagal 11, cuirfidh sé a intinn in iúl don Chomhairle agus don Choimisiún agus tabharfaidh anCoimisiún tuairim don Chomhairle laistigh de thrí mhí ó dháta an fhógra sin a fháil. Laistigh de cheithre
mhí ó dháta an fhógra a fháil, glacfaidh an Coimisiún cinneadh maidir leis agus maidir le cibé socruithe
sonracha a mheasfaidh sé a bheith riachtanach.
Airteagal 12
Laistigh de raon feidhme an Chonartha seo, agus gan dochar d'aon fhorálacha speisialta ann, toir-
miscfear aon idirdhealú de bhíthin náisiúntachta.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251, rialacha a ghlacadh chun idirdhealú den sórt sin a thoirmeasc.
Airteagal 13 (*)
1. Gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo agus laistigh de theorainneacha na gcumhachtaí a
thugann an Comhphobal di, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiúnagus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, gníomhaíocht iomchuí a ghlacadh chun idirdhealúa chomhrac atá bunaithe ar ghnéas, tionscnamh ciníoch nó eitneach, reiligiún nó creideamh, míchumas,aois nó claonadh gnéasach.
2. De mhaolú ar mhír 1, nuair a ghlacfaidh an Chomhairle bearta dreasachta Comhphobail, amach
ó aon chomhchuibhiú ar dhlíthe agus rialacháin na mBallstát, chun tacú le gníomhaíocht arna déanamhag na Ballstáit chun rannchuidiú le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear i mír 1, gníomhóidh sí i
gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 251.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.
(**) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice (seanmhír 3 d'Airteagal 11).GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 43
Airteagal 14
1. Glacfaidh an Comhphobal na bearta is gá chun margadh inmheánach a bhunú i rith tréimhse a
mbeidh deireadh léi ar an 31 Nollaig 1992, i gcomhréir le forálacha an Airteagail seo, Airteagail 15, 26,47(2), 49, 80, 93 agus 95 agus gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo.
2. Is é rud a bheidh sa mhargadh inmheánach spás gan teorainneacha inmheánacha ina n-áiritheofar
saorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil de réir fhorálacha an Chonartha seo.
3. Saineoidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, na
treoirlínte agus na coinníollacha is gá chun ascnamh cothromúil a áirithiú i ngach ceann de nahearnálacha lena mbaineann.
Airteagal 15
Nuair a bheidh tograí á n-ullmhú aige d'fhonn na haidhmeanna dá dtagraítear in Airteagal 14 a bhaint
amach, tabharfaidh an Coimisiún aird ar a mbeidh le déanamh i rith tréimhse tionscnaimh anmhargaidh inmheánaigh ag geilleagair áirithe nach bhfuil ar aon chéim maidir lena bhforbairt agusféadfaidh sé forálacha iomchuí a mholadh.
Más maoluithe iad na forálacha sin, ní foláir dóibh bheith sealadach agus gan feidhmiú an chómhargaidh
a shuaitheadh ach a laghad is féidir.
Airteagal 16
Gan dochar d'Airteagail 73, 86 agus 87, agus ag féachaint do thábhacht na seirbhísí lena ngabhann leas
eacnamaíoch ginearálta i measc luachanna comhpháirteacha an Aontais maille leis an ról atá acu igcomhtháthú sóisialta agus críochach an Aontais a chur ar aghaidh, féachfaidh an Comhphobal agus naBallstáit chuige, gach ceann díobh laistigh dá chumhachtaí faoi seach agus laistigh de raon feidhme anChonartha seo, go n-oibreoidh seirbhísí den sórt sin ar bhonn prionsabal agus coinníollacha a chuma-
saíonn dóibh a gcúraimí a chomhall.
CUID A DÓ
SAORÁNACHT AN AONTAIS
Airteagal 17
1. Tionscnaítear leis seo saoránacht den Aontas. Is saoránach den Aontas é gach duine a bhfuil
náisiúntacht Bhallstáit aige. Comhlánóidh saoránacht an Aontais an tsaoránacht náisiúnta agus níghabhfaidh sí a hionad.
2. Beidh ag saoránaigh an Aontais na cearta a thugtar sa Chonradh seo agus beidh siad faoi réir na
ndualgas dá bhforáiltear ann.GA 44 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 18 (*)
1. Beidh an ceart ag gach saoránach den Aontas gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na
mBallstát, faoi réir na dteorainneacha agus na gcoinníollacha dá bhforáiltear sa Chonradh seo agus snaforálacha arna nglacadh lena chur chun feidhme.
2. Más cosúil gur gá gníomh ón gComhphobal chun an cuspóir sin a bhaint amach agus nach bhfuil
na cumhachtaí is gá tugtha sa Chonradh seo, féadfaidh an Chomhairle forálacha a ghlacadh d'fhonnfeidhmiú na gceart dá dtagraítear i mír 1 a éascú. Gníomhóidh an Chomhairle i gcomhréir leis an nósimeachta dá dtagraítear in Airteagal 251.
3. Níl feidhm ag mír 2 maidir le pasanna, cártaí aitheantais, ceadanna cónaithe nó le haon
doiciméad dá samhail, nó le forálacha a bhaineann le slándáil shóisialta nó cosaint shóisialta.
Airteagal 19
1. Beidh ag gach saoránach den Aontas a bhfuil cónaí air i mBallstát nach náisiúnach de é an ceart
chun vótála agus chun bheith ina iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha sa Bhallstát ina bhfuil cónaí air,faoi na coinníollacha céanna le náisiúnaigh an Stáit sin. Feidhmeofar an ceart sin faoi réir rialachamionsonraithe arna nglacadh ag an gComhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agustar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa; féadfaidh na rialacha mionsonraithe sin maoluithe afhoráil nuair a dhlíonn fadhbanna is sonrach do Bhallstát é.
2. Gan dochar d'fhorálacha Airteagal 190(4) agus do na forálacha arna nglacadh lena chur chun
feidhme, beidh ag gach saoránach den Aontas a bhfuil cónaí air i mBallstát nach náisiúnach de é an
ceart chun vótála agus chun bheith ina iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa sa Bhallstát inabhfuil cónaí air, faoi na coinníollacha céanna le náisiúnaigh an Stáit sin. Feidhmeofar an ceart sin faoiréir rialacha mionsonraithe arna nglacadh ag an gComhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra óngCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa; féadfaidh na rialacha mionsonraithesin maoluithe a fhoráil nuair a dhlíonn fadhbanna is sonrach do Bhallstát é.
Airteagal 20
Tairbheoidh gach saoránach den Aontas ar chríoch tríú tír nach bhfuil ionadaíocht inti ag an mBallstát
ar náisiúnach de é de chosaint ó údaráis taidhleoireachta agus consalacha aon Bhallstáit faoi na coin-níollacha céanna le náisiúnaigh an Stáit sin. Déanfaidh na Ballstáit eatarthu féin na rialacha is gá abhunú agus rachaidh siad i mbun na caibidlíochta idirnáisiúnta is gá chun an chosaint sin a áirithiú.
Airteagal 21
Beidh ceart achainí ag gach saoránach den Aontas os comhair Pharlaimint na hEorpa i gcomhréir le
forálacha Airteagal 194.
Féadfaidh gach saoránach den Aontas dul ar iontaoibh an Ombudsman arna bhunú i gcomhréir le
forálacha Airteagal 195.
Féadfaidh gach saoránach den Aontas scríobh chuig aon cheann de na hinstitiúidí nó comhlachtaí dá
dtagraítear san Airteagal seo nó in Airteagal 7 i gceann de na teangacha atá luaite in Airteagal 314 agusfreagra a fháil uaidh sa teanga chéanna.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 45
Airteagal 22
Déanfaidh an Coimisiún tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle agus don Choiste Eacna-
maíoch agus Sóisialta gach trí bliana, ar chur chun feidhme fhorálacha na Coda seo. Cuirfidh antuarascáil sin forbairt an Aontais san áireamh.
Féadfaidh an Chomhairle, ar an mbonn sin agus gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo, ag
gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa,forálacha a ghlacadh chun na cearta dá bhforáiltear sa Chuid seo a chomhlánú, agus molfaidh sí naforálacha sin do na Ballstáit lena nglacadh i gcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach.
CUID A TRÍ
BEARTAIS AN CHOMHPHOBAIL
TEIDEAL I
SAORGHLUAISEACHT EARRAÍ
Airteagal 23
1. Beidh an Chomhphobal bunaithe ar aontas custaim a bhainfidh leis an trádáil go léir in earraí,
agus a bhéarfaidh go dtoirmiscfear idir na Ballstáit dleachtanna custaim ar allmhairí agus onnmhairí agusgach muirear comhéifeachta, agus go nglacfar le comhtharaif chustaim ina gcaidreamh le tríú tíortha.
2. Bainfidh forálacha Airteagal 25 agus Chaibidil 2 den Teideal seo le táirgí de thionscnamh na
mBallstát agus le táirgí ó thríú tíortha atá ar saorchúrsaíocht sna Ballstáit.
Airteagal 24
Measfar táirgí ó thríú tír a bheith i saorchúrsaíocht ar Bhallstát má comhlíonadh foirmiúlachtaí an
allmhairithe agus gur toibhíodh sa Bhallstát sin aon dleachtanna custaim nó muirir chomhéifeachta isiníoctha agus murar thairbhigh siad d'aisíoc iomlán nó páirteach ar na dleachtanna nó na muirir sin.
CAIBIDIL 1
AN tAONTAS CUSTAIM
Airteagal 25
Toirmiscfear dleachtanna custaim ar allmhairí agus onnmhairí agus muirir chomhéifeachta idir na
Ballstáit. Beidh an toirmeasc sin infheidhme freisin ar dhleachtanna custaim de chineál fioscach.
Airteagal 26
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, dleachtanna na
Comhtharaife Custaim a shocrú.GA 46 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 27
Chun na cúraimí a chuirtear air faoin gCaibidil seo a chomhlíonadh, beidh mar stiúir ag an gCoimisiún:
(a) a riachtanaí atá sé an trádáil idir na Ballstáit agus tríú tíortha a chur chun cinn;
(b) forbairtí i gcoinníollacha iomaíochta laistigh den Chomhphobal sa mhéid go dtugann siad feabhsú
ar chumas iomaíochta gnóthas;
(c) riachtanais an Chomhphobail maidir le soláthar amhábhar agus earraí leathchríochnaithe; i ndáil
leis sin de féachfaidh an Coimisiún chuige nach saobhfar coinníollacha iomaíochta idir na Ballstáit igcás earraí críochnaithe;
(d) a riachtanaí atá sé suaitheadh tromchúiseach i ngeilleagair na mBallstát a sheachaint agus a áirithiú
go dtiocfaidh forbairt réasúnach faoin táirgeadh agus forleathnú ar úsáid earraí sa Chomhphobal.
CAIBIDIL 2
SRIANTA CAINNÍOCHTÚLA IDIR NA BALLSTÁIT A THOIRMEASC
Airteagal 28
Toirmiscfear idir na Ballstáit srianta cainníochtúla ar allmhairí agus gach beart comhéifeachta.
Airteagal 29
Toirmiscfear idir na Ballstáit srianta cainníochtúla ar onnmhairí agus gach beart comhéifeachta.
Airteagal 30
Ní fhágann forálacha Airteagail 28 agus 29 go mbeidh bac ar thoirmisc nó srianta le hallmhairí nó
onnmhairí nó earraí faoi bhealach, más gá a leithéid ar mhaithe leis an moráltacht phoiblí, leis anmbeartas poiblí nó le slándáil an phobail; chun sláinte agus saol daoine nó ainmhithe nó plandaí achosaint; chun seoda náisúnta atá luachmhar ó thaobh na healaíne, na staire nó na seandálaíochta achosaint; nó chun maoin tionscail agus tráchtála a chosaint. Ach ní cead áis a bhaint as na toirmisc ná
na srianta sin le haghaidh idirdhealú treallach ná chun srianadh faoi cheilt a dhéanamh ar an trádáil idir
Ballstáit.
Airteagal 31
1. Déanfaidh na Ballstáit coigeartú ar aon Státmhonaplachtaí de chineál tráchtálach chun a áirithiú
nach mbeidh aon idirdhealú ann idir náisiúnaigh de na Ballstáit maidir leis na coinníollacha faoinabhfaightear earraí agus faoina gcuirtear ar an margadh iad.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 47
Bainfidh forálacha an Airteagail seo le haon chomhlacht trína ndéanann Ballstát, de jure nó de facto ,
maoirsiú nó cinneadh nó ábhar tionchair a oibriú, go díreach nó go hindíreach, ar allmhairí nóonnmhairí idir na Ballstáit. Bainfidh na forálacha sin mar an gcéanna le monaplachtaí a tarmligeadhón Stát.
2. Staonfaidh na Ballstáit ó aon bheart nua a thabhairt isteach atá bunoscionn leis na prionsabail atá
leagtha síos i mír 1 nó a chuireann srian le scóip na nAirteagal a bhaineann le dleachtanna custaim agussrianta cainníochtúla a thoirmeasc idir na Ballstáit.
3. Má bhíonn ag Stát-mhonaplacht de chineál tráchtálach rialacha a ceapadh chun gur fusa táirgí
talmhaíochta a dhiúscairt nó an fáltas is fearr a ghnóthú astu, ní mór féachaint chuige, le linn rialacha
an Airteagail seo a chur chun feidhme, go mbeidh a chomhionann sin de choimirce ann d'fhostaíocht nadtáirgeoirí a bheidh i gceist agus dá gcaighdeán maireachtála.
TEIDEAL II
AN TALMHAÍOCHT
Airteagal 32
1. Sroichfidh an cómhargadh chun na talmhaíochta agus chun na trádála i dtáirgí talmhaíochta.
Ciallaíonn ‘táirgí talmhaíochta’ torthaí na talún, na tógála stoic agus na hiascaireachta, agus táirgípróiseála céadchéime a bhaineann go díreach leis na torthaí sin.
2. Ach amháin mar a bhforáiltear a mhalairt in Airteagail 33 go 38, bainfidh na rialacha atá leagtha
síos do bhunú an chómhargaidh le táirgí talmhaíochta.
3. Tá liosta in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gConradh seo de na táirgí lena mbaineann forálacha
Airteagail 33 go 38.
4. I dteannta an cómhargadh do tháirgí talmhaíochta a oibriú agus a fhorbairt ní foláir comhb-
heartas talmhaíochta a bhunú.
Airteagal 33
1. Is iad aidhmeanna an chomhbheartais talmhaíochta:
(a) táirgiúlacht na talmhaíochta a mhéadú trí ascnamh teicniúil a chur chun cinn agus trína áirithiú go
ndéanfar forbairt réasúnach ar tháirgeadh na talmhaíochta agus go n-úsáidfear mar is fearr is féidirna tosca táirgthe, go háirithe na hoibrithe;
(b) mar sin, caighdeán cóir maireachtála a áirithiú don lucht talmhaíochta, go háirithe trí thuilleamh
gach duine dá mbíonn ag gabháil don talmhaíocht a mhéadú;
(c) margaí a chobhsú;
(d) a chinntiú go mbíonn soláthairtí ar fáil;
(e) a áirithiú go mbíonn soláthairtí á bhfáil ar phraghsanna réasúnta ag tomhaltóirí.GA 48 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Ar an gcomhbheartas talmhaíochta agus na modhanna speisialta chun a fheidhmithe a bheith á
n-oibriú amach, cuirfear na nithe seo a leanas san áireamh:
(a) gníomhaíocht shainghnéitheach na talmhaíochta, mar gheall ar ghréasán sóisialta na talmhaíochta
agus na difríochtaí sa ghréasán sin, agus na difríochtaí nádúrtha, ó réigiún talmhaíochta go chéile;
(b) a riachtanaí atá sé na coigeartuithe is cuí a dhéanamh céim ar chéim;
(c) an talmhaíocht sna Ballstáit a bheith ina hearnáil atá dlúth-tháite leis an ngeilleagar ina iomláine.
Airteagal 34
1. Chun na haidhmeanna atá leagtha amach in Airteagal 33 a ghnóthú, bunófar comheagraíocht
mhargaí talmhaíochta.
Is i bhfoirm acu seo a leanas, de réir an táirge áirithe, a bheidh an eagraíocht sin:
(a) comhrialacha iomaíochta;
(b) comhordú éigeantach ar na heagraíochtaí náisiúnta margaíochta;
(c) eagraíocht Eorpach margaíochta.
2. An chomheagraíocht a bhunófar de réir mhír 1, féadfaidh sí na bearta uile a chuimsiú is gá chun
na haidhmeanna a ghnóthú atá leagtha amach in Airteagal 33, go háirithe rialú praghsanna, cabhrachachun na táirgí éagsúla a tháirgeadh agus a chur ar an margadh, córais chun táirgí a stóráil agus athabhairt anonn agus comhshásra chun allmhairí nó onnmhairí a chobhsú.
Beidh ar an gcomheagraíocht cloí le gnóthú na n-aidhmeanna atá leagtha amach in Airteagal 33, agus
gan idirdhealú ar bith a dhéanamh idir táirgeoirí nó tomhaltóirí sa Chomhphobal.
Bunófar aon chombheartas praghsanna ar chomhchaighdeáin agus ar chómhodhanna ríomhaireachta.
3. Chun a chumasú don chomheagraíocht dá dtagraítear i mír 1 a haidhmeanna a ghnóthú, féadfar
ciste nó cistí um threoraíocht agus ráthaíocht talmhaíochta a bhunú.
Airteagal 35
Chun go bhféadfar na haidhmeanna atá leagtha amach in Airteagal 33 a ghnóthú, féadfar socrú a
dhéanamh faoi chuimsiú an chomhbheartais talmhaíochta do bhearta mar iad seo:
(a) comhordú éifeachtach ar iarrachtaí i réimsí na gairmoiliúna, an taighde, agus leathadh eolais ar an
talmhaíocht; chuige sin, is féidir tionscadail nó institiúidí a mhaoiniú i gcomhar;
(b) comhbhearta chun úsáid táirgí áirithe a chur chun cinn.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 49
Airteagal 36
Maidir le táirgeadh agus trádáil táirgí talmhaíochta, ní bheidh feidhm ag forálacha na Caibidle a
bhaineann le rialacha iomaíochta ach amháin a mhéad a chinnfidh an Chomhairle, faoi chuimsiúAirteagal 37(2) agus (3) agus de réir an nós imeachta atá leagtha síos ansin, agus na haidhmeannaatá leagtha amach in Airteagal 33 a chur san áireamh.
Féadfaidh an Chomhairle, go háirithe, deonú cabhrach a údarú:
(a) chun fiontair a chosaint atá faoi chis mar gheall ar dhálaí struchtúracha nó nádúrtha;(b) faoi chuimsiú clár forbraíochta don eacnamaíocht.
Airteagal 37
1. Chun na treoirlínte do chomhbheartas talmhaíochta a léiriú, déanfaidh an Coimisiún, a luaithe a
thiocfaidh an Conradh seo i bhfeidhm, comhdháil de na Ballstáit a chomóradh, d'fhonn a mbeartaistalmhaíochta a chóimheas, go háirithe trí chuntas a sholáthar ar a n-acmhainní agus a riachtanais.
2. Tar éis obair na comhdhála dá bhforáiltear i mír 1 a thabhairt dá aire, déanfaidh an Coimisiún,
tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus laistigh de dhá bhliain óngConradh seo a theacht i bhfeidhm, tograí a thíolacadh chun an comhbheartas talmhaíochta a leagan
amach agus a chur i ngníomh, lena n-áirítear ceann de na foirmeacha comheagraíochta dá bhforáiltear
in Airteagal 34(1) a chur in ionad na n-eagraíochtaí náisiúnta, agus chun na bearta a shonraítear saTeideal seo a chur i ngníomh.
Sna tograí sin cuirfear san áireamh idirthuilleamaíocht na gcúrsaí talmhaíochta atá luaite sa Teideal seo.
Déanfaidh an Chomhairle, ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na
hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, rialacháin a cheapadh, treoracha a eisiúint, nó cinntí aghlacadh gan dochar d'aon mholtaí is féidir léi a thabhairt freisin.
3. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe agus de réir mhír 1, an chomhea-
graíocht dá bhforáiltear in Airteagal 34(1) a chur in ionad na n-eagraíochtaí náisiúnta margaíochta, másrud é:
(a) go dtairgeann an chomheagraíocht do na Ballstáit atá ina choinne sin, agus a bhfuil eagraíocht dá
gcuid féin acu don táirgeadh áirithe, a chomhionann sin de ráthú um fhostaíocht agus caighdeán
maireachtála na dtáirgeoirí a bheidh i gceist, ag féachaint do na hoiriúnuithe is indéanta agus don
speisialtóireacht is gá le himeacht aimsire;
(b) go n-áirithíonn an eagraíocht sin dálaí trádála sa Chomhphobal mar atá i margadh náisiúnta.
4. Má bhíonn comheagraíocht d'amhábhair áirithe bunaithe sula mbeidh comheagraíocht ann do na
táirgí próiseáilte a fhreagraíonn dóibh, féadfar na hamhábhair a úsáidtear do tháirgí próiseáilte atá lehonnmhairiú go tríú tíortha a allmhairiú ó lasmuigh den Chomhphobal.GA 50 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 38
Nuair a dhéantar i mBallstát táirge a thabhairt faoi eagraíocht náisiúnta margaíochta nó faoi rialacha
inmheánacha comhéifeachta a imríonn ar staid iomaíochta a shamhail de tháirgeadh i mBallstát eile,cuirfidh na Ballstáit muirear frithchúitimh ar an táirge sin, arna allmhairiú ón mBallstát ina bhfuil aneagraíocht nó na rialacha sin, mura rud é go gcuireann an Stát sin muirear cúiteach chun feidhme aronnmhairí.
Socróidh an Coimisiún méid na muirear sin ar an leibhéal is gá chun an chothromaíocht a shlánú;
féadfaidh sé freisin bearta eile a údarú a gcinnfidh sé a gcoinníollacha agus a sonraí.
TEIDEAL III
SAORGHLUAISEACHT DAOINE, SEIRBHÍSÍ AGUS CAIPITIL
CAIBIDIL 1
OIBRITHE
Airteagal 39
1. Áiritheofar saoirse ghluaiseachta d'oibrithe laistigh den Chomhphobal.
2. Bhéarfaidh an tsaoirse ghluaiseachta sin go ndíothófar aon idirdhealú de bhíthin a náisiúntachta
idir oibrithe na mBallstát maidir le fostaíocht, le luach saothair agus le coinníollacha eile oibre.
3. Gabhfaidh léi, faoi réir teorainneacha a bhfuil call leo ar mhaithe leis an mbeartas poiblí, leis an
tslándáil phoiblí nó leis an tsláinte phoiblí, an ceart:
(a) chun glacadh le fostaíocht a tairgeadh iarbhír;(b) leis an aidhm sin, chun gluaiseacht faoi shaoirse laistigh de chríoch na mBallstát;(c) chun fanacht i mBallstát le bheith ag gabháil d'fhostaíocht ann de réir na bhforálacha reachtaíochta
nó rialúcháin nó riaracháin a bhaineann le fostaíocht náisiúnaigh an Stáit sin;
(d) chun fuireach i gcríoch Bhallstáit tar éis bheith ar fostú sa Stát sin, faoi réir coinníollacha a
chorprófar i rialacháin feidhmiúcháin a ullmhóidh an Coimisiún.
4. Ní bhainfidh forálacha an Airteagail seo le fostaíocht sa tseirbhís phoiblí.
Airteagal 40
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, trí bhíthin treoracha nórialachán, na bearta is gá chun saoirse ghluaiseachta d'oibrithe, mar atá sé sainithe in Airteagal 39, athabhairt i gcrích, go háirithe:
(a) trí chomhoibriú dlúth a áirithiú idir na seirbhísí náisiúnta fostaíochta;GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 51
(b) trí dhíothú a dhéanamh ar na gnásanna agus na cleachtais riaracháin sin agus na tréimhsí
cáiliúcháin sin maidir le bheith i dteideal fostaíochta atá ar fáil, cibé acu ó reachtaíochtnáisiúnta nó ó chomhaontuithe a bhí déanta idir na Ballstáit a thig siad, a mbeadh a gcoimeádar bun ina chonstaic ar shaorghluaiseacht oibrithe;
(c) trí dhíothú a dhéanamh ar na tréimhsí cáiliúcháin agus na srianta eile sin go léir, dá bhforáiltear
faoi reachtaíocht náisiúnta nó faoi chomhaontuithe a bhí déanta idir na Ballstáit, a chuireann aroibrithe ó Bhallstáit eile coinníollacha maidir le saor-rogha fostaíochta nach gcuirtear ar oibrithe anStáit atá i gceist;
(d) trí shásra iomchuí a chur ar bun chun tairiscintí fostaíochta agus iarratais ar fhostaíocht a thabhairt
i dteagmháil le chéile agus chun go n-éascófar cothromaíocht idir soláthar agus éileamh armhargadh na fostaíochta d'fhonn go seachnófar aon dochar mór don chaighdeán maireachtálaagus don leibhéal fostaíochta sna réigiúin agus sna tionscail éagsúla.
Airteagal 41
Taobhóidh na Ballstáit, faoi chuimsiú cláir chomhpháirtigh, le hoibrithe óga a mhalartú le chéile.
Airteagal 42
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251, cibé bearta i réimse na slándála sóisialta is gá chun saoirse ghluaiseachta a sholáthar d'oibrithe;
chuige sin, déanfaidh sí socruithe chun a áirithiú do na hoibrithe imirceacha agus dá gcleithiúnaithe:
(a) go gcomhshuimeofar, d'fhonn an ceart chun sochair a fháil agus a choinneáil agus méid an tsochair
a ríomh, na tréimhsí uile a chuirtear san áireamh faoi dhlíthe na dtíortha éagsúla;
(b) go n-íocfar sochair le daoine a chónaíonn ar chríocha na mBallstát.Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil i gcaitheamh an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251.
CAIBIDIL 2
CEART BUNAÍOCHTA
Airteagal 43
Faoi chuimsiú na bhforálacha atá leagtha amach thíos, toirmiscfear srianta ar shaoirse bhunaíochta
náisiúnaigh de chuid Ballstáit i gcríoch Bhallstáit eile. Bainfidh an toirmeasc sin freisin le srianta arghníomhaireachtaí, brainsí nó fochuideachtaí a chur ar bun ag náisiúnaigh d'aon Bhallstát atá bunaithe igcríoch aon Bhallstáit.
Folóidh saoirse bhunaíochta an ceart chun gabháil le gníomhaíochtaí agus iad a shaothrú mar oibrithe ar
a gconlán féin, chun gnóthais a chur ar bun agus a bhainistí, go háirithe cuideachtaí nó gnólachtaí deréir bhrí Airteagal 48, an dara mír, faoi na coinníollacha atá leagtha síos dá náisiúnaigh féin le dlí na tíreina bhfuil suíomh na bunaíochta sin, faoi réir fhorálacha na Caibidle a bhaineann le caipiteal.GA 52 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 44
1. Chun an tsaoirse bhunaíochta a bhaint amach i gcás gníomhaíochta áirithe, gníomhóidh an
Chomhairle trí bhíthin treoracha, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear inAirteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta.
2. Déanfaidh an Chomhairle agus an Coimisiún na dualgais a thitfidh orthu faoi na forálacha roimhe
seo a chomhlíonadh, go háirithe:
(a) trí fhreastal i dtosach báire, de ghnáth, do ghníomhaíochtaí ina ndéanann an tsaoirse bhunaíochta
fóntas ar leith d'fhorbairt na táirgeachta agus na trádála;
(b) trí comhoibriú dlúth idir na húdaráis inniúla sna Ballstáit a áirithiú ionas go gcinnteofar an cor
áirithe sa Chomhphobal atá ar na gníomhaíochtaí éagsúla atá i gceist;
(c) trí dhíothú na ngnásanna agus na gcleachtas riaracháin sin, cibé acu ó reachtaíocht náisiúnta nó ó
chomhaontuithe a bhí déanta idir na Ballstáit a thig siad, a mbeadh a gcoimeád ar bun inachonstaic ar shaoirse bhunaíochta;
(d) trína áirithiú go bhféadfaidh oibrithe ó Bhallstát amháin atá ar fostú i gcríoch Bhallstáit eile fanacht
sa chríoch sin chun gabháil le gníomhaíochtaí ann mar oibrithe ar a gconlán féin, má shásaíonnsiad na coinníollacha ba ghá dóibh a shásamh dá mba ag an am a bhí siad ar intinn gabháil leis na
gníomhaíochtaí sin a thiocfaidís isteach sa Stát sin;
(e) trína chumasú do náisiúnach Ballstáit amháin talamh agus foirgnimh a fháil agus a úsáid a bhfuil a
suíomh i gcríoch Bhallstáit eile, chomh fada is nach bhfuil sin contrártha do na prionsabail atáleagtha síos in Airteagal 33(2);
(f) trí dhíothú comhleanúnach a dhéanamh ar shrianta le saoirse bhunaíochta i ngach brainse gníom-
haíochta a bheidh faoi bhreithniú, i gcás na gcoinníollacha maidir le gníomhaireachtaí, brainsí nófochuideachtaí a chur ar bun i gcríoch Bhallstáit agus i gcás na gcoinníollacha a bhaineann lepearsanra de chuid na príomhbhunaíochta a dhul isteach i bpoist bhainistíochta nó maoirseachtasna gníomhaireachtaí, sna brainsí nó sna fochuideachtaí sin;
(g) trí chomhordú a dhéanamh, a mhéad is gá sin, ar na coimircí a éilíonn Ballstáit ar chuideachtaí nó
gnólachtaí de réir bhrí an dara mír d'Airteagal 48, ionas go gcosnófar leasanna comhaltaí agusdaoine eile, d'fhonn na coimircí sin a chomhionannú ar fud an Chomhphobail;
(h) trína dheimhniú dóibh féin nach saobhfar na coinníollacha bunaíochta trí chabhracha ó Bhallstáit.
Airteagal 45
Ní bhainfidh forálacha na Caibidle seo, i gcás aon Bhallstáit áirithe, le gníomhaíochtaí a bhfuil baint acu
sa Stát sin, fiú go hócáideach, le hoibriú údaráis oifigiúil.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, a rialú nach
mbainfidh forálacha na Caibidle seo le gníomhaíochtaí áirithe.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 53
Airteagal 46
1. Ní rachaidh forálacha na Caibidle seo, agus bearta dá mbun, chun dochair d'infheidhmeacht
forálacha reachtaíochta nó rialúcháin nó riaracháin lena bhforáiltear cóir speisialta do náisiúnaighchoigríche ar mhaithe leis an mbeartas poiblí, leis an tslándáil phoiblí nó leis an tsláinte phoiblí.
2. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251, treoracha a eisiúint chun na forálacha réamhluaite a chomhordú.
Airteagal 47
1. Chun gur fusa do dhaoine gabháil le gníomhaíochtaí agus iad a shaothrú mar dhaoine féinfhos-
taithe, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear inAirteagal 251, treoracha a ghlacadh chun dioplómaí, teastais agus cruthúnais eile ar cháilíochtaífoirmiúla a aithint go frithpháirteach.
2. Chun na críche céanna, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós
imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251, treoracha a eisiúint chun comhordú a thabhairt ar naforálacha reachtaíochta nó rialúcháin nó riaracháin i mBallstáit i dtaobh gabháil le gníomhaíochtaíagus iad a shaothrú mar dhaoine féinfhostaithe. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toili gcaitheamh an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251, cinneadh maidir le treoracha ar gá, chuniad a chur chun feidhme i mBallstát amháin ar a laghad, leasú a dhéanamh ar na prionsabail reach-
taíochta atá ann cheana a bhaineann le córas rialú na ngairmeacha maidir le hoiliúint agus le coin-
níollacha rochtana do dhaoine nádúrtha. I gcásanna eile, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlachcáilithe.
3. I gcás ghairm na míochaine agus gairmeacha gaolmhara agus ghairm na cógaisíochta, beidh an
díothú comhleanúnach ar shrianta ag brath ar chomhordú coinníollacha a gcleachta sin sna Ballstáitéagsúla.
Airteagal 48
Cuideachtaí nó gnólachtaí a foirmíodh de réir dlí Ballstáit agus a bhfuil a n-oifig chláraithe, a riarachán
lárnach nó a bpríomháit ghnó acu sa Chomhphobal, déileálfar leo, chun críocha na Caibidle seo, ar angcuma chéanna le daoine nádúrtha is náisiúnaigh de Bhallstáit.
Ciallaíonn ‘cuideachtaí nó gnólachtaí’ cuideachtaí nó gnólachtaí a bunaíodh faoin dlí sibhialta nó faoin
dlí tráchtála, lena n-áirítear comharchumainn, agus daoine dlítheanacha eile a rialaítear le dlí poiblí nó ledlí príobháideach, cé is moite díobh siúd atá neamhbhrabúsmhar.
CAIBIDIL 3
SEIRBHÍSÍ
Airteagal 49
Faoi chuimsiú na bhforálacha atá leagtha amach thíos, déanfar srianta ar an tsaoirse chun seirbhísí a
sholáthar sa Chomhphobal a thoirmeasc i gcás náisiúnaigh de chuid Ballstáit atá bunaithe i Stát den
Chomhphobal seachas Stát an duine dá bhfuil na seirbhísí ceaptha.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, forálacha na
Caibidle seo a chur chun sochair do náisiúnaigh ó thríú tír a thugann seirbhísí agus atá bunaithe saChomhphobal.GA 54 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 50
Measfar gur ‘seirbhísí’ de réir bhrí an Chonartha seo seirbhísí a thugtar de ghnáth ar luach saothair, sa
mhéid nach bhfuil siad faoi réir na bhforálacha a bhaineann le saorghluaiseacht earraí, caipitil agusdaoine.
Áireofar go háirithe gur ‘seirbhísí’:(a) gníomhaíochtaí de chineál tionsclaíoch;(b) gníomhaíochtaí de chineál tráchtálach;
(c) gníomhaíochtaí aos ceirde;
(d) gníomhaíochtaí aos gairme.Gan dochar d'fhorálacha na Caibidle a bhaineann leis an gceart bunaíochta, féadfaidh soláthróir
seirbhíse, chun go bhféadfaidh sé an tseirbhís a sholáthar, a ghníomhaíocht a shaothrú go sealadachsa Stát ina soláthraítear an tseirbhís, faoi choinníollacha mar a chuireann an Stát sin ar a náisiúnaighféin.
Airteagal 51
1. Beidh an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar i réim an iompair faoi rialú fhorálacha an Teidil a
bhaineann le hiompar.
2. Déanfar an léirscaoileadh ar sheirbhísí baincéireachta agus árachais a bhaineann le gluaiseachtaí
caipitil i gcomhréim leis an léirscaoileadh ar ghluaiseacht chaipitil.
Airteagal 52
1. Chun léirscaoileadh seirbhíse áirithe a ghnóthú, déanfaidh an Chomhairle, ar thogra ón gCoi-
misiún agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Parlaimint nahEorpa, treoracha a eisiúint, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe.
2. Maidir leis na treoracha dá dtagraítear i mír 1, tabharfar tosaíocht de ghnáth do na seirbhísí sin a
bhfuil éifeacht acu go díreach ar chostais táirgthe nó a gcuidíonn a léirscaoileadh le trádáil in earraí achur chun cinn.
Airteagal 53
Dearbhaíonn na Ballstáit a bhfonnmhaireacht chun seirbhísí a léirscaoileadh thar mar is gá de réir na
dtreoracha a eiseofar de bhun Airteagal 52(1), má bhíonn a staid eacnamaíoch i gcoitinne agus bail nahearnála áirithe dá ngeilleagar á cheadú sin.
Chuige sin, cuirfidh an Coimisiún moltaí faoi bhráid na mBallstát a bheidh i gceist.
Airteagal 54
Fad a bheidh srianta ar shaoirse chun seirbhísí a sholáthar gan díothú, cuirfidh gach Ballstát na srianta
sin chun feidhme gan idirdhealú de bhíthin náisiúntachta ná áite cónaithe ar gach duine a sholáthraíonnseirbhísí de réir bhrí na chéad mhíre d'Airteagal 49.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 55
Airteagal 55
Bainfidh forálacha Airteagail 45 go 48 leis na hábhair a rialaítear leis an gCaibidil seo.
CAIBIDIL 4
CAIPITEAL AGUS ÍOCAÍOCHTAÍ
Airteagal 56
1. Faoi chuimsiú na bhforálacha atá leagtha amach sa Chaibidil seo, toirmiscfear na srianta uile ar
ghluaiseacht chaipitil idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha.
2. Faoi chuimsiú na bhforálacha atá leagtha amach sa Chaibidil seo, toirmiscfear na srianta uile ar
íocaíochtaí idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha.
Airteagal 57
1. Beidh forálacha Airteagal 56 gan dochar do chur chun feidhme i leith tríú tíortha srianta atá ann
ar an 31 Nollaig 1993 faoin dlí náisiúnta nó Comhphobail arna ghlacadh i ndáil le gluaiseacht chaipitilchuig tríú tíortha nó uathu a bhaineann le hinfheistíocht dhíreach, lena n-áirítear infheistíocht in eastátréadach, le bunaíocht, le soláthar seirbhísí airgeadais nó le hurrúis a ligean isteach ar mhargaí caipitil.
2. Agus í ag iarraidh cuspóir na saorghluaiseachta caipitil a bhaint amach idir na Ballstáit agus tríú
tíortha a mhéad is féidir agus gan dochar do Chaibidlí eile an Chonartha seo, féadfaidh an Chomhairle,ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, bearta a ghlacadh ar ghluaiseacht chaipitilchuig tríú tíortha nó uathu a bhaineann le hinfheistíocht dhíreach, lena n-áirítear infheistíocht in eastátréadach, le bunaíocht, le soláthar seirbhísí airgeadais nó le hurrúis a ligean isteach ar mhargaí caipitil. Nífoláir a bheith d'aon toil maidir le bearta faoin mír seo atá in ionannas le céim siar i ndlí an Chomh-phobail i dtaca le léirscaoileadh gluaiseachta caipitil chuig tríú tíortha nó uathu.
Airteagal 58
1. Beidh forálacha Airteagal 56 gan dochar do cheart Ballstát:
(a) forálacha ábhartha a ndlí cánach a chur chun feidhme a idirdhealaíonn idir cáiníocóirí nach bhfuil
sa chor céanna maidir lena n-áit chónaithe nó maidir leis an áit ina bhfuil a gcuid caipitil
infheistithe;
(b) gach beart fíor-riachtanach a ghlacadh chun sáruithe ar an dlí náisiúnta agus ar rialacháin náisiúnta
a chosc, go háirithe i réimse an chánachais agus maoirseacht stuamachta ar institiúidí airgeadais, nónósanna imeachta a leagan síos maidir le dearbhuithe um ghluaiseachtaí caipitil chun críochfaisnéise riarthaí nó staidrimh, nó bearta a ghlacadh a dhlitear ar fhorais an bheartais phoiblí nóna slándála poiblí.
2. Beidh forálacha na Caibidle seo gan dochar d'infheidhmeacht na srianta ar an gceart bunaíochta
atá ag luí leis an gConradh seo.GA 56 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
3. Ní fhéadfar áis a bhaint as na bearta ná na nósanna imeachta dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2
le haghaidh idirdhealú treallach ná chun srianadh faoi cheilt a dhéanamh ar shaorghluaiseacht chaipitilagus íocaíochtaí mar atá sé sainithe in Airteagal 56.
Airteagal 59
Má bhíonn, in imthosca eisceachtúla, gluaiseachtaí caipitil chuig tríú tíortha nó uathu ina gcúis, nó ag
bagairt bheith ina gcúis, le deacrachtaí tromchúiseacha d'oibriú an aontais eacnamaíoch agus airgea-daíochta, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agustar éis dul i gcomhairle le BCE, bearta coimirce a ghlacadh i leith tríú tíortha go feadh tréimhse nach móná sé mhí, má tá fíorghá le bearta den sórt sin.
Airteagal 60
1. Má mheastar, sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 301, gur gá gníomhaíocht Chomhphobail,
féadfaidh an Chomhairle, i gcomhréir leis an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 301, na beartapráinneacha is gá a ghlacadh ar an ngluaiseacht chaipitil agus ar íocaíochtaí maidir leis na tríú tíortha idtrácht.
2. Gan dochar d'Airteagal 297 agus fad nach bhfuil bearta glactha ag an gComhairle de bhun mhír
1, féadfaidh Ballstát, ar chúiseanna tromchúiseacha polaitiúla agus ar fhorais phráinne, beartaaontaobhacha a ghlacadh i leith tríú tír i ndáil le gluaiseachtaí caipitil agus le híocaíochtaí. Cuirfearan Coimisiún agus na Ballstáit eile ar an eolas faoi bhearta den sórt sin faoi dháta a dteacht i bhfeidhmar a dhéanaí.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, a chinneadh go
mbeidh ar an mBallstát i dtrácht bearta den sórt sin a leasú nó a dhíothú. Cuirfidh Uachtarán naComhairle Parlaimint na hEorpa ar an eolas faoi aon chinneadh den sórt sin arna ghlacadh ag angComhairle.
TEIDEAL IV
VÍOSAÍ, TEARMANN, INIMIRCE AGUS BEARTAIS EILE A BHAINEANN LE
SAORGHLUAISEACHT DAOINE
Airteagal 61
D'fhonn limistéar saoirse, slándála agus ceartais a bhunú go comhleanúnach, glacfaidh an Chomhairle na
bearta seo a leanas:
(a) laistigh de thréimhse cúig bliana tar éis do Chonradh Amstardam teacht i bhfeidhm, bearta arb é is
aidhm dóibh saorghluaiseacht daoine a áirithiú i gcomhréir le hAirteagal 14, i dteannta le beartationlacain a bhaineann go díreach leo maidir le rialuithe ar theorainneacha seachtracha, tearmannagus inimirce, i gcomhréir le forálacha phointí 2 agus 3 d'Airteagal 62 agus phointí 1(a) agus 2(a)d'Airteagal 63, agus bearta chun coirpeacht a chosc agus a chomhrac i gcomhréir le forálachaphointe (e) d'Airteagal 31 den Chonradh ar an Aontas Eorpach;
(b) bearta eile i réimsí an tearmainn agus na hinimirce agus bearta eile maidir le cearta náisiúnach tríú
tíortha a choimirciú, i gcomhréir le forálacha Airteagal 63;
(c) bearta i réimse an chomhair bhreithiúnaigh in ábhair shibhialta mar a fhoráiltear in Airteagal 65;GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 57
(d) bearta iomchuí chun comhar riarthach, mar a fhoráiltear in Airteagal 66, a chothú agus a neartú;
(e) bearta eile i réimse an chomhair phóilíneachta agus bhreithiúnaigh in ábhair choiriúla arb é is
aidhm dóibh ardleibhéal slándála a áirithiú trí choirpeacht a chosc agus a chomhrac laistigh denAontas i gcomhréir le forálacha an Chonartha ar an Aontas Eorpach.
Airteagal 62
Laistigh de thréimhse cúig bliana tar éis do Chonradh Amstardam teacht i bhfeidhm, glacfaidh an
Chomhairle na bearta seo a leanas, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear inAirteagal 67:
1. bearta d'fhonn a áirithiú, i gcomhlíonadh Airteagal 14, nach mbeidh aon rialú ar dhaoine, bíodh
siad ina saoránaigh den Aontas nó ina náisiúnaigh de thríú tíortha, ar thrasnú teorainneachainmheánacha dóibh;
2. bearta maidir le teorainneacha seachtracha na mBallstát a thrasnú a bhunóidh:
(a) caighdeáin agus nósanna imeachta a leanfaidh na Ballstáit agus seiceálacha á ndéanamh acu ar
dhaoine ag teorainneacha den sórt sin;
(b) rialacha maidir le víosaí le haghaidh fanachta bheartaithe nach mó ná trí mhí, lena n-áirítear:
(i) liosta na dtríú tíortha a mbeidh ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu ar thrasnú
teorainneacha seachtracha dóibh agus liosta na dtríú tíortha a mbeidh a náisiúnaigh saorón gceanglas sin;
(ii) na nósanna imeachta agus na coinníollacha maidir le Ballstáit d'eisiúint víosaí;
(iii) formáid chomhionann do víosaí;
(iv) rialacha maidir le víosa chomhionann;
3. bearta ag leagan amach na gcoinníollacha faoina mbeidh saoirse taistil ag náisiúnaigh tríú tíortha ar
chríoch na mBallstát le linn tréimhse nach mó ná trí mhí.
Airteagal 63
Laistigh de thréimhse cúig bliana tar éis do Chonradh Amstardam teacht i bhfeidhm, glacfaidh an
Chomhairle na bearta seo a leanas, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear inAirteagal 67:
1. bearta maidir le tearmann, i gcomhréir le Coinbhinsiún na Ginéive an 28 Iúil 1951 agus Prótacal an
31 Eanáir 1967 maidir le stádas dídeanaithe agus conarthaí ábhartha eile, sna réimsí seo a leanas:
(a) critéir agus sásraí chun a chinneadh cé acu Ballstát atá freagrach as iarratas ar thearmann arna
thíolacadh ag náisiúnach tríú tír i gceann de na Ballstáit a scrúdú;
(b) caighdeáin íosta maidir le glacadh iarratasóirí ar thearmann i mBallstáit;GA 58 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
(c) caighdeáin íosta maidir le cáiliú náisiúnach tríú tíortha mar dhídeanaitheM;
(d) caighdeáin íosta maidir le nósanna imeachta i mBallstáit chun stádas dídeanaí a bhronnadh nó
a aistarraingt;
2. bearta maidir le dídeanaithe agus daoine easáitithe sna réimsí seo a leanas:
(a) caighdeáin íosta chun cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ó thríú tíortha nach
féidir leo filleadh ar a dtír thionscnaimh agus do dhaoine a bhfuil gá acu ar dhóigh eile lecosaint idirnáisiúnta;
(b) cothromaíocht iarrachta idir na Ballstáit a chur ar aghaidh maidir le dídeanaithe agus daoine
easáitithe a ghlacadh agus iarmhairtí an ghlactha sin a iompar;
3. bearta maidir le beartas inimirce sna réimsí seo a leanas:
(a) coinníollacha iontrála agus cónaithe agus caighdeáin do nósanna imeachta maidir le Ballstáit
d'eisiúint víosaí fadtéarmacha agus ceadanna cónaithe, lena n-áirítear iad sin a eisítear chuncríche athaontú teaghlach;
(b) inimirce neamhdhlíthiúil agus cónaí neamhdhlíthiúil, lena n-áirítear cónaitheoirí neamhdhlí-
thiúla a aisdúichiú;
4. bearta a shainíonn na cearta agus na coinníollacha faoina bhféadfaidh náisiúnaigh tríú tíortha a
bhfuil cónaí orthu go dlíthiúil i mBallstát cónaí i mBallstáit eile.
Ní chuirfidh na bearta arna nglacadh ag an gComhairle de bhun phointí 3 agus 4 cosc ar aon Bhallstát
forálacha náisiúnta atá ag luí leis an gConradh seo agus le comhaontuithe idirnáisiúnta a choimeád arbun ná a thabhairt isteach sna réimsí i dtrácht.
Ní bheidh na bearta a ghlacfar de bhun phointí 2(b), 3(a) agus 4 faoi réir na tréimhse cúig bliana dá
dtagraítear anseo thuas.
Airteagal 64
1. Ní dhéanfaidh an Teideal seo difear d'fheidhmiú na bhfreagrachtaí atá ar na Ballstáit maidir leis an
ord poiblí a chaomhnú agus slándáil inmheánach a choimirciú.
2. I gcás Ballstát nó Ballstáit a bheith i láthair staid éigeandála arb é a príomhthréith plódú tobann
náisiúnach tríú tíortha agus gan dochar do mhír 1, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di tríthromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, bearta sealadacha a ghlacadh nach mó a ré ná sé mhí armhaithe leis na Ballstáit i dtrácht.
Airteagal 65
Na bearta i réimse an chomhair bhreithiúnaigh sna hábhair shibhialta sin a bhfuil impleachtaí tras-
teorann acu a bheidh le glacadh i gcomhréir le hAirteagal 67 agus a mhéad is gá d'oibriú rianúil anmhargaidh inmheánaigh, cuimseoidh siad:GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 59
(a) feabhsú agus simpliú a dhéanamh:
— ar an gcóras chun doiciméid bhreithiúnacha agus sheachbhreithiúnacha a sheirbheáil trasna
teorainneacha,
— ar chomhar le linn fianaise a ghlacadh,
— ar aitheantas agus forghníomhú breitheanna i gcásanna sibhialta agus tráchtála, lena n-áirítear
breitheanna i gcásanna seachbhreithiúnacha;
(b) comhchuibheas na rialacha is infheidhme sna Ballstáit maidir le heasaontas dlí agus dlínse a chur ar
aghaidh;
(c) constaicí ar dhea-oibriú imeachtaí sibhialta a dhíchur, más gá trí chomhchuibheas na rialacha
maidir leis an nós imeachta sibhialta is infheidhme sna Ballstáit a chur ar aghaidh.
Airteagal 66
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
67, na bearta a ghlacadh is gá chun comhar a áirithiú idir na ranna ábhartha de riaracháin na mBallstátsna réimsí a thig faoin Teideal seo, agus idir na ranna sin agus an Coimisiún.
Airteagal 67 (*)
1. Le linn idirthréimhse cúig bliana tar éis do Chonradh Amstardam teacht i bhfeidhm, gníomhóidh
an Chomhairle d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún nó ar thionscnamh Ballstáit agus tar éis di dul igcomhairle le Parlaimint na hEorpa.
2. I ndiaidh na tréimhse cúig bliana sin:
— gníomhóidh an Chomhairle ar thograí ón gCoimisiún; scrúdóidh an Coimisiún aon iarraidh ó
Bhallstát go dtíolacfadh sé togra don Chomhairle,
— déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa,
cinneadh a ghlacadh chun a fhoráil go mbeidh na réimsí uile a thig faoin Teideal seo nó roinntdíobh faoi rialú an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 agus chun na forálacha abhaineann le cumhachtaí na Cúirte Breithiúnais a oiriúnú.
3. De mhaolú ar mhíreanna 1 agus 2, déanfaidh an Chomhairle na bearta dá dtagraítear i bpointe
2(b)(i) agus (iii) d'Airteagal 62 a ghlacadh, amhail ó theacht i bhfeidhm Chonradh Amstardam, aggníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimintna hEorpa.
4. De mhaolú ar mhír 2, déanfaidh an Chomhairle na bearta dá dtagraítear i bpointe 2(b)(ii) agus (iv)
d'Airteagal 62 a ghlacadh, i ndiaidh tréimhse cúig bliana tar éis do Chonradh Amstardam teacht ibhfeidhm, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 60 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
5. De mhaolú ar mhír 1, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di gcomhréir leis an nós imeachta dá
dtagraítear in Airteagal 251:
— na bearta dá bhforáiltear i bpointe 1 agus i bpointe 2(a) d'Airteagal 63 ar chuntar go mbeidh an
Chomhairle tar éis reachtaíocht Chomhphobail ag sainiú na gcomhrialacha agus na mbunph-rionsabal a rialaíonn na ceisteanna sin a ghlacadh roimh ré i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo,
— na bearta dá bhforáiltear in Airteagal 65, amach ó ghnéithe a bhaineann leis an dlí teaghlaigh.
Airteagal 68
1. Beidh feidhm ag Airteagal 234 maidir leis an Teideal seo sna himthosca agus faoi na coin-
níollacha seo a leanas: nuair a thabharfar ceist ar aird a bhaineann le léiriú an Teidil seo nó le
bailíocht nó léiriú gníomhartha de chuid institiúidí an Chomhphobail arna mbunú ar an Teideal seo
i gcás atá ar feitheamh os comhair cúirte nó binse de chuid Ballstáit agus nach bhfuil leigheas brei-thiúnach faoin dlí náisiúnta in aghaidh bhreitheanna na cúirte nó an bhinse sin, féadfaidh an chúirt nóan binse sin, má mheasann sí nó sé gur gá breith maidir leis an gceist sin ionas go bhféadfaidh sí nó sébreithiúnas a thabhairt, a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialú a thabhairt ar an gceist sin.
2. Ar aon chuma, ní bheidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun rialú ar aon bheart nó aon
chinneadh arna ghlacadh de bhun phointe 1 d'Airteagal 62 maidir leis an ord poiblí a chaomhnú agusslándáil inmheánach a choimirciú.
3. Féadfaidh an Chomhairle, an Coimisiún nó Ballstát a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais rialú a
thabhairt ar cheist maidir le léiriú an Teidil seo nó gníomhartha de chuid institiúidí an Chomhphobailarna mbunú ar an Teideal seo. An rialú arna thabhairt ag an gCúirt Bhreithiúnais mar fhreagra ariarraidh den sórt sin, ní bheidh feidhm aige maidir le breithiúnais de chuid chúirteanna nó bhinsí namBallstát atá tagtha chun bheith ina res judicata.
Airteagal 69
Beidh cur i bhfeidhm an Teidil seo faoi réir fhorálacha an Phrótacail maidir le seasamh na Ríochta
Aontaithe agus na hÉireann agus an Phrótacail maidir le seasamh na Danmhairge agus gan dochar donPhrótacal maidir le gnéithe áirithe d'Airteagal 14 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh a
chur i bhfeidhm ar an Ríocht Aontaithe agus ar Éirinn.
TEIDEAL V
IOMPAR
Airteagal 70
Déanfaidh na Ballstáit aidhmeanna an Chonartha seo a shaothrú, i gcúrsaí lena mbaineann an Teideal
seo, faoi chuimsiú comhbheartais iompair.
Airteagal 71
1. D'fhonn Airteagal 70 a chur chun feidhme agus ag cur sainghnéithe an iompair san áireamh,
leagfaidh an Chomhairle síos, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal215 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún:
(a) comhrialacha is infheidhme maidir le hiompar idirnáisiúnta go críoch Bhallstáit nó uaithi nó ag
gabháil trí chríoch Bhallstáit amháin nó níos mó;GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 61
(b) na coinníollacha faoina bhféadfaidh carraeirí nach bhfuil cónaí orthu ann seirbhísí iompair a oibriú
laistigh de Bhallstát;
(c) na bearta ar mhaithe le feabhas a thabhairt ar shábháilteacht an iompair;(d) aon fhorálacha eile is fóinteach.
2. De mhaolú ar an nós imeachta dá bhforáiltear i mír 1, i gcás ina bhféadfaidh cur chun feidhme
na bhforálacha maidir le prionsabail an chórais rialúcháin don iompar éifeacht thromchúiseach a bheithaige ar an gcaighdeán maireachtála agus ar an bhfostaíocht i limistéir áirithe agus ar oibriú saoráidíiompair, leagfaidh an Chomhairle síos iad, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éisdul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta. Á leaganamach di, cuirfidh an Chomhairle san áireamh an riachtanas atá le hoiriúnú don fhorbairt eacnamaíocha thiocfaidh den chómhargadh a bhunú.
Airteagal 72
Go dtí go mbeidh na forálacha dá dtagraítear in Airteagal 71(1) leagtha síos, ní fhéadfaidh aon Bhallstát,
gan fhormheas d'aon toil ón gComhairle, cuid is lú fabhar, ina n-éifeacht dhíreach ná indíreach ar
charraeirí Ballstát eile i gcomparáid le carraeirí is náisiúnaigh dá chuid féin, a thabhairt sna forálachaéagsúla a bhaineann leis an ábhar ar an 1 Eanáir 1958 nó, i gcás Stát aontach, ar dháta a n-aontachais.
Airteagal 73
Luífidh cabhracha leis an gConradh seo má fhreastalaíonn siad don riachtanas atá ann le comhordú an
iompair nó má fhreagraíonn siad don aisíocaíocht as oibleagáidí áirithe a chomhlíonadh is gné dhílis dechoincheap na seirbhíse poiblí.
Airteagal 74
Aon bheart a ghlacfar faoi chuimsiú an Chonartha maidir le rátaí agus coinníollacha iompair, cuirfear
san áireamh iontu imthosca eacnamaíocha na gcarraeirí.
Airteagal 75
1. Díothófar, i gcás iompair sa Chomhphobal, aon idirdhealú trína ndéanann carraeirí rátaí difriúla a
bhaint amach agus coinníollacha difriúla a fhorchur as na hearraí céanna a iompar ar na hidirbhealaí
iompair céanna mar gheall ar thír thionscnaimh nó ar thír chinn scríbe na n-earraí áirithe.
2. Ní choiscfidh mír 1 den Airteagal seo an Chomhairle ó bhearta eile a ghlacadh de bhun Airteagal
71(1).
3. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, rialacha a leagan síos chun forálachamhír 1 a chur i ngníomh.GA 62 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Féadfaidh an Chomhairle, go háirithe, na forálacha a leagan síos is gá chun a chumasú d'institiúidí an
Chomhphobail a thabhairt go gcomhlíonfar an riail atá leagtha síos i mír 1 agus a áirithiú go mbeidh atairbhe iomlán ag úsáidirí.
4. Déanfaidh an Coimisiún, uaidh féin nó ar iarratas ó Bhallstát, scrúdú ar aon chásanna idird-
healaithe a thig faoi mhír 1 agus, tar éis dul i gcomhairle le haon Bhallstát lena mbaineann, glacfaidh sécibé cinntí is gá faoi chuimsiú na rialacha a leagadh síos de réir fhorálacha mhír 3.
Airteagal 76
1. Toirmiscfear ar Bhallstát rátaí agus coinníollacha, a bhfuil tacaíocht nó cosaint ar bith ag roinnt
leo ar mhaithe le gnóthas nó tionscal áirithe amháin nó níos mó, a fhorchur i leith gníomhaíochtaíiompair sa Chomhphobal, mura mbeidh sin údaraithe ag an gCoimisiún.
2. Déanfaidh an Coimisiún, uaidh féin nó ar iarratas ó Bhallstát, scrúdú ar na rátaí agus na
coinníollacha dá dtagraítear i mír 1, á chur san áireamh go háirithe, ar thaobh amháin, a bhfuilriachtanach do bheartas eacnamaíoch réigiúnach iomchuí, gánna limistéar tearcfhorbartha agusfadhbanna limistéar a bhfuil imthosca polaitiúla ag cur as dóibh go mór agus, ar an taobh eile, éifeachtaína rátaí agus na gcoinníollacha sin ar an iomaíocht idir na modhanna éagsúla iompair.
Tar éis dul i gcomhairle le gach Ballstát lena mbaineann, glacfaidh an Coimisiún cibé cinntí is gá.3. Ní bhainfidh an toirmeasc dá bhforáiltear i mír 1 le taraifí a socraíodh faoi chomhair iomaíochta.
Airteagal 77
Na muirir nó na dleachtanna a éileoidh carraeir as imeallchríocha a thrasnú, i dteannta na rátaí iompair,
ní ghabhfaidh siad thar leibhéal réasúnta, ar na costais a tabhaíodh iarbhír sa trasnú sin a chur sanáireamh.
Féachfaidh na Ballstáit leis na costais sin a laghdú go comhleanúnach.Féadfaidh an Coimisiún moltaí a chur faoi bhráid na mBallstát maidir leis an Airteagal seo a chur chun
feidhme.
Airteagal 78
Ní bheidh forálacha an Teidil seo ina gconstaic ar fheidhmiú beart a ghlactar i bPoblacht Chónaidhme na
Gearmáine, sa mhéid gur gá na bearta sin mar chúiteamh sna míbhuntáistí eacnamaíocha a thug deighiltna Gearmáine ar an ngeilleagar i limistéir áirithe de Phoblacht na Cónaidhme a mbaineann an deighiltsin leo.
Airteagal 79
Cuirfear coiste comhairleach, de shaineolaithe arna n-ainmniú ag Rialtais na mBallstát, ag gabháil leis an
gCoimisiún. Rachaidh an Coimisiún i gcomhairle leis an gCoiste, aon uair is fóinteach leis é, i dtaobhcúrsaí iompair gan dochar do chumhachtaí an Choiste Eacnamaíoch agus Shóisialta.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 63
Airteagal 80
1. Bainfidh forálacha an Teidil seo le hiompar d'iarnród, de bhóthar agus d'uiscebhealach intíre.
2. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a chinneadh cé acu is féidir, cá
mhéad is féidir, agus conas is féidir, forálacha iomchuí a leagan síos do mhuiriompar agus d'aeriompar.
Beidh feidhm ag forálacha nós imeachta Airteagal 71.
TEIDEAL VI
COMHRIALACHA MAIDIR LE hIOMAÍOCHT, LE CÁNACHAS AGUS LE
COMHFHOGASÚ REACHTAÍOCHTA
CAIBIDIL 1
RIALACHA IOMAÍOCHTA
ROINN 1
RIALACHA A BHAINEANN LE GNÓTHAIS
Airteagal 81
1. Toirmisctear na cleachtais seo a leanas mar chleachtais nach luíonn leis an gcómhargadh: gach
comhaontú idir gnóthais, gach cinneadh ag comhlachais ghnóthas agus gach cleachtas comhbheartaithe
a d'fhéadfadh dul i gcion ar an trádáil idir Ballstáit agus arb é a gcuspóir nó a n-éifeacht iomaíocht sa
chómhargadh a chosc, a shrianadh nó a shaobhadh, agus go háirithe iad siúd trína ndéantar:
(a) praghsanna ceannaithe nó díolta nó aon choinníollacha eile trádála a shocrú, go díreach nó go
hindíreach;
(b) táirgeadh, margaí, forbairt theicniúil, nó infheistiú a theorannú nó a rialú;(c) margaí nó foinsí soláthair a pháirtiú;(d) coinníollacha neamhionanna a chur chun feidhme ar idirbhearta comhionanna le páirtithe eile
trádála sa dóigh go gcuirtear faoi mhíbhuntáiste iad san iomaíocht;
(e) chun go gcuirfear conarthaí i gcrích, é a chur de choinníoll go nglacfaidh na páirtithe eile le
hoibleagáidí forlíontacha nach bhfuil baint ar bith acu, óna nádúr ná ó ghnás na tráchtála, lehábhar na gconarthaí sin.
2. Aon chomhaontuithe nó cinntí a thoirmiscfear de bhun an Airteagail seo, beidh siad ar neamhní
dá dhroim sin.
3. Féadfar, áfach, a dhearbhú nach mbainfidh forálacha mhír 1:— le haon chomhaontú nó le haon chineál comhaontuithe idir gnóthais,GA 64 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
— le haon chinneadh nó le haon chineál cinntí ag comhlachais ghnóthas,
— le haon chleachtas comhbheartaithe nó le haon chineál cleachtas comhbheartaithe,
a chuidíonn le feabhas a thabhairt ar tháirgeadh nó dáileadh earraí nó leis an ascnamh teicniúil nó eacna-
maíoch a chur chun cinn, agus cion cothrom den tairbhe uaidh sin a ligean le tomhaltóirí, agus:
(a) nach gcuireann ar na gnóthais atá i gceist srianta nach bhfuil fíor-riachtanach chun na
haidhmeanna sin a ghnóthú;
(b) nach dtugann do na gnóthais sin breith ar iomaíocht a dhíchur i gcás cuid mhór de na táirgí atá i
gceist.
Airteagal 82
Déanfar aon mhí-úsáid ag gnóthas nó gnóthais ag a bhfuil ceannasacht sa chómhargadh nó i gcuid
mhór de a thoirmeasc mar ní nach luíonn leis an gcómhargadh sa mhéid gurbh fhéidir éifeacht a bheithaici ar thrádáil idir Ballstáit.
D'fhéadfadh sé go háirithe gurb é a bheadh sa mhí-úsáid sin:
(a) praghsanna míchóra ceannaithe nó díolta nó coinníollacha míchóra eile trádála a fhorchur, go
díreach nó go hindíreach;
(b) an táirgeadh, na margaí nó an fhorbairt theicniúil a theorannú chun dochair do thomhaltóirí;(c) coinníollacha neamhionanna a chur chun feidhme ar idirbhearta comhionanna le páirtithe eile
trádála sa dóigh go gcuirtear faoi mhíbhuntáiste san iomaíocht iad;
(d) chun go dtabharfar conarthaí i gcrích, é a chur de choinníoll go nglacfaidh na páirtithe eile le
hoibleagáidí forlíontacha nach bhfuil baint ar bith acu, óna nádúr ná ó ghnás na tráchtála, lehábhar na gconarthaí sin.
Airteagal 83
1. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, na rialacháin nó treoracha is iomchuí a leagan síos chunéifeacht a thabhairt do na prionsabail atá leagtha amach in Airteagail 81 agus 82.
2. Na rialacháin nó na treoracha dá dtagraítear i mír 1, ceapfar iad go háirithe:(a) chun a áirithiú go ngéillfear do na toirmisc atá leagtha síos in Airteagal 81(1) agus in Airteagal 82,
trí fhíneálacha agus tráthíocaíochtaí pionósacha a fhoráil ina leith;GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 65
(b) chun rialacháin mhionchruinne a leagan síos i dtaobh Airteagal 81(3) a chur chun feidhme, á chur
san áireamh a riachtanaí atá sé, ar thaobh amháin, maoirsiú éifeachtach a áirithiú agus, ar an taobheile, an riarachán a shimpliú chomh fada riamh agus is féidir;
(c) chun sainiú a dhéanamh, más gá, i gcás bhrainsí éagsúla an gheilleagair ar raon na bhforálacha atá
in Airteagail 81 agus 82;
(d) chun feidhmeanna an Choimisiúin agus na Cúirte Breithiúnais, faoi seach, a shainiú maidir leis na
forálacha atá leagtha síos sa mhír seo a chur chun feidhme;
(e) chun an gaol a chinneadh atá idir dlíthe náisiúnta agus na forálacha atá sa Roinn seo nó a glacadh
de bhun an Airteagail seo.
Airteagal 84
Go dtí go dtiocfaidh na forálacha a glacadh de bhun Airteagal 83 i bhfeidhm, bhéarfaidh údaráis na
mBallstát rialú, de réir dlí a dtíre agus fhorálacha Airteagal 81, go háirithe mír 3, agus fhorálacha
Airteagal 82, ar inghlacthacht chomhaontuithe, cinntí agus cleachtas comhbheartaithe agus ar mhí-úsáid
cheannasachta sa chómhargadh.
Airteagal 85
1. Gan dochar d'Airteagal 84, féachfaidh an Coimisiún chuige go gcuirfear chun feidhme na prion-
sabail atá leagtha síos in Airteagail 81 agus 82. Ar iarratas a fháil ó Bhallstát, nó uaidh féin, agus igcomhar le húdaráis inniúla na mBallstát, a thabharfaidh a gcabhair dó, scrúdóidh an Coimisiún cásannaina bhfuil amhras gur sáraíodh na prionsabail thuasluaite. Má fhaigheann sé gur tharla sárú, molfaidh sébearta iomchuí chun deireadh a chur leis.
2. Mura gcuirtear deireadh leis an sárú, déanfaidh an Coimisiún an sárú sin ar na prionsabail a
thaifeadadh i gcinneadh réasúnaithe. Féadfaidh an Coimisiún a chinneadh a fhoilsiú agus a údarú doBhallstáit na bearta is gá a dhéanamh chun an scéal a leigheas, agus saineoidh sé coinníollacha agussonraí na mbeart sin.
Airteagal 86
1. I gcás na ngnóthas poiblí agus na ngnóthas dá dtugann na Ballstáit cearta speisialta nó cearta
eisiacha, ní achtóidh na Ballstáit, ná ní choinneoidh siad i bhfeidhm, aon bheart atá bunoscionn lerialacha an Chonartha seo, go háirithe na rialacha dá bhforáiltear in Airteagal 12 agus in Airteagail 81go 89.
2. Gnóthais arb é a gcúram seirbhísí a oibriú is seirbhísí ar mhaithe leis an leas eacnamaíoch i
gcoitinne nó seirbhísí de chineál monaplachta fioscaí, beidh siad faoi réir rialacha an Chonartha seo, goháirithe na rialacha iomaíochta, chomh fada is nach dtiocfaidh de na rialacha sin a chur chun feidhmebac ar chomhlíonadh, ó dhlí nó ó ghníomh, an chúraim áirithe a ceapadh dóibh. Caithfear gan cur asd'fhorbairt na trádála go feadh méid ba dhochar do leasanna an Chomhphobail.
3. Féachfaidh an Coimisiún chuige go gcuirfear forálacha an Airteagail seo chun feidhme agus, nuair
is gá sin, eiseoidh sé treoracha nó cinntí iomchuí chun na mBallstát.GA 66 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
ROINN 2
CABHRACHA Ó STÁIT
Airteagal 87
1. Ach amháin mar a bhforáiltear a mhalairt sa Chonradh seo, aon chabhair a thabharfaidh Ballstát
nó a thabharfar trí bhíthin acmhainní Stáit i bhfoirm ar bith, agus a bhéarfaidh nó is baolach abhéarfadh saobhadh ar iomaíocht trí thaobhú le gnóthais áirithe nó le táirgeadh earraí áirithe, ní
luífidh sí leis an gcómhargadh sa mhéid go dtéann sí i gcion ar an trádáil idir Ballstáit.
2. Beidh cabhair dá leithéid seo a leanas ag luí leis an gcómhargadh:
(a) cabhair de chineál comhdhaonnach do thomhaltóirí aonair, ar choinníoll go dtugtar an chabhair
sin gan idirdhealú maidir le tionscnamh na dtáirgí áirithe;
(b) cabhair chun damáiste a shlánú a tharla de dheasca tubaistí nádúrtha nó tarlachtaintí neamh-
choitianta eile;
(c) cabhair do gheilleagar limistéar áirithe de Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine ar chuir deighilt na
Gearmáine as dóibh, sa mhéid gur gá an chabhair sin mar chúiteamh sna míbhuntáistí eacna-maíocha a tháinig den deighilt sin.
3. Is inmheasta cabhair dá leithéid seo a leanas a bheith ag luí leis an gcómhargadh:
(a) cabhair chun forbairt eacnamaíoch a thabhairt ar limistéir ina bhfuil an caighdeán maireachtála
thar a bheith íseal nó ina bhfuil mórchuid tearcfhostaíochta;
(b) cabhair chun cuidiú le tionscadal tábhachtach ar mhaithe le leas na hEorpa i gcoitinne a chur i
gcrích nó chun suaitheadh tromchúiseach i ngeilleagar Ballstáit a leigheas;
(c) cabhair chun forbairt ghníomhaíochtaí eacnamaíocha áirithe nó limistéar eacnamaíoch áirithe a
éascú, nuair nach n-athraíonn an chabhair sin dálaí trádála an oiread go mbeadh dochar ann donleas coiteann;
(d) cabhair chun cultúr agus caomhnú na hoidhreachta a chur ar aghaidh nuair nach gcuireann sí
isteach ar dhálaí trádála agus iomaíochta sa Chomhphobal go feadh méid atá bunoscionn leis anleas comhchoiteann.
(e) cabhair de cibé cineálacha eile a shonrófar le cinneadh ón gComhairle ag gníomhú di trí thromlach
cáilithe ar thogra ón gCoimisiún.
Airteagal 88
1. Déanfaidh an Coimisiún, i gcomhar leis na Ballstáit, na córais chabhrach go léir sna Stáit sin a
choimeád faoi bhreithniú i gcónaí. Molfaidh sé do na Stáit sin aon bhearta iomchuí is gá chun ancómhargadh a fhorbairt go comhleanúnach nó chun a fheidhmithe.
2. Más rud é, tar éis fógra a thabhairt do na páirtithe lena mbaineann a mbarúlacha a chur isteach,
go bhfaighidh an Coimisiún go bhfuil cabhair a thug Stát nó a tugadh trí bhíthin acmhainní Stáit ganbheith ag luí leis an gcómhargadh ag féachaint d'fhorálacha Airteagal 87, nó go bhfuil an chabhair sin ámí-úsáid, cinnfidh sé go ndlíonn an Stát sin an chabhair sin a dhíothú nó a athrú laistigh de thréimhse achinnfidh an Coimisiún.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 67
Mura gcomhlíonfaidh an Stát áirithe an cinneadh sin laistigh den tréimhse ordaithe, féadfaidh an
Coimisiún nó aon Stát leasmhar eile, de mhaolú ar fhorálacha Airteagail 226 agus 227, an t-ábhar athabhairt faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais go díreach.
Féadfaidh an Chomhairle, ar iarratas ó Bhallstát, ag gníomhú di d'aon toil, a chinneadh go measfar
cabhair atá á tabhairt nó le tabhairt ag an Stát sin a bheith ag luí leis an gcómhargadh, de mhaolú arfhorálacha Airteagal 87 nó ar na rialacháin dá bhforáiltear in Airteagal 89, má fhágann imthosca
eisceachtúla gur cinneadh cóir é sin. Más rud é maidir leis an gcabhair sin, go bhfuil an Coimisiún
tar éis an nós imeachta dá bhforáiltear sa chéad fhomhír den mhír sin a thionscnamh cheana féin, beidhd'éifeacht ag an iarratas chun na Comhairle ón Stát atá i gceist go bhfionrófar an nós imeachta sin go dtígur feasach cad é dearcadh na Comhairle.
Más rud é, áfach, nach mbeidh a dearcadh curtha in iúl ag an gComhairle laistigh de thrí mhí ó rinneadh
an t-iarratas sin, tabharfaidh an Coimisiún a chinneadh ar an gcás.
3. Cuirfear i bhfios don Choimisiún, in am trátha ionas go bhféadfaidh sé a bharúlacha a thabhairt,
aon phleananna chun cabhair a thabhairt nó a athrú. Má mheasann sé go bhfuil aon phlean den sórt singan bheith ag luí leis an gcómhargadh, ag féachaint d'Airteagal 87, tionscnóidh sé, gan mhoill, an nósimeachta dá bhforáiltear i mír 2. Ní chuirfidh an Ballstát áirithe na bearta atá ceaptha aige in éifeacht godtí go bhfaighfear cinneadh críochnaitheach de thoradh an nós imeachta sin.
Airteagal 89
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul
i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, aon rialacháin fóinteach a dhéanamh chun Airteagail 87 agus 88 achur chun feidhme, agus féadfaidh sí go háirithe na coinníollacha ina mbeidh Airteagal 83(3)infheidhme a chinneadh mar aon leis na cineálacha cabhrach atá eiscthe ón nós imeachta seo.
CAIBIDIL 2
FORÁLACHA CÁNACHAIS
Airteagal 90
Ní fhorchuirfidh aon Bhallstát, go díreach ná go hindíreach, ar tháirgí Ballstát eile aon chánachas
inmheánach de shaghas ar bith de bhreis ar a bhforchuirtear go díreach nó go hindíreach ar asamhail dá tháirgí náisiúnta féin.
Fairis sin, ní fhorchuirfidh aon Bhallstát ar tháirgí Ballstát eile aon chánachas inmheánach de shaghas a
thabharfaidh cosaint indíreach do tháirgí eile.
Airteagal 91
I gcás earraí a onnmhairítear go críoch aon Bhallstáit, ní bheidh aon aisíocaíocht ar chánachas
inmheánach níos mó ná an cánachas inmheánach a forchuireadh orthu, go díreach nó go hindíreach.
Airteagal 92
I gcás muirear seachas cánacha láimhdeachais, dleachtanna máil agus cineálacha eile cánachais indírigh,
ní cead maithiúnais ná aisíocaíochtaí i leith onnmhairí go Ballstáit eile a dheonú ná ní cead muirirfrithchúitimh i leith allmhairí ó Bhallstáit a fhorchur mura mbeidh na bearta a mheabhraítear form-heasta roimh ré go ceann tréimhse teoranta ag an gComhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe arthogra ón gCoimisiún.GA 68 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 93
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcom-
hairle le Parlaimint na hEorpa, agus leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, na forálacha maidir lecomhchuibhiú reachtaíochta a bhaineann le cánacha láimhdeachais, dleachtanna máil agus cineálachaeile cánachais indírigh a mhéad is gá an comhchuibhiú sin chun bunú agus oibriú an mhargaidhinmheánaigh a áirithiú laistigh den tréimhse dá bhforáiltear in Airteagal 14.
CAIBIDIL 3
DLÍTHE A CHOMHFHOGASÚ
Airteagal 94
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i
gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, treoracha aghlacadh le haghaidh chomhfhogasú fhorálacha reachtaíochta nó rialúcháin nó riaracháin na
mBallstát a dhéanann difear go díreach do bhunú nó d'oibriú an chómhargaidh.
Airteagal 95
1. De mhaolú ar Airteagal 94 agus ach amháin mar a bhforáiltear a mhalairt sa Chonradh seo, beidh
na forálacha seo a leanas infheidhme d'fhonn na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 14 a bhaint amach.Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, na bearta maidir le
comhfhogasú na bhforálacha reachtaíochta nó rialúcháin nó riaracháin atá ceaptha sna Ballstáit chunan margadh inmheánach a bhunú agus a oibriú.
2. Ní bheidh mír 1 infheidhme i leith forálacha fioscacha, forálacha maidir le saorghluaiseacht
daoine ná forálacha maidir le cearta agus leas fostaithe.
3. Is ar ardleibhéal cosanta a bheidh tograí an Choimisiúin dá bhforáiltear i mír 1 maidir le sláinte,
sábháilteacht, cosaint an chomhshaoil agus cosaint an tomhaltóra bunaithe, agus aon fhorbairt nua atá
bunaithe ar fhíorais eolaíocha á cur san áireamh ach go háirithe. Faoi chuimsiú a gcumhachtaí faoiseach, féachfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle freisin leis an gcuspóir sin a bhaint amach.
4. Más rud é, tar éis don Chomhairle nó don Choimisiún beart comhchuibhithe a ghlacadh, go
measann Ballstát gur gá forálacha náisiúnta a choimeád ar bun de bharr riachtanais thábhachtacha dádtagraítear in Airteagal 30 nó a bhaineann le cosaint an chomhshaoil nó na timpeallachta oibre, cuirfidhsé na forálacha sin, maille leis na forais atá lena gcoimeád ar bun, in iúl don Choimisiún.
5. Thairis sin, gan dochar do mhír 4, más rud é, tar éis don Chomhairle nó don Choimisiún beart
comhchuibhithe a ghlacadh, go measann Ballstát gur gá forálacha náisiúnta a thabhairt isteach atábunaithe ar fhianaise eolaíoch nua maidir le cosaint an chomhshaoil nó na timpeallachta oibre debharr fadhb a bhaineann go leithleach leis an mBallstát sin agus a thagann chun cinn tar éis donbheart comhchuibhithe a bheith glactha, cuirfidh sé na forálacha arna mbeartú, maille leis na foraisatá lena dtabhairt isteach, in iúl don Choimisiún.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 69
6. Laistigh de shé mhí ó na fógraí dá dtagraítear i míreanna 4 agus 5 a fháil, déanfaidh an Coimisiún
na forálacha náisiúnta i gceist a fhormheas nó a dhiúltú tar éis dó a fhíorú an bhfuil nó nach bhfuil áis ábaint astu le haghaidh idirdhealú treallach nó chun srianadh faoi cheilt a dhéanamh ar an trádáil idirBallstáit agus an bhfuil nó nach bhfuil siad ina gconstaic d'fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh.
Mura ndéanfaidh an Coimisiún cinneadh laistigh den tréimhse sin, measfar go bhfuil na forálacha
náisiúnta dá dtagraítear i míreanna 4 agus 5 formheasta.
Nuair atá call leis sin mar gheall ar chastacht an ábhair agus in éagmais contúirte do shláinte an duine,
féadfaidh an Coimisiún a chur in iúl don Bhallstát i dtrácht go bhféadfar an tréimhse dá dtagraítear sa
mhír seo a fhadú go ceann tréimhse eile suas go sé mhí.
7. Nuair a údaraítear do Bhallstát, de bhun mhír 6, forálacha náisiúnta a choimeád ar bun nó a
thabhairt isteach de mhaolú ar bheart comhchuibhithe, scrúdóidh an Coimisiún láithreach an cóiroiriúnú ar an mbeart sin a mholadh.
8. Nuair a ardaíonn Ballstát fadhb shonrach sláinte poiblí i réimse a bhí ina ábhar roimhe sin do
bhearta comhchuibhithe, tabharfaidh sé ar aird don Choimisiún í agus scrúdóidh an Coimisiúnláithreach an cóir bearta iomchuí a mholadh don Chomhairle.
9. De mhaolú ar an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagail 226 agus 227, féadfaidh an
Coimisiún nó Ballstát ar bith an t-ábhar a thabhairt díreach os comhair na Cúirte Breithiúnais mámheasann sé go bhfuil Ballstát eile ag baint mí-úsáide as na cumhachtaí dá bhforáiltear san Airteagalseo.
10. Beidh sna bearta comhchuibhithe dá dtagraítear anseo thuas, i ngach cás is iomchuí, clásal
cosanta lena n-údarófar do na Ballstáit, ar cheann amháin nó níos mó de na cúiseanna neamheacna-maíocha dá dtagraítear in Airteagal 30, bearta sealadacha a ghlacadh faoi réir nós imeachta rialaitheComhphobail.
Airteagal 96
Má fhaigheann an Coimisiún go bhfuil difríocht idir na forálacha reachtaíochta nó rialúcháin nó riar-
acháin i mBallstáit atá ag saobhadh na gcoinníollacha iomaíochta sa chómhargadh agus gur gá ansaobhadh dá dheasca sin a dhíchur, rachaidh an Coimisiún i gcomhairle leis na Ballstáit atá i gceist.
Mura dtiocfaidh as an dáil chomhairle sin comhaontú trína ndíchuirfear an saobhadh áirithe, déanfaidh
an Chomhairle, ar thogra ón gCoimisiún, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, na treoracha is gá aeisiúint. Féadfaidh an Coimisiún agus an Chomhairle aon bhearta iomchuí eile a dhéanamh a bhfo-ráiltear dóibh sa Chonradh seo.
Airteagal 97
1. Má bhíonn cúis ann chun a cheapadh gur baolach saobhadh de réir bhrí Airteagal 96 a theacht as
foráil reachtaíochta nó rialúcháin nó riaracháin a ghlacadh nó a leasú, rachaidh Ballstát i gcomhairle leisan gCoimisiún má theastaíonn uaidh dul ar aghaidh leis an bhforáil sin a ghlacadh nó a leasú. Tar éisdul i gcomhairle leis na Ballstáit, molfaidh an Coimisiún do na Stáit lena mbaineann cibé bearta isiomchuí chun an saobhadh sin a sheachaint.GA 70 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Mura gcomhlíonfaidh an Stát a dteastaíonn uaidh forálacha dá chuid féin a thabhairt isteach nó a
leasú an moladh a thug an Coimisiún dó, ní iarrfar, de bhun Airteagal 96, ar na Ballstáit eile abhforálacha féin a leasú chun an saobhadh sin a dhíchur. Má bhíonn an Ballstát a thug neamhaird armholadh an Choimisiúin ina chúis le saobhadh a rachaidh chun dochair dó féin amháin, ní bheidhfeidhm le forálacha Airteagal 96.
TEIDEAL VII
BEARTAS EACNAMAÍOCH AGUS AIRGEADAÍOCHTA
CAIBIDIL 1
BEARTAS EACNAMAÍOCH
Airteagal 98
Seolfaidh na Ballstáit a mbeartais eacnamaíocha d'fhonn rannchuidiú le gnóthú chuspóirí an Chomh-
phobail, mar atá siad sainithe in Airteagal 2, agus faoi chuimsiú na mór-threoirlínte dá dtagraítear inAirteagal 99(2). Gníomhóidh na Ballstáit agus an Comhphobal i gcomhréir le prionsabal geilleagairmhargaidh oscailte le saoriomaíocht ar mhaithe le cionroinnt éifeachtach acmhainní agus ag comh-líonadh na bprionsabal atá leagtha amach in Airteagal 4.
Airteagal 99
1. Measfaidh na Ballstáit gur ábhar leasa choitinn a mbeartais eacnamaíocha agus déanfaidh siad
comhordú orthu i dtionól na Comhairle, i gcomhréir le forálacha Airteagal 98.
2. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar mholadh ón gCoimisiún,
dréacht a fhoirmiú de mhór-threoirlínte bheartais eacnamaíocha na mBallstát agus an Chomhphobail
agus déanfaidh sí tuarascáil ar a machnamh don Chomhairle Eorpach.
Déanfaidh an Chomhairle Eorpach, ag gníomhú di ar bhonn na tuarascála sin ón gComhairle, conclúid a
phlé ar mhór-threoirlínte bheartais eacnamaíocha na mBallstát agus an Chomhphobail.
Ar bhonn na conclúide sin, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, moladh a
shocróidh na mór-threoirlínte sin. Cuirfidh an Chomhairle Parlaimint na hEorpa ar an eolas faoinamoladh.
3. D'fhonn comhordú níos dlúithe ar na beartais eacnamaíocha agus cóineasú marthanach ar
fheidhmiú eacnamaíoch na mBallstát a áirithiú, déanfaidh an Chomhairle, ar bhonn tuarascálacha achuirfidh an Coimisiún faoina bráid, faireachán ar fhorbairt eacnamaíoch i ngach ceann de na Ballstáitagus sa Chomhphobal agus ar chomhchuibheas na mbeartas eacnamaíoch leis na mór-threoirlínte dádtagraítear i mír 2 agus measúnú foriomlán go tráthrialta.
Chun críocha an fhaireacháin iltaobhaigh sin, cuirfidh na Ballstáit faisnéis chuig an gCoimisiún ar
bhearta tábhachtacha arna nglacadh acu i réimse a mbeartais eacnamaíoch agus pé faisnéis eile amheasann siad is gá.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 71
4. Má shuitear, faoi chuimsiú an nós imeachta dá dtagraítear i mír 3, nach bhfuil beartais eacna-
maíocha Ballstáit comhchuí leis na mór-threoirlínte dá dtagraítear i mír 2 nó gur dóigh dóibh oibriúrianúil an aontais eacnamaíoch agus airgeadaíochta a chur i gcontúirt, féadfaidh an Chomhairle, aggníomhú di trí thromlach cáilithe ar mholadh ón gCoimisiún, na moltaí is gá a dhíriú chuig an mBallstáti dtrácht. Féadfaidh an Chomhairle a chinneadh, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra óngCoimisiún, a moltaí a phoibliú.
Déanfaidh Uachtarán na Comhairle agus an Coimisiún tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa ar thorthaí
an fhaireacháin iltaobhaigh. Féadfar a iarraidh ar Uachtarán na Comhairle láithriú os comhair choisteinniúil Pharlaimint na hEorpa má bhíonn a moltaí poiblithe ag an gComhairle.
5. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 252, rialacha mionsonraithe a ghlacadh don nós imeachta faireacháin iltaobhaigh dádtagraítear i míreanna 3 agus 4 den Airteagal seo.
Airteagal 100 (*)
1. Gan dochar d'aon nósanna imeachta eile dá bhforáiltear sa Chonradh seo, féadfaidh an Chom-
hairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, na bearta is iomchuí don chor
eacnamaíoch a chinneadh, go háirithe má tharlaíonn géardheacrachtaí maidir le soláthar táirgí áirithe.
2. I gcás Ballstát a bheith i ndeacrachtaí nó géardheacrachtaí a bheith ag dianbhagairt air de bhun
tubaistí nádúrtha nó tarluithe eisceachtúla nach bhfuil neart aige orthu, féadfaidh an Chomhairle, ag
gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, cabhair airgeadais Chomhphobail a dheonú
faoi choinníollacha áirithe don Bhallstát i dtrácht. Cuirfidh Uachtarán na Comhairle Parlaimint nahEorpa ar an eolas faoin gcinneadh a glacadh.
Airteagal 101
1. Toirmiscfear ar BCE agus ar bhainc cheannais na mBallstát (dá ngairtear ‘bainc cheannais
náisiúnta’ anseo feasta) saoráidí rótharraingtí nó aon saoráid chreidmheasa de shaghas ar bith eile athabhairt i bhfabhar institiúidí nó comhlachtaí Comhphobail, Rialtais Láir, údarás réigiúnach nó áitiúilnó údarás poiblí eile, comhlachtaí eile arna rialú ag an dlí poiblí nó gnóthas poiblí sna Ballstáit, agustoirmiscfear freisin ar BCE nó ar bhainc cheannais náisiúnta ionstraimí fiachais a cheannach go díreachuathu.
2. Ní bheidh forálacha mhír 1 infheidhme ar institiúidí creidmheasa ar úinéireacht phoiblí ar a
gcuirfidh bainc cheannais náisiúnta agus BCE, i gcomhthéacs soláthar cúlchistí ó bhainc cheannais, anchóir chéanna a chuirtear ar institiúidí creidmheasa príobháideacha.
Airteagal 102
1. Toirmiscfear aon bheart, nach bhfuil bunaithe ar dhálaí stuamachta, a thugann rochtain phribh-
léideach d'institiúidí nó comhlachtaí Comhphobail, do Rialtais Láir, d'údaráis réigiúnacha nó áitiúla nód'údaráis phoiblí eile, do chomhlachtaí eile arna rialú faoin dlí poiblí nó do ghnóthais phoiblí snaBallstáit ar institiúidí airgeadais.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 72 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Déanfaidh an Chomhairle, roimh an 1 Eanáir 1994, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós
imeachta dá dtagraítear in Airteagal 252, sainmhínithe a shonrú maidir le cur chun feidhme an toirmiscdá dtagraítear i mír 1.
Airteagal 103
1. Ceangaltais Rialtais Láir, údarás réigiúnach nó áitiúil nó údarás poiblí eile, comhlachtaí eile arna
rialú faoin dlí poiblí nó gnóthas poiblí de chuid aon Bhallstáit, ní bheidh an Comhphobal faoi dhliteanasina leith ná ní ghabhfaidh sé air féin iad, gan dochar do ráthaíochtaí airgeadais frithpháirteacha armhaithe le comhghnóthú tionscadail shonraigh. Ceangaltais Rialtais Láir, údarás réigiúnach nó áitiúil nó
údarás poiblí eile, comhlachtaí eile arna rialú faoin dlí poiblí nó gnóthas poiblí de chuid Ballstáit eile, ní
bheidh Ballstát faoi dhliteanas ina leith, ná ní ghabhfaidh sé air féin iad, gan dochar do ráthaíochtaíairgeadais frithpháirteacha ar mhaithe le comhghnóthú tionscadail shonraigh.
2. Féadfaidh an Chomhairle, más gá, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear
in Airteagal 252, sainmhínithe a shonrú maidir le cur chun feidhme na dtoirmeasc dá dtagraítear in
Airteagal 101 agus san Airteagal seo.
Airteagal 104
1. Seachnóidh na Ballstáit easnaimh rialtais iomarcacha.
2. Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar fhorbairt an choir bhuiséadaigh agus ar stoc an fhiachais
rialtais sna Ballstáit d'fhonn ollearráidí a shainaithint. Scrúdóidh sé ach go háirithe comhlíonadh smachtabhuiséadaigh ar bhonn an dá chritéar seo a leanas:
(a) an dtéann an cóimheas idir an t-easnamh rialtais pleanáilte nó iarbhír agus an olltáirgeacht intíre
thar luach tagartha,
— mura bhfuil an cóimheas tar éis ísliú go suntasach leanúnach agus mura bhfuil sé tar éis
leibhéal a shroicheadh atá gar don luach tagartha,
— nó, ina mhalairt de chás, mura bhfuil an farasbarr thar an luach tagartha eisceachtúil agus
sealadach amháin agus mura bhfanann an cóimheas gar don luach tagartha;
(b) an dtéann an cóimheas idir an fiachas rialtais agus an olltáirgeacht intíre thar luach tagartha, mura
bhfuil an cóimheas ag laghdú a dhóthain agus ag druidim ar luas sásúil leis an luach tagartha.
Sonraítear na luachanna tagartha sa Phrótacal maidir leis an nós imeachta um easnamh iomarcach atá i
gceangal leis an gConradh seo.
3. Mura ndéanann Ballstát na ceanglais faoi cheann amháin de na critéir sin nó faoin dá cheann a
chomhall, ullmhóidh an Coimisiún tuarascáil. Cuirfear san áireamh freisin i dtuarascáil an Choimisiúinan dtéann an t-easnamh rialtais thar chaiteachas infheistíochta rialtais maille le gach toisc ábhartha eilelena n-áirítear cor eacnamaíoch agus buiséadach meántéarmach an Bhallstáit.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 73
Féadfaidh an Coimisiún tuarascáil a ullmhú freisin má tá sé den tuairim, d'ainneoin chomhall na
gceanglas faoi na critéir, go bhfuil baol easnaimh iomarcaigh ann i mBallstát.
4. Foirmeoidh an Coiste dá bhforáiltear in Airteagal 114 tuairim ar thuarascáil an Choimisiúin.
5. Má mheasann an Coimisiún go bhfuil easnamh iomarcach nó baol easnaimh iomarcaigh ann i
mBallstát, déanfaidh sé tuairim a dhíriú chuig an gComhairle.
6. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar mholadh ón gCoimisiún agus
tar éis aon bharúlacha a chur san áireamh is mian leis an mBallstát i dtrácht a chur faoina bráid, achinneadh tar éis measúnú foriomlán an bhfuil easnamh iomarcach ann.
7. Má chinntear de réir mhír 6 go bhfuil easnamh iomarcach ann, déanfaidh an Chomhairle moltaí a
dhíriú chuig an mBallstát i dtrácht chun deireadh a chur leis an gcor sin laistigh de thréimhse a thugtar.Faoi réir fhorálacha mhír 8, ní dhéanfar na moltaí sin a phoibliú.
8. Má shuíonn an Chomhairle nach bhfuil aon ghníomhaíocht éifeachtach déanta mar fhreagra ar a
moltaí laistigh den tréimhse fhorordaithe, féadfaidh sí a moltaí a phoibliú.
9. Má leanann Ballstát de bheith ag mainneachtain na moltaí ón gComhairle a chur i ngníomh,
féadfaidh an Chomhairle a chinneadh foláireamh a thabhairt don Bhallstát bearta a ghlacadh laistigh dethréimhse shonraithe chun an laghdú easnaimh a bhaint amach a mheasann an Chomhairle a bheithriachtanach chun an cor a leigheas.
Féadfaidh an Chomhairle, i gcás den sórt sin, a iarraidh ar an mBallstát i dtrácht tuarascálacha a chur
chuici de réir tráthchláir shonraigh chun iarrachtaí coigeartaithe an Bhallstáit sin a scrúdú.
10. Ní fhéadfar na cearta chun caingne a thionscnamh, dá bhforáiltear in Airteagail 226 agus 227, a
fheidhmiú faoi chuimsiú mhíreanna 1 go 9 den Airteagal seo.
11. Fad nach gcomhlíonann Ballstát cinneadh arna ghlacadh i gcomhréir le mír 9, féadfaidh an
Chomhairle a chinneadh beart nó bearta de na cinn seo a leanas a chur chun feidhme nó, de réir mar abheidh, a threisiú:
— a cheangal ar an mBallstát i dtrácht tuilleadh faisnéise, a shonróidh an Chomhairle, a fhoilsiú sula
n-eiseoidh sé bannaí agus urrúis,
— a iarraidh ar an mBanc Eorpach Infheistíochta a bheartas a athbhreithniú maidir le hiasachtaí a
thabhairt don Bhallstát i dtrácht,
— a cheangal ar an mBallstát i dtrácht taisce neamhúsmhar de mhéid iomchuí a dhéanamh leis an
gComhphobal go dtí go measfaidh an Chomhairle go bhfuil an t-easnamh iomarcach ceartaithe,
— fíneálacha iomchuí a ghearradh.
Cuirfidh Uachtarán na Comhairle Parlaimint na hEorpa ar an eolas faoi na cinntí a glacadh.
12. Déanfaidh an Chomhairle cuid de na cinntí nó na cinntí uile dá dtagraítear i míreanna 6 go 9
agus 11 a aisghairm a mhéad atá an t-easnamh iomarcach sa Bhallstát i dtrácht ceartaithe, dar léi. Má támoltaí poiblí déanta ag an gComhairle roimhe sin, déanfaidh sí, a luaithe a aisghairfear an cinneadh faoimhír 8, ráiteas poiblí nach bhfuil easnamh iomarcach ann a thuilleadh sa Bhallstát i dtrácht.GA 74 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
13. Agus na cinntí ón gComhairle dá dtagraítear i míreanna 7 go 9, 11 agus 12 á nglacadh aici,
gníomhóidh an Chomhairle ar mholadh ón gCoimisiún trí thromlach dhá thrian de vótaí a comhaltaíarna n-ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) agus seachas vótaí ionadaí an Bhallstáit i dtrácht.
14. Tá a thuilleadh forálacha maidir le cur chun feidhme an nós imeachta atá tuairiscithe san
Airteagal seo leagtha amach sa Phrótacal maidir leis an nós imeachta um easnamh iomarcach atá igceangal leis an gConradh seo.
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i
gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus le BCE, na forálacha iomchuí a ghlacadh a chuirfear inionad an Phrótacail sin.
Faoi réir fhorálacha eile na míre seo, déanfaidh an Chomhairle roimh an 1 Eanáir 1994, ag gníomhú di
trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa,
rialacha mionsonraithe agus sainmhínithe a leagan síos chun forálacha an Phrótacail sin a chur chun
feidhme.
CAIBIDIL 2
BEARTAS AIRGEADAÍOCHTA
Airteagal 105
1. Beidh de chuspóir príomhúil ag CEBC cobhsaíocht phraghsanna a choimeád ar bun. Gan dochar
do chuspóir na cobhsaíochta praghsanna, tacóidh CEBC leis na beartais ghinearálta eacnamaíocha saChomhphobal d'fhonn rannchuidiú le gnóthú chuspóirí an Chomhphobail mar atá siad leagtha síos inAirteagal 2. Gníomhóidh CEBC i gcomhréir le prionsabal geilleagair mhargaidh oscailte le saoriomaíochtar mhaithe le cionroinnt éifeachtach acmhainní agus na prionsabail atá leagtha amach in Airteagal 4 án-urramú aige.
2. Is iad na bunchúraimí a chuirfear i gcrích trí CEBC:— beartas airgeadaíochta an Chomhphobail a shainiú agus a chur chun feidhme,— oibríochtaí um malairt eachtrach is comhchuí le forálacha Airteagal 111 a sheoladh,— cúlchistí oifigiúla eachtracha na mBallstát a shealbhú agus a bhainisteoireacht,— oibriú rianúil córais íocaíochtaí a chur ar aghaidh.3. Beidh an tríú fleasc de mhír 2 gan dochar do Rialtais Bhallstát iarmhéideanna oibre malairte
eachtraí a shealbhú agus a bhainisteoireacht.
4. I dtaca le BCE:— rachfar i gcomhairle leis maidir le haon ghníomh Comhphobail arna bheartú laistigh dá réimsí
inniúlachta,
— rachaidh údaráis náisiúnta i gcomhairle leis maidir le haon dréachtfhoráil reachtaíochta laistigh dá
réimsí inniúlachta, ach faoi na teorainneacha agus na coinníollacha atá leagtha amach ag angComhairle i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 107(6).GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 75
Féadfaidh BCE tuairimí ar ábhair laistigh dá réimsí inniúlachta a chur faoi bhráid na n-institiúidí nó na
gcomhlachtaí Comhphobail iomchuí nó faoi bhráid na n-údarás náisiúnta.
5. Rannchuideoidh CEBC le seoladh rianúil beartas arna saothrú ag na húdaráis inniúla a bhaineann
le maoirseacht stuamachta ar institiúidí creidmheasa agus le cobhsaíocht an chórais airgeadais.
6. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i
gcomhairle le BCE agus tar éis do Pharlaimint na hEorpa aontú, cúraimí sonracha a chur ar BCE i leithbeartas a bhaineann le maoirseacht stuamachta ar institiúidí creidmheasa agus institiúidí airgeadais eileseachas gnóthais árachais.
Airteagal 106
1. Beidh ag BCE an ceart eisiach chun eisiúint nótaí bainc laistigh den Chomhphobal a údarú.
Féadfaidh BCE agus na bainc cheannais náisiúnta nótaí bainc den sórt sin a eisiúint. Is ag na nótaíbainc arna n-eisiúint ag BCE agus ag na bainc cheannais náisiúnta, agus ag nótaí bainc den sórt sin
amháin, a bheidh an stádas dlíthairisceana laistigh den Chomhphobal.
2. Féadfaidh na Ballstáit monaí a eisiúint faoi réir ceadú ó BCE maidir le méid na heisiúna. Féadfaidh
an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 252 agus taréis dul i gcomhairle le BCE, bearta a ghlacadh chun ainmníochtaí agus sonraíochtaí teicniúla na monaígo léir le haghaidh cúrsaíochta a chomhchuibhiú a mhéad is gá chun a gcúrsaíocht réidh laistigh denChomhphobal a cheadú.
Airteagal 107
1. Comhdhéanfar CEBC de BCE agus de na bainc cheannais náisiúnta.
2. Beidh pearsantacht dhlítheanach ag BCE.3. Is iad comhlachtaí cinnteoireachta BCE, arb iad an Chomhairle Rialaithe agus an Bord
Feidhmiúcháin, a rialóidh CEBC.
4. Tá Reacht CEBC agus BCE leagtha síos i bPrótacal atá i gceangal leis an gConradh seo.5. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar mholadh ó BCE agus tar éis dul
i gcomhairle leis an gCoimisiún nó ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul igcomhairle le BCE, Airteagail 5.1, 5.2, 5.3, 17, 18, 19.1, 22, 23, 24, 26, 32.2, 32.3, 32.4, 32.6, 33.1(a)
agus 36 de Reacht CEBC a leasú. I gceachtar den dá chás is gá do Pharlaimint na hEorpa aontú.
6. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus le BCE nó ar mholadh ó BCE agus tar éis dul igcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoimisiún, na forálacha dá dtagraítear in Airteagail 4,5.4, 19.2, 20, 28.1, 29.2, 30.4 agus 34.3 de Reacht CEBC a ghlacadh.GA 76 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 108
I bhfeidhmiú na gcumhachtaí agus i gcomhlíonadh na gcúraimí agus na ndualgas a chuirtear orthu sa
Chonradh seo agus i Reacht CEBC, ní fhéadfaidh BCE, banc ceannais Ballstáit ná aon chomhalta dágcomhlachtaí cinnteoireachta teagaisc a iarraidh ná a ghlacadh ó institiúidí ná comhlachtaí Comh-phobail, ó aon Rialtas Ballstáit ná ó aon chomhlacht eile. Gabhfaidh institiúidí agus comhlachtaí anChomhphobail maille le Rialtais na mBallstát orthu féin an prionsabal sin a urramú agus gan a iarraidhtionchar a oibriú ar chomhaltaí chomhlachtaí cinnteoireachta BCE nó na mbanc ceannais náisiúnta igcomhlíonadh a gcúraimí.
Airteagal 109
Áiritheoidh gach Ballstát, roimh dháta CEBC a bhunú ar a dhéanaí, go bhfuil a chuid reachtaíochta
náisiúnta, lena n-áirítear Reachtanna a bhainc cheannais náisiúnta, ag luí leis an gConradh seo agus leReacht CEBC.
Airteagal 110
1. D'fhonn na cúraimí a chuirtear de chúram ar CEBC a chomhlíonadh, déanfaidh BCE i gcomhréir
le forálacha an Chonartha seo agus faoi na coinníollacha atá leagtha síos i Reacht CEBC:
— rialacháin a dhéanamh a mhéad is gá chun na cúraimí atá sainithe sa chéad fhleasc d'Airteagal 3.1,
in Airteagail 19.1, 22 nó 25.2 de Reacht CEBC a chur chun feidhme agus i gcásanna a leagfar síos ingníomhartha na Comhairle dá dtagraítear in Airteagal 107(6),
— cinntí a ghlacadh is gá chun na cúraimí a chuirtear de chúram ar CEBC faoin gConradh seo agus
faoi Reacht CEBC a chomhlíonadh,
— moltaí agus tuairimí a thabhairt.
2. Beidh feidhm ghinearálta ag rialachán. Beidh sé ina cheangal go huile agus go hiomlán agus
infheidhme go díreach i ngach Ballstát.
Ní bheidh aon bhrí cheangailteach le moltaí ná le tuairimí.
Beidh cinneadh ina cheangal go huile agus go hiomlán orthu siúd a ndíreofar chucu é.
Beidh Airteagail 253, 254 agus 256 infheidhme ar rialacháin agus ar chinntí arna nglacadh ag BCE.Féadfaidh BCE a chinneadh a chinntí, a mholtaí agus a thuairimí a fhoilsiú.
3. Faoi na teorainneacha agus faoi na coinníollacha arna nglacadh ag an gComhairle faoin nós
imeachta atá leagtha síos in Airteagal 107(6), beidh BCE i dteideal fíneálacha nó íocaíochtaí pionósachatréimhsiúla a fhorchur ar ghnóthais mura gcomhlíonfar na hoibleagáidí faoina rialacháin agus faoinachinntí.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 77
Airteagal 111 (*)
1. De mhaolú ar Airteagal 300, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar mholadh ó
BCE nó ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le BCE d'fhonn teacht ar comhthoil is comhchuí leisan gcuspóir cobhsaíochta praghsanna, tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, i gcomhréir lenósanna imeachta shocruithe mhír 3, comhaontuithe foirmiúla a thabhairt i gcrích ar chóras rátaímalairte don ECU i ndáil le hairgeadraí neamhchomhphobail. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhúdi trí thromlach cáilithe ar mholadh ó BCE nó ón gCoimisiún, agus tar éis dul i gcomhairle le BCEd'fhonn teacht ar comhthoil is comhchuí leis an gcuspóir cobhsaíochta praghsanna, rátaí lárnacha anECU a ghlacadh, a choigeartú agus a thréigean laistigh den chóras rátaí malairte. Cuirfidh Uachtarán naComhairle Parlaimint na hEorpa ar an eolas maidir le glacadh, coigeartú nó tréigean rátaí lárnacha anECU.
2. In éagmais córais rátaí malairte i ndáil le hairgeadra neamhchomhphobail amháin nó níos mó dá
dtagraítear i mír 1, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar mholadh óngCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le BCE nó ag gníomhú di ar thogra ó BCE, treoshuímhghinearálta le haghaidh beartas rátaí malairte a fhoirmiú i ndáil leis na hairgeadraí sin. Beidh natreoshuímh ghinearálta sin gan dochar do chuspóir príomhúil CEBC.i. cobhsaíocht phraghsanna achoimeád ar bun.
3. De mhaolú ar Airteagal 300, más gá comhaontuithe a bhaineann le cúrsaí airgeadaíochta nó
cúrsaí córais mhalairte eachtraí a chaibidil ag an gComhphobal le Stát amháin nó níos mó nó leheagraíocht idirnáisiúnta amháin nó níos mó, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlachcáilithe ar mholadh ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le BCE, na socruithe do chaibidlíocht
agus do thabhairt i gcrích na gcomhaontuithe sin a chinneadh. Áiritheoidh na socruithe sin go
gcuireann an Comhphobal friotal ar sheasamh aonair. Beidh an Coimisiún comhlachaithe go hiomlánleis an gcaibidlíocht sin.
Beidh comhaontuithe arna dtabhairt i gcrích i gcomhréir leis an mír seo ina gceangal ar institiúidí an
Chomhphobail, ar BCE agus ar na Ballstáit.
4. Faoi réir mhír 1, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón
gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le BCE, seasamh an Chomhphobail ar an leibhéal idirnáisiúntamaidir le saincheisteanna a bhfuil tábhacht speisialta ag roinnt leo i leith an aontais eacnamaíoch agus
airgeadaíochta agus ionadaíocht an Chomhphobail a chinneadh, agus í ag urramú chionroinnt na
gcumhachtaí atá leagtha síos in Airteagail 99 agus 105.
5. Gan dochar d'inniúlacht Chomhphobail agus do chomhaontuithe Comhphobail maidir leis an
Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta, féadfaidh na Ballstáit dul i mbun caibidlíochta i gcomhlachtaí
idirnáisiúnta agus comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.
CAIBIDIL 3
FORÁLACHA INSTITIÚIDEACHA
Airteagal 112
1. Beidh ar Chomhairle Rialaithe BCE comhaltaí Bhord Feidhmiúcháin BCE agus Gobharnóirí na
mbanc ceannais náisiúnta.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 78 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. (a) Beidh ar Bhord Feidhmiúcháin BCE an tUachtarán, an Leasuachtarán agus ceithre chomhalta eile.
(b) Déanfaidh Rialtais na mBallstát de thoil a chéile ar leibhéal na gCeannairí Stáit nó Rialtais, ar
mholadh ón gComhairle tar éis di dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus le Comhairle
Rialaithe BCE, Uachtarán, Leasuachtarán agus comhaltaí eile an Bhord Feidhmiúcháin a cheapadh
as measc daoine a bhfuil gradam agus taithí ghairmiúil aitheanta acu i réimsí airgeadaíochta nóbaincéireachta.
Ocht mbliana a bheidh ina dtéarma oifige agus ní fhéadfar é a athnuachan.Ní féidir a bheith ina gcomhaltaí den Bhord Feidhmiúcháin ach amháin náisiúnaigh de na
Ballstáit.
Airteagal 113
1. Féadfaidh Uachtarán na Comhairle agus comhalta den Choimisiún bheith rannpháirteach, gan
ceart vótála, i gcruinnithe Chomhairle Rialaithe BCE.
Féadfaidh Uachtarán na Comhairle tairiscint plé a chur faoi bhráid Chomhairle Rialaithe BCE.
2. Iarrfar ar Uachtarán BCE bheith rannpháirteach i gcruinnithe na Comhairle nuair a bheidh
ceisteanna a bhaineann le cuspóirí agus le cúraimí CEBC á bplé ag an gComhairle.
3. Díreoidh BCE tuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí CEBC agus ar bheartas airgeadaíochta na
bliana roimhe sin agus na bliana reatha chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle agus chuig angCoimisiún, agus chuig an gComhairle Eorpach freisin. Tíolacfaidh Uachtarán BCE an tuarascáil sin donChomhairle agus do Pharlaimint na hEorpa; féadfaidh Parlaimint na hEorpa díospóireacht ghinearálta achur ar siúl ar an mbonn sin.
Féadfaidh na coistí inniúla de chuid Pharlaimint na hEorpa Uachtarán BCE agus comhaltaí eile an Bhord
Feidhmiúcháin a éisteacht arna iarraidh sin do Pharlaimint na hEorpa nó don Uachtarán agus do nacomhaltaí ar a dtionscnamh féin.
Airteagal 114
1. Chun comhordú bheartais na mBallstát a chur ar aghaidh a mhéad is gá ar mhaithe le hoibriú an
mhargaidh inmheánaigh, bunaítear leis seo Coiste Airgeadaíochta le stádas comhairleach.
Beidh de chúram air:— cor airgeadaíochta agus airgeadais na mBallstát agus an Chomhphobail agus córas ginearálta
íocaíochtaí na mBallstát a choimeád faoi léirmheas agus tuarascáil a dhéanamh go tráthrialtadon Chomhairle agus don Choimisiún ar an ábhar sin,
— tuairimí a thabhairt, arna iarraidh sin don Chomhairle nó don Choimisiún nó ar a thionscnamh
féin, le cur faoi bhráid na n-institiúidí sin,
— gan dochar d'Airteagal 207, rannchuidiú le hullmhú obair na Comhairle dá dtagraítear in Airteagail
59, 60, 99(2), (3), (4) agus (5), 100, 102, 103, 104, 116(2), 117(6), 119, 120, 121(2) agus 122(1),GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 79
— an cor a scrúdú, ar a laghad uair sa bhliain, maidir le gluaiseacht chaipitil agus saoirse íocaíochtaí,
mar a leanann siad ó chur chun feidhme an Chonartha seo agus beart arna nglacadh ag angComhairle; folóidh an scrúdú gach beart a bhaineann le gluaiseachtaí caipitil agus le híocaíochtaí;déanfaidh an Coiste tuarascáil don Choimisiún agus don Chomhairle ar thoradh an scrúdaithe sin.
Ceapfaidh na Ballstáit agus an Coimisiún faoi seach dhá chomhalta den Choiste Airgeadaíochta.2. Ag tús an tríú céim, cuirfear Coiste Eacnamaíoch agus Airgeadais ar bun. Díscaoilfear an Coiste
Airgeadaíochta dá bhforáiltear i mír 1.
Beidh sé de chúram ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais:— tuairimí a thabhairt, arna iarraidh sin don Chomhairle nó don Choimisiún nó ar a thionscnamh
féin, le cur faoi bhráid na n-institiúidí sin,
— cor eacnamaíoch agus airgeadais na mBallstát agus an Chomhphobail a choimeád faoi léirmheas
agus tuarascáil a dhéanamh go tráthrialta don Chomhairle agus don Choimisiún, go háirithe ar angcaidreamh airgeadais le tríú tíortha agus le hinstitiúidí idirnáisiúnta,
— gan dochar d'Airteagal 207, rannchuidiú le hullmhú obair na Comhairle dá dtagraítear in Airteagail
59, 60, 99(2), (3), (4) agus (5), 100, 102, 103, 104, 105(6), 106(2), 107(5) agus (6), 111, 119,120(2) agus (3), 122(2), 123(4) agus (5) agus na cúraimí comhairleacha agus ullmhúcháin arnasannadh ag an gComhairle dó a chur i gcrích,
— an cor a scrúdú, ar a laghad uair sa bhliain, maidir le gluaiseacht chaipitil agus saoirse íocaíochtaí,
mar a leanann siad ó chur chun feidhme an Chonartha seo agus beart arna nglacadh ag angComhairle; folóidh an scrúdú gach beart a bhaineann le gluaiseachtaí caipitil agus le híocaíochtaí;déanfaidh an Coiste tuarascáil don Choimisiún agus don Chomhairle ar thoradh an scrúdaithe sin.
Ceapfaidh na Ballstáit, an Coimisiún agus BCE faoi seach dhá chomhalta ar a mhéad den Choiste.3. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le BCE agus leis an gCoiste dá dtagraítear san Airteagal seo, forálacha mionsonraithemaidir le comhdhéanamh an Choiste Eacnamaíoch agus Airgeadais a leagan síos. Cuirfidh Uachtarán naComhairle Parlaimint na hEorpa ar an eolas faoi chinneadh den sórt sin.
4. De bhreis ar na cúraimí atá leagtha amach i mír 2, má tá agus fad atá Ballstáit go maolú dá
dtagraítear in Airteagail 122 agus 123 ann, coimeádfaidh an Coiste cor airgeadaíochta agus airgeadaismaille le córas ginearálta íocaíochtaí na mBallstát sin faoi léirmheas agus déanfaidh sé tuarascáil gotráthrialta don Chomhairle agus don Choimisiún ar an ábhar sin.GA 80 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 115
Féadfaidh an Chomhairle nó Ballstát, i gcúrsaí faoi raon feidhme Airteagail 99(4), 104 seachas mír 14,
111, 121, 122 agus 123(4) agus (5), iarraidh ar an gCoimisiún moladh nó togra a dhéanamh, mar isiomchuí. Scrúdóidh an Coimisiún an iarraidh sin agus cuirfidh sé a chonclúidí faoi bhráid na Comhairlegan mhoill.
CAIBIDIL 4
FORÁLACHA IDIRTHRÉIMHSEACHA
Airteagal 116
1. Tosóidh an dara céim chun an t-aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta a ghnóthú ar an 1
Eanáir 1994.
2. Roimh an dáta sin:
(a) déanfaidh gach Ballstát:
— na bearta iomchuí a ghlacadh más gá chun na toirmisc atá leagtha síos in Airteagal 56 agus in
Airteagail 101 agus 102(1) a chomhlíonadh,
— d'fhonn an measúnú dá bhforáiltear i mír (b) gur féidir cláir ilbhliantúla a ghlacadh, más gá,
chun an cóineasú marthanach is gá do ghnóthú an aontais eacnamaíoch agus airgeadaíochta aáirithiú, go háirithe maidir le cobhsaíocht phraghsanna agus le hairgeadas poiblí fónta;
(b) déanfaidh an Chomhairle, ar bhonn tuarascáil ón gCoimisiún, an dul chun cinn a bheidh déanta
maidir le cóineasú eacnamaíoch agus airgeadaíochta, go háirithe maidir le cobhsaíocht phraghsannaagus le hairgeadas poiblí fónta, a mheasúnú maille leis an dul chun cinn a bheidh déanta maidir lecur chun feidhme na reachtaíochta Comhphobail a bhaineann leis an margadh aonair.
3. Beidh forálacha Airteagail 101, 102(1), 103(1) agus 104, seachas míreanna 1, 9, 11 agus 14,
infheidhme ó thús an dara céim.
Beidh forálacha Airteagail 100(2), 104(1), (9) agus (11), 105, 106, 108, 111, 112, 113 agus 114(2) agus
(4) infheidhme ó thús an tríú céim.
4. Sa dara céim, féachfaidh Ballstáit le heasnaimh rialtais iomarcacha a sheachaint.5. Le linn an dara céim, déanfaidh gach Ballstát, mar is iomchuí, tús a chur leis an bpróiseas as a
dtiocfaidh neamhspleáchas a bhainc cheannais, i gcomhréir le forálacha Airteagal 109.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 81
Airteagal 117
1. Ag tús an dara céim, bunófar Institiúid Eorpach Airgeadaíochta (dá ngairtear ‘IEA’ anseo feasta)
agus rachaidh sí i mbun a dualgas; beidh aici pearsantacht dhlítheanach agus déanfaidh Comhairle ar ambeidh Uachtarán agus Gobharnóirí na mbanc ceannais náisiúnta, arb é duine amháin acu sin anLeasuachtarán, í a stiúradh agus a bhainisteoireacht.
Déanfaidh Rialtais na mBallstát de thoil a chéile ar leibhéal na gCeannairí Stáit nó Rialtais, ar mholadh ó
Chomhairle IEA agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle, antUachtarán a cheapadh. Roghnófar an tUachtarán as measc daoine a bhfuil gradam agus taithí ghairmiúilaitheanta acu i réimsí airgeadaíochta nó baincéireachta. Ní féidir a bheith ina Uachtarán ar IEA ach
náisiúnach de chuid Ballstáit. Ceapfaidh Comhairle IEA an Leasuachtarán.
Tá Reacht IEA leagtha síos i bPrótacal atá i gceangal leis an gConradh seo.2. Déanfaidh IEA:
— an comhar idir na bainc cheannais náisiúnta a neartú,
— comhordú bheartais airgeadaíochta na mBallstát a neartú ar mhaithe le cobhsaíocht phraghsanna a
áirithiú,
— faireachán a dhéanamh ar oibriú an Chórais Eorpaigh Airgeadaíochta,
— comhairliúcháin a chur ar siúl maidir le saincheisteanna a thig faoi inniúlacht na mbanc ceannais
náisiúnta agus a dhéanann difear do chobhsaíocht institiúidí agus margaí airgeadais,
— cúraimí an Chiste Eorpaigh um Chomhar Airgeadaíochta, a dhíscaoilfear, a ghabháil chuici féin; tá
rialacha mionsonraithe an díscaoilte leagtha síos i Reacht IEA,
— úsáid an ECU a éascú, agus a fhorbairt a mhaoirsiú, lena n-áirítear oibriú rianúil chóras imréitigh an
ECU.
3. Ar mhaithe le hullmhú an tríú céim, déanfaidh IEA:
— na hionstraimí agus na nósanna imeachta a ullmhú is gá do bheartas aonair airgeadaíochta a chur i
gcrích sa tríú céim,
— comhchuibhiú a chur ar aghaidh, más gá, ar na rialacha agus ar na cleachtais a rialaíonn bailiú,
tiomsú agus dáileadh staidrimh sna raonta laistigh dá réimse inniúlachta,
— na rialacha a ullmhú le haghaidh oibríochtaí atá le gabháil ar láimh ag na bainc cheannais náisiúnta
faoi chuimsiú CEBC,
— éifeachtúlacht íocaíochtaí trasteorann a chur ar aghaidh,— ullmhúchán teicniúil nótaí bainc ECU a mhaoirsiú.
Sonróidh IEA ar an 31 Nollaig 1996 ar a dhéanaí an creat rialúcháin, eagrúcháin agus loighistiúil is gá
do CEBC chun a chúraimí sa tríú céim a chomhlíonadh. Cuirfear an creat sin faoi bhráid chinneadh BCEar dháta a bhunaithe.GA 82 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
4. Féadfaidh IEA, ag gníomhú di trí thromlach dhá thrian de chomhaltaí a Comhairle:
— tuairimí nó moltaí a fhoirmiú ar threoshuíomh foriomlán beartas airgeadaíochta agus beartas um
rátaí malairte maille le bearta gaolmhara a thugtar isteach i ngach Ballstát,
— tuairimí nó moltaí a chur faoi bhráid Rialtas agus na Comhairle ar bheartais ar dóigh dóibh difear a
dhéanamh do chor airgeadaíochta inmheánach nó seachtrach an Chomhphobail agus go háirithed'oibriú an Chórais Eorpaigh Airgeadaíochta,
— moltaí a dhéanamh d'údaráis airgeadaíochta na mBallstát maidir le seoladh a mbeartais airgea-
daíochta.
5. Féadfaidh IEA, ag gníomhú di d'aon toil, a chinneadh a tuairimí agus a moltaí a fhoilsiú.
6. Rachaidh an Chomhairle i gcomhairle le IEA maidir le haon ghníomh Comhphobail arna bheartú
laistigh dá réimse inniúlachta.
Faoi na teorainneacha agus faoi na coinníollacha arna leagan amach ag an gComhairle, ag gníomhú di
trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agusle IEA, rachaidh údaráis na mBallstát i gcomhairle le IEA freisin ar aon dréachtfhoráil reachtaíochta
laistigh dá réimse inniúlachta.
7. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i
gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus le IEA, cúraimí eile a chur ar IEA d'fhonn an tríú céim a
ullmhú.
8. Nuair a fhoráiltear sa Chonradh seo ról comhairleach a bheith ag BCE sa dara céim, tuigfear gur
ag tagairt do IEA roimh BCE a bhunú atá tagairtí do BCE.
9. Le linn an dara céim, tuigfear gur ag tagairt do IEA atá an téarma ‘BCE’ a úsáidtear in Airteagail
230, 232, 233, 234, 237 agus 288.
Airteagal 118
Ní athrófar comhdhéanamh airgeadra bhascaed an ECU.
Ó thús an tríú céim, socrófar luach an ECU go neamh-inchúlghairthe i gcomhréir le hAirteagal 123(4).
Airteagal 119
1. I gcás Ballstát a bheith i ndeacrachtaí, nó deacrachtaí a bheith ag dianbhagairt air, maidir lena
chomhardú íocaíochtaí mar thoradh ar éagothromaíocht fhoriomlán sa chomhardú sin nó mar thoradh
ar an saghas airgeadra atá ar láimh aige, agus nuair is dóigh go háirithe do na deacrachtaí sin oibriú anchómhargaidh nó cur chun feidhme comhleanúnach an chomhbheartais tráchtála a chur i gcontúirt,déanfaidh an Coimisiún imscrúdú láithreach ar riocht an Stáit i gceist agus ar an ngníomh a bheidhdéanta ag an Stát sin nó a fhéadfaidh sé a dhéanamh i gcomhréir le forálacha an Chonartha seo, agusúsáid á baint aige as gach meán atá ar láimh aige. Sonróidh an Coimisiún na bearta a mholann sé donStát i dtrácht lena nglacadh.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 83
Mura leor gníomh an Bhallstáit agus na bearta arna moladh ag an gCoimisiún chun na deacrachtaí atá
tagtha chun cinn nó atá ag bagairt a shárú, molfaidh an Coimisiún, tar éis dul i gcomhairle leis angCoiste dá dtagraítear in Airteagal 114, don Chomhairle cabhair fhrithpháirteach a dheonú maille leis namodhanna iomchuí chuige sin.
Cuirfidh an Coimisiún an Chomhairle ar an eolas go tráthrialta ar an gcor agus ar aon athrú ann.
2. Deonóidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, cúnamh frithpháirteach den sórt
sin; glacfaidh sí treoracha nó cinntí ag leagan síos coinníollacha agus mionsonraí do chabhair den sórtsin a fhéadfaidh a bheith mar seo a leanas:
(a) triall comhbheartaithe chuig aon eagraíocht idirnáisiúnta eile, nó laistigh di, a bhféadfaidh Ballstát
dul ar a hiontaoibh;
(b) bearta is gá chun sraonadh trádála a sheachaint nuair a dhéanann an Stát a bhfuil deacrachtaí aige
srianta cainníochtúla i leith tríú tíortha a choimeád ar bun nó a thabhairt isteach athuair;
(c) Ballstáit eile creidmheasanna teoranta a dheonú, faoi réir a gcomhaontaithe.
3. Mura ndeonaíonn an Chomhairle an chabhair fhrithpháirteach a mholann an Coimisiún nó mura
leor an cúnamh frithpháirteach a dheonaítear agus na bearta a dhéantar, údaróidh an Coimisiún don Státa bhfuil deacrachtaí aige bearta coimirce a ghlacadh agus socróidh an Coimisiún coinníollacha agusrialacha mionsonraithe na mbeart sin.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, údarú den sórt sin a chúlghairm agus
coinníollacha agus mionsonraí den sórt sin a athrú.
4. Faoi réir Airteagal 122(6), ní bheidh an tAirteagal seo infheidhme a thuilleadh ó thús an tríú
céim.
Airteagal 120
1. Nuair a tharlaíonn géarchéim thobann i gcomhardú na n-íocaíochtaí agus nach nglactar cinneadh
de réir bhrí Airteagal 119(2) láithreach, féadfaidh an Ballstát i dtrácht na bearta cosanta is gá a ghlacadhmar réamhchúram. Ní foláir do bhearta den sórt sin an suaitheadh is lú is féidir a dhéanamh in oibriú anchómhargaidh agus gan a raon a bheith níos leithne ná mar is fíorghá chun na deacrachtaí tobanna atátagtha chun cinn a leigheas.
2. Cuirfear an Coimisiún agus na Ballstáit eile ar an eolas i dtaobh bearta cosanta den sórt sin tráth
a dteacht i bhfeidhm ar a dhéanaí. Féadfaidh an Coimisiún a mholadh don Chomhairle cabhair a dheonúde réir Airteagal 119.
3. Tar éis don Choimisiún a thuairim a thabhairt, agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste dá
dtagraítear in Airteagal 114, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a chinneadhgo ndéanfaidh an Stát i dtrácht na bearta cosanta dá dtagraítear thuas a leasú, a fhionraí nó a dhíothú.
4. Faoi réir Airteagal 122(6), ní bheidh an tAirteagal seo infheidhme a thuilleadh ó thús an tríú
céim.GA 84 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 121
1. Déanfaidh an Coimisiún agus IEA tuarascáil don Chomhairle ar dhul chun cinn na mBallstát i
gcomhall a n-oibleagáidí maidir le gnóthú an aontais eacnamaíoch agus airgeadaíochta. Cuimseoidh natuarascálacha sin scrúdú an bhfuil reachtaíocht náisiúnta gach Ballstáit, lena n-áirítear Reachtanna abhainc cheannais náisiúnta, ag luí le hAirteagail 108 agus 109 agus le Reacht CEBC. Scrúdóidh natuarascálacha freisin gnóthú mórchóineasú inbhuanaithe faoi threoir chomhall na gcritéar seo a leanasag gach Ballstát:
— gnóthú ardleibhéal cobhsaíochta praghsanna; beidh sé sin follasach ó ráta boilscithe atá gar do ráta
na dtrí Bhallstát, ar a mhéad, is feidhmiúla maidir le cobhsaíocht phraghsanna,
— inbhuaine an riochta airgeadais rialtais; beidh sé sin follasach óir beidh riocht buiséadach rialtais
gnóthaithe aige gan easnamh is iomarcach mar atá arna chinneadh i gcomhréir le hAirteagal104(6),
— urramú na ngnáthlamhálacha luaineachta dá bhforáiltear le meicníocht rátaí malairte an Chórais
Eorpaigh Airgeadaíochta, ar feadh dhá bhliain ar a laghad, gan díluacháil in aghaidh airgeadra aonBhallstáit eile,
— marthanacht an chóineasaithe a bheidh gnóthaithe ag an mBallstát agus a rannpháirtíochta i
meicníocht rátaí malairte an Chórais Eorpaigh Airgeadaíochta á brath i leibhéil fhadtéarmacharátaí úis.
Déantar na ceithre chritéar atá luaite sa mhír seo agus na tréimhsí ábhartha ar lena linn atá siad le
hurramú a fhorbairt a thuilleadh i bPrótacal atá i gceangal leis an gConradh seo. Tabharfaidh tuar-
ascálacha an Choimisiúin agus IEA aird freisin ar fhorbairt an ECU, ar thorthaí imeascadh na margaí, arriocht agus ar fhorbairt chomhardú na n-íocaíochtaí ar cuntas reatha, agus ar scrúdú ar fhorbairt igcostais aonad saothair agus ar innéacsanna praghsanna eile.
2. Ar bhonn na dtuarascálacha sin, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe
ar mholadh ón gCoimisiún, measúnú:
— i gcás gach Ballstáit, an gcomhallann sé na coinníollacha is gá chun airgeadra aonair a ghlacadh,
— an gcomhallann tromlach na mBallstát na coinníollacha is gá chun airgeadra aonair a ghlacadh;
agus a conclúidí a mholadh don Chomhairle, ag teacht le chéile di i dtionól na gCeannairí Stáit nó Rialtais.
Rachfar i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus díreoidh sí a tuairim chuig an gComhairle, ag teacht lechéile di i dtionól na gCeannairí Stáit nó Rialtais.
3. Agus aird chuí á tabhairt ar na tuarascálacha dá dtagraítear i mír 1 agus do thuairim Pharlaimint
na hEorpa dá dtagraítear i mír 2, déanfaidh an Chomhairle, ag teacht le chéile di i dtionól na gCeannairíStáit nó Rialtais, tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 1996, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe:
— cinneadh, ar bhonn na moltaí ón gComhairle dá dtagraítear i mír 2, an gcomhallann tromlach na
mBallstát na coinníollacha is gá chun airgeadra aonair a ghlacadh,GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 85
— cinneadh ar a iomchuí atá go dtrasrachadh an Comhphobal chuig an tríú céim, agus más iomchuí,
— an dáta a shocrú le haghaidh thús an tríú céim.
4. Mura mbeidh an dáta le haghaidh thús an tríú céim socraithe roimh dheireadh 1997, tosóidh an
tríú céim ar an 1 Eanáir 1999. Déanfaidh an Chomhairle, roimh an 1 Iúil 1998, ag teacht le chéile di idtionól na gCeannairí Stáit nó Rialtais, tar éis an nós imeachta dá bhforáiltear i míreanna 1 agus 2 aathdhéanamh, seachas an dara fleasc de mhír 2, agus aird á tabhairt ar na tuarascálacha dá dtagraítear imír 1 agus ar thuairim Pharlaimint na hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, agus ar bhonn na
moltaí ón gComhairle dá dtagraítear i mír 2, a dhaingniú cé hiad na Ballstáit a chomhallann na
coinníollacha is gá chun airgeadra aonair a ghlacadh.
Airteagal 122
1. Má tá an cinneadh glactha an dáta a shocrú i gcomhréir le hAirteagal 121(3), cinnfidh an
Chomhairle, ar bhonn moltaí ón gComhairle dá dtagraítear in Airteagal 121(2), ag gníomhú di tríthromlach cáilithe ar mholadh ón gCoimisiún, an mbeidh maolú mar atá sé sainithe i mír 3 denAirteagal seo ag aon Bhallstát, agus más amhlaidh a bheidh, cé acu. Tagrófar do na Ballstáit sin saChonradh seo mar ‘Ballstáit go maolú’.
Má tá sé daingnithe ag an gComhairle cé hiad na Ballstáit a chomhallann na coinníollacha is gá chun
airgeadra aonair a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 121(4), beidh maolú mar atá sé sainithe i mír 3
den Airteagal seo ag na Ballstáit sin nach gcomhallann na coinníollacha. Tagrófar do na Ballstáit sin sa
Chonradh seo mar ‘Ballstáit go maolú’.
2. Déanfaidh an Coimisiún agus BCE tuarascáil don Chomhairle i gcomhréir leis an nós imeachta atá
leagtha síos in Airteagal 121(1) ar a laghad uair amháin gach dara bliain nó arna iarraidh sin doBhallstát go maolú. Tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus tar éis plé sa Chomhairle,ag teacht le chéile di i dtionól na gCeannairí Stáit nó Rialtais, cinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di tríthromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, cé hiad na Ballstáit go maolú a chomhallann na coin-
níollacha is gá ar bhonn na gcritéar atá leagtha amach in Airteagal 121(1) agus aisghairfidh sí maoluithe
na mBallstát i dtrácht.
3. Béarfaidh maolú dá dtagraítear i mír 1 nach mbeidh na hAirteagail seo a leanas infheidhme ar an
mBallstát i dtrácht: Airteagail 104(9) agus (11), 105(1), (2), (3) agus (5), 106, 110, 111 agus 112(2)(b).Tá eisiamh Ballstát den sórt sin agus a mbainc cheannais náisiúnta ó na cearta agus na hoibleagáidílaistigh de CEBC leagtha síos i gCaibidil IX de Reacht CEBC.
4. In Airteagail 105(1), (2) agus (3), 106, 110, 111 agus 112(2)(b), tuigfear gur ‘Ballstáit gan
mhaolú’ ‘Ballstáit’.GA 86 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
5. Déanfar cearta vótála na mBallstát go maolú a fhionraí i gcomhair na gcinntí ón gComhairle dá
dtagraítear sna hAirteagail den Chonradh seo atá luaite i mír 3. Sa chás sin, de mhaolú ar Airteagail 205agus 250(1), saineofar tromlach cáilithe mar dhá thrian vótaí ionadaithe do na Ballstát gan mhaolú arnan-ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) agus beidh gá le haontoilíocht na mBallstát sin le haghaidhgníomh ar gá aontoilíocht dó.
6. Leanfaidh forálacha Airteagail 119 agus 120 de bheith infheidhme ar Bhallstát go maolú.
Airteagal 123 (*)
1. Láithreach tar éis an cinneadh a ghlacadh maidir le dáta thús an tríú céim i gcomhréir le
hAirteagal 121(3) nó, de réir mar a bheidh, láithreach tar éis an 1 Iúil 1998:
— glacfaidh an Chomhairle na forálacha dá dtagraítear in Airteagal 107(6),— ceapfaidh Rialtais na mBallstát gan mhaolú, i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha amach in
Airteagal 50 de Reacht CEBC, Uachtarán, Leasuachtarán agus comhaltaí eile Bhord FeidhmiúcháinBCE. Má tá Ballstáit go maolú ann, féadfar gur lú líon chomhaltaí an Bhord Feidhmiúcháin ná mara fhoráiltear in Airteagal 11.1 de Reacht CEBC, ach gan bheith níos lú ná ceathrar in imthosca ar
bith.
A luaithe a cheapfar an Bord Feidhmiúcháin, bunófar CEBC agus BCE agus ullmhóidh siad i gcomhair a
n-oibriúcháin iomláin mar atá sé tuairiscithe sa Chonradh seo agus i Reacht CEBC. Tosóidhlánfheidhmiú a gcuid cumhachtaí ón gcéad lá den tríú céim.
2. A luaithe a bhunófar BCE, gabhfaidh sé chuige féin, más gá, cúraimí IEA. Scaoilfear IEA chun
leachtú ar BCE a bhunú; tá na rialacha mionsonraithe um leachtú leagtha síos i Reacht IEA.
3. Má tá agus fad atá Ballstáit go maolú ann, agus gan dochar d'Airteagal 107(3) den Chonradh seo,
cuirfear Comhairle Ghinearálta BCE atá luaite in Airteagal 45 de Reacht CEBC ar bun mar thríúcomhlacht cinnteoireachta BCE.
4. Ar dháta tosaithe an tríú céim, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil na mBallstát
gan mhaolú, ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le BCE, na rátaí comhshó ar ambeidh a gcuid airgeadraí socraithe go neamh-inchúlghairthe agus an ráta socraithe go neamh-inchúlgh-
airthe ar a gcuirfear an tECU in ionad na n-airgeadraí sin, agus tiocfaidh an tECU chun bheith ina
airgeadra dílis ó cheart. Ní dhéanfaidh an beart sin ann féin modhnú ar luach eachtrach an ECU.Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe na mBallstát sin ar thogra ón gCoimisiúnagus tar éis dul i gcomhairle le BCE, na bearta eile is gá chun an tECU a thabhairt isteach go sciobthamar airgeadra aonair na mBallstát sin. Beidh feidhm ag an dara habairt d'Airteagal 122(5).
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 87
5. Má chinntear, de réir an nós imeachta atá leagtha amach in Airteagal 122(2), maolú a aisghairm,
déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil na mBallstát gan mhaolú agus an Bhallstáit i dtrácht,ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le BCE, an ráta a ghlacadh ar a gcuirfear an tECUin ionad airgeadra an Bhallstáit i dtrácht, agus na bearta eile a ghlacadh is gá chun an tECU a thabhairtisteach mar an t-airgeadra aonair sa Bhallstát i dtrácht.
Airteagal 124
1. Déanfaidh gach Ballstát, go dtí tús an tríú céim, a bheartas rátaí malairte a bhreithniú mar ábhar
leasa choitinn. Lena linn sin, cuirfidh na Ballstáit san áireamh taithí an chomhair faoi chuimsiú anChórais Eorpaigh Airgeadaíochta (CEA) agus taithí fhorbairt an ECU agus na cumhachtaí láithreacha án-urramú acu.
2. Amhail ó thús an tríú céim agus fad atá maolú ag Ballstát, beidh na forálacha thuasluaite
infheidhme de réir analaí ar bheartas ráta malairte an Bhallstáit sin.
TEIDEAL VIII
FOSTAÍOCHT
Airteagal 125
Saothróidh na Ballstáit agus an Comhphobal i gcomhréir leis an Teideal seo chun straitéis chomhor-
daithe don fhostaíocht a fhorbairt agus go háirithe chun fórsa saothair sciliúil oilte solúbtha agus margaífostaíochta atá oscailte don athrú eacnamaíoch a chur ar aghaidh d'fhonn na cuspóirí a ghnóthú atásainithe in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus in Airteagal 2 den Chonradh seo.
Airteagal 126
1. Rannchuideoidh na Ballstáit, trína mbeartais fostaíochta, le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear in
Airteagal 125 ar dhóigh is comhchuí le mórthreoirlínte bheartais eacnamaíocha na mBallstát agus anChomhphobail arna nglacadh de bhun Airteagal 99(2).
2. Measfaidh na Ballstáit, ag féachaint do chleachtais náisiúnta a bhaineann le freagrachtaí na
gcomhpháirtithe sóisialta, gur ábhar comhleasa fostaíocht a chur ar aghaidh agus déanfaidh siadcomhordú ar a ngníomhaíocht ina leith i dtionól na Comhairle, i gcomhréir le forálacha Airteagal 128.
Airteagal 127
1. Rannchuideoidh an Comhphobal le hardleibhéal fostaíochta tríd an gcomhar idir Ballstáit a
chothú agus trí thacú lena ngníomhaíocht agus, más gá, tríd an ngníomhaíocht sin a chomhlánú.Lena linn sin, déanfar inniúlachtaí na mBallstát a urramú.
2. Tabharfar aird ar chuspóir an ardleibhéil fostaíochta i bhfoirmiú agus i gcur chun feidhme
bheartais an Chomhphobail.GA 88 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 128
1. Breithneoidh an Chomhairle Eorpach gach bliain staid na fostaíochta sa Chomhphobal agus
glacfaidh sí conclúidí ar an ábhar sin ar bhonn tuarascála comhpháirtí bliantúla ón gComhairle agusón gCoimisiún.
2. Ar bhonn chonclúidí na Comhairle Eorpaí, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí
thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa,leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, le Coiste na Réigiún agus leis an gCoiste Fostaíochta dádtagraítear in Airteagal 130, treoirlínte a tharraingt suas gach bliain a chuirfidh na Ballstáit san áireamhina mbeartais fostaíochta. Beidh na treoirlínte sin comhchuí leis na mórthreoirlínte arna nglacadh debhun Airteagal 99(2).
3. Cuirfidh gach Ballstát tuarascáil bhliantúil ar fáil don Chomhairle agus don Choimisiún maidir leis
na príomhbhearta arna nglacadh chun a bheartas fostaíochta a chur chun feidhme i bhfianaise nadtreoirlínte don fhostaíocht dá dtagraítear i mír 2.
4. Gach bliain, déanfaidh an Chomhairle, ar bhonn na dtuarascálacha dá dtagraítear i mír 3 agus tar
éis di dearcadh an Choiste Fostaíochta a fháil, scrúdú ar chur chun feidhme bheartais fostaíochta namBallstát i bhfianaise na dtreoirlínte don fhostaíocht. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di tríthromlach cáilithe ar mholadh ón gCoimisiún, moltaí a dhéanamh chuig Ballstáit má mheasann sígurb iomchuí sin i bhfianaise an scrúdaithe sin.
5. Ar bhonn thorthaí an scrúdaithe sin, déanfaidh an Chomhairle agus an Coimisiún tuarascáil
chomhpháirteach bhliantúil a chur faoi bhráid na Comhairle Eorpaí maidir le staid na fostaíochta sa
Chomhphobal agus cur chun feidhme na dtreoirlínte don fhostaíocht.
Airteagal 129
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún,bearta dreasachta a ghlacadh atá ceaptha chun comhar a chothú idir Ballstáit agus chun tacú lenangníomhaíocht i réimse na fostaíochta trí thionscnaimh arb é is aidhm dóibh malairtí faisnéise agusdea-chleachtais a fhorbairt, trí anailís chomparáideach agus comhairle a sholáthar mar aon le cur chuigenuálaíoch a chur ar aghaidh agus an taithí a mheas, go háirithe trí leas a bhaint as treoirthionscadail.
Ní chuimseoidh na bearta sin comhchuibhiú ar dhlíthe agus rialacháin na mBallstát.
Airteagal 130
Bunóidh an Chomhairle, tar éis di dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, Coiste Fostaíochta le stádas
comhairleach chun comhordú idir na Ballstáit maidir le beartais fostaíochta agus mhargadh an tsaothaira chur ar aghaidh. Is iad cúraimí an Choiste:
— faireachán a dhéanamh ar staid na fostaíochta agus ar na beartais fostaíochta sna Ballstáit agus sa
Chomhphobal,
— gan dochar d'Airteagal 207, tuairimí a fhoirmiú, arna iarraidh sin don Chomhairle nó don Choi-
misiún nó ar a thionscnamh féin, agus rannchuidiú le hullmhú imeachtaí na Comhairle dádtagraítear in Airteagal 128.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 89
Agus a shainordú á chomhall aige, rachaidh an Coiste i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta.
Ceapfaidh gach Ballstát dhá chomhalta den Choiste agus ceapfaidh an Coimisiún dhá chomhalta den
Choiste.
TEIDEAL IX
COMHBHEARTAS TRÁCHTÁLA
Airteagal 131
Trí aontas custaim a bhunú eatarthu féin, tá d'aidhm ag na Ballstáit cuidiú, ar mhaithe leis an leas
coiteann, le forbairt chomhchuí ar thráchtáil an domhain, le díothú comhleanúnach srianta ar an trádáil
idirnáisiúnta agus le hísliú bacainní custaim.
Sa chomhbheartas tráchtála cuirfear san áireamh an dea-éifeacht ab fhéidir a bheith le díothú
dleachtanna custaim idir na Ballstáit ar mhéadú cumas iomaíochta gnóthas sna Stáit sin.
Airteagal 132
1. Gan dochar d'oibleagáidí a ghabh na Ballstáit orthu féin faoi chuimsiú eagraíochtaí idirnáisiúnta
eile, déanfaidh siad na córais faoina dtugtar cúnamh don onnmhairiú go tríú tíortha a chomhchuibhiúgo comhleanúnach oiread agus is gá chun a áirithiú nach saobhfar an iomaíocht idir gnóthais anChomhphobail.
Ar thogra ón gCoimisiún, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, aon treoracha
a eisiúint is gá chuige sin.
2. Ní bhainfidh na forálacha roimhe seo le haisíoc i leith dleachtanna custaim nó muirear comhéi-
feachta ná le haisíoc cánachais indírigh, lena n-áirítear cánacha láimhdeachais, dleachtanna máil aguscánacha indíreacha eile mar a lamháiltear i gcás earraí a onnmhairiú ó Bhallstát go tríú tír, sa mhéidnach ngabhann an t-aisíoc sin thar an méid a forchuireadh, go díreach nó go hindíreach, ar na táirgí aonnmhairíodh.
Airteagal 133 (*)
1. Fothófar an comhbheartas tráchtála ar phrionsabail chomhionanna, go háirithe maidir le hath-
ruithe ar rátaí taraifí, le comhaontuithe um tharaifí agus trádáil a thabhairt i gcrích, le comhionannas a
ghnóthú i mbearta léirscaoilte, le beartas onnmhairiúcháin agus le bearta chun trádáil a chosaint amhail
bearta a ghlacfar i gcás dumpála nó fóirdheontas.
2. Cuirfidh an Coimisiún tograí faoi bhráid na Comhairle chun an comhbheartas tráchtála a chur
chun feidhme.
3. Nuair is gá comhaontuithe le Stát amháin nó níos mó nó le heagraíocht idirnáisiúnta amháin nó
níos mó a chaibidil, cuirfidh an Coimisiún moltaí faoi bhráid na Comhairle, agus údaróidh an Chom-hairle don Choimisiún tús a chur leis an gcaibidlíocht is gá. Beidh an Chomhairle agus an Coimisiúnfreagrach as a áirithiú go bhfuil na comhaontuithe arna gcaibidil ag luí le beartais inmheánacha agusrialacha inmheánacha an Chomhphobail.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 90 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Seolfaidh an Coimisiún an chaibidlíocht sin i gcomhairle le coiste speisialta arna cheapadh ag an
gComhairle chun bheith de chúnamh ag an gCoimisiún sa chúram sin, agus faoi chuimsiú na dtreorachaa fhéadfaidh an Chomhairle a dhíriú chuige. Déanfaidh an Coimisiún tuarascáil don choiste speisialta gotráthrialta faoi dhul chun cinn na caibidlíochta.
Beidh na forálacha ábhartha d'Airteagal 300 infheidhme.4. I bhfeidhmiú na gcumhachtaí a thugtar di san Airteagal seo, gníomhóidh an Chomhairle trí
thromlach cáilithe.
5. Beidh feidhm ag míreanna 1 go 4 freisin maidir le comhaontuithe a bhaineann le réimsí na
trádála i seirbhísí agus gnéithe tráchtála den mhaoin intleachtúil a chaibidil agus a thabhairt i gcrích, amhéad nach bhfuil na comhaontuithe sin folaithe sna míreanna sin agus gan dochar do mhír 6.
De mhaolú ar mhír 4, gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil agus comhaontú i gceann de na réimsí dá
dtagraítear sa chéad fhomhír á chaibidil agus á thabhairt i gcrích aici nuair atá sa chomhaontú sinforálacha ar gá aontoilíocht a bheith leo chun rialacha inmheánacha a ghlacadh nó nuair a bhaineann séle réimse nach bhfuil an Comhphobal tar éis na cumhachtaí a thugtar dó sa Chonradh seo a fheidhmiúfós ann trí rialacha inmheánacha a ghlacadh.
Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil i dtaca le comhaontú cothrománach a chaibidil agus a thabhairt i
gcrích a mhéad a bhaineann sé freisin le hábhair dá dtagraítear san fhomhír sin roimhe seo nó sa darafomhír de mhír 6.
Ní dhéanfaidh an mhír seo difear do cheart na mBallstát comhaontuithe a choimeád ar bun agus a
thabhairt i gcrích le tríú tíortha nó le heagraíochtaí idirnáisiúnta sa mhéid go gcomhlíonann comhaon-tuithe den sórt sin dlí an Chomhphobail agus comhaontuithe idirnáisiúnta ábhartha eile.
6. Ní fhéadfaidh an Chomhairle comhaontú a thabhairt i gcrích má tá ann forálacha a rachadh thar
chumhachtaí inmheánacha an Chomhphobail, go háirithe forálacha as a dtig comhchuibhiú ar dhlíthenó rialacháin na mBallstát i réimse ina n-eisiatar comhchuibhiú den sórt sin leis an gConradh seo.
I ndáil leis sin, de mhaolú ar an gcéad fhomhír de mhír 5, tiocfaidh comhaontuithe a bhaineann le
trádáil i seirbhísí cultúrtha agus closamhairc, i seirbhísí oideachais agus i seirbhísí sóisialta agus sláintedaonna laistigh den inniúlacht arna roinnt idir an Comhphobal agus a chuid Ballstát. Uime sin, faracinneadh Comhphobail arna ghlacadh i gcomhréir le forálacha ábhartha Airteagal 300, is gá comhaontúna mBallstát de thoil a chéile a bheith le comhaontuithe den sórt sin a chaibidil. Déanfaidh an Comh-phobal agus na Ballstáit comhaontuithe arna gcaibidil amhlaidh a thabhairt i gcrích go comhpháirteach.
Leanfaidh caibidlíocht agus tabhairt i gcrích comhaontuithe idirnáisiúnta i réimse an iompair de bheith
faoi rialú ag forálacha Theideal V agus Airteagal 300.
7. Gan dochar don chéad fhomhír de mhír 6, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar
thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, cur i bhfeidhm mhíreanna 1go 4 a chur i mbaint le caibidlíocht agus comhaontuithe idirnáisiúnta maidir le maoin intleachtúil amhéad nach bhfuil siad folaithe ag mír 5.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 91
Airteagal 134
Chun a áirithiú nach gcuirfidh sraonadh trádála bac ar chur i gcrích beart i dtaca le beartas tráchtála a
ghlacfaidh aon Bhallstát i gcomhréir leis an gConradh seo, nó i gcás deacrachtaí eacnamaíocha a theachti gceann amháin nó níos mó de na Ballstáit mar gheall ar dhifríochtaí idir na bearta sin, molfaidh anCoimisiún na modhanna don chomhar is gá idir na Ballstáit eile. Dá éagmais sin, údaróidh an Coimisiúndo na Ballstáit na bearta cosanta is gá a ghlacadh, agus socróidh sé coinníollacha agus rialacha mion-sonraithe na mbeart sin.
I gcás práinne, iarrfaidh na Ballstáit údarú ar an gCoimisiún, a ghníomhóidh a luaithe is féidir, chun na
bearta is gá a ghlacadh iad féin agus cuirfidh na Ballstáit i dtrácht na bearta in iúl do na Ballstáit eile.Féadfaidh an Coimisiún a chinneadh tráth ar bith go ndlíonn na Ballstáit i dtrácht na bearta sin a leasúnó a dhíothú.
I roghnú na mbeart sin, tabharfar tosaíocht do na bearta is lú a thabharfaidh suaitheadh ar oibriú an
chómhargaidh.
TEIDEAL X
COMHAR CUSTAIM
Airteagal 135
Laistigh de raon feidhme an Chonartha seo, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an
nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251, bearta chun comhar custaim idir na Ballstáit agus idir na
Ballstáit agus an Coimisiún a neartú. Ní bhainfidh na bearta sin le dlí coiriúil náisiúnta a chur i bhfeidhm
ná le riar náisiúnta an cheartais.
TEIDEAL XI
BEARTAS SÓISIALTA, OIDEACHAS, GAIRMOILIÚINT AGUS AN ÓIGE
CAIBIDIL 1
FORÁLACHA SÓISIALTA
Airteagal 136
Beidh de chuspóirí ag an gComhphobal agus ag na Ballstáit, agus aird á tabhairt acu ar chearta sóisialta
bunúsacha amhail iad sin atá leagtha amach i gCairt Shóisialta na hEorpa arna síniú in Torino ar an 18Deireadh Fómhair 1961 agus i gCairt Chomhphobail 1989 um chearta sóisialta bunúsacha le haghaidhoibrithe, dlús a chur le fostaíocht, le dálaí feabhsaithe maireachtála agus oibre, chun go bhféadfar iad achomhchuibhiú agus an feabhsú á choimeád ar bun, le cosaint chuí shóisialta, leis an agallamh idir nacomhpháirtithe sóisialta, le hacmhainní daonna a fhorbairt ar mhaithe le hardleibhéal marthanachfostaíochta agus leis an eisiamh a chomhrac.
Chun na críche sin, cuirfidh an Comhphobal agus na Ballstáit gníomhaíochtaí chun feidhme a chuirfidh
san áireamh éagsúlacht na gcleachtas náisiúnta, go háirithe i réimse an chaidrimh chonarthaigh, agus anriachtanas cumas iomaíochta gheilleagar an Chomhphobail a choimeád ar bun.GA 92 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Creideann siad go leanfaidh forbairt den sórt sin ní amháin as feidhmiú an chómhargaidh a chuirfidh ar
aghaidh comhchuibhiú na gcóras sóisialta, ach freisin as na nósanna imeachta dá bhforáiltear saChonradh seo agus as comhfhogasú na bhforálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin.
Airteagal 137 (*)
1. D'fhonn cuspóirí Airteagal 136 a ghnóthú, tacóidh an Comhphobal le gníomhaíochtaí na
mBallstát agus comhlánóidh sé iad sna réimsí seo a leanas:
(a) an timpeallacht oibre go háirithe a fheabhsú d'fhonn sláinte agus sábháilteacht oibrithe a chosaint;(b) dálaí oibre;(c) slándáil shóisialta agus cosaint shóisialta oibrithe;(d) cosaint oibrithe i gcás fhoirceannadh a gconartha oibre;(e) oibrithe a chur ar an eolas agus dul i gcomhairle leo;(f) ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n-áirítear comhchinneadh, faoi réir
mhír 5;
(g) dálaí fostaíochta náisiúnach tríú tíortha ina gcónaí go dlíthiúil ar chríoch an Chomhphobail;(h) lánpháirtiú daoine atá arna n-eisiamh ó mhargadh an tsaothair, gan dochar d'Airteagal 150;(i) comhionannas idir fir agus mná ar mhargadh an tsaothair agus cóir chomhionann san obair;(j) an t-eisiamh sóisialta a chomhrac;
(k) córais chosanta sóisialta a nuachóiriú, gan dochar do phointe (c).
2. Chun na críche sin, féadfaidh an Chomhairle:(a) bearta a ghlacadh atá ceaptha chun comhar idir na Ballstáit a chothú trí thionscnaimh arb é is
aidhm dóibh eolas a fheabhsú, malairtí faisnéise agus dea-chleachtais a fhorbairt, cur chuigenuálaíoch a chur ar aghaidh agus an taithí a mheas, amach ó aon chomhchuibhiú ar dhlítheagus rialacháin na mBallstát;
(b) trí bhíthin treoracha, ceanglais íosta a chuirfear chun feidhme de réir a chéile a ghlacadh sna réimsí
dá dtagraítear i bpointí (a) go (i) de mhír 1, ag féachaint do na dálaí agus do na rialacha teicniúla ingach ceann de na Ballstáit. Staonfar sna treoracha sin ó shrianta riarthacha, airgeadais agusdlíthiúla a fhorchur a bheadh ina mbac ar bhunú nó ar fhorbairt gnóthas beag agus meánmhéide.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 93
Gníomhóidh an Chomhairle i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 tar éis dul i
gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún, ach amháin sna réimsídá dtagraítear i bpointí (c), (d) agus (g) de mhír 1 den Airteagal seo ina ngníomhóidh an Chomhairled'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis naCoistí sin. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aontoil ar thogra ón gCoimisiún, tar éis dul igcomhairle le Parlaimint na hEorpa, a chinneadh an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 a
dhéanamh infheidhme maidir le pointí (d), (f) agus (g) de mhír 1 den Airteagal seo.
3. Féadfaidh Ballstát cur chun feidhme na dtreoracha arna nglacadh de bhun mhír 2 a chur ar
iontaoibh na gcomhpháirtithe sóisialta, arna iarraidh sin go comhpháirteach dóibh.
Sa chás sin, áiritheoidh sé go bhfuil, ar dháta nach déanaí ná an dáta nach mór treoir a thrasuí i
gcomhréir le hAirteagal 249, na bearta is gá tugtha isteach trí chomhaontú ag na comhpháirtithesóisialta, agus an Ballstát i dtrácht faoi cheangal gach beart is gá a ghlacadh chun a chumasú dótráth ar bith a bheith in inmhe na torthaí arna bhforchur leis an treoir sin a áirithiú.
4. Forálacha arna nglacadh de bhun an Airteagail seo:— ní dhéanfaidh siad difear do cheart na mBallstát prionsabail bhunúsacha a gcóras slándála sóisialta a
shainiú agus caithfidh siad gan mórdhifear a dhéanamh do chothromaíocht airgeadais na gcórassin,
— ní choiscfidh siad ar Bhallstát bearta cosanta níos déine atá ag luí leis an gConradh seo a choimeád
ar bun ná a thabhairt isteach.
5. Ní bheidh feidhm ag forálacha an Airteagail seo maidir le pá, leis an gceart comhlachais, leis an
gceart dul ar stailc ná leis an gceart frithdhúnadh a fhorchur.
Airteagal 138
1. Beidh sé de chúram ar an gCoimisiún comhairliúchán idir na comhpháirtithe sóisialta a chur ar
aghaidh ar leibhéal an Chomhphobail agus glacfaidh sé aon bheart ábhartha chun an t-agallamh eatarthua éascú trína áirithiú go dtugtar tacaíocht chothromúil do na páirtithe.
2. Chuige sin, sula dtíolacfaidh sé tograí i réimse an bheartais shóisialta, rachaidh an Coimisiún i
gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta ar threo ionchasach gníomhaíochta Comhphobail.
3. Má mheasann an Coimisiún, tar éis an chomhairliúcháin sin, go bhfuil gníomhaíocht Chomh-
phobail inmhianaithe, rachaidh sé i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta ar inneachar an tograarna bheartú. Díreoidh na comhpháirtithe sóisialta tuairim, nó moladh más iomchuí, chuig an gCoi-misiún.GA 94 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
4. Tráth comhairliúcháin den sórt sin, féadfaidh na comhpháirtithe sóisialta a chur i bhfios don
Choimisiún gur mian leo an próiseas dá bhforáiltear in Airteagal 139 a thionscnamh. Ní mhairfidh ré annós imeachta níos mó ná naoi mí mura gcinnfidh na comhpháirtithe sóisialta i dtrácht agus anCoimisiún i gcomhpháirt í a fhadú.
Airteagal 139 (*)
1. Más é sin is toil leis na comhpháirtithe sóisialta, féadfaidh caidreamh conarthach, lena n-áirítear
comhaontuithe, a bheith mar thoradh ar an agallamh eatarthu ar leibhéal an Chomhphobail.
2. Is i gcomhréir leis na nósanna imeachta agus na cleachtais is cuí do na comhpháirtithe sóisialta
agus do na Ballstáit nó, in ábhair a thig faoi Airteagal 137, trí chinneadh ón gComhairle ar thogra óngCoimisiún, arna iarraidh sin i gcomhpháirt do na páirtithe sínitheacha, a chuirfear chun feidhme nacomhaontuithe arna dtabhairt i gcrích ar leibhéal an Chomhphobail.
Gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe ach amháin nuair atá foráil amháin nó níos mó sa
chomhaontú i dtrácht a bhaineann le ceann de na réimsí inar gá aontoilíocht de bhun Airteagal 137(2).Sa chás sin gníomhóidh sí d'aon toil.
Airteagal 140
Chun cuspóirí Airteagal 136 a ghnóthú agus gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo, cothóidh
an Coimisiún comhar idir na Ballstáit agus déanfaidh sé comhordú a ngníomhaíochta a éascú i réimsíuile an bheartais shóisialta faoin gcaibidil seo, go háirithe i gcúrsaí a bhaineann leis na nithe seo:
— fostaíocht,
— dlí an tsaothair agus dálaí oibre,
— gairmoiliúint bhunchéime agus ardchéime,
— slándáil shóisialta,
— tionóiscí agus galair cheirde a chosc,— sláinteachas ceirde,
— an ceart chun dul i gcomhlachas, agus cómhargáil idir fostóirí agus oibrithe.
Chun na críche sin, gníomhóidh an Coimisiún i ndlúth-thadhall leis na Ballstáit trí staidéir a dhéanamh,
tuairimí a thabhairt agus comhairliúcháin a shocrú i dtaobh fadhbanna a thagann chun cinn ar leibhéalnáisiúnta agus fadhbanna is ábhar cúraim d'eagraíochtaí idirnáisiúnta.
Sula dtabharfaidh an Coimisiún na tuairimí dá bhforáiltear san Airteagal seo, rachaidh sé i gcomhairle
leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 95
Airteagal 141
1. Áiritheoidh gach Ballstát cur chun feidhme an phrionsabail go bhfuil pá comhionann as obair
chomhionann nó obair ar comhionann a luach ag dul d'oibrithe fireanna agus d'oibrithe baineanna.
2. Chun críche an Airteagail seo, ciallaíonn ‘pá’ an gnáthphá nó an gnáth-thuarastal bunaidh nó
íosta maille le haon chomaoin eile, in airgead nó i gcomhchineál, a fhaigheann an t-oibrí, go díreach nógo hindíreach, óna fhostóir as ucht a fhostaíochta.
Ciallaíonn ‘pá comhionann gan idirdhealú bunaithe ar ghnéas’:
(a) go ndéantar an pá as an obair chéanna ar thascrátaí a ríomh ar bhonn an aonaid tomhais chéanna;
(b) i gcás obair de réir amrátaí gurb é an pá céanna a íoctar as an jab céanna.
3. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, bearta a ghlacadhd'fhonn a áirithiú go gcuirfear i bhfeidhm prionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córacomhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí beatha, lena n-áirítear prionsabal anphá chomhionainn as obair chomhionann nó obair ar comhionann a luach.
4. D'fhonn comhionannas iomlán iarbhír idir fir agus mná a áirithiú i saol na hoibre, ní chuirfidh
prionsabal na córa comhionainne cosc ar aon Bhallstát bearta a choimeád ar bun nó a ghlacadh lenandéantar foráil maidir le buntáistí sonracha chun gur fusa don ghnéas tearcionadaithe gabháil le gairmbheatha nó chun míbhuntáistí i slite beatha gairmiúla a chosc nó a chúiteamh.
Airteagal 142
Féachfaidh na Ballstáit leis an gcoibhéis atá ann idir scéimeanna saoire le pá a choimeád mar atá.
Airteagal 143
Tarraingeoidh an Coimisiún suas tuarascáil gach bliain ar an dul chun cinn atá déanta i ngnóthú
chuspóirí Airteagal 136, lena n-áirítear staid dhéimeagrafach an Chomhphobail. Díreoidh sé an tuar-ascáil sin chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle agus chuig an gCoiste Eacnamaíoch agusSóisialta.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCoimisiún tuarascálacha a tharraingt suas i dtaobh
fadhbanna sonracha a bhaineann leis an staid shóisialta.
Airteagal 144 (*)
Bunóidh an Chomhairle, tar éis di dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, Coiste um Chosaint
Shóisialta le stádas comhairleach chun comhordú idir na Ballstáit agus leis an gCoimisiún maidir lecosaint shóisialta a chur ar aghaidh. Is iad cúraimí an Choiste:
— faireachán a dhéanamh ar an staid shóisialta agus ar forbairt beartas cosanta sóisialta sna Ballstáit
agus sa Chomhphobal,
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 96 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
— malairtí faisnéise, taithí agus dea-chleachtais a chur ar aghaidh idir na Ballstáit agus leis an gCoi-
misiún,
— gan dochar d'Airteagal 207, tuarascálacha a ullmhú nó tuairimí a fhoirmiú nó gníomhaíochtaí eile a
dhéanamh laistigh de réimsí a inniúlachta, arna iarraidh sin don Chomhairle nó don Choimisiún nóar a thionscnamh féin.
Agus a shainordú á chomhall aige, bunóidh an Coiste tadhaill iomchuí leis na comhpháirtithe sóisialta.Ceapfaidh gach Ballstát dhá chomhalta den Choiste agus ceapfaidh an Coimisiún dhá chomhalta den
Choiste.
Airteagal 145
Cuirfidh an Coimisiún isteach ina thuarascáil bhliantúil do Pharlaimint na hEorpa caibidil ar leith ar
fhorbairtí sóisialta sa Chomhphobal.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCoimisiún tuarascálacha a tharraingt suas i dtaobh aon
fhadhbanna áirithe a bhaineann le dálaí sóisialta.
CAIBIDIL 2
CISTE SÓISIALTA NA hEORPA
Airteagal 146
Chun go bhfeabhsófar na deiseanna ar fhostaíocht d'oibrithe sa mhargadh inmheánach agus chun go
rannchuideofar amhlaidh leis an gcaighdeán maireachtála a ardú, cuirtear Ciste Sóisialta na hEorpa ar
bun i gcomhréir leis na forálacha atá leagtha amach thíos, arb é is aidhm dó fostú d'oibrithe a éascú
agus méadú a thabhairt ar a soghluaisteacht gheografach agus ghairmiúil laistigh den Chomhphobalagus oiriúnú d'athruithe tionsclaíocha agus d'athruithe sna córais táirgeachta a éascú go háirithe tríbhíthin na gairmoiliúna agus na hathghairmoiliúna.
Airteagal 147
Is é an Coimisiún a riarfaidh an Ciste.
Sa chúram sin gheobhaidh an Coimisiún cuidiú ó Choiste a mbeidh comhalta den Choimisiún i
gceannas air agus arb iad a bheidh air ionadaithe ó rialtais agus ó cheardchumainn agus ó eagraíochtaífostóirí.
Airteagal 148
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún,na cinntí cur chun feidhme a bhaineann le Ciste Sóisialta na hEorpa a ghlacadh.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 97
CAIBIDIL 3
OIDEACHAS, GAIRMOILIÚINT AGUS AN ÓIGE
Airteagal 149
1. Rannchuideoidh an Comhphobal le hoideachas de chaighdeán a fhorbairt tríd an gcomhar idir
Ballstáit a chothú agus, más gá, trí thacú lena ngníomhaíocht agus í a fhorlíonadh, agus freagracht namBallstát i leith inneachar an teagaisc agus eagrúchán an chórais oideachais agus a n-éagsúlacht chul-
túrtha agus teanga á hurramú aige.
2. Is é is aidhm do ghníomhaíocht an Chomhphobail:— éirim Eorpach an oideachais a fhorbairt go háirithe trí theangacha na mBallstát a theagasc agus a
leathadh,
— taobhú le soghluaisteacht mhac léinn agus múinteoirí, lena n-áirítear aitheantas acadúil dioplómaí
agus tréimhsí staidéir,
— comhar a chur ar aghaidh idir bunaíochtaí oideachais,
— malartuithe faisnéise agus taithí a fhorbairt ar shaincheisteanna is coiteann do chórais oideachais na
mBallstát,
— taobhú le forbairt comhaiseag idir daoine óga agus idir teagascóirí sochoideachasúla,
— forbairt an chianoideachais a chothú.
3. Taobhóidh an Comhphobal agus na Ballstáit leis an gcomhar le tríú tíortha agus leis na
heagraíochtaí idirnáisiúnta is inniúil maidir le hoideachas, agus go háirithe le Comhairle na hEorpa.
4. Chun rannchuidiú le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear san Airteagal seo, déanfaidh an Chom-
hairle:
— ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 agus tar éis dul i
gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún, gníomhaíochtaí
dreasachta a ghlacadh, amach ó aon chomhchuibhiú ar dhlíthe agus rialúcháin na mBallstát,
— ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, moltaí a ghlacadh.
Airteagal 150
1. Cuirfidh an Comhphobal beartas gairmoiliúna chun feidhme a thacóidh le gníomhaíochtaí na
mBallstát agus a fhorlíonfaidh iad, agus freagracht na mBallstát i leith inneachar agus eagrúchán nagairmoiliúna á hurramú aige.
2. Is é is aidhm do ghníomhaíocht an Chomhphobail:
— oiriúnú d'athruithe tionsclaíocha a éascú, go háirithe trí bhíthin na hoiliúna agus na hathghair-
moiliúna,GA 98 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
— an ghairmoiliúint tosaigh agus leanúnach a fheabhsú chun an t-imeascadh agus an t-athimeascadh
gairmiúil ar mhargadh an tsaothair a éascú,
— rochtain ar an ngairmoiliúint a éascú agus taobhú le soghluaisteacht oidí agus daoine faoi oiliúint,
go háirithe daoine óga,
— comhar i réimse na hoiliúna a spreagadh idir bunaíochtaí oideachais agus oiliúna agus gnóthais,
— malartuithe faisnéise agus taithí a fhorbairt ar shaincheisteanna is coiteann do chórais oiliúna na
mBallstát.
3. Taobhóidh an Comhphobal agus na Ballstáit leis an gcomhar le tríú tíortha agus leis na
heagraíochtaí idirnáisiúnta is inniúil maidir le gairmoiliúint.
4. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste naRéigiún, bearta a ghlacadh chun rannchuidiú leis na cuspóirí dá dtagraítear san Airteagal seo a ghnóthú,gan aon chomhchuibhiú ar dhlíthe agus rialacháin na mBallstát.
TEIDEAL XII
CULTÚR
Airteagal 151
1. Rannchuideoidh an Comhphobal le borradh chultúir na mBallstát, ag urramú a n-éagsúlacht
náisiúnta agus réigiúnach agus ag tabhairt na comhoidhreachta cultúrtha chun suntais dó.
2. Is é is aidhm do ghníomhaíocht an Chomhphobail comhar idir Ballstáit a chothú agus, más gá,
tacú lena ngníomhaíocht agus í a fhorlíonadh sna réimsí seo a leanas:
— feabhsú ar eolas agus ar leathadh chultúr agus stair na bpobal Eorpach,
— caomhnú agus coimirciú na hoidhreachta cultúrtha de thábhacht Eorpach,
— comhaisig neamhthráchtála i réimse an chultúir,
— cruthú ealaíonta agus liteartha, go fiú in earnáil an chlosamhairc.
3. Taobhóidh an Comhphobal agus na Ballstát leis an gcomhar le tríú tíortha agus leis na
heagraíochtaí idirnáisiúnta is inniúil i réimse an chultúir agus go háirithe le Comhairle na hEorpa.
4. Tabharfaidh an Comhphobal aird ar ghnéithe cultúrtha ina ghníomhaíocht faoi fhorálacha eile an
Chonartha seo, go háirithe d'fhonn éagsúlacht a chuid cultúr a urramú agus a chur ar aghaidh.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 99
5. Chun rannchuidiú le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear san Airteagal seo, déanfaidh an Chom-
hairle:
— ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 agus tar éis dul i
gcomhairle le Coiste na Réigiún, gníomhaíochtaí dreasachta a ghlacadh, amach ó aonchomhchuibhiú ar dhlíthe agus rialúcháin na mBallstát. Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil igcaitheamh na nósanna imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251,
— ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún, moltaí a ghlacadh.
TEIDEAL XIII
SLÁINTE PHOIBLÍ
Airteagal 152
1. Déanfar ardleibhéal cosanta le haghaidh sláinte an duine a áirithiú i sainiú agus i gcur chun
feidhme bheartais agus ghníomhaíochtaí uile an Chomhphobail.
Bainfidh gníomhaíocht an Chomhphobail, a chomhlánóidh beartais náisiúnta, leis an tsláinte phoiblí a
fheabhsú, le tinnis agus galair an duine a chosc agus le foinsí contúirte do shláinte an duine asheachaint. Folóidh gníomhaíocht den saghas sin an comhrac in aghaidh na móraicídí trí thaighde achur ar aghaidh ar na cúiseanna atá leo agus ar mhodhanna a seolta agus a gcoiscthe, maille le faisnéisagus oideachas sláinte.
Comhlánóidh an Comhphobal gníomhaíocht na mBallstát chun damáiste don tsláinte a thig ó dhrugaí a
laghdú, lena n-áirítear faisnéis agus cosc.
2. Cothóidh an Comhphobal comhar idir na Ballstáit sna réimsí dá dtagraítear san Airteagal seo
agus, más gá, tacóidh sé lena ngníomhaíocht.
Déanfaidh na Ballstáit comhordú eatarthu féin, i gcuibhreann leis an gCoimisiún, ar a mbeartais agus ar
a gcláir sna réimsí dá dtagraítear i mír 1. Féadfaidh an Coimisiún, i ndlúth-thadhall leis na Ballstáit, aontionscnamh is fóinteach a ghlacadh chun an comhordú sin a chur ar aghaidh.
3. Taobhóidh an Comhphobal agus na Ballstáit le comhar le tríú tíortha agus leis na heagraíochtaí
idirnáisiúnta inniúla i réimse na sláinte poiblí.
4. Rannchuideoidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste naRéigiún, le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear san Airteagal seo, trí na bearta seo a leanas a ghlacadh:
(a) bearta ag leagan síos ardchaighdeán cáilíochta agus sábháilteachta d'orgáin agus substaintí de
bhunús daonna, d'fhuil agus do dhíorthaigh fola; ní chuirfidh na bearta sin cosc ar aon Bhallstátbearta cosanta níos déine a choimeád ar bun ná a thabhairt isteach;
(b) de mhaolú ar Airteagal 37, bearta i réimsí na tréidliachta agus na fíteasláintíochta a bhfuil sé mar
chuspóir díreach acu an tsláinte phoiblí a chosaint;GA 100 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
(c) bearta dreasachta a bheidh ceaptha chun sláinte an duine a chosaint agus a fheabhsú, gan aon
chomhchuibhiú ar dhlíthe agus rialacháin na mBallstát.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, moltaí a
ghlacadh freisin chun na gcríoch atá leagtha amach san Airteagal seo.
5. Déanfaidh gníomhaíocht an Chomhphobail i réimse na sláinte poiblí lánurraim a thabhairt do
fhreagrachtaí na mBallstát maidir le seirbhísí sláinte agus cúram liachta a eagrú agus a sholáthar. Ach goháirithe, ní dhéanfaidh na bearta dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 4 difear d'fhorálacha náisiúntamaidir le deonú nó úsáid mhíochaine orgán agus fola.
TEIDEAL XIV
COSAINT AN TOMHALTÓRA
Airteagal 153
1. Chun leasanna na dtomhaltóirí a chur ar aghaidh agus chun ardleibhéal cosanta don tomhaltóir a
áirithiú, rannchuideoidh an Chomhairle le sláinte, sábháilteacht agus leasanna eacnamaíocha na dtom-haltóirí a chosaint, maille lena gceart a chur ar aghaidh chun faisnéise agus oideachais agus chun iad féina eagrú ar mhaithe lena leasanna a choimirciú.
2. Tabharfar aird ar cheanglais maidir le cosaint an tomhaltóra i sainiú agus i gcur chun feidhme
bheartais agus ghníomhaíochtaí eile an Chomhphobail.
3. Rannchuideoidh an Comhphobal leis na cuspóirí dá dtagraítear i mír 1 a ghnóthú:(a) trí bhearta arna nglacadh de bhun Airteagal 95 faoi chuimsiú chomhlánú an mhargaidh
inmheánaigh;
(b) trí bhearta a thacaíonn leis an mbeartas arna shaothrú ag na Ballstáit, a fhorlíonann é agus a
dhéanann faireachán air.
4. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, na bearta dádtagraítear i bpointe (b) de mhír 3 a ghlacadh.
5. Ní chuirfidh bearta arna nglacadh de bhun mhír 4 cosc ar aon Bhallstát bearta cosanta níos déine
a choimeád ar bun ná a thabhairt isteach. Ní mór do bhearta den sórt sin a bheith ag luí leis angConradh seo. Cuirfear in iúl don Choimisiún iad.
TEIDEAL XV
GRÉASÁIN THRASEORPACHA
Airteagal 154
1. D'fhonn rannchuidiú le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear in Airteagail 14 agus 158 agus
d'fhonn cumasú do shaoránaigh an Aontais, d'oibreoirí eacnamaíocha agus do phobail réigiúnachaagus áitiúla tairbhiú go hiomlán de na buntáistí a chinfidh ó limistéar gan teorainneacha inmheánachaa chur ar bun, rannchuideoidh an Comhphobal le gréasáin thraseorpacha a bhunú agus a fhorbairt inearnálacha bhonneagair an iompair, na teileachumarsáide agus an fhuinnimh.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 101
2. Faoi chuimsiú córas margaí a bheidh ar oscailt agus iomaíoch, beidh sé d'aidhm ag gníomhaíocht
an Chomhphobail taobhú le hidirnascadh agus le hidirinoibritheacht na ngréasán náisiúnta agus lerochtain ar na gréasáin sin. Tabharfaidh sí aird go háirithe ar a riachtanaí atá sé na réigiúin oileánacha,talamhiata agus forimeallacha a cheangal le réigiúin láir an Chomhphobail.
Airteagal 155
1. D'fhonn na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 154 a ghnóthú:
— bunóidh an Comhphobal sraith treoirlínte a fholaíonn cuspóirí, tosaíochtaí agus imlínte na ngníom-
haíochtaí arna mbeartú i réimse na ngréasán traseorpach; sonróidh na treoirlínte sin tionscadail
leasa choitinn,
— cuirfidh an Comhphobal chun feidhme gach gníomhaíocht a mheastar is gá chun idirinoibritheacht
na ngréasán a áirithiú, go háirithe i réimse chomhchuibhiú na gcaighdeán teicniúil,
— féadfaidh an Comhphobal tacú le tionscadail chomhleasa lena dtacaíonn na Ballstáit agus a shon-
raítear faoi chuimsiú na dtreoirlínte dá dtagraítear sa chéad fhleasc, go háirithe trí bhíthin staidéar
indéantachta, ráthaíochtaí iasachta nó fóirdheontas úis; féadfaidh an Comhphobal rannchuidiú
freisin tríd an gCiste Comhtháthaithe arna chur ar bun de bhun fhorálacha Airteagal 161 lemaoiniú tionscadal sonrach i mBallstáit i réimse bonneagar iompair.
Tabharfaidh gníomhaíocht an Chomhphobail aird ar inmharthanacht eacnamaíoch acmhainneach na
dtionscadal.
2. Déanfaidh na Ballstáit comhordú eatarthu féin, i gcuibhreann leis an gCoimisiún, ar bheartais a
shaothrófar ar leibhéal náisiúnta a bhféadfaidh éifeacht shonraíoch a bheith acu ar ghnóthú na gcuspóirí
dá dtagraítear in Airteagal 154. Féadfaidh an Coimisiún, i ndlúthchomharaíocht leis na Ballstáit, gachtionscnamh is fóinteach a ghlacadh chun an comhordú sin a chur ar aghaidh.
3. Féadfaidh an Comhphobal a chinneadh comhoibriú le tríú tíortha chun tionscadail leasa choitinn
a chur ar aghaidh agus idirinoibritheacht na ngréasán a áirithiú.
Airteagal 156
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún,na treoirlínte agus na bearta eile dá dtagraítear in Airteagal 155(1).
Is gá ceadú an Bhallstáit i dtrácht do threoirlínte agus tionscadail leasa choitinn a bhaineann le críoch an
Bhallstáit sin.GA 102 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
TEIDEAL XVI
TIONSCAL
Airteagal 157 (*)
1. Féachfaidh an Comhphobal agus na Ballstáit chuige go mbeidh na dálaí ann is gá chun cumas
iomaíochta thionscal an Chomhphobail a áirithiú.
Chun na críche sin, i gcomhréir le córas margaí a bheidh ar oscailt agus iomaíoch, is é is aidhm dá
ngníomhaíocht:
— oiriúnú an tionscail d'athruithe struchtúracha a bhrostú,— timpeallacht a chothú atá fabhrach don tionscnamh agus d'fhorbairt ghnóthas ar fud an Chomh-
phobail, go háirithe gnóthais bheaga agus meánmhéide,
— timpeallacht a chothú atá fabhrach do chomhar idir gnóthais,
— taobhú le hacmhainneacht thionsclaíoch beartas nuála, taighde agus forbartha teicneolaíche a
shaothrú níos fearr.
2. Rachaidh na Ballstáit i gcomhairle le chéile i gcuibhreann leis an gCoimisiún agus, más gá,
déanfaidh siad a ngníomhaíochtaí a chomhordú. Féadfaidh an Coimisiún gach tionscnamh isfóinteach a ghlacadh chun an comhordú sin a chur ar aghaidh.
3. Rannchuideoidh an Comhphobal le gnóthú na gcuspóirí dá dtagraítear i mír 1 trí bhíthin na
mbeartas agus na ngníomhaíochtaí a shaothraíonn sé faoi fhorálacha eile den Chonradh seo. Féadfaidh
an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 agus tar
éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, bearta sonracha a chinneadh chun tacúle gníomhaíochtaí de chuid na mBallstát d'fhonn na cuspóirí dá dtagraítear i mír 1 a ghnóthú.
Ní féidir leis an gComhphobal leas a bhaint as an Teideal seo chun aon bheart a thabhairt isteach ar
dóigh dó an iomaíocht a shaobhadh nó ina bhfuil forálacha cánachais nó forálacha a bhaineann le ceartaagus leasanna daoine fostaithe.
TEIDEAL XVII
COMHTHÁTHÚ EACNAMAÍOCH AGUS SÓISIALTA
Airteagal 158
D'fhonn a fhorbairt chomhchuí i gcoitinne a chur ar aghaidh, déanfaidh an Comhphobal a chuid
gníomhaíochtaí a fhorbairt agus a shaothrú ar mhaithe lena chomhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta
a neartú.
Féachfaidh an Comhphobal go háirithe leis na héagothromaíochtaí idir leibhéil forbartha na réigiún
éagsúil agus cúlmhaireacht na réigiún is mídheisiúla nó na n-oileán is mídheisiúla, lena n-áirítear nalimistéir thuaithe, a laghdú.
(*) Airteagal mar áta arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 103
Airteagal 159 (*)
Déanfaidh na Ballstáit a mbeartas eacnamaíoch a sheoladh agus a chomhordú d'fhonn na cuspóirí atá
leagtha amach in Airteagal 158 a bhaint amach freisin. Saineofar agus cuirfear beartais agus gníom-haíochtaí an Chomhphobail chun feidhme agus cuirfear an margadh inmheánach chun feidhme le hairdar na cuspóirí atá leagtha amach in Airteagal 158 agus rannpháirteoidh siad i ngnóthú na gcuspóirí sin.Tacóidh an Comhphobal leis na cuspóirí sin a ghnóthú agus é ag gníomhú trí bhíthin na gcistístruchtúracha (Roinn Treoraíochta an Chiste Eorpaigh um Threoraíocht agus Ráthaíocht Talmhaíochta,Ciste Sóisialta na hEorpa, Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa), tríd an mBanc Eorpach Infheistíochtaagus trí na hionstraimí airgeadais eile atá ann cheana.
Tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, don Choiste Eacna-
maíoch agus Sóisialta agus do Choiste na Réigiún gach trí bliana ar an dul chun cinn atá déanta maidirleis an gcomhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta a ghnóthú agus ar an tslí inar rannchuidigh na meáinéagsúla dá bhforáiltear san Airteagal seo leis. Beidh tograí iomchuí in éineacht leis an tuarascáil más gá.
Más léir gur gá gníomhaíochtaí sonracha lasmuigh de na cistí agus gan dochar do na bearta arna
gcinneadh faoi chuimsiú bheartais eile an Chomhphobail, féadfaidh an Chomhairle na gníomhaíochtaísin a ghlacadh, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 agus taréis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún.
Airteagal 160
Tá ceaptha do Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa rannchuidiú leis na príomh-mhíchothro-
maíochtaí réigiúnacha sa Chomhphobal a cheartú, trí rannpháirtiú i bhforbairt agus i gcoigeartú struch-túrach na réigiún a bhfuil a bhforbairt tite ar gcúl agus in athrúchán na réigiún tionsclaíoch atá agmeath.
Airteagal 161 (*)
Gan dochar d'Airteagal 162, saineoidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoi-
misiún, tar éis do Pharlaimint na hEorpa aontú agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíochagus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún, cúraimí, cuspóirí tosaíochta agus eagrúchán na gcistí struch-túracha a fhéadfaidh grúpáil na gcistí a chuimsiú. Saineoidh an Chomhairle freisin, ag gníomhú di trídan nós imeachta céanna, na rialacha ginearálta is infheidhme ar na cistí maille leis na forálacha is gáchun éifeachtúlacht na gcistí agus an comhordú eatarthu agus leis na hionstraimí airgeadais eile atá ann
cheana a áirithiú.
Déanfaidh Ciste Comhtháthaithe arna chur ar bun ag an gComhairle i gcomhréir leis an nós imeachta
céanna ranníocaíocht airgeadais a chur ar fáil do thionscadail i réimsí an chomhshaoil agus na ngréasántraseorpach i gcúrsaí bonneagair iompair.
Amhail ón 1 Eanáir 2007, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún
tar éis aontú Pharlaimint na hEorpa a fháil agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch
agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún, más amhlaidh, faoi cheann an 1 Eanáir 2007, gur glacadh anpheirspictíocht ilbhliantúil is infheidhme amhail ón dáta sin agus an comhaontú idirinstitiúideach lenambaineann. Ina mhalairt de chás, beidh feidhm ag an nós imeachta atá leagtha síos sa mhír seo amhail ódháta a nglactha.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 104 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 162
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún,na cinntí cur chun feidhme a bhaineann le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa.
Leanfaidh Airteagail 37 agus 148 faoi seach de bheith infheidhme maidir le Roinn Treoraíochta an
Chiste Eorpaigh um Threoraíocht agus Ráthaíocht Talmhaíochta agus le Ciste Sóisialta na hEorpa.
TEIDEAL XVIII
TAIGHDE AGUS FORBAIRT THEICNEOLAÍOCH
Airteagal 163
1. Beidh sé de chuspóir ag an gComhphobal fothaí eolaíocha agus teicneolaíocha thionscal an
Chomhphobail a neartú agus taobhú le forbairt a chumas iomaíochta idirnáisiúnta, agus gach gníom-haíocht taighde a mheastar is gá de bhun chaibidlí eile an Chonartha seo a chur ar aghaidh.
2. Chuige sin, cothóidh an Comhphobal gnóthais ar fud an Chomhphobail, lena n-áirítear gnóthais
bheaga agus meánmhéide, lárionaid taighde agus ollscoileanna ina n-iarrachtaí maidir le taighde agusforbairt theicneolaíoch d'ardchaighdeán; tacóidh sé lena n-iarrachtaí comhair, go háirithe d'fhonn achumasú do ghnóthais leas iomlán a bhaint as acmhainneacht an mhargaidh inmheánaigh goháirithe trí bhíthin conarthaí náisiúnta poiblí a oscailt, comhchaighdeáin a shainiú agus constaicídlíthiúla agus fioscacha ar chomhar den sórt sin a dhíchur.
3. Déanfar gach gníomhaíocht Chomhphobail de bhun an Chonartha seo, lena n-áirítear gníom-
haíochtaí taisealbhaidh, i réimse an taighde agus na forbartha teicneolaíche, a chinneadh agus a churchun feidhme i gcomhréir le forálacha an Teidil seo.
Airteagal 164
Agus na cuspóirí sin á saothrú aige, déanfaidh an Comhphobal na gníomhaíochtaí seo a leanas a chur i
gcrích chun na gníomhaíochtaí atá ar siúl sna Ballstáit a fhorlíonadh:
(a) cláir a chur chun feidhme maidir le taighde, forbairt theicneolaíoch agus taisealbhadh trí chomhar
le gnóthais, lárionaid taighde agus ollscoileanna agus eatarthu a chur ar aghaidh;
(b) comhar maidir le taighde, forbairt theicneolaíoch agus taisealbhadh Comhphobail a chur ar aghaidh
le tríú tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta;
(c) torthaí gníomhaíochtaí maidir le taighde, forbairt theicneolaíoch agus taisealbhadh Comhphobail a
leathadh agus leas iomlán a bhaint astu;
(d) oiliúint agus soghluaisteacht lucht taighde sa Chomhphobal a spreagadh.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 105
Airteagal 165
1. Déanfaidh an Comhphobal agus na Ballstáit a ngníomhaíocht a chomhordú maidir le taighde
agus forbairt theicneolaíoch chun a áirithiú go mbeidh comhchuibheas frithpháirteach idir na beartaisnáisiúnta agus an beartas Comhphobail.
2. Féadfaidh an Coimisiún, i ndlúthchomharaíocht leis na Ballstáit, gach tionscnamh is fóinteach a
ghlacadh chun an comhordú dá dtagraítear i mír 1 a chur ar aghaidh.
Airteagal 166
1. Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, clár réimeilbhliantúil ina leagfar amach gníomhaíochtaí uile an Chomhphobail.
Déanfaidh an clár réime:— na cuspóirí eolaíocha agus teicneolaíocha atá le gnóthú sna gníomhaíochtaí dá bhforáiltear in
Airteagal 164 agus na tosaíochtaí a bheidh ag gabháil leo a shocrú,
— imlínte do na gníomhaíochtaí sin a chur i bhfios,
— an t-uasmhéid foriomlán agus na rialacha mionsonraithe a shocrú do rannpháirtíocht airgeadais an
Chomhphobail sa chlár réime maille leis an gcion faoi seach i ngach gníomhaíocht arna beartú.
2. Déanfar an clár réime a oiriúnú nó a fhorlíonadh de réir mar a thagann cor nua sa scéal.
3. Cuirfear an clár réime chun feidhme trí bhíthin clár sonrach a dhéanfar a fhorbairt laistigh de
gach gníomhaíocht. Déanfaidh gach clár sonrach rialacha mionsonraithe a chur chun feidhme a shonrú,a ré a shocrú agus an maoiniú a mheastar is gá a fhoráil. Ní fhéadfaidh suim na méideanna a mheastar isgá arna socrú sna cláir shonracha a bheith níos mó ná an t-uasmhéid foriomlán arna shocrú don chlárréime agus do gach gníomhaíocht.
4. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, na cláirshonracha a ghlacadh.
Airteagal 167
Ar mhaithe le cur chun feidhme an chláir réime ilbhliantúil, socróidh an Chomhairle:
— na rialacha a bhaineann le rannpháirtíocht ghnóthas, lárionaid taighde agus ollscoileanna,
— na rialacha is infheidhme maidir le torthaí an taighde a leathadh.
Airteagal 168
Agus an clár réime ilbhliantúil á chur chun feidhme, féadfar cinneadh ar chláir fhorlíontacha nach
mbeidh rannpháirteach iontu ach Ballstáit áirithe a dhéanfaidh iad a mhaoiniú faoi réir rannpháirtíochtionchasach an Chomhphobail.GA 106 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Glacfaidh an Chomhairle na rialacha is infheidhme maidir leis na cláir fhorlíontacha, go háirithe maidir
le leathadh eolais agus rochtain ag Ballstáit eile.
Airteagal 169
Agus an clár réime ilbhliantúil á chur chun feidhme aige, féadfaidh an Comhphobal, le comhaontú na
mBallstát i dtrácht, foráil do rannpháirtíocht i gcláir thaighde agus forbartha a bheidh gafa ar láimh agBallstáit éagsúla, lena n-áirítear rannpháirtíocht sna struchtúir arna gcur ar bun chun na cláir sin a chur igcrích.
Airteagal 170
Agus an clár réime ilbhliantúil á chur chun feidhme aige, féadfaidh an Comhphobal foráil do chomhar
maidir le taighde, forbairt theicneolaíoch agus taisealbhadh Comhphobail le tríú tíortha nó leheagraíochtaí idirnáisiúnta.
Féadfaidh rialacha mionsonraithe an chomhair sin a bheith ina n-ábhar do chomhaontuithe idir an
Comhphobal agus na tríú páirtithe i dtrácht, a dhéanfar a chaibidil agus a thabhairt i gcrích i gcomhréir
le hAirteagal 300.
Airteagal 171
Féadfaidh an Comhphobal comhghnóthais nó aon struchtúr eile a chur ar bun is gá do dhea-chur i
gcrích cláir Chomhphobail maidir le taighde, forbairt theicneolaíoch agus taisealbhadh.
Airteagal 172
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul
i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, na forálacha dádtagraítear in Airteagal 171 a ghlacadh.
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal
251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta, na forálacha dá dtagraítearin Airteagail 167, 168 agus 169 a ghlacadh. Beidh gá le comhaontú na mBallstát i dtrácht chun na cláirfhorlíontacha a ghlacadh.
Airteagal 173
Ag tús gach bliana, tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.
Folóidh an tuarascáil sin go háirithe na gníomhaíochtaí a rinneadh maidir le taighde, forbairt theicneo-laíoch agus leathadh na dtorthaí i gcaitheamh na bliana roimhe sin agus an clár oibre don bhliain reatha.
TEIDEAL XIX
COMHSHAOL
Airteagal 174
1. Rannchuideoidh beartas an Chomhphobail i réimse an chomhshaoil leis na cuspóirí seo a leanas a
shaothrú:
— mianach an chomhshaoil a chaomhnú, a chosaint agus a fheabhsú,GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 107
— sláinte an duine a chosaint,
— acmhainní nádúrtha a úsáid go stuama réasúnach,
— bearta a chur ar aghaidh ar an leibhéal idirnáisiúnta chun déileáil le fadhbanna réigiúnacha nó
domhanda an chomhshaoil.
2. Beidh sé d'aidhm ag beartas an Chomhphobail i réimse an chomhshaoil ardleibhéal cosanta a
shroicheadh ag tabhairt aird ar éagsúlacht na staideanna i réigiúin éagsúla an Chomhphobail. Fothófar éar phrionsabal an réamhchúraim agus ar na prionsabail gur cóir bearta coisctheacha a ghlacadh, godtabharfar tosaíocht do bhearta chun damáiste don chomhshaol a cheartú ag an bhfoinse agus gurb éúdar an truaillithe a íocfaidh as.
Sa chomhthéacs sin, beidh sna bearta comhchuibhithe a fhreagraíonn do cheanglais maidir le cosaint an
chomhshaoil, i gcásanna iomchuí, clásal cosanta a údaróidh do na Ballstáit bearta sealadacha a bheidhfaoi réir nós imeachta rialaithe Comhphobail a ghlacadh ar fhorais chomhshaoil neamheacnamaíocha.
3. Agus a bheartas i réimse an chomhshaoil á ullmhú aige, cuirfidh an Comhphobal san áireamh:
— a bhfuil ar fáil de shonraí eolaíocha agus teicniúla,
— dálaí an chomhshaoil i réigiúin éagsúla an Chomhphobail,— na buntáistí agus na costais a fhéadfaidh a theacht as gníomhaíocht nó easpa gníomhaíochta,
— forbairt eacnamaíoch agus shóisialta an Chomhphobail ina iomláine agus forbairt chothromúil a
chuid réigiún.
4. Faoi chuimsiú a n-inniúlachtaí faoi seach, comhoibreoidh an Comhphobal agus na Ballstáit le tríú
tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta inniúla. Féadfaidh rialacha mionsonraithe chomhar an Chomh-phobail a bheith ina n-ábhar do chomhaontuithe idir an Comhphobal agus na tríú páirtithe i dtrácht, adhéanfar a chaibidil agus a thabhairt i gcrích i gcomhréir le hAirteagal 300.
Beidh an chéad fhomhír gan dochar d'inniúlacht na mBallstát dul i mbun caibidlíochta i gcomhlachtaí
idirnáisiúnta agus comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.
Airteagal 175 (*)
1. Cinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coistena Réigiún, an ghníomhaíocht a ghabhfaidh an Comhphobal ar láimh chun na cuspóirí dá dtagraítear inAirteagal 174 a ghnóthú.
2. De mhaolú ar an nós imeachta cinnteoireachta dá bhforáiltear i mír 1 agus gan dochar d'Airteagal
95, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul igcomhairle le Parlaimint na hEorpa, leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste naRéigiún:
(a) forálacha atá de chineál fioscach go príomha;
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 108 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
(b) bearta a dhéanann difear:
— do bhearta maidir le pleanáil bhaile agus tuaithe,
— do bhainisteoireacht chainníochtúil ar acmhainní uisce nó a dhéanann difear go díreach nó go
hindíreach do na hacmhainní sin a bheith ar fáil,
— d'úsáid talún seachas bainisteoireacht dramhaíola;
(c) bearta a dhéanann difear suntasach do rogha Bhallstáit idir foinsí éagsúla fuinnimh agus struchtúr
ginearálta a sholáthair fuinnimh.
Féadfaidh an Chomhairle, faoi na coinníollacha atá leagtha síos sa chéad fhomhír, na hábhair sin a
shainiú dá dtagraítear sa mhír seo ar a nglacfar cinntí trí thromlach cáilithe.
3. I réimsí eile, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá
dtagraítear in Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialtaagus le Coiste na Réigiún, cláir ghníomhaíochta ghinearálta a shocraíonn na cuspóirí tosaíochta a bheidhle gnóthú.
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di faoi na coinníollacha dá bhforáiltear i mír 1 nó 2 de réir mar a
bheidh, na bearta is gá chun na cláir sin a chur chun feidhme.
4. Gan dochar do bhearta áirithe de chineál Comhphobail, déanfaidh na Ballstáit an beartas comh-
shaoil a mhaoiniú agus a chur i gcrích.
5. Gan dochar don phrionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as, i gcás go mbéarfaidh beart
arna bhunú ar fhorálacha mhír 1 costais a mheastar is díréireach d'údaráis phoiblí Ballstáit, déanfaidh anChomhairle, sa ghníomh ag glacadh an bhirt sin, forálacha iomchuí a leagan síos ar nós:
— maoluithe sealadacha agus/nó
— tacaíocht airgeadais ón gCiste Comhtháthaithe arna chur ar bun de bhun fhorálacha Airteagal 161.
Airteagal 176
Ní chuirfidh na bearta cosanta arna nglacadh de bhun Airteagal 175 bac ar aon Bhallstát bearta cosanta
níos déine a choimeád ar bun ná a thabhairt isteach. Ní mór do bhearta den sórt sin a bheith ag luí leis
an gConradh seo. Cuirfear in iúl don Choimisiún iad.
TEIDEAL XX
COMHAR UM FHORBAIRT
Airteagal 177
1. I réimse an chomhair um fhorbairt, taobhóidh beartas an Chomhphobail, a bheidh forlíontach le
beartais na mBallstát:
— le forbairt inbhuanaithe eacnamaíoch agus shóisialta na dtíortha i mbéal forbartha, agus go háirithe
na tíortha is míbhuntáistiúla ina measc,GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 109
— leis na tíortha i mbéal forbartha a lánpháirtiú go comhchuí comhleanúnach sa gheilleagar
domhanda,
— leis an gcomhrac in aghaidh na bochtaineachta sna tíortha i mbéal forbartha.2. Rannchuideoidh beartas an Chomhphobail sa réimse seo leis an gcuspóir ginearálta maidir le
forbairt agus comhdhlúthú an daonlathais agus smacht reachta agus leis an gcuspóir maidir le cearta an
duine agus saoirsí bunúsacha a urramú.
3. Urramóidh an Comhphobal agus na Ballstáit na gealltanais agus tabharfaidh siad aird ar na
cuspóirí a bheidh formheasta acu faoi chuimsiú na Náisiún Aontaithe agus eagraíochtaí idirnáisiúntainniúla eile.
Airteagal 178
Tabharfaidh an Comhphobal aird ar na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 177 sna beartais a chuirfidh
sé chun feidhme ar dóigh dóibh difear a dhéanamh do thíortha i mbéal forbartha.
Airteagal 179
1. Gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo, glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i
gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251, na bearta is gá chun na cuspóirí dádtagraítear in Airteagal 177 a shaothrú. Féadfaidh na bearta sin bheith i bhfoirm clár ilbhliantúil.
2. Rannchuideoidh an Banc Eorpach Infheistíochta, faoi na coinníollacha dá bhforáiltear ina Reacht,
le cur chun feidhme na mbeart dá dtagraítear i mír 1.
3. Ní dhéanfaidh forálacha an Airteagail seo difear don chomhar leis na tíortha san Afraic, sa Mhuir
Chairib agus san Aigéan Ciúin (ACC) faoi chuimsiú Choinbhinsiún ACC-CE.
Airteagal 180
1. Déanfaidh an Comhphobal agus na Ballstáit comhordú ar a mbeartais maidir le comhar um
fhorbairt agus comhbheartóidh siad le chéile a gcláir chabhrach, go fiú in eagraíochtaí idirnáisiúntaagus ag comhdhálacha idirnáisiúnta. Féadfaidh siad gníomhaíochtaí comhpháirteacha a ghabháil arláimh. Rannchuideoidh na Ballstáit, más gá, le cur chun feidhme chláir chabhrach an Chomhphobail.
2. Féadfaidh an Coimisiún aon tionscnamh is fóinteach a ghlacadh chun an comhordú dá dtagraítear
i mír 1 a chur ar aghaidh.
Airteagal 181
Faoi chuimsiú a n-inniúlachtaí faoi seach, comhoibreoidh an Comhphobal agus na Ballstáit le tríú tíortha
agus leis na heagraíochtaí idirnáisiúnta inniúla. Féadfaidh rialacha mionsonraithe chomhar an Chomh-phobail bheith ina n-ábhar do chomhaontuithe idir an Comhphobal agus na tríú páirtithe i dtrácht, adhéanfar a chaibidil agus a thabhairt i gcrích i gcomhréir le hAirteagal 300.
Beidh an chéad fhomhír gan dochar d'inniúlacht na mBallstát dul i mbun caibidlíochta i gcomhlachtaí
idirnáisiúnta agus comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.GA 110 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
TEIDEAL XXI (*)
COMHAR EACNAMAÍOCH, AIRGEADAIS AGUS TEICNIÚIL LE TRÍÚ TÍORTHA
Airteagal 181a
1. Gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo agus go háirithe d'fhorálacha Theideal XX,
seolfaidh an Comhphobal, laistigh dá réimsí inniúlachta, bearta comhair eacnamaíoch, airgeadais agustheicniúil le tríú tíortha Forlíonfaidh na bearta sin bearta arna seoladh ag na Ballstáit agus beidh siad agluí le beartas forbartha an Chomhphobail.
Rannchuideoidh beartas an Chomhphobail sa réimse seo leis an gcuspóir ginearálta an daonlathas agus
an smacht reachta a fhorbairt agus a chomhdhlúthú mar aon leis an gcuspóir cearta an duine agussaoirsí bunúsacha a urramú.
2. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, na bearta a ghlacadh is gá chun mír 1 a chur chunfeidhme. Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil maidir leis na comhaontuithe comhlachais dá dtagraítear
in Airteagal 310 agus leis na comhaontuithe atá le tabhairt i gcrích leis na Stáit is iarrthóirí ar aontachas
leis an Aontas.
3. Faoi chuimsiú a n-inniúlachtaí faoi seach, rachaidh an Comhphobal agus na Ballstáit i gcomhar le
tríú tíortha agus leis na heagraíochtaí idirnáisiúnta inniúla. Féadfaidh na rialacha mionsonraithe umchomhar Comhphobail a bheith ina n-ábhar do chomhaontuithe idir an Comhphobal agus na tríúpáirtithe i dtrácht a dhéanfar a chaibidil agus a thabhairt i gcrích i gcomhréir le hAirteagal 300.
Beidh an chéad fhomhír gan dochar d'inniúlacht na mBallstát dul i mbun caibidlíochta i gcomhlachtaí
idirnáisiúnta agus comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích.
CUID A CEATHAIR
TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR A CHOMHLACHÚ
Airteagal 182
Comhaontaíonn na Ballstáit na tíortha agus na críocha neamh-Eorpacha a bhfuil caidreamh speisialta
acu leis an Danmhairg, leis an bhFrainc, leis an Ísiltír agus leis an Ríocht Aontaithe a chomhlachú leis angComhphobal. Tá na tíortha agus na críocha sin (dá ngairtear ‘na tíortha agus na críocha’ anseo feasta)sa liosta in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gConradh seo.
Is é is cuspóir don chomhlachas forbairt eacnamaíoch agus shóisialta na dtíortha agus na gcríoch a chur
chun cinn agus dlúthchaidreamh eacnamaíoch a bhunú idir iad agus an Comhphobal ina iomláine.
De réir na bprionsabal atá leagtha amach sa Bhrollach don Chonradh seo, fónfaidh an comhlachas go
príomha chun leasanna agus rathúnas áitritheoirí na dtíortha agus na gcríoch sin a chur ar aghaidh,
d'fhonn iad a sheoladh i dtreo na forbraíochta, idir eacnamaíoch, shóisialta agus chultúrtha, a bhfuil andóchas léi.
(*) Teideal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 111
Airteagal 183
Is iad seo a leanas aidhmeanna an chomhlachais:
1. cuirfidh na Ballstáit chun feidhme ar a dtrádáil leis na tíortha agus na críocha an chóir chéanna a
bhíonn acu dá chéile de bhun an Chonartha seo;
2. cuirfidh gach tír nó críoch chun feidhme ar a trádáil leis na Ballstáit agus leis na tíortha agus na
críocha eile an chóir chéanna a bhíonn aici don Stát Eorpach a bhfuil caidreamh speisialta aici leis;
3. cuideoidh na Ballstáit leis na hinfheistíochtaí is gá chun na tíortha agus na críocha sin a fhorbairt go
comhleanúnach;
4. i gcás na n-infheistíochtaí atá maoinithe ag an gComhphobal, beidh rannpháirtíocht sna tairiscintí
agus sna soláthairtí ar oscailt, ar choinníollacha comhionanna, do na daoine go léir, idir nádúrthaagus dlítheanach, is náisiúnaigh de Bhallstát nó de cheann de na tíortha agus na críocha;
5. sa chaidreamh idir Ballstáit agus na tíortha agus na críocha, déanfar an ceart bunaíochta do
náisiúnaigh agus do chuideachtaí nó gnólachtaí a rialú de réir na bhforálacha agus an nósimeachta atá leagtha síos sa Chaibidil a bhaineann leis an gceart bunaíochta agus ar bhonn neamh-idirdhealaitheach, faoi réir aon fhorálacha speisialta a leagfar síos de bhun Airteagal 187.
Airteagal 184
1. Déanfar dleachtanna custaim ar earraí de thionscnamh na dtíortha agus na gcríoch a allmhai-
reofar isteach sna Ballstáit a thoirmeasc i gcomhréir leis an toirmeasc dleachtanna custaim idir na
Ballstáit de réir fhorálacha an Chonartha seo.
2. Déanfar dleachtanna custaim ar allmhairí isteach i ngach tír nó críoch ó Bhallstáit nó ó na tíortha
nó na críocha eile a thoirmeasc i gcomhréir le forálacha Airteagal 25.
3. Féadfaidh na tíortha agus na críocha, áfach, dleachtanna custaim a thobhach a fhreagraíonn do
riachtanais a bhforbraíochta agus a dtionsclaíochta nó a ghnóthaíonn ioncam dá mbuiséid.
Ní fhéadfaidh na dleachtanna dá dtagraítear san fhomhír roimhe seo dul thar leibhéal na ndleachtanna a
fhorchuirtear ar tháirgí a allmhairítear ón mBallstát a bhfuil caidreamh speisialta ag gach tír nó críoch arleith leis.
4. Ní bhainfidh mír 2 leis na tíortha agus na críocha a dhéanann cheana féin, mar gheall ar na
hoibleagáidí idirnáisiúnta áirithe atá de cheangal orthu, taraif chustaim neamh-idirdhealaitheach a churchun feidhme.
5. Má thugtar isteach nó má athraítear ar dhóigh ar bith dleachtanna custaim ar earraí a allm-
hairítear isteach sna tíortha agus sna críocha, ní bheidh sin ina chúis, ó dhlí ná ó ghníomh, le haonidirdhealú, díreach ná indíreach, a dhéanamh idir allmhairí ó na Ballstáit éagsúla.GA 112 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 185
I gcás na dleachtanna is inchurtha ar earraí ó thríú tír, ar a dteacht isteach i dtír nó i gcríoch, a bheith ar
leibhéal ar cosúil dó, nuair a chuirtear forálacha Airteagal 184(1) chun feidhme, trádáil a shraonadhchun dochair d'aon Bhallstát, féadfaidh an Stát sin a iarraidh ar an gCoimisiún na bearta is gá marleigheas ar an gcor sin a mholadh do na Ballstáit eile.
Airteagal 186
Faoi réir na bhforálacha a bhaineann le sláinte phoiblí, slándáil phoiblí nó beartas poiblí, déanfar an
tsaoirse ghluaiseachta laistigh de Bhallstáit le haghaidh oibrithe ó na tíortha agus na críocha, aguslaistigh de na tíortha agus na críocha le haghaidh oibrithe ó na Ballstáit, a rialú le comhaontuithe a
thabharfar i gcrích amach anseo le formheas d'aon toil ó na Ballstáit.
Airteagal 187
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, ar bhonn na taithí atá faighte faoi chuimsiú
chomhlachú na dtíortha agus na gcríoch leis an gComhphobal agus ar bhonn na bprionsabal atáleagtha amach sa Chonradh seo, forálacha a leagan síos maidir leis na rialacha mionsonraithe agusan nós imeachta chun na tíortha agus na críocha a chomhlachú leis an gComhphobal.
Airteagal 188
Beidh feidhm ag Airteagail 182 go 187 i leith na Graonlainne, faoi réir na bhforálacha sonracha don
Ghraonlainn arna leagan amach sa Phrótacal ar shocruithe speisialta don Ghraonlainn atá i gceangal leisan gConradh seo.
CUID A CÚIG
INSTITIÚIDÍ AN CHOMHPHOBAIL
TEIDEAL I
FORÁLACHA AG RIALÚ NA nINSTITIÚIDÍ
CAIBIDIL 1
NA hINSTITIÚIDÍ
ROINN 1
PARLAIMINT NA hEORPA
Airteagal 189 (*)
Déanfaidh Parlaimint na hEorpa, ar a mbeidh ionadaithe do phobail na Stát arna dtabhairt le chéile sa
Chomhphobal, na cumhachtaí a thugtar di sa Chonradh seo a fheidhmiú.
Ní rachaidh líon chomhaltaí Pharlaimint na hEorpa thar 732.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 113
Airteagal 190 (*)
1. Déanfar na hionadaithe ar Pharlaimint na hEorpa ó phobail na Stát atá tugtha le chéile sa
Chomhphobal a thoghadh trí vótáil chomhchoiteann dhíreach.
2. (**) Is mar a leanas a bheidh líon na n-ionadaithe a thoghfar i ngach Ballstát:
An Bheilg 25
An Danmhairg 16
An Ghearmáin 99
An Ghréig 25An Spáinn 64An Fhrainc 87
Éire 15
An Iodáil 87Lucsamburg 6An Ísiltír 31
An Ostair 21
An Phortaingéil 25An Fhionlainn 16An tSualainn 22
An Ríocht Aontaithe 87.
I gcás leasuithe ar an mír seo, ní foláir gur leor líon na n-ionadaithe arna dtoghadh i ngach Ballstát chun
ionadaíocht iomchuí a áirithiú do phobail na Stát arna dtabhairt le chéile sa Chomhphobal.
3. Toghfar na hionadaithe go ceann téarma cúig bliana.4. Tarraingeoidh Parlaimint na hEorpa suas togra do thoghcháin trí vótáil chomhchoiteann dhíreach
i gcomhréir le nós imeachta comhionann sna Ballstáit go léir nó i gcomhréir le prionsabail ar comh-phrionsabail iad ag na Ballstáit go léir.
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil agus tar éis aontú Pharlaimint na hEorpa a
ghníomhóidh trí thromlach glan de na comhaltaí a chomhdhéanann í, na forálacha iomchuí amholfaidh sí do na Ballstáit lena nglacadh i gcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach.
5. Déanfaidh Parlaimint na hEorpa, tar éis tuairim ón gCoimisiún a iarraidh agus formheas ón
gComhairle ag gníomhú di trí thromlach cáilithe a fháil, na rialacháin agus na coinníollacha ginearáltaa leagan síos a rialaíonn comhlíonadh a gcuid dualgas ag a comhaltaí. Is gá aontoilíocht laistigh denChomhairle a bheith le gach riail nó coinníoll a bhaineann le cáin a ghearradh ar chomhaltaí nóiarchomhaltaí.
Airteagal 191 (*)
Tá tábhacht le páirtithe polaitiúla ar leibhéal Eorpach mar thoisc ar mhaithe le lánpháirtiú laistigh den
Aontas. Rannchuidíonn siad le feasacht Eorpach a mhúnlú agus le friotal a chur ar thoil pholaitiúil
shaoránaigh an Aontais.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.
(**) Leasófar an mhír seo ar an 1 Eanáir 2004, i gcomhréir leis an bPrótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh (feic
an Iarscríbhinn).GA 114 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Leagfaidh an Chomhairle síos, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251, reacht na bpáirtithe polaitiúla ar leibhéal Eorpach agus go háirithe na rialacha maidirlena maoiniú.
Airteagal 192
A mhéad a fhoráiltear é sa Chonradh seo, beidh Parlaimint na hEorpa rannpháirteach sa phróiseas trína
nglactar gníomhartha Comhphobail, trí fheidhmiú a cuid cumhachtaí faoi chuimsiú na nósannaimeachta atá sainithe in Airteagail 251 agus 252 agus trí aontuithe agus trí thuairimí comhairleachaa thabhairt.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach a comhaltaí, a iarraidh ar an gCoimisiún
aon togra iomchuí a chur faoina bráid ar na hábhair ar gá, dar léi, gníomh Comhphobail ina leith chun
an Conradh seo a chur chun feidhme.
Airteagal 193
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa, agus a cúraimí á gcomhall aici, arna iarraidh sin don cheathrú cuid dá
comhaltaí, coiste fiosrúcháin sealadach a chur ar bun chun iniúchadh a dhéanamh, gan dochar do nacumhachtaí a thugtar d'institiúidí nó do chomhlachtaí eile sa Chonradh seo, ar líomhaintí maidir le sárú
nó le drochriarachán i gcur chun feidhme dhlí an Chomhphobail, ach amháin má tá na fíorais a
líomhnaítear faoi scrúdú os comhair cúirte agus fad nach mbeidh na himeachtaí dlíthiúla críochnaithe.
Beidh deireadh leis an gcoiste fiosrúcháin sealadach ar thaisceadh a thuarascála dó.Cinnfidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún de thoil a chéile na rialacha mion-
sonraithe maidir leis an gceart fiosrúcháin a fheidhmiú.
Airteagal 194
Beidh ag gach saoránach den Aontas agus ag aon duine nádúrtha nó dlítheanach a chónaíonn nó a
bhfuil a oifig chláraithe aige i mBallstát, ar a chonlán féin nó i gcomhlachas le saoránaigh nó daoine eile,an ceart achainí a chur os comhair Pharlaimint na hEorpa ar ábhar a thig faoi réimsí gníomhaíochta anChomhphobail agus a bhaineann go díreach leis.
Airteagal 195
1. Ceapfaidh Parlaimint na hEorpa Ombudsman a chumhachtófar chun gearáin a ghlacadh ó aon
saoránach den Aontas nó ó aon duine nádúrtha nó dlítheanach a chónaíonn nó a bhfuil a oifigchláraithe aige i mBallstát maidir le cásanna drochriaracháin i ngníomhaíochtaí na n-institiúidí nó nagcomhlachtaí Comhphobail, seachas an Chúirt Bhreithiúnais nó an Chúirt Chéadchéime i bhfeidhmiú abhfeidhmeanna breithiúnacha dóibh.
I gcomhréir lena dhualgais, cuirfidh an tOmbudsman na fiosrúcháin i gcrích a bhfuil forais faighte aige
chucu ar a thionscnamh féin nó ar bhonn gearán a dhéantar leis go díreach nó trí chomhalta dePharlaimint na hEorpa, ach amháin má tá nó má bhí na fíorais a líomhnaítear ina n-ábhar d'imeachtaídlíthiúla. I gcás go suíonn an tOmbudsman go bhfuil drochriarachán i gceist, cuirfidh sé an cás faoibhráid na hinstitiúide i dtrácht agus beidh trí mhí aici chun a tuairim a thabhairt dó. Ansin díreoidh antOmbudsman tuarascáil chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an institiúid i dtrácht. Cuirfear an duinea rinne an gearán ar an eolas faoi thoradh na bhfiosrúchán sin.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 115
Tíolacfaidh an tOmbudsman tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa gach bliain ar thorthaí a chuid
fiosrúchán.
2. Ceapfar an tOmbudsman tar éis gach toghcháin do Pharlaimint na hEorpa go ceann théarma
oifige Pharlaimint na hEorpa. Féadfar a théarma oifige a athnuachan.
Féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais an tOmbudsman a bhriseadh arna iarraidh sin do Pharlaimint na
hEorpa mura gcomhallfaidh sé a thuilleadh na coinníollacha is gá chun a fheidhmeanna a fheidhmiú nómá bhí sé ciontach i mí-iompar tromchúiseach.
3. Beidh an tOmbudsman neamhspleách ar fad i bhfeidhmiú a fheidhmeanna. I gcomhlíonadh a
dhualgas dó, ní iarrfaidh sé ná ní ghlacfaidh sé teagaisc ó aon chomhlacht eile. Ní cead dó, le linn athéarma oifige, gabháil le haon slí bheatha eile, sochrach ná neamhshochrach.
4. Socróidh Parlaimint na hEorpa, tar éis tuairim a iarraidh ar an gCoimisiún agus le formheas ón
gComhairle ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, na rialacháin agus na coinníollacha ginearáltad'fheidhmiú fheidhmeanna an Ombudsman.
Airteagal 196
Beidh seisiún in aghaidh na bliana ag Parlaimint na hEorpa. Tiocfaidh sí le chéile, gan a bheith de
riachtanas í a chomóradh, an dara Máirt de Mhárta.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa teacht le chéile i seisiún urghnách arna iarraidh sin ag tromlach a
comhaltaí nó arna iarraidh ag an gComhairle nó ag an gCoimisiún.
Airteagal 197
Toghfaidh Parlaimint na hEorpa a hUachtarán agus a hoifigigh as líon a comhaltaí.
Féadfaidh comhaltaí den Choimisiún bheith i láthair ag gach cruinniú agus, ar iad á iarraidh sin,
tabharfar éisteacht dóibh thar ceann an Choimisiúin.
Freagróidh an Coimisiún ó bhéal nó i scríbhinn ceisteanna a chuirfidh Parlaimint na hEorpa nó
comhaltaí Pharlaimint na hEorpa chuige.
Tabharfaidh Parlaimint na hEorpa éisteacht don Chomhairle de réir na gcoinníollacha a bheidh leagtha
síos ag an gComhairle ina rialacha nós imeachta.
Airteagal 198
Ach amháin mar a fhoráiltear a mhalairt leis an gConradh seo, gníomhóidh Parlaimint na hEorpa trí
thromlach glan de na vótaí a caitheadh.
Socrófar an córam leis na rialacha nós imeachta.
Airteagal 199
Glacfaidh Parlaimint na hEorpa a rialacha nós imeachta, ag gníomhú di trí thromlach dá comhaltaí.GA 116 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Foilseofar imeachtaí Pharlaimint na hEorpa ar an modh a leagfar síos ina rialacha nós imeachta.
Airteagal 200
Pléifidh Parlaimint na hEorpa i seisiún poiblí an tuarascáil ghinearálta bhliantúil a bheidh curtha faoina
bráid ag an gCoimisiún.
Airteagal 201
Má leagtar faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa tairiscint ag cáineadh ghníomhaíochtaí an Choimisiúin, ní
vótálfaidh Parlaimint na hEorpa ar an tairiscint sin go ceann trí lá ar a laghad tar éis an tairiscint aleagan faoina bráid, agus is trí vótáil phoiblí a dhéanfar sin.
Má ritear an tairiscint cháinte le tromlach dhá thrian de na vótaí a caitheadh, agus gurb ionann sin agus
tromlach de chomhaltaí Pharlaimint na hEorpa, éireoidh comhaltaí an Choimisiúin as a n-oifig d'aonbhuíon. Leanfaidh siad orthu ag déileáil le gnó reatha go dtí go gceapfar daoine ina n-ionad de réirAirteagal 214. Sa chás sin, rachaidh téarma oifige chomhaltaí an Choimisiúin a cheaptar chun a n-ionada ghabháil in éag ar an dáta a rachadh téarma oifige chomhaltaí an Choimisiúin ar tugadh orthu éirí asd'aon bhuíon in éag.
ROINN 2
AN CHOMHAIRLE
Airteagal 202
Chun a áirithiú go ngnóthófar na haidhmeanna atá leagtha amach sa Chonradh seo:
— áiritheoidh an Chomhairle go gcomhordófar beartais eacnamaíocha ghinearálta na mBallstát, agus
— beidh cumhacht ag an gComhairle cinntí a ghlacadh, de réir fhorálacha an Chonartha seo, agus
— tabharfaidh an Chomhairle sna gníomhartha a ghlacfaidh sí cumhachtaí don Choimisiún chun na
rialacha a leagann sí síos a chur i bhfeidhm. Féadfaidh an Chomhairle feidhmiú na gcumhachtaí sina chur faoi réir ceanglas áirithe. I gcásanna ar leith féadfaidh an Chomhairle an ceart a choimeádchuici féin na cumhachtaí feidhmithe sin a chur chun feidhme go díreach. Ní mór do na ceanglaisdá dtagraítear thuas teacht leis na prionsabail agus na rialacha a bheidh leagtha síos roimh ré ag angComhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún tar éis dul i gcomhairle le Parlaimintna hEorpa.
Airteagal 203
Beidh ar an gComhairle ionadaí do gach Ballstát ar leibhéal aireachta dá n-údarófar Rialtas an Bhallstáit
sin a cheangal.
Sealbhóidh gach Ballstát sa Chomhairle, ar a uain, oifig an Uachtaráin go ceann téarma sé mhí san ord a
chinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 117
Airteagal 204
Tiocfaidh an Chomhairle le chéile arna comóradh ag a hUachtarán ar a thionscnamh féin nó arna
iarraidh sin do chomhalta den Chomhairle nó don Choimisiún.
Airteagal 205 (*)
1. Ach amháin mar a fhoráiltear a mhalairt sa Chonradh seo, is le tromlach dá comhaltaí a
ghníomhóidh an Chomhairle.
2. Nuair a cheanglaítear ar an gComhairle gníomhú trí thromlach cáilithe, gabhfaidh meáchan mar a
leanas le vótaí a comhaltaí:
An Bheilg 5
An Danmhairg 3
An Ghearmáin 10
An Ghréig 5An Spáinn 8
An Fhrainc 10
Éire 3An Iodáil 10Lucsamburg 2
An Ísiltír 5
An Ostair 4An Phortaingéil 5An Fhionlainn 3
An tSualainn 4
An Ríocht Aontaithe 10.
Chun go nglacfar leo, is gá do ghníomhartha na Comhairle cuid nach lú ná:
— 62 vóta ina bhfabhar sa chás ina gceanglaíonn an Conradh seo iad a ghlacadh ar thogra ón
gCoimisiún,
— 62 vóta ina bhfabhar, arna gcaitheamh ag 10 comhalta ar a laghad, i gcásanna eile.3. Ní bac ar an gComhairle do ghlacadh le gníomhartha ar gá aontoilíocht dóibh comhaltaí a bheidh
i láthair go pearsanta nó trí ionadaíocht a staonadh ó vótáil.
Airteagal 206
Má dhéantar vótáil, féadfaidh comhalta ar bith den Chomhairle gníomhú freisin thar ceann comhalta
amháin eile ar a mhéad.
Airteagal 207 (**)
1. Beidh coiste arna chomhdhéanamh de Bhuanionadaithe na mBallstát freagrach as obair na
Comhairle a ullmhú agus as na cúraimí a chuirfidh an Chomhairle air a chur i gcrích. Féadfaidh anCoiste cinntí maidir le nós imeachta a ghlacadh sna cásanna dá bhforáiltear i Rialacha Nós Imeachta na
Comhairle.
(*) Leasófar an tAirteagal seo ar an 1 Eanáir 2005, i gcomhréir leis an bPrótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh
(feic an Iarscríbhinn).
(**) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 118 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Cabhróidh Ardrúnaíocht a bheidh faoi stiúradh Ardrúnaí, Ardionadaí don chomhbheartas
eachtrach agus slándála, leis an gComhairle agus cuideoidh Leas-Ardrúnaí leis a bheidh freagrach asan Ardrúnaíocht a reáchtáil. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, antArdrúnaí agus an Leas-Ardrúnaí a cheapadh.
Cinnfidh an Chomhairle eagrúchán na hArdrúnaíochta.3. Glacfaidh an Chomhairle a Rialacha Nós Imeachta.D'fhonn Airteagal 255(3) a chur i bhfeidhm, leagfaidh an Chomhairle síos sna Rialacha sin na coin-
níollacha faoina mbeidh rochtain ag an bpobal ar dhoiciméid na Comhairle. Chun críche na míre seo,saineoidh an Chomhairle na cásanna inar cóir a mheas go bhfuil sí ag gníomhú ina cáil reachtachd'fhonn níos mó rochtana ar dhoiciméid a cheadú sna cásanna sin ach san am céanna caomhnóidh síéifeachtúlacht a próisis chinnteoireachta. Ar aon chuma, nuair a bhíonn an Chomhairle ag gníomhú inacáil reachtach, poibleofar torthaí na vótála agus míniú ar an vótáil i dteannta leis na ráitis sna mion-tuairiscí.
Airteagal 208
Féadfaidh an Chomhairle a iarraidh ar an gCoimisiún dul i mbun aon staidéir a mheasann an Chom-
hairle a bheith fóinteach chun na comhaidhmeanna a ghnóthú, agus aon tograí iomchuí a chur faoinabráid.
Airteagal 209
Déanfaidh an Chomhairle, tar éis tuairim a fháil ón gCoimisiún, na rialacha a chinneadh a rialóidh na
coistí dá bhforáiltear sa Chonradh seo.
Airteagal 210 (*)
Cinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, tuarastail, slánaíochtaí agus pinsin
Uachtarán agus chomhaltaí an Choimisiúin agus Uachtarán, Bhreithiúna, Abhcóidí Ginearálta agusChláraitheoir na Cúirte Breithiúnais agus chomhaltaí agus Chláraitheoir na Cúirte Céadchéime.Cinnfidh an Chomhairle chomh maith, trí thromlach cáilithe freisin, aon slánaíocht is intugtha inionad luach saothair.
ROINN 3
AN COIMISIÚN
Airteagal 211
Chun feidhmiú agus forbairt an chómhargaidh mar is cuí a áirithiú, comhlíonfaidh an Coimisiún na
cúraimí seo a leanas:
— féachfaidh sé chuige go gcuirfear chun feidhme forálacha an Chonartha seo agus na bearta a
ghlacfaidh na hinstitiúidí dá mbun,
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 119
— foirmeoidh sé moltaí nó tabharfaidh sé tuairimí ar ábhair a ndéileáiltear leo sa Chonradh seo, má
fhoráiltear sin go sainráite ann nó má mheasann an Coimisiún gur gá é,
— beidh cumhacht dá chuid féin aige chun cinneadh a ghlacadh agus rannpháirteoidh sé i gcumadh
bearta a ghlacfaidh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar an modh dá bhforáiltear saChonradh seo,
— feidhmeoidh sé na cumhachtaí a thabharfaidh an Chomhairle dó chun na rialacha a chur i ngníomh
a bheidh leagtha síos ag an gComhairle.
Airteagal 212
Foilseoidh an Coimisiún go bliantúil, tráth nach déanaí ná mí roimh oscailt sheisiún Pharlaimint na
hEorpa, tuarascáil ghinearálta ar ghníomhaíochtaí an Chomhphobail.
Airteagal 213
1. (*) Beidh ar an gCoimisiún fiche comhalta a roghnófar de bharr a n-inniúlachta i gcoitinne agus
nach bhfuil a neamhspleáchas inchurtha in amhras.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, líon chomhaltaí an Choimisiúin a athrú.Ní féidir a bheith ina gcomhaltaí den Choimisiún ach amháin náisiúnaigh de na Ballstáit.Ní mór náisiúnach amháin ar a laghad as gach Ballstát a bheith ar an gCoimisiún, ach ní féidir thar dhá
chomhalta is náisiúnaigh den Stát céanna a bheith ar an gCoimisiún.
2. Beidh comhaltaí an Choimisiúin, chun leas ginearálta an Chomhphobail, neamhspleách ar fad i
bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna.
I gcomhlíonadh a ndualgas dóibh, ní iarrfaidh ná ní ghlacfaidh siad teagaisc ó aon Rialtas ná ó aon
chomhlacht eile. Staonfaidh siad ó aon ghníomh nach luíonn lena bhfeidhmeanna. Gabhann gachBallstát air féin an prionsabal sin a urramú agus gan féachaint le tionchar a oibriú ar chomhaltaí anChoimisiúin i gcomhlíonadh a gcúraimí dóibh.
Ní cead do chomhaltaí an Choimisiúin, le linn a dtéarma oifige, gabháil le haon slí bheatha eile,
sochrach ná neamhshochrach. Ar dhul i mbun a ndualgas dóibh, tabharfaidh siad gealltanas sollúntago n-urramóidh siad, le linn a dtéarma oifige agus ina dhiaidh, na hoibleagáidí a leanann as a n-oifigagus go háirithe a ndualgas chun bheith ionraic stuama i dtaobh ceapacháin nó sochair áirithe aghlacadh tar éis scor dá n-oifig dóibh. Má dhéantar aon sárú ar na hoibleagáidí sin, féadfaidh anChúirt Bhreithiúnais, ar iarratas ón gComhairle nó ón gCoimisiún, a rialú, de réir na n-imthosca, gobhfuil an comhalta áirithe le scor go héigeantach i gcomhréir le forálacha Airteagal 216 nó go bhfuil acheart chun pinsin nó chun sochar eile in ionad pinsin le baint de.
(*) Leasófar an mhír seo ar an 1 Eanáir 2005 agus ina dhiaidh sin nuair a bheidh 25 Ballstát san Aontas, i gcomhréir
leis an bPrótacal maidir le méadú an Aontais Eorpaigh (feic an Iarscríbhinn).GA 120 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 214 (*)
1. Ceapfar comhaltaí an Choimisiúin, i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear i mír 2, go
ceann téarma cúig bliana faoi réir, más gá, fhorálacha Airteagal 201.
Féadfar a dtéarma oifige a athnuachan.2. Ainmneoidh an Chomhairle, ag teacht le chéile di i dtionól na gCeannairí Stáit nó Rialtais agus ag
gníomhú di trí thromlach cáilithe, an duine a bheartaíonn siad a cheapadh ina Uachtarán ar an gCoi-
misiún; déanfaidh Parlaimint na hEorpa an t-ainmniúchán a fhormheas.
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe agus de chomhthoil leis an ainmnitheach
do phost an Uachtaráin, liosta na ndaoine eile a bheartaíonn siad a cheapadh ina gcomhaltaí denChoimisiún, arna tharraingt suas i gcomhréir leis na tograí arna ndéanamh ag gach Ballstát.
Déanfar Uachtarán agus comhaltaí eile an Choimisiúin arna n-ainmniú amhlaidh a chur mar choláiste
faoi réir vóta formheasta ag Parlaimint na hEorpa. Ceapfaidh an Chomhairle ag gníomhú di trí
thromlach cáilithe, Uachtarán agus comhaltaí eile an Choimisiúin tar éis fhormheas Pharlaimint nahEorpa.
Airteagal 215 (*)
Amach ó ghnáthathrú ar chomhaltaí nó i gcás comhalta d'fháil bháis, críochnóidh feidhmeanna
comhalta den Choimisiún ar é d'éirí as oifig nó ar é a scor go héigeantach.
Déanfar folúntas a tharlóidh de bharr éirí as oifig nó scor go héigeantach nó de bharr báis a líonadh ar
feadh a bhfuil fágtha de théarma oifige an chomhalta le comhalta nua arna cheapadh ag an gComhairle,ag gníomhú di trí thromlach cáilithe. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, a chinneadhnach gá folúntas den sórt sin a líonadh.
I gcás an tUachtarán d'éirí as oifig, do scor go héigeantach nó d'fháil bháis, déanfar duine a cheapadh ina
ionad ar feadh a bhfuil fágtha dá théarma oifige. Is é an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 214(2)
is infheidhme chun duine a cheapadh in ionad an Uachtaráin.
Ach amháin i gcás iad a scor go héigeantach faoi fhorálacha Airteagal 216, fanfaidh comhaltaí an
Choimisiúin i seilbh oifige go dtí go ngabhfar a n-ionad nó go gcinnfidh an Chomhairle nach gá anfolúntas a líonadh i gcomhréir leis an dara mír den Airteagal seo.
Airteagal 216
Aon chomhalta den Choimisiún nach bhfuil na coinníollacha is gá chun a fheidhmeanna a fheidhmiú á
gcomhall aige a thuilleadh nó a bhí ciontach i mí-iompar tromchúiseach, féadfaidh an Chúirt Bhrei-thiúnais, ar iarratas ón gComhairle nó ón gCoimisiún, é a scor go héigeantach.
Airteagal 217 (*)
1. Oibreoidh an Coimisiún faoi threoir pholaitiúil a Uachtaráin agus cinnfidh an tUachtarán a
eagrúchán inmheánach d'fhonn comhchuibheas, éifeachtacht agus coláisteacht a ghníomhaíochta aáirithiú.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 121
2. Déanfaidh an tUachtarán na freagrachtaí is dlite don Choimisiún a struchtúrú agus a dháileadh
idir a chomhaltaí. Féadfaidh an tUachtarán na freagrachtaí sin a athdháileadh i rith théarma oifige anChoimisiúin. Feidhmeoidh comhaltaí an Choimisiúin na feidhmeanna a thugann an tUachtarán dóibhfaoina údarás siúd.
3. Tar éis formheas an Choimisiúin mar choláiste a fháil, féadfaidh an tUachtarán Leasuachtaráin a
cheapadh as líon a chomhaltaí.
4. Tar éis formheas an Choimisiúin mar choláiste a fháil, féadfaidh an tUachtarán a iarraidh ar
dhuine dá chomhaltaí scor dá oifig.
Airteagal 218
1. Rachaidh an Chomhairle agus an Coimisiún i gcomhairle le chéile agus socróidh siad de thoil a
chéile a modhanna comharaíochta.
2. Glacfaidh an Coimisiún a rialacha nós imeachta chun a áirithiú go n-oibreoidh sé féin agus a
ranna de réir fhorálacha an Chonartha seo. Áiritheoidh sé go bhfoilseofar na rialacha sin.
Airteagal 219 (*)
Gníomhóidh an Coimisiún trí thromlach den líon comhaltaí dá bhforáiltear in Airteagal 213.
Ní bailí do chruinniú den Choimisiún mura mbíonn i láthair an líon comhaltaí atá leagtha síos ina
rialacha nós imeachta.
ROINN 4
AN CHÚIRT BHREITHIÚNAIS
Airteagal 220 (*)
Áiritheoidh an Chúirt Bhreithiúnais agus an Chúirt Chéadchéime, faoi chuimsiú a ndlínsí faoi seach, go
gcomhlíonfar an dlí i léiriú an Chonartha seo agus ina chur chun feidhme.
Ina theannta sin, féadfar painéil bhreithiúnacha a chur ag gabháil leis an gCúirt Chéadchéime faoi na
coinníollacha atá leagtha síos in Airteagal 225a chun an inniúlacht bhreithiúnach dá bhforáiltear saChonradh seo a fheidhmiú i réimsí sonracha áirithe.
Airteagal 221 (*)
Breitheamh amháin in aghaidh an Bhallstáit a bheidh ar an gCúirt Bhreithiúnais.
Suífidh an Chúirt Bhreithiúnais i ndlí-sheomraí nó i Mór-Dhlísheomra i gcomhréir leis na rialacha arna
mbunú chuige sin i Reacht na Cúirte Breithiúnais.
Féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais suí mar chúirt iomlán freisin nuair a fhoráiltear dó sin sa Reacht.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 122 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 222 (*)
Beidh ochtar Abhcóidí Ginearálta de chúnamh ag an gCúirt Bhreithiúnais. Má iarrann an Chúirt Bhrei-
thiúnais é, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, líon na nAbhcóidí Ginearálta a mhéadú.
Beidh de dhualgas ar an Abhcóide Ginearálta, ag gníomhú dó le neamhchlaontacht agus neamhspleáchas
iomlán, aighneachtaí réasúnaithe a dhéanamh i gcúirt oscailte ar chásanna ina n-éilítear a rannpháir-tíocht i gcomhréir le Reacht na Cúirte Breithiúnais.
Airteagal 223 (*)
Roghnófar Breithiúna agus Abhcóidí Ginearálta na Cúirte Breithiúnais ó dhaoine nach bhfuil a neamh-
spleáchas inchurtha in amhras agus a bhfuil acu na cáilíochtaí is gá chun a gceaptha do na hoifigí
breithiúnacha is airde ina dtíortha faoi seach nó is dlí-eolaithe a n-aithnítear a n-inniúlacht; ceapfaidh
Rialtais na mBallstát iad de thoil a chéile ar feadh téarma sé bliana.
Athrófar cuid de na Breithiúna agus de na hAbhcóidí Ginearálta i gceann gach trí bliana faoi na
coinníollacha atá leagtha amach i Reacht na Cúirte Breithiúnais.
Toghfaidh na Breithiúna Uachtarán na Cúirte Breithiúnais as a líon féin ar feadh téarma trí bliana.
Féadfar é a atoghadh.
Féadfar na Breithiúna agus na hAbhcóidí Ginearálta a bheidh ag scor a athcheapadh.Ceapfaidh an Chúirt Bhreithiúnais a Cláraitheoir agus leagfaidh sí síos na rialacha a bhainfidh lena
sheirbhís.
Glacfaidh an Chúirt Bhreithiúnais a rialacha nós imeachta. Is gá formheas ón gComhairle, ag gníomhú di
trí thromlach cáilithe, a bheith leis na rialacha sin.
Airteagal 224 (*)
Breitheamh amháin ar a laghad in aghaidh an Bhallstáit a bheidh ar an gCúirt Chéadchéime. Socrófar
líon na mBreithiúna i Reacht na Cúirte Breithiúnais. Féadfar a fhoráil sa Reacht go mbeidh AbhcóidíGinearálta de chúnamh ag an gCúirt Chéadchéime.
Roghnófar comhaltaí na Cúirte Céadchéime as measc daoine nach bhfuil a neamhspleáchas inchurtha in
amhras agus a bhfuil acu an ábaltacht is gá chun feidhmeanna breithiúnacha a fheidhmiú. CeapfaidhRialtais na mBallstát iad de thoil a chéile go ceann téarma sé bliana. Athrófar cuid de na Breithiúna igceann gach trí bliana. Féadfar comhaltaí a bheidh ag scor a athcheapadh.
Toghfaidh na Breithiúna Uachtarán na Cúirte Céadchéime as a líon féin ar feadh téarma trí bliana.
Féadfar é a atoghadh.
Ceapfaidh an Chúirt Chéadchéime a Cláraitheoir agus leagfaidh sí síos na rialacha a bhainfidh lena
sheirbhís.
Glacfaidh an Chúirt Chéadchéime a rialacha nós imeachta le comhaontú na Cúirte Breithiúnais. Is gá
formheas ón gComhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a bheith leis na rialacha sin.
Mura bhforáiltear a mhalairt i Reacht na Cúirte Breithiúnais, beidh feidhm maidir leis an gCúirt Chéad-
chéime ag forálacha an Chonartha seo a bhaineann leis an gCúirt Bhreithiúnais.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 123
Airteagal 225 (*)
1. Beidh dlínse ag an gCúirt Chéadchéime caingne nó imeachtaí dá dtagraítear in Airteagail 230,
232, 235, 236 agus 238, cé is moite díobh siúd a shanntar do phainéal breithiúnach agus díobh siúd afhorchoimeádtar sa Reacht chuig an gCúirt Bhreithiúnais, a éisteacht agus a chinneadh ag céadchéim.Féadfar a fhoráil sa Reacht go mbeidh dlínse ag an gCúirt Chéadchéime maidir le haicmí eile caingne nóimeachtaí.
Beidh breitheanna arna dtabhairt ag an gCúirt Chéadchéime de bhun na míre seo faoi réir ceart
achomhairc a bheith ann chun na Cúirte Breithiúnais ar phoncanna dlí amháin, faoi na coinníollachaagus laistigh de na teorainneacha atá leagtha síos sa Reacht.
2. Beidh dlínse ag an gCúirt Chéadchéime caingne nó imeachtaí arna dtionscnamh i gcoinne
breitheanna ó na painéil bhreithiúnacha arna gcur ar bun de bhun Airteagal 225a a éisteacht agus a
chinneadh.
Féadfaidh breitheanna arna dtabhairt ag an gCúirt Chéadchéime de bhun na míre seo a bheith go
heisceachtúil faoi réir athbhreithniú ag an gCúirt Bhreithiúnais, faoi na coinníollacha agus laistigh dena teorainneacha atá leagtha síos sa Reacht, nuair atá baol tromchúiseach ann go ndéanfaí difeard'aontacht nó do chomhchuibheas dhlí an Chomhphobail.
3. Beidh dlínse ag an gCúirt Chéadchéime ceisteanna a tharchuirtear chun réamhrialú de bhun
Airteagal 234 a éisteacht agus a chinneadh in ábhair shonracha atá leagtha síos sa Reacht.
Má mheasann an Chúirt Chéadchéime go n-éilíonn an cás breith ar phrionsabal a d'fhéadfadh difear a
dhéanamh d'aontacht nó do chomhchuibheas dhlí an Chomhphobail, féadfaidh sí an cás a tharchurchuig an gCúirt Bhreithiúnais chun go dtabharfaidh sí breith.
Féadfaidh breitheanna arna dtabhairt ag an gCúirt Chéadchéime ar cheisteanna a tharchuirtear chun
réamhrialú a bheith go heisceachtúil faoi réir athbhreithniú ag an gCúirt Bhreithiúnais, faoi na coin-níollacha agus laistigh de na teorainneacha atá leagtha síos sa Reacht, i gcás ina bhfuil baol trom-chúiseach ann go ndéanfaí difear d'aontacht nó do chomhchuibheas dhlí an Chomhphobail.
Airteagal 225a (**)
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcom-
hairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCúirt Bhreithiúnais nó arna iarraidh sin don ChúirtBhreithiúnais agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na Eorpa agus leis an gCoimisiún, painéilbhreithiúnacha a chruthú chun aicmí áirithe caingne nó imeachtaí i réimsí sonracha a éisteacht agusa chinneadh ag céadchéim.
Socrófar sa chinneadh ag cur painéal breithiúnach ar bun na rialacha maidir le comhdhéanamh an
phainéil sin agus sonrófar ann raon na dlínse a thugtar dó.
Beidh breitheanna arna dtabhairt ag na painéil bhreithiúnacha faoi réir ceart achomhairc a bheith ann ar
phoncanna dlí amháin nó, nuair a fhoráiltear amhlaidh sa chinneadh ag cur painéil ar bun, faoi réirceart achomhairc freisin ar cheisteanna fíorais a bheith ann chun na Cúirte Céadchéime.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.
(**) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.GA 124 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Roghnófar comhaltaí na bpainéal breithiúnach as measc daoine nach bhfuil a neamhspleáchas inchurtha
in amhras agus a bhfuil acu an ábaltacht is gá chun feidhmeanna breithiúnacha a fheidhmiú. Ceapfaidhan Chomhairle iad, ag gníomhú di d'aon toil.
Glacfaidh na painéil bhreithiúnacha a rialacha nós imeachta le comhaontú na Cúirte Breithiúnais. Is gá
formheas ón gComhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a bheith leis na rialacha sin.
Mura bhforáiltear a mhalairt sa chinneadh ag cur painéal breithiúnach ar bun, beidh feidhm maidir leis
na painéil bhreithiúnacha ag na forálacha sin den Chonradh seo a bhaineann leis an gCúirt Bhreithiúnaisagus ag forálacha Reacht na Cúirte Breithiúnais.
Airteagal 226
Má mheasann an Coimisiún gur mhainnigh Ballstát oibleagáid faoin gConradh seo a chomhlíonadh,
tabharfaidh sé tuairim réasúnaithe ina thaobh sin tar éis caoi a thabhairt don Stát áirithe ráiteas inathaobh a chur isteach.
Mura ndéanfaidh an Stát a bheidh i gceist de réir na tuairime laistigh den tréimhse a bheidh leagtha síos
ag an gCoimisiún, féadfaidh an Coimisiún an t-ábhar a thabhairt os comhair na Cúirte Breithiúnais.
Airteagal 227
Aon Bhallstát a mheasfaidh gur mhainnigh Ballstát eile oibleagáid faoin gConradh seo a chomhlíonadh,
féadfaidh sé an t-ábhar a thabhairt os comhair na Cúirte Breithiúnais.
Sula dtabharfaidh Ballstát caingean in aghaidh Ballstáit eile mar gheall ar shárú a líomhnaítear a bheith
déanta ar oibleagáid faoin gConradh seo, tabharfaidh sé an t-ábhar os comhair an Choimisiúin.
Tabharfaidh an Coimisiún tuairim réasúnaithe tar éis caoi a bheith tugtha do gach Stát dá mbeidh i
gceist a chás féin agus a ráiteas ar chás an pháirtí eile a chur faoi bhráid an Choimisiúin ó bhéal agus iscríbhinn.
Mura mbíonn tuairim tugtha ag an gCoimisiún laistigh de thrí mhí ón dáta a tugadh an t-ábhar os a
chomhair, ní fhágfaidh easnamh na tuairime sin nach bhféadfar an t-ábhar a thabhairt os comhair naCúirte Breithiúnais.
Airteagal 228
1. Má shuíonn an Chúirt Bhreithiúnais gur mhainnigh Ballstát oibleagáid faoin gConradh seo a
chomhall, cuirfear de cheangal ar an Stát sin na bearta is gá a ghlacadh chun breithiúnas na CúirteBreithiúnais a chomhlíonadh.
2. Má mheasann an Coimisiún nach bhfuil na bearta sin glactha ag an mBallstát i dtrácht, eiseoidh
sé, tar éis caoi a thabhairt don Bhallstát sin a bharúlacha a thíolacadh, tuairim réasúnaithe ag sonrú nabponcanna nach bhfuil an Ballstát i dtrácht tar éis breithiúnas na Cúirte Breithiúnais a chomhlíonadh inaleith.
Mura mbeidh na bearta is gá d'fhorghníomhú bhreithiúnas na Cúirte glactha ag an mBallstát i dtrácht
laistigh den tréimhse a bheidh socraithe ag an gCoimisiún, féadfaidh an Coimisiún an cás a thabhairt oscomhair na Cúirte Breithiúnais. Cuirfidh an Coimisiún in iúl méid na cnapshuime nó na híocaíochtapionósaí a bheidh le híoc ag an mBallstát i dtrácht a mheasann sé is iomchuí sna himthosca.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 125
Má fhaigheann an Chúirt Bhreithiúnais nach bhfuil a breithiúnas comhlíonta ag an mBallstát i dtrácht,
féadfaidh sí cnapshuim nó íocaíocht phionósach a ghearradh air.
Beidh an nós imeachta sin gan dochar d'Airteagal 227.
Airteagal 229
Féadfaidh rialacháin arna ndéanamh ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle go comhpháirteach,
agus ag an gComhairle de bhun fhorálacha an Chonartha seo, dlínse neamhtheoranta a thabhairt donChúirt Bhreithiúnais maidir leis na pionóis dá bhforáiltear sna rialacháin sin.
Airteagal 229a (*)
Gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar
thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, forálacha a ghlacadh chun
dlínse a thabhairt, go feadh méid a chinnfidh sí, don Chúirt Bhreithiúnais i ndíospóidí a bhaineann lecur i bhfeidhm gníomhartha arna nglacadh ar bhonn an Chonartha seo a chruthaíonn cearta Comh-phobail maoine tionsclaíche. Molfaidh an Chomhairle na forálacha sin do na Ballstáit lena nglacadh igcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach.
Airteagal 230 (**)
Déanfaidh an Chúirt Bhreithiúnais léirmheas ar dhlíthiúlacht ghníomhartha Pharlaimint na hEorpa agus
na Comhairle arna nglacadh go comhpháirteach, na Comhairle, an Choimisiúin agus BCE, seachasmoltaí nó tuairimí, agus na ngníomhartha sin de Pharlaimint na hEorpa atá ceaptha chun éifeachtdhlíthiúil a bheith acu i leith tríú páirtithe.
Chuige sin beidh dlínse aici i gcaingne arna dtionscnamh ag Ballstát, ag Parlaimint na hEorpa, ag an
gComhairle nó ag an gCoimisiún mar gheall ar easpa inniúlachta, ar shárú ceanglais fhíor-riachtanaighnós imeachta, ar shárú an Chonartha seo nó aon riail dlí a bhaineann lena chur chun feidhme nó armhí-úsáid cumhachtaí.
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais i gcaingne arna dtionscnamh ag an gCúirt Iniúchóirí agus ag
BCE d'fhonn a sainchumais a choimirciú.
Féadfaidh aon duine nádúrtha nó dlítheanach, faoi na coinníollacha céanna, imeachtaí a thionscnamh in
aghaidh cinneadh a díríodh chuig an duine sin nó in aghaidh cinneadh is dá chúram go díreach agus goleithleach, cé gur i bhfoirm rialacháin dó nó i bhfoirm cinneadh a díríodh chuig duine eile.
Déanfar na himeachtaí dá bhforáiltear san Airteagal seo a thionscnamh laistigh de dhá mhí ón uair a
foilsíodh an beart, nó a cuireadh in iúl don ghearánaí é nó, murar cuireadh, ón lá a fuair sé fios air, deréir mar a bheidh.
(*) Airteagal mar atá arna chur isteach le Conradh Nice.
(**) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 126 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 231
Má tá foras ar fónamh leis an gcaingean, dearbhóidh an Chúirt Bhreithiúnais an gníomh áirithe a bheith
ar neamhní.
I gcás rialacháin, áfach, cuirfidh an Chúirt Bhreithiúnais in iúl, má mheasann sí gur gá é, cé acu
d'éifeachtaí an rialacháin a dhearbhaigh sí a bheith ar neamhní is inmheasta a bheith cinntitheach.
Airteagal 232
Más rud é, de shárú ar an gConradh seo, go mainneoidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle nó an
Coimisiún gníomhú, féadfaidh na Ballstáit agus institiúidí eile an Chomhphobail caingean a thabhairt oscomhair na Cúirte Breithiúnais chun an sárú sin a shuíomh.
Ní bheidh an chaingean inghlactha ach amháin sa chás inar iarradh i dtosach ar an institiúid i dtrácht
gníomhú. Más rud é, laistigh de dhá mhí tar éis a iarrtha sin uirthi, go mbeidh an institiúid i dtrácht gan
a seasamh sa chás a shonrú, féadfar an chaingean a thabhairt ar aghaidh laistigh de thréimhse bhreise
dhá mhí.
Féadfaidh aon duine nádúrtha nó dlítheanach, faoi na coinníollacha atá leagtha síos sna míreanna
roimhe seo, gearán a dhéanamh leis an gCúirt Bhreithiúnais gur mhainnigh ceann d'institiúidí anChomhphobail aon ghníomh seachas moladh nó tuairim a dhíriú chun an duine sin.
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais faoi na coinníollacha céanna chun breith a thabhairt i gcaingne
nó in imeachtaí arna dtionscnamh ag BCE sna réimsí a thig faoina inniúlachtaí nó i gcaingne nóimeachtaí arna dtionscnamh ina choinne.
Airteagal 233
An institiúid nó na hinstitiúidí ar dearbhaíodh a gníomh nó a ngníomh a bheith ar neamhní nó ar
dearbhaíodh a neamhghníomh a bheith contrártha leis an gConradh seo, ceanglófar uirthi nó orthu na
bearta is gá a dhéanamh chun breithiúnas na Cúirte Breithiúnais a chomhlíonadh.
Ní dhéanfaidh an oibleagáid sin difear d'aon oibleagáid ab fhéidir a theacht ón dara mír d'Airteagal 288
a chur chun feidhme.
Beidh na forálacha seo infheidhme freisin ar BCE.
Airteagal 234
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun réamhrialú a thabhairt:
(a) ar léiriú an Chonartha seo;
(b) ar bhailíocht agus léiriú gníomhartha de chuid institiúidí an Chomhphobail agus de chuid BCE;(c) ar léiriú reachtanna comhlachtaí arna mbunú le gníomh de chuid na Comhairle, nuair a fhoráiltear
sin sna reachtanna sin.
Nuair a thabharfar ceist den sórt sin ar aird os comhair cúirte nó binse de chuid Ballstáit, féadfaidh an
chúirt nó an binse sin, má mheasann sé nó sí gur gá cinneadh ar an gceist ionas go bhféadfaidh sé nó síbreithiúnas a thabhairt, a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt ar an gceist sin.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 127
Má thugtar aon cheist den sórt sin ar aird i gcás a bheidh ar feitheamh os comhair cúirte nó binse de
chuid Ballstáit, agus nach bhfuil leigheas breithiúnach faoin dlí náisiúnta in aghaidh chinntí na cúirte nóan bhinse sin, tabharfaidh an chúirt nó an binse sin an t-ábhar os comhair na Cúirte Breithiúnais.
Airteagal 235
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais i ndíospóidí maidir leis an gcúiteamh i ndamáiste dá bhforáiltear
sa dara mír d'Airteagal 288.
Airteagal 236
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais in aon díospóid idir an Comhphobal agus a sheirbhísigh faoi réir
na dteorainneacha agus na gcoinníollacha atá leagtha síos sna Rialacháin Foirne nó sna CoinníollachaFostaíochta.
Airteagal 237
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais, faoi réir na dteorainneacha atá leagtha síos ina dhiaidh seo, i
ndíospóidí a bhaineann le:
(a) comhall oibleagáidí faoi Reacht an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta ag na Ballstáit. I dtaca leis sin de,
beidh ag Bord Stiúrthóirí an Bhainc na cumhachtaí a thugtar don Choimisiún in Airteagal 226;
(b) bearta arna nglacadh ag Bord Ghobharnóirí an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta. I dtaca leis sin de,
féadfaidh aon Bhallstát nó an Coimisiún nó Bord Stiúrthóirí an Bhainc imeachtaí a thionscnamhfaoi na coinníollacha atá leagtha síos in Airteagal 230;
(c) bearta arna nglacadh ag Bord Stiúrthóirí an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta. Ní bheidh imeachtaí in
aghaidh beart den sórt sin intionscanta ach amháin ag Ballstáit nó ag an gCoimisiún faoi nacoinníollacha atá leagtha síos in Airteagal 230, agus ar na forais sin amháin nár comhlíonadhan nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 21(2), (5), (6) agus (7) de Reacht an Bhainc;
(d) comhall na n-oibleagáidí a thig ón gConradh seo agus ó Reacht CEBC ag bainc cheannais náisiúnta.
I dtaca leis sin de, beidh ag Comhairle BCE i leith na mbanc ceannais náisiúnta na cumhachtaí athugtar don Choimisiún in Airteagal 226 i leith na mBallstát. Má fhaigheann an Chúirt Bhrei-thiúnais gur mhainnigh banc ceannais náisiúnta oibleagáid faoin gConradh seo a chomhall, cuirfearde cheangal ar an mbanc ceannais náisiúnta sin na bearta is gá a ghlacadh chun breithiúnas naCúirte Breithiúnais a chomhlíonadh.
Airteagal 238
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun breithiúnas a thabhairt de bhun aon chlásail eadrána i
gconradh arna dhéanamh ag an gComhphobal nó thar a cheann, cibé acu faoin dlí poiblí nó faoin dlípríobháideach don chonradh sin.
Airteagal 239
Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais in aon díospóid idir Ballstáit a bhaineann le hábhar an
Chonartha seo, má chuirtear an díospóid faoina bráid faoi chomhaontú speisialta idir na páirtithe.GA 128 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 240
Ach amháin mar a dtugann an Conradh seo dlínse don Chúirt Bhreithiúnais, ní bheidh díospóidí ar
páirtí iontu an Comhphobal eisiata ar an bhforas sin ó dhlínse chúirteanna nó bhinsí na mBallstát.
Airteagal 241
D'ainneoin an tréimhse atá leagtha síos sa chúigiú mír d'Airteagal 230 a bheith caite, féadfaidh aon
pháirtí, i gcás imeachtaí ina mbeidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle go comh-pháirteach nó rialachán ón gComhairle, ón gCoimisiún nó ó BCE faoi shaincheist, na forais a phléadáildá bhforáiltear sa dara mír d'Airteagal 230, d'fhonn neamhfheidhmeacht an rialacháin sin a agairt oscomhair na Cúirte Breithiúnais.
Airteagal 242
Ní bheidh éifeacht fionraíochta le caingne a thabharfar os comhair na Cúirte Breithiúnais. Féadfaidh an
Chúirt Bhreithiúnais, áfach, má mheasann sí gur gá sin sna himthosca, a ordú go bhfionrófar feidhm anghnímh a chonspóidtear.
Airteagal 243
Féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais, in aon chásanna os a comhair, aon bhearta idirlinne is gá a ordú.
Airteagal 244
Beidh breithiúnais na Cúirte Breithiúnais inchurtha i bhfeidhm faoi na coinníollacha atá leagtha síos in
Airteagal 256.
Airteagal 245 (*)
Tá Reacht na Cúirte Breithiúnais leagtha síos i bPrótacal ar leith.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil arna iarraidh sin don Chúirt Bhreithiúnais agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoimisiún, nó arna iarraidh sin don Choi-
misiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCúirt Bhreithiúnais, forálacha
an Reachta a leasú, cé is moite de Theideal I de.
ROINN 5
AN CHÚIRT INIÚCHÓIRÍ
Airteagal 246
Déanfaidh Cúirt Iniúchóirí iniúchóireacht ar na cuntais.
Airteagal 247 (*)
1. Náisiúnach amháin ó gach Ballstát a bheidh ar an gCúirt Iniúchóirí.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 129
2. Roghnófar comhaltaí na Cúirte Iniúchóirí as measc daoine a bhaineann nó a bhain ina dtíortha
faoi seach le comhlachtaí seachtracha iniúchóireachta nó a bhfuil cáilíocht speisialta acu le haghaidh nahoifige sin. Ní bheidh a neamhspleáchas inchurtha in amhras.
3. Ceapfar comhaltaí na Cúirte Iniúchóirí go ceann téarma sé bliana. Glacfaidh an Chomhairle, ag
gníomhú di trí thromlach cáilithe tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, liosta na gcomhaltaíarna tharraingt suas i gcomhréir leis na tograí arna ndéanamh ag gach Ballstát. Féadfar téarma oifigechomhaltaí na Cúirte Iniúchóirí a athnuachan.
Toghfaidh siad Uachtarán na Cúirte Iniúchóirí as a líon féin go ceann téarma trí bliana. Féadfar an
tUachtarán a atoghadh.
4. Beidh comhaltaí na Cúirte Iniúchóirí, chun leas ginearálta an Chomhphobail, neamhspleách ar fad
i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna.
I gcomhlíonadh a ndualgas dóibh, ní iarrfaidh ná ní ghlacfaidh siad teagaisc ó aon rialtas ná ó aon
chomhlacht eile. Staonfaidh siad ó aon ghníomh nach luíonn lena bhfeidhmeanna.
5. Ní cead do chomhaltaí na Cúirte Iniúchóirí, le linn a dtéarma oifige, gabháil le haon slí bheatha
eile, sochrach ná neamhshochrach. Ar dhul i mbun a ndualgas dóibh, tabharfaidh siad gealltanassollúnta go n-urramóidh siad, le linn a dtéarma oifige agus ina dhiaidh, na hoibleagáidí a leanann asa n-oifig agus go háirithe a ndualgas chun bheith ionraic stuama i dtaobh ceapacháin nó sochair áirithea ghlacadh tar éis scor dá n-oifig dóibh.
6. Amach ó ghnáthathrú ar chomhaltaí, nó i gcás comhalta d'fháil bháis, críochnóidh feidhmeanna
comhalta den Chúirt Iniúchóirí ar é d'éirí as oifig, nó ar é a scor go héigeantach de bhíthin rialú óngCúirt Bhreithiúnais de bhun mhír 7.
Déanfar folúntas a tharlóidh amhlaidh a líonadh ar feadh a bhfuil fágtha de théarma oifige an
chomhalta.
Ach amháin i gcás iad a scor go héigeantach, fanfaidh comhaltaí na Cúirte Iniúchóirí i seilbh oifige go
dtí go ngabhfar a n-ionad.
7. Ní fhéadfar a oifig ná a cheart chun pinsin nó sochar eile ina ionad sin a bhaint de chomhalta
den Chúirt Iniúchóirí ach amháin i gcás ina suífidh an Chúirt Bhreithiúnais, ar iarratas ón gCúirtIniúchóirí, nach bhfuil coinníollacha riachtanacha a oifige á gcomhall ná na hoibleagáidí a ghabhannléi á bhfreastal aige a thuilleadh.
8. Cinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, coinníollacha fostaíochta
Uachtarán agus chomhaltaí na Cúirte Iniúchóirí agus go háirithe a dtuarastail, a slánaíochtaí agus abpinsin. Cinnfidh an Chomhairle chomh maith, trí thromlach cáilithe freisin, aon slánaíocht is intugthain ionad luach saothair.
9. Na forálacha den Phrótacal ar phribhléidí agus díolúintí na gComhphobal Eorpach a bhaineann le
Breithiúna na Cúirte Breithiúnais, beidh siad infheidhme freisin ar chomhaltaí na Cúirte Iniúchóirí.GA 130 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 248 (*)
1. Scrúdóidh an Chúirt Iniúchóirí na cuntais ar ioncam agus caiteachas uile an Chomhphobail.
Scrúdóidh sí freisin na cuntais ar ioncam agus caiteachas uile gach comhlachta arna bhunú ag angComhphobal a mhéad nach gcoisceann ionstraim a bhunaithe an scrúdú sin.
Cuirfidh an Chúirt Iniúchóirí ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ráiteas dearbhaithe i
dtaobh bheachtas na gcuntas agus dhlíthiúlacht agus rialtacht na n-idirbheart is bun leo agus foilseofar é
inIris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh . Féadfar an ráiteas sin a fhorlíonadh le measúnú sonrach ar gach
mór-réimse de ghníomhaíocht an Chomhphobail.
2. Déanfaidh an Chúirt Iniúchóirí scrúdú féachaint an bhfuarthas an t-ioncam uile agus ar tabhaíodh
an caiteachas uile ar mhodh dleathach rialta, agus an ndearnadh bainistíocht fhónta ar an airgeadas.Lena linn sin, déanfaidh sí tuarascáil ach go háirithe ar aon chásanna neamhrialtachta.
Iniúchfar an t-ioncam ar bhonn na suimeanna is dlite arna suíomh agus ar bhonn na suimeanna arna
n-íoc iarbhír leis an gComhphobal.
Iniúchfar an caiteachas ar bhonn ceangaltas arna nglacadh ar láimh agus íocaíochtaí arna ndéanamh.
Féadfar an iniúchóireacht sin a dhéanamh roimh dhúnadh na gcuntas don bhliain airgeadais atá i gceist.
3. Bunófar an iniúchóireacht ar thaifid agus, más gá, déanfar ar an bhfód í in institiúidí eile an
Chomhphobail, in áitreabh aon chomhlachta a dhéanann bainistíocht ar ioncam nó caiteachas tharceann an Chomhphobail agus sna Ballstáit, lena n-áirítear áitreabh aon duine nádúrtha nó dhlítheanaigha fhaigheann íocaíochtaí ón mbuiséad. Sna Ballstáit déanfar an iniúchóireacht i gcuibhreann le comh-lachtaí náisiúnta iniúchóireachta nó, mura mbíonn na cumhachtaí riachtanacha acu sin, leis na ranna
náisiúnta inniúla. Comhoibreoidh an Chúirt Iniúchóirí agus comhlachtaí náisiúnta iniúchóireachta na
mBallstát de mheon muiníne ach gan a neamhspleáchas a thréigean. Cuirfidh na comhlachtaí nó naranna sin i bhfios don Chúirt Iniúchóirí an bhfuil siad chun páirt a ghlacadh san iniúchóireacht.
Déanfaidh institiúidí eile an Chomhphobail, aon chomhlachtaí a dhéanann bainistíocht ar ioncam nó
caiteachas thar ceann an Chomhphobail, aon duine nádúrtha nó dlítheanach a fhaigheann íocaíochtaí ónmbuiséad agus na comhlachtaí náisiúnta iniúchóireachta nó, mura mbíonn na cumhachtaí riachtanacha
acu sin, na ranna náisiúnta inniúla, aon doiciméad nó faisnéis is gá chun a cúram a chomhlíonadh a
chur ar aghaidh chuig an gCúirt Iniúchóirí, arna iarraidh sin di.
I ndáil le gníomhaíocht an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta le linn bainistíocht a dhéanamh ar chaiteachas
agus ioncam an Chomhphobail, beidh cearta rochtana na Cúirte ar fhaisnéis arna sealbhú ag an mBancfaoi rialú ag comhaontú idir an Chúirt, an Banc agus an Coimisiún. Cheal comhaontú, beidh rochtain agan gCúirt áfach ar an bhfaisnéis is gá chun caiteachas agus ioncam de chuid an Chomhphobail atá faoi
bhainistíocht an Bhainc a iniúchadh.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 131
4. Tar éis dheireadh gach bliana airgeadais tarraingeoidh an Chúirt Iniúchóirí suas tuarascáil
bhliantúil. Cuirfear ar aghaidh chuig institiúidí eile an Chomhphobail í agus foilseofar in Iris Oifigiúil
an Aontais Eorpaigh í, mar aon le freagraí na n-institiúidí sin ar bharúlacha na Cúirte Iniúchóirí.
Féadfaidh an Chúirt Iniúchóirí ina theannta sin, tráth ar bith, a barúlacha, go háirithe i bhfoirm tuar-
ascálacha speisialta, a thíolacadh ar cheisteanna sonracha agus tuairimí a thabhairt arna iarraidh sin do
cheann d'institiúidí eile an Chomhphobail.
Glacfaidh sí a cuid tuarascálacha bliantúla, tuarascálacha speisialta nó tuairimí trí thromlach a comhaltaí.
Ar a shon sin, féadfaidh sí seomraí inmheánacha a bhunú chun aicmí áirithe tuarascálacha nó tuairimí aghlacadh faoi na coinníollacha atá leagtha síos ina rialacha nós imeachta.
Beidh sí de chúnamh ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna
rialaithe chun an buiséad a chur i ngníomh.
Glacfaidh an Chúirt Iniúchóirí a rialacha nós imeachta. Is gá formheas ón gComhairle, ag gníomhú di trí
thromlach cáilithe, a bheith leis na rialacha sin.
CAIBIDIL 2
FORÁLACHA IS COITEANN D'INSTITIÚIDÍ ÉAGSÚLA
Airteagal 249
Chun a gcúram a chomhall agus faoi na coinníollacha dá bhforáiltear sa Chonradh seo, déanfaidh
Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle go comhpháirteach, an Chomhairle agus an Coimisiún rial-acháin a cheapadh, treoracha agus cinntí a ghlacadh agus moltaí nó tuairimí a thabhairt.
Beidh feidhm ghinearálta ag rialachán. Beidh sé ina cheangal go huile agus go hiomlán agus infheidhme
go díreach i ngach Ballstát.
Beidh treoir ina ceangal, maidir leis an toradh atá le gnóthú, ar gach Ballstát chuig a ndíreofar í, ach
fágfar faoi na húdaráis náisiúnta foirm agus modhanna a roghnú.
Beidh cinneadh ina cheangal go huile agus go hiomlán orthu siúd a ndíreofar chucu é.Ní bheidh aon bhrí cheangailteach le moltaí ná le tuairimí.
Airteagal 250
1. Nuair a ghníomhóidh an Chomhairle, de bhun an Chonartha seo, ar thogra ón gCoimisiún, is gá
aontoilíocht do ghníomh arb é atá ann leasú ar an togra sin, faoi réir fhorálacha Airteagal 251(4) agus(5).
2. Fad a bheidh an Chomhairle gan gníomhú, féadfaidh an Coimisiún a thogra a leasú tráth ar bith
le linn na nósanna imeachta as a dtiocfaidh glacadh gnímh Chomhphobail.GA 132 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 251
1. Nuair a thagraítear sa Chonradh seo don Airteagal seo chun gníomh a ghlacadh, beidh feidhm ag
an nós imeachta seo a leanas.
2. Tíolacfaidh an Coimisiún togra do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.
Ag gníomhú di trí thromlach cáilithe agus tar éis tuairim Pharlaimint na hEorpa a fháil:
— féadfaidh an Chomhairle, má fhormheasann sí na leasuithe uile atá i dtuairim Pharlaimint na
hEorpa, an gníomh beartaithe arna leasú amhlaidh a ghlacadh,
— mura molfaidh Parlaimint na hEorpa aon leasuithe, féadfaidh an Chomhairle an gníomh beartaithe
a ghlacadh,
— ina mhalairt de chás, glacfaidh an Chomhairle comhsheasamh agus cuirfidh sí in iúl do Pharlaimint
na hEorpa é. Tabharfaidh an Chomhairle gach eolas do Pharlaimint na hEorpa faoi na cúiseanna athug uirthi a comhsheasamh a ghlacadh. Tabharfaidh an Coimisiún gach eolas do Pharlaimint nahEorpa faoina sheasamh.
Más rud é, laistigh de thrí mhí ón dáta a chuirtear an t-eolas sin chuici:
(a) go ndéanfaidh Parlaimint na hEorpa an comhsheasamh a fhormheas nó nach mbeidh cinneadh
glactha aici, measfar go bhfuil an gníomh i dtrácht glactha i gcomhréir leis an gcomhsheasamh sin;
(b) go ndiúltóidh Parlaimint na hEorpa an comhsheasamh, trí thromlach glan de na comhaltaí a
chomhdhéanann í, measfar nach bhfuil an gníomh beartaithe glactha;
(c) go molfaidh Parlaimint na hEorpa trí thromlach glan de na comhaltaí a chomhdhéanann í leasuithe
ar an gcomhsheasamh, cuirfear an téacs arna leasú amhlaidh chuig an gComhairle agus chuig angCoimisiún, a thabharfaidh tuairim ar na leasuithe sin.
3. Má dhéanann an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe laistigh de thrí mhí ón dáta a
chuirtear an t-ábhar os a comhair, leasuithe uile Pharlaimint na hEorpa a fhormheas, measfar go bhfuilan gníomh i dtrácht glactha i bhfoirm an chomhsheasaimh arna leasú amhlaidh; gníomhóidh anChomhairle, ar a shon sin, d'aon toil ar na leasuithe a bhfuil tuairim dhiúltach tugtha ag an gCoimisiúnina dtaobh. Mura nglacfaidh an Chomhairle na leasuithe uile, comórfaidh Uachtarán na Comhairlelaistigh de shé sheachtain, le comhaontú Uachtarán Pharlaimint na hEorpa, cruinniú den Choiste Idir-réitigh.
4. Beidh de chúram ar an gCoiste Idir-réitigh, a chomhdhéanfar de chomhaltaí na Comhairle nó
ionadaithe dóibh agus an oiread céanna ionadaithe do Pharlaimint na hEorpa, teacht ar comhaontú
maidir le téacs comhpháirteach trí thromlach cáilithe de chomhaltaí na Comhairle nó ionadaithe dóibhagus trí thromlach de na hionadaithe do Pharlaimint na hEorpa. Beidh an Coimisiún rannpháirteach inimeachtaí an Choiste Idir-réitigh agus glacfaidh sé gach tionscnamh is gá d'fhonn seasamh Pharlaimintna hEorpa agus seasamh na Comhairle a thabhairt le chéile. Agus an cúram sin á chomhall aige,scrúdóidh an Coiste Idir-réitigh an comhsheasamh ar bhonn na leasuithe arna moladh ag Parlaimintna hEorpa.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 133
5. Má fhormheasann an Coiste Idir-réitigh téacs comhpháirteach laistigh de shé sheachtain tar éis a
chomórtha, beidh tréimhse sé sheachtain ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle tar éis anfhormheasa sin chun an gníomh i dtrácht a ghlacadh i gcomhréir leis an téacs comhpháirteach, tríthromlach glan de na vótaí arna gcaitheamh i gcás Pharlaimint na hEorpa agus trí thromlach cáilithe igcás na Comhairle. Mura bhformheasfaidh ceachtar den dá institiúid an gníomh beartaithe laistigh dentréimhse sin, measfar nach bhfuil sé glactha.
6. Nuair nach bhformheasfaidh an Coiste Idir-réitigh téacs comhpháirteach, measfar nach bhfuil an
gníomh beartaithe glactha.
7. Ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle, déanfar na tréimhsí trí mhí agus sé
sheachtain dá dtagraítear san Airteagal seo a fhadú mí amháin nó dhá sheachtain faoi seach ar a mhéid.
Airteagal 252
Beidh an nós imeachta seo a leanas infheidhme nuair a thagraítear sa Chonradh seo don Airteagal seo
chun gníomh a ghlacadh:
(a) déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar
éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, comhsheasamh a ghlacadh;
(b) cuirfear comhsheasamh na Comhairle in iúl do Pharlaimint na hEorpa. Tabharfaidh an Chomhairle
agus an Coimisiún gach eolas do Pharlaimint na hEorpa faoi na cúiseanna ar ghlac an Chomhairle a
comhsheasamh agus faoi sheasamh an Choimisiúin.
Má dhéanann Parlaimint na hEorpa an comhsheasamh a fhormheas laistigh de thréimhse trí mhí
ón dáta ar cuireadh an t-eolas chuici nó mura ngníomhóidh sí laistigh den tréimhse sin, glacfaidhan Chomhairle an gníomh go críochnaitheach i gcomhréir leis an gcomhsheasamh;
(c) laistigh den tréimhse trí mhí dá dtagraítear i bhfomhír (b), féadfaidh Parlaimint na hEorpa leasuithe
do chomhsheasamh na Comhairle a thairiscint, ag gníomhú di trí thromlach glan de na comhaltaí achomhdhéanann í. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa chomh maith, ag gníomhú di trí thromlach glanfreisin, diúltú do chomhsheasamh na Comhairle. Cuirfear toradh na n-imeachtaí chun na Comhairleagus chun an Choimisiúin.
Má tá Parlaimint na hEorpa tar éis comhsheasamh na Comhairle a dhiúltú, ní foláir don Chom-
hairle gníomhú d'aon toil ar an dara léamh;
(d) déanfaidh an Coimisiún athscrúdú laistigh de mhí ar an togra ar ghlac an Chomhairle comh-
sheasamh air, ag féachaint dó do na leasuithe a thairg Parlaimint na hEorpa.
I dteannta leis an togra ar a ndearnadh athscrúdú, cuirfidh an Coimisiún chuig an gComhairle na
leasuithe sin de chuid Pharlaimint na hEorpa nár ghlac sé, chomh maith lena thuairim ina dtaobh.
Féadfaidh an Chomhairle na leasuithe sin a ghlacadh, ag gníomhú di d'aon toil;
(e) glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, an togra arna athscrúdú ag an
gCoimisiún.
Ní fhéadfaidh an Chomhairle an togra arna athscrúdú ag an gCoimisiún a leasú ach amháin d'aon
toil;
(f) sna cásanna dá dtagraítear i bhfomhíreanna (c), (d) agus (e), ní foláir don Chomhairle gníomhú
laistigh de thréimhse trí mhí. Mura ndéanfar cinneadh laistigh den tréimhse sin, measfar nachbhfuil glactha le togra an Choimisiúin;GA 134 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
(g) féadfaidh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa, de thoil a chéile, na tréimhsí dá dtagraítear i
bhfomhíreanna (b) agus (f) a fhadú go ceann míosa ar a mhéad.
Airteagal 253
Luafar i rialacháin, i dtreoracha agus i gcinntí a ghlacfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle go
comhpháirteach maille le gníomhartha den sórt sin arna nglacadh ag an gComhairle nó ag an gCoi-misiún na réasúin is bun leo agus tagrófar iontu d'aon tograí nó tuairimí ba ghá a fháil de bhun anChonartha seo.
Airteagal 254 (*)
1. Síneoidh Uachtarán Pharlaimint na hEorpa agus Uachtarán na Comhairle na rialacháin, na
treoracha agus na cinntí arna nglacadh i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal251 agus foilseofar in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh iad. Tiocfaidh siad i bhfeidhm ar an dáta a
shocrófar iontu nó, mura socrófar dáta chuige, ar an bhfichiú lá tar éis a bhfoilsithe.
2. Foilseofar in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh na rialacháin ón gComhairle agus ón gCoimisiún
agus na treoracha ó na hinstitiúidí sin a dhíreofar chuig na Ballstáit uile. Tiocfaidh siad i bhfeidhm ar andáta a shocrófar iontu nó, mura socrófar dáta chuige, ar an bhfichiú lá tar éis a bhfoilsithe.
3. Cuirfear treoracha eile agus cinntí in iúl dóibh siúd chuig a ndíreofar iad agus gabhfaidh éifeacht
leo ar iad a chur in iúl amhlaidh.
Airteagal 255
1. Beidh ag gach saoránach den Aontas agus ag aon duine nádúrtha nó dlítheanach a chónaíonn nó
a bhfuil a oifig chláraithe aige i mBallstát ceart rochtana ar dhoiciméid Pharlaimint na hEorpa, naComhairle agus an Choimisiúin, faoi réir na bprionsabal agus na gcoinníollacha a shaineofar igcomhréir le míreanna 2 agus 3.
2. Laistigh de dhá bhliain ó Chonradh Amstardam a theacht i bhfeidhm, cinnfidh an Chomhairle, ag
gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251, na prionsabail ghinearáltaagus na teorainneacha ar fhorais leasa phríobháidigh nó phoiblí a rialóidh an ceart rochtana sin ardhoiciméid.
3. Déanfaidh gach institiúid dá dtagraítear anseo thuas forálacha sonracha maidir le rochtain ar a
doiciméid a ullmhú ina Rialacha Nós Imeachta féin.
Airteagal 256
Na cinntí ón gComhairle nó ón gCoimisiún a chuireann oibleagáid airgeadais ar dhaoine nach Stáit iad,
beidh siad inchurtha i bhfeidhm.
Rialófar a gcur i bhfeidhm leis na rialacha i dtaobh nós imeachta shibhialta atá i bhfeidhm sa Stát ar ina
chríoch a dhéantar an cur i bhfeidhm. Beidh an t-ordú á chur i bhfeidhm i gceangal leis an gcinneadh,gan d'fhoirmiúlacht ach fíorú ar bharántúlacht an chinnte, ón údarás náisiúnta a cheapfaidh Rialtas gachBallstáit chuige sin agus a chuirfidh sé i bhfios don Choimisiún agus don Chúirt Bhreithiúnais.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 135
Nuair a bheidh na foirmiúlachtaí sin comhlánaithe, ar iarratas ón bpáirtí atá i gceist, féadfaidh seisean
dul i gceann an churtha i bhfeidhm de réir an dlí náisiúnta tríd an ábhar a thabhairt go díreach oscomhair an údaráis inniúil.
Ní féidir an cur i bhfeidhm a fhionraí ach amháin trí bhreith na Cúirte Breithiúnais. Ach beidh dlínse ag
cúirteanna na tíre lena mbaineann ar ghearáin go bhfuil an forghníomhú á dhéanamh ar dhóighneamhrialta.
CAIBIDIL 3
AN COISTE EACNAMAÍOCH AGUS SÓISIALTA
Airteagal 257 (*)
Bunaítear leis seo Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta; stádas comhairleach a bheidh aige.
Is iad a bheidh ar an gCoiste ionadaithe ó na heilimintí éagsúla eacnamaíocha agus sóisialta den tsochaí
shibhialta eagraithe, go háirithe ionadaithe do tháirgeoirí, d'fheirmeoirí, do charraeirí, d'oibrithe, dodhéileálaithe, d'aos ceirde, d'aos gairme, do thomhaltóirí agus ionadaithe do leas an phobail.
Airteagal 258 (*)
Ní rachaidh líon chomhaltaí an Choiste Eacnamaíoch agus Shóisialta thar 350.
Is mar seo a leanas a bheidh líon chomhaltaí an Choiste:
An Bheilg 12
An Danmhairg 9
An Ghearmáin 24An Ghréig 12An Spáinn 21
An Fhrainc 24
Éire 9An Iodáil 24
Lucsamburg 6
An Ísiltír 12An Ostair 12An Phortaingéil 12
An Fhionlainn 9
An tSualainn 12An Ríocht Aontaithe 24.
Ní bheidh comhaltaí an Choiste inchurtha faoi cheangal ag aon teagaisc shainordaitheacha. Beidh siad,
chun leas ginearálta an Chomhphobail, neamhspleách ar fad i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna.
Cinnfidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, slánaíochtaí chomhaltaí an Choiste.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 136 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 259 (*)
1. Ar thograí ó na Ballstáit, déanfar comhaltaí an Choiste a cheapadh go ceann ceithre bliana.
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, liosta na gcomhaltaí arna tharraingtsuas i gcomhréir leis na tograí arna ndéanamh ag gach Ballstát. Féadfar téarma oifige chomhaltaí anChoiste a athnuachan.
2. Rachaidh an Chomhairle i gcomhairle leis an gCoimisiún. Féadfaidh sí tuairim a fháil ó
chomhlachtaí Eorpacha a fheidhmíonn ar son na n-earnálacha éagsúla, eacnamaíoch agus sóisialta, ar
cúram leo gníomhaíochtaí an Chomhphobail.
Airteagal 260
Déanfaidh an Coiste a chathaoirleach agus a oifigigh a thoghadh as líon a chomhaltaí go ceann téarma
dhá bhliain.
Glacfaidh sé a rialacha nós imeachta.
Déanfaidh a chathaoirleach an Coiste a chomóradh, arna iarraidh sin don Chomhairle nó don Choi-
misiún. Féadfaidh an Coiste teacht le chéile freisin ar a thionscnamh féin.
Airteagal 261
Beidh sa Choiste rannóga sainfheidhme le haghaidh na bpríomhréimsí lena mbaineann an Conradh seo.
Oibreoidh na rannóga sainfheidhme sin laistigh de théarmaí tagartha ginearálta an Choiste. Ní cead dul i
gcomhairle leo gan spleáchas leis an gCoiste.
Féadfar fochoistí a bhunú freisin laistigh den Choiste, chun dréacht-tuairimí a ullmhú ar cheisteanna
sonracha nó i réimsí sonracha lena gcur faoi bhráid an Choiste chun a mbreithnithe aige.
Leagfaidh na rialacha nós imeachta síos modhanna comhdhéanta na rannóg sainfheidhme agus na
bhfochoistí agus na téarmaí tagartha dóibh.
Airteagal 262
Caithfidh an Chomhairle nó an Coimisiún dul i gcomhairle leis an gCoiste sna cásanna dá bhforáiltear sa
Chonradh seo. Féadfaidh na hinstitiúidí sin dul i gcomhairle leis an gCoiste i ngach cás inar cuí leo é.Féadfaidh an Coiste, ar a thionscnamh féin, tuairim a thabhairt i gcásanna inar cuí leis é.
Má mheasann an Chomhairle nó an Coimisiún gur gá sin, sonróidh siad don Choiste, chun a thuairim a
thíolacadh, tréimhse nach giorra ná mí ón dáta ar a bhfaighidh an cathaoirleach scéala dá réir sin. Murambeidh tuairim faighte ar an tréimhse sin a bheith caite, ní chuirfidh sin cosc le dul ar aghaidh tuilleadh.
Cuirfear ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún tuairim an Choiste agus tuairim na
rannóige sainfheidhme, maille le taifead ar na himeachtaí.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa dul i gcomhairle leis an gCoiste.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 137
CAIBIDIL 4
COISTE NA RÉIGIÚN
Airteagal 263 (*)
Bunaítear leis seo coiste, dá ngairtear ‘Coiste na Réigiún’ anseo feasta, a mbeidh stádas comhairleach
aige, ar a mbeidh ionadaithe do chomhlachtaí réigiúnacha agus áitiúla a bhfuil acu sainordú togh-chánach i gcomhlacht réigiúnach nó áitiúil nó atá freagrach go polaitiúil do thionól tofa.
Ní rachaidh líon chomhaltaí Choiste na Réigiún thar 350.
Is mar seo a leanas a bheidh líon chomhaltaí an Choiste:
An Bheilg 12
An Danmhairg 9
An Ghearmáin 24An Ghréig 12An Spáinn 21
An Fhrainc 24
Éire 9An Iodáil 24
Lucsamburg 6
An Ísiltír 12An Ostair 12An Phortaingéil 2
An Fhionlainn 9
An tSualainn 12An Ríocht Aontaithe 24.
Ar thograí ó na Ballstáit faoi seach déanfar comhaltaí an Choiste mar aon lena chomhlíon de mhal-
artaigh a cheapadh go ceann ceithre bliana. Féadfar a dtéarma oifige a athnuachan. Glacfaidh anChomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, liosta na gcomhaltaí agus na malartach arna thar-raingt suas i gcomhréir leis na tograí arna ndéanamh ag gach Ballstát. Ar dhul in éag don sainordú dádtagraítear sa chéad mhír ar dá bhun a rinneadh an togra ina dtaobh, tiocfaidh deireadh go huathoi-bríoch lena dtéarma oifige ar an gCoiste agus cuirfear comhaltaí ina n-ionad i gcomhréir leis an nósimeachta céanna ar feadh a bhfuil fágtha den téarma oifige sin. Ní fhéadfaidh comhalta den Choistebheith ina chomhalta de Pharlaimint na hEorpa san am céanna.
Ní bheidh comhaltaí an Choiste inchurtha faoi cheangal ag aon teagaisc shainordaitheacha. Beidh siad,
chun leas ginearálta an Chomhphobail, neamhspleách ar fad i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna.
Airteagal 264
Déanfaidh Coiste na Réigiún a chathaoirleach agus a oifigigh a thoghadh as líon a chomhaltaí go ceann
téarma dhá bhliain.
Glacfaidh sé a Rialacha Nós Imeachta.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 138 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Déanfaidh a chathaoirleach an Coiste a chomóradh, arna iarraidh sin don Chomhairle nó don Choi-
misiún. Féadfaidh an Coiste teacht le chéile ar a thionscnamh féin.
Airteagal 265
Rachaidh an Chomhairle nó an Coimisiún i gcomhairle le Coiste na Réigiún sna cásanna dá bhforáiltear
sa Chonradh seo agus i ngach cás eile, go háirithe sna cásanna a bhaineann le comhar trasteorann, inar
cuí le ceann amháin den dá institiúid sin é.
Má mheasann an Chomhairle nó an Coimisiún gur gá sin, sonróidh siad don Choiste, chun a thuairim a
thíolacadh, tréimhse nach giorra ná mí ón dáta ar a bhfaighidh an cathaoirleach scéala dá réir sin. Mura
mbeidh tuairim faighte ar an tréimhse sin a bheith caite, ní chuirfidh sin cosc le dul ar aghaidh tuilleadh.
Gach uair a rachfar i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta de bhun Airteagal 262,
cuirfidh an Chomhairle nó an Coimisiún Coiste na Réigiún ar an eolas faoin iarraidh sin ar thuairim.Féadfaidh Coiste na Réigiún, má mheasann sé go bhfuil sainleasanna réigiúnacha i dtreis, tuairim athíolacadh i dtaca leis sin.
Féadfaidh Parlaimint na hEorpa dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún.Féadfaidh sé tuairim a thabhairt ar a thionscnamh féin i gcásanna ina measann sé is gá sin.Cuirfear ar aghaidh chuig an gComhairle agus chuig an gCoimisiún tuairim an Choiste maille le taifead
ar na himeachtaí.
CAIBIDIL 5
AN BANC EORPACH INFHEISTÍOCHTA
Airteagal 266 (*)
Beidh pearsantacht dhlítheanach ag an mBanc Eorpach Infheistíochta.
Is iad na Ballstáit is comhaltaí den Bhanc Eorpach Infheistíochta.
Tá Reacht an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta leagtha síos i bPrótacal atá i gceangal leis an gConradh seo.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, arna iarraidh sin don Bhanc Eorpach Infheistíochta
agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoimisiún, nó arna iarraidh sin donChoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis an mBanc Eorpach Infheis-tíochta, Airteagail 4, 11, 12 agus 18(5) de Reacht an Bhainc a leasú.
Airteagal 267
Is é is cúram don Bhanc Eorpach Infheistíochta rannchuidiú, trí dhul ar iontaoibh mhargadh an chaipitil
agus trína acmhainní féin a úsáid, le forbairt chothromúil rianúil an chómhargaidh chun leas anChomhphobail. Chuige sin déanfaidh an Banc, ag oibriú dó ar bhonn neamhbhrabúsmhar, iasachtaíagus ráthaíochtaí a thabhairt a éascóidh maoiniú na dtionscadal seo a leanas i ngach earnáil dengheilleagar:
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 139
(a) tionscadail le haghaidh fhorbairt na réigiún lagfhorbartha;
(b) tionscadail chun gnóthais a nuachóiriú nó a athrú nó chun gníomhaíochtaí úra a fhorbairt a
mbeidh call leo mar gheall ar bhunú comhleanúnach an chómhargaidh, i gcás nach féidir, margheall ar mhéid nó cineál na dtionscadal sin, iad a mhaoiniú go hiomlán ar na modhanna éagsúlaatá ar fáil sna Ballstáit leithleacha;
(c) tionscadail leasa choitinn do Bhallstáit éagsúla nach féidir, mar gheall ar a méid nó a gcineál, iad a
mhaoiniú go hiomlán ar na modhanna éagsúla atá ar fáil sna Ballstáit leithleacha.
I gcomhlíonadh a chúraimí dó, éascóidh an Banc maoiniú clár infheistíochta i gcuibhreann le cabhair ó
na cistí struchtúracha agus ó ionstraimí airgeadais Comhphobail eile.
TEIDEAL II
FORÁLACHA AIRGEADAIS
Airteagal 268
Déanfar gach ioncam agus caiteachas de chuid an Chomhphobail, lena n-áirítear na cinn a bhaineann le
Ciste Sóisialta na hEorpa, a áireamh i meastacháin a tharraingeofar suas do gach bliain airgeadais agustaispeánfar iad sa bhuiséad.
Cuirfear de mhuirear ar an mbuiséad an caiteachas riaracháin a thabhóidh na hinstitiúidí de thoradh
fhorálacha an Chonartha ar an Aontas Eorpach a bhaineann leis an gcomhbheartas eachtrach agusslándála agus leis an gcomhar i réimsí ceartais agus gnóthaí baile. Féadfar an caiteachas oibríochtúil aghabhfaidh le cur chun feidhme na bhforálacha a dúradh a chur de mhuirear, faoi na coinníollacha dádtagraítear iontu, ar an mbuiséad.
Ní foláir an t-ioncam agus an caiteachas a thaispeántar sa bhuiséad a bheith ar comhardú.
Airteagal 269
Gan dochar d'ioncam eile, maoineofar an buiséad go hiomlán as acmhainní dílse.
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcom-
hairle le Parlaimint na hEorpa, na forálacha a bhaineann le córas acmhainní dílse an Chomhphobail amholfaidh sí do na Ballstáit lena nglacadh i gcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach.
Airteagal 270
D'fhonn an smacht buiséadach a áirithiú, ní dhéanfaidh an Coimisiún aon togra gnímh Chomhphobail,
ná ní leasóidh sé a thograí, ná ní ghlacfaidh sé aon bheart chun é a chur i ngníomh ar dóigh dóiarmhairtí suntasacha a bheith aige ar an mbuiséad gan a dheimhniú go bhféadfar an togra sin nó anbeart sin a mhaoiniú laistigh de theorainneacha acmhainní dílse an Chomhphobail a chinfidh ó naforálacha arna socrú ag an gComhairle de bhun Airteagal 269.GA 140 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 271
Beidh an caiteachas a thaispeántar sa bhuiséad údaraithe d'aon bhliain airgeadais amháin, mura bhfo-
ráiltear a mhalairt leis na rialacháin a dhéanfar de bhun Airteagal 279.
De réir coinníollacha a leagfar síos de bhun Airteagal 279, aon leithreasaí, seachas iad siúd a bhaineann
le caiteachas ar fhoireann, a bheidh gan chaitheamh i ndeireadh na bliana airgeadais, féadfar iad a
thabhairt ar aghaidh chuig an mbliain airgeadais ina dhiaidh sin, ach ní níos faide ná sin.
Aicmeofar na leithreasaí faoi chaibidlí éagsúla, agus míreanna caiteachais á ngrúpáil de réir a gcineáil nó
a gcuspóra, agus á bhforoinnt, a mhéad is gá sin, de réir na rialachán a dhéanfar de bhun Airteagal 279.
Déanfar caiteachas Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle, an Choimisiúin agus na Cúirte Breithiúnais a
leagan amach i gcodanna leithleacha den bhuiséad gan dochar do shocruithe speisialta le haghaidhmíreanna áirithe caiteachais a bheidh orthu i gcoiteannas.
Airteagal 272
1. Tosóidh an bhliain airgeadais an 1 Eanáir agus críochnóidh sí an 31 Nollaig.
2. Déanfaidh gach institiúid de chuid an Chomhphobail, roimh an 1 Iúil, meastacháin ar a
caiteachas a tharraingt suas. Comhdhlúthóidh an Coimisiún na meastacháin sin i réamhdhréacht do
bhuiséad. Cuirfidh sé ag gabháil leis tuairim a bhféadfadh malairt meastachán a bheith inti.
Beidh meastachán ar ioncam agus meastachán ar chaiteachas sa réamhdhréacht sin.
3. Cuirfidh an Coimisiún an réamhdhréacht do bhuiséad faoi bhráid na Comhairle lá nach déanaí ná
an 1 Meán Fómhair sa bhliain roimh an mbliain a bheidh an buiséad le cur i ngníomh.
Rachaidh an Chomhairle i gcomhairle leis an gCoimisiún agus, más iomchuí, leis na hinstitiúidí eile lena
mbaineann, aon uair a bheidh d'intinn aici imeacht ón réamhdhréacht sin.
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, an dréachtbhuiséad a bhunú agus é a
chur ar aghaidh chuig Parlaimint na hEorpa.
4. Cuirfear an dréachtbhuiséad faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa lá nach déanaí ná an 5 Deireadh
Fómhair sa bhliain roimh an mbliain a bheidh an buiséad le cur i ngníomh.
Beidh de cheart ag Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach a comhaltaí, an dréachtbhuiséad a
leasú agus a thairiscint don Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach glan de na vótaí a caitheadh, gondéanfar modhnuithe ar an dréacht ina mbaineann le caiteachas a éiríonn ó riachtanas de dhroim anChonartha nó de dhroim gníomhartha lenar glacadh dá réir.
Más rud é, laistigh de chúig lá is daichead ó cuireadh an dréachtbhuiséad faoina bráid, go mbeidh
Parlaimint na hEorpa tar éis a formheas a thabhairt, beidh an buiséad arna ghlacadh go críochnaitheach.Más rud é, laistigh den tréimhse sin, nach mbeidh Parlaimint na hEorpa tar éis an dréachtbhuiséad aleasú ná aon mhodhnú air a thairiscint, measfar go bhfuil glactha go críochnaitheach leis an mbuiséad.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 141
Más rud é, laistigh den tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa tar éis glacadh le leasuithe nó tar
éis modhnuithe a thairiscint, cuirfear an dréachtbhuiséad, mar aon leis na leasuithe nó na modhnuithe atairgeadh, ar aghaidh chuig an gComhairle.
5. Tar éis don Chomhairle an dréachtbhuiséad sin a phlé leis an gCoimisiún agus, más iomchuí, leis
na hinstitiúidí eile lena mbaineann, gníomhóidh sí faoi na coinníollacha seo a leanas:
(a) féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, aon leasú lenar ghlac Parlaimint na
hEorpa a mhodhnú;
(b) maidir leis na modhnuithe a tairgeadh:
— mura mbíonn d'éifeacht le modhnú a thairg Parlaimint na hEorpa méadú a thabhairt ar
chaiteachas iomlán institiúide, de bhrí go háirithe go mbeadh an méadú caiteachais aghabhfadh leis á chúiteamh go sainráite ag modhnú nó modhnuithe a tairgeadh ag
déanamh a chomhoiread sin de laghdú ar chaiteachas, féadfaidh an Chomhairle, ag
gníomhú di trí thromlach cáilithe, diúltú don mhodhnú a tairgeadh. Mura dtugtar cinneadhag diúltú dó, seasfaidh an modhnú a tairgeadh mar mhodhnú ar gabhadh leis,
— má bhíonn d'éifeacht le modhnú a thairg Parlaimint na hEorpa méadú a thabhairt ar chai-
teachas iomlán institiúide, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe,gabháil leis an modhnú sin a tairgeadh. Mura dtugtar cinneadh ag gabháil leis, seasfaidh anmodhnú a tairgeadh mar mhodhnú ar diúltaíodh dó,
— más rud é, de bhun forálacha ceann den dá fhomhír roimhe seo, go mbeidh an Chomhairle tar
éis diúltú do mhodhnú a tairgeadh, féadfaidh sí, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, an tsuima thaispeántar sa dréachtbhuiséad a choinneáil nó suim eile a shocrú.
Modhnófar an dréachtbhuiséad de réir na modhnuithe a tairgeadh agus ar ghabh an Chomhairle leo.Más rud é, laistigh de chúig lá dhéag ó cuireadh an dréachtbhuiséad sin faoina bráid, nach mbeidh an
Chomhairle tar éis modhnú a dhéanamh ar aon cheann de na leasuithe lenar ghlac Parlaimint na hEorpaagus má gabhadh leis na modhnuithe a thairg Parlaimint na hEorpa, measfar go bhfuil glactha gocríochnaitheach leis an mbuiséad. Cuirfidh an Chomhairle i bhfios don Pharlaimint nár mhodhnaighsí aon cheann de na leasuithe agus gur gabhadh leis na modhnuithe a tairgeadh.
Más rud é, laistigh den tréimhse sin, go mbeidh an Chomhairle tar éis modhnú a dhéanamh ar cheann
nó níos mó de na leasuithe lenar ghlac Parlaimint na hEorpa nó má diúltaíodh do na modhnuithe athairg Parlaimint na hEorpa, nó má modhnaíodh iad, cuirfear an dréachtbhuiséad arna mhodhnú chuig
Parlaimint na hEorpa arís. Cuirfidh an Chomhairle torthaí a pléití i bhfios do Pharlaimint na hEorpa.
6. Laistigh de chúig lá dhéag tar éis an dréachtbhuiséad sin a chur faoina bráid, agus fios tugtha di
ar cad a tharla i dtaobh na modhnuithe a thairg sí, féadfaidh Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di tríthromlach a comhaltaí agus le trí chúigiú de na vótaí a caitheadh, modhnuithe na Comhairle ar leasuithePharlaimint na hEorpa a leasú nó a dhiúltú, agus glacfaidh sé leis an mbuiséad dá réir sin. Mura mbeidhParlaimint na hEorpa tar éis gníomhú laistigh den tréimhse sin, measfar go bhfuil glactha go críoch-naitheach leis an mbuiséad.
7. Nuair a bheidh an nós imeachta dá bhforáiltear san Airteagal seo críochnaithe, dearbhóidh
Uachtarán Pharlaimint na hEorpa go bhfuil glactha go críochnaitheach leis an mbuiséad.GA 142 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
8. Ach féadfaidh Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach a comhaltaí agus le dhá thrian
de na vótaí a caitheadh, ar chúiseanna tábhachtacha, diúltú don dréachtbhuiséad agus a iarraidh gogcuirfí dréacht nua faoina bráid.
9. Déanfar uasráta méadaithe maidir le caiteachas den saghas céanna i gcaitheamh na bliana
airgeadais reatha a shocrú gach bliain don chaiteachas go léir seachas an méid a thig ó riachtanas de
dhroim an Chonartha nó de dhroim gníomhartha lenar glacadh dá bhun.
Cinnfidh an Coimisiún, tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste um Beartas Eacnamaíoch, cad é méid an
uasráta sin, de réir mar is toradh é:
— ar an treo atá, i dtéarmaí toirte, ar an olltáirgeacht náisiúnta sa Chomhphobal,— ar an meánathrú i mbuiséid na mBallstát,
agus
— ar threo an chostais mhaireachtála i gcaitheamh na bliana airgeadais roimhe sin.
Cuirfear an t-uasráta in iúl, roimh an 1 Bealtaine, d'institiúidí an Chomhphobail. Beidh de cheangal
orthu sin cloí leis le linn imeachtaí an bhuiséid, faoi réir fhorálacha an cheathrú agus an chúigiú fomhírden mhír seo.
Más rud é, i gcás caiteachais seachas a dtig ó riachtanas de dhroim an Chonartha nó de dhroim
gníomhartha lenar glacadh dá bhun, go bhfuil ráta an mhéadaithe de dhroim an dréachtbhuiséid abhunaigh an Chomhairle os cionn leath an uasráta, féadfaidh Parlaimint na hEorpa, i bhfeidhmiú a ceartleasúcháin, suim iomlán an chaiteachais sin a mhéadú tuilleadh go feadh leath an uasráta.
Más rud é go measfaidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle nó an Coimisiún gur gá do ghníom-
haíochtaí na gComhphobal gabháil thar an ráta a cinneadh de réir an nós imeachta atá leagtha síos samhír seo, féadfar ráta eile a shocrú trí chomhaontú idir an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach
cáilithe, agus Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di trí thromlach a comhaltaí agus le trí chúigiú de na
vótaí a caitheadh.
10. Feidhmeoidh gach institiúid na cumhachtaí a thugtar di leis an Airteagal seo, agus aird chuí aici
ar fhorálacha an Chonartha agus ar ghníomhartha lenar glacadh dá réir, go háirithe na cinn a bhaineannle hacmhainní dílse na gComhphobal féin agus leis an gcomhardú idir ioncam agus caiteachas.
Airteagal 273
Más rud é, i dtosach bliana airgeadais, nach bhfuil an buiséad vótáilte fós, féadfar suim nach mó ná an
dóú cuid déag de na leithreasaí buiséid don bhliain airgeadais roimhe sin a chaitheamh gach mí i leith
aon chaibidle nó foroinne eile den bhuiséad, de réir fhorálacha na rialachán a bheidh déanta de bhunAirteagal 279, ach ní bheidh d'éifeacht leis an socrú sin go gcuirfear ar láimh an Choimisiúin leithreasaíde bhreis ar an dóú cuid déag díobh siúd dá bhforáiltear sa dréachtbhuiséad atá á ullmhú.
Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, agus ar chuntar go gcomhlíontar na
coinníollacha eile atá leagtha síos sa chéad fhomhír, caiteachas de bhreis ar an dóú cuid déag a údarú.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 143
Má bhaineann an cinneadh sin le caiteachas nach dtig ó riachtanas de dhroim an Chonartha seo nó de
dhroim gníomhartha lenar glacadh dá réir, cuirfidh an Chomhairle ar aghaidh chuig Parlaimint nahEorpa é láithreach; laistigh de thríocha lá, féadfaidh Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di tríthromlach a comhaltaí agus le trí chúigiú de na vótaí a caitheadh, glacadh le cinneadh éagsúil ar angcaiteachas de bhreis ar an dóú cuid déag dá dtagraítear sa chéad fhomhír. Beidh an chuid sin dechinneadh na Comhairle ar fionraí go dtí go mbeidh a cinneadh tugtha ag Parlaimint na hEorpa. Más
rud é nach mbeidh Parlaimint na hEorpa tar éis cinneadh atá éagsúil le cinneadh na Comhairle a
ghlacadh laistigh den tréimhse sin measfar go bhfuil glactha go críochnaitheach le cinneadh naComhairle.
Leagfar síos leis na cinntí dá bhforáiltear sa dara agus sa tríú fomhír na bearta is gá maidir le
hacmhainní chun a áirithiú go gcuirfear an tAirteagal seo chun feidhme.
Airteagal 274
Cuirfidh an Coimisiún an buiséad i ngníomh, i gcomhréir le forálacha na rialachán arna ndéanamh de
bhun Airteagal 279, ar a fhreagracht féin agus laistigh de theorainneacha na leithreasaí, ag féachaint dophrionsabail na bainistíochta fónta airgeadais. Comhoibreoidh na Ballstáit leis an gCoimisiún chun aáirithiú go n-úsáidtear na leithreasaí i gcomhréir le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais.
Leagfaidh na rialacháin síos rialacha mionsonraithe do gach institiúid maidir lena páirt ag déanamh a
caiteachais féin.
Laistigh den bhuiséad, féadfaidh an Coimisiún, faoi réir na dteorainneacha agus na gcoinníollacha arna
leagan síos sna rialacháin arna ndéanamh de bhun Airteagal 279, leithreasaí a aistriú ó chaibidil gochéile nó ó fhoroinn go chéile.
Airteagal 275
Cuirfidh an Coimisiún faoi bhráid na Comhairle agus Pharlaimint na hEorpa gach bliain cuntais na
bliana airgeadais roimhe sin maidir leis an mbuiséad a chur i ngníomh. Cuirfidh an Coimisiún chucu
freisin ráiteas airgeadais ar shócmhainní agus dhliteanais an Chomhphobail.
Airteagal 276
1. Déanfaidh Parlaimint na hEorpa, ag gníomhú di ar mholadh ón gComhairle a ghníomhóidh trí
thromlach cáilithe, urscaoileadh a thabhairt don Choimisiún i leith an buiséad a chur i ngníomh. Chunna críche sin, déanfaidh Parlaimint na hEorpa, i ndiaidh na Comhairle, scrúdú ar na cuntais agus ar anráiteas airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 275, ar thuarascáil bhliantúil na Cúirte Iniúchóirí, maille lefreagraí na n-institiúidí faoi iniúchadh ar bharúlacha na Cúirte Iniúchóirí, ar an ráiteas dearbhaithe dádtagraítear sa dara fomhír d'Airteagal 248(1) agus ar aon tuarascálacha speisialta ábhartha ón gCúirtIniúchóirí.
2. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa, sula dtabharfaidh sí urscaoileadh don Choimisiún nó chun aon
chríche eile faoi chuimsiú fheidhmiú chumhachtaí an Choimisiúin i leith an buiséad a chur i ngníomh, aiarraidh an Coimisiún a éisteacht ar chur i ngníomh an chaiteachais nó ar oibriú na gcóras rialúairgeadais. Cuirfidh an Coimisiún gach eolas is gá faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa arna iarraidhsin di.
3. Déanfaidh an Coimisiún gach dícheall chun go gcuirfear na barúlacha i gcrích atá i gceangal leis
na cinntí urscaoilte maille le barúlacha eile Pharlaimint na hEorpa maidir leis an gcaiteachas a chur ingníomh agus na gluaiseanna a bheidh in éineacht leis na moltaí urscaoilte arna nglacadh ag angComhairle.GA 144 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Arna iarraidh sin do Pharlaimint na hEorpa nó don Chomhairle, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil ar na
bearta a bheidh glactha i bhfianaise na mbarúlacha agus na ngluaiseanna sin agus go háirithe ar nateagaisc a bheidh tugtha do na ranna atá freagrach as an mbuiséad a chur i ngníomh. Cuirfear natuarascálacha sin chun na Cúirte Iniúchóirí freisin.
Airteagal 277
Tarraingeofar suas an buiséad san aonad cuntais a cinneadh de réir fhorálacha na rialachán a bheidh
déanta de bhun Airteagal 279.
Airteagal 278
Féadfaidh an Coimisiún, ach é a chur in iúl d'údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann, aistriú go
hairgead reatha ceann de na Ballstáit a dhéanamh ar a bhfuil ina sheilbh aige d'airgead reatha Ballstáiteile, a mhéad is gá le go bhféadfar é a úsáid chun na gcríoch a cheaptar dó leis an gConradh seo.Seachnóidh an Coimisiún aistriú dá leithéid sin, chomh fada agus is féidir, má bhíonn airgead nósócmhainní insóinseáilte ar seilbh aige sna hairgid reatha atá ag teastáil uaidh.
Déileálfaidh an Coimisiún le gach Ballstát tríd an údarás a bheidh sonraithe ag an Stát áirithe. Chun
oibríochtaí a chur i gcrích, bainfidh an Coimisiún leas as seirbhísí bhanc eisiúna an Bhallstáit atá i gceistnó aon institiúid airgeadais eile a bheidh formheasta ag an Stát sin.
Airteagal 279 (*)
1. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i
gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus tuairim na Cúirte Iniúchóirí a fháil:
(a) rialacháin airgeadais ina sonrófar go háirithe an nós imeachta is inleanta chun an buiséad a bhunú
agus a chur i ngníomh agus chun cuntais a thíolacadh agus a iniúchadh;
(b) rialacha a chinneadh i dtaobh freagrachta rialtóirí airgeadais, oifigeach údaráis agus oifigeach
cuntais, agus i dtaobh socruithe iomchuí le haghaidh cigireachta.
Amhail ón 1 Eanáir 2007, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún
agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus tuairim na Cúirte Iniúchóirí a fháil.
2. Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i
gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus tuairim na Cúirte Iniúchóirí a fháil, na modhanna agus an nós
imeachta a chinneadh ar dá réir a bheidh an t-ioncam buiséid dá bhforáiltear faoi na socruithe i dtaobhacmhainní dílse an Chomhphobail féin le cur ar fáil don Choimisiún agus na bearta a chinneadh abheidh le cur i bhfeidhm, más gá, chun freastal do riachtanais airgeadais.
Airteagal 280
1. Déanfaidh an Comhphobal agus na Ballstáit calaois agus aon ghníomhaíochtaí neamhdhlíthiúla
eile a dhéanann díobháil do leasanna airgeadais an Chomhphobail a chomhrac trí bhearta a ghlacfar igcomhréir leis an Airteagal seo agus a bheidh mar chosc agus a thabharfaidh cosaint éifeachtúil snaBallstáit.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh NiceGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 145
2. Glacfaidh na Ballstáit na bearta céanna chun calaois a chomhrac a dhéanann díobháil do leasanna
airgeadais an Chomhphobail is a ghlacann siad chun calaois a chomhrac a dhéanann díobháil dáleasanna airgeadais féin.
3. Gan dochar d'fhorálacha eile an Chonartha seo, comhordóidh na Ballstáit a ngníomhaíocht chun
leasanna airgeadais an Chomhphobail a chosaint i gcoinne na calaoise. Chuige sin, eagróidh siad, idteannta leis an gCoimisiún, dlúthchomhar rialta idir na húdaráis inniúla.
4. Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in
Airteagal 251 agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCúirt Iniúchóirí, na bearta is gá maidir le calaois adhéanann díobháil do leasanna airgeadais an Chomhphobail a chosc agus a chomhrac d'fhonn cosaintéifeachtúil choibhéiseach a thabhairt sna Ballstáit. Ní bhainfidh na bearta sin le dlí coiriúil náisiúnta achur i bhfeidhm ná le riar náisiúnta an cheartais.
5. Tíolacfaidh an Coimisiún, i gcomhar leis na Ballstáit, tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa agus
don Chomhairle gach bliain ar na bearta a glacadh chun an tAirteagal seo a chur chun feidhme.
CUID A SÉ
FORÁLACHA GINEARÁLTA AGUS CRÍOCHNAITHEACHA
Airteagal 281
Beidh pearsantacht dhlítheanach ag an gComhphobal.
Airteagal 282
I ngach ceann de na Ballstáit, beidh ag an gComhphobal an inniúlacht dhlítheanach is fairsinge atá ar
fáil faoina dhlíthe ag daoine dlítheanacha; féadfaidh sé, go háirithe, maoin shochorraithe agus maoindhochorraithe a fháil nó a dhiúscairt agus féadfaidh sé bheith ina pháirtí in imeachtaí dlíthiúla. Chuigesin, feidhmeoidh an Coimisiún ar son an Chomhphobail.
Airteagal 283
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul
i gcomhairle leis na hinstitiúidí eile i dtrácht, Rialacháin Foirne Oifigigh na gComhphobal Eorpach agusCoinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh eile na gComhphobal sin a leagan síos.
Airteagal 284
Chun na cúraimí a chuirtear air a chomhlíonadh, féadfaidh an Coimisiún aon fhaisnéis a chruinniú, agus
aon fhíorú is gá a dhéanamh, faoi na teorainneacha agus na coinníollacha a bheidh leagtha síos ag angComhairle de réir fhorálacha an Chonartha seo.GA 146 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 285
1. Gan dochar d'Airteagal 5 den Phrótacal ar Reacht an Chórais Eorpaigh Banc Ceannais agus an
Bhainc Cheannais Eorpaigh, déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachtadá dtagraítear in Airteagal 251, bearta a ghlacadh chun staidreamh a chur ar fáil nuair is gá sin chungníomhaíochtaí an Chomhphobail a chomhlíonadh.
2. Cuirfear an staidreamh Comhphobail ar fáil i gcomhréir le neamhchlaontacht, iontaofacht,
oibiachtúlacht, neamhspleáchas eolaíoch, éifeachtúlacht costais agus rúndacht an staidrimh; ní bheidhualaí iomarcacha ar oibreoirí eacnamaíocha dá bharr.
Airteagal 286
1. Gníomhartha an Chomhphobail maidir le daoine aonair a chosaint i dtaca le próiseáil sonraí
pearsanta agus saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, beidh feidhm acu amhail ón 1 Eanáir 1999 maidirleis na hinstitiúidí agus na comhlachtaí arna gcur ar bun leis an gConradh seo nó dá bhun.
2. Roimh an dáta dá dtagraítear i mír 1, bunóidh an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an
nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251, comhlacht neamhspleách maoirseachta a bheidh freagrach
as faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na ngníomhartha Comhphobail sin ar institiúidí agus
comhlachtaí an Chomhphobail agus glacfaidh sí aon fhorálacha ábhartha eile de réir mar is iomchuí.
Airteagal 287
Beidh de cheangal ar chomhaltaí institiúidí an Chomhphobail, ar chomhaltaí coistí, agus ar oifigigh agus
seirbhísigh eile an Chomhphobail, fiú tar éis deireadh a theacht lena ndualgais, gan faisnéis a nochtadh isde chineál atá faoi chumhdach na rúndachta gairmiúla, go háirithe faisnéis a bhaineann le gnóthais, lenagcaidreamh gnó nó le comhdhéanamh a gcostas.
Airteagal 288
Beidh dliteanas conarthach an Chomhphobail faoi rialú ag an dlí a bhaineann leis an gconradh atá i
gceist.
I gcás dliteanais neamhchonarthaigh, déanfaidh an Comhphobal, de réir na bprionsabal ginearálta is
coiteann do dhlíthe na mBallstát, aon damáiste a shlánú a raibh a institiúidí nó a sheirbhísigh ina siocair
leis i bhfeidhmiú a gcuid feidhmeanna.
Beidh an mhír sin roimhe seo infheidhme faoi na coinníollacha céanna maidir le damáiste a dhéanann
BCE nó a sheirbhísigh i bhfeidhmiú a gcuid feidhmeanna.
Beidh dliteanas pearsanta a sheirbhísigh i leith an Chomhphobail faoi rialú ag na forálacha arna leagan
síos sna Rialacháin Foirne nó sna Coinníollacha Fostaíochta a bhaineann leo.
Airteagal 289
Cinnfidh Rialtais na mBallstát, de thoil a chéile, suíomh institiúidí an Chomhphobail.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 147
Airteagal 290 (*)
Déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, na rialacha i dtaobh theangacha institiúidí an
Chomhphobail a chinneadh, gan dochar do na forálacha atá i Reacht na Cúirte Breithiúnais.
Airteagal 291
Beidh ag an gComhphobal, i gcríocha na mBallstát, na pribhléidí agus na díolúintí is gá chun a chúraimí
a chomhlíonadh, faoi na coinníollacha atá leagtha síos i bPrótacal an 8 Aibreán 1965 ar phribhléidí agusdíolúintí na gComhphobal Eorpach. Is mar an gcéanna a bheidh maidir leis an mBanc Ceannais Eorpach,leis an Institiúid Eorpach Airgeadaíochta agus leis an mBanc Eorpach Infheistíochta.
Airteagal 292
Gabhann na Ballstáit orthu féin nach gcuirfidh siad díospóid maidir le léiriú nó feidhmiú an Chonartha
seo á réiteach ar mhodh ar bith seachas mar a fhoráiltear ann.
Airteagal 293
Sa mhéid gur gá é, rachaidh na Ballstáit i ndáil chaibidle le chéile d'fhonn a áirithiú, ar mhaithe lena
náisiúnaigh:
— go gcosnófar daoine agus go mbeidh cearta le fáil agus á gcosaint faoi na coinníollacha ar dá réir a
dhéanann gach Stát amhlaidh i gcás a náisiúnach féin,
— go ndíothófar cánachas dúbailte sa Chomhphobal,
— go dtabharfar aitheantas frithpháirteach do chuideachtaí nó gnólachtaí de réir bhrí Airteagal 48, an
dara mír, go gcoimeádfar pearsantacht dhlítheanach i gcás a suíomh a aistriú ó thír go tír eile, agusgo bhféadfar uaimcheangal a dhéanamh idir cuideachtaí nó gnólachtaí atá faoi rialú ag dlíthetíortha éagsúla,
— go simpleofar na foirmiúlachtaí a bhaineann le breithiúnais ó chúirteanna nó ó bhinsí, agus
dámhachtainí eadrána, a aithint agus a fhorghníomhú go cómhalartach.
Airteagal 294
Tabharfaidh Ballstáit do náisiúnaigh na mBallstát eile an chóir chéanna a thugann siad dá náisiúnaigh
féin maidir le rannpháirtíocht i gcaipiteal cuideachtaí nó gnólachtaí, de réir bhrí Airteagal 48, gandochar d'fheidhmiú na bhforálacha eile den Chonradh seo.
Airteagal 295
Ní dhéanfaidh an Conradh seo dochar ar dhóigh ar bith do na rialacha a bhaineann leis an gcóras
úinéireachta maoine i mBallstáit.
Airteagal 296
1. Ní chuirfidh forálacha an Chonartha seo bac ar fheidhmiú na rialacha seo a leanas:
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh NiceGA 148 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
(a) ní bheidh ar aon Bhallstát faisnéis a sholáthar má mheasann sé go mbeadh nochtadh na faisnéise
sin contrártha do leasanna bunúsacha a shlándála;
(b) féadfaidh aon Bhallstát cibé bearta is gá leis a ghlacadh chun leasanna bunúsacha a shlándála a
chosaint agus ar bearta iad a bhaineann le hairm, muinisin agus ábhair chogaidh a tháirgeadh nó athrádáil. Ní foláir, áfach, gan na bearta sin a dhul chun dochair do na coinníollacha iomaíochta sachómhargadh i gcás táirgí nach bhfuil ceaptha chun críoch míleata go sonrach.
2. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún, athruithe a
dhéanamh ar an liosta a tharraing sí suas ar an 15 Aibreán 1958 de na táirgí a bhfuil forálachaphointe (b) de mhír 1 infheidhme orthu.
Airteagal 297
Rachaidh na Ballstáit i gcomhairle le chéile d'fhonn go ndéanfar i gcomhar na nithe is gá chun nach
gcoiscfí feidhmiú an chómhargaidh mar gheall ar bhearta a bheadh le déanamh ag Ballstát i gcássuaitheadh tromchúiseach inmheánach a dhul i gcion ar an ord poiblí, i gcás cogaidh nó i gcás
mórtheannas idirnáisiúnta a mbeadh bagairt chogaidh ann, nó chun oibleagáidí a chomhlíonadh a
bhí glactha aige d'fhonn an tsíocháin agus an tslándáil idirnáisiúnta a choimeád.
Airteagal 298
Más rud é go dtiocfaidh de na bearta a ghlacfar sna himthosca dá dtagraítear in Airteagail 296 agus 297
saobhadh ar na coinníollacha iomaíochta sa chómhargadh, scrúdóidh an Coimisiún an scéal, i gcomhar
leis an Stát atá i gceist, féachaint conas is féidir na bearta sin a oiriúnú do na rialacha atá leagtha síos sa
Chonradh seo.
De mhaolú ar an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagail 226 agus 227, féadfaidh an Coimisiún nó
aon Bhallstát an t-ábhar a thabhairt os comhair na Cúirte Breithiúnais go díreach má mheasann sé gobhfuil Ballstát eile ag baint mí-úsáid as na cumhachtaí dá bhforáiltear in Airteagail 296 agus 297.Tabharfaidh an Chúirt Bhreithiúnais a breith i gcúirt iata.
Airteagal 299
1. Beidh an Conradh seo infheidhme ar Ríocht na Beilge, Ríocht na Danmhairge, Poblacht Chón-
aidhme na Gearmáine, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Éire, Poblachtna hIodáile, Ard-Diúcacht Lucsamburg, Ríocht na hÍsiltíre, Poblacht na hOstaire, Poblacht na Port-aingéile, Poblacht na Fionlainne, Ríocht na Sualainne agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agusThuaisceart Éireann.
2. Beidh feidhm ag forálacha an Chonartha seo maidir leis na ranna Francacha thar lear, leis na
hAsóir, le Maidéara agus leis na hOileáin Chanáracha.
Ar a shon sin, ag tabhairt aird ar staid shóisialta agus eacnamaíoch struchtúrach na ranna Francacha thar
lear, na nAsór, Mhaidéara agus na nOileán Canárach, staid is measa fós mar gheall ar a n-iargúltacht, a
n-oileánachas, a mbeagmhéid, a dtopagrafaíocht agus a n-aeráid achrannach, agus a spleáchas eacna-maíoch ar bheagán táirgí, a ndéanann a mbuaine agus comhcheangal díobh mórdhochar dá bhforbairt,déanfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis duli gcomhairle le Parlaimint na hEorpa, bearta sonracha a ghlacadh a mbeidh sé d'aidhm acu, ach goháirithe, na coinníollacha a leagan síos chun an Conradh seo, lena n-áirítear comhbheartais, a chur ibhfeidhm ar na réigiúin sin.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 149
Nuair a bheidh an Chomhairle ag glacadh na mbeart ábhartha dá dtagraítear sa dara fomhír, tabharfaidh
sí aird ar réimsí amhail beartais chustaim agus trádála, beartas fioscach, saorlimistéir, beartais talm-haíochta agus iascaigh, coinníollacha maidir le soláthar amhábhar agus earraí tomhaltais fíor-riach-tanacha, státchabhracha agus coinníollacha rochtana ar chistí struchtúracha agus ar chláir chothrom-ánacha Comhphobail.
Glacfaidh an Chomhairle na bearta dá dtagraítear sa dara fomhír ag cur ghnéithe agus shrianta speisialta
na réigiún is forimeallaí san áireamh ach gan baint d'iomláine ná de chomhchuibheas dhlíchóras an
Chomhphobail, lena n-áirítear an margadh inmheánach agus na comhbheartais.
3. Bainfidh na socruithe speisialta i dtaobh comhlachais atá leagtha amach i gCuid a Ceathair den
Chonradh seo leis na tíortha agus na críocha thar lear atá luaite sa liosta in Iarscríbhinn IIa ghabhannleis an gConradh seo.
Ní bhainfidh an Conradh seo leis na tíortha agus na críocha thar lear a bhfuil caidreamh speisialta acu le
Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann agus nach bhfuil luaite sa liostaréamhráite.
4. Bainfidh forálacha an Chonartha seo leis na críocha Eorpacha a bhfuil Ballstát freagrach ina
gcaidreamh eachtrach.
5. Beidh forálacha an Chonartha seo infheidhme ar Oileáin Åland i gcomhréir leis na forálacha atá
leagtha amach i bPrótacal Uimh. 2 a ghabhann leis an Ionstraim i dtaobh choinníollacha aontachaisPhoblacht na hOstaire, Phoblacht na Fionlainne agus Ríocht na Sualainne.
6. De mhaolú ar na míreanna roimhe seo:
(a) ní bheidh an Conradh seo infheidhme ar Oileáin Fharó;(b) ní bhainfidh an Conradh seo le limistéir cheannasachta Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus
Thuaisceart Éireann sa Chipir;
(c) ní bhainfidh forálacha an Chonartha seo le hOileáin Mhuir nIocht ná le hOileán Mhanann ach a
mhéad is gá chun a áirithiú go bhfeidhmeofar an córas dá bhforáiltear do na hoileáin sin saChonradh i dtaobh aontachas na mBallstát nua le Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa agusleis an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, a síníodh ar an 22 Eanáir 1972.
Airteagal 300 (*)
1. Má fhoráiltear sa Chonradh seo comhaontuithe a thabhairt i gcrích idir an Comhphobal agus Stát
amháin nó níos mó, nó eagraíocht idirnáisiúnta amháin nó níos mó, tíolacfaidh an Coimisiún moltaídon Chomhairle a údaróidh don Choimisiún an chaibidlíocht is gá a thosú. Seolfaidh an Coimisiún anchaibidlíocht sin, i gcomhairle le coistí speisialta arna gceapadh ag an gComhairle chun bheith dechúnamh aige sa chúram sin agus faoi chuimsiú na dtreoracha a fhéadfaidh an Chomhairle a dhíriúchuige.
I bhfeidhmiú na gcumhachtaí a thugtar di sa mhír seo, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe
seachas sna cásanna ina bhforáiltear sa chéad fhomhír de mhír 2 go ngníomhóidh sí d'aon toil.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 150 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
2. Faoi réir na gcumhachtaí a dhílsítear don Choimisiún sa réimse seo is í an Chomhairle, ag
gníomhú di trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún, a ghlacfaidh cinneadh ar shíniú na gcom-haontuithe, a bhféadfaidh cinneadh a bheith ag gabháil leis maidir lena gcur i bhfeidhm sealadach roimha dteacht i bhfeidhm, agus ar a dtabhairt i gcrích. Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil nuair abhaineann an comhaontú le réimse inar gá aontoilíocht chun rialacha inmheánacha a ghlacadh agusi gcás na gcomhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 310.
De mhaolú ar na rialacha atá leagtha síos i mír 3, beidh feidhm ag na nósanna imeachta céanna i gcás
cinnidh chun cur i bhfeidhm comhaontaithe a fhionraí agus d'fhonn na seasaimh a bhunú a ghlacfarthar ceann an Chomhphobail i gcomhlacht arna chur ar bun le comhaontú, nuair a iarrtar ar angcomhlacht sin cinntí a ghlacadh a bhfuil éifeachtaí dlí leo, seachas cinntí a fhorlíonann nó aleasaíonn creat institiúideach an chomhaontaithe.
Cuirfear Parlaimint na hEorpa ar an eolas láithreach agus go hiomlán faoi aon chinneadh faoin mír seo a
bhaineann le comhaontuithe a chur i bhfeidhm go sealadach nó a fhionraí nó faoi sheasamh anChomhphobail a bhunú i gcomhlacht arna chur ar bun le comhaontú.
3. Tabharfaidh an Chomhairle comhaontuithe i gcrích tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na
hEorpa, seachas na comhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 133(3), go fiú nuair a bhaineann an
comhaontú le réimse inar gá an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 nó an nós imeachta dádtagraítear in Airteagal 252 chun rialacha inmheánacha a ghlacadh. Tabharfaidh Parlaimint na hEorpa atuairim laistigh de thréimhse a fhéadfaidh an Chomhairle a shocrú i bhfianaise na práinne. Mura mbeidhtuairim faighte ar an tréimhse sin a bheith caite, féadfaidh an Chomhairle gníomhú.
De mhaolú ar fhorálacha na fomhíre roimhe seo, comhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 310,
comhaontuithe eile a chuirfidh creat institiúideach sonrach ar bun trí nósanna imeachta comhair aeagrú, comhaontuithe ag a mbeidh impleachtaí buiséadacha suntasacha don Chomhphobal aguscomhaontuithe a bhéarfaidh nach mór gníomh arna ghlacadh de réir an nós imeachta dá dtagraítearin Airteagal 251 a leasú, tabharfar i gcrích iad tar éis do Pharlaimint na hEorpa aontú.
Féadfaidh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa, i gcás práinne, tréimhse don aontú a chomhaontú.
4. Agus comhaontú á thabhairt i gcrích aici, féadfaidh an Chomhairle, de mhaolú ar fhorálacha
mhír 2, an Coimisiún a chumhachtú chun formheas a thabhairt thar ceann an Chomhphobail ar naleasuithe dá bhforáiltear sa chomhaontú sin trí nós imeachta simplithe nó trí chomhlacht arna bhunú agan gcomhaontú; féadfaidh sí coinníollacha sonracha a chur ag gabháil leis an gcumhachtú sin.
5. Nuair a bheidh an Chomhairle ag brath comhaontú a thabhairt i gcrích a bhéarfaidh nach mór an
Conradh seo a leasú, dlífear na leasuithe sin a ghlacadh roimh ré de réir an nós imeachta dá bhforáiltearin Airteagal 48 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.
6. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, an Coimisiún nó Ballstát tuairim na Cúirte
Breithiúnais a fháil i dtaobh cé acu atá nó nach bhfuil comhaontú atáthar ag brath a dhéanamh ag
luí le forálacha an Chonartha seo. Más tuairim chodarsnach atá tugtha ag an gCúirt Bhreithiúnais, nífhéadfaidh an comhaontú teacht i bhfeidhm ach amháin faoi na coinníollacha atá leagtha síos inAirteagal 48 den Chonradh ar an Aontas Eorpach.
7. Comhaontuithe a thabharfar i gcrích faoi na coinníollacha arna socrú san Airteagal seo, beidh
siad ina gceangal ar institiúidí an Chomhphobail agus ar na Ballstáit.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 151
Airteagal 301
Má tharlaíonn, ar bhonn comhsheasaimh nó comhghníomhaíochta arna nglacadh de réir fhorálacha an
Chonartha ar an Aontas Eorpach a bhaineann leis an gcomhbheartas eachtrach agus slándála, gur gágníomhaíocht Chomhphobail chun an caidreamh eacnamaíoch le tríú tír amháin nó níos mó abhriseadh nó a laghdú go hiomlán nó go páirteach, déanfaidh an Chomhairle na bearta práinne is gáa ghlacadh. Gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún.
Airteagal 302
Is de dhualgas an Choimisiúin é a áirithiú go gcoimeádfar gach caidreamh iomchuí le horgáin na
Náisiún Aontaithe agus a sainghníomhaireachtaí.
Déanfaidh an Coimisiún freisin caidreamh mar is iomchuí a choimeád le gach eagraíocht idirnáisiúnta.
Airteagal 303
Bunóidh an Comhphobal gach cineál comharaíochta is iomchuí le Comhairle na hEorpa.
Airteagal 304
Bunóidh an Comhphobal dlúthchomharaíocht leis an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacna-
maíochta; socrófar na rialacha mionsonraithe di de thoil a chéile.
Airteagal 305
1. Ní dhéanfaidh forálacha an Chonartha seo difear d'fhorálacha an Chonartha ag bunú an Chomh-
phobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach, go háirithe maidir le cearta agus oibleagáidí Ballstát, le
cumhachtaí institiúidí an Chomhphobail sin agus leis na rialacha a leag an Conradh sin síos le
haghaidh fheidhmiú an chómhargaidh do ghual agus cruach.
2. Ní thabharfaidh forálacha an Chonartha seo maolú ar fhorálacha an Chonartha ag bunú an
Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach.
Airteagal 306
Ní chuirfidh forálacha an Chonartha seo bac le haontais réigiúnacha idir an Bheilg agus Lucsamburg, nó
idir an Bheilg, Lucsamburg agus an Ísiltír, a bheith ann nó a chomhlánú, sa mhéid nach bhfuilaidhmeanna na n-aontas réigiúnach sin á ngnóthú trí fheidhmiú an Chonartha seo.
Airteagal 307
Ní dhéanfaidh forálacha an Chonartha seo difear do na cearta agus na hoibleagáidí a éiríonn as
comhaontuithe a tugadh i gcrích roimh an 1 Eanáir 1958, nó i gcás Stát aontach, roimh dháta an–aontachais, idir Ballstát nó Ballstáit ar thaobh amháin agus tríú tír nó tríú tíortha ar an taobh eile.
Sa mhéid nach bhfuil na comhaontuithe sin ag luí leis an gConradh seo, glacfaidh an Ballstát nó na
Ballstáit áirithe gach slí iomchuí chun deireadh a chur leis an neamhluí sin. Nuair is gá, cabhróidh naBallstáit le chéile chun na críche sin agus glacfaidh siad comhdhearcadh nuair is iomchuí sin.GA 152 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Ag cur na gcomhaontuithe dá dtagraítear sa chéad mhír chun feidhme dóibh, cuirfidh na Ballstáit san
áireamh gur cuid dhílis de bhunú an Chomhphobail na buntáistí a fhaightear faoin gConradh seo ó gachBallstát agus uime sin go bhfuil siad i ndlúthnasc doscartha le bunú comhinstitiúidí, le cumhachtaí athabhairt dóibh, agus leis na buntáistí céanna a bheith á ndeonú ag na Ballstáit eile go léir.
Airteagal 308
Má tharlaíonn, i gcúrsa an cómhargadh a oibriú, gur gá don Chomhphobal gníomhú chun aidhm de
chuid an Chomhphobail a ghnóthú agus nach dtugtar sa Chonradh seo na cumhachtaí is gá, déanfaidhan Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcomhairle leParlaimint na hEorpa, na bearta iomchuí a ghlacadh.
Airteagal 309 (*)
1. Nuair atá cinneadh glactha cearta vótála ionadaí rialtais Bhallstáit a fhionraí i gcomhréir le
hAirteagal 7(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, déanfar na cearta vótála sin a fhionraí i dtacaleis an gConradh seo freisin.
2. Thairis sin, nuair a shuífear, i gcomhréir le hAirteagal 7(2) den Chonradh ar an Aontas Eorpach,
go bhfuil sárú leanúnach tromchúiseach á dhéanamh ag Ballstát ar phrionsabail atá luaite in Airteagal6(1) den Chonradh sin, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a chinneadhcearta áirithe a fhionraí a chineann ón gConradh seo a chur i bhfeidhm ar an mBallstát i gceist. Lenalinn sin, tabharfaidh an Chomhairle aird ar na hiarmhairtí a fhéadfaidh teacht ón bhfionraíocht sin idtaca le cearta agus oibleagáidí daoine nádúrtha agus dlítheanacha.
Leanfaidh oibleagáidí an Bhallstáit i gceist faoin gConradh seo de bheith ina gceangal ar an mBallstát sin
ar aon chuma.
3. Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, a chinneadh dá éis sin na bearta
arna nglacadh i gcomhréir le mír 2 a athrú nó a chúlghairm mar fhreagra ar athruithe sa staid ba bhunleis na bearta sin a fhorchur.
4. Agus na cinntí dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 á nglacadh aici, gníomhóidh an Chomhairle
gan vóta ionadaí rialtas an Bhallstáit i gceist a chur san áireamh. De mhaolú ar Airteagal 205(2),saineofar tromlach cáilithe mar an chionmhaireacht chéanna de vótaí ualaithe na gcomhaltaí i dtráchtden Chomhairle atá leagtha síos in Airteagal 205(2).
Beidh feidhm ag an mír seo freisin i gcás cearta vótála a fhionraí i gcomhréir le mír 1. I gcásanna den
sórt sin, glacfar cinneadh ar gá aontoilíocht dó gan vóta ionadaí rialtas an Bhallstáit i gceist.
Airteagal 310
Féadfaidh an Comhphobal comhaontuithe a thabhairt i gcrích le Stát amháin nó níos mó nó le
heagraíocht idirnáisiúnta amháin nó níos mó, ag bunú comhlachais lena ngabhfaidh cearta agusoibleagáidí cómhalartacha, comhghníomhaíochtaí agus nósanna imeachta speisialta.
(*) Airteagal mar atá arna leasú le Conradh Nice.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 153
Airteagal 311
Is cuid dhílis den Chonradh seo na Prótacail atá i gceangal leis de thoil a chéile ag na Ballstáit.
Airteagal 312
Tá an Conradh seo tugtha i gcrích go ceann tréimhse gan teorainn.
FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA
Airteagal 313
Déanfaidh na hArdpháirtithe Conarthacha daingniú ar an gConradh seo de réir a rialacha bunreachtúla
faoi seach. Taiscfear na hionstraimí daingniúcháin le Rialtas Phoblacht na hIodáile.
Tiocfaidh an Conradh seo i bhfeidhm ar an gcéad lá den mhí i ndiaidh thaisceadh na hionstraime
daingniúcháin ag an gceann is déanaí de Stáit a shínithe a dhéanfaidh an taisceadh sin. Más rud é, áfach,go ndéanfar an taisceadh sin faoi bhun cúig lá dhéag roimh thús na míosa le teacht, ní thiocfaidh anConradh seo i bhfeidhm go dtí an chéad lá den dara mí tar éis dháta an taiscthe sin.
Airteagal 314
Tarraingíodh an Conradh seo suas i scríbhinn bhunaidh amháin sa Fhraincis, sa Ghearmáinis, san
Iodáilis agus san Ollainnis, agus comhúdarás ag gach ceann de na téacsanna sin; taiscfear é i
gcartlann Rialtas Phoblacht na hIodáile, agus cuirfidh an Rialtas sin cóip dheimhnithe chuig Rialtas
gach ceann eile de Stáit a shínithe.
De bhun na gConarthaí Aontachais, is téacsanna údarásacha iad freisin na leaganacha den Chonradh seo
sa Bhéarla, sa Danmhairgis, san Fhionlainnis, sa Ghaeilge, sa Ghréigis, sa Phortaingéilis, sa Spáinnis agussa tSualainnis.
DÁ FHIANÚ SIN chuir na Lánchumhachtaigh thíos-sínithe a lámh leis an gConradh seo.
Arna dhéanamh sa Róimh, an cúigiú lá is fiche de Mhárta sa bhliain míle naoi gcéad caoga a seacht.
(liosta na sínitheoirí gan atáirgeadh)GA 154 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
IARSCRÍBHINNÍGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 155

IARSCRÍBHINN I
LIOSTA
dá dtagraítear in Airteagal 32 den Chonradh
(1)
Uimhir in
Ainmníocht na Bruiséile(2)
Tuairisc na dtáirgí
Caibidil 1 Ainmhithe beo
Caibidil 2 Feoil agus scartach feola initeCaibidil 3 Iasc, crústaigh agus moiliscCaibidil 4 Toradh déiríochta; uibheacha éan; mil nádúrthaCaibidil 505.04 Inní, lamhnáin agus goilí ainmhithe (seachas iasc), go hiomlán agus ina bpíosaí
05.15 Táirgí ó ainmhithe nach bhfuil sonraithe ná áirithe in áit eile; ainmhithe marbha faoi
Chaibidil 1 nó faoi Chaibidil 3, mí-oiriúnach lena gcaitheamh ag an duine
Caibidil 6 Crainn agus plandaí beo eile; bleibíní; fréamhacha agus a leithéidí; bláthanna gearrtha agus
duilliúr ornáideach
Caibidil 7 Glasraí agus fréamhacha agus tiúbair áirithe atá initeCaibidil 8 Torthaí agus cnónna inite; craiceann mealbhacán nó torthaí ciotraisCaibidil 9 Caife, tae agus spíosraí, gan maité (ceannteideal Uimh. 09.03) a áireamh)Caibidil 10 GránaighCaibidil 11 Táirgí an tionscail mhuilleoireachta; braich agus stáirsí; glútan; iniúilinCaibidil 12 Síolta ola agus torthaí olúla; gráin, síolta agus torthaí ilghnéitheacha; plandaí tionscail agus
leighis; tuí agus farae
Caibidil 13
ex 13.03 Peictin
Caibidil 1515.01 Blonag agus saill leáite eile mhuice; saill leáite éanlaithe clóis15.02 Saillte neamhleáite ó eallach buaibheach, caoirigh nó gabhair; geir (lena n-áirítear ‘premier
jus’) ó na saillte sin
15.03 Stéirin bhlonaige, stéirin ola agus stéirin gheire; ola bhlonaige, oleo-ola, agus ola gheire,
gan eibliú ná mheascadh ná ullmhú ar bith eile
15.04 Saillte agus olaí, ó éisc agus mamaigh farraige, scagtha nó gan scagadh15.07 Olaí plandúla fosaithe, sreabhach nó soladach, amh, scagtha nó íonaithe
15.12 Saillte agus olaí ainmhíocha nó plandúla, hidriginithe, scagtha nó gan scagadh, ach gan
ullmhú thairis sin orthu
15.13 Margairín, blonag bhréige agus saillte inite ullmhaithe eile15.17 Iarmhair de thoradh substaintí sailleacha nó céireacha ainmhíocha nó plandúla a chóireáilCaibidil 16 Ullmhóidí feola, éisc, crústach nó moileascGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 157
(1)
Uimhir in
Ainmníocht na Bruiséile(2)
Tuairisc na dtáirgí
Caibidil 17
17.01 Siúcra biatais agus siúcra cána, soladach
17.02 Siúcraí eile; síoróipí siúcra; mil shaorga (measctha le mil aiceanta nó gan a bheith); caramal
17.03 Molás, dídhathaithe nó gan a bheith17.05 (*) Siúcraí, síoróipí agus moláis arna n-aramatú nó arna mbreisiú le dathúcháin (agus siúcra
fanaile nó fanailin san áireamh) ach amháin súnna torthaí arna mbreisiú le siúcra i gcio-
núireacht ar bith
Caibidil 1818.01 Síol cócó, iomlán nó briste, amh nó rósta18.02 Blaoscanna, mogaill, craicne agus dramh cócóCaibidil 20 Ullmhóidí glasraí, torthaí nó codanna eile de phlandaíCaibidil 2222.04 Úrfhíon fíonchaor, faoi choipeadh nó coiscthe ó choipeadh ar dhóigh seachas trí alcól a
chur leis
22.05 Fíon as fíonchaora; úrfhíon fíonchaor agus é coiscthe ó choipeadh trí alcól a chur leis22.07 Deochanna coipthe eile (mar shampla, leann úll, leann piorraí agus meá)
ex 22.08 (*)
ex 22.09 (*)Alcól eitileach, dínádúraithe nó gan dínádúrú, ar neart ar bith, ó tháirgí talmhaíochta a
áirítear in Iarscríbhinn I sa Chonradh, ach amháin uisce beatha, licéir agus deochanna
biotáilleacha eile, ullmhóidí alcólacha cumaisc (dá ngairtear ‘eastóscáin thiubhaithe’) chun
deochanna a mhonarú
22.10 (*) Fínéagair chun úsáide tís agus a n-ionadaighCaibidil 23 Iarmhair agus dramh ó na tionscail bhia; farae ullmhaithe d'ainmhitheCaibidil 2424.01 Tobac neamh-mhonaraithe, bruscar tobacCaibidil 4545.01 Corc aiceanta, neamhoibrithe, brúite, gráinnithe nó meilte; dramh coircCaibidil 5454.01 Líon, amh nó próiseáilte ach gan bheith sníofa; barrach lín agus dramhlíon (lena n-áirítear
ceirteacha tarraingthe nó gairnéadaithe)
Caibidil 5757.01 Fíorchnáib ( Cannabis sativa ), amh nó próiseáilte ach gan bheith sníofa; barrach agus dramh
d'fhíorchnáib (lena n-áirítear ceirteacha nó rópaí tarraingthe nó gairnéadaithe)
(*) Ceannteideal a cuireadh isteach le hAirteagal 1 de Rialachán Uimh. 7a ó Chomhairle Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa, 18 Nollaig 1959
(IO 7, 30.1.1961, lch. 71/61).GA 158 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
IARSCRÍBHINN II
TÍORTHA AGUS CRÍOCHA THAR LEAR
lena mbaineann forálacha Chuid a Ceathair den Chonradh
— An Ghraonlainn
— An Nua-Chaladóin agus a Spleáchríocha— Polainéis na Fraince— Críocha an Deiscirt agus an Antartaigh de chuid na Fraince— Oileáin Wallis agus Futuna— Mayotte— San Pierre agus Miquelon— Arúba— Aintillí na hÍsiltíre:
— Bonaire— Cúrasó— Saba— Sint Eustasius— Sint Maarten
— Anguilla
— Oileáin Cayman— Oileáin Fháclainne— An tSeoirsia Theas agus Oileáin Sandwich Theas— Montserrat— Pitcairn— San Héilin agus a Spleáchríocha— Críoch na Breataine san Antartach— Críoch na Breataine san Aigéan Indiach— Oileáin na dTurcach agus na gCaiceos— Ógh-Oileáin na Breataine— BeirmiúdaGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 159

PRÓTACAIL ARNA nGLACADH IN NICEGA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 161

PRÓTACAL
MAIDIR LE MÉADÚ AN AONTAIS EORPAIGH
TÁ NA hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA
TAR ÉIS COMHAONTÚ ar na forálacha seo a leanas a chuirfear i gceangal leis an gConradh ar an
Aontas Eorpach agus leis na Conarthaí ag bunú na gComhphobal Eorpach:
Airteagal 1
Aisghairm an Phrótacail maidir leis na hinstitiúidí
Aisghairtear leis seo an Prótacal maidir leis na hinstitiúidí agus ionchas ann do mhéadú an Aontais
Eorpaigh atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis na Conarthaí ag bunú nagComhphobal Eorpach.
Airteagal 2
Forálacha a bhaineann le Parlaimint na hEorpa
1. Ar an 1 Eanáir 2004 agus le héifeacht ó thús théarma 2004-2009, cuirfear an méid seo a leanas
in ionad na chéad fhomhíre d'Airteagal 190(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus
d'Airteagal 108(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach:
‘Is mar a leanas a bheidh líon na n-ionadaithe a thoghfar i ngach Ballstát:
An Bheilg 22
An Danmhairg 13An Ghearmáin 99An Ghréig 22An Spáinn 50An Fhrainc 72Éire 12
An Iodáil 72
Lucsamburg 6An Ísiltír 25An Ostair 17An Phortaingéil 22An Fhionlainn 13An tSualainn 18An Ríocht Aontaithe 72’.
2. Faoi réir mhír 3, is ionann líon iomlán na n-ionadaithe i bParlaimint na hEorpa do théarma
2004-2009 agus líon na n-ionadaithe atá sonraithe in Airteagal 190(2) den Chonradh ag bunú anChomhphobail Eorpaigh agus in Airteagal 108(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaighmóide líon na n-ionadaithe do na Ballstáit nua a thig ó na conarthaí aontachais arna síniú faoi cheannan 1 Eanáir 2004 ar a dhéanaí.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 163
3. Más lú líon iomlán na gcomhaltaí dá dtagraítear i mír 2 ná 732, cuirfear ceartúchán pro rata i
bhfeidhm ar líon na n-ionadaithe atá le toghadh i ngach Ballstát ionas go bhfuil an líon iomlán chomhgar agus is féidir le 732, gan a theacht ón gceartúchán sin gur mó líon na n-ionadaithe atá le toghadh ingach Ballstát ná an líon dá bhforáiltear in Airteagal 190(2) den Chonradh ag bunú an ChomhphobailEorpaigh agus in Airteagal 108(2) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do FhuinneamhAdamhach do théarma 1999-2004.
Glacfaidh an Chomhairle cinneadh chuige sin.4. 4. De mhaolú ar an dara mír d'Airteagal 189 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh
agus ar an dara mír d'Airteagal 107 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do FhuinneamhAdamhach, má thagann conarthaí aontachais i bhfeidhm tar éis an cinneadh ón gComhairle dá bhfo-ráiltear sa dara fomhír de mhír 3 den Airteagal seo a bheith glactha, féadfaidh líon chomhaltaí Phar-laimint na hEorpa dul thar 732 go sealadach ar feadh tréimhse feidhme an chinnidh sin. Cuirfear anceartúchán céanna dá dtagraítear sa chéad fhomhír de mhír 3 den Airteagal seo i bhfeidhm maidir lelíon na n-ionadaithe atá le toghadh sna Ballstáit i dtrácht.
Airteagal 3
Forálacha maidir le vótaí a ualú sa Chomhairle
1. Ar an 1 Eanáir 2005:
(a) leasófar Airteagal 205 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus Airteagal 118 den
Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach mar a leanas:
(i) cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:
‘2. Nuair a cheanglaítear ar an gComhairle gníomhú trí thromlach cáilithe, gabhfaidh
meáchan mar a leanas le vótaí a comhaltaí:
An Bheilg 12
An Danmhairg 7An Ghearmáin 29An Ghréig 12An Spáinn 27
An Fhrainc 29
Éire 7An Iodáil 29Lucsamburg 4An Ísiltír 13An Ostair 10An Phortaingéil 12An Fhionlainn 7An tSualainn 10An Ríocht Aontaithe 29.GA 164 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Chun go nglacfar gníomhartha na Comhairle, is gá cuid nach lú ná 169 vóta ina bhfabhar arna
gcaitheamh ag tromlach na gcomhaltaí sa chás ina gceanglaítear sa Chonradh seo iad aghlacadh ar thogra ón gCoimisiún.
Chun go nglacfar gníomhartha na Comhairle i gcásanna eile, is gá cuid nach lú ná 169 vóta
ina bhfabhar arna gcaitheamh ag dhá thrian de na comhaltaí ar a laghad.’;
(ii) cuirtear isteach mír 4 mar a leanas:
‘4. Nuair atá cinneadh le glacadh ag an gComhairle trí thromlach cáilithe, féadfaidh
comhalta den Chomhairle a iarraidh go bhfíoraítear go bhfuil na Ballstáit a chomhdhéanannan tromlach cáilithe in ionannas le 62 % ar a laghad de dhaonra iomlán an Aontais. Más léir
nach bhfuil an coinníoll sin comhallta, ní ghlacfar an cinneadh i dtrácht.’;
(b) in Airteagal 23(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, cuirtear an méid seo a leanas in ionad an
tríú mír:
‘Déanfar vótaí chomhaltaí na Comhairle a ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) den Chonradh ag
bunú an Chomhphobail Eorpaigh. Chun go nglacfar cinntí, is gá 169 vóta ar a laghad ina bhfabhararna gcaitheamh ag dhá thrian de na comhaltaí ar a laghad. Nuair atá cinneadh le glacadh ag angComhairle trí thromlach cáilithe, féadfaidh comhalta den Chomhairle a iarraidh go bhfíoraítear gobhfuil na Ballstáit a chomhdhéanann an tromlach cáilithe in ionannas le 62 % ar a laghad dedhaonra iomlán an Aontais. Más léir nach bhfuil an coinníoll sin comhallta, ní ghlacfar ancinneadh i dtrácht.’;
(c) in Airteagal 34 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:
‘3. Nuair a cheanglaítear ar an gComhairle gníomhú trí thromlach cáilithe, déanfar vótaí a
comhaltaí a ualú i gcomhréir le hAirteagal 205(2) den Chonradh ag bunú an ChomhphobailEorpaigh agus, chun go nglacfar gníomhartha na Comhairle, is gá 169 vóta ar a laghad inabhfabhar arna gcaitheamh ag dhá thrian de na comhaltaí ar a laghad. Nuair atá cinneadh leglacadh ag an gComhairle trí thromlach cáilithe, féadfaidh comhalta den Chomhairle a iarraidhgo bhfíoraítear go bhfuil na Ballstáit a chomhdhéanann an tromlach cáilithe in ionannas le 62 % ara laghad de dhaonra iomlán an Aontais. Más léir nach bhfuil an coinníoll sin comhallta, ní ghlacfaran cinneadh i dtrácht.’
2. Tráth gach aontachais, déanfar an tairseach dá dtagraítear sa dara fomhír d'Airteagal 205(2) den
Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus sa dara fomhír d'Airteagal 118 den Chonradh agbunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach a ríomh ionas nach mó an tairseach lehaghaidh tromlaigh cháilithe arna shonrú i vótaí ná an tairseach a thig ón tábla sa Dearbhú maidir leisan Aontas Eorpach a mhéadú atá curtha isteach in Ionstraim Chríochnaitheach na Comhdhála a ghlacConradh Nice.
Airteagal 4
Forálacha a bhaineann leis an gCoimisiún
1. Ar an 1 Eanáir 2005 agus le héifeacht ó dhul i mbun a dhualgas don chéad Choimisiún tar éis
an dáta sin, cuirfear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 213(1) den Chonradh ag bunú an Chomh-phobail Eorpaigh agus Airteagal 126(1) den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh doFhuinneamh Adamhach:GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 165
‘1. Roghnófar comhaltaí an Choimisiúin de bharr a n-inniúlachta i gcoitinne agus ní bheidh a
neamhspleáchas inchurtha in amhras.
Ní mór náisiúnach amháin as gach Ballstát a bheith ar an gCoimisiún.Féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, líon chomhaltaí an Choimisiúin a athrú.’
2. Nuair a bheidh 27 Ballstát ag an Aontas, cuirfear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 213(1)
den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus Airteagal 126(1) den Chonradh ag bunú an
Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach:
‘1. Roghnófar comhaltaí an Choimisiúin de bharr a n-inniúlachta i gcoitinne agus ní bheidh a
neamhspleáchas inchurtha in amhras.
Is lú líon chomhaltaí an Choimisiúin ná líon na mBallstát. Roghnófar comhaltaí an Choimisiúin de réir
uainíochta ar bhonn phrionsabal an chomhionannais agus glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú did'aon toil, na socruithe chun an uainíocht sin a chur chun feidhme.
Socróidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, líon chomhaltaí an Choimisiúin.’Beidh feidhm ag an leasú seo amhail ón dáta a rachaidh an chéad Choimisiún tar éis dháta aontachais an
tseachtú Ballstát is fiche i mbun a dhualgas.
3. Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil tar éis conradh aontachais an tseachtú Ballstát
is fiche den Aontas a shíniú:
— líon chomhaltaí an Choimisiúin,
— na socruithe chun an uainíocht ar bhonn phrionsabal an chomhionannais a chur chun feidhme ina
gcuimsítear na critéir agus na rialacha go léir is gá chun comhdhéanamh na gcoláistí leanúnacha ashocrú go huathoibríoch, ar bhonn na bprionsabal seo a leanas:
(a) cuirfear an chóir chomhionann cheannann chéanna ar na Ballstáit i dtaca leis an ord san am
agus an ré ina mbeidh a náisiúnaigh mar chomhaltaí den Choimisiún a chinneadh; dá bhrí sin,ní fhéadfaidh an difríocht idir líon iomlán na dtéarmaí oifige arna sealbhú ag náisiúnaigh aondá Bhallstát ar leith bheith níos mó ná téarma amháin;
(b) faoi réir fomhír (a), beidh gach coláiste leanúnach comhdhéanta ar dhóigh a léireoidh go sásúil
raon déimeagrafach agus geografach Bhallstáit uile an Aontais.
4. Beidh ag aon Stát a aontaíonn don Aontas an ceart, tráth a aontachais, duine dá náisiúnaigh a
bheith mar chomhalta den Choimisiúin go dtí go mbeidh feidhm ag mír 2.GA 166 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
PRÓTACAL
AR REACHT NA CÚIRTE BREITHIÚNAIS
TÁ NA hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA,
ÓS MIAN LEO Reacht na Cúirte Breithiúnais dá bhforáiltear in Airteagal 245 den Chonradh ag bunú an
Chomhphobail Eorpaigh agus in Airteagal 160 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh doFhuinneamh Adamhach a leagan síos,
TAR ÉIS COMHAONTÚ ar na forálacha seo a leanas, a chuirfear i gceangal leis gConradh ar an Aontas
Eorpach, leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh agus leis an gConradh ag bunú anChomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach:
Airteagal 1
Comhdhéanfar Cúirt Bhreithiúnais agus feidhmeoidh sí de réir fhorálacha an Chonartha ar an Aontas
Eorpach (Conradh AE), an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh (Conradh CE), an Chonarthaag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach (Conradh CEFA) agus an Reachta seo.
TEIDEAL I
BREITHIÚNA AGUS ABHCÓIDÍ GINEARÁLTA
Airteagal 2
Sula rachaidh sé i mbun a dhualgas glacfaidh gach Breitheamh mionn, i gcúirt oscailte, go
gcomhlíonfaidh sé a dhualgais go neamhchlaon coinsiasach agus go gcoimeádfadh sé plé na Cúirtefaoi rún.
Airteagal 3
Beidh na breithiúna díolmhaithe ó imeachtaí dlíthiúla. Tar éis dóibh scor dá n-oifig, leanfaidh siad de
dhíolúine a bheith acu i leith gníomhartha a rinne siad ina gcáil oifigiúil, lena n-áirítear a bhfocaillabhartha nó scríofa.
Féadfaidh an Chúirt, ina suí di mar chúirt iomlán, an díolúine a tharscaoileadh.I gcás inar tarscaoileadh díolúine agus ina dtionscnófar imeachtaí coiriúla i gcoinne Breithimh, ní
intriailte é, in aon cheann de na Ballstáit, ach amháin ag an gCúirt atá inniúil ar bhreithiúnas athabhairt ar na breithiúna is airde dlínse náisiúnta.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 167
Beidh Airteagail 12 go 15 agus Airteagal 18 den Phrótacal ar phribhléidí agus díolúintí na gComhphobal
Eorpach infheidhme ar Bhreithiúna, Abhcóidí Ginearálta, Cláraitheoir agus Rapóirtéirí Cúnta na Cúirte,gan dochar do na forálacha a bhaineann le Breithiúna a bheith díolmhaithe ó imeachtaí dlíthiúla agusatá leagtha amach sna míreanna sin roimhe seo.
Airteagal 4
Ní fhéadfaidh na Breithiúna oifig pholaitíochta ná riaracháin a shealbhú.
Ní fhéadfaidh siad bheith ag gabháil d'aon slí bheatha, sochrach ná neamhshochrach, mura dtabharfaidh
an Chomhairle díolúine d'eisceacht.
Nuair a rachaidh siad i mbun a ndualgas, tabharfaidh siad gealltanas sollúnta go n-urramóidh siad, le
linn a dtéarma oifige agus ina dhiaidh sin, na hoibleagáidí a bheidh orthu de bharr na hoifige sin, goháirithe an dualgas chun bheith ionraic discréideach maidir le ceapacháin nó sochair áirithe a ghlacadhtar éis dóibh scor dá n-oifig.
Déanfar aon amhras ina thaobh sin a shocrú le breith ón gCúirt.
Airteagal 5
Amach ó ghnáthathrú ar Bhreithiúna, nó i gcás breitheamh d'fháil bháis, críochnóidh dualgais
Bhreithimh ar é d'éirí as oifig.
Nuair a éireoidh Breitheamh as oifig, díreofar a litir ag éirí as oifig chuig Uachtarán na Cúirte lena
tarchur chuig Uachtarán na Comhairle. Ar an bhfógra sin a thabhairt beidh folúntas ar an mBinse.
Ach amháin i gcás ina mbeidh feidhm ag Airteagal 6, fanfaidh Breitheamh i seilbh a oifige go dtí go
rachaidh a chomharba i mbun a dhualgas.
Airteagal 6
Ní fhéadfar a oifig ná a cheart chun pinsin nó sochar eile ina ionad sin a bhaint de Bhreitheamh, ach
amháin más rud é, i dtuairim d'aon toil Bhreithiúna agus Abhcóidí Ginearálta na Cúirte, nach bhfuilcoinníollacha riachtanacha a oifige á gcomhlíonadh nó na hoibleagáidí a ghabhann léi á bhfreastal aige athuilleadh. Ní ghlacfaidh an Breitheamh a bheidh i gceist páirt in aon phlé den sórt sin.
Cuirfidh Cláraitheoir na Cúirte breith na Cúirte in iúl d'Uachtarán Pharlaimint na hEorpa agus
d'Uachtarán an Choimisiúin agus tabharfaidh sé fógra faoi d'Uachtarán na Comhairle.
I gcás breithe ag baint a oifige de Bhreitheamh, beidh folúntas ar an mBinse nuair a thabharfar an fógra
sin is déanaí atá luaite.GA 168 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 7
Breitheamh a ghabhfaidh ionad comhalta den Chúirt nach bhfuil a théarma oifige caite, ceapfar é go
ceann a bhfuil fágtha de théarma a réamhtheachtaí.
Airteagal 8
Bainfidh forálacha Airteagail 2 go 7 leis na hAbhcóidí Ginearálta.
TEIDEAL II
EAGRAÍOCHT
Airteagal 9
Nuair a athrófar cuid de na Breithiúna i gceann gach trí bliana, athrófar ochtar agus naonúr díobh gach
re seach.
Nuair a athrófar cuid de na hAbhcóidí Ginearálta i gceann gach trí bliana, athrófar ceathrar Abhcóidí
Ginearálta ar gach ócáid.
Airteagal 10
Glacfaidh an Cláraitheoir mionn os comhair na Cúirte go gcomhlíonfaidh sé a dhualgais go
neamhchlaon coinsiasach agus go gcoimeádfaidh sé plé na Cúirte faoi rún.
Airteagal 11
Déanfaidh an Chúirt socrú chun duine a dhul in ionad an Chláraitheora ar ócáidí nach féidir dó freastal
ar an gCúirt.
Airteagal 12
Beidh oifigigh agus seirbhísigh eile ag gabháil leis an gCúirt ionas go bhféadfaidh sí feidhmiú. Beidh siad
freagrach don Chláraitheoir faoi údarás an Uachtaráin.
Airteagal 13
Ar thogra ón gCúirt, féadfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil, socrú a dhéanamh chun
Rapóirtéirí Cúnta a cheapadh agus na rialacha a leagan síos a rialóidh a seirbhís. Féadfar a cheangalar Rapóirtéirí Cúnta, faoi choinníollacha a bheidh leagtha síos sna rialacha nós imeachta, páirt aghlacadh i réamhfhiosrúcháin i gcásanna atá ar feitheamh os comhair na Cúirte agus comhoibriú leis
an mBreitheamh a ghníomhaíonn mar Rapóirtéir.
Roghnófar na Rapóirtéirí Cúnta as measc daoine nach bhfuil a neamhspleáchas inchurtha in amhras
agus a bhfuil na cáilíochtaí dlí acu is gá; is í an Chomhairle a cheapfaidh iad. Glacfaidh siad mionn oscomhair na Cúirte go gcomhlíonfaidh siad a ndualgais go neamhchlaon coinsiasach agus go gcoi-meádfaidh siad plé na Cúirte faoi rún.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 169
Airteagal 14
Beidh de cheangal ar na Breithiúna, ar na hAbhcóidí Ginearálta agus ar an gCláraitheoir cónaí san áit a
bhfuil suíomh na Cúirte.
Airteagal 15
Leanfaidh an Chúirt go buan ar seisiún. Cinnfidh an Chúirt, ag féachaint go cuí do riachtanais a gnó,
tréimhsí na saoire breithiúnta.
Airteagal 16
Cuirfidh an Chúirt eagar dlísheomraí de thriúr agus de chúigear Breithiúna uirthi féin. Toghfaidh na
Breithiúna Uachtaráin na ndlísheomraí as a líon féin. Toghfar Uachtaráin na ndlísheomraí a bhfuilcúigear Breithiúna iontu go ceann téarma trí bliana. Féadfar iad a atoghadh uair amháin.
Aon Bhreitheamh déag a bheidh ar an Mór-Dhlísheomra. Uachtarán na Cúirte a bheidh ina uachtarán
air. Is cuid den Mhór-Dhlísheomra freisin Uachtaráin na ndlísheomraí a bhfuil cúigear Breithiúna iontu
agus Breithiúna eile arna gceapadh i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos sna rialacha nósimeachta.
Suífidh an Chúirt mar Mhór-Dhlísheomra arna iarraidh sin do Bhallstát nó d'institiúid de chuid na
gComhphobal is páirtí sna himeachtaí.
Suífidh an Chúirt mar chúirt iomlán nuair a thugtar cásanna os a comhair de bhun Airteagal 195(2),
Airteagal 213(2), Airteagal 216 nó Airteagal 247(7) de Chonradh CE nó Airteagal 107d(2), Airteagal126(2), Airteagal 129 nó Airteagal 160b(7) de Chonradh CEFA.
Fairis sin, nuair a mheasann sí go bhfuil mórthábhacht ag roinnt le cás os a comhair, féadfaidh an Chúirt
a chinneadh, tar éis an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, an cás a tharchur chuig an gcúirt iomlán.
Airteagal 17
Ní bheidh breitheanna na Cúirte bailí ach amháin nuair is uimhir chorr dá comhaltaí a bheidh ina suí le
linn an phlé.
Ní bheidh breitheanna na ndlísheomraí a bhfuil triúr nó cúigear Breithiúna iontu bailí ach amháin má
ghlacann triúr Breithiúna iad.
Ní bheidh breitheanna an Mhór-Dhlísheomra bailí ach amháin má tá naonúr Breithiúna ina suí.Ní bheidh breitheanna na Cúirte iomláine bailí ach amháin má tá aon Bhreitheamh déag ina suí.Mura féidir do dhuine de na Breithiúna as dlísheomra bheith i láthair, féadfar glaoch ar Bhreitheamh
dlísheomra eile chun suí i gcomhréir le coinníollacha arna leagan síos sna rialacha nós imeachta.GA 170 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 18
Ní fhéadfaidh aon Bhreitheamh ná Abhcóide Ginearálta páirt a ghlacadh i dtriail aon cháis inar ghlac sé
páirt roimhe sin mar ghníomhaire nó comhairleoir nó inar ghníomhaigh sé thar ceann duine de napáirtithe, nó inar glaodh air breith a thabhairt mar chomhalta de chúirt nó de bhinse, de choimisiúnfiosrúcháin nó in aon cháil eile.
Má mheasann aon Bhreitheamh nó Abhcóide Ginearálta nach ceart dó, ar chúis speisialta éigin, páirt a
ghlacadh sa bhreithiúnacht nó sa scrúdú ar aon chás áirithe, cuirfidh sé é sin in iúl don Uachtarán. Mámheasann an tUachtarán, ar chúis speisialta éigin, nach ceart go suífeadh Breitheamh nó AbhcóideGinearálta áirithe, nó go ndéanfadh sé aighneachtaí i gcás áirithe, cuirfidh sé sin in iúl dó.
Socrófar le breith ón gCúirt aon deacracht a éireoidh maidir leis an Airteagal seo a chur chun feidhme.Ní fhéadfaidh páirtí athrú ar chomhdhéanamh na Cúirte ná dlísheomra dá cuid a iarraidh mar gheall ar
náisiúntacht Bhreithimh nó toisc Breitheamh de náisiúntacht an pháirtí sin a bheith as láthair ón gCúirtnó ón dlísheomra.
TEIDEAL III
NÓS IMEACHTA
Airteagal 19
Beidh gníomhaire a cheapfar do gach cás ag Ballstáit agus institiúidí na gComhphobal chun feidhmiú ar
a son os comhair na Cúirte; féadfaidh an gníomhaire comhairleoir nó dlíodóir a bheith aige de chúnamhdó.
Beidh na Stáit, amach ó na Ballstáit, is páirtithe sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach
Eacnamaíoch agus Údarás Faireacháin CSTE dá dtagraítear sa Chomhaontú sin ionadaithe ar angcuma chéanna.
Caithfidh páirtithe eile dlíodóir a bheith acu chun feidhmiú ar a son.Dlíodóir atá údaraithe chun cleachtadh os comhair cúirte de chuid Ballstáit nó de chuid Stáit eile is páirtí
sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, eisean amháin a fhéadfaidh ionadú dopháirtí nó bheith de chúnamh aige os comhair na Cúirte.
Beidh ag na gníomhairí, na comhairleoirí agus na dlíodóirí sin nuair a láithreoidh siad os comhair na
Cúirte, na cearta agus na díolúintí is gá lena ndualgais a fheidhmiú go neamhspleách, faoi choinníollachaa bheidh leagtha síos sna rialacha nós imeachta.
Maidir leis na comhairleoirí agus na dlíodóirí a láithreoidh os a comhair, beidh ag an gCúirt na
cumhachtaí a thugtar de ghnáth do chúirteanna dlí, faoi choinníollacha a bheidh leagtha síos snarialacha nós imeachta.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 171
Múinteoirí ollscoile is náisiúnaigh de Bhallstát a dtugann a dhlí ceart éisteachta dóibh, beidh acu os
comhair na Cúirte na cearta céanna a thugtar leis an Airteagal seo do dhlíodóirí.
Airteagal 20
Roinnfear an nós imeachta os comhair na Cúirte ina dhá chuid: i scríbhinn agus ó bhéal.
Is éard é an nós imeachta i scríbhinn, iarratais, ráitis cháis, cosaintí agus tuairimí, agus freagraí, más ann,
mar aon leis na páipéir agus na doiciméid uile i dtaca leo, nó cóipeanna deimhnithe díobh, a chur chuigna páirtithe agus chuig institiúidí de chuid na gComhphobal a bhfuil a gcinntí faoi dhíospóid.
Cuirfidh an Cláraitheoir na nithe sin chucu san ord agus laistigh den am a bheidh leagtha síos sna
rialacha nós imeachta.
Is éard é an nós imeachta ó bhéal, an tuarascáil a léamh a thíolaic Breitheamh ag gníomhú dó mar
Rapóirtéir, an Chúirt d'éisteacht gníomhairí, comhairleoirí agus dlíodóirí, agus aighneachtaí ón Abhcóide
Ginearálta agus, ina theannta sin, má bhíonn ann, finnéithe agus saineolaithe a éisteacht.
Má mheasann sí nach n-ardaíonn an cás aon phonc nua dlí, féadfaidh an Chúirt a chinneadh, tar éis an
tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, go dtabharfar breith ar an gcás gan aighneacht ón AbhcóideGinearálta.
Airteagal 21
Tabharfar cás os comhair na Cúirte trí iarratas i scríbhinn arna dhíriú chuig an gCláraitheoir. Beidh san
iarratas ainm agus buanseoladh an iarratasóra agus tuairisc an tsínitheora, ainm an pháirtí nó
ainmneacha na bpáirtithe ar ina choinne nó ina gcoinne a dhéantar an t-iarratas, ábhar na díospóide,an saghas ordaithe atá á lorg agus ráiteas gearr ar na pléadálacha dlí ar a bhfuil an t-iarratas bunaithe.
Beidh ag gabháil leis an iarratas, nuair is cuí sin, an beart a bhfuil a neamhniú á iarraidh nó, sna
himthosca dá dtagraítear in Airteagal 232 de Chonradh CE agus in Airteagal 148 de Chonradh CEFAfianaise dhoiciméid ar an dáta a iarradh ar institiúid gníomhú, de réir na nAirteagal sin. Mura gcuirfearna doiciméid isteach i dteannta an iarratais, iarrfaidh an Cláraitheoir ar an bpáirtí lena mbaineann iad athabhairt ar aird laistigh de thréimhse réasúnta, ach, más mar sin a bheidh, ní thitfidh cearta an pháirtíar lár bíodh is nach dtabharfar na doiciméid sin ar aird go dtí tar éis an tráth chun imeachtaí a bhunú.
Airteagal 22
Sna cásanna atá faoi rialú ag Airteagal 18 de Chonradh CEFA, is trí achomharc arna dhíriú chun an
Chláraitheora a thabharfar an t-ábhar os comhair na Cúirte. Beidh san achomharc ainm agus buan-seoladh an achomharcóra agus tuairisc an tsínitheora, tagairt don chinneadh ar ina aghaidh a rinneadhan t-achomharc, ainmneacha na bhfreagróirí, ábhar na díospóide, na haighneachtaí a rinneadh agusráiteas gearr ar na príomhfhorais ar a bhfuiltear ag seasamh.GA 172 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Beidh ag gabháil leis an achomharc cóip dheimhnithe den chinneadh ón gCoiste Eadrána atá á
dhíospóid.
Má dhiúltaíonn an Chúirt don achomharc, tiocfaidh cinneadh an Choiste Eadrána chun bheith ina
chinneadh críochnaitheach.
Má neamhníonn an Chúirt cinneadh an Choiste Eadrána, féadfar an t-ábhar a tharraingt anuas athuair,
más iomchuí, ar thionscnamh ceann de na páirtithe sa chás, os comhair an Choiste Eadrána. Déanfaidhan Coiste sin de réir aon chinntí ón gCúirt maidir le poncanna dlí.
Airteagal 23
Sna cásanna atá faoi rialú ag Airteagal 35(1) de Chonradh AE, Airteagal 234 de Chonradh CE agus
Airteagal 150 de Chonradh CEFA, nuair a chinnfidh cúirt nó binse de chuid Ballstáit ar a himeachtaí afhionraí agus cás a tharchur chuig an gCúirt, cuirfidh an chúirt nó an binse sin an cinneadh sin in iúldon Chúirt. Ansin cuirfidh Cláraitheoir na Cúirte an cinneadh in iúl do na páirtithe, do na Ballstáit agusdon Choimisiún, agus freisin don Chomhairle nó don Bhanc Ceannais Eorpach, má thionscain ceachtaracu an gníomh a bhfuil a bhailíocht nó a léiriú faoi dhíospóid, agus do Pharlaimint na hEorpa agus don
Chomhairle más gníomh a ghlac an dá institiúid sin go comhpháirteach a bhfuil a bhailíocht nó a léiriú
faoi dhíospóid.
Laistigh de dhá mhí ó cuireadh sin in iúl amhlaidh, beidh na páirtithe, na Ballstáit, an Coimisiún agus,
más iomchuí, Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Banc Ceannais Eorpach, i dteideal ráitis
cháis nó barúlacha i scríbhinn a chur faoi bhráid na Cúirte.
Sna cásanna atá faoi rialú ag Airteagal 234 de Chonradh CE, ina theannta sin, cuirfidh Cláraitheoir na
Cúirte an cinneadh ón gcúirt nó ón mbinse náisiúnta in iúl do na Stáit, amach ó na Ballstáit, is páirtithe
sa Chomhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch agus d'Údarás Faireacháin CSTE dádtagraítear sa Chomhaontú a dúradh agus féadfaidh siad, laistigh de dhá mhí ó cuireadh sin in iúlagus nuair atá ceann de réimsí chur i bhfeidhm an Chomhaontaithe i gceist, ráitis cháis nó barúlacha iscríbhinn a chur faoi bhráid na Cúirte.
Airteagal 24
Féadfaidh an Chúirt a cheangal ar na páirtithe na doiciméid go léir a thabhairt ar aird, agus an fhaisnéis
go léir a sholáthar, a mheasfaidh an Chúirt is inmhianaithe. Déanfar nóta foirmiúil d'aon diúltú.
Féadfaidh an Chúirt a cheangal, freisin, ar na Ballstáit agus ar na hinstitiúidí nach páirtithe iad sa chás
gach faisnéis a thabhairt a mheasfaidh an Chúirt is gá le haghaidh na n-imeachtaí.
Airteagal 25
Féadfaidh an Chúirt tráth ar bith dul ar iontaoibh duine, comhlachta, údaráis, coiste nó eagraíochta eile
ar bith is rogha léi chun tuairim shaineolach a thabhairt.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 173
Airteagal 26
Féadfar finnéithe a éisteacht faoi choinníollacha a bheidh leagtha síos sna rialacha nós imeachta.
Airteagal 27
Maidir le finnéithe mainneachtana beidh ag an gCúirt na cumhachtaí is gnách a thabhairt do chúirteanna
agus do bhinsí agus féadfaidh sí pionóis airgid a ghearradh faoi choinníollacha a bheidh leagtha síos sna
rialacha nós imeachta.
Airteagal 28
Féadfar finnéithe agus saineolaithe a éisteacht faoi mhionn arna ghlacadh san fhoirm a bheidh leagtha
síos sna rialacha nós imeachta nó ar an modh atá leagtha síos i ndlí thír an fhinné nó an tsaineolaí.
Airteagal 29
Féadfaidh an Chúirt a ordú go n-éistfear finné nó saineolaí ag údarás breithiúnach a áite buanchónaithe.
Cuirfear an t-ordú lena fheidhmiú go dtí an t-údarás breithiúnach inniúil faoi choinníollacha a bheidh
leagtha síos sna rialacha nós imeachta. Cuirfear ar ais chun na Cúirte faoi na coinníollacha céanna nadoiciméid a tarraingíodh suas i gcomhlíonadh na litreacha rogáide.
Íocfaidh an Chúirt na caiteachais, gan dochar don cheart chun iad a mhuirearú, nuair is cuí sin, ar na
páirtithe.
Airteagal 30
Déileálfaidh Ballstát le haon sárú mionna ag finné nó saineolaí ionann is dá mba os comhair ceann dá
chúirteanna a bhfuil dlínse aici in imeachtaí sibhialta a rinneadh an cion. Ar thionscnamh na Cúirte,déanfaidh an Ballstát an ciontóir a ionchúiseamh os comhair a chúirte inniúla.
Airteagal 31
Is i gcúirt oscailte a éistfear cásanna mura ndéanfaidh an Chúirt, uaithi féin nó ar iarratas ó na páirtithe,
a mhalairt a chinneadh ar chúiseanna troma.
Airteagal 32
Le linn na héisteachta féadfaidh an Chúirt na saineolaithe, na finnéithe agus na páirtithe féin a cheistiú.
Ní fhéadfaidh siad siúd, áfach, an Chúirt a aitheasc ach amháin trína n-ionadaithe.GA 174 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 33
Scríobhfar miontuairiscí ar gach éisteacht agus síneoidh an tUachtarán agus an Cláraitheoir iad.
Airteagal 34
Socróidh an tUachtarán liosta na gcásanna.
Airteagal 35
Beidh plé na Cúirte ina rún agus fanfaidh sé amhlaidh.
Airteagal 36
Luafaidh na breithiúnais na réasúin ar a bhfuil siad bunaithe. Beidh iontu ainmneacha na mBreithiúna a
ghlac páirt sa phlé.
Airteagal 37
Síneoidh an tUachtarán agus an Cláraitheoir na breithiúnais. Léifear amach iad i gcúirt oscailte.
Airteagal 38
Breithneoidh an Chúirt na costais.
Airteagal 39
Féadfaidh Uachtarán na Cúirte, i modh nós imeachta achomair ar féidir, a mhéad is gá sin, difear a
bheith idir é agus cuid de na rialacha atá sa Reacht seo agus a bheidh leagtha síos sna rialacha nósimeachta, breithniú a dhéanamh ar iarratais chun forghníomhú a fhionraí, mar a fhoráiltear in Airteagal242 de Chonradh CE agus Airteagal 157 de Chonradh CEFA, nó bearta eatramhacha a ordú de bhunAirteagal 243 de Chonradh CE nó Airteagal 158 de Chonradh CEFA nó forfheidhmiú a fhionraí de réiran ceathrú mír d'Airteagal 256 de Chonradh CE nó an tríú mír d'Airteagal 164 de Chonradh CEFA.
Mura féidir don Uachtarán bheith i láthair, gabhfaidh Breitheamh eile a ionad faoi choinníollacha a
bheidh leagtha síos sna rialacha nós imeachta.
Rialú sealadach a bheidh i rialú an Uachtaráin nó an Bhreithimh a ghabhfaidh a ionad agus ní bheidh
dochar ansin ar dhóigh ar bith do bhreith na Cúirte ar shubstaint an cháis.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 175
Airteagal 40
Féadfaidh Ballstáit agus institiúidí na gComhphobal idiragairt i gcásanna os comhair na Cúirte.
Beidh an ceart céanna ar fáil d'aon duine eile a shuífidh leas i dtoradh aon cháis a cuireadh faoi bhráid
na Cúirte, ach amháin i gcásanna idir Ballstáit, idir institiúidí de chuid na gComhphobal, nó idir Ballstáitagus institiúidí de chuid na gComhphobal.
Gan dochar don dara mír, féadfaidh na Stáit, amach ó na Ballstáit, is páirtithe sa Chomhaontú maidir
leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch agus Údarás Faireacháin CSTE dá dtagraítear sa Chomhaontú adúradh idiragairt i gcásanna os comhair na Cúirte nuair atá ceann de réimsí chur i bhfeidhm anChomhaontaithe sin i gceist.
Beidh iarratas ar idiragairt teoranta do thacaíocht a thabhairt don saghas ordaithe atá á lorg ag ceann de
na páirtithe.
Airteagal 41
Má mhainníonn páirtí na cosanta, arna thoghairm go cuí, aighneachtaí scríofa cosanta a chomhdú,
tabharfar breithiúnas mainneachtana i gcoinne an pháirtí sin. Féadfar agóid i gcoinne an bhreithiúnaissin a thaisceadh laistigh de mhí tar éis é a fhógairt. Ní chuirfidh an agóid bac ar fhorghníomhú anbhreithiúnais mhainneachtana, mura gcinnfidh an Chúirt a mhalairt.
Airteagal 42
Féadfaidh na Ballstáit, institiúidí na gComhphobal agus aon duine eile, nádúrtha nó dlítheanach, i
gcásanna agus faoi choinníollacha a bheidh le cinneadh leis na rialacha nós imeachta, imeachtaí tríúpáirtí a thionscnamh chun breithiúnas a chomhrac a tugadh gan éisteacht a thabhairt dóibh, má théannan breithiúnas chun dochair dá gcearta.
Airteagal 43
Má bhíonn amhras ann faoi bhrí nó réim bhreithiúnais, forléireoidh an Chúirt é ar iarratas ó aon pháirtí
nó ó aon institiúid de chuid na gComhphobal a shuífidh a leas ann.
Airteagal 44
Ní fhéadfar athbhreithniú breithiúnais a iarraidh ar an gCúirt ach amháin má aimsítear fíoras is de
chineál cinntitheach agus nárbh eol, nuair a tugadh an breithiúnas, don Chúirt ná don pháirtí a bhfuil ant-athbhreithniú á éileamh aige.GA 176 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Tosófar an t-athbhreithniú le breithiúnas ón gCúirt á thaifeadadh go sainráiteach fíoras nua a bheith
ann, á aithint gur fíoras é de chineál a leathann an cás ar oscailt chun a athbhreithnithe agus á dhearbhúgo bhfuil an t-iarratas inghlactha ar an bhforas sin.
Ní bheidh aon iarratas ar athbhreithniú indéanta tar éis deich mbliana a bheith caite ó dháta an
bhreithiúnais.
Airteagal 45
Cinnfear leis na rialacha nós imeachta tréimhsí breise a bhunófar ar an bhfad ó láthair.
Ní dochar é do cheart ar bith tréimhse ama a bheith imithe in éag má chruthaíonn an páirtí lena
mbaineann gur tharla imthosca nárbh fhéidir a thuar nó go raibh force majeure ann.
Airteagal 46
Beidh imeachtaí i gcoinne na gComhphobal in ábhair a éireoidh as dliteanais neamhchonarthacha faoi
urchosc tar éis thréimhse cúig bliana ó tharla an teagmhas as ar éirigh siad. Brisfear an tréimhse teorannmá thionscnaítear imeachtaí os comhair na Cúirte nó má dhéanann an páirtí éagóirithe iarratas roimhesin chun na hinstitiúide iomchuí de chuid na gComhphobal. Sa chás deireanach sin, caithfear nahimeachtaí a thionscnamh laistigh den tréimhse dhá mhí dá bhforáiltear in Airteagal 230 deChonradh CE agus Airteagal 146 de Chonradh CEFA; beidh feidhm ag forálacha an dara mír d'Airteagal232 de Chonradh CE agus an dara mír d'Airteagal 148 de Chonradh CEFA faoi seach nuair is cuí sin.
TEIDEAL IV
CÚIRT CHÉADCHÉIME NA gCOMHPHOBAL EORPACH
Airteagal 47
Beidh Airteagail 2 go 8, Airteagail 14 agus 15, an chéad mhír, an dara mír, an ceathrú mír agus an
cúigiú mír d'Airteagal 17 agus Airteagal 18 infheidhme ar an gCúirt Chéadchéime agus ar a comhaltaí.Is os comhair na Cúirte Breithiúnais a ghlacfar an mionn dá dtagraítear in Airteagal 2 agus is í an ChúirtBhreithiúnais a ghlacfaidh na breitheanna dá dtagraítear in Airteagail 3, 4 agus 6 tar éis di an ChúirtChéadchéime a éisteacht.
Beidh feidhm mutatatis mutandis ag an gceathrú mír d'Airteagal 3 agus ag Airteagail 10, 11 agus 14
maidir le Cláraitheoir na Cúirte Céadchéime.
Airteagal 48
Cúig bhreitheamh déag a bheidh ar an gCúirt Chéadchéime.
Airteagal 49
Féadfar a iarraidh ar chomhaltaí na Cúirte Céadchéime cúram an Abhcóide Ghinearálta a fheidhmiú.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 177
Beidh de dhualgas ar an Abhcóide Ginearálta, ag gníomhú dó le neamhchlaontacht agus neamhspleáchas
iomlán, aighneachtaí réasúnaithe a dhéanamh i gcúirt oscailte ar chásanna a tugadh os comhair naCúirte Céadchéime, chun cuidiú leis an gCúirt Chéadchéime i gcomhlíonadh a cúraim.
Leagfar síos i rialacha nós imeachta na Cúirte Céadchéime na critéir chun cásanna den sórt sin a roghnú
mar aon leis na nósanna imeachta chun na hAbhcóidí Ginearálta a ainmniú.
Ní fhéadfaidh comhalta ar iarradh air cúram an Abhcóide Ghinearálta a fheidhmiú i gcás páirt a
ghlacadh i mbreithiúnas an cháis sin.
Airteagal 50
Suífidh an Chúirt Chéadchéime i ndlísheomraí de thriúr nó cúigear Breithiúna. Toghfaidh na Breithiúna
Uachtaráin na ndlísheomraí as a líon féin. Toghfar Uachtaráin na ndlísheomraí a bhfuil cúigear Brei-thiúna iontu go ceann téarma trí bliana. Féadfar iad a atoghadh uair amháin.
Beidh comhdhéanamh na ndlísheomraí agus sannadh na gcásanna dóibh faoi rialú ag na rialacha nós
imeachta. I gcásanna áirithe atá sainithe sna rialacha nós imeachta, féadfaidh an Chúirt Chéadchéime suímar chúirt iomlán nó féadfar í a chomhdhéanamh de Bhreitheamh aonair.
Féadfar a fhoráil sna rialacha nós imeachta go bhféadfaidh an Chúirt Chéadchéime suí mar Mhór-Dhlís-
heomra sna cásanna agus faoi na coinníollacha atá sonraithe iontu.
Airteagal 51
De mhaolú ar an riail atá leagtha síos in Airteagal 225(1) de Chonradh CE agus in Airteagal 140a(1) de
Chonradh CEFA, beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais i gcaingne arna dtionscnamh ag na Ballstáit, ag
institiúidí na gComhphobal agus ag an mBanc Ceannais Eorpach.
Airteagal 52
Leagfaidh Uachtarán na Cúirte Breithiúnais agus Uachtarán na Cúirte Céadchéime síos de thoil a chéile
na coinníollacha faoina ndéanfaidh oifigigh agus seirbhísigh eile atá ag gabháil leis an gCúirt Bhrei-thiúnais a seirbhísí a sholáthar don Chúirt Chéadchéime ionas go bhféadfaidh sí feidhmiú. Beidh oifigigháirithe nó seirbhísigh áirithe eile freagrach do Chláraitheoir na Cúirte Céadchéime faoi údarás Uachtaránna Cúirte Céadchéime.
Airteagal 53
Beidh an nós imeachta os comhair na Cúirte Céadchéime faoi rialú ag Teideal III.
Aon fhorálacha níos mionchruinne is gá de bhreis, déanfar iad a leagan síos ina rialacha nós imeachta.
Féadfar maolú sna rialacha nós imeachta ar an gceathrú mír d'Airteagal 40 agus ar Airteagal 41 d'fhonntréithe sonracha na dlíthíochta i réimse na maoine intleachtúla a chur san áireamh.
De mhaolú ar an gceathrú mír d'Airteagal 20, féadfaidh an tAbhcóide Ginearálta a chuid aighneachtaí
réasúnaithe a dhéanamh i scríbhinn.GA 178 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 54
Má dhéantar iarratas nó doiciméad eile nós imeachta a seoladh chuig an gCúirt Chéadchéime a
thaisceadh de dhearmad le Cláraitheoir na Cúirte Breithiúnais, déanfaidh an Cláraitheoir sin é asheoladh láithreach chuig Cláraitheoir na Cúirte Céadchéime; mar an gcéanna, má dhéantar iarratasnó doiciméad eile nós imeachta a seoladh chuig an gCúirt Bhreithiúnais a thaisceadh de dhearmad leCláraitheoir na Cúirte Céadchéime, déanfaidh an Chláraitheoir sin é a sheoladh láithreach chuig Clárai-theoir na Cúirte Breithiúnais.
Má chinneann an Chúirt Chéadchéime nach bhfuil dlínse aici caingean a éisteacht agus a chinneadh a
bhfuil dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais ina leith, déanfaidh sí an chaingean sin a tharchur chun na
Cúirte Breithiúnais; mar an gcéanna, má chinneann an Chúirt Bhreithiúnais go mbaineann caingean le
dlínse na Cúirte Céadchéime, déanfaidh sí an chaingean sin a tharchur chun na Cúirte Céadchéime, agusní fhéadfaidh sise ansin dlínse a dhiúltú.
Má thugtar cásanna os comhair na Cúirte Breithiúnais agus na Cúirte Céadchéime araon ina bhfuil an
faoiseamh céanna á éileamh, ina dtógtar an tsaincheist chéanna léirithe nó ina gcaitear amhras arbharántúlacht an achta chéanna, féadfaidh an Chúirt Chéadchéime, tar éis di na páirtithe a éisteacht,bac a chur ar na himeachtaí os a comhair go dtí go mbeidh breithiúnas tugtha ag an gCúirt Bhrei-thiúnais. Má dhéantar iarratais chun an t-acht céanna a neamhniú, féadfaidh an Chúirt Chéadchéime
dlínse a dhiúltú chomh maith chun go bhféadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais breith a thabhairt ar na
hiarratais sin. Sna cásanna dá dtagraítear sa mhír seo, féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais cinneadh chomhmaith bac a chur ar na himeachtaí a tugadh os a comhair; má dhéanann sí amhlaidh, leanfar de nahimeachtaí a tugadh os comhair na Cúirte Céadchéime.
Airteagal 55
Déanfaidh Cláraitheoir na Cúirte Céadchéime breitheanna críochnaitheacha na Cúirte Céadchéime, brei-
theanna nach réitíonn na saincheisteanna substaintiúla ach go páirteach, nó a réitíonn saincheist nós
imeachta maidir le heaspa dlínse nó le do-ghlacthacht, a chur in iúl do gach páirtí lena mbaineann agus
freisin do na Ballstáit uile agus d'institiúidí na gComhphobal fiú mura bhfuil idiragairt déanta acu sa chásos comhair na Cúirte Céadchéime.
Airteagal 56
Laistigh de dhá mhí tar éis an bhreith a bhfuil achomharc á dhéanamh ina coinne a bheith curtha in iúl,
féadfar achomharc a dhéanamh chun na Cúirte Breithiúnais i gcoinne bhreitheanna críochnaitheacha naCúirte Céadchéime agus i gcoinne bhreitheanna na Cúirte sin nach réitíonn na saincheisteanna
substaintiúla ach go páirteach nó a réitíonn saincheist nós imeachta maidir le heaspa dlínse nó le
do-ghlacthacht.
Féadfaidh aon pháirtí ar theip ar a chuid aighneachtaí go hiomlán nó go páirteach a leithéid sin
d'achomharc a dhéanamh. Ní fhéadfaidh, áfach, idiragraithe nach Ballstáit nó institiúidí de chuid nagComhphobal iad achomharc den chineál sin a dhéanamh ach amháin má bhaineann breith na CúirteCéadchéime go díreach leo.
Cé is moite de chásanna a bhaineann le díospóidí idir na Comhphobail agus a gcuid seirbhíseach,
féadfaidh Ballstáit agus institiúidí de chuid na gComhphobal nach ndearna idiragairt sna himeachtaíos comhair na Cúirte Céadchéime achomharc a dhéanamh chomh maith. Cuirfear an chóir chéanna arna Ballstáit agus na hinstitiúidí sin a chuirtear ar Bhallstáit nó institiúidí a rinne idiragairt ag an gcéadchéim.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 179
Airteagal 57
Aon duine a ndéanfaidh an Chúirt Chéadchéime a iarratas idiragartha a dhíbhe, féadfaidh sé achomharc
a dhéanamh chun na Cúirte Breithiúnais laistigh de dhá sheachtain tar éis an bhreith ag díbhe aniarratais a bheith curtha in iúl.
Féadfaidh páirtithe sna himeachtaí achomharc a dhéanamh chun na Cúirte Breithiúnais i gcoinne aon
bhreithe de chuid na Cúirte Céadchéime a rinneadh de bhun Airteagal 242 nó Airteagal 243 nó anceathrú mír d'Airteagal 256 de Chonradh CE nó de bhun Airteagal 157 nó Airteagal 158 nó an tríú mírd'Airteagal 164 de Chonradh CEFA laistigh de dhá mhí tar éis a curtha in iúl.
Éistfear na hachomhairc dá dtagraítear sa chéad dá mhír den Airteagal seo, agus déanfar breith orthu, de
réir an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 39.
Airteagal 58
Ní fhéadfar achomharc a dhéanamh chun na Cúirte Breithiúnais ach ar phoncanna dlí amháin. Is é a
bheidh de bhonn aige easpa dlínse na Cúirte Céadchéime, sárú nós imeachta os a comhair a théannchun dochair do leas an achomharcóra nó sárú ar reachtaíocht an Chomhphobail ag an gCúirt Chéad-chéime.
Ní fhéadfar achomharc a dhéanamh nach mbaineann ach amháin le méid na gcostas nó leis an bpáirtí ar
ordaíodh dó iad a íoc.
Airteagal 59
Má dhéantar achomharc i gcoinne breithe de chuid na Cúirte Céadchéime, beidh cuid den nós imeachta
os comhair na Cúirte Breithiúnais i scríbhinn agus cuid de ó bhéal. Faoi réir na gcoinníollacha a leagtarsíos sna rialacha nós imeachta, féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta agusna páirtithe a éisteacht, an nós imeachta ó bhéal a fhágáil ar lár.
Airteagal 60
Gan dochar d'Airteagail 242 agus 243 de Chonradh CE nó d'Airteagail 157 agus 158 de Chonradh
CEFA, ní bheidh éifeacht fionraíochta ag achomharc.
De mhaolú ar Airteagal 244 de Chonradh CE agus d'Airteagal 159 de Chonradh CEFA, ní ghlacfaidh
breitheanna na Cúirte Céadchéime á dhearbhú rialachán a bheith ar neamhní éifeacht ach amháin óndáta a mbeidh an tréimhse dá dtagraítear sa chéad mhír d'Airteagal 56 den Reacht seo dulta in éag, nómá rinneadh achomharc laistigh den tréimhse sin, ón dáta a díbheadh an t-achomharc, gan dochar, ar ashon sin, do cheart an pháirtí chun a iarraidh ar an gCúirt Bhreithiúnais, de bhun Airteagail 242 agus243 de Chonradh CE nó d'Airteagail 157 agus 158 de Chonradh CEFA, éifeachtaí an rialacháinneamhnithe a fhionraí nó aon bhearta idirlinne eile a ordú.GA 180 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 61
Má tá bunús leis an achomharc, neamhneoidh an Chúirt Bhreithiúnais breith na Cúirte Céadchéime.
Féadfaidh sí féin breithiúnas críochnaitheach a thabhairt san ábhar má cheadaíonn staid na n-imeachtaí aleithéid, nó an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Chéadchéime le haghaidh breithiúnais.
Má tharchuirtear cás ar ais go dtí an Chúirt Chéadchéime, beidh breith na Cúirte Breithiúnais maidir le
poncanna dlí ina ceangal ar an gCúirt sin.
Má tá bunús le hachomharc a dhéanann Ballstát nó institiúid de chuid na gComhphobal nach ndearna
idiragairt sna himeachtaí os comhair na Cúirte Céadchéime, féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais, másdóigh léi gur gá sin, a rá cad iad na héifeachtaí de bhreith neamhnithe na Cúirte Céadchéime amheasfar a bheith críochnaitheach i leith na bpáirtithe sa dlíthíocht.
Airteagal 62
Sna cásanna dá bhforáiltear in Airteagal 225(2) agus (3) de Chonradh CE agus in Airteagal 140a(2) agus
(3) de Chonradh CEFA, nuair a mheasann an Chéad Abhcóide Ginearálta go bhfuil baol tromchúiseachann go ndéanfaí difear d'aontacht agus do chomhchuibheas dhlí an Chomhphobail, féadfaidh sé togra adhéanamh go ndéanfaidh an Chúirt Bhreithiúnais breith na Cúirte Céadchéime a athbhreithniú.
Ní foláir an togra a dhéanamh laistigh de mhí ón tráth a thugann an Chúirt Chéadchéime an bhreith.
Laistigh de mhí tar éis di an togra ón gCéad Abhcóide Ginearálta a fháil, cinnfidh an Chúirt Bhrei-thiúnais an cóir nó nach cóir an bhreith a athbhreithniú.
TEIDEAL V
FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA
Airteagal 63
Beidh i rialacha nós imeachta na Cúirte Breithiúnais agus na Cúirte Céadchéime aon fhorálacha eile is gá
chun an Reacht seo a chur chun feidhme agus, más gá, chun é a fhorlíonadh.
Airteagal 64
Go dtí go nglactar sa Reacht seo na socruithe teanga is infheidhme sa Chúirt Bhreithiúnais agus sa
Chúirt Chéadchéime, leanfaidh na forálacha i rialacha nós imeachta na Cúirte Breithiúnais agus na CúirteCéadchéime a rialaíonn socruithe teanga d'fheidhm a bheith acu. Ní fhéadfar na forálacha sin a leasú nóa aisghairm ach amháin i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos chun an Reacht seo a leasú.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 181
PRÓTACAL
MAIDIR LEIS NA hIARMHAIRTÍ AIRGEADAIS TOISC
CONRADH CEGC A DHUL IN ÉAG AGUS LEIS AN gCISTE
TAIGHDE UM GHUAL AGUS CRUACH
TÁ NA hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA,
ÓS MIAN LEO ceisteanna áirithe a réiteach maidir leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail
Eorpaigh do Ghual agus Cruach (CEGC) a dhul in éag;
ÓS MIAN LEO sealúchas chistí CEGC a bhronnadh ar an Aontas Eorpach;AG CUR SAN ÁIREAMH DÓIBH gurb inmhianaithe na cistí sin a úsáid le haghaidh taighde i réimsí atá
gaolmhar leis an tionscal guail agus cruach agus gur gá dá bharr sin rialacha sonracha áirithe a bhunú idtaca leis sin;
TAR ÉIS COMHAONTÚ ar na forálacha seo a leanas a chuirfear i gceangal leis an gConradh ag bunú an
Chomhphobail Eorpaigh:
Airteagal 1
1. Déanfar sócmhainní agus dócmhainní uile CEGC, faoi mar atá siad ar an 23 Iúil 2002, a aistriú
chuig an gComhphobal Eorpach ar an 24 Iúil 2002.
2. Faoi réir aon mhéadú nó laghdú a fhéadfaidh tarlú de thoradh ar na hoibríochtaí leachtaithe,
measfar glanluach na sócmhainní agus na ndócmhainní sin, faoi mar a thaispeántar iad i gclár comhar-
daithe CEGC an 23 Iúil 2002, mar shócmhainní atá ceaptha le haghaidh taighde sna hearnálacha atágaolmhar leis an tionscal guail agus cruach, dá dtagraítear mar ‘CEGC faoi leachtú’. Ar an leachtú abheith críochnaithe, tagrófar dóibh mar ‘Sócmhainní an Chiste Taighde um Ghual agus Cruach’.
3. An t-ioncam ó na sócmhainní sin, dá dtagraítear mar ‘An Ciste Taighde um Ghual agus Cruach’,
bainfear leas eisiach as le haghaidh taighde, lasmuigh den chlár réime taighde, sna hearnálacha atá
gaolmhar leis an tionscal guail agus cruach i gcomhréir le forálacha an Phrótacail seo agus na ngníom-hartha arna nglacadh dá bhun.
Airteagal 2
Glacfaidh an Chomhairle, ag gníomhú di d'aon toil ar thogra ón gCoimisiún agus tar éis dul i gcom-
hairle le Parlaimint na hEorpa, na forálacha is gá chun an Prótacal seo a chur chun feidhme, lenan-áirítear na prionsabail shár-riachtanacha agus na nósanna imeachta iomchuí cinnteoireachta, goháirithe d'fhonn na treoirlínte ilbhliantúla airgeadais a ghlacadh le haghaidh sócmhainní an ChisteTaighde um Ghual agus Cruach a bhainistíocht agus treoirlínte teicniúla a ghlacadh do chlár taighdean Chiste sin.GA 182 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002
Airteagal 3
Beidh feidhm ag forálacha an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, mura bhforáiltear a
mhalairt sa Phrótacal seo agus sna gníomhartha arna nglacadh dá bhun.
Airteagal 4
Beidh feidhm ag an bPrótacal seo amhail ón 24 Iúil 2002.GA 24.12.2002 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 183
PRÓTACAL
MAIDIR LE hAIRTEAGAL 67 DEN CHONRADH AG BUNÚ AN
CHOMHPHOBAIL EORPAIGH
TÁ NA hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA,
TAR ÉIS COMHAONTÚ ar an bhforáil seo a leanas a chuirfear i gceangal leis an gConradh ag bunú an
Chomhphobail Eorpaigh:
Airteagal aonair
Amhail ón 1 Bealtaine 2004, gníomhóidh an Chomhairle trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún
agus tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa chun na bearta dá dtagraítear in Airteagal 66 denChonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh a ghlacadh.GA 184 Iris Oifigiúil na gComhphobal Eorpach 24.12.2002