ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΫΟΥΣΑΣ ΑΡΧΉΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ

αριθ. 73/13/COL

της 20ής Φεβρουαρίου 2013

που τροποποιεί για 89η φορά τους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων μέσω της εισαγωγής ενός νέου κεφαλαίου σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων

Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ,

ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (1), και ιδίως τα άρθρα 61 έως 63 και το πρωτόκολλο 26,

ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ σχετικά με την ίδρυση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (2), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και το άρθρο 24,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, οι οποίοι θεσπίστηκαν από την Αρχή στις 19 Ιανουαρίου 1994 (3),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

Βάσει του άρθρου 24 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Αρχή θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις.

Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Αρχή εκδίδει ανακοινώσεις ή κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ζητήματα τα οποία αναφέρονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ, εφόσον αυτό προβλέπεται ρητά από την εν λόγω συμφωνία ή από τη συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου ή κρίνεται αναγκαίο από την Αρχή.

Στις 19 Δεκεμβρίου 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε νέα ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων (4).

Η ανακοίνωση αυτή παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Πρέπει να διασφαλισθεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Σύμφωνα με το σημείο ΙΙ του τμήματος «ΓΕΝΙΚΑ», στο τέλος του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Αρχή εκδίδει, μετά από διαβούλευση με την Επιτροπή, πράξεις αντίστοιχες με αυτές που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Έχουν διεξαχθεί διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη ΕΖΕΣ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις τροποποιούνται μέσω της εισαγωγής ενός νέου κεφαλαίου σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων. Το νέο κεφάλαιο περιέχεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 2

Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό.

(1) Η «συμφωνία για τον ΕΟΧ».

(2) Εφεξής η «συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου».

(3) Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και ερμηνεία των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, που ενέκρινε και εξέδωσε η Αρχή στις 19 Ιανουαρίου 1994, δημοσιευθείσες στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής ΕΕ) L 231 της 3.9.1994, σ. 1, και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 32 της 3.9.1994, σ. 1. Στο εξής αναφέρονται ως κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις. Η επίκαιρη έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις είναι δημοσιευμένη στον ιστότοπο της Αρχής: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/ Σημείωση: επικαιροποιημένος υπερσύνδεσμος.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής: Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την εφαρμογή των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων (ΕΕ C 25 της 26.1.2013, σ. 1).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΤΑΧΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ (1)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η ευρυζωνική συνδεσιμότητα έχει στρατηγική σημασία για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη και καινοτομία σε όλους τους τομείς της οικονομίας, καθώς και για την κοινωνική και εδαφική συνοχή. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» («ΕΕ 2020») τονίζει τη σημασία της διάδοσης της ευρυζωνικότητας. Μία από τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της, το ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη (στο εξής «ΨΘΕ») (2) επαναλαμβάνει τον στόχο της ΕΕ 2020 που συνίσταται στο να αποκτήσουν έως το 2013 όλοι οι Ευρωπαίοι βασική ευρυζωνική σύνδεση και επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι, έως το 2020, i) όλοι οι Ευρωπαίοι θα έχουν πρόσβαση σε πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες στο διαδίκτυο, που θα υπερβαίνουν τα 30 Mbps, και ii) το 50 % τουλάχιστον των ευρωπαϊκών νοικοκυριών θα έχουν συνδρομή σε διαδικτυακές υπηρεσίες με ταχύτητες σύνδεσης άνω των 100 Mbps. Σύμφωνα με τη στρατηγική ΕΕ 2020 και το ΨΘΕ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (εφεξής «η Αρχή») στηρίζει επίσης την ευρεία διαθεσιμότητα ευρυζωνικών υπηρεσιών για όλους τους ευρωπαίους πολίτες και πρόσβαση στο διαδίκτυο σε υψηλότερες ταχύτητες.

2. Μετά από συστηματική διαδικασία ελευθέρωσης, ο τομέας των ηλεκτρονικών επικοινωνιών διέπεται πλέον από τομεακές κανονιστικές ρυθμίσεις. Το κανονιστικό πλαίσιο του ΕΟΧ για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες παρέχει επίσης κανόνες εναρμόνισης που διέπουν την πρόσβαση σε ευρυζωνικές υπηρεσίες. (3) Όσον αφορά τα παραδοσιακά ευρυζωνικά δίκτυα, οι αγορές χονδρικής υπόκεινται επί του παρόντος σε εκ των προτέρων ρυθμίσεις στα περισσότερα κράτη του ΕΟΧ. Η περαιτέρω ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων, και ιδίως των δικτύων πρόσβασης νέας γενιάς («NGA») (4) εξακολουθεί να απαιτεί την παρέμβαση των εθνικών ρυθμιστικών αρχών (εφεξής «ΕΡΑ») λόγω του ρόλου τους στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

3. Η προσεκτική χρήση των δημόσιων πόρων σε αυτόν τον τομέα αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και η Αρχή θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι κρατικές ενισχύσεις θα έχουν συμπληρωματικό ρόλο και δεν θα υποκαθιστούν τις επενδύσεις των φορέων της αγοράς. Κάθε κρατική παρέμβαση θα πρέπει να περιορίζει όσο το δυνατόν περισσότερο τον κίνδυνο παραγκωνισμού των ιδιωτών επενδυτών, αλλοίωσης των κινήτρων των εμπορικών επενδύσεων και, εντέλει, στρέβλωσης του ανταγωνισμού αντίθετα προς το κοινό συμφέρον του ΕΟΧ.

4. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές συνοψίζουν τις αρχές της πολιτικής της Αρχής κατά την εφαρμογή των κανόνων της συμφωνίας για τον ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις σε κρατικά μέτρα που στηρίζουν την ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων εν γένει (τμήμα 2). Εξηγούν τον τρόπο εφαρμογής των αρχών αυτών κατά την αξιολόγηση μέτρων ενισχύσεων για την ταχεία ανάπτυξη βασικών ευρυζωνικών δικτύων και δικτύων πρόσβασης νέας γενιάς (NGA) πολύ μεγάλης ταχύτητας (τμήμα 3). Η Αρχή θα εφαρμόσει τις κατευθυντήριες γραμμές κατά την εκτίμηση των κρατικών ενισχύσεων για τις ευρυζωνικές συνδέσεις. Αυτό θα αυξήσει την ασφάλεια δικαίου και τη διαφάνεια της πρακτικής της στον τομέα της λήψης αποφάσεων.

2. ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

5. Σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οιαδήποτε μορφή από τα κράτη ΕΖΕΣ, τα κράτη της ΕΚ, ή με κρατικούς πόρους και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με τη λειτουργία της παρούσας συμφωνίας, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών συναλλαγές». Αυτό σημαίνει ότι, για να χαρακτηρισθεί ένα μέτρο ως ενίσχυση, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθοι όροι: α) το μέτρο πρέπει να χορηγείται με κρατικούς πόρους· β) πρέπει να αποφέρει στις επιχειρήσεις οικονομικό πλεονέκτημα· γ) το πλεονέκτημα πρέπει να είναι επιλεκτικό και δ) το μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό· ε) το μέτρο πρέπει να επηρεάζει τις συναλλαγές εντός του ΕΟΧ.

2.1. Άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ: Ύπαρξη ενίσχυσης

6. Η χρήση κρατικών πόρων: Η μεταφορά κρατικών πόρων μπορεί λάβει πολλές μορφές, όπως οι άμεσες επιχορηγήσεις, οι φορολογικές εκπτώσεις (5), δάνεια με ευνοϊκούς όρους ή άλλοι προτιμησιακοί όροι χρηματοδότησης. Κρατικοί πόροι εμπλέκονται επίσης, εάν το κράτος προσφέρει παροχές σε είδος, όπως η επένδυση στην κατασκευή (τμήματος) της ευρυζωνικής υποδομής. Κρατικοί πόροι μπορεί να χρησιμοποιούνται (6) σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.

7. Επιχειρηματική δραστηριότητα: Τα κρατικά μέτρα για τη στήριξης επενδύσεων στον τομέα των ευρυζωνικών υπηρεσιών αφορούν συνήθως την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας, όπως η κατασκευή, η εκμετάλλευση και η παροχή πρόσβασης σε ευρυζωνική υποδομή ή η διευκόλυνση της χορήγησης συνδεσιμότητας στους τελικούς χρήστες. Επίσης το ίδιο το κράτος μπορεί να ασκήσει οικονομική δραστηριότητα όταν θέτει σε λειτουργία και εκμεταλλεύεται (τμήματα) ευρυζωνικής υποδομής, παραδείγματος χάρη μέσω εσωτερικής εταιρείας ή στο πλαίσιο της δημόσιας διοίκησης. Η κατασκευή υποδομής ευρυζωνικού δικτύου με σκοπό τη μελλοντική εμπορική εκμετάλλευσή της από το κράτος ή τρίτους φορείς εκμετάλλευσης συνιστά επίσης οικονομική δραστηριότητα (7). Η εγκατάσταση ευρυζωνικού δικτύου για μη εμπορικούς σκοπούς ενδέχεται να μη συνιστά κρατική ενίσχυση (8), διότι η κατασκευή του δικτύου δεν ευνοεί μια συγκεκριμένη επιχείρηση (9). Εάν όμως, το δίκτυο αυτό διατεθεί στη συνέχεια προς χρήση από επενδυτές ή φορείς εκμετάλλευσης, τότε είναι πιθανό να υφίσταται κρατική ενίσχυση (10).

8. Πλεονέκτημα: Η ενίσχυση χορηγείται συνήθως απευθείας στους επενδυτές του δικτύου, οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις επιλέγονται μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών. Όταν η συνεισφορά του κράτους δεν χορηγείται με τους συνήθεις όρους της αγοράς και, κατά συνέπεια, χαρακτηρίζεται κρατική ενίσχυση βάσει της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς [βλέπε παράγραφο 11 κατωτέρω], η χρήση της διαδικασίας διαγωνισμού εξασφαλίζει ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό για το συγκεκριμένο έργο. Ωστόσο, δεν εξαλείφει την ενίσχυση, εφόσον η δημόσια αρχή εξακολουθεί να επιδοτεί τον επιτυχόντα υποψήφιο (π.χ. με τους όρους της «κάλυψης ελλείμματος χρηματοδότησης» ή της συνεισφοράς σε είδος) και ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι ακριβώς η επιλογή του δικαιούχου της ενίσχυσης. Η χρηματοδοτική στήριξη θα επιτρέψει στον επιτυχόντα υποψήφιο να ασκήσει αυτή την εμπορική δραστηριότητα με όρους που δεν θα του παρέχονταν σε διαφορετική περίπτωση στην αγορά. Εκτός από τον άμεσο δικαιούχο της ενίσχυσης, έμμεσοι αποδέκτες μπορεί να είναι τρίτες επιχειρήσεις που αποκτούν πρόσβαση χονδρικής στην επιδοτούμενη υποδομή (11).

9. Επιλεκτικότητα: Τα κρατικά μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης ευρυζωνικών δικτύων έχουν επιλεκτικό χαρακτήρα διότι απευθύνονται σε επενδυτές ευρυζωνικών συνδέσεων και σε τρίτους φορείς εκμετάλλευσης που δραστηριοποιούνται μόνο σε ορισμένα τμήματα της συνολικής αγοράς υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Αντιθέτως, όσον αφορά τις επιχειρήσεις-τελικούς χρήστες του επιδοτούμενου δικτύου (12), το μέτρο ενδέχεται να μην είναι επιλεκτικό, εφόσον η πρόσβαση στην επιδοτούμενη υποδομή είναι ανοικτή σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Επιλεκτικότητα υφίσταται εάν η ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων απευθύνεται ειδικά σε συγκεκριμένους επιχειρηματικούς χρήστες, παραδείγματος χάρη εάν η κρατική στήριξη έχει ως στόχο την ανάπτυξη ευρυζωνικού δικτύου υπέρ προκαθορισμένων εταιρειών οι οποίες δεν επιλέγονται με βάση τα γενικά κριτήρια που ισχύουν για ολόκληρη την περιοχή που υπάγεται στην αρμοδιότητα της χορηγούσας αρχής (13).

10. Στρέβλωση του ανταγωνισμού: Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΔΕΕ»), η οικονομική στήριξη ή η στήριξη σε είδος στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, εφόσον ενισχύει την οικονομική θέση μιας επιχείρησης σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις (14). Λόγω της κρατικής ενίσχυσης που χορηγείται σε έναν ανταγωνιστή, οι υφιστάμενοι φορείς εκμετάλλευσης ενδέχεται να μειώσουν τη χωρητικότητά τους ή οι δυνητικοί φορείς εκμετάλλευσης ενδέχεται να αποφασίσουν να μην εισέλθουν σε νέα αγορά ή γεωγραφική περιοχή. Οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι πιθανό να ενισχυθούν, εάν ο δικαιούχος της ενίσχυσης διαθέτει ισχύ στην αγορά. Σε περίπτωση που ο αποδέκτης της ενίσχυσης κατέχει ήδη δεσπόζουσα θέση σε μια αγορά, το μέτρο ενίσχυσης μπορεί να ενισχύσει τη θέση αυτή εξασθενίζοντας περαιτέρω τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να ασκήσουν οι ανταγωνιστές.

11. Επίδραση στο εμπόριο: Τέλος, στο μέτρο που η κρατική παρέμβαση ενδέχεται να επηρεάσει τους παρόχους υπηρεσιών από άλλα κράτη του ΕΟΧ (αποθαρρύνοντας επίσης την εγκατάστασή τους στα εν λόγω κράτη του ΕΟΧ) επηρεάζει επίσης και το εμπόριο, εφόσον οι αγορές υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (αγορές ευρυζωνικών συνδέσεων χονδρικής και λιανικής), είναι ανοικτές στον ανταγωνισμό μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης και παρόχων υπηρεσιών (15).

2.2. Απουσία ενίσχυσης: η εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς

12. Το άρθρο 125 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ορίζει ότι «Η παρούσα συμφωνία δεν θίγει κατά κανένα τρόπο το καθεστώς ιδιοκτησίας στα συμβαλλόμενα μέρη». Σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ, σχετικά με το αντίστοιχο άρθρο 345 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής η «ΣΛΕΕ»), από την αρχή της ίσης μεταχείρισης συνάγεται ότι το κεφάλαιο που θέτει το κράτος, άμεσα ή έμμεσα, στη διάθεση μιας επιχειρήσεως, υπό συνθήκες που ανταποκρίνονται στους συνήθεις όρους της αγοράς, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως κρατικές ενισχύσεις. Όταν η συμμετοχή στο κεφάλαιο ή οι εισφορές κεφαλαίου από δημόσιο επενδυτή δεν εμφανίζουν επαρκείς προοπτικές έστω και μακροπρόθεσμης κερδοφορίας, η παρέμβαση αυτή πρέπει να θεωρείται ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, και το συμβιβάσιμό της με την κοινή αγορά πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά βάσει των κριτηρίων που θεσπίζει η εν λόγω διάταξη (16).

13. Στην απόφασή της στην υπόθεση Amsterdam, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εφεξής «η Επιτροπή») εξέτασε την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς στον τομέα των ευρυζωνικών συνδέσεων (17). Όπως επισημαίνεται στην εν λόγω απόφαση, η συμμόρφωση μιας δημόσιας επένδυσης με τους όρους της αγοράς πρέπει να αποδεικνύεται διεξοδικά και συνολικά, είτε μέσω σημαντικής συμμετοχής ιδιωτών επενδυτών είτε με την ύπαρξη ασφαλούς επιχειρηματικού σχεδίου που εμφανίζει ικανοποιητική απόδοση της επένδυσης. Εάν στο σχέδιο συμμετέχουν ιδιώτες επενδυτές, είναι όρος απαράβατος να αναλάβουν τον εμπορικό κίνδυνο που συνδέεται με την επένδυση με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις όπως και ο δημόσιος επενδυτής. Το ίδιο ισχύει και σε άλλες μορφές κρατικής στήριξης όπως τα δάνεια με ευνοϊκούς όρους ή οι εγγυήσεις (18).

2.3. Κρατικές ενισχύσεις για την ανάπτυξη της ευρυζωνικότητας ως υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος — Απόφαση Altmark και συμβατότητα βάσει του άρθρου 59 παράγραφος 2 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

14. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη ΕΖΕΣ μπορεί να κρίνουν ότι η παροχή ευρυζωνικού δικτύου θα πρέπει να θεωρείται υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος (εφεξής «ΥΓΟΣ») κατά την έννοια του άρθρου 59 παράγραφος 2 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (19) και της απόφασης Altmark (20) και να παρέχουν δημόσια χρηματοδότηση σε αυτή τη βάση. Στις περιπτώσεις αυτές, τα μέτρα των κρατών ΕΖΕΣ πρέπει να αξιολογούνται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής σχετικά με την αντιστάθμιση για την παροχή υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (21) και του Πλαισίου της Αρχής για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας (22), καθώς και την απόφαση της Επιτροπής, της 20ής Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (23), και με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 360/2012 της Επιτροπής, της 25ης Απριλίου 2012, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που χορηγούνται σε επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (24). Αυτά τα έγγραφα της Επιτροπής (που αναφέρονται συνολικά ως η «δέσμη κανόνων για τις ΥΓΟΣ») εφαρμόζονται πράγματι στις κρατικές ενισχύσεις για την ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων. Στη συνέχεια, εξετάζεται μόνο η εφαρμογή ορισμένων από τις αρχές που αποσαφηνίζονται στα έγγραφα αυτά στη χρηματοδότηση ευρυζωνικών δικτύων, υπό το φως ορισμένων τομεακών ιδιαιτεροτήτων.

Ορισμός των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ)

15. Όσον αφορά τον ορισμό των ΥΓΟΣ, η Αρχή έχει ήδη διευκρινίσει, σε γενικές γραμμές, ότι τα κράτη ΕΖΕΣ δεν μπορούν να αποδίδουν ειδικές υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε υπηρεσίες που παρέχονται ήδη ή μπορούν να παρασχεθούν ικανοποιητικά και υπό όρους, όπως οι τιμές, αντικειμενικά ποιοτικά χαρακτηριστικά, η συνέχεια και η πρόσβαση στην υπηρεσία) που συνάδουν με το δημόσιο συμφέρον, όπως ορίζεται από το κράτος, από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κανονικές συνθήκες αγοράς (25).

16. Με την εφαρμογή της αρχής αυτής στον τομέα των ευρυζωνικών δικτύων, η Αρχή θεωρεί ότι, σε περιοχές στις οποίες ιδιώτες επενδυτές έχουν ήδη επενδύσει σε υποδομή ευρυζωνικών δικτύων (ή επεκτείνουν περαιτέρω το δίκτυο) και παρέχουν ήδη ανταγωνιστικές ευρυζωνικές υπηρεσίες με επαρκή ευρυζωνική κάλυψη, η δημιουργία μιας παράλληλης ανταγωνιστικής και ευρυζωνικής υποδομής χρηματοδοτούμενης από το Δημόσιο δεν μπορεί να θεωρείται ΥΓΟΣ κατά την έννοια του άρθρου 59 παράγραφος 2 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (26). Όταν όμως μπορεί να αποδειχθεί ότι ιδιώτες επενδυτές δεν είναι σε θέση να παράσχουν στο εγγύς μέλλον (27) επαρκή ευρυζωνική κάλυψη σε όλους τους πολίτες ή χρήστες, αφήνοντας έτσι σημαντικό τμήμα του πληθυσμού χωρίς σύνδεση, η αντιστάθμιση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας μπορεί να χορηγηθεί σε επιχείρηση στην οποία έχει ανατεθεί η λειτουργία ΥΓΟΣ, υπό τον όρο ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται στην προαναφερθείσα ανακοίνωση για τις ΥΓΟΣ. Σχετικά με την πτυχή αυτή, τα δίκτυα που λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση της αναγκαιότητας της ΥΓΟΣ θα πρέπει να είναι πάντοτε συγκρίσιμου τύπου, και, συγκεκριμένα, είτε βασικά ευρυζωνικά δίκτυα είτε δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς.

17. Επιπλέον, η ανάπτυξη και λειτουργία ευρυζωνικής υποδομής μπορεί να χαρακτηριστεί ΥΓΟΣ μόνον εφόσον η υποδομή παρέχει καθολική συνδεσιμότητα σε όλους τους χρήστες μιας συγκεκριμένης περιοχής, οικιακούς χρήστες και επιχειρήσεις. Δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής η στήριξη μόνο για τη σύνδεση επιχειρήσεων (28).

18. Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της αποστολής ΥΓΟΣ συνεπάγεται επίσης ότι ο πάροχος του δικτύου που θα αναπτυχθεί δεν θα έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί την πρόσβαση χονδρικής στην υποδομή ενεργώντας με διακριτική ευχέρεια και/ή μεροληπτικό τρόπο (διότι ενδεχομένως θα ήταν οικονομικά ασύμφορο να παρέχει υπηρεσίες πρόσβασης σε μια συγκεκριμένη περιοχή).

19. Δεδομένου του επιπέδου ανταγωνισμού που επιτεύχθηκε μετά την ελευθέρωση του τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών στον ΕΟΧ, και ειδικότερα του ανταγωνισμού που επικρατεί σήμερα στη λιανική αγορά ευρυζωνικών υπηρεσιών, θα πρέπει να υπάρχει διαθέσιμο για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς ένα χρηματοδοτούμενο από το κράτος δίκτυο στο πλαίσιο μιας ΥΓΟΣ. Συνεπώς, η αναγνώριση της αποστολής μιας ΥΓΟΣ για την ανάπτυξη ευρυζωνικών συνδέσεων θα πρέπει να στηρίζεται στην παροχή παθητικής (29), ουδέτερης (30) και ανοικτής υποδομής. Αυτό το δίκτυο θα πρέπει να παρέχει στους αιτούντες πρόσβαση κάθε δυνατή μορφή πρόσβασης σε δίκτυο και να επιτρέπει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό σε επίπεδο λιανικής, εξασφαλίζοντας την παροχή ανταγωνιστικών και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών στους τελικούς χρήστες (31).

20. Ως εκ τούτου, η αποστολή ΥΓΟΣ θα πρέπει να καλύπτει μόνο την ανάπτυξη ευρυζωνικού δικτύου που θα εξασφαλίζει καθολική συνδεσιμότητα και την παροχή των σχετικών υπηρεσιών πρόσβασης χονδρικής, χωρίς να περιλαμβάνει λιανικές υπηρεσίες επικοινωνιών (32). Όταν ο πάροχος ΥΓΟΣ είναι επίσης φορέας εκμετάλλευσης ευρυζωνικών συνδέσεων με κάθετη ολοκλήρωση, θα πρέπει να προβλέπονται επαρκείς διασφαλίσεις ώστε να αποφεύγονται συγκρούσεις συμφερόντων, αδικαιολόγητες διακρίσεις και κάθε άλλο άδηλο έμμεσο πλεονέκτημα (33).

21. Δεδομένου ότι η αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών έχει ελευθερωθεί πλήρως, εξυπακούεται ότι μια αποστολή ΥΓΟΣ για την ανάπτυξη ευρυζωνικής υποδομής δεν μπορεί να βασιστεί στη χορήγηση αποκλειστικού ή ειδικού δικαιώματος στον πάροχο της ΥΓΟΣ κατά την έννοια του άρθρου 59 παράγραφος 2 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Υπολογισμός της αντιστάθμισης και της ανάκτησης

22. Για τον υπολογισμό της αντιστάθμισης για παροχή ΥΓΟΣ εφαρμόζονται πλήρως οι αρχές της δέσμης κανόνων για τις ΥΓΟΣ. Εντούτοις, με βάση τις ιδιομορφίες του τομέα των ευρυζωνικών συνδέσεων, είναι σκόπιμο να προστεθεί μια διευκρίνιση για τις ΥΓΟΣ που προορίζονται να καλύψουν μη συνδεδεμένες γειτονιές ή συνοικίες («λευκές κηλίδες») σε μια ευρύτερη περιοχή στην οποία ορισμένοι φορείς εκμετάλλευσης έχουν ήδη αναπτύξει ή σχεδιάζουν να αναπτύξουν δική τους υποδομή δικτύου στο εγγύς μέλλον. Όταν η περιοχή για την οποία έχει ανατεθεί η ΥΓΟΣ δεν περιορίζεται μόνο στις «λευκές κηλίδες», λόγω του μεγέθους τους ή της χωροθεσίας, ο πάροχος της ΥΓΟΣ μπορεί να πρέπει να αναπτύξει υποδομή δικτύου και στις οικονομικά συμφέρουσες περιοχές που καλύπτονται ήδη από εμπορικούς φορείς εκμετάλλευσης. Σε αυτή την περίπτωση, κάθε χορηγούμενη αντιστάθμιση θα πρέπει να καλύπτει μόνο το κόστος επέκτασης της υποδομής στις μη οικονομικά συμφέρουσες λευκές κηλίδες, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά έσοδα και ένα εύλογο κέρδος (34).

23. Σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να είναι σκόπιμο να καθοριστεί εκ των προτέρων το ποσό της αντιστάθμισης, ώστε να καλύπτει το αναμενόμενο έλλειμμα χρηματοδότησης, κατά τη διάρκεια δεδομένης χρονικής περιόδου, και όχι για να καθοριστεί η αντιστάθμιση απλώς βάσει των εξόδων και των εσόδων όπως αυτά προκύπτουν. Στην πρώτη περίπτωση, η εταιρεία διαθέτει εν γένει περισσότερα κίνητρα να περιορίσει το κόστος και να αναπτύξει την επιχειρηματική της δραστηριότητα σε βάθος χρόνου (35). Όταν μια αποστολή ΥΓΟΣ για την ανάπτυξη ευρυζωνικού δικτύου δεν βασίζεται στην ανάπτυξη κρατικής υποδομής, θα πρέπει να θεσπίζονται επαρκείς μηχανισμοί επανεξέτασης και ανάκτησης, ώστε να μην μπορεί ο πάροχος της ΥΓΟΣ να αποκομίζει αθέμιτο πλεονέκτημα μέσω της διατήρησης της ιδιοκτησίας του δικτύου το οποίο χρηματοδοτήθηκε με δημόσια κεφάλαια μετά τη λήξη της παραχώρησης της ΥΓΟΣ.

2.4. Διοικητικά και κανονιστικά μέτρα για τη στήριξη της ευρυζωνικής ανάπτυξης που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων του ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις

24. Τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να επιλέγουν διάφορα είδη μέτρων για να επιταχύνουν την ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων και ιδίως δικτύων NGA, παράλληλα με τη χορήγηση άμεσης χρηματοδότησης σε επιχειρήσεις. Τα εν λόγω μέτρα δεν ενέχουν αναγκαστικά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

25. Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος τους κόστους εγκατάστασης δικτύων NGA συνίσταται σε έργα πολιτικού μηχανικού (36), τα κράτη ΕΖΕΣ μπορούν να αποφασίσουν, σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (37), να διευκολύνουν τη διαδικασία απόκτησης δικαιωμάτων, να απαιτήσουν από τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου να συντονίζουν την εκτέλεση των έργων πολιτικού μηχανικού και/ή να μοιράζονται μέρος της υποδομής τους. Παρομοίως, τα κράτη ΕΖΕΣ μπορούν επίσης να απαιτούν να υπάρχει για κάθε νέα κατασκευή (περιλαμβανομένων των νέων δικτύων υδροδότησης, μεταφοράς ενέργειας, μεταφορών ή αποχέτευσης) και/ή για κτίρια κατάλληλη σύνδεση για δίκτυα NGA. Τρίτα μέρη μπορούν επίσης να εγκαθιστούν με δικά τους έξοδα δική τους παθητική υποδομή δικτύου, όταν εκτελούνται ούτως ή άλλως γενικά έργα πολιτικού μηχανικού. Η ευκαιρία αυτή θα πρέπει να παρέχεται με διαφανή και αμερόληπτο τρόπο σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς εκμετάλλευσης και θα πρέπει καταρχήν να είναι ανοικτή σε όλους τους δυνητικούς χρήστες και όχι μόνο στους φορείς εκμετάλλευσης ηλεκτρονικών επικοινωνιών (δηλαδή υπηρεσίες ηλεκτρισμού, αερίου, υδροδότησης κ.λπ.) (38). Μια κεντρική απογραφή των υφιστάμενων υποδομών (επιδοτούμενων ή άλλων), η οποία θα περιλάμβανε ενδεχομένως και τα προγραμματιζόμενα έργα, θα συνέβαλλε στην εμπορική ανάπτυξη ευρυζωνικών συνδέσεων (39). Οι υφιστάμενες υποδομές δεν αφορούν μόνο τις υποδομές τηλεπικοινωνιών, όπως η ενσύρματη, ασύρματη ή δορυφορική υποδομή, αλλά και εναλλακτικές υποδομές (αποχετευτικούς αγωγούς, φρεάτια επίσκεψης κ.λπ.) άλλων κλάδων (όπως οι κοινωφελείς υπηρεσίες) (40).

2.5. Η εκτίμηση της συμβατότητας βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

26. Όταν παρέμβαση του κράτους υπέρ της ευρυζωνικής ανάπτυξης ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο τμήμα 2, η Αρχή εκτιμά τη συμβατότητα της εν λόγω παρέμβασης με το άρθρο 59 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (41). Μέχρι στιγμής, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές έχουν υιοθετήσει διαφορετικά μοντέλα παρέμβασης. Το προσάρτημα παρέχει ενδεικτικό κατάλογο των μοντέλων αυτών. Εκτός από τα μοντέλα που περιγράφονται στο προσάρτημα, οι δημόσιες αρχές μπορούν επίσης να αναπτύξουν άλλα μοντέλα για τη στήριξη της ανάπτυξης ευρυζωνικών συνδέσεων (42). Για όλα τα είδη παρεμβάσεων πρέπει να εφαρμόζονται όλα τα κριτήρια συμβατότητας που ορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές (43).

27. Κρατικές ενισχύσεις για ευρυζωνικά έργα μπορούν να χορηγούνται σε ενισχυόμενες περιοχές κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και των ειδικών κανόνων για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (44). Σε αυτή την περίπτωση, μια ενίσχυση για ευρυζωνικά δίκτυα μπορεί να χαρακτηριστεί ενίσχυση αρχικής επένδυσης κατά την έννοια των κανόνων για τις περιφερειακές ενισχύσεις. Όταν ένα μέτρο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής αυτών των κανόνων και εφόσον πρόκειται να χορηγηθεί ατομική ενίσχυση ειδικού σκοπού (ad hoc) ενισχύσεων σε μία και μόνο επιχείρηση, ή ενίσχυση που περιορίζεται σε έναν μόνο τομέα δραστηριότητας, το κράτος οφείλει να αποδείξει ότι πληρούνται οι όροι των κανόνων για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. Στους όρους αυτούς περιλαμβάνεται ειδικότερα ο όρος ότι το εν λόγω σχέδιο συμβάλλει στην ευόδωση μιας συνεπούς στρατηγικής περιφερειακής ανάπτυξης και ότι, με γνώμονα το μέγεθος και τη φύση του σχεδίου, δεν θα προκύψει απαράδεκτη νόθευση του ανταγωνισμού.

2.5.1. Επισκόπηση των κοινών αρχών συμβατότητας

28. Κατά την αξιολόγηση βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Αρχή μεριμνά ώστε οι θετικές επιπτώσεις του μέτρου ενίσχυσης για την επίτευξη ενός στόχου κοινού συμφέροντος να υπερκαλύπτουν τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις του, όπως στρεβλώσεις του εμπορίου και του ανταγωνισμού. Η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται σε δύο στάδια.

29. Πρώτον, κάθε μέτρο ενίσχυσης πρέπει να τηρεί τις κατωτέρω αναγκαίες προϋποθέσεις. Εάν δεν τηρείται μία από τις κατωτέρω προϋποθέσεις, η ενίσχυση κηρύσσεται ασυμβίβαστη με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. 1) Συμβολή στην επίτευξη στόχων κοινού συμφέροντος 2) Απουσία παροχής της υπηρεσίας από την αγορά λόγω αδυναμιών της αγοράς ή σοβαρών ανισοτήτων 3) Καταλληλότητα των κρατικών ενισχύσεων ως μέσου πολιτικής 4) Λειτουργία της ενίσχυσης ως κινήτρου 5) Περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο 6) Περιορισμός των αρνητικών επιπτώσεων 7) Διαφάνεια

30. Δεύτερον, εάν πληρούνται όλες οι αναγκαίες προϋποθέσεις, η Αρχή σταθμίζει τις θετικές επιπτώσεις του μέτρου ενίσχυσης για την επίτευξη ενός στόχου κοινού συμφέροντος με τις ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις.

31. Τα επιμέρους στάδια της εκτίμησης της Αρχής στον τομέα της ευρυζωνικότητας εκτίθενται αναλυτικότερα στη συνέχεια

(1) Συμβολή στην επίτευξη στόχων κοινού συμφέροντος

32. Όσον αφορά τον στόχο κοινού συμφέροντος, η Αρχή θα εκτιμήσει κατά πόσο η προβλεπόμενη παρέμβαση θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων κοινού συμφέροντος που αναλύθηκαν ανωτέρω.

(2) Απουσία παροχής της υπηρεσίας από την αγορά λόγω αδυναμιών της αγοράς ή σοβαρών ανισοτήτων

33. «Αδυναμία της αγοράς» υφίσταται όταν οι αγορές δεν μπορούν να επιτύχουν από μόνες τους, χωρίς παρέμβαση, θετικά αποτελέσματα για την κοινωνία. Αυτό παρατηρείται, για παράδειγμα, όταν δεν πραγματοποιούνται ορισμένες επενδύσεις, ακόμη και αν το οικονομικό όφελος για την κοινωνία υπερβαίνει το κόστος (45). Σε τέτοιες περιπτώσεις, η χορήγηση κρατικής ενίσχυσης μπορεί να έχει θετικές επιπτώσεις και η συνολική αποδοτικότητα μπορεί να βελτιωθεί μέσω της προσαρμογής των οικονομικών κινήτρων για τις επιχειρήσεις. Στον ευρυζωνικό τομέα, μια μορφή αδυναμίας της αγοράς συνδέεται με τις θετικές εξωγενείς επιδράσεις. Αυτές οι εξωγενείς επιδράσεις προκύπτουν όταν οι φορείς της αγοράς δεν εσωτερικεύουν πλήρως τα οφέλη των πράξεών τους. Ενδεικτικά, η διαθεσιμότητα ευρυζωνικών δικτύων δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την παροχή περισσότερων υπηρεσιών και για καινοτομίες. Και τα δύο αυτά μπορεί να ωφελήσουν περισσότερους χρήστες από τους άμεσους επενδυτές και συνδρομητές του δικτύου. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα λιγότερες ιδιωτικές επενδύσεις σε ευρυζωνικά δίκτυα.

34. Λόγω των οικονομικών επιπτώσεων της πληθυσμιακής πυκνότητας, η ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων είναι γενικά πιο αποδοτική εκεί όπου η δυνητική ζήτηση είναι υψηλότερη και συγκεντρωμένη, δηλαδή σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Εξαιτίας του υψηλού πάγιου κόστους της επένδυσης, το μοναδιαίο κόστος αυξάνεται σημαντικά με τη μείωση της πληθυσμιακής πυκνότητας (46). Συνεπώς, όταν τα ευρυζωνικά δίκτυα χρησιμοποιούνται με εμπορικούς όρους έχουν την τάση να καλύπτουν επικερδώς μέρος μόνο του πληθυσμού. Ωστόσο, η ευρεία και οικονομικά προσιτή πρόσβαση στις ευρυζωνικές συνδέσεις παράγει θετικές εξωγενείς επιπτώσεις λόγω της ικανότητάς της να επιταχύνει την ανάπτυξη και την καινοτομία σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Σε περίπτωση που η αγορά δεν παρέχει επαρκή ευρυζωνική κάλυψη ή οι συνθήκες πρόσβασης δεν είναι ικανοποιητικές, οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν, κατά συνέπεια, να συμβάλλουν στη διόρθωση αυτής της αδυναμίας της αγοράς.

35. Ένας δεύτερος πιθανός στόχος κοινού συμφέροντος συνδέεται με την ισότητα. Οι κυβερνήσεις μπορεί να επιλέξουν να παρέμβουν για να διορθώσουν κοινωνικές ή περιφερειακές ανισότητες που προκαλούνται από την κατάσταση της αγοράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κρατικές ενισχύσεις για τις ευρυζωνικές συνδέσεις μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη στόχων ισότητας, δηλαδή ως μέσο για να βελτιωθεί η πρόσβαση σε ένα ουσιώδες μέσο επικοινωνίας και συμμετοχής στην κοινωνία, καθώς επίσης και ελευθερίας έκφρασης για όλα τα μέλη της κοινωνίας, γεγονός που βελτιώνει την κοινωνική και εδαφική συνοχή.

(3) Καταλληλότητα των κρατικών ενισχύσεων ως μέσου πολιτικής και σχεδιασμός του μέτρου

36. Η κρατική παρέμβαση για τη στήριξη των ευρυζωνικών δικτύων μπορεί να υλοποιείται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης (47). Συνεπώς, ο συντονισμός των διαφόρων παρεμβάσεων έχει ουσιαστική σημασία για την αποφυγή επικαλύψεων και έλλειψης συνοχής. Για να εξασφαλιστεί η συνεκτικότητα και ο συντονισμός των τοπικών παρεμβάσεων, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί υψηλός βαθμός διαφάνειας των τοπικών πρωτοβουλιών.

37. Τα κράτη ΕΖΕΣ ενθαρρύνονται να καταρτίζουν σχέδια εθνικής εμβέλειας συμβατά με τις βασικές αρχές που διέπουν τις δημόσιες πρωτοβουλίες, καθώς και να προσδιορίζουν τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των σχεδιαζόμενων δικτύων, όποτε αυτό είναι δυνατόν, με τον σεβασμό των αρμοδιοτήτων και ιδιαιτεροτήτων (48). Τα εθνικά καθεστώτα-πλαίσια για την ευρυζωνική ανάπτυξη εξασφαλίζουν συνεκτικότητα στη χρήση των δημόσιων πόρων, μειώνουν τη διοικητική επιβάρυνση για τις μικρότερες χορηγούσες αρχές και επιταχύνουν την εφαρμογή των μεμονωμένων μέτρων ενίσχυσης. Επίσης, ενθαρρύνονται τα κράτη ΕΖΕΣ να παρέχουν, σε κεντρικό επίπεδο, σαφή καθοδήγηση για την υλοποίηση έργων ευρυζωνικών δικτύων χρηματοδοτούμενων με κρατικές ενισχύσεις.

38. Ο ρόλος των ΕΡΑ στον σχεδιασμό επωφελών για τον ανταγωνισμό μέτρων κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη της ευρυζωνικής ανάπτυξης είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Οι ΕΡΑ έχουν αποκτήσει τεχνικές γνώσεις και εμπειρογνωσία χάρη στον καίριο ρόλο που τους έχουν αναθέσει οι τομεακές κανονιστικές ρυθμίσεις (49). Οι ΕΡΑ μπορούν καλύτερα από κάθε άλλον φορέα να προσφέρουν βοήθεια στις δημόσιες αρχές όσον αφορά τα καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων και θα πρέπει να ζητείται η γνώμη τους κατά τον προσδιορισμό των περιοχών-στόχων. Θα πρέπει επίσης να ζητείται η γνώμη τους για τον προσδιορισμό των χονδρικών τιμών πρόσβασης και των προϋποθέσεων, καθώς και για την επίλυση διαφορών μεταξύ των αιτούντων πρόσβαση και του φορέα εκμετάλλευσης της επιδοτούμενης υποδομής. Τα κράτη ΕΖΕΣ ενθαρρύνονται να χορηγούν στις ΕΡΑ τους πόρους που χρειάζονται, ώστε να είναι αυτές σε θέση να παρέχουν αυτήν τη στήριξη. Εάν είναι αναγκαίο, τα κράτη ΕΖΕΣ θα πρέπει να παρέχουν κατάλληλη νομική βάση για τη συμμετοχή των ΕΡΑ στα ευρυζωνικά σχέδια που χρηματοδοτούνται με κρατικές ενισχύσεις. Τηρώντας τη βέλτιστη πρακτική, οι ΕΡΑ πρέπει να εκδίδουν κατευθυντήριες γραμμές προς τις τοπικές αρχές που περιλαμβάνουν συστάσεις σχετικά με την ανάλυση της αγοράς, τα προϊόντα χονδρικής πρόσβασης και τις αρχές τιμολόγησης, λαμβάνοντας υπόψη το κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και τις σχετικές συστάσεις που εκδίδει η Αρχή (50).

39. Εκτός από τη συμμετοχή των ΕΡΑ, οι Εθνικές Αρχές Ανταγωνισμού μπορούν επίσης να παρέχουν χρήσιμες συμβουλές όσον αφορά καθεστώτα-πλαίσια μεγάλης κλίμακας, ώστε να συμβάλλουν στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους φορείς που υποβάλλουν προσφορές και στην αποφυγή της χορήγησης δυσανάλογα υψηλού μεριδίου κρατικών πόρων σε έναν φορέα, γεγονός που θα ενίσχυε την (ενδεχομένως ήδη δεσπόζουσα) θέση του στην αγορά (51). Εκτός από τον ρόλο των ΕΡΑ, ορισμένα κράτη ΕΖΕΣ δημιουργούν εθνικά κέντρα δεξιοτήτων για να βοηθήσουν τις μικρές, τοπικές αρχές να σχεδιάζουν κατάλληλα μέτρα κρατικών ενισχύσεων και να εξασφαλίσουν τη συνεπή εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, σύμφωνα με τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές (52).

40. Για τον κατάλληλο σχεδιασμό του μέτρου, το κριτήριο στάθμισης απαιτεί επίσης να είναι η κρατική ενίσχυση ενδεδειγμένο μέσο πολιτικής για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ως προς αυτό, μολονότι η εκ των προτέρων ρύθμιση διευκολύνει σε πολλές περιπτώσεις την ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων σε αστικές και πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές, μπορεί να μην αποτελεί επαρκές μέτρο για την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών, ιδίως σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές με χαμηλή εσωτερική αποδοτικότητα της επένδυσης (53). Παρομοίως, τα μέτρα υπέρ των ευρυζωνικών συνδέσεων από πλευράς ζήτησης (όπως κουπόνια για τελικούς χρήστες), αν και συμβάλλουν ενδεχομένως θετικά στη διείσδυση (54) των ευρυζωνικών συνδέσεων, δεν μπορούν πάντοτε να καλύψουν την έλλειψη ευρυζωνικών υποδομών (55). Ως εκ τούτου, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να μην υπάρχει άλλη λύση από τη χορήγηση κρατικής χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της έλλειψης ευρυζωνικής συνδεσιμότητας. Ως εκ τούτου, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να μην υπάρχει άλλη λύση από τη χορήγηση κρατικής χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της έλλειψης ευρυζωνικής συνδεσιμότητας. Οι χορηγούσες αρχές λαμβάνουν επίσης υπόψη (ανα)κατανομές ραδιοφάσματος που οδηγούν σε ενδεχόμενη ανάπτυξη δικτύων στις στοχευμένες περιοχές, γεγονός που θα εξασφάλιζε ενδεχομένως την επίτευξη των στόχων των αρχών χωρίς τη χορήγηση άμεσων επιχορηγήσεων.

(4) Λειτουργία της ενίσχυσης ως κινήτρου

41. Όσον αφορά τον χαρακτήρα κινήτρου του μέτρου, πρέπει να εξεταστεί αν η συγκεκριμένη επένδυση για τη δημιουργία ευρυζωνικών δικτύων δεν θα είχε αναληφθεί στο ίδιο χρονοδιάγραμμα χωρίς κρατική ενίσχυση. Όταν ένας φορέας υπόκειται σε ορισμένες υποχρεώσεις για την κάλυψη της περιοχής-στόχου (56), μπορεί να μην είναι επιλέξιμος για χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, δεδομένου ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν θεωρείται πιθανό να λειτουργήσει ως κίνητρο.

(5) Περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο

42. Κατά την εκτίμηση του αναλογικού χαρακτήρα των κοινοποιούμενων μέτρων, η Αρχή θα επισημάνει ορισμένες αναγκαίες προϋποθέσεις για να περιοριστούν στο ελάχιστο οι κρατικές ενισχύσεις και οι δυνητικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, όπως εξηγείται αναλυτικότερα στα επόμενα τμήματα.

(6) Περιορισμός των αρνητικών επιπτώσεων

43. Η αλλαγή της συμπεριφοράς του δικαιούχου, ωστόσο, λόγω της ενίσχυσης ενδέχεται επίσης να έχει αρνητικές συνέπειες στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές. Η σοβαρότητα της στρέβλωσης του ανταγωνισμού μπορεί να αξιολογηθεί με βάση τις επιπτώσεις στους ανταγωνιστές. Αν οι ανταγωνιστές διαπιστώσουν ότι, εξαιτίας της ενίσχυσης, μειώνεται η αποδοτικότητα της προηγούμενης επένδυσής τους, μπορεί να αποφασίσουν να μειώσουν τις μελλοντικές τους επενδύσεις ή και να αποσυρθούν από την αγορά (57). Επιπλέον, όταν ο δικαιούχος της ενίσχυσης που πρόκειται να επιλεγεί με διαδικασία διαγωνισμού μπορεί να είναι επιχείρηση που κατέχει ήδη ή ενδέχεται να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση στην αγορά λόγω της χρηματοδοτούμενης από το κράτος επένδυσης, το μέτρο ενίσχυσης θα μπορούσε να εξασθενίσει την ανταγωνιστική πίεση που μπορούν να ασκήσουν οι ανταγωνιστές. Εξάλλου, αν ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης ή οι όροι που συνδέονται με αυτό (όπως η μέθοδος χρηματοδότησης, όταν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του) συνεπάγεται αναπόφευκτα παράβαση της νομοθεσίας του ΕΟΧ, η ενίσχυση δεν μπορεί να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ (58).

(7) Διαφάνεια

44. Η ενίσχυση χορηγείται με διαφάνεια· ειδικότερα, πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα κράτη ΕΖΕΣ, οι οικονομικοί παράγοντες, το ενδιαφερόμενο κοινό και η Αρχή έχουν εύκολη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πράξεις και τις δέουσες πληροφορίες που αφορούν την εν λόγω ενίσχυση η οποία χορηγείται βάσει των εν λόγω διατάξεων. Οι απαιτήσεις διαφάνειας ορίζονται λεπτομερώς στην παράγραφο 74.

(8) Η συνολική διαδικασία εξισορρόπησης και οι προϋποθέσεις συμβατότητας για τον περιορισμό της στρέβλωσης του ανταγωνισμού

45. Ένα προσεκτικά σχεδιασμένο καθεστώς κρατικών ενισχύσεων για την ανάπτυξη της ευρυζωνικότητας θα πρέπει να διασφαλίζει θετικό συνολικό ισοζύγιο των αποτελεσμάτων του μέτρου.

46. Ειδικότερα, το αποτέλεσμα του μέτρου κρατικής ενίσχυσης μπορεί να περιγραφεί ως η μεταβολή της δραστηριότητας σε σύγκριση με την κατάσταση που θα υπήρχε χωρίς την ενίσχυση. Οι θετικές επιπτώσεις της ενίσχυσης συνδέονται άμεσα με την αλλαγή συμπεριφοράς του αποδέκτη. Η αλλαγή αυτή θα πρέπει να επιτρέπει την επίτευξη του επιθυμητού στόχου κοινού ενδιαφέροντος. Στον ευρυζωνικό τομέα, η ενίσχυση οδηγεί στην ανάπτυξη νέας υποδομής που δεν θα υπήρχε χωρίς αυτήν, δημιουργώντας πρόσθετη δυναμικότητα και ταχύτητα στην αγορά, συμβάλλοντας στη μείωση των τιμών και προσφέροντας μεγαλύτερο φάσμα επιλογών στους καταναλωτές, υψηλότερη ποιότητα και καινοτομία. Αυτό θα αυξήσει τις δυνατότητες επιγραμμικών μέσων για τους καταναλωτές και, σε συνδυασμό με την αυξημένη προστασία των καταναλωτών στον τομέα αυτόν, ενδέχεται να συμβάλει στην αύξηση της ζήτησης.

47. Ένα επιδοτούμενο δίκτυο θα πρέπει να είναι σε θέση να εξασφαλίσει «ουσιαστική αλλαγή» όσον αφορά τη διαθεσιμότητα ευρυζωνικών συνδέσεων. Ουσιαστική αλλαγή υφίσταται αν η δημόσια παρέμβαση έχει ως αποτέλεσμα 1) να πραγματοποιήσει ο επιλεγμένος υποψήφιος σημαντικές νέες επενδύσεις στο ευρυζωνικό δίκτυο (59) και 2) η επιδοτούμενη υποδομή δημιουργεί σημαντικές νέες δυνατότητες στην αγορά από πλευράς διαθεσιμότητας ευρυζωνικών υπηρεσιών και χωρητικότητας (60), ταχύτητας και ανταγωνισμού (61). Η ουσιαστική αλλαγή πρέπει να συγκρίνεται με περιπτώσεις επέκτασης υφιστάμενων ή προγραμματιζόμενων με συγκεκριμένο τρόπο δικτύων.

48. Εξάλλου, για να διασφαλιστεί η ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό, πρέπει να πληρούνται ορισμένοι όροι κατά τον σχεδιασμό του μέτρου ενίσχυσης, όπως ορίζεται κατωτέρω στο τμήμα 3.4.

49. Για να υπάρξουν όσο το δυνατό λιγότερες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Αρχή μπορεί να απαιτήσει την υπαγωγή ορισμένων καθεστώτων σε χρονικό περιορισμό (συνήθως 4 έτη ή λιγότερο) και σε αξιολόγηση, ώστε να εξακριβώσει i) αν έχουν επαληθευτεί οι παραδοχές και προϋποθέσεις στις οποίες βασίστηκε η απόφαση που έκρινε την ενίσχυση συμβιβάσιμη· ii) την αποτελεσματικότητα του μέτρου ενίσχυσης υπό το πρίσμα των προκαθορισμένων στόχων· iii) τις επιπτώσεις του στις αγορές και τον ανταγωνισμό και ότι, κατά τη διάρκεια του καθεστώτος ενίσχυσης, δεν προκύπτουν αδικαιολόγητες στρεβλωτικές επιπτώσεις σε βάρος των συμφερόντων του ΕΟΧ (62). Δεδομένων των στόχων του και, για να μην επιβληθεί δυσανάλογη επιβάρυνση στα κράτη ΕΖΕΣ και σε μικρότερα σχέδια ενίσχυσης, αυτό εφαρμόζεται μόνο σε εθνικά καθεστώτα ενισχύσεων και καθεστώτα με μεγάλο προϋπολογισμό ενισχύσεων, τα οποία έχουν καινοτόμα χαρακτηριστικά, ή στις περιπτώσεις που προβλέπονται σημαντικές αλλαγές στην αγορά, την τεχνολογία ή τις κανονιστικές ρυθμίσεις. Η αξιολόγηση διενεργείται από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα της αρχής που χορηγεί την ενίσχυση βάσει κοινής μεθοδολογίας (63) και δημοσιοποιείται. Η αξιολόγηση υποβάλλεται στην Αρχή σε εύθετο χρόνο, ώστε να είναι δυνατή η εκτίμηση της πιθανής παράτασης του μέτρου ενίσχυσης και, οπωσδήποτε, κατά τη λήξη του καθεστώτος. Το ακριβές πεδίο και οι κανόνες αξιολόγησης ορίζονται στην εγκριτική απόφαση του μέτρου ενίσχυσης. Κάθε μεταγενέστερο μέτρο ενίσχυσης με παρεμφερή στόχο πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της εν λόγω αξιολόγησης.

50. Εάν από το κριτήριο στάθμισης προκύπτει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις είναι περισσότερες από τα οφέλη, η Αρχή δύναται να απαγορεύσει την ενίσχυση ή να ζητήσει διορθωτική δράση η οποία θα αφορά είτε τον σχεδιασμό της ενίσχυσης, είτε τη ζημία που προκαλείται στον ανταγωνισμό.

3. Εκτίμηση των κρατικών ενισχύσεων για τις ευρυζωνικές συνδέσεις

3.1. Είδη ευρυζωνικών δικτύων

51. Για τους σκοπούς της εκτίμησης των κρατικών ενισχύσεων, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές κάνουν διάκριση μεταξύ βασικών δικτύων και δικτύων NGA.

52. Πολλές διαφορετικές τεχνολογικές πλατφόρμες μπορούν να θεωρηθούν βασικά ευρυζωνικά δίκτυα, περιλαμβανομένων των ασύμμετρων ψηφιακών συνδρομητικών γραμμών (μέχρι σύνδεση δικτύων ADSL2 +), των μη ενισχυμένων καλωδίων (π.χ. DOCSIS 2.0), των κινητών δικτύων τρίτης γενεάς (UMTS) και των δορυφορικών συστημάτων.

53. Στο τρέχον στάδιο ανάπτυξης της αγοράς και τεχνολογικής ανάπτυξης (64), τα δίκτυα NGA είναι δίκτυα πρόσβασης που βασίζονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει σε οπτικά στοιχεία (65) και είναι ικανά να παρέχουν ευρυζωνικές υπηρεσίες πρόσβασης με βελτιωμένα χαρακτηριστικά σε σύγκριση με τα υφιστάμενα βασικά ευρυζωνικά δίκτυα (66).

54. Τα δίκτυα NGA θεωρείται ότι διαθέτουν τουλάχιστον τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: i) παρέχουν με αξιοπιστία υπηρεσίες σε πολύ υψηλή ταχύτητα ανά συνδρομητή μέσω οπτικής (ή ισοδύναμης τεχνολογίας) οπισθόζευξης αρκετά κοντά στις εγκαταστάσεις του χρήστη, ώστε να εξασφαλίζεται η πραγματική παροχή της πολύ υψηλής ταχύτητας· ii) υποστηρίζουν ένα φάσμα προηγμένων ψηφιακών υπηρεσιών, που περιλαμβάνουν συγκλίνουσες υπηρεσίες που βασίζονται αποκλειστικά στο πρωτόκολλο Ίντερνετ (IP), και iii) έχουν σημαντικά υψηλότερες ταχύτητες αναφόρτωσης (σε σύγκριση με τα βασικά ευρυζωνικά δίκτυα). Στο παρόν στάδιο ανάπτυξης της αγοράς και τεχνολογικής ανάπτυξης, τα δίκτυα NGA είναι: i) δίκτυα πρόσβασης με οπτικές ίνες (FTTx) (67), ii) προηγμένα αναβαθμισμένα καλωδιακά δίκτυα (68) και iii) ορισμένα προηγμένα ασύρματα δίκτυα πρόσβασης ικανά να παρέχουν αξιόπιστες υψηλές ταχύτητες ανά συνδρομητή (69).

55. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, σε πιο μακροπρόθεσμη βάση, τα δίκτυα NGA αναμένεται να εκτοπίσουν τα υφιστάμενα βασικά ευρυζωνικά δίκτυα και όχι απλώς να τα αναβαθμίσουν. Δεδομένου ότι τα δίκτυα NGA απαιτούν διαφορετική αρχιτεκτονική δικτύου, που παρέχει ευρυζωνικές υπηρεσίες σημαντικά καλύτερης ποιότητας από τις σημερινές, καθώς και την παροχή πολλαπλών υπηρεσιών που δεν θα μπορούσαν να υποστηριχθούν από τα σημερινά ευρυζωνικά δίκτυα, είναι πιθανό στο μέλλον να ανακύψουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιοχών που θα καλύπτονται και εκείνων που δεν καλύπτονται από δίκτυα NGA (70).

56. Τα κράτη ΕΖΕΣ μπορούν να αποφασίσουν ελεύθερα το είδος της παρέμβασής τους, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή είναι σύμφωνη με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη ΕΖΕΣ μπορεί να αποφασίσουν να χρηματοδοτήσουν τα λεγόμενα δίκτυα νέας γενιάς, δηλαδή δίκτυα οπισθόζευξης που δεν φθάνουν στον τελικό χρήστη. Τα δίκτυα αυτά αποτελούν στοιχείο απαραίτητο για τους τηλεπικοινωνιακούς φορείς λιανικής, ώστε να παρέχουν υπηρεσίες πρόσβασης στους τελικούς χρήστες. Αυτά τα είδη δικτύων είναι σε θέση να υποστηρίζουν τόσο τα βασικά δίκτυα όσο και τα δίκτυα τύπου NGA: Αυτά τα είδη δικτύων είναι σε θέση να υποστηρίζουν τόσο τα βασικά δίκτυα όσο και τα δίκτυα τύπου NGA (71): η επιλογή του τύπου τοπικού βρόχου, που επιτρέπει τη σύνδεση με δίκτυο οπισθόζευξης αποτελεί (επενδυτική) απόφαση των τηλεπικοινωνιακών φορέων (72). Οι δημόσιες αρχές μπορεί επίσης να αποφασίσουν να αναλάβουν την εκτέλεση των έργων πολιτικού μηχανικού (όπως εκσκαφές σε εκτάσεις του δημοσίου, κατασκευή αγωγών κ.λπ.) ώστε να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη, από τους συγκεκριμένους φορείς εκμετάλλευσης, των δικών τους στοιχείων δικτύου. Εξάλλου, οι δημόσιες αρχές μπορεί επίσης να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κάνουν χρήση δορυφορικών λύσεων.

3.2. Η διάκριση μεταξύ λευκών, γκρίζων και μαύρων περιοχών όσον αφορά τα βασικά ευρυζωνικά δίκτυα

57. Για να αξιολογηθούν η αδυναμία της αγοράς και οι στόχοι ισότητας, μπορεί να γίνει διάκριση βάσει του τύπου των πιθανών περιοχών-στόχων. Η διάκριση αυτή επεξηγείται στα ακόλουθα τμήματα. Κατά τον προσδιορισμό των περιοχών-στόχων, όταν η δημόσια παρέμβαση περιορίζεται στο τμήμα οπισθόζευξης του δικτύου, κατά την αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων θα λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση που επικρατεί τόσο στις αγορές οπισθόζευξης όσο και στις αγορές πρόσβασης (73).

58. Τα διαφορετικά κριτήρια που δικαιολογούν τις δημόσιες παρεμβάσεις σε αυτές τις γεωγραφικές περιοχές περιγράφονται κατωτέρω.

59. Με τον όρο «εγγύς μέλλον» νοείται περίοδος τριών ετών. Αν η χορηγούσα αρχή χρειαστεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για την ανάπτυξη της επιδοτούμενης υποδομής, το ίδιο χρονικό διάστημα θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί και για την εκτίμηση της ύπαρξης εμπορικών επενδυτικών σχεδίων. Για να επαληθεύσει ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν σχεδιάζει να αναπτύξει τη δική του υποδομή στο εγγύς μέλλον, η χορηγούσα αρχή θα πρέπει να δημοσιεύσει περίληψη του σχεδιαζόμενου μέτρου ενίσχυσης και να καλέσει τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους. Με τον όρο «εγγύς μέλλον» νοείται περίοδος τριών ετών (74). Αν η χορηγούσα αρχή χρειαστεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για την ανάπτυξη της επιδοτούμενης υποδομής, το ίδιο χρονικό διάστημα θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί και για την εκτίμηση της ύπαρξης εμπορικών επενδυτικών σχεδίων.

60. Για να επαληθεύσει ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν σχεδιάζει να αναπτύξει τη δική του υποδομή στο εγγύς μέλλον, η χορηγούσα αρχή θα πρέπει να δημοσιεύσει περίληψη του σχεδιαζόμενου μέτρου ενίσχυσης και να καλέσει τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

61. Η απλή «εκδήλωση ενδιαφέροντος» από μέρους ιδιώτη επενδυτή ενέχει τον κίνδυνο να καθυστερήσει την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών στην περιοχή-στόχο, αν στη συνέχεια δεν πραγματοποιηθεί η επένδυση, ενώ ταυτόχρονα παραμένει σε στασιμότητα η δημόσια παρέμβαση. Αν ο συγκεκριμένος φορέας εκμετάλλευσης διαθέτει ισχύ στην αγορά (μονοπώλιο) ενδέχεται να παρέχει στους πολίτες ένα συνδυασμό ποιότητας υπηρεσίας και τιμών που δεν είναι ο βέλτιστος. Ορισμένες κατηγορίες χρηστών μπορεί να μην εξυπηρετούνται ικανοποιητικά ή, ελλείψει ρυθμιζόμενων τιμολογίων χονδρικής πρόσβασης, ενδέχεται οι λιανικές τιμές να είναι υψηλότερες από εκείνες που χρεώνονται για την παροχή των ίδιων υπηρεσιών σε πιο ανταγωνιστικές, αλλά συγκρίσιμες, περιοχές ή περιφέρειες της χώρας. Επιπλέον, εάν οι προοπτικές εισόδου εναλλακτικών φορέων εκμετάλλευσης στην αγορά είναι περιορισμένες, ενδείκνυται ενδεχομένως η χρηματοδότηση εναλλακτικής υποδομής. Μπορεί ακόμη να ζητηθεί από τον φορέα εκμετάλλευσης να συνάψει αντίστοιχη σύμβαση στην οποία ορίζονται οι δεσμεύσεις για την ανάπτυξη του δικτύου. Η σύμβαση αυτή μπορεί να προβλέπει ορισμένα «ορόσημα» τα οποία θα πρέπει να επιτευχθούν στη διάρκεια της τριετούς περιόδου (75) καθώς και την υποβολή εκθέσεων προόδου. Αν ένα ορόσημο δεν επιτευχθεί, η χορηγούσα αρχή μπορεί να προωθήσει τα σχέδιά της για δημόσια παρέμβαση. Ο κανόνας αυτός ισχύει για απλά δίκτυα και για δίκτυα NGA.

3.2.1. «Λευκές περιοχές»: προώθηση του στόχου για εδαφική συνοχή και οικονομική ανάπτυξη

62. «Λευκές περιοχές» είναι εκείνες στις οποίες δεν υπάρχει καμία ευρυζωνική υποδομή και είναι απίθανο να αναπτυχθεί στο εγγύς μέλλον. Η Αρχή αναγνωρίζει, επομένως, ότι με τη χορήγηση οικονομικής στήριξης για την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών σε περιοχές που δεν διαθέτουν επί του παρόντος ευρυζωνικές συνδέσεις, τα κράτη ΕΖΕΣ επιδιώκουν πραγματικούς στόχους συνοχής και οικονομικής ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, η παρέμβασή τους είναι πιθανό να συνάδει με το κοινό συμφέρον, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται στο σημείο 3.4 κατωτέρω (76).

3.2.2. «Γκρίζες περιοχές»: ανάγκη διεξοδικότερης αξιολόγησης

63. «Γκρίζες περιοχές» είναι εκείνες στις οποίες δραστηριοποιείται ένας φορέας εκμετάλλευσης δικτύου (77) και είναι απίθανο να αναπτυχθεί άλλο δίκτυο στο εγγύς μέλλον. Απλώς και μόνο η ύπαρξη ενός φορέα εκμετάλλευσης δικτύου (78) δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη ότι δεν υφίσταται αδυναμία της αγοράς ή πρόβλημα συνοχής. Αν ο συγκεκριμένος φορέας εκμετάλλευσης διαθέτει ισχύ στην αγορά (μονοπώλιο) ενδέχεται να παρέχει στους πολίτες ένα συνδυασμό ποιότητας υπηρεσίας και τιμών που δεν είναι ο βέλτιστος. Ορισμένες κατηγορίες χρηστών μπορεί να μην εξυπηρετούνται ικανοποιητικά ή, ελλείψει ρυθμιζόμενων τιμολογίων χονδρικής πρόσβασης, ενδέχεται οι λιανικές τιμές να είναι υψηλότερες από εκείνες που χρεώνονται για την παροχή των ίδιων υπηρεσιών σε πιο ανταγωνιστικές, αλλά συγκρίσιμες, περιοχές ή περιφέρειες της χώρας. Επιπλέον, εάν οι προοπτικές εισόδου εναλλακτικών φορέων εκμετάλλευσης στην αγορά είναι περιορισμένες, ενδείκνυται ενδεχομένως η χρηματοδότηση εναλλακτικής υποδομής (79).

64. Εξάλλου, σε περιοχές στις οποίες δραστηριοποιείται ήδη ένας φορέας εκμετάλλευσης δικτύου, οι επιδοτήσεις για την κατασκευή εναλλακτικού δικτύου θα μπορούσαν να νοθεύσουν τη δυναμική της αγοράς. Η Αρχή θα εξετάσει κατά πόσον η κρατική στήριξη υπέρ ενός πρόσθετου, χρηματοδοτούμενου από το δημόσιο δικτύου NGA στις περιοχές αυτές ενδέχεται να νοθεύσει σοβαρά τον ανταγωνισμό και είναι συμβιβάσιμη με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ). Σε αυτή την περίπτωση επιβάλλεται διεξοδικότερη ανάλυση και προσεκτική αξιολόγηση της συμβατότητας.

65. Οι γκρίζες περιοχές θα μπορούσαν να είναι επιλέξιμες για κρατική ενίσχυση, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις συμβατότητας του τμήματος 3.4, αν αποδειχθεί ότι i) δεν παρέχονται κατάλληλες ή προσιτές από οικονομική άποψη υπηρεσίες για την ικανοποίηση των αναγκών των πολιτών ή των επαγγελματικών χρηστών (80) και ότι ii) δεν υπάρχουν λιγότερο στρεβλωτικά μέτρα (περιλαμβανομένων των εκ των προτέρων ρυθμίσεων) για την επίτευξη των ίδιων στόχων.

66. Τα κράτη ΕΖΕΣ θα πρέπει να προσδιορίσουν σαφώς ποιες γεωγραφικές περιοχές θα καλύπτονται από το συγκεκριμένο μέτρο στήριξης, κατά το δυνατόν σε συνεργασία με τους αρμόδιους εθνικούς οργανισμούς. Η διαβούλευση με την ΕΡΑ ενθαρρύνεται, αλλά είναι προαιρετική. α) αν οι συνολικές συνθήκες της αγοράς δεν είναι ικανοποιητικές εξετάζοντας, μεταξύ άλλων, το επίπεδο των τρεχουσών τιμών ευρυζωνικών υπηρεσιών, το είδος των υπηρεσιών που παρέχονται στους τελικούς χρήστες (οικιακούς και επαγγελματικούς χρήστες), καθώς και τους σχετικούς όρους· β) αν δεν υπάρχει εκ των προτέρων κανονιστικό πλαίσιο επιβαλλόμενο από εθνική ρυθμιστική αρχή (ΕΡΑ), δεν παρέχεται σε τρίτους αποτελεσματική πρόσβαση στο δίκτυο ή αν οι όροι πρόσβασης δεν συμβάλλουν στον αποτελεσματικό ανταγωνισμό· γ) αν υπάρχουν συνολικοί φραγμοί εισόδου που αποκλείουν τη δυνητική είσοδο άλλων φορέων ηλεκτρονικών επικοινωνιών (81), και δ) αν μέτρα ή διορθωτικά μέτρα που επέβαλε ενδεχομένως η αρμόδια εθνική ρυθμιστική αρχή ή η αρχή ανταγωνισμού σε σχέση με τον υφιστάμενο πάροχο υπηρεσιών δικτύου δεν μπόρεσαν να επιλύσουν παρόμοια προβλήματα.

67. Μόνον οι γκρίζες περιοχές που πληρούν τα προαναφερθέντα κριτήρια επιλεξιμότητας θα υποβάλλονται στο κριτήριο συμβατότητας που περιγράφεται στο τμήμα 3.4.

3.2.3. «Μαύρες περιοχές»: δεν απαιτείται κρατική παρέμβαση

68. Όταν σε μια δεδομένη γεωγραφική ζώνη υπάρχουν ή θα υπάρξουν στο εγγύς μέλλον τουλάχιστον δύο βασικά ευρυζωνικά δίκτυα διαφορετικών φορέων εκμετάλλευσης και οι ευρυζωνικές υπηρεσίες παρέχονται με ανταγωνιστικούς όρους [ανταγωνισμός βάσει υποδομών (82)], μπορεί να εικαστεί ότι δεν υφίσταται αδυναμία της αγοράς. Ως εκ τούτου, οι πιθανότητες να αποφέρει η κρατική παρέμβαση περισσότερα οφέλη είναι πολύ περιορισμένες. Τέτοια ποιοτικά κριτήρια πρέπει να σταθμίζονται έναντι του αιτούμενου ποσού ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, όταν δεν καταδεικνύεται σαφώς η αδυναμία της αγοράς, η Αρχή θα τηρεί αρνητική στάση έναντι μέτρων για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης πρόσθετης ευρυζωνικής υποδομής σε «μαύρες ζώνες» (83).

3.3. Η διάκριση μεταξύ λευκών, γκρίζων και μαύρων περιοχών όσον αφορά τα δίκτυα NGA

69. Ο διαχωρισμός που περιγράφεται ανωτέρω στο τμήμα 3.2 μεταξύ «λευκών», «γκρίζων» και «μαύρων» περιοχών είναι επίσης σημαντικός για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των κρατικών ενισχύσεων υπέρ των δικτύων NGA με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

70. Επί του παρόντος, με την αναβάθμιση του ενεργού εξοπλισμού, ορισμένα προηγμένα βασικά ευρυζωνικά δίκτυα μπορούν επίσης να στηρίξουν ορισμένες ευρυζωνικές υπηρεσίες οι οποίες στο μέλλον ενδέχεται να παρέχονται από δίκτυα NGA (μεταξύ των οποίων υπηρεσίες τριπλής παροχής) και να συμβάλουν έτσι στην επίτευξη των στόχων του ψηφιακού θεματολογίου. Ενδέχεται, ωστόσο, να εμφανιστούν νέα προϊόντα ή υπηρεσίες που δεν θα είναι δυνατό να υποκατασταθούν ούτε από πλευράς ζήτησης ούτε από πλευράς προσφοράς και τα οποία θα απαιτούν χωρητικότητα, αξιοπιστία και σημαντικά υψηλότερες ταχύτητες αναφόρτωσης και καταφόρτωσης που θα υπερβαίνουν τα υψηλότερα φυσικά όρια της βασικής ευρυζωνικής υποδομής.

3.3.1. «Λευκές περιοχές NGA»

71. Ως εκ τούτου, για την αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων προς τα δίκτυα NGA, «λευκή περιοχή NGA» θα πρέπει να θεωρείται η περιοχή στην οποία δεν υπάρχουν προς το παρόν ούτε είναι πιθανό να δημιουργηθούν εντός τριών ετών ανάλογα δίκτυα από ιδιώτες επενδυτές σύμφωνα με τις παραγράφους 59 έως 61. Μια τέτοια περιοχή είναι επιλέξιμη για κρατική ενίσχυση προς NGA υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα κριτήρια συμβατότητας που αναφέρονται στα τμήματα 3.4 και 3.5.

3.3.2. «Γκρίζες περιοχές NGA»

72. Μια περιοχή θα πρέπει να θεωρείται «γκρίζα περιοχή NGA» όταν υπάρχει ήδη ή θα αναπτυχθεί κατά τα προσεχή τρία έτη ένα μόνο δίκτυο NGA (84) και κανένας φορέας εκμετάλλευσης δεν σχεδιάζει την ανάπτυξη δικτύου NGA κατά τα προσεχή τρία έτη. Όταν εκτιμάται αν και άλλοι επενδυτές σε υπηρεσίες δικτύου θα μπορούσαν να αναπτύξουν πρόσθετα δίκτυα NGA σε δεδομένη περιοχή, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλα τα υφιστάμενα κανονιστικά ή νομοθετικά μέτρα που έχουν ενδεχομένως μειώσει τους φραγμούς εγκατάστασης ανάλογων δικτύων (πρόσβαση σε αγωγούς, κοινή χρήση υποδομής κ.λπ.). Η Αρχή θα πρέπει να πραγματοποιήσει διεξοδικότερη ανάλυση για να εξακριβώσει αν χρειάζεται κρατική παρέμβαση, δεδομένου ότι η κρατική παρέμβαση σε τέτοιες περιοχές εμπεριέχει υψηλό κίνδυνο παραγκωνισμού υφιστάμενων επενδυτών και στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Η Αρχή θα διενεργήσει τη σχετική εκτίμησή της βάσει των όρων συμβατότητας που θεσπίζουν οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

3.3.3. «Μαύρες περιοχές NGA»:

73. Αν σε μια δεδομένη περιοχή υπάρχουν ή πρόκειται να αναπτυχθούν κατά τα τρία προσεχή έτη τουλάχιστον δύο δίκτυα NGA διαφορετικών φορέων εκμετάλλευσης, η περιοχή θα πρέπει να θεωρείται «μαύρη περιοχή NGA». Η Αρχή θα εξετάσει κατά πόσον η κρατική στήριξη υπέρ ενός πρόσθετου, χρηματοδοτούμενου από το δημόσιο δικτύου NGA στις περιοχές αυτές ενδέχεται να νοθεύσει σοβαρά τον ανταγωνισμό και είναι συμβιβάσιμη με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

3.4. Σχεδιασμός του μέτρου και ανάγκη περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού

74. Κάθε κρατική παρέμβαση για τη στήριξη ανάπτυξης ευρυζωνικών δικτύων θα πρέπει να πληροί όλες τις αρχές συμβατότητας που περιγράφονται ανωτέρω στο τμήμα 2.5, συμπεριλαμβανομένου του στόχου κοινού συμφέροντος, της ύπαρξης αδυναμίας της αγοράς, της καταλληλότητας και του χαρακτήρα κινήτρου του μέτρου. Όσον αφορά τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, εκτός από την απόδειξη του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται ουσιαστική αλλαγή σε όλες τις περιπτώσεις (σε λευκές, γκρίζες και μαύρες περιοχές) (85), πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες αναγκαίες προϋποθέσεις, ώστε να καταδειχθεί η αναλογικότητα του μέτρου. Εάν δεν ικανοποιείται οποιοσδήποτε από αυτούς τους όρους, θα απαιτηθεί εμπεριστατωμένη εκτίμηση (86) που ενδεχομένως θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση είναι ασυμβίβαστη με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. α) Λεπτομερής χαρτογράφηση και ανάλυση της κάλυψης: Τα κράτη ΕΖΕΣ θα πρέπει να προσδιορίσουν σαφώς ποιες γεωγραφικές περιοχές θα καλύπτονται από το συγκεκριμένο μέτρο στήριξης (87), κατά το δυνατόν σε συνεργασία με τους αρμόδιους εθνικούς οργανισμούς. Η διαβούλευση με την ΕΡΑ ενθαρρύνεται, αλλά είναι προαιρετική. Παραδείγματα βέλτιστης πρακτικής έχουν δείξει τη χρησιμότητα δημιουργίας μιας κεντρικής βάσης δεδομένων της διαθέσιμης υποδομής σε εθνικό επίπεδο, αυξάνοντας έτσι τη διαφάνεια και μειώνοντας το κόστος για την εφαρμογή μικρότερων, τοπικών σχεδίων. Τα κράτη ΕΖΕΣ έχουν διακριτική ευχέρεια να ορίζουν τις περιοχές-στόχους, αλλά θα ήταν σκόπιμο, πριν από την προκήρυξη του διαγωνισμού, να λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές συνθήκες κατά τον καθορισμό των σχετικών περιοχών (88). β) Δημόσια διαβούλευση: τα κράτη ΕΖΕΣ θα πρέπει να προβάλλουν επαρκώς τα κύρια χαρακτηριστικά του μέτρου και τον κατάλογο των περιοχών-στόχων, δημοσιεύοντας πληροφορίες για το έργο και καλώντας να υποβληθούν παρατηρήσεις. Η δημοσίευση σε κεντρική ιστοσελίδα σε εθνικό επίπεδο θα διασφάλιζε καταρχήν ότι οι πληροφορίες τίθενται στη διάθεση όλων των ενδιαφερόμενων τρίτων μερών. Επαληθεύοντας επίσης τα αποτελέσματα της χαρτογράφησης σε δημόσια διαβούλευση, τα κράτη μέλη ελαχιστοποιούν, αφενός, τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού σε σχέση με τους υφιστάμενους παρόχους και με εκείνους που έχουν ήδη επενδυτικά σχέδια για το εγγύς μέλλον και, αφετέρου, επιτρέπουν στους εν λόγω επενδυτές να προγραμματίσουν τις δραστηριότητές τους (89). Η λεπτομερής χαρτογράφηση και η διεξοδική διαβούλευση δεν εξασφαλίζουν μόνο υψηλό βαθμό διαφάνειας αλλά αποτελούν και ουσιαστικό εργαλείο για τον καθορισμό της ύπαρξης «λευκών», «γκρίζων» και «μαύρων» περιοχών (90). γ) Διαδικασία επιλογής με διαγωνισμό: Όποτε οι χορηγούσες αρχές επιλέγουν έναν τρίτο φορέα εκμετάλλευσης για να εγκαταστήσει και να θέσει σε λειτουργία την επιδοτούμενη υποδομή (91), η διαδικασία επιλογής πρέπει να διεξάγεται σύμφωνα με το πνεύμα και τις αρχές των οδηγιών της ΕΕ περί δημοσίων συμβάσεων (92). Πρέπει να εξασφαλίζει διαφάνεια για όλους τους επενδυτές που επιθυμούν να υποβάλουν προσφορά για την υλοποίηση και/ή διαχείριση του επιδοτούμενου σχεδίου. Η ίση και άνευ διακρίσεων μεταχείριση όλων των υποψηφίων και τα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις. Η διαδικασία επιλογής με υποβολή προσφορών είναι μέθοδος που επιτρέπει τη μείωση του δημοσιονομικού κόστους και την ελαχιστοποίηση των δυνητικών κρατικών ενισχύσεων, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τον επιλεκτικό χαρακτήρα του μέτρου, εφόσον η επιλογή του δικαιούχου δεν είναι εκ των προτέρων γνωστή (93). Τα κράτη ΕΖΕΣ εξασφαλίζουν διαφανή διαδικασία (94) και ανταγωνιστικό αποτέλεσμα (95) και πρέπει να χρησιμοποιούν ειδικό κεντρικό δικτυακό τόπο σε εθνικό επίπεδο για να δημοσιεύουν όλες τις εν εξελίξει διαδικασίες διαγωνισμών σχετικά με τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που αφορούν τις ευρυζωνικές συνδέσεις (96). δ) Πλέον συμφέρουσα προσφορά: Στο πλαίσιο της διαδικασίας ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, η αρχή που χορηγεί την ενίσχυση θεσπίζει ποιοτικά κριτήρια ανάθεσης βάσει των οποίων αξιολογούνται οι υποβαλλόμενες προσφορές. Στα κριτήρια αυτά μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνονται η επιτευχθείσα γεωγραφική κάλυψη (97), η βιωσιμότητα της τεχνολογικής επιλογής ή ο αντίκτυπος της προτεινόμενης λύσης στον ανταγωνισμό (98). Τέτοια ποιοτικά κριτήρια πρέπει να σταθμίζονται έναντι του αιτούμενου ποσού ενίσχυσης. Προκειμένου να μειωθεί το ποσό της χορηγούμενης ενίσχυσης, υπό ποιοτικά παρόμοιες, αν όχι ταυτόσημες, συνθήκες, ο υποψήφιος που ζητεί το χαμηλότερο ποσό ενίσχυσης θα πρέπει καταρχήν να λαμβάνει περισσότερα μόρια προτεραιότητας κατά τη συνολική αξιολόγηση της προσφοράς του. Η αναθέτουσα αρχή πρέπει να καθορίζει πάντοτε εκ των προτέρων τη σχετική σημασία που θα δώσει σε καθένα από τα επιλεγέντα (ποιοτικά) κριτήρια. ε) Τεχνολογική ουδετερότητα: Δεδομένου ότι υπάρχουν διαφορετικές τεχνολογικές λύσεις για την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών, ο διαγωνισμός δεν θα πρέπει να ευνοεί ούτε να αποκλείει καμιά συγκεκριμένη τεχνολογία ή πλατφόρμα δικτύου. Οι προσφέροντες πρέπει να έχουν δικαίωμα να προτείνουν την παροχή των ζητούμενων ευρυζωνικών υπηρεσιών κάνοντας χρήση ή συνδυάζοντας οποιαδήποτε τεχνολογία κρίνουν πλέον κατάλληλη. Βάσει των αντικειμενικών κριτηρίων του διαγωνισμού, η χορηγούσα αρχή έχει το δικαίωμα να επιλέξει στη συνέχεια την καταλληλότερη τεχνολογική λύση ή συνδυασμό τεχνολογικών λύσεων. Κατ' αρχήν, η καθολική κάλυψη μεγαλύτερων περιοχών-στόχων μπορεί να επιτευχθεί με συνδυασμό τεχνολογιών. στ) Χρήση υφιστάμενων υποδομών: Η αποτελεσματική χονδρική πρόσβαση τρίτων μερών σε επιδοτούμενη ευρυζωνική υποδομή αποτελεί απαραίτητη συνιστώσα κάθε μέτρου κρατικής ενίσχυσης που στηρίζει την ευρυζωνικότητα. Κάθε φορέας εκμετάλλευσης που κατέχει ή ελέγχει υποδομή (ανεξάρτητα αν αυτή όντως χρησιμοποιείται) στην περιοχή-στόχο, και ο οποίος επιθυμεί να συμμετάσχει στον διαγωνισμό, θα πρέπει να πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις: Ο όρος αυτός, ο οποίος εφαρμόζεται μόνο στους δικαιούχους κρατικών ενισχύσεων, δεν υπόκειται σε καμία προηγούμενη ανάλυση της αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας-πλαισίου. Ο τύπος υποχρεώσεων χονδρικής πρόσβασης που επιβάλλονται στα επιδοτούμενα δίκτυα πρέπει να εναρμονίζεται με το χαρτοφυλάκιο των υποχρεώσεων πρόσβασης που καθορίζονται βάσει του τομεακού κανονισμού. Κατ' αρχήν, οι επιδοτούμενες εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν ευρύτερο φάσμα προϊόντων χονδρικής πρόσβασης από εκείνα που ορίζουν οι ΕΡΑ βάσει του τομεακού κανονισμού για τους φορείς εκμετάλλευσης που διαθέτουν σημαντική ισχύ στην αγορά δεδομένου ότι, προκειμένου ο δικαιούχος της ενίσχυσης να αναπτύξει τη δική του υποδομή, δεν χρησιμοποιεί μόνο τους ίδιους πόρους αλλά και τα χρήματα των φορολογουμένων. Αυτή η χονδρική πρόσβαση θα πρέπει να χορηγείται το ταχύτερο δυνατόν πριν από την έναρξη λειτουργίας του δικτύου. Η αποτελεσματική πρόσβαση χονδρικής στην επιδοτούμενη υποδομή θα πρέπει να παρέχεται για χρονικό διάστημα τουλάχιστον επτά ετών. Αν κατά τη λήξη της επταετούς περιόδου ο φορέας της συγκεκριμένης υποδομής ορίζεται από την ΕΡΑ βάσει του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου, ως διαθέτων σημαντική ανταγωνιστική ισχύ στη συγκεκριμένη αγορά, θα πρέπει να επιβληθούν υποχρεώσεις πρόσβασης σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Οι ΕΡΑ ή άλλοι αρμόδιοι εθνικοί φορείς ενθαρρύνονται να δημοσιεύουν οδηγίες προς τις χορηγούσες αρχές σχετικά με τις αρχές που πρέπει να διέπουν τους όρους και τα τιμολόγια πρόσβασης σε επίπεδο χονδρικής. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική πρόσβαση, οι ίδιοι όροι πρόσβασης ισχύουν για το σύνολο του επιδοτούμενου δικτύου, περιλαμβανομένων των μερών του εν λόγω δικτύου όπου έχουν χρησιμοποιηθεί οι υφιστάμενες υποδομές. Οι υποχρεώσεις πρόσβασης θα πρέπει να ενισχύονται ανεξάρτητα από τυχόν αλλαγή όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς, τη διαχείριση ή την εκμετάλλευση της επιδοτούμενης υποδομής. ζ) Χονδρική πρόσβαση: Η αποτελεσματική χονδρική πρόσβαση τρίτων μερών σε επιδοτούμενη ευρυζωνική υποδομή αποτελεί απαραίτητη συνιστώσα κάθε μέτρου κρατικής ενίσχυσης που στηρίζει την ευρυζωνικότητα. Ειδικότερα, η χονδρική πρόσβαση επιτρέπει σε τρίτους φορείς εκμετάλλευσης να ανταγωνίζονται τον επιλεγέντα υποψήφιο (όταν ο τελευταίος δραστηριοποιείται και σε λιανικό επίπεδο), ενισχύοντας έτσι την επιλογή και τον ανταγωνισμό στους τομείς τους οποίους αφορά το μέτρο, ενώ παράλληλα αποφεύγεται η δημιουργία περιφερειακών μονοπωλίων παροχής υπηρεσιών. Ο όρος αυτός, ο οποίος εφαρμόζεται μόνο στους δικαιούχους κρατικών ενισχύσεων, δεν υπόκειται σε καμία προηγούμενη ανάλυση της αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας-πλαισίου (99). Ο τύπος υποχρεώσεων χονδρικής πρόσβασης που επιβάλλονται στα επιδοτούμενα δίκτυα πρέπει να εναρμονίζεται με το χαρτοφυλάκιο των υποχρεώσεων πρόσβασης που καθορίζονται βάσει του τομεακού κανονισμού (100). Κατ' αρχήν, οι επιδοτούμενες εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν ευρύτερο φάσμα προϊόντων χονδρικής πρόσβασης από εκείνα που ορίζουν οι ΕΡΑ βάσει του τομεακού κανονισμού για τους φορείς εκμετάλλευσης που διαθέτουν σημαντική ισχύ στην αγορά (101) δεδομένου ότι, προκειμένου ο δικαιούχος της ενίσχυσης να αναπτύξει τη δική του υποδομή, δεν χρησιμοποιεί μόνο τους ίδιους πόρους αλλά και τα χρήματα των φορολογουμένων (102). Αυτή η χονδρική πρόσβαση θα πρέπει να χορηγείται το ταχύτερο δυνατόν πριν από την έναρξη λειτουργίας του δικτύου (103). Η αποτελεσματική πρόσβαση χονδρικής στην επιδοτούμενη υποδομή (104) θα πρέπει να παρέχεται για χρονικό διάστημα τουλάχιστον επτά ετών. Αν κατά τη λήξη της επταετούς περιόδου ο φορέας της συγκεκριμένης υποδομής ορίζεται από την ΕΡΑ βάσει του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου, ως διαθέτων σημαντική ανταγωνιστική ισχύ στη συγκεκριμένη αγορά, θα πρέπει να επιβληθούν υποχρεώσεις πρόσβασης σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (105). Οι ΕΡΑ ή άλλοι αρμόδιοι εθνικοί φορείς ενθαρρύνονται να δημοσιεύουν οδηγίες προς τις χορηγούσες αρχές σχετικά με τις αρχές που πρέπει να διέπουν τους όρους και τα τιμολόγια πρόσβασης σε επίπεδο χονδρικής. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική πρόσβαση, οι ίδιοι όροι πρόσβασης ισχύουν για το σύνολο του επιδοτούμενου δικτύου, περιλαμβανομένων των μερών του εν λόγω δικτύου όπου έχουν χρησιμοποιηθεί οι υφιστάμενες υποδομές (106). Οι υποχρεώσεις πρόσβασης θα πρέπει να ενισχύονται ανεξάρτητα από τυχόν αλλαγή όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς, τη διαχείριση ή την εκμετάλλευση της επιδοτούμενης υποδομής. η) Τιμολόγηση χονδρικής πρόσβασης: Η θέσπιση κριτηρίων αναφοράς αποτελεί σημαντικό εργαλείο μέσω του οποίου εξασφαλίζεται ότι η χορηγούμενη ενίσχυση θα συμβάλει στη δημιουργία συνθηκών αγοράς όμοιων με εκείνες που επικρατούν σε άλλες ανταγωνιστικές αγορές ευρυζωνικών υπηρεσιών. Οι τιμές χονδρικής πρόσβασης θα πρέπει να βασίζονται στις αρχές τιμολόγησης που καθορίζει η ΕΡΑ και σε κριτήρια αναφοράς και θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ενισχύσεις που έχει λάβει ο φορέας εκμετάλλευσης δικτύου (107). Όσον αφορά το κριτήριο αναφοράς, ισχύουν οι μέσες δημοσιευμένες τιμές χονδρικής που ισχύουν σε άλλες συγκρίσιμες πιο ανταγωνιστικές περιοχές της χώρας ή της Ένωσης ή, ελλείψει ανάλογων δημοσιευμένων τιμών, οι τιμές που έχει ήδη θεσπίσει ή εγκρίνει η ΕΡΑ για τις οικείες αγορές και υπηρεσίες. Αν δεν υπάρχουν επίσημες ή ρυθμιζόμενες τιμές αναφοράς για ορισμένα προϊόντα χονδρικής πρόσβασης, οι τιμές θα πρέπει να διαμορφώνονται με βάση την αρχή της κοστοστρέφειας, σύμφωνα με τη μέθοδο που έχει θεσπιστεί βάσει του τομεακού κανονιστικού πλαισίου (108). Λόγω της πολυπλοκότητας της συγκριτικής ανάλυσης των τιμών χονδρικής πρόσβασης, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να χορηγήσουν στην ΕΡΑ την εντολή, καθώς και την αναγκαία στελέχωση, να συμβουλεύει τις αρχές που χορηγούν τις ενισχύσεις για σχετικά θέματα. Λεπτομερή περιγραφή του σχεδίου ενισχύσεων πρέπει να αποστέλλεται στην ΕΡΑ τουλάχιστον 2 μήνες πριν από την κοινοποίηση, ώστε να παρέχεται στην ΕΡΑ εύλογο χρονικό διάστημα για να υποβάλει τη γνώμη της. Εφόσον η ΕΡΑ έχει αποκτήσει αυτή την αρμοδιότητα, η χορηγούσα αρχή θα πρέπει να ζητεί συμβουλές από την ΕΡΑ κατά τον καθορισμό των τιμών και των όρων χονδρικής πρόσβασης. Τα τεύχη δημοπράτησης πρέπει να αναγράφουν σαφώς τα κριτήρια αναφοράς. θ) Μηχανισμός παρακολούθησης και ανάκτησης: Οι χορηγούσες αρχές πρέπει να παρακολουθούν στενά την εφαρμογή του ευρυζωνικού σχεδίου καθ' όλη τη διάρκεια εφαρμογής του. Εφόσον ο φορέας εκμετάλλευσης επιλέγεται βάσει ανταγωνιστικής υποβολής προσφορών, είναι συνήθως μικρότερη η ανάγκη να παρακολουθείται η μετέπειτα εξέλιξη της αποδοτικότητας του σχεδίου. Σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να είναι σκόπιμο να καθορίζεται εκ των προτέρων το ποσό της ενίσχυσης, ώστε να καλύπτεται το αναμενόμενο έλλειμμα χρηματοδότησης, κατά τη διάρκεια δεδομένης χρονικής περιόδου, και όχι να καθορίζεται το ποσό της ενίσχυσης βάσει του κόστους και των εσόδων όπως αυτά προκύπτουν. Στο προηγούμενο μοντέλο, υπάρχουν συνήθως περισσότερα κίνητρα για να περιορίσει η εταιρεία το κόστος και να καταστεί αποδοτικότερη με την πάροδο του χρόνου. Εάν, ωστόσο, η εξέλιξη των μελλοντικών δαπανών και εσόδων περιβάλλεται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και υπάρχει έντονη ασυμμετρία πληροφόρησης, η δημόσια αρχή μπορεί επίσης να υιοθετήσει μοντέλα χρηματοδότησης που δεν είναι εντελώς εκ των προτέρων, αλλά μάλλον αποτελούν συνδυασμό εκ των προτέρων και εκ των υστέρων μοντέλων (π.χ. με τη χρησιμοποίηση τρόπων ανάκτησης που θα επιτρέπουν μια ισορροπημένη κατανομή των μην αναμενόμενων κερδών). Προκειμένου να μην τεθεί δυσανάλογα υψηλή επιβάρυνση στα μικρά, τοπικά έργα, θα δικαιολογούνταν ενδεχομένως ένα ελάχιστο όριο για τον μηχανισμό ανάκτησης. Ως εκ τούτου, τα κράτη ΕΖΕΣ θα πρέπει να εφαρμόζουν τον μηχανισμό ανάκτησης, εάν το ποσό ενίσχυσης του σχεδίου υπερβαίνει τα 10 εκατ. ευρώ (109). Οι χορηγούσες αρχές μπορούν να προβλέψουν ότι τα πρόσθετα κέρδη που είναι απαιτητά από τον επιλεγέντα υποψήφιο θα μπορούσαν να δαπανηθούν για την περαιτέρω επέκταση του ευρυζωνικού δικτύου εντός του καθεστώτος-πλαισίου και με τις ίδιες προϋποθέσεις με αυτές του αρχικού μέτρου ενίσχυσης. Η υποχρέωση λογιστικού διαχωρισμού για τον επιλεγέντα υποψήφιο όσον αφορά τη ληφθείσα επιδότηση θα καταστήσει ευκολότερη την παρακολούθηση από τις χορηγούσες αρχές της εφαρμογής του καθεστώτος, καθώς και τυχόν επιπλέον κερδών που θα προκύψουν (110). ι) Διαφάνεια: Τα κράτη ΕΖΕΣ δημοσιεύουν σε κεντρική ιστοσελίδα τουλάχιστον τις ακόλουθες πληροφορίες για τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης: το πλήρες κείμενο του εγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων και των διατάξεων εφαρμογής του, το όνομα του δικαιούχου της ενίσχυσης, το ποσό της ενίσχυσης, την ένταση της ενίσχυσης και τη χρησιμοποιούμενη τεχνολογία. Οι πληροφορίες αυτές δημοσιεύονται μετά την έκδοση της απόφασης για τη χορήγηση της ενίσχυσης, διατηρούνται επί τουλάχιστον 10 έτη και διατίθενται στο ευρύ κοινό χωρίς περιορισμούς. Οι πληροφορίες αυτές δημοσιεύονται μετά την έκδοση της απόφασης για τη χορήγηση της ενίσχυσης, διατηρούνται επί τουλάχιστον 10 έτη και διατίθενται στο ευρύ κοινό χωρίς περιορισμούς. Ο δικαιούχος της ενίσχυσης υποχρεούται να παρέχει στα εξουσιοδοτημένα τρίτα μέρη πλήρη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την υποδομή του (που αφορούν, μεταξύ άλλων, τους αγωγούς, τα οδικά κυτία και τις οπτικές ίνες) η οποία αναπτύχθηκε με μέτρο κρατικής ενίσχυσης (111). Αυτό θα επιτρέψει σε άλλους φορείς εκμετάλλευσης να εξακριβώσουν εύκολα τη δυνατότητα πρόσβασης στην εν λόγω υποδομή· θα πρέπει επίσης να παρέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες σχετικά με το ευρυζωνικό δίκτυο σε κεντρικό μητρώο ευρυζωνικών υποδομών, εφόσον υπάρχει τέτοια βάση δεδομένων στο κράτος μέλος, και/ή στην ΕΡΑ. ια) Υποβολή εκθέσεων: αρχής γενομένης από την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε χρήση το δίκτυο, για τη διάρκεια του μέτρου ενίσχυσης, η χορηγούσα αρχή της κρατικής ενίσχυσης οφείλει να υποβάλλει έκθεση ανά διετία στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (112). Στην περίπτωση εθνικών ή περιφερειακών καθεστώτων-πλαισίων, οι εθνικές ή περιφερειακές αρχές θα πρέπει να ενοποιήσουν τις πληροφορίες των μεμονωμένων μέτρων και να υποβάλουν έκθεση στην Αρχή. Κατά την έκδοση απόφασης με βάση τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, η Αρχή μπορεί να ζητήσει την υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων όσον αφορά τη χορηγηθείσα ενίσχυση.

3.5. Στήριξη της ταχείας ανάπτυξης των δικτύων NGA

75. Όπως συμβαίνει και με την πολιτική που ακολουθείται για την ανάπτυξη βασικών ευρυζωνικών δικτύων, οι κρατικές ενισχύσεις υπέρ της ανάπτυξης δικτύων NGA ενδέχεται να συνιστούν ενδεδειγμένο και αιτιολογημένο μέσο, εφόσον πληρούνται ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Παρότι οι εμπορικοί φορείς εκμετάλλευσης λαμβάνουν τις αποφάσεις τους για επενδύσεις σε δίκτυα NGA βάσει της προσδοκώμενης αποδοτικότητας, η επιλογή της δημόσιας αρχής πρέπει να λαμβάνει επίσης υπόψη το δημόσιο συμφέρον κατά τη χρηματοδότηση μιας ανοικτής και ουδέτερης πλατφόρμας επί της οποίας πολλαπλοί φορείς εκμετάλλευσης θα είναι σε θέση να ασκούν ανταγωνισμό για την παροχή υπηρεσιών στους τελικούς χρήστες.

76. Κάθε μέτρο για τη στήριξη εγκατάστασης δικτύων NGA, πρέπει να πληροί τους όρους συμβατότητας που αναφέρονται στα τμήματα 2.5 και 3.4. Επιπλέον, πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθοι όροι, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών συνθηκών στις οποίες θα πραγματοποιηθεί η δημόσια επένδυση σε δίκτυα NGA. α) Χονδρική πρόσβαση: Λόγω της οικονομικής διάστασης των δικτύων NGA, είναι εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλίζεται σε τρίτους φορείς εκμετάλλευσης αποτελεσματική χονδρική πρόσβαση. Ιδίως σε περιοχές στις οποίες υπάρχουν ήδη ανταγωνιστικοί μεταξύ τους φορείς εκμετάλλευσης βασικών ευρυζωνικών υπηρεσιών (113), στις οποίες πρέπει να διασφαλιστεί η διατήρηση της ανταγωνιστικής κατάστασης της αγοράς που επικρατούσε πριν από την παρέμβαση. Οι συνθήκες πρόσβασης που περιγράφονται ανωτέρω στο τμήμα 3.4 προσδιορίζονται στη συνέχεια. Το επιδοτούμενο δίκτυο πρέπει συνεπώς να προσφέρει πρόσβαση με δίκαιους και ισότιμους όρους σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης που τη ζητούν και να τους εξασφαλίζει τη δυνατότητα αποτελεσματικής και πλήρους αποδεσμοποίησης (114). Επιπλέον, οι τρίτοι φορείς εκμετάλλευσης πρέπει να έχουν πρόσβαση σε παθητική και όχι μόνο σε ενεργητική (115) υποδομή δικτύου (116). Εκτός από τη δυφιορρευματική πρόσβαση και την αδεσμοποίητη πρόσβαση στον τοπικό βρόχο και υποβρόχο, η υποχρέωση πρόσβασης θα πρέπει επομένως να περιλαμβάνει και το δικαίωμα χρήσης αγωγών και πυλώνων, ανενεργών οπτικών ινών ή οδικών κυτίων (117). Επί επτά τουλάχιστον έτη θα πρέπει να χορηγείται πρόσβαση χονδρικής, ενώ το δικαίωμα πρόσβασης σε αγωγούς και πυλώνες δεν θα πρέπει να υπόκειται σε χρονικό περιορισμό. Αυτό με την επιφύλαξη κάθε παρόμοιας κανονιστικής υποχρέωσης που μπορεί να επιβληθεί από την ΕΡΑ στη συγκεκριμένη αγορά για την προώθηση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού ή μέτρων που θεσπίζονται μετά την εκπνοή της περιόδου αυτής (118). Ενδεχομένως σε περιοχές με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα, όπου υπάρχουν περιορισμένες ευρυζωνικές υπηρεσίες, ή στις μικρές τοπικές εταιρείες, η επιβολή όλων των ειδών προϊόντων πρόσβασης μπορεί να αυξήσει ενδεχομένως δυσανάλογα το επενδυτικό κόστος (119) χωρίς να αποφέρει σημαντικά οφέλη όσον αφορά την ενίσχυση του ανταγωνισμού (120). Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να προβλέπεται η προσφορά προϊόντων πρόσβασης που απαιτούν δαπανηρές μη προβλεπόμενες παρεμβάσεις στην επιδοτούμενη υποδομή (π.χ. συνεγκατάσταση σε ενδιάμεσα σημεία διανομής) μόνο σε περίπτωση εύλογης ζήτησης από τρίτο φορέα εκμετάλλευσης. Η ζήτηση θεωρείται εύλογη αν i) ο αιτών πρόσβαση παρέχει ένα συνεκτικό επιχειρηματικό σχέδιο το οποίο δικαιολογεί την ανάπτυξη του προϊόντος στο επιδοτούμενο δίκτυο και ii) δεν προσφέρεται ήδη στην ίδια γεωγραφική περιοχή από άλλον φορέα εκμετάλλευσης συγκρίσιμο προϊόν πρόσβασης σε τιμές ισοδύναμες με εκείνες που εφαρμόζονται σε περισσότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές (121). Αντιθέτως, δεν μπορεί να γίνεται επίκληση της προηγούμενης παραγράφου στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές, όπου είναι δυνατό να αναμένεται ανάπτυξη του ανταγωνισμού υποδομής. Ως εκ τούτου, στις περιοχές αυτές, το επιδοτούμενο δίκτυο θα πρέπει να καλύπτει όλα τα είδη των προϊόντων πρόσβασης δικτύου που ενδέχεται να ζητούν οι φορείς εκμετάλλευσης (122). β) Δίκαιη και χωρίς διακρίσεις μεταχείριση: Η επιδοτούμενη υποδομή πρέπει να επιτρέπει την παροχή ανταγωνιστικών και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών στους τελικούς χρήστες από ανταγωνιστικούς φορείς εκμετάλλευσης. Όταν ο φορέας εκμετάλλευσης του δικτύου χαρακτηρίζεται από κάθετη ολοκλήρωση, πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή επαρκείς διασφαλίσεις για την πρόληψη τυχόν σύγκρουσης συμφερόντων, αδικαιολόγητων διακρίσεων έναντι των αιτούντων πρόσβαση ή των παρόχων περιεχομένου και κάθε άλλου συγκαλυμμένου έμμεσου πλεονεκτήματος. Με το ίδιο πνεύμα, τα κριτήρια ανάθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνουν την πρόβλεψη ότι οι προσφέροντες που προτείνουν ένα μοντέλο αποκλειστικά χονδρικής, ένα μοντέλο αποκλειστικά παθητικής υποδομής ή και τα δύο λαμβάνουν επιπλέον μόρια.

(77) Τα σχέδια κρατικών ενισχύσεων που έχουν σκοπό τη χρηματοδότηση δικτύων οπισθόζευξης (123), ή περιορίζονται σε έργα πολιτικού μηχανικού και παρέχουν πρόσβαση σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης και όλες τις τεχνολογίες, εμφανίζουν ιδιαίτερα ευνοϊκά χαρακτηριστικά για τον ανταγωνισμό. Το χαρακτηριστικό αυτό θα λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση τέτοιων σχεδίων.

3.6. Ενισχύσεις προς υπερταχέα ευρυζωνικά δίκτυα

(78) Με βάση τους στόχους του ψηφιακού θεματολογίου, ιδίως την επίτευξη διείσδυσης 50 % σε διαδικτυακές συνδέσεις άνω των 100 Mbps, και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι στις αστικές περιοχές ιδίως ενδέχεται να υπάρχουν ανάγκες υψηλότερων επιδόσεων σε σύγκριση με εκείνες που είναι πρόθυμοι να προσφέρουν οι εμπορικοί επενδυτές στο εγγύς μέλλον, κατά παρέκκλιση της παραγράφου 73, η κρατική παρέμβαση θα μπορούσε κατ' εξαίρεση να επιτρέπεται για τα δίκτυα NGA που είναι ικανά να παρέχουν εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες άνω των 100 Mbps.

(79) Στις «μαύρες περιοχές NGA», τέτοιου είδους παρέμβαση μπορεί να επιτραπεί μόνον αν η «ουσιαστική αλλαγή» που προβλέπεται στην παράγραφο (47) αποδεικνύεται βάσει των ακόλουθων σωρευτικών κριτηρίων: α) τα υφιστάμενα ή προγραμματιζόμενα (124) δίκτυα NGA δεν φθάνουν στις εγκαταστάσεις του τελικού χρήστη με δίκτυα οπτικών ινών (125)· β) η κατάσταση της αγοράς δεν εξελίσσεται προς την κατεύθυνση της επίτευξης ανταγωνιστικής παροχής υπερταχειών υπηρεσιών (126) άνω των 100 Mbps στο εγγύς μέλλον από τα επενδυτικά σχέδια των εμπορικών φορέων σύμφωνα με την παράγραφο 59 έως 61· γ) υπάρχει αναμενόμενη ζήτηση ανάλογων ποιοτικών βελτιώσεων (127).

80. Στην κατάσταση που περιγράφεται στην προηγούμενη παράγραφο, κάθε νέο επιδοτούμενο δίκτυο πρέπει να τηρεί τους όρους συμβατότητας των παραγράφων 74 και 76. Επιπλέον, η χορηγούσα αρχή πρέπει επίσης να αποδείξει ότι: α) το επιδοτούμενο δίκτυο εμφανίζει σημαντικά ενισχυμένα τεχνολογικά χαρακτηριστικά και επιδόσεις σε σύγκριση με τα επαληθεύσιμα χαρακτηριστικά και τις επιδόσεις των υφιστάμενων ή σχεδιαζόμενων δικτύων (128)· και β) το επιδοτούμενο δίκτυο θα βασίζεται σε ανοικτή αρχιτεκτονική και θα λειτουργεί αποκλειστικά ως δίκτυο χονδρικής πρόσβασης· και γ) η ενίσχυση δεν οδηγεί σε υπερβολική στρέβλωση του ανταγωνισμού με άλλες τεχνολογίες NGA που αποτέλεσαν πρόσφατα αντικείμενο σημαντικών νέων επενδύσεων υποδομής από τους φορείς της αγοράς στις ίδιες περιοχές-στόχους (129).

81. Μόνο αν πληρούνται αυτοί οι συμπληρωματικοί όροι, μπορεί η δημόσια χρηματοδότηση των δικτύων αυτών να θεωρηθεί συμβιβάσιμη βάσει του κριτηρίου στάθμισης. Με άλλους όρους, η εν λόγω χρηματοδότηση θα πρέπει να οδηγήσει σε σημαντική, βιώσιμη, ευνοϊκή για τον ανταγωνισμό και όχι προσωρινή τεχνολογική πρόοδο, χωρίς να δημιουργεί δυσανάλογα αντικίνητρα στις ιδιωτικές επενδύσεις.

Τελικές διατάξεις

82. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές τίθενται σε ισχύ από την πρώτη ημέρα μετά την έγκρισή τους. Η Αρχή θα εφαρμόσει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές σε όλα τα κοινοποιούμενα μέτρα ενίσχυσης για τα οποία καλείται να λάβει απόφαση μετά την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών, ακόμη και αν τα σχέδια κοινοποιήθηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή.

83. Σύμφωνα με την αρχή των εφαρμοστέων κανόνων για την αξιολόγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης (130), η Αρχή θα εφαρμόσει στην παράνομη ενίσχυση τους κανόνες που ίσχυαν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, θα εφαρμόσει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές στην περίπτωση παράνομης ενίσχυσης που χορηγήθηκε μετά τη δημοσίευσή της.

84. Η Αρχή προτείνει στα κράτη ΕΖΕΣ, με βάση το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα και τροποποιήσουν, όταν είναι αναγκαίο, τα υφιστάμενα σε αυτά καθεστώτα ενισχύσεων, ώστε να τα εναρμονίσουν με τις διατάξεις αυτών των κατευθυντήριων γραμμών εντός δώδεκα μηνών από τη θέσπισή τους.

85. Τα κράτη της ΕΖΕΣ καλούνται να παράσχουν τη ρητή και άνευ όρων συγκατάθεσή τους για τα προτεινόμενα αναγκαία μέτρα εντός δύο μηνών από την ημερομηνία λήψης των μέτρων. Αν δεν λάβει σχετική απάντηση, η Αρχή θα θεωρήσει ότι το οικείο κράτος δεν συμφωνεί με τα προτεινόμενα μέτρα.

86. Η Αρχή θα επανεξετάζει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές σύμφωνα με τις μελλοντικές αναθεωρήσεις της αντίστοιχης Ανακοίνωσης της Επιτροπής — Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων.

(1) Το παρόν κεφάλαιο αντιστοιχεί στην Ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την εφαρμογή των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά την ταχεία ανάπτυξη των ευρυζωνικών δικτύων (ΕΕ C 25 της 26.1.2013, σ. 1).

(2) Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, COM(2010) 245 τελικό, Ψηφιακό Θεματολόγιο για την Ευρώπη, όπως αναγνωρίστηκε στο ψήφισμα της 37ης συνόδου της μεικτής κοινοβουλευτικής επιτροπής του ΕΟΧ στις 26 Οκτωβρίου 2011.

(3) Βλέπε άρθρο 12 παράγραφος 4 της πράξης που αναφέρεται στο σημείο 5γιβ του παραρτήματος XI της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [οδηγία 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002 σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία-πλαίσιο) (ΕΕ L 108 της 24.4.2002, σ. 33)] (ΕΕ L 116 της 22.4.2004, σ. 60, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 20 της 22.4.2004, σ. 14), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/140/ΕΚ (οδηγία για την καλύτερη νομοθέτηση) (ΕΕ L 337 της 18.12.2009, σ. 37) (δεν έχει ενσωματωθεί ακόμη στη συμφωνία για τον ΕΟΧ) και με την πράξη που αναφέρεται στο σημείο 5γιβ του παραρτήματος XI της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 544/2009 (ΕΕ L 167 της 29.6.2009, σ. 12)· ΕΕ L 334 της 17.12.2009, σ. 4, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 68 της 17.12.2009, σ. 4].

(4) Βλέπε πράξη που αναφέρεται στο σημείο 26l του παραρτήματος XI της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Σύσταση της Επιτροπής, της 20ής Σεπτεμβρίου 2010, σχετικά με τη ρυθμιζόμενη πρόσβαση σε δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς (NGA) (ΕΕ L 251 της 25.9.2010, σ. 35), ΕΕ L 341 της 13.12.2012, σ. 28, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 70 της 13.12.2012, σ. 32.

(5) Βλέπε ενδεικτικά την απόφαση της Επιτροπής N 398/05 — Φορολογικό πλεονέκτημα για την ανάπτυξη των ευρυζωνικών υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών στην Ουγγαρία.

(6) Οι πόροι δημόσιας επιχείρησης συνιστούν κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, διότι οι πόροι αυτοί υπόκεινται στον έλεγχο των δημόσιων αρχών. Υπόθεση C-482/99 Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I-4397. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, θα πρέπει να εκτιμάται αν η χρηματοδότηση μέσω δημόσιας επιχείρησης μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος.

(7) Υπόθεση T-443/08 και T-455/08 Freistaat Sachsen και λοιποί κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. ΙΙ-1311, σκέψεις 93 έως 95.

(8) Βλέπε, ενδεικτικά, την απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση NN 24/07 — Τσεχική Δημοκρατία, Prague Municipal Wireless Network.

(9) Με τον ίδιο τρόπο, εάν κατασκευάζεται ένα δίκτυο ή παρέχονται ευρυζωνικές υπηρεσίες για να ικανοποιηθούν οι ίδιες ανάγκες της δημόσιας διοίκησης, υπό ορισμένες περιστάσεις, μια τέτοια παρέμβαση ενδέχεται να μην παρέχει πλεονέκτημα σε οικονομικές επιχειρήσεις. Βλέπε απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση N 46/07 — Ηνωμένο Βασίλειο, Welsh Public Sector Network Scheme.

(10) Απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση SA.31687 (N 436/10) — Ιταλία Broadband in Friuli Venezia Giulia (Project Ermes) και στην υπόθεση N 407/09 — Ισπανία, Xarxa Oberta.

(11) Είναι πιθανό ότι το όφελος της επιχορήγησης μεταφέρεται τουλάχιστον εν μέρει σε τρίτες επιχειρήσεις, ακόμη και αν καταβάλλουν αντίτιμο για τη χονδρική πρόσβαση. Πράγματι, οι τιμές χονδρικής είναι συχνά ρυθμιζόμενες. Η ρύθμιση των τιμών οδηγεί σε χαμηλότερες τιμές σε σχέση με εκείνες που θα επιτύγχανε στην αγορά υπό διαφορετικές συνθήκες η επιχείρηση χονδρικών υπηρεσιών (που μπορεί να είναι τιμές μονοπωλίου, εάν δεν υπάρχει ανταγωνισμός με άλλα δίκτυα). Όταν οι τιμές δεν είναι ρυθμιζόμενες, σε κάθε περίπτωση θα απαιτηθεί από τον φορέα χονδρικής να χρησιμοποιήσει ως μέτρο αναφοράς για τον καθορισμό των τιμών του τις μέσες τιμές που εφαρμόζονται σε άλλους πιο ανταγωνιστικούς τομείς (βλέπε παράγραφο 74 η) κατωτέρω) γεγονός που είναι επίσης πιθανό να οδηγήσει σε τιμές χαμηλότερες από εκείνες που ο φορέας χονδρικής θα είχε επιτύχει σε διαφορετική περίπτωση στην αγορά.

(12) Οι επιδοτήσεις οικιακών χρηστών δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(13) Για ενισχύσεις σε περιοχές επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, βλέπε ενδεικτικά την απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση N 626/09 — Ιταλία, NGA for industrial districts of Lucca.

(14) Υπόθεση C-310/99, Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I-02289, σκέψη 65.

(15) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση N 237/08 — Γερμανία, Broadband support in Niedersachsen.

(16) Υπόθεση C-303/88, Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. I-1433, σκέψεις 20-22.

(17) Απόφαση της Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 2007 στην υπόθεση C 53/06 — Κάτω Χώρες, Citynet Amsterdam — Επένδυση του δήμου του Άμστερνταμ σε δίκτυο πρόσβασης οπτικών ινών (FTTH) (ΕΕ L 247 της 16.9.2008, σ. 27).

(18) Κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής για τις κρατικές ενισχύσεις (ΕΕ L 274 της 26.10.2000, συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 48 της 26.10.2000, σ. 45), που τροποποιήθηκε με την ΕΕ L 105 της 21.4.2011, σ. 32, συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 23 της 21.4.2011, σ. 1.

(19) Βάσει της νομολογίας, μια επιχείρηση είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, όταν η διαχείριση της υπηρεσίας αυτής της έχει ανατεθεί με πράξη των κρατικών αρχών. Συναφώς, μια υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος μπορεί να ανατεθεί στην επιχείρηση με παραχώρηση δημόσιας υπηρεσίας· βλέπε συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-204/97 και T-270/97 EPAC — Empresa para a Agroalimentação e Cereais κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-2267, σκέψη 126, και υπόθεση T-17/02 Fred Olsen SA κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II-2031, σκέψεις 186, 188-189.

(20) Υπόθεση C-280/00, Altmark Trans GmbH και Regierungspräsidium Magdeburg κατά Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH, Συλλογή 2003, σ. I-7747. Εφεξής «η απόφαση Altmark».

(21) Βλέπε http://www.eftasurv.int/media/state-aid-guidelines/Part-VI---Compensation-granted-for-the-provision-of-services-of-general-economic-interest.pdf (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

(22) Βλέπε http://www.eftasurv.int/media/state-aid-guidelines/Part-VI---Framework-for-state-aid-in-the-form-of-public-service-compensation.pdf (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

(23) Πράξη αναφερόμενη στο σημείο 1η του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, απόφαση αριθ. 66/2012 (ΕΕ L 207 της 2.8.2012, σ. 46, συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 43 της 2.8.2012, σ. 56) (ΕΕ L 7 της 11.1.2012, σ. 3-10).

(24) Πράξη αναφερόμενη στο σημείο 1ηα του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, βλέπε απόφαση της Μεικτής Επιτροπής αριθ. 225/2012 της 7ης Δεκεμβρίου 2012, δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

(25) Βλέπε σημείο 48 των κατευθυντήριων γραμμών της Αρχής σχετικά με την αντιστάθμιση για την παροχή υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος και σημείο 13 του πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας.

(26) Βλέπε σημείο 49 των κατευθυντήριων γραμμών της Αρχής σχετικά με την αντιστάθμιση για την παροχή υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος.

(27) Με τον όρο «εγγύς μέλλον» νοείται περίοδος τριών ετών, σύμφωνα με την παράγραφο (59) αυτών των κατευθυντήριων γραμμών.

(28) Σύμφωνα με την αρχή που διατυπώνεται στο σημείο 50 των κατευθυντήριων γραμμών της Αρχής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος. Βλέπε επίσης απόφαση της Επιτροπής N 284/05 — Ιρλανδία, Regional Broadband Programme: Metropolitan Area Networks ("MANs"), φάσεις II και III και N 890/06 — Γαλλία, Aide du Sicoval pour un réseau de très haut debit.

(29) Η παθητική υποδομή δικτύου είναι βασικά η υλική υποδομή των δικτύων. Για τον ορισμό, βλέπε Γλωσσάριο.

(30) Ένα δίκτυο πρέπει να είναι ουδέτερο από τεχνολογική άποψη και, με τον τρόπο αυτό, να επιτρέπει στους αιτούντες πρόσβαση να χρησιμοποιούν κάθε διαθέσιμη τεχνολογία για να παρέχουν υπηρεσίες στους τελικούς χρήστες.

(31) Σύμφωνα με την παράγραφο 74 στοιχείο ζ) αυτών των κατευθυντήριων γραμμών.

(32) Ο περιορισμός αυτός αιτιολογείται από το γεγονός ότι, αφού αναπτυχθεί ένα δίκτυο ευρυζωνικής σύνδεσης που παρέχει καθολική σύνδεση, οι δυνάμεις της αγοράς επαρκούν συνήθως για την παροχή υπηρεσιών επικοινωνίας σε όλους τους χρήστες σε ανταγωνιστικές τιμές.

(33) Οι διασφαλίσεις αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση λογιστικού διαχωρισμού, καθώς επίσης και τη σύσταση μιας διαρθρωτικά και νομικά χωριστής οντότητας από τον κάθετα ολοκληρωμένο φορέα εκμετάλλευσης. Η εν λόγω οντότητα θα πρέπει να έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη συμμόρφωση με και την παροχή της ΥΓΟΣ που της έχει ανατεθεί.

(34) Τα κράτη ΕΖΕΣ οφείλουν να επινοήσουν, δεδομένης της ιδιαιτερότητας κάθε περίπτωσης, την καταλληλότερη μέθοδο που θα εξασφαλίζει ότι η χορηγούμενη αντιστάθμιση θα καλύπτει μόνο το κόστος εκπλήρωσης της αποστολής της ΥΓΟΣ στις λευκές κηλίδες, σύμφωνα με τις αρχές της δέσμης κανόνων για τις ΥΓΟΣ, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά έσοδα και ένα εύλογο κέρδος. Ενδεικτικά, η χορηγούμενη αντιστάθμιση μπορεί να βασίζεται σε σύγκριση μεταξύ των εσόδων από την εμπορική εκμετάλλευση της υποδομής σε οικονομικά συμφέρουσες περιοχές καλυπτόμενες ήδη από εμπορικούς φορείς εκμετάλλευσης και των εσόδων από την εμπορική εκμετάλλευση των λευκών κηλίδων. Τα κέρδη που υπερβαίνουν το εύλογο κέρδος, δηλαδή τα κέρδη πέραν της μέσης απόδοσης των επενδυμένων κεφαλαίων για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης ευρυζωνικής υποδομής, μπορούν να διατεθούν στη χρηματοδότηση της ΥΓΟΣ στις οικονομικά ασύμφορες περιοχές, ενώ τα υπόλοιπα κέρδη θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της χορηγούμενης οικονομικής αντιστάθμισης. Βλέπε απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση N 331/08, Γαλλία — THD Hauts de Seine.

(35) Εάν, ωστόσο, η εξέλιξη των μελλοντικών δαπανών και εσόδων περιβάλλεται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και υπάρχει έντονη ασυμμετρία πληροφόρησης, η δημόσια αρχή μπορεί επίσης να υιοθετήσει μοντέλα αντιστάθμισης που δεν είναι εντελώς εκ των προτέρων, αλλά μάλλον αποτελούν συνδυασμό εκ των προτέρων και εκ των υστέρων μοντέλων (π.χ. με τη χρησιμοποίηση τρόπων ανάκτησης που θα επιτρέπουν μια ισορροπημένη κατανομή των μη αναμενόμενων κερδών).

(36) Όπως η εκσκαφή, η τοποθέτηση καλωδίων, οι εσωτερικές καλωδιώσεις κτιρίων. Στην περίπτωση εγκατάστασης ινών στα οικιακά δίκτυα, οι δαπάνες αυτές ανέρχονται στο 70 %-80 % των συνολικών επενδυτικών δαπανών.

(37) Για παραπομπή, βλέπε υποσημείωση 3 ανωτέρω.

(38) Βλέπε επίσης απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση N 383/09 — Γερμανία — Τροποποίηση του N 150/23008 — Ευρυζωνικές συνδέσεις σε αγροτικές περιοχές της Σαξονίας. Στην υπόθεση αυτή, τα γενικά έργα πολιτικού μηχανικού, όπως η συντήρηση οδών, δεν ενείχαν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Τα μέτρα που έλαβαν οι γερμανικές αρχές αφορούσαν «γενικά έργα πολιτικού μηχανικού» τα οποία θα είχαν αναληφθεί ούτως ή άλλως από το κράτος για λόγους συντήρησης. Η δυνατότητα τοποθέτησης αγωγών και δημιουργίας ευρυζωνικής υποδομής με την ευκαιρία της συντήρησης των οδών — και με δαπάνες των φορέων εκμετάλλευσης — ανακοινώθηκε δημόσια και δεν περιορίστηκε ούτε προοριζόταν στον ευρυζωνικό τομέα. Δεν μπορεί, ωστόσο, να αποκλειστεί ότι η κρατική χρηματοδότηση των εν λόγω έργων εμπίπτει στην έννοια της ενίσχυσης του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, εάν τα έργα περιορίζονται ή είναι σαφώς προσανατολισμένα στον ευρυζωνικό τομέα.

(39) Βλέπε, ενδεικτικά, το «Ιnfrastrukturatlas» της γερμανικής ΕΡΑ στο οποίο οι φορείς ανταλλάσσουν οικειοθελώς πληροφορίες για τις διαθέσιμες και δυνητικά επαναχρησιμοποιήσιμες υποδομές.

(40) Θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες παρέχει στις αρμόδιες εθνικές αρχές τη δυνατότητα να ζητήσουν από τις επιχειρήσεις να δώσουν τις αναγκαίες πληροφορίες, ώστε οι εν λόγω αρχές να μπορέσουν να διενεργήσουν, σε συνεργασία με τις ΕΡΑ, λεπτομερή απογραφή της φύσης, της διαθεσιμότητας και της γεωγραφικής θέσης των στοιχείων και εγκαταστάσεων του δικτύου, και να τη διαθέσουν στα ενδιαφερόμενα μέρη. Βλέπε άρθρο 12 παράγραφος 4 της οδηγίας 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία-πλαίσιο) (όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2009/140/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009.

(41) Βλέπε, για παράδειγμα, την απόφαση της Αρχής αριθ. 231/11/COL για την ταχεία ανάπτυξη δικτύου πρόσβασης νέας γενιάς σε αγροτικές περιοχές του δήμου του Tromsø (ΕΕ C 10 της 2.1.2012, σ. 5 και στο Συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 2 της 12.1.2012, σ. 3). Ο κατάλογος όλων των αποφάσεων της Επιτροπής που εκδόθηκαν βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των ευρυζωνικών δικτύων, που είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/competition/sectors/telecommunications/broadband_decisions.pdf

(42) Παραδείγματος χάρη, τα δάνεια (σε αντιδιαστολή με τις επιχορηγήσεις) μπορεί να είναι χρήσιμα για την αντιμετώπιση της έλλειψης πιστώσεων για μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε υποδομές.

(43) Αυτό με την επιφύλαξη ενδεχόμενης εφαρμογής των κατευθυντηρίων γραμμών για τις ενισχύσεις, περιφερειακού χαρακτήρα, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 27.

(44) Βλέπε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα εφαρμοστέες ratione temporis (π.χ. κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013 (ΕΕ L 54 της 28.2.2008, σ. 1, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 11 της 28.2.2008, σ. 1).

(45) Ωστόσο, το γεγονός ότι μια συγκεκριμένη επιχείρηση δεν είναι σε θέση να αναλάβει ένα σχέδιο χωρίς ενίσχυση δεν υποδηλώνει την ύπαρξη αδυναμίας της αγοράς. Για παράδειγμα, η απόφαση μιας επιχείρησης να μην επενδύσει σε ένα σχέδιο χαμηλής αποδοτικότητας ή σε μια περιοχή όπου υπάρχει περιορισμένη ζήτηση στην αγορά και/ή χαμηλή ανταγωνιστικότητα κόστους, δεν μπορεί να αποτελέσει ένδειξη ανεπάρκειας, αλλά μάλλον ένδειξη καλής λειτουργίας της αγοράς.

(46) Τα δορυφορικά συστήματα έχουν επίσης υψηλό κόστος ανά μονάδα, αλλά σε μεγαλύτερη κλίμακα και, επομένως, παρουσιάζουν μικρότερη εξάρτηση από την πληθυσμιακή πυκνότητα.

(47) Για δημοτική και περιφερειακή χρηματοδότηση, βλέπε τις αποφάσεις της Επιτροπής στις υποθέσεις SA 33420 (2011/N) — Γερμανία, Breitband Lohr am Main, N 699/2009 — Ισπανία, Desarrollo del programa de infraestructuras de telecomunicaciones en la Región de Murcia.

(48) Συχνά τα κράτη μέλη της ΕΕ κοινοποιούν προγράμματα-πλαίσια που περιγράφουν τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να χορηγηθεί δημοτική ή περιφερειακή χρηματοδότηση για ευρυζωνική ανάπτυξη. Βλέπε ενδεικτικά, N 62/10 — Φινλανδία Ενίσχυση για την κατασκευή ευρυζωνικής υποδομής υψηλής ταχύτητας σε αραιοκατοικημένες περιοχές της Φινλανδίας, N 53/10 Γερμανία, Ομοσπονδιακό πρόγραμμα-πλαίσιο για την κατασκευή αγωγών, ή N 30/10 — Σουηδία, Κρατική ενίσχυση στον ευρυζωνικό τομέα στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης.

(49) Για την παραπομπή, βλέπε ανωτέρω υποσημείωση 3.

(50) Βλέπε Σύσταση της Αρχής, της 5ης Νοεμβρίου 2008, αναφορικά με σχετικές αγορές προϊόντων και υπηρεσιών στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι οποίες επιδέχονται εκ των προτέρων κανονιστική ρύθμιση, σύμφωνα με την πράξη που αναφέρεται στο σημείο 5cl του παραρτήματος XI της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (οδηγία 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών) (ΕΕ C 156 της 9.7.2009, σ. 18, και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 36 της 9.7.2009, σ. 1). Αυτό θα επέφερε μεγαλύτερη διαφάνεια, θα περιόριζε τη διοικητική επιβάρυνση για τις τοπικές αρχές και, ως εκ τούτου, οι ΕΡΑ δεν θα ήταν αναγκασμένες να αναλύουν χωριστά κάθε περίπτωση κρατικής ενίσχυσης.

(51) Βλέπε παραδείγματος χάρη τη γνώμη αριθ. 12-A-02 της 17ης Ιανουαρίου 2012 σχετικά με αίτημα γνωμοδότησης της επιτροπής οικονομίας, βιώσιμης ανάπτυξης και χωροταξίας της Γερουσίας σχετικά με το πλαίσιο παρέμβασης των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον τομέα της ανάπτυξης δικτύων πολύ υψηλής ταχύτητας (γνώμη της Γαλλικής Αρχής Ανταγωνισμού σχετικά με την ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων πολύ υψηλής ταχύτητας).

(52) Ενδεικτικά, βλέπε τις αποφάσεις της Επιτροπής στις υποθέσεις N 237/08, Broadband support in Niedersachsen, Γερμανία ή SA.33671 Broadband Delivery UK, Ηνωμένο Βασίλειο.

(53) Ενδεικτικά, βλέπε απόφαση της Επιτροπής N 473/07 — Ιταλία, Broadband connection for Alto Adige — απόφαση N 570/07 Γερμανία, Broadband in rural areas of Baden-Württemberg.

(54) Ειδικότερα, για να προαχθεί η εφαρμογή των ήδη διαθέσιμων ευρυζωνικών λύσεων, είτε πρόκειται για σταθερά ή ασύρματα επίγεια δίκτυα, διαθέσιμα σε τοπικό επίπεδο, είτε για ευρέως διαδεδομένες δορυφορικές λύσεις.

(55) Ενδεικτικά, βλέπε την απόφαση της Επιτροπής N 222/06 — Ιταλία, Aid to bridge the digital divide in Sardinia.

(56) Αυτό μπορεί ενδεχομένως να ισχύει, για τους φορείς κινητής τηλεφωνίας LTE (long-term evolution) ή για τις προηγμένες επιχειρήσεις LTE με στόχους κάλυψης βάσει των όρων της αδείας τους, στην περιοχή στόχο. Με τον ίδιο τρόπο, εάν ένας φορέας στον οποίο έχει ανατεθεί υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας λάβει αντιστάθμιση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας, δεν είναι δυνατή η χορήγηση συμπληρωματικής κρατικής ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση του ιδίου δικτύου.

(57) Το αποτέλεσμα αυτού του τύπου αποκαλείται και «παραγκωνισμός».

(58) Ενδεικτικά, βλέπε υπόθεση C-156/98 Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-6857, σκέψη 78 και υπόθεση C-333/07 Régie Networks, Συλλογή 2008, σ. Ι-10807, σκέψεις 94-116.

(59) Παραδείγματος χάρη, οι οριακές επενδύσεις που συνδέονται απλώς με την αναβάθμιση των ενεργών στοιχείων του δικτύου δεν θα πρέπει να θεωρούνται επιλέξιμες για κρατική ενίσχυση. Παρομοίως, μολονότι ορισμένες τεχνολογίες αναβάθμισης χαλκού (όπως η ανυσματική διακοπή) ενδέχεται να αυξάνουν τις δυνατότητες των υφιστάμενων δικτύων, μπορεί να μην απαιτούν σημαντικές επενδύσεις σε νέες υποδομές και, κατά συνέπεια, δεν θεωρούνται επιλέξιμες για κρατική ενίσχυση.

(60) Για παράδειγμα μια αναβάθμιση από βασικό δίκτυο σε ευρυζωνικό δίκτυο NGA. Επίσης, ορισμένες αναβαθμίσεις του δικτύου NGA (όπως η επέκταση της συνδεσιμότητας μέσω οπτικών ινών πλησιέστερα προς τον τελικό χρήστη) θα μπορούσαν να συνιστούν ουσιαστική αλλαγή. Στις περιοχές που υπάρχουν ήδη ευρυζωνικά δίκτυα, το κριτήριο της ουσιαστικής αλλαγής θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι η κρατική ενίσχυση δεν οδηγεί σε διπλασιασμό των υφιστάμενων υποδομών. Παρομοίως, μια μικρή, σταδιακή αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών, π.χ. από 12 Mbps σε 24 Mbps, είναι απίθανο να οδηγήσει στην αύξηση της ικανότητας παροχής υπηρεσιών (και