ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΖΕΣ αριθ. 21/94/COL της 6ης Απριλίου 1994 για την έκδοση τριών ανακοινώσεων στον τομέα του ανταγωνισμού

ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΕΖΕΣ:

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (1),

τη συμφωνία μεταξύ των χωρών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση μιας Εποπτεύουσας Αρχής και ενός Δικαστηρίου (2), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και το άρθρο 25 παράγραφος 1,

Εκτιμώντας:

ότι η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει εκδώσει τρεις ανακοινώσεις οι οποίες αφορούν επίσης τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο 7

ότι είναι αναγκαίο να δοθούν κατευθυντήριες γραμμές για τις επιχειρήσεις μέσω του καθορισμού των αρχών και των κανόνων που θα κατευθύνουν την Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ κατά την εφαρμογή των άρθρων 53 έως 60 της συμφωνίας ΕΟΧ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η ενιαία εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ εκδίδει τις ακόλουθες ανακοινώσεις οι οποίες επισυνάπτονται στην παρούσα απόφαση (παραρτήματα 1-3):

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ όσον αφορά την αντιμετώπιση των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ για την τροποποίηση της ανακοίνωσης που αφορά τις πράξεις που αναφέρονται στα σημεία 2 και 3 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ για την αποσαφήνηση των δραστηριοτήτων των μεσαζόντων κατά την πώληση αυτοκινήτων.

2. Οι εν λόγω ανακοινώσεις, των οποίων το αγγλικό κείμενο είναι το μόνο αυθεντικό, θα δημοσιευτούν στο τμήμα για τον ΕΟΧ και στο συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ της Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Βρυξέλλες, 6 Απριλίου 1994.

για την Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ

Ο Πρόεδρος

Nic GRΦNVALL

(1) Στο εξής καλούμενη «Συμφωνία ΕΟΧ».

(2) Στο εξής καλούμενη «Συμφωνία Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου».

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΖΕΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 53 ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΕΟΧ

Α. Η παρούσα ανακοίνωση εκδίδεται σύμφωνα με τους κανόνες της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (συμφωνία ΕΟΧ) και της συμφωνίας μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ για τη σύναψη μιας εποπτεύουσας Αρχής και ενός Δικαστηρίου (συμφωνία Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου).

Β. Η Επιτροπή εξέδωσε μια ανακοίνωση σχετικά με την αντιμετώπιση των κοινών επιχειρήσεων με χαρακτήρα συνεργασίας δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ (1). Η εν λόγω μη δεσμευτική πράξη περιέχει τις αρχές και τους κανόνες που η Επιτροπή ακολουθεί στον τομέα του ανταγωνισμού.

Γ. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θεωρεί ότι η προαναφερθείσα πράξη αφορά τον ΕΟΧ. Για τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού και της ενιαίας εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ εκδίδει την παρούσα ανακοίνωση κατ' εφαρμογή των εξουσιών που της έχουν ανατεθεί δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας σύστασης Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου. Κατά την εφαρμογή των σχετικών κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, προτίθεται να ακολουθεί τις αρχές και τους κανόνες που καθορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση.

Ι. Εισαγωγή

1. Οι κοινές επιχειρήσεις, στο εξής ΚΕ, τις οποίες αφορά η παρούσα ανακοίνωση αποτελούν μια ιδιαίτερη, θεσμοθετημένη, μορφή συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων. Αντιπροσωπεύουν για τις συνιδρυτικές τους επιχειρήσεις ένα μέσο που παρέχει πολλαπλές δυνατότητες για την επιδίωξη ποικίλων στόχων.

2. Οι ΚΕ αποτελούν τη βάση και το πλαίσιο συνεργασίας σε όλους τους τομείς δραστηριότητας μιας επιχείρησης. Το δυνητικό πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την απόκτηση και την επεξεργασία δεδομένων, την οργάνωση μεθόδων εργασίας, την παροχή συμβουλών σε θέματα φορολογίας ή διαχείρισης, το σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση επενδύσεων, την εκτέλεση προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης, την απόκτηση ή απονομή διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας, την προμήθεια πρώτων υλών ή ενδιάμεσων προϊόντων, την παραγωγή αγαθών, την παροχή υπηρεσιών μετά την πώληση.

3. Οι ΚΕ μπορούν να εκπληρώνουν έναν ή περισσότερους από τους προαναφερθέντες στόχους. Η δραστηριότητά τους μπορεί να πραγματοποιείται σε προσωρινή ή διαρκή βάση. Όσο ευρύτερα είναι τα υλικά και χρονικά όρια της προβλεπόμενης συνεργασίας, τόσο ισχυρότερη είναι η επιρροή της επί της εμπορικής πολιτικής των συνιδρυτικών επιχειρήσεων τόσο στις αμοιβαίες σχέσεις όσο και στις σχέσεις τους με τρίτους. Εάν η ΚΕ ασκεί καθήκοντα που συνδέονται άμεσα με την αγορά, όπως οι αγορές, η παραγωγή, η πώληση ή η παροχή υπηρεσιών, το αποτέλεσμα είναι συνήθως ο συντονισμός, έως και η εναρμόνιση της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των συνιδρυτικών επιχειρήσεων στους τομείς αυτούς. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση που η ΚΕ εκτελεί όλα τα λειτουργικά καθήκοντα μιας συνήθους επιχείρησης και, κατά συνέπεια, ενεργεί αυτόματα στην προσφορά ή ζήτηση της αγοράς. Η σύσταση μιας ΚΕ η οποία, σε συγκεκριμένο τομέα οικονομικής δραστηριότητας, συγκεντρώνει το σύνολο ή μέρος των δράσεων των συνιδρυτικών επιχειρήσεων ή αναλαμβάνει νέες, για τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις, δραστηριότητες συνεπάγεται επιπλέον μεταβολή της διάρθρωσης των συμμετεχουσών επιχειρήσεων.

4. Η αξιολόγηση των ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 53 παράγραφοι 1 και 3, της συμφωνίας ΕΟΧ, δεν εξαρτάται από την επιλεγείσα νομική μορφή για τη συνεργασία εκ μέρους των συνιδρυτικών επιχειρήσεων. Από απόψεως εφαρμογής της απαγόρευσης των συμπράξεων, το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσον η σύσταση ή η δραστηριότητα της ΚΕ μπορεί να πλήξει το εμπόριο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και αν έχει ως αποτέλεσμα ή ως αντικείμενο το να παρεμποδίζει, να περιορίζει ή να στρεβλώνει τον ανταγωνισμό στο έδαφος που καλύπτει η συμφωνία ΕΟΧ. Η δυνατότητα για μια ΚΕ να υπαχθεί στο ευεργετικό καθεστώς μιας απαλλαγής εξαρτάται αφενός, από την οικονομική της χρησιμότητα και, αφετέρου, από το είδος και το μέγεθος των περιορισμών του ανταγωνισμού που προκαλεί.

5. Λαμβανομένης υπόψη της πολυμορφίας των καταστάσεων που μπορούν να προκύψουν, είναι αδύνατο να ορισθεί μια γενική θέση σχετικά με το παραδεκτό των ΚΕ βάσει του δικαίου του ανταγωνισμού. Το θέμα εάν μια ΚΕ εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ, εξαρτάται, για τις περισσότερες εξ αυτών, από το είδος των δραστηριοτήτων που ασκεί (2). Για τις λοιπές, η απαγόρευση των συμπράξεων δεν μπορεί να εφαρμοστεί παρά μόνον εάν συντρέχουν πολλά νομικά και πραγματικά στοιχεία, η ύπαρξη των οποίων εξετάζεται κατά περίπτωση (3). Απαλλαγές από την απαγόρευση χορηγούνται βάσει ενός σφαιρικού οικονομικού απολογισμού που μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλα συμπεράσματα (4). Το σύνολο των ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας μπορεί παρόλα αυτά να ταξινομηθεί σε διάφορες κατηγορίες, καθεμία από τις οποίες είναι δυνατόν να αξιολογηθεί με ενιαίο τρόπο βάσει του δικαίου περί ανταγωνισμού.

6. Στην ανακοίνωσή της σχετικά με τις συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων (5), η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ απαριθμεί σειρά μορφών συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες, εκ της φύσεώς τους, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης των συμπράξεων, επειδή δεν έχουν ούτε ως στόχο ούτε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ. Στην ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (6) περιγράφεται βάσει ποσοτικών κριτηρίων, το σύνολο των συμφωνιών που διαφεύγουν του πεδίου εφαρμογής της απαγόρευσης των συμπράξεων, επειδή δεν συνεπάγονται αισθητό περιορισμό του ανταγωνισμού και του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών. Οι δύο αυτές ανακοινώσεις εφαρμόζονται επίσης στις κοινές επιχειρήσεις. Οι πράξεις που αναφέρονται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 σε κατηγορίες συμφωνιών εξειδίκευσης (7), έρευνας και ανάπτυξης (8), άδειες εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών (9) και άδειες εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας (10), περιλαμβάνουν επίσης τις ΚΕ μεταξύ των επιχειρήσεων που υπάγονται στο ευεργετικό καθεστώς των απαλλαγών κατά κατηγορίες (11). Περαιτέρω γενικές πληροφορίες σχετικά με την αξιολόγηση των ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας από απόψεως ανταγωνισμού μπορούν να αναζητηθούν στις αποφάσεις τις οποίες έχει εκδώσει η Επιτροπή σε μεμονωμένες υποθέσεις. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θα λάβει καταλλήλως υπόψη της τις αρχές που εφαρμόζει η Επιτροπή των ΕΚ στις αποφάσεις που αναφέρονται στην ανακοίνωση αυτή.

7. Με την παρούσα ανακοίνωση η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ ενημερώνει τις επιχειρήσεις σχετικά με τα νομικά και οικονομικά κριτήρια τα οποία θα χρησιμοποιεί στο μέλλον κατά την εκτίμηση των ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 53 παράγραφος 1 και 3 της συμφωνίας ΕΟΧ. Η ανακοίνωση αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις ΚΕ που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 της πράξης για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων που αναφέρεται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ (12). Αντιστοιχεί προς στις ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με τις συγκεντρωτικές και συνεταιριστικές πράξεις (13) καθώς και τους συνοδευτικούς μιας συγκέντρωσης περιορισμούς (14) που διασαφηνίζουν την προαναφερθείσα πράξη. Υπάρχουν επίσης άλλες μορφές συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων εκτός από τις ΚΕ, οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη στην παρούσα ανακοίνωση, έστω και αν συχνά έχουν παρεμφερές αποτέλεσμα με εκείνο μιας ΚΕ τόσο επί του ανταγωνισμού στο έδαφος που καλύπτει η συμφωνία ΕΟΧ όσο και επί του εμπορίου μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.

8. Η παρούσα ανακοίνωση δεν επηρεάζει την αρμοδιότητα των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων στις χώρες ΕΖΕΣ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 καθώς και των απαλλαγών κατά κατηγορίες που έχουν θεσπισθεί βάσει του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ. Ωστόσο, αποτελεί στοιχείο το οποίο τα εν λόγω δικαιοδοτικά όργανα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη για την επίλυση των διαφορών που υπάγονται στην δικαιοδοσία τους. Η παρούσα ανακοίνωση δεν προδικάζει εξάλλου την οποιαδήποτε ερμηνεία που μπορεί να δοθεί από το Δικαστήριο ΕΖΕΣ.

ΙΙ. Η έννοια της κοινής επιχείρησης με χαρακτήρα συνεργασίας

9. Η έννοια της ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας απορρέει από την πράξη για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων που αναφέρεται στο παράρτημα XIV τη συμφωνίας ΕΟΧ (15). Δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 3 παράγραφος 1, ΚΕ είναι μια επιχείρηση που ελέγχεται από κοινού από πολλές άλλες επιχειρήσεις, τις λεγόμενες συνιδρυτικές. Ο έλεγχος συνεπάγεται, σύμφωνα με την παράγραφο 3 της ίδιας διάταξης, την δυνατότητα άσκησης αποφασιστικής επιρροής επί των δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης. Η ύπαρξη κοινού ελέγχου, που αποτελεί βασικό όρο για την δημιουργία κοινής επιχείρησης, πρέπει να αξιολογείται υπό το πρίσμα των νομικών και πραγματικών περιστάσεων της συγκεκριμένης περίπτωσης. Για λεπτομερέστερη ανάλυση γίνεται παραπομπή στην ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ σχετικά με τις συγκεντρωτικές και συνεταιριστικές πράξεις (16).

10. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 παράγραφος 2 της προαναφερθείσας πράξης, χαρακτήρα συνεργασίας έχουν οι ΚΕ που δεν αποτελούν συγκέντρωση επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο, αυτό ισχύει για:

- όλες τις ΚΕ η δραστηριότητα των οποίων δεν αντιμετωπίζεται σε μόνιμη βάση, ιδίως εκείνες που η δραστηριότητά τους περιορίζεται εξαρχής από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις σε σύντομη διάρκεια,

- τις ΚΕ που δεν εκτελούν όλα τα λειτουργικά καθήκοντα μιας αυτόνομης οικονομικής μονάδας, και ιδίως εκείνες των οποίων οι συνιδρυτικές τους επιχειρήσεις αρκούνται να αναθέτουν συγκεκριμένα λειτουργικά καθήκοντα (ΚΕ με μερικά καθήκοντα),

- τις ΚΕ που εκτελούν όλα τα καθήκοντα μιας αυτόνομης οικονομικής μονάδας (ΚΕ με πλήρη καθήκοντα) εφόσον συνεπάγονται συντονισμό της ανταγωνιστικής δράσης των συνιδρυτικών επιχειρήσεων μεταξύ τους ή με την ΚΕ.

Ο ορισμός του χαρακτήρα συγκέντρωσης ή συνεργασίας μιας ΚΕ μπορεί να είναι δυσχερής σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η προαναφερθείσα ανακοίνωση περιλαμβάνει λεπτομερείς οδηγίες (17) για την επίλυση του εν λόγω προβλήματος (18).

11. Οι ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας δεν υπόκεινται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Η διαπίστωση του χαρακτήρα συνεργασίας μιας ΚΕ δεν συνεπάγεται ωστόσο ουσιαστικά έννομα αποτελέσματα. Σημαίνει απλώς ότι η ΚΕ υπόκειται στις διαδικασίες που ορίζονται στα κεφάλαια ΙΙ, VI, IX και ΧΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ για την σύσταση μιας Εποπτεύουσας Αρχής και ενός Δικαστηρίου, κατά τον καθορισμό του συμβατού με το άρθρο 53 παράγραφοι 1 και 4.

ΙΙΙ. Εκτίμηση σύμφωνα με το άρθρο 53 της συμφωνίας ΕΟΧ

1. Γενικές διατάξεις

12. Μια ΚΕ εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης των συμπράξεων μόνον εάν πληροί όλους τους όρους εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

13. Η σύσταση μιας ΚΕ βασίζεται συνήθως σε συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων και, ορισμένες φορές, σε μια απόφαση μιας ένωσης επιχειρήσεων. Η άσκηση ελέγχου καθώς και η διαχείρηση των δραστηριοτήτων της ρυθμίζονται επίσης συνήθως από μια σύμβαση. Ελλείψει συμφωνίας, όπως π.χ. σε περίπτωση απόκτησης συμμετοχής σε μια υπάρχουσα εταιρεία η οποία εξασφαλίζει τον από κοινό έλεγχο μέσω της αγοράς μετοχών στο χρηματιστήριο, η διατήρηση της ΚΕ εξαρτάται από τον συντονισμό εκ μέρους των συνιδρυτικών επιχειρήσεων της πολιτικής τους έναντι της ΚΕ και τον τρόπο ελέγχου της.

14. Το κατά πόσο οι προααναφερθείσες συμφωνίες, αποφάσεις ή συντονισμένες πρακτικές ενδέχεται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, θα πρέπει να αποφασίζεται μόνον κατά περίπτωση. Σε περίπτωση που τα πραγματικά ή προβλέψιμα αποτελέσματα επί του ανταγωνισμού περιορίζονται στο έδαφος ενός συμβαλλόμενου μέρους ή σε εδάφη που δεν καλύπτονται από τη συμφωνία ΕΟΧ, οι διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ δεν εφαρμόζονται.

15. Συνεπώς, ορισμένες κατηγορίες ΚΕ δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 επειδή δεν έχουν ως στόχο ή αποτελέσματα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Αυτό ισχύει ειδικότερα στην περίπτωση:

- των ΚΕ που συνίστανται από επιχειρήσεις που ανήκουν όλες στον ίδιο όμιλο και που δεν έχουν την ευχέρεια να καθορίζουν ελεύθερα την ανταγωνιστική τους συμπεριφορά στην αγορά 7 σε μια τέτοια περίπτωση, η σύσταση της ΚΕ αποτελεί μόνον εσωτερικό μέτρο οργάνωσης και κατανομής των λειτουργικών καθηκόντων του ομίλου,

- των ΚΕ ήσσονος οικονομικής σημασίας, κατά την έννοια της ανακοίνωσης της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (19) 7 δεν υφίσταται αισθητός περιορισμός του ανταγωνισμού όταν ο συνολικός κύκλος των εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και τα μερίδιά τους στην αγορά δεν υπερβαίνουν τα 200 εκατομμύρια Ecu και το 5 % αντίστοιχα,

- των ΚΕ, οι δραστηριότητες των οποίων δεν επηρεάζουν τον ανταγωνισμό κατά την έννοια της ανακοίνωσης της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ όσον αφορά την συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων (20) 7 οι μορφές συνεργασίας που περιγράφονται στην ανακοίνωση αυτή δεν επηρεάζουν τον ανταγωνισμό επειδή:

- στοχεύουν αποκλειστικά στην εξεύρεση μη εμπιστευτικών πληροφοριών και, κατά συνέπεια, στην προετοιμασία αυτόνομων αποφάσεων εκ μέρους των συμμετεχουσών επιχειρήσεων (21),

- έχουν ως μόνο αντικείμενο τη συνεργασία στο επίπεδο της διαχείρισης (22),

- έχουν ως αποκλειστικό αντικείμενο τη συνεργασία σε τομείς που απέχουν από το στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης (23),

- αφορούν αποκλειστικά και μόνο τεχνικές και οργανωτικές διευθετήσεις (24),

- αφορούν αποκλειστικά και μόνο διευθετήσεις μεταξύ μη ανταγωνιστικών επιχειρήσεων (25),

- παρά το γεγονός ότι αποτελούν διευθετήσεις μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, δεν περιορίζουν την ανταγωνιστική συμπεριφορά των μερών ούτε τη θέση στην αγορά τρίτων (26).

Τα ανωτέρω χαρακτηριστικά, προς διαφοροποίηση μεταξύ της περιοριστικής του ανταγωνισμού συμπεριφοράς και εκείνης που είναι ουδέτερη από την άποψη του ανταγωνισμού, δεν είναι πάγια αλλά αποτελούν τμήμα της γενικότερης εξέλιξης των κανόνων ΕΟΧ. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται υπό το πρίσμα της νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, του Δικαστηρίου ΕΖΕΣ και των αποφάσεων της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ. Επιπλέον, οι ανακοινώσεις της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ ενδέχεται να τροποποιούνται από καιρού εις καιρόν προκειμένου να προσαρμόζονται στην εξέλιξη του δικαίου.

16. Οι ΚΕ που δεν εμπίπτουν σε καμία από τις προαναφερθείσες κατηγορίες πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά για να προδιοριστεί εάν έχουν ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Κατά την εξέταση αυτή μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες οι βασικές αρχές της ανακοίνωσης σχετικά με την συνεργασία. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ παραθέτει κατωτέρω τα κριτήρια βάσει των οποίων εκτιμάτων ο περιοριστικός επί του ανταγωνισμού χαρακτήρας μιας ΚΕ.

2. Κριτήρια για τη διαπίστωση περιορισμού του ανταγωνισμού

17. Η εκτίμηση μιας ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας υπό το πρίσμα των κανόνων του ανταγωνισμού βασίζεται κυρίως στις σχέσεις μεταξύ των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων και στις επιπτώσεις της συνεργασίας τους επί τρίτων επιχειρήσεων. Συνεπώς, καταρχάς θα πρέπει να ελέγχεται κατά πόσο η σύσταση ή λειτουργία της ΚΕ ενδέχεται να παρεμποδίσει, να περιορίσει ή να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων. Κατά δεύτερο λόγο, θα πρέπει να εξεταστεί εάν η συγκεκριμένη πράξη ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά την ανταγωνιστική θέση τρίτων μερών, ιδίως όσον αφορά τις δυνατότητες προμηθειών και πωλήσεων. Οι σχέσεις μεταξύ της ΚΕ και των συνιδρυτικών επιχειρήσεων δεν πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής νομικής εξέτασης, παρά μόνον εφόσον η ΚΕ ασκεί όλα τα λειτουργικά καθήκοντα με την πλήρη έννοια του όρου. Ωστόσο, ακόμα και στην περίπτωση αυτή, κατά την εκτίμηση θα πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη οι σχέσεις των συνιδρυτικών επιχειρήσεων μεταξύ τους και με τρίτους. Οι ΚΕ, ως εκ τούτου, παρεμποδίζουν, περιορίζουν ή νοθεύουν τον ανταγωνισμό μόνον εφόσον η σύστασή τους ή οι δραστηριότητές τους επηρεάζουν τους όρους ανταγωνισμού στην εξεταζόμενη αγορά. Η εκτίμηση μιας ΚΕ βάσει του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ συνεπάγεται συνεπώς πάντοτε τον προσδιορισμό της σχετικής αγοράς από γεωγραφική άποψη και ανά προϊόν. Τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμοστούν κατά την ανάλυση αυτή συνάγονται από την ανακοίνωση σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (27). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί εξάλλου στα δίκτυα ΚΕ που συστήνονται από τις ίδιες συνιδρυτικές επιχειρήσεις, από μια συνιδρυτική επιχείρηση με διαφορετικούς εταίρους ή από διάφορες συνιδρυτικές επιχειρήσεις παράλληλα. Αποτελούν σημαντικό στοχείο της διάρθρωσης της αγοράς και συνεπώς ενδέχεται να επηρεάσουν αποφασιστικά την ανάλυση του κατά πόσο η δημιουργία μιας ΚΕ οδηγεί σε περιορισμούς του ανταγωνισμού.

α) Ανταγωνισμός μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων

18. Η συνεργασία στο πλαίσιο μιας ΚΕ δεν μπορεί να παρεμποδίσει, να περιορίσει ή να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων παρά μόνον στο βαθμό που οι επιχειρήσεις αυτές είναι ήδη ανταγωνιστικές ή θα μπορούσαν να είναι στο μέλλον. Μια σχέση δυνητικού ανταγωνισμού προϋποθέτει ότι καθεμία από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις θα ήταν σε θέση να εκπληρώσει μόνη τα λειτουργικά καθήκοντα που ανατίθενται στην ΚΕ και ότι δεν χάνει αυτήν την ικανότητα με την σύσταση της ΚΕ. Κατά την εξέταση συγκεκριμένων περιπτώσεων είναι σκόπιμο να ακολουθείται ρεαλιστική οικονομική προσέγγιση.

19. Εκπονήθηκε κατάλογος ερωτήσεων προκειμένου να αποσαφηνισθούν οι υφιστάμενες θεωρητικές και πρακτικές δυνατότητες των συνιδρυτικών επιχειρήσεων να ενεργούν μεμονωμένα μάλλον παρά από κοινού. Παρά το γεγονός ότι τα ερωτήματα αυτά έχουν σχεδιαστεί ειδικότερα για την περίπτωση παρασκευής αγαθών, αφορούν επίσης την παροχή υπηρεσιών, Αυτά είναι:

- Εισφορές προς την ΚΕ

Κάθε συνιδρυτική επιχείρηση διαθέτει επαρκείς οικονομικούς πόρους για την υλοποίηση των προβλεπόμενων επενδύσεων; Κάθε συνιδρυτική επιχείρηση διαθέτει τις απαραίτητες ικανότητες για την διαχείριση της ΚΕ; Κάθε συνιδρυτική επιχείρηση έχει πρόσβαση στις απαραίτητες εισροές;

- Παραγωγή της ΚΕ

Γνωρίζει κάθε συνιδρυτική επιχείρηση την τεχνική παραγωγής; Παράγει η ίδια η συνιδρυτική επιχείρηση τα προϊόντα του προηγουμένου ή του επομένου σταδίου και έχει πρόσβαση στις αναγκαίες εγκαταστάσεις;

- Πωλήσεις της ΚΕ

Επιτρέπει η παρούσα ή δυνητική συζήτηση σε κάθε συνιδρυτική επιχείρηση να παράγει το προϊόν από μόνη της; Έχει κάθε συνιδρυτική επιχείρηση πρόσβαση στα δίκτυα διανομής που χρειάζονται για τη διοχέτευση του προϊόντος που παράγει η ΚΕ;

- Παράγοντες κινδύνου

Είναι κάθε συνιδρυτική επιχείρηση σε θέση να επωμισθεί μόνη της τους τεχνικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνεπάγεται η παραγωγή της ΚΕ;

- Πρόσβαση στην αγορά

Ποια είναι η σχετική αγορά από γεωγραφική άποψη και ανά προϊόν; Ποια είναι τα εμπόδια για την πρόσβαση στην αγορά αυτή; Είναι κάθε συνιδρυτική επιχείρηση σε θέση να εισέλθει μόνη της στην αγορά; Μπορεί κάθε συνιδρυτική επιχείρηση να υπερβεί τα υφιστάμενα εμπόδια εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος και χωρίς υπερβολική προσπάθεια ή κόστος;

20. Οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις μιας ΚΕ θεωρούνται ως δυνητικοί ανταγωνιστές εάν, λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθέντων παραγόντων, το βάρος των οποίων μπορεί να διαφέρει κατά περίπτωση, μπορεί ευλόγως να αναμένεται μια αυτόνομη συμπεριφορά εκ μέρους τους. Στο πλαίσιο αυτό η ανάλυση θα πρέπει να επικεντρωθεί στα διάφορα επίπεδα δραστηριότητας μιας επιχείρησης. Η οικονομική πίεση για συνεργασία σε θέματα έρευνας και ανάπτυξης δεν περιορίζει υπό κανονικές συνθήκες τις δυνατότητες ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχουσών επιχειρήσεων στο στάδιο της παραγωγής και της διανομής. Η συγκέντρωση του παραγωγικού δυναμικού πολλών επιχειρήσεων, εφόσον είναι αναπόφευκτη από οικονομική άποψη και ως εκ τούτου δεν εγείρει αντιρρήσεις δυνάμει των κανόνων του ανταγωνισμού, δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη ότι οι επιχειρήσεις πρέπει επίσης να συνεργάζονται κατά τη διανομή των σχετικών προϊόντων.

β) Ανταγωνισμός μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και της ΚΕ

21. Η σχέση μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και της ΚΕ λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία όταν η ΚΕ εκτελεί όλα τα λειτουργικά καθήκοντα μιας επιχείρησης που βρίσκεται σε ανταγωνιστική σχέση ή είναι προμηθευτής ή είναι πελάτης μιας τουλάχιστον συνιδρυτικής επιχείρησης. Η εφαρμογή της απαγόρευσης των συμπράξεων εξαρτάται από τα περιστατικά της συγκεκριμένης υπόθεσης. Δεδομένου ότι η ανταγωνιστική συμπεριφορά μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων επηρεάζει κατά κανόνα τις επιχειρησιακές σχέσεις μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και της ΚΕ και αντίστροφα, η ανταγωνιστική συμπεριφορά μιας ΚΕ και μιας από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις επηρεάζει πάντοτε τις σχέσεις μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων, μια σημαντική ανάλυση των διαφορων σχέσεων είναι αναγκαία.

22. Ο περιορισμός του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, μεταξύ συνιδρυτικών επιχειρήσεων και ΚΕ, εμφανίζεται κατά γενικό κανόνα υπόμορφή του καταμερισμού των γεωγραφικών αγορών, των αγορών προϊόντων (ιδίως μέσω εξειδίκευσης) ή των πελατών. Στις περιπτώσεις αυτές οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις περιορίζουν την δραστηριότητά τους στο ρόλο των δυνητικών ανταγωνιστών. Εάν αντίθετα παραμένουν πραγματικοί ανταγωνιστές, έχουν συνήθως την τάση να περιορίζουν την ένταση του ανταγωνισμού μέσω του συντονισμού της εμπορικής πολιτικής τους ιδίως σε θέματα τιμών και ποσοτήτων ή περιορίζοντας τις προσπάθειές τους.

γ) Επιπτώσεις της ΚΕ όσον αφορά τη θέση τρίτων

23. Οι περιοριστικές επιπτώσεις επί τρίτων αποτελούν συνάρτηση των δραστηριοτήτων της ΚΕ σε σχέση με τις αντίστοιχες δραστηριότητες των συνιδρυτικών της επιχειρήσεων και τη συνδυασμένη ισχύ στην αγορά των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων.

24. Όταν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέτουν στην ΚΕ τη διαχείριση των αγορών ή πωλήσεών τους, η επιλογή που παρέχεται στους προμηθευτές ή πελάτες περιορίζεται σημαντικά. Το ίδιο ισχύει όταν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέτουν στην ΚΕ την παρασκευή πρωτογενών ή ενδιάμεσων προϊόντων ή την επεξεργασία προϊόντων που έχουν παράγει οι ίδιες. Η δημιουργία της ΚΕ ενδέχεται ακόμα να αποκλείσει από την αγορά τους παραδοσιακούς προμηθευτές και πελάτες των συνιδρυτικών επιχειρήσεων. Ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται ανάλογα με τον βαθμό ολιγοπώλησης της αγοράς και την ύπαρξη δεσμών αποκλειστικότητας ή προτιμησιακής μεταχείρησης μεταξύ της ΚΕ και των συνιδρυτικών της επιχειρήσεων.

25. Η ύπαρξη μιας ΚΕ στην οποία ισχυρές από οικονομική άποψη επιχειρήσεις συγκεντρώνουν την αντίστοιχη ισχύ τους στην αγορά ενδέχεται να αποτελεί εμπόδιο για την είσοδο στην αγορά δυνητικών ανταγωνιστών ή να παρεμποδίζει την ανάπτυξη των ανταγωνιστών των συνιδρυτικών επιχειρήσεων.

δ) Εκτίμηση του υπολογίσιμου αποτελέσματος των περιορισμών του ανταγωνισμού

26. Η έκταση των αποτελεσμάτων επί του ανταγωνισμού που συνεπάγεται μια ΚΕ εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων, εκ των οποίων οι σημαντικότεροι είναι οι ακόλουθοι:

- τα μερίδια της αγοράς που κατέχουν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις και η ΚΕ, η διάρθρωση της σχετικής αγοράς και ο βαθμός συγκέντρωσης του συγκεκριμένου τομέα,

- η οικονομική και χρηματοοικονομική ισχύς των συνιδρυτικών επιχειρήσεων καθώς και κάθε τεχνικό ή εμπορικό πλεονέκτημα που ενδεχομένως έχουν σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές τους,

- η εγγύτητα των δραστηριοτήτων που αναπτύσσει η ΚΕ σε σχέση με την αγορά,

- ο ταυτόσημος χαρακτήρας ή η αλληλεξάρτηση των τομέων δραστηριοτήτων των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και της ΚΕ,

- η σημασία και η έκταση των δραστηριοτήτων της ΚΕ σε σχέση με τις δραστηριότητες των συνιδρυτικών της επιχειρήσεων,

- ο βαθμός στον οποίο οι διευθετήσεις μεταξύ των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων είναι περιοριστικές,

- ο βαθμός στον οποίο περιορίζεται η πρόσβαση τρίτων στην αγορά.

ε) Δίκτυα ΚΕ

27. Τα δίκτυα ΚΕ μπορούν να περιορίσουν ιδιαίτερα τον ανταγωνισμό επειδή αυξάνουν την επιρροή της μεμονωμένης ΚΕ επί της επιχειρησιακής πολιτικής των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και επί της θέσης στην αγορά τρίτων. Η εκτίμηση δυνάμει των κανόνων ανταγωνισμού θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους διάφορους τρόπους οργάνωσης των δικτύων ΚΕ καθώς και το σωρευτικό αποτέλεσμα των δικτύων που υπάρχουν παράλληλα.

28. Συχνά, ανταγωνιστικές συνιδρυτικές επιχειρήσεις δημιουργούν διάφορες ΚΕ οι οποίες ασκούν δραστηριότητες στην ίδια αγορά από την άποψη του προϊόντος αλλά σε διαφορετικές γεωγραφικές αγορές. Συνεπώς, εκτός από τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που μπορούν ήδη να καταλογιστούν σε κάθε ΚΕ, δημιουργούνται και νέοι οι οποίοι οφείλονται στις σχέσεις μεταξύ των μεμονωμένων ΚΕ. Οι δεσμοί μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων ενισχύονται μέσω της δημιουργίας νέων ΚΕ ούτως ώστε να μειώνεται περαιτέρω ο τυχόν ανταγωνισμός που εξακολουθεί να υφίσταται μεταξύ τους.

29. Το ίδιο ισχύει στην περίπτωση κατά την οποία ανταγωνιστικές μεταξύ τους συνιδρυτικές επιχειρήσεις ιδρύουν διάφορες ΚΕ για συμπληρωματικά προϊόντα τα οποία προτίθενται να επεξεργαστούν οι ίδιες ή για μη συμπληρωματικά προϊόντα των οποίων την εμπορία αναλαμβάνουν οι ίδιες. Η έκταση και η ένταση των περιοριστικών αποτελεσμάτων εκ του ανταγωνισμού αυξάνονται επίσης στις περιπτώσεις αυτές. Ο ανταγωνισμός περιορίζεται ιδιαίτερα σοβαρά όταν επιχειρήσεις, οι οποίες είναι ανταγωνιστικές στον ίδιο ολιγοπωλιακό οικονομικό τομέα, συστήνουν πολλές ΚΕ για συναφή προϊόντα ή για μια μεγάλη ποικιλία ενδιάμεσων προϊόντων. Οι ίδιες επιφυλάξεις επίσης και για τον τομέα των υπηρεσιών.

30. Ακόμη και όταν μια ΚΕ ιδρύεται από μη ανταγωνιστικές μεταξύ τους επιχειρήσεις και δεν δημιουργεί η ίδια οποιοδήποτε περιορισμό του ανταγωνισμού, μπορεί να έχει ανταγωνιστικές επιπτώσεις εάν ανήκει σε ένα δίκτυο ΚΕ που έχει ιδρυθεί από μία από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις για την ίδια αγορά προϊόντος με διαφορετικούς εταίρους, επειδή ο ανταγωνισμός μεταξύ των ΚΕ μπορεί να αποφευχθεί, περιορισθεί ή να νοθευτεί (28). Εάν οι διάφοροι εταίροι είναι παρόντες ή δυνητικοί ανταγωνιστές, θα υπάρξουν επιπλέον περιοριστικά αποτελέσματα στις μεταξύ τους σχέσεις.

31. Τα παράλληλα δίκτυα ΚΕ στα οποία συμμετέχουν διαφορετικές συνιδρυτικές επιχειρήσεις αποκαλύπτουν απλώς το βαθμό προσωπικής και χρηματοοικονομικής αλληλεξάρτησης μεταξύ των επιχειρήσεων ενός οικονομικού τομέα ή μεταξύ διαφόρων οικονομικών τομέων. Αποτελούν σημαντική πλευρά του οικονομικού περιβάλλοντος που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση από την άποψη του δικαίου ανταγωνισμού των διαφόρων δικτύων καθώς και των κοινών επιχειρήσεων που ανήκουν σ' αυτά και παρουσιάζουν, λόγω της ιδιότητας τους αυτής, συγκρίσιμο βαθμό συγκέντρωσης στη συγκεκριμένη αγορά.

3. Εκτίμηση των σημαντικότερων τύπων ΚΕ

α) Κοινές επιχειρήσεις μεταξύ μη ανταγωνιστικών επιχειρήσεων

32. Αυτή η κατηγορία ΚΕ σπάνια προκαλεί προβλήματα στον ανταγωνισμό, ανεξάρτητα από το αν η ΚΕ πληροί μερικά μόνον καθήκοντα ή όλα από τα λειτουργικά καθήκοντα μιας επιχείρησης. Στην πρώτη περίπτωση, θα πρέπει απλώς να εξετασθεί κατά πόσο δεν επηρεάζεται σημαντικά η πρόσβαση τρίτων στην αγορά εξαιτίας της συνεργασίας μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων (29) Στην δεύτερη περίπτωση, η έμφαση κατά την εξέταση θα πρέπει να δοθεί στο ίδιο θέμα, ενώ το πρόβλημα του περιορισμού του ανταγωνισμού μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και της ΚΕ (30) έχει συνήθως δευτερεύουσα σημασία.

33. Οι ΚΕ μεταξύ μη ανταγωνιστικών επιχειρήσεων που ασχολούνται με την έρευνα και την ανάπτυξη, την παραγωγή ή την διανομή αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών μετά την πώληση, εξαιρούνται κατ' αρχήν από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΧ. Η μη εφαρμογή της απαγόρευσης δικαιολογείται επειδή στην ΚΕ συνδυάζονται συμπληρωματικές γνώσεις, προϊόντα και υπηρεσίες. Ωστόσο, αυτό ισχύει υπό την επιφύλαξη ότι διατηρείται αρκετός χώρος στον αντίστοιχο τομέα οικονομικής δραστηριότητας της ΚΕ (31) για επαρκή αριθμό κέντρων Ε και Α, παραγωγικών μονάδων και δυνατοτήτων εμπορίας.

Το ίδιο σκεπτικό εφαρμόζεται επίσης κατά την εκτίμηση των ΚΕ που ασχολούνται με την πραγματοποίηση αγορών και οι οποίες συγκεντρώνουν αγοραστές από διάφορους επιχειρησιακούς τομείς. Αυτού του είδους οι κοινές επιχειρήσεις δεν αποτελούν αντικείμενο αντιρρήσεων από την άποψη του ανταγωνισμού στο βαθμό που αφήνουν στους προμηθευτές επαρκείς δυνατότητες για την εξεύρεση πελατών.

34. Οι ΚΕ οι οποίες παράγουν αποκλειστικά για τις συνιδρυτικές τους επιχειρήσεις πρωτογενή ή ενδιάμεσα προϊόντα ή αναλαμβάνουν την μεταποίηση για μία ή περισσότερες από τις συνιδρυτικές τους επιχειρήσεις, κατά κανόνα δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Σημαντικός περιορισμός των δυνατοτήτων προμηθειών και πωλήσεων τρίτων μερών, που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της απαγόρευσης, εμφανίζεται μόνον εάν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις έχουν ισχυρή θέση στην αγορά από την άποψη της προμήθειας ή της ζήτησης των σχετικών προϊόντων.

35. Για την εκτίμηση μιας ΚΕ που ασκεί όλα τα λειτουργικά καθήκοντα μιας επιχείρησης, έχει μεγάλη σημασία να εξεταστεί εάν οι δραστηριότητες της ΚΕ συνδέονται στενά με τις δραστηριότητες των συνιδρυτικών επιχειρήσεων. Επιπλέον, η σχέση μεταξύ των δραστηριοτήτων των συνιδρυτικών επιχειρήσεων έχει επίσης σημασία. Αν η ΚΕ ασκεί δραστηριότητες σε μια αγορά προϊόντων που βρίσκεται στο προηγούμενο ή στο επόμενο στάδιο της αγοράς μιας συνιδρυτικής επιχείρησης, μπορούν να εμφανιστούν εμπόδια του ανταγωνισμού σε σχέση με τρίτους, εάν οι επιχειρήσεις κατέχουν σημαντικό τμήμα της αγοράς (32). Εάν η αγορά της ΚΕ βρίσκεται στο επόμενο στάδιο της αγοράς μιας συνιδρυτικής επιχείρησης και ταυτόχρονα στο προηγούμενο στάδιο της αγοράς μιας άλλης συνιδρυτικής επιχείρησης, η ΚΕ λειτουργεί ως όργανο σύνδεσης μεταξύ των δύο μητρικών και ενδεχομένως επίσης ως μέσο καθετοποίησης σε πολλά στάδια παραγωγής. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι επιπτώσεις από την άποψη του αποκλεισμού τρίτων επιχειρήσεων επιτείνονται. Το κατά πόσο πληρούνται οι ελάχιστες αναγκαίες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ μπορεί να αποφασιστεί μόνον κατά περίπτωση. Εάν η ΚΕ και μία από τις συνιδρυτικές της επιχειρήσεις ασκούν δραστηριότητες στην ίδια αγορά προϊόντος, τότε ο συντονισμός της συμπεριφοράς τους στην εν λόγω αγορά είναι πιθανός αν όχι αναπόφευκτος (33).

β) ΚΕ μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων

36. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να αναλυθούν οι επιπτώσεις της ΚΕ επί του ανταγωνισμού μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και όσον αφορά την θέση τρίτων στην αγορά. Η σχέση μεταξύ των δραστηριοτήτων της ΚΕ και εκείνων των συνιδρυτικών επιχειρήσεων έχει αποφασιστική σημασία. Ελλείψει οποιασδήποτε αλληλεξάρτησης, συνήθως δεν εφαρμόζεται το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ. Η εκτίμηση των διαφόρων τύπων ΚΕ από την άποψη του δικαίου ανταγωνισμού οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα.

37. Μια ΚΕ έρευνας και ανάπτυξης μπορεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις να περιορίζει τον ανταγωνισμό, εάν αποκλείει την έρευνα και ανάπτυξη σε μεμονωμένη βάση εκ μέρους των συνιδρυτικών επιχειρήσεων ή εάν παρεμποδίζει τον ανταγωνισμό μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων στην αγορά των προϊόντων της έρευνας. Αυτό συνήθως ισχύει όταν η ΚΕ αναλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εμπορική εκμετάλλευση των νεοδημιουργηθέντων ή βελτιωμένων προϊόντων ή διαδικασιών (34). Το κατά πόσο ο περιορισμός του ανταγωνισμού μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και οι συνεπαγόμενες δυνητικές δευτερεύουσες επιπτώσεις επί των τρίτων είναι σημαντικές μπορεί να αποφασιστεί μόνο κατά περίπτωση.

38. Οι ΚΕ που ασχολούνται με πωλήσεις προϊόντων ανταγωνιστικών παραγωγών περιορίζουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων από την πλευρά των προμηθειών και περιορίζουν την επιλογή αγοραστών. Ανήκουν στην κατηγορία των παραδοσιακών οριζόντιων καρτέλ, τα οποία υπόκεινται στην απαγόρευση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ (35), όταν έχουν σημαντικές επιπτώσεις επί της αγοράς.

39. Οι ΚΕ αγορών που δημιουργούνται από ανταγωνιστικές επιχειρήσεις μπορούν να παράσχουν στους συμμετέχοντες πλεονεκτική θέση από την πλευρά της ζήτησης και να περιορίσουν την επιλογή των προμηθευτών. Ανάλογα με τη σημασία των προϊόντων που πωλούνται από κοινού για τις δραστηριότητες παραγωγής, και πώλησης των συνιδρυτικών επιχειρήσεων, η συνεργασία μπορεί, μεταξύ άλλων, να οδηγήσει σε σημαντική εξασθένιση του ανταγωνισμού από την άποψη των τιμών μεταξύ των συμετεχουσών επιχειρήσεων. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο όταν οι τιμές αγοράς αποτελούν σημαντικό τμήμα του συνολικού κόστους των προϊόντων που διανέμουν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις. Η εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ εξαρτάται από τα περιστατικά της κάθε περίπτωσης (36).

40. Οι ίδιες αρχές εκτίμησης θα πρέπει να εφαρμόζονται και με τις ΚΕ που προμηθεύουν ανταγωνιστικές συνιδρυτικές επιχειρήσεις με πρωτογενή ή ενδιάμεσα προϊόντα, τα οποία αυτές μεταποιούν μετά σε τελικά προϊόντα. Από την άλλη πλευρά, εάν η ΚΕ αναλαμβάνει τη μεταποίηση σε τελικά προϊόντα των βασικών ή ημιτελών προϊόντων που της προμηθεύουν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις με στόχο την επαναπρομήθευση των συνιδρυτικών επιχειρήσεων, τότε ο ανταγωνισμός μεταξύ των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, δεδομένης της εγγύτητας σε σχέση με την αγορά της συνεργασίας τους και της εγγενούς τάσης ευθυγράμμισης των τιμών, συνήθως θα εξακολουθήσει να υπάρχει αλλά θα είναι ασθενέστερος (37). Αυτό ισχύει ιδιαίτερα, όταν το σύνολο της παραγωγικής δραστηριότητας των συνιδρυτικών επιχειρήσεων συγκεντρώνεται στην ΚΕ και οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις περιορίζονται στην διανομή των προϊόντων της ΚΕ. Αυτό οδηγεί στην τυποποίηση του κόστους κατασκευής και της ποιότητας των προϊόντων, με αποτέλεσμα να είναι στην ουσία δυνατός ο ανταγωνισμός μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων μόνον στο επίπεδο των εμπορικών περιθωρίων. Αυτό αποτελεί σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού, ο οποίος δεν παύει να υφίσταται ακόμη και αν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις διαθέτουν στην αγορά τα προϊόντα με διαφορετική ονομασία (38).

41. Κατά την εκτίμηση από την άποψη του δικαίου ανταγωνισμού μιας κοινής επιχείρησης με πλήρη καθήκοντα που έχει συσταθεί από ανταγωνιστικές επιχειρήσεις (39) πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ διαφόρων καταστάσεων:

- εάν η ΚΕ ασκεί δραστηριότητες στην ίδια αγορά με τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις, ο περιορισμός του ανταγωνισμού μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων αποτελεί φυσική συνέπεια,

- εάν η ΚΕ ασκεί δραστηριότητες σε μια αγορά που βρίσκεται στο προηγούμενο ή στο επόμενο στάδιο από εκείνο των συνιδρυτικών επιχειρήσεων με τις οποίες διατηρεί σχέσεις προμηθειών ή παράδοσης, οι επιπτώσεις επί του ανταγωνισμού είναι οι ίδιες όπως στην περίπτωση της ΚΕ παραγωγής,

- όταν η ΚΕ ασκεί δραστηριότητες σε μια αγορά παρακείμενη προς αυτήν των συνιδρυτικών επιχειρήσεων, ο ανταγωνισμός μπορεί να περιορισθεί μόνον όταν υπάρχει μεγάλος βαθμός αλληλεξάρτησης μεταξύ των δύο αγορών. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση που η ΚΕ παρασκευάζει προϊόντα τα οποία είναι συμπληρωματικά προς εκείνα των συνιδρυτικών της.

Στην οικονομική ζωή συχνά εμφανίζονται συνδυασμοί των διαφόρων τύπων ΚΕ, με αποτέλεσμα να είναι σκόπιμο να αξιολογούνται στο σύνολό τους οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που προκύπτουν για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις καθώς και οι επιπτώσεις της συνεργασίας τους επί των τρίτων.

Εξάλλου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές συνθήκες, ιδίως η σύνδεση της ΚΕ με ένα δίκτυο με άλλες ΚΕ και η ύπαρξη διαφόρων παράλληλων δικτύων ΚΕ στον ίδιο οικονομικό τομέα (40).

42. Οι ΚΕ μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, στις οποίες υπό κανονικές συνθήκες εφαρμόζεται η απαγόρευση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, πρέπει επίσης να εξετάζονται προκειμένου να διαπιστωθεί εάν, υπό τις παρούσες συνθήκες της συγκεκριμένης περίπτωσης, έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα τον περιορισμό, την παρεμπόδιση ή την νόθευση του ανταγωνισμού. Αυτό δεν ισχύει στην περίπτωση που η συνεργασία στα πλαίσια μιας ΚΕ αποτελεί αντικειμενικά για τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις τη μόνη δυνατότητα για την διείσδυση σε μια νέα αγορά ή για την παραμονή στην υπάρχουσα αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι η παρουσία τους ενισχύει τον ανταγωνισμό ή εμποδίζει την αποδυνάμωσή του. Υπό τους όρους αυτούς, η ΚΕ δεν περιορίζει τον ήδη υπάρχοντα ούτε παρεμποδίζει το δυνητικό ανταγωνισμό. Για το λόγο αυτό δεν εφαρμόζεται η απαγόρευση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ (41).

IV. Εκτίμηση δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ

1. Απαλλαγές κατά κατηγορίες

43. Οι ΚΕ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ εξαιρούνται από την απαγόρευση εφόσον πληρούν τους όρους για μια απαλλαγή κατά κατηγορίες. Δύο πράξεις που αναφέρονται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ νομιμοποιούν τη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων υπό τη μορφή ΚΕ [βλέπε α) και β) κατωτέρω]. Δύο άλλες πράξεις που αναφέρονται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ επιτρέπουν ορισμένες περιοριστικές συμφωνίες για την μεταφορά τεχνολογίας σε μια ΚΕ από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις [βλέπε γ) κατωτέρω]. Το πεδίο εφαρμογής των εν λόγω απαλλαγών κατά κατηγορίες θα επεκταθεί σημαντικά, ιδίως για τις ΚΕ, με την πράξη για την τροποποίηση των πράξεων που αναφέρονται στα σημεία 5, 6, 7 και 9 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ (42).

α) Κανονισμός όσον αφορά τις συμφωνίες εξειδίκευσης

44. Η πράξη για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών εξειδίκευσης (43) περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, συμφωνίες βάσει των οποίων διάφορες επιχειρήσεις αναθέτουν την κατασκευή ορισμένων προϊόντων σε μια ΚΕ που έχουν ιδρύσει. Η ανάθεση αυτή μπορεί να αφορά την ήδη υπάρχουσα ή την μελλοντική παραγωγή. Η δημιουργία και η εκμετάλλευση της παραγωγής της κοινής επιχείρησης εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης των συμπράξεων υπό την προϋπόθεση ότι το σωρευτικό μερίδιο στην αγορά των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνει το 20 % και ότι ο συνολικός κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 1 000 εκατομμύρια Ecu. Οι συμφωνίες μεταξύ σημαντικότερων επιχειρήσεων, με κύκλο εργασιών ανώτερο των 1 000 εκατομμυρίων Ecu, εμπίπτουν επίσης στο πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής κατά κατηγορίες εφόσον έχουν κοινοποιηθεί δεόντως στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ και αυτή δεν έχει προβάλλει αντιρρήσεις ως προς τη συμφωνία εντός εξαμήνου. Η διαδικασία αυτή δεν εφαρμόζεται σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου που αφορά το μερίδιο αγοράς.

45. Οι προαναφερθέντες κανόνες εφαρμόζονται αποκλειστικά για τη συνεργασία στο επίπεδο της παραγωγής. Η ΚΕ οφείλει να παραδίδει όλη την παραγωγή της η οποία μπορεί να περιλαμβάνει πρώτες ύλες, ενδιάμεσα ή τελικά προϊόντα στις συνιδρυτικές επιχειρήσεις. Οι τελευταίες δεν επιτρέπεται να ασκούν δραστηριότητες στον τομέα παραγωγής της ΚΕ αλλά μπορούν να κατασκευάζουν άλλα προϊόντα που εντάσσονται στην ίδια αγορά προϊόντων. Την πώληση των προϊόντων που κατασκευάζει η ΚΕ αναλαμβάνουν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις, η καθεμία από τις οποίες μπορούν να δρουν ως αποκλειστικοί διανομείς για μια δεδομένη περιοχή.

46. Οι συμφωνίες με τις οποίες οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέτουν στις ΚΕ τη διανομή των προϊόντων που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης καλύπτονται επίσης από τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες, υπό αυστηρότερους ωστόσο όρους. Το συνολικό μερίδιο αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν πρέπει να υπερβαίνει το 10 %. Και σ' αυτήν την περίπτωση ισχύει ένα όριο όσον αφορά τον κύκλο εργασιών της τάξης των 1 000 εκατομμυρίων Ecu, το οποίο οι επιχειρήσεις μπορούν να παρακάμψουν προσφεύγοντας στη διαδικασία εναντίωσης. Η προαναφερθείσα πράξη παρέχει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη διακριτική ευχέρεια να οργανώνουν τη συνεργασία τους στα πλαίσια της παραγωγής και της διανομής. Επιτρέπει τη χωριστή παραγωγή σε συνδυασμό με την από κοινού διανομή των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης μέσω μιας ΚΕ πωλήσεων, καθώς και την συγχώνευση της παραγωγής και της διανομής σε μια ΚΕ που εκτελεί όλες τις λειτουργίες μιας επιχείρησης ή τον διαχωρισμό των δύο λειτουργιών μέσω της δημιουργίας μιας ΚΕ παραγωγής και μιας ΚΕ πωλήσεων. Η παραγωγή ή/και η διανομή των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης μπορεί να ανατεθεί σε πολλές ΚΕ αντί σε μία, οι οποίες ΚΕ, μπορούν, κατά περίπτωση, να ασκούν τις δραστηριότητές τους βάσει αποκλειστικών συμβάσεων σε διάφορες εδαφικές περιοχές.

β) Κανονισμός σχετικά με τις συμφωνίες έρευνας και ανάπτυξης

47. Η πράξη σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης (44) προβλέπει την απαλλαγή για τις ΚΕ έρευνας και ανάπτυξης, η δραστηριότητα των οποίων μπορεί να φθάσει μέχρι την από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Ο όρος εκμετάλλευση καλύπτει την κατασκευή νέων ή βελτιωμένων προϊόντων καθώς και την χρήση νέων ή βελτιωμένων διαδικασιών παραγωγής, την εμπορία προϊόντων που προκύπτουν από δραστηριότητες Ε και Α και τη χορήγηση αδειών κατασκευής, εκμετάλλευσης ή διανομής προς τρίτες επιχειρήσεις. Η απαλλαγή υπόκειται στον όρο ότι οι εργασίες της από κοινού έρευνας και ανάπτυξης συμβάλλουν αισθητά στην τεχνική ή στην οικονομική πρόοδο και ότι διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο για την παραγωγή νέων ή βελτιωμένων προϊόντων.

48. Η προαναφερθείσα πράξη εξαρτά επίσης την απαλλαγή από την απαγόρευση από ποσοτικούς όρους υπό τη μορφή ενός διττού ορίου ως προς το μερίδιο της αγοράς. Η συνεργασία υπό τη μορφή μιας ΚΕ η οποία ασκεί δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, της παραγωγής και της πολιτικής σε θέματα αδειών εκμετάλλευσης θα επιτρέπεται εφόσον το συνολικό μερίδιο της αγοράς των συνιδρυτικών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνει το 20 %. Στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης καθώς και της παραγωγής, ο κανονισμός επιτρέπει πάσα μορφή συντονισμού της συμπεριφοράς εφόσον δεν απαιτείται εξειδίκευση. Οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις μπορούν να διατηρήσουν ή να αναπτύξουν οι ίδιες δραστηριότητες στον τομέα δραστηριοτήτων της ΚΕ. Έχουν, εξάλλου, τη δυνατότητα να αποφασίσουν τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούν να κάνουν χρήση των δυνατοτήτων παραγωγής οι ίδιες ή χορηγώντας σε τρίτους άδειες εκμετάλλευσης. Με την κατανομή εδαφών στα πλαίσια των συμβάσεων οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις μπορούν να προστατευθούν καθόλη τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης έναντι της κατασκευής προϊόντων και της εκμετάλλευσης των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης εκ μέρους άλλων εταίρων στην εδαφική περιοχή που τους έχει χορηγηθεί 7 εξάλλου, για πέντε έτη μετά την εισαγωγή στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ του νέου ή βελτιωμένου προϊόντος μπορούν να εμποδίσουν άλλους εταίρους από την άσκηση ενεργούς πολιτικής εμπορίας στις συγκεκριμένες περιοχές. Εάν, αντίθετα, οι εταίροι αναθέσουν σε μία ή περισσότερες ΚΕ τη διανομή των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης, εφαρμόζεται ένα όριο όσον αφορά το μερίδιο της αγοράς της τάξης του 10 % για το σύνολο της συνεργασίας τους. Δεδομένου ότι η προαναφερθείσα πράξη δεν προβλέπει ένα όριο ως προς τον κύκλο εργασιών, όλες οι επιχειρήσεις ανεξάρτητα από το μέγεθός τους μπορούν να επωφεληθούν από μια απαλλαγή κατά κατηγορίες.

γ) Κανονισμοί αδειών εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνίας και αδειών εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας

49. Η πράξη για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών που αφορούν την άδεια εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (45) εφαρμόζεται επίσης σε συμφωνίες αδειών εκμετάλλευσης που έχουν συναφθεί μεταξύ οποιασδήποτε εκ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και μιας ΚΕ, εφόσον επηρεάζουν τις δραστηριότητες της ΚΕ. Εάν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις είναι ανταγωνιστικές στην αγορά των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης, η απαλλαγή κατά κατηγορίες εφαρμόζεται μόνον μέχρι ενός ορίου ως προς το μερίδιο της αγοράς. Το όριο αυτό ανέρχεται σε 20 % εάν η ΚΕ ασχολείται μόνον με την παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων για τα οποία έχει χορηγηθεί η άδεια.

50. Η προαναφερθείσα πράξη επιτρέπει εξάλλου τη χορήγηση στην ΚΕ αδειών αποκλειστικής παραγωγής και διανομής για μια δεδομένη εδαφική παραγωγή, την προστασία του εκχωρηθέντος εδάφους στην ΚΕ και στις συνιδρυτικές επειχειρήσεις έναντι του ενεργού και παθητικού ανταγωνισμού που ασκείται από τα άλλα μέρη καθόλη την διάρκεια ισχύος της σύμβασης καθώς και την προστασία του εκχωρηθέντος εδάφους στην ΚΕ έναντι του ανταγωνισμού που προέρχεται από άλλους κατόχους άδειας εκμετάλλευσης. Οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις μπορούν να προστατεύσουν την ΚΕ έναντι της ενεργού πολιτικής διανομής εκ μέρους άλλων κατόχων άδειας εκμετάλλευσης καθόλη τη διάρκεια της ισχύος της σύμβασης. Επί μια πενταετία μετά την εισαγωγή του προϊόντος στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ, είναι δυνατή η απαγόρευση των άμεσων εισαγωγών των συμβατικών προϊόντων στο εκχωρηθέν στην ΚΕ έδαφος από άλλους κατόχους άδειας εκμετάλλευσης.

51. Η πράξη σχετικά με την εφαρμγογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών που αφορούν την άδεια εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας (46) θεσπίζει παρόμοιες διατάξεις, με μόνη διαφορά ότι η εδαφική προστασία μεταξύ της ΚΕ και των συνιδρυτικών επιχειρήσεων περιορίζεται σε δέκα χρόνια, από τη στιγμή υπογραφής της πρώτης συμφωνίας παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας που έχει συναφθεί για μια περιοχή στο εσωτερικό του ΕΟΧ. Από την ημερομηνία αυτή ορίζεται εξάλλου το σημείο έναρξης της χρονικής διάρκειας που γίνεται αποδεκτή για την προστασία της ΚΕ έναντι των περιπτώσεων ενεργού ανταγωνισμού (δέκα έτη) και παθητικού ανταγωνισμού (πέντε έτη) εκ μέρους άλλων κατόχων αδειών εκμετάλλευσης.

2. Ατομικές απαλλαγές

α) Γενικές παρατηρήσεις

52. Οι ΚΕ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ χωρίς όμως να πληρούν τους όρους για την εφαρμογή του κανονισμού σχετικά με τις απαλλαγές κατά κατηγορίες, δεν είναι υποχρεωτικά παράνομες. Μπορούν να τύχουν απαλλαγής με την έκδοση ατομικής απόφασης της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ στο βαθμό που πληρούν τους τέσσερις όρους που ορίζονται στο άρθρο 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ. Σύμφωνα με τα άρθρα 4, 5 και 15 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ για την σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής Δικαστηρίου (στο εξής αναφερόμενο ως «κεφάλαιο ΙΙ»), μια ατομική απαλλαγή μπορεί να εκδοθεί μόνον εάν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις έχουν κοινοποιήσει τη συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική επί της οποίας βασίζεται η συνεργασία, στην Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ. Ορισμένες διευθετήσεις οι οποίες είναι λιγότερο επιβλαβείς για την ανάπτυξη του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ απαλλάσσονται από την υποχρέωση κοινοποίησης δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 2 του κεφαλαίου ΙΙ. Για τον λόγο αυτό μπορούν να απαλλαχθούν χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση. Το ίδιο ισχύει για τις συμπράξεις στον τομέα των μεταφορών δυνάμει των πράξεων που αναφέρονται στα σημεία 10 και 11 του παραρτήματος XIV, στα σημεία 7 και 11 του πρωτοκόλλου 21 και στο σημείο 13 του πρωτοκόλλου 21 της συμφωνίας ΕΟΧ.

53. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ οφείλει, σύμφωνα με το άρθρο 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, να εξετάζει:

- εάν η ΚΕ συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου,

- εάν οι καταναλωτές επωφελούνται εύλογου τμήματος του οφέλους που προκύπτει,

- εάν επιβάλλονται σε συνιδρυτικές επιχειρήσεις ή στην ΚΕ περιορισμοί που δεν είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων αυτών

και

- εάν η συνεργασία στο πλαίσιο της ΚΕ, παρέχει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να καταργήσουν τον ανταγωνισμό για ουσιαστικό τμήμα των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών.

Απαλλαγή από την απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ μπορεί να δοθεί μόνον εάν η απάντηση στα δύο πρώτα ερωτήματα είναι καταφατική και η απάντηση στα δύο επόμενα αρνητική.

β) Βασικές αρχές εκτίμησης

54. Για την πλήρωση των δύο πρώτων όρων του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, η ΚΕ πρέπει να επιφέρει σε τρίτους, και ιδίως στους καταναλωτές σημαντικά αντικειμενικά πλεονεκτήματα, τα οποία πρέπει τουλάχιστον να αντισταθμίζουν τις συνεπαγόμενες αρνητικές επιπτώσεις επί του ανταγωνισμού.

55. Μεταξύ των πλεονεκτημάτων κατά την προαναφερθείσα έννοια που μπορούν να επιδιωχθούν με τη βοήθεια μιας ΚΕ, κατά την άποψη της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ, περιλαμβάνονται ιδίως η ανάπτυξη νέων ή βελτιωμένων προϊόντων και διαδικασιών παραγωγής που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας εκ μέρους των ίδιων των δημιουργών ή εκ μέρους τρίτων βάσει άδειας εκμετάλλευσης. Εξάλλου, θα εκτιμούνται καταρχήν θετικά τα μέτρα που προορίζονται για το άνοιγμα νέων αγορών, είτε για τη διεύρυνση της σειράς των διαθέσιμων προϊόντων με την προσθήκη νέων. Σ' όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι εν λόγω επιχειρήσεις συμβάλλουν στο δυναμικό ανταγωνισμό, στην παγίωση της εδαφικής περιοχής που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ και στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας του σχετικού οικονομικού τομέα. Η αύξηση της παραγωγής και των πωλήσεων μπορεί επίσης να αποτελέσει στοιχείο τόνωσης του ανταγωνισμού. Από την άλλη πλευρά η ορθολογική οργάνωση της παραγωγής και των δικτύων διανομής αποτελεί μάλλον μέσο προσαρμογής της προσφοράς σε μια συρρικνούμενη ή στάσιμη ζήτηση. Ωστόσο, συνεπάγεται μείωση των δαπανών, η οποία, στο πλαίσιο ενός αποτελεσματικού ανταγωνισμού, αποβαίνει εν γένει προς όφελος των πελατών υπό τη μορφή πλέον συμφερουσών τιμών. Αντίθετα, τα σχέδια μείωσης της παραγωγικής ικανόνοτητας συνήθως οδηγούν σε αύξηση των τιμών. Οι συμφωνίες αυτού του είδους δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν θετικά παρά μόνον εφόσον λειτουργούν ως μέσο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της διαρθρωτικής κρίσης, επιταχύνουν την απόσυρση από την αγορά μη αποδοτικού παραγωγικού δυναμικού και αποκαθιστούν με τον τρόπο αυτόν μεσοπρόθεσμα τις συνθήκες ανταγωνισμού.

56. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θα κρίνει αρνητικά τις συμφωνίες οι οποίες ως κύριο στόχο έχουν το συντονισμό του υφιστάμενου ή δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχουσών επιχειρήσεων. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τον από κοινού καθορισμό των τιμών, τον περιορισμό της παραγωγής και των πωλήσεων μέσω της καθιέρωσης ποσοστώσεων, τον καταμερισμό των αγορών και τις συμβατικές απαγορεύσεις ή περιορισμούς όσον αφορά τις επενδύσεις. Οι ΚΕ που δημιουργούνται ή λειτουργούν κυρίως για την επίτευξη τέτοιων στόχων αποτελούν απλώς παραδοσιακά καρτέλ, οι επιζήμιες επιπτώσεις των οποίων επί του ανταγωνισμού είναι πασίγνωστες.

57. Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα μιας ΚΕ πρέπει να σταθμίζονται στο πλαίσιο ενός συνολικού οικονομικού απολογισμού, προκειμένου να είναι δυνατή η αξιολόγηση του τύπου και της έκτασης των αντίστοιχων πλεονεκτημάτων και κινδύνων. Εάν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις διαθέτουν σημαντική οικονομική και χρηματοοικονομική ισχύ και επιπλέον υψηλά μερίδια αγοράς, οι αιτήσεις τους για χορήγηση απαλλαγής θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο αυστηρής εξέτασης. Το ίδιο ισχύει για τις ΚΕ οι οποίες ενισχύουν μια υπάρχουσα ολιγοπωλιακή κατάσταση ή ανήκουν σε ένα δίκτυο ΚΕ.

58. Η αποδοχή δυνάμει του άρθρου 53 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας ΕΟΧ, των περιορισμών επί των συνιδρυτικών επιχειρήσεων ή επί της ΚΕ εξαρτάται κυρίως από τον τύπο και τους στόχους της συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, συνήθως αποφασιστική σημασία έχει το κατά πόσο οι συμβατικοί περιορισμοί της οικονομικής ελευθερίας των μερών συνδέονται άμεσα με την δημιουργία της ΚΕ και μπορούν να θεωρηθούν αναγκαίοι για την ύπαρξή της (47). Το άρθρο 53 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συμφωνίας ΕΟΧ επιβάλλει απόλυτο όριο μόνον όσον αφορά τον περιορισμό του συνολικού ανταγωνισμού. Ο ανταγωνισμός πρέπει να λειτουργεί πλήρως ανά πάσα στιγμή. Οι συμφωνίες που θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητά του δεν μπορούν να τυγχάνουν ατομικής απαλλαγής. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι ΚΕ οι οποίες, μέσω του συνδυασμού των δραστηριοτήτων των συνιδρυτικών επιχειρήσεων, επιτυγχάνουν, παγιώνουν ή ενισχύουν μια δεσπόζουσα θέση.

γ) Εκτίμηση των βασικών μορφών ΚΕ

59. Σε γενικές γραμμές, οι ΚΕ που ασχολούνται αποκλειστικά με την έρευνα και την ανάπτυξη, οι οποίες δεν πληρούν τους όρους για μια απαλλαγή κατά κατηγορίες δυνάμει της πράξης για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης (48) μπορούν να εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζονται θετικά. Αυτού του είδους η συνεργασία συνήθως επιφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη χωρίς να επηρεάζει αρνητικά τον ανταγωνισμό. Το ίδιο ισχύει επίσης όταν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέτουν επιπλέον στην ΚΕ το καθήκον χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης σε τρίτα μέρη. Εάν η ΚΕ αναλαμβάνει επίσης την παραγωγή του προϊόντος που αποτέλεσε αντικείμενο κοινής έρευνας και ανάπτυξης, κατά την εκτίμηση για λόγους χορήγησης απαλλαγής θα πρέπει μεταξύ άλλων να λαμβάνονται υπόψη οι αρχές που εφαρμόζονται για τις ΚΕ παραγωγής (49). Οι ΚΕ που είναι υπεύθυνες για Ε και Α, χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης, παραγωγή και διανομή αποτελούν ΚΕ που εκτελούν όλα τα λειτουργικά καθήκοντα μιας επιχείρησης και θα πρέπει να εκτιμώνται ως τέτοιες (50).

60. Οι ΚΕ πωλήσεων ανήκουν στην κατηγορία των παραδοσιακών οριζόντιων καρτέλ. Κατά κανόνα έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα το συντονισμό της πολιτικής πωλήσεων των ανταγωνιστικών παραγωγών. Με τον τρόπο αυτό δεν περιορίζουν απλώς και μόνον τον ανταγωνισμό στο επίπεδο των τιμών μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων αλλά και τον όγκο των αγαθών που μπορούν να παραδώσουν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις στο πλαίσιο ενός συστήματος καταμερισμού των παραγγελιών. Για το λόγο αυτό, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θα κρίνει καταρχήν τις ΚΕ πωλήσεων αρνητικά (51). Ωστόσο, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ υιοθετεί θετική στάση, όταν η από κοινού διανομή των συμβατικών προϊόντων εντάσσεται σε σχέδιο σφαιρικής συνεργασίας που αξίζει να τύχει ευνοϊκής μεταχείρισης βάσει του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ και εφόσον είναι απαραίτητη για την επιτυχία του. Τα σημαντικότερα παραδείγματα αποτελούν ΚΕ πωλήσεων μεταξύ παραγωγών που έχουν συνάψει αμοιβαία συμφωνία εξειδίκευσης αλλά επιθυμούν να εξακολουθήσουν να παρέχουν την πλήρη σειρά των σχετικών προϊόντων ή ΚΕ πωλήσεων που έχουν συσταθεί για την από κοινού εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της κοινής Ε και Α, ακόμη και στο στάδιο της διανομής. Στις άλλες περιπτώσεις, προβλέπεται η χορηγήση της απαλλαγής υπό ειδικές συνθήκες (52).

61. Οι ΚΕ αγορών συμβάλλουν στην ορθολογική οργάνωση των παραγγελιών και στην βέλτιστη χρήση των μέσων μεταφοράς και αποθήκευσης, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν μέσο για τον καθορισμό ενιαίων τιμών αγοράς και όρων και συχνά ποσοστώσεων αγορών. Μέσω της συγκέντρωσης της αγοραστικής δύναμής τους σε μια ΚΕ, οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις μπορούν να πετύχουν μια θέση υπερβολικής επιρροής έναντι της άλλης πλευράς της αγοράς και να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών. Κατά συνέπεια, τα μειονεκτήματα συχνά υποσκελίζουν τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα των ΚΕ αγορών, ιδίως εκείνων μεταξύ ανταγωνιστών παραγωγών. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ είναι κατά συνέπεια διατεθειμένη να χορηγήσει απαλλαγές μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις και τότε, μόνον εάν οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις διατηρούν την δυνατότητα να προβαίνουν μεμονωμένα σε αγορές (53). Ωστόσο, δεν έχει ληφθεί μέχρι στιγμής υπόψη καμία απόφαση σχετικά με τις σημαντικότερες κοινές επιχειρήσεις αγορών.

62. Οι ΚΕ παραγωγής μπορούν να εξυπηρετούν διάφορους οικονομικούς σκοπούς. Συχνά ιδρύονται με σκοπό τη δημιουργία νέων παραγωγικών ικανοτήτων για την παραγωγή συγκεκριμένων προϊόντων τα οποία παράγουν επίσης οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις (54). Σε άλλες περιπτώσεις, η ΚΕ αναλαμβάνει την παραγωγή ενός νέου προϊόντος στην θέση των συνιδρυτικών επιχειρήσεων (55). Τέλος, η ΚΕ μπορεί να αναλάβει την συγκέντρωση των παραγωγικών ικανοτήτων των συνιδρυτικών επιχειρήσεων και την αύξηση ή την μείωσή τους ανάλογα με τις ανάγκες.

63. Ενόψει των διαφόρων καθηκόντων μιας ΚΕ παραγωγής, η εκτίμησή τους για λόγους χορήγησης απαλλαγής θα πρέπει να πραγματοποιείται με βάση διάφορα κριτήρια. Οι ΚΕ για την επέκταση του παραγωγικού δυναμικού ή της σειράς των προϊόντων μπορούν να συμβάλλουν όχι μόνον στην πρόληψη παράλληλων επενδύσεων -γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση δαπανών- αλλά και την τόνωση του ανταγωνισμού. Η συγκέντρωση της υφιστάμενης παραγωγικής ικανότητας ή η μείωσή της αποτελεί καταρχάς μέσο ορθολογικής οργάνωσης το οποίο εν γένει έχει αμυντικό χαρακτήρα. Δεν είναι πάντοτε προφανές ότι μέτρα αυτού του είδους ωφελούν τους τρίτους, ιδίως τους καταναλωτές και για το λόγο αυτό θα πρέπει κάθε περίπτωση να δικαιολογείται ξεχωριστά. Ποσοτικά όρια τα οποία θα ισχύουν γενικά, υπό την μορφή ορίων όσον αφορά το μερίδιο της αγοράς, δεν μπορούν να καθοριστούν για τις ΚΕ παραγωγής. Όσο περισσότερο περιορίζεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των συνιδρυτικών επιχειρήσεων, τόση μεγαλύτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη διατήρηση του ανταγωνισμού με τρίτους. Το όριο του 20 % όσον αφορά το μερίδιο της αγοράς που ορίζεται στους κανονισμούς σχετικά με τις απαλλαγές κατά κατηγορίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την εκτίμηση των ΚΕ παραγωγής σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

64. Οι ΚΕ που ασκούν όλες τις λειτουργίες μιας επιχείρησης, στο βαθμό που δεν προβαίνουν σε καθορισμό των τιμών, σε καθορισμό ποσοστώσεων ή στην κατανομή των αγορών ή δεν αποτελούν μέσα για τον συντονισμό της επενδυτικής πολιτικής των συνιδρυτικών επιχειρήσεων που υπερβαίνει τα όρια μιας μενονωμένης περίπτωσης συχνά αποτελούν στοιχεία ενός δυναμικού ανταγωνισμού και συνεπώς αξίζει να αντιμετωπίζονται θετικά (56). Δεδομένου ότι η συνεργασία περιλαμβάνει επίσης την διανομή, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θα πρέπει να προσέχει ιδιαίτερα κατά την εκτίμηση των μεμονωμένων περιπτώσεων, ώστε η ανάθεση στην ΚΕ όλων των λειτουργιών μιας επιχείρησης, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις θέτουν στη διάθεσή της όλους τους υφιστάμενους πόρους, να μη δημιουργεί ή να ενισχύει δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Κατά την εκτίμηση του κατά πόσο μια ΚΕ που ασκεί όλες τις λειτουργίες μιας επιχείρησης θέτει προβλήματα συμβατότητας με τους κανόνες του ανταγωνισμού, σημαντικό σημείο αναφοράς είναι το συνολικό όριο του 10 % όσον αφορά το μερίδιο της αγοράς που ορίζεται στους κανονισμούς σχετικά με τις απαλλαγές κατά κατηγορίες. Κάτω από το όριο αυτό, μπορεί να υποτεθεί ότι το αποτέλεσμα του αποκλεισμού τρίτων καθώς και ο κίνδυνος της δημιουργίας ή της ενίσχυσης φραγμών στην είσοδο στην αγορά παραμένουν περιορισμένοι. Ωστόσο, η διάρθρωση της αγοράς θα πρέπει να εξακολουθεί να εγγυάται αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Σε περίπτωση υπέρβασης του προαναφερθέντος ορίου, μπορεί να χορηγηθεί απαλλαγή μόνον μετά από λεπτομερή εξέταση κάθε μεμονωμένης περίπτωσης.

V. Παρεπόμενοι περιορισμοί

1. Βασικές αρχές εκτίμησης

65. Θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των περιορισμών του ανταγωνισμού που προκύπτουν από τη δημιουργία και την λειτουργία μιας ΚΕ και των συμπληρωματικών συμφωνιών, οι οποίες θα μπορούσαν οι ίδιες να συνιστούν περιορισμούς του ανταγωνισμού περιορίζοντας την ελευθερία δράσης στην αγορά των συμμετεχουσών επιχειρήσεων. Οι συμπληρωματικές αυτές συμφωνίες είτε συνδέοντα άμεσα και είναι απαραίτητες για τη σύσταση και τη λειτουργία της ΚΕ στο βαθμό που δεν μπορούν να διακοπούν χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ίδια η ύπαρξη της ΚΕ, είτε συνάπτονται απλώς με την ευκαιρία της σύστασης της ΚΕ χωρίς να παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά αυτά.

66. Οι συμπληρωματικές συμφωνίες οι οποίες συνδέονται άμεσα με την ΚΕ και είναι αναγκαίες για την ύπαρξή της πρέπει να εκτιμώνται από κοινού με την ΚΕ. Βάσει των κανόνων ανταγωνισμού πρέπει να αντιμετωπίζονται ως παρεπόμενοι περιορισμοί στο βαθμό που εξακολουθούν να κατέχουν δευτερεύουσα σημασία σε σχέση με το κύριο αντικείμενο της ΚΕ. Όσον αφορά συγκεκριμένα τον «αναγκαστικό χαρακτήρα» των περιορισμών, πρέπει όχι μόνον να λαμβάνεται υπόψη η φύση των περιορισμών αυτών αλλά επίσης να καταβάλλεται μέριμνα ώστε η χρονική τους διάρκεια, καθώς και το ουσιαστικό και γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής τους να μην υπερβαίνει τα όρια που απαιτούνται εύλογα για τους σκοπούς της σύστασης και λειτουργίας της ΚΕ.

67. Όταν η ΚΕ δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, δεν εμπίπτουν επίσης ούτε οι συμπληρωματικές συμφωνίες που έχουν επικουρικό χαρακτήρα σε σχέση με την ΚΕ υπό την έννοια που αναλύθηκε ανωτέρω, παρά το γεγονός ότι είναι περιοριστικές για τον ανταγωνισμό. Αντίστροφα, σε περίπτωση που μία ΚΕ εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, το ίδιο ισχύει και για τους παρεπόμενους περιορισμούς. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται τα ίδια κριτήρια απαλλαγής επί αμφοτέρων. Δυνάμει του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, δεν απαιτείται ειδική αιτιολογία για τους παρεπόμενους περιορισμούς. Καταρχήν, η απαλλαγή τους προβλέπεται για την ίδια χρονική διάρκεια που ισχύει για την απαλλαγή της ίδιας της ΚΕ.

68. Οι συμπληρωματικές συμφωνίες που δεν έχουν επικουρικό χαρακτήρα για την ΚΕ εμπίπτουν συνήθως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, ακόμη και αν η ίδια η ΚΕ δεν εμπίπτει. Η εξαίρεσή τους δυνάμει του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, πρέπει να βασίζεται σε μια συγκεκριμένη εκτίμηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων τους. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται ξεχωριστά από την αντίστοιχη της ίδιας της ΚΕ.

69. Η πολυμορφία των ΚΕ και των πρόσθετων περιορισμών που ενδεχομένως συνδέονται με αυτές δεν επιτρέπει να δοθούν παρά ελάχιστα μόνο παραδείγματα εφαρμογής των βασικών αρχών που πρόκειται να εφαρμοστούν.

2. Εκτίμηση ορισμένων πρόσθετων περιορισμών

70. Κατά την εκτίμηση του επικουρικού χαρακτήρα των πρόσθετων περιορισμών επιβάλλεται να γίνει διάκριση μεταξύ εκείνων που θίγουν την ΚΕ και εκείνων που επιβαρύνουν τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις.

α) Περιορισμοί που επιβάλλονται στην ΚΕ

71. Από τους περιορισμούς που επιβάλλονται στην ΚΕ, επικουρικοί μπορούν να θεωρηθούν εκείνοι που προσδίδουν συγκεκριμένη υφή στο εταιρικό της αντικείμενο, όπως π.χ. οι συμβατικές ρήτρες που καθορίζουν το συνολικό φάσμα παραγωγής ή τον τόπο παραγωγής των προϊόντων. Δεν πρέπει αντίθετα να θεωρούνται ως επικουρικοί οι πρόσθετοι περιορισμοί που υπερβαίνουν τα όρια του ορισμού του εταιρικού αντικειμένου και αφορούν τις ποσότητες, τις τιμές ή την πελατεία 7 το ίδιο ισχύει για τις απαγορεύσεις εξαγωγής προϊόντων.

72. Εάν η σύσταση της ΚΕ συνεπάγεται τη δημιουργία νέου παραγωγικού δυναμικού ή τη μεταφορά τεχνολογίας από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις, η υποχρέωση που επιβάλλεται στην ΚΕ να μην παράγει ή να μη διοχετεύει στην αγορά προϊόντα που ανταγωνίζονται εκείνα που παράγονται υπό το καθεστώς αδειών εκμετάλλευσης μπορεί να θεωρηθεί ως παρεπόμενη. Η ΚΕ οφείλει να επιδιώκει να διασφαλίσει την επιτυχία της νέας παραγωγικής μονάδας χωρίς να στερεί από τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις τον αναγκαίο έλεγχο όσον αφορά την εκμετάλλευση και την διάδοση της τεχνολογίας τους (57).

73. Υπό ορισμένες περιστάσεις μπορούν να θεωρηθούν ως παρεπόμενοι άλλοι περιορισμοί που επιβάλλονται στην ΚΕ όπως π.χ. συμβατικές ρήτρες βάσει των οποίων η συνεργασία περιορίζεται σε ένα ορισμένο τομέα ή σε μια συγκεκριμένη τεχνική εφαρμογή της μεταφερθείσας τεχνολογίας. Οι περιορισμοί αυτοί πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αναπόφευκτοι λόγω της βούλησης των συνιδρυτικών επιχειρήσεων να περιορίζουν τη συνεργασία τους σε συγκεκριμένο πεδίο δραστηριοτήτων, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο το αντικείμενο και την ύπαρξη της ΚΕ (58).

74. Τέλος, στις περιπτώσεις που οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις αναθέτουν στην ΚΕ την παραγωγή ορισμένων προϊόντων ή ορισμένα στάδια της παραγωγής, οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται στην ΚΕ να αγοράζει ή να παραδίδει προϊόντα σε συνιδρυτικές επιχειρήσεις μπορούν επίσης να θεωρηθούν ως παρεπόμενες, τουλάχιστον κατά την εναρκτήρια περίοδο λειτουργίας της ΚΕ.

β) Περιορισμοί που επιβάλλονται στις συνιδρυτικές επιχειρήσεις

75. Οι περιορισμοί που απαγορεύουν τις συνιδρυτικές επιχειρήσεις να ανταγωνίζονται με τη ΚΕ ή να ανταγωνίζονται ενεργά στον τομέα όπου αυτή ασκεί δραστηριότητες, μπορούν να θεωρηθούν ως παρεπόμενοι τουλάχιστον κατά την εναρκτήρια περίοδο της λειτουργίας της ΚΕ. Οι πρόσθετοι περιορισμοί που αφορούν ποσότητες, τιμές ή πελάτες και οι απαγορεύσεις εξαγωγής προϊόντων υπερβαίνουν σαφώς τα όρια που είναι αναγκαία για τη σύσταση και τη λειτουργία της ΚΕ.

76. Οι εδαφικοί περιορισμοί που επιβάλλονται σε μια συνιδρυτική επιχείρηση για τη χορήγηση στην ΚΕ της αποκλειστικής άδειας παραγωγής προϊόντων για τους τομείς τεχνικών εφαρμογών καθώς και για τις αγορές προϊόντων στις οποίες ασκούν παράλληλα δραστηριότητες τόσο η ΚΕ όσο και η προαναφερθείσα συνιδρυτική επιχείρηση μπορούν να θεωρηθούν ως παρεπόμενοι (59). Η χορήγηση στην ΚΕ αποκλειστικής άδειας εκμετάλλευσης επ' αόριστον πρέπει να θεωρείται ως απαραίτητη για τη σύσταση και τη λειτουργία της, π.χ. όταν η μητρική επιχείρηση που χορηγεί την άδεια εκμετάλλευσης δεν ασκεί δραστηριότητες στον ίδιο τομέα εφαρμογής ή στην ίδια αγορά προϊόντος με αυτήν για την οποία χορηγήθηκε η άδεια να λάμβάνουν νέες δραστηριότητες σε σχέση με τις οποίες οι συνιδρυτικές επιχειρήσεις δεν αποτελούν και ούτε πρόκειται να αποτελέσουν δυνητικούς ανταγωνιστές.

(1) ΕΕ αριθ. C 43 της 16. 2. 1993, σ. 2.

(2) Βλέπε μέρος ΙΙΙ.1, σημείο 15.

(3) Βλέπε μέρος ΙΙΙ.2 και 3, σημεία 17 και ακόλουθα, καθώς και σημεία 32 και ακόλουθα.

(4) Βλέπε μέρος IV.1 και 2, σημεία 43 και ακόλουθα και σημεία 52 και ακόλουθα.

(5) ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 25.

(6) ΕΕ αριθ. L 253 της 18. 6. 1994, σ. 32.

(7) Σημείο 6 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 417/85, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 151/93].

(8) Σημείο 7 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 417/85, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 151/93].

(9) Σημείο 5 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 417/85, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 151/93].

(10) Σημείο 9 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 556/89, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 151/93].

(11) Βλέπε σημείο 4.1, σημείο 43 και ακόλουθα.

(12) Σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89].

(13) ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 7.

(14) ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 3.

(15) Αναφέρεται στην υποσημείωση (11

).

(16) Αναφέρεται στην υποσημείωση (12

) 7 βλέπε σημεία 6 έως 14.

(17) Βλέπε σημεία 15 έως 16.

(18) Συμπληρωματικά στοιχεία μπορούν να συναχθούν από την παρελθούσα πρακτική της Επιτροπής των ΕΚ βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 (Πράξη που αναφέρεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ). Βλέπε αφενός τις αποφάσεις [βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89]: Renault/Volvo, ΕΕ αριθ. C 281 της 7. 11. 1990, σ. 2 7 Baxter/Nestlι/Salvia, ΕΕ C 37 της 6. 2. 1991, σ. 11 7 Apollinaris/Schweppes, ΕΕ αριθ. C της 24. 6. 1991, σ. 14 7 Elf/Enterprise, ΕΕ αριθ. C 203 της 24. 7. 1991, σ. 24 7 Sunrise, ΕΕ αριθ. C 18 της 31. 1. 1992, σ. 15 7 BSN/Nestlι/Cokoladovny, ΕΕ αριθ. C 47 της 17. 2. 1992, σ. 23 7 Flachglas/Vegla, ΕΕ αριθ. C 120 της 12. 5. 1992, σ. 30 7 Eureko, ΕΕ αριθ. C 113 της 1. 5. 1992, σ. 12 7 Herba/IRR, ΕΕ αριθ. C 120 της 28. 4. 1992, σ. 13 7 Koipe-Tabacalera/Elosua, ΕΕ αριθ. C 227 της 3. 9. 1992, σ. 10 7 και αφετέρου τις αποφάσεις [σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89]: Sanofi/Sterling Drugs, ΕΕ αριθ. C 156 της 10. 6. 1991, σ. 10 7 Elf/BC/Cepsa, ΕΕ αριθ. C 172 της 18. 6. 1991. σ. 8 7 Drδger/IBM/HMP, ΕΕ αριθ. C 236 της 28. 6. 1991, σ. 6 7 Thomson/Pilkington, ΕΕ αριθ. C 279 της 23. 10. 1991, σ. 19 7 UAP/Transatlantic/Sun Life, ΕΕ αριθ. C 296 της 11. 11. 1991, σ. 12 7 TNT/GD Net 7 Lucas/Eaton, ΕΕ αριθ. C 328 της 9. 12. 1991, σ.15 7 Courtaulds/SNIA, ΕΕ αριθ. C 333 της 19. 12. 1991, σ. 16 7 Volvo/Atlas, ΕΕ αριθ. C 17 της 14. 1. 1992, σ. 10 7 Ericsson/Kolbe, ΕΕ αριθ. C 27 της 22. 1. 1992, σ. 14 7 Spar/Dansk Supermarked, ΕΕ αριθ. C της 3. 2. 1992, σ. 18 7 Generali/BCHA, ΕΕ αριθ. C 107 της 28. 4. 1991, σ. 24 7 Mondi/Frantschach, ΕΕ αριθ. C 124 της 16. 5. 1992, σ. 19 7 Eucom/Digital, ΕΕ αριθ. C 140 της 18. 5. 1992, σ. 12 7 Ericsson/Ascom, ΕΕ αριθ. C 20 της 8. 8. 1992, σ. 26 7 Thomas Cook/LTU/West LB, ΕΕ αριθ. C 199 της 6. 8. 1992, σ. 12 7 Elf-Atochem/Rohm & Haas, ΕΕ αριθ. C 201 της 8. 8. 1992, σ. 27 7 Rhτne-Poulenc/SNIA, ΕΕ αριθ. C 212 της 18. 8. 1992, σ. 23 7 Northern Telecom/Matra Telecommunications, ΕΕ αριθ. C 24 της 19. 9. 1992, σ. 15 7 Avesta/British Steel, NCCC/AGA/Axel Johnson, ΕΕ αριθ. C 258 της 7. 10. 1992, σ. 9).

(19) Αναφέρεται στην υποσημείωση 5.

(20) Βλέπε υποσημείωση 4.

(21) Βλέπε μέρος ΙΙ σημείο 1 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης.

(22) Βλέπε μέρος ΙΙ σημείο 2 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης.

(23) Βλέπε μέρος ΙΙ σημείο 3 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης.

(24) Βλέπε μέρος ΙΙ σημείο 4 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης.

(25) Βλέπε μέρος ΙΙ σημεία 5 και 6 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης.

(26) Βλέπε μέρος ΙΙ σημεία 7 και 8 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης.

(27) Αναφέρεται στην υποσημείωση 5.

(28) Απόφαση της Επιτροπής «οπτικές ίνες», ΕΕ αριθ. L 236 της 22. 8. 1986, σ. 30.

(29) Βλέπε μέρος ΙΙΙ.2 γ) σημεία 23 έως 25.

(30) Βλέπε μέρος ΙΙΙ.2 γ) σημεία 21 και 22.

(31) Βλέπε μέρος ΙΙ της ανακοίνωσης για τη συνεργασία (που αναφέρεται στην υποσημείωση 4), σημεία 3 και 6, και την πράξη για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης (που αναφέρεται στην υποσημείωση 7).

(32) Βλέπε αποφάσεις της Επιτροπής όπου δεν έχει διαπιστωθεί κανένα αρνητικό αποτέλεσμα: απόφαση 86/405/ΕΟΚ (οπτικές ίνες), (ΕΕ αριθ. L 236 της 22. 8. 1986, σ. 30) και απόφαση 90/410/ΕΟΚ (Elopak/Metal Box-Odin), (ΕΕ αριθ. L 209 της 8. 8. 1990, σ. 15).

(33) Βλέπε μέρος ΙΙΙ.2 β) σημείο 22 και απόφαση 87/100/ΕΟΚ (Mitchell Cotts/Sofiltra), (ΕΕ αριθ. L 41 της 11. 2. 1987, σ. 31).

(34) Βλέπε μέρος ΙΙ της ανακοίνωσης για τη συνεργασία (που αναφέρεται στην υποσημείωση 4), σημείο 3 και την πράξη σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης (που αναφέρεται στην υποσημείωση 7).

(35) Βλέπε τις αποφάσεις: NCH (ΕΕ αριθ. L 22 της 26. 1. 1972, σ. 16). Cementregeling voor Nederland (ΕΕ αριθ. L 303 της 31. 12. 1972, σ. 7) 7 Cimbel (ΕΕ αριθ. L 303 της 31. 12. 1972, σ. 24) 7 CSV (ΕΕ αριθ. L 242 της 4. 9. 1978, σ. 15) 7 UIP (ΕΕ αριθ. L 226 της 3. 8. 1989, σ. 25) και Astra (ΕΕ αριθ. L 20 της 28. 1. 1993, σ. 23).

(36) Βλέπε τις αποφάσεις της Επιτροπής Socemas (ΕΕ αριθ. L 201 της 12. 8. 1968, σ. 4) 7 Intergroup EE ariu. L 212 της 9. 8. 1875, σ. 23) 7 National Sulphuric Acid Association I (ΕΕ αριθ. L 260 της 3. 10. 1980, σ. 24) και ΙΙ (ΕΕ αριθ. L 190 της 5. 7. 1989, σ. 25) 7 Filmeinkauf Deutscher Fernsehanstalten (ΕΕ αριθ. L 284 της 3. 10. 1989, σ. 36) και Ijsselcentrale (ΕΕ αριθ. L 28 της 2. 2. 1991, σ. 32).

(37) Βλέπε ανακοίνωση στην υπόθεση Exxon/Shell, (ΕΕ αριθ. C 92 της 2. 4. 1993, σ. 2).

(38) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής 91/38/ΕΟΚ (KSB/Goulds/Lowara/ITT) (ΕΕ αριθ. L 19 της 25. 1. 1991, σ. 25) 7 ο αντιανταγωνιστικός χαρακτήρας μιας κοινής οικονομικής παραγωγής αναγνωρίζεται καταρχήν στην πράξη που αναφέρεται στο σημείο 6 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 417/85).

(39) Βλέπε ιδίως τις ακόλουθες αποφάσεις της Επιτροπής: Bayer/Gist-Brocades (ΕΕ αριθ. L 30 της 5. 2. 1976, σ. 13) 7 United Reprocessors και KEWA (ΕΕ αριθ. L 51 της 26. 2. 1976, σ. 7 και 15) 7 Vacuum Interrupters I (ΕΕ αριθ. L 48 της 19. 2. 1977, σ. 32) και II (ΕΕ αριθ. L 383 της 31. 12. 1980, σ. 1) 7 De Laval/Stork I (ΕΕ αριθ. L 215 της 23. 8. 1977, σ. 11) και II (ΕΕ αριθ. L 59 της 4. 3. 1988, σ. 32 7 GEC/Weir (ΕΕ αριθ. L 327 της 20. 12. 1977, σ. 26) 7 WANO/Schwarzpulver (ΕΕ αριθ. L 322 της 16. 11. 1978, σ. 26) 7 Langenscheidt/Hachette (ΕΕ αριθ. L 39 της 11. 2. 1982, σ. 25) 7 Amerscham/Buchler (ΕΕ αριθ. L 314 της 10. 11. 1982, σ. 34) 7 Rockwell/Iveco (ΕΕ αριθ. L 224 της 17. 8. 1983, σ. 19) 7 Carbon Gas Technologie (ΕΕ αριθ. L 376 της 31. 12. 1983, σ. 17) 7 Enichem/ICI (ΕΕ αριθ. L 50 της 24. 2. 1988, σ. 18) 7 Bayer/BP Chemicals σ. 39) 7 Alcatel Espace/ANT (ΕΕ αριθ. L 32 της 3. 2. 1990, σ. 19) 7 Konsortium ECR 900 (ΕΕ αριθ. L 288 της 22. 8. 1990, σ. 31) 7 Screensport/EBU - Eurosport (ΕΕ αριθ. L 63 της 9. 3. 1991, σ. 32 7 (ΕΕ αριθ. L 306 της 7. 11. 1991, σ. 22) 7 Procter and Gamble/Finaf (ΕΕ αριθ. C 3 της 7. 1. 1992, σ. 2) και Infonet (ΕΕ αριθ. C 7 της 11. 1. 1992, σ. 3).

(40) Βλέπε μέρος ΙΙΙ.2 ε), σημεία 27 έως 31.

(41) Βλέπε τις ακόλουθες αποφάσεις της Επιτροπής: Alliance des constructeurs franηais de machines-outils, ΕΕ αριθ. L 201 της 12. 8. 1968, σ. 1 7 SAFCO, ΕΕ αριθ. L 13 της 17. 1. 1972, σ. 44 7 Metaleurope, ΕΕ αριθ. L 179 της 12. 7. 1990, σ. 41 7 Elopak/Metal Box-Odin, ΕΕ αριθ. L 209 της 8. 8. 1990, σ. 15 7 Konsortium ECR 900, ΕΕ αριθ. L 228 της 22. 8. 1990, σ. 31.

(42) Σημεία 5, 6, 7, 9 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 151/93].

(43) Αναφέρεται στην υποσημείωση 6.

(44) Αναφέρεται στην υποσημείωση 7.

(45) Αναφέρεται στην υποσημείωση 8.

(46) Αναφέρεται στην υποσημείωση 9.

(47) Βλέπε μέρος V. 2, σημεία 70 και ακόλουθα.

(48) Αναφέρεται στην υποσημείωση (7).

(49) Βλέπε κατωτέρω σημεία 62 και 63.

(50) Βλέπε κατωτέρω σημείο 64.

(51) Βλέπε τις αποφάσεις NCH, (ΕΕ αριθ. L 22 της 26. 1. 1972, σ. 16) 7 Cementregeling voor Nederland (ΕΕ αριθ. L 303 της 31. 12. 1972, σ. 7) 7 Cimbel (ΕΕ αριθ. L 303 της 31. 12. 1972, σ. 24) 7 CSV (ΕΕ αριθ. L 242 της 4. 9. 1978, σ. 15) και Astra, (ΕΕ αριθ. L 20 της 28. 1. 1993, σ. 23).

(52) Βλέπε απόφαση 89/467/ΕΟΚ (UIP) (ΕΕ αριθ. L 226 της 3. 8. 1989, σ. 25).

(53) Βλέπε αποφάσεις National Sulphuric Acid Association (ΕΕ αριθ. L 260 της 3. 10. 1980, σ. 24) 7 Filmeinkauf Deutscher Fernsehanstalten (ΕΕ αριθ. L 284 της 3. 10. 1989, σ. 36) IJsselcentrale decisions, (ΕΕ αριθ. L 28 της 2. 2. 1991, σ. 32).

(54) Βλέπε Exxon/Shell (ΕΕ αριθ. C 92 της 2. 4. 1993, σ. 2).

(55) Βλέπε αποφάσεις KSB/Goulds/Lowara/ITT, ΕΕ αριθ. L 19 της 25. 1. 1991, σ. 25.

(56) Βλέπε τις ακόλουθες αποφάσεις Επιτροπής: Amersham/Buchler, (ΕΕ αριθ. L 314 της 10. 11. 1982, σ. 34) 7 Rockwell/Iveco, (ΕΕ αριθ. L 224 της 17. 8. 1983, σ. 19) 7 Carbon Gas Technologie, (ΕΕ αριθ. L 376 της 31. 12. 1983, σ. 17) 7 Enichem/ICI, (ΕΕ αριθ. L 50 της 24. 2. 1988, σ. 18) 7 Bayer/BP Chemicals, (ΕΕ αριθ. L 150 της 16. 6. 1988, σ. 35) 7 Iveco/Ford, (ΕΕ αριθ. L 230 της 19. 8. 1988, σ. 39) 7 Alcatel Espace/ANT, (ΕΕ αριθ. L 32 της 3. 2. 1990, σ. 19) 7 Eirpage, (ΕΕ αριθ. L 306 της 7. 11. 1991, σ. 22) 7 Bayer/Gist/Brocades, (ΕΕ αριθ. L 30 της 5. 2. 1976, σ. 13) 7 United Processors and KEWA, (ΕΕ αριθ. L 51 της 26. 2. 1976, σ. 7) 7 Vacuum Interrupters I, (ΕΕ αριθ. L 48 της 19. 2. 1977, σ. 32) και Vacuum Interrupters II (ΕΕ αριθ. L 383 της 31. 12. 1980, σ. 1) 7 De Laval/Stork I, (ΕΕ αριθ. L 215 της 23. 8. 1977, σ. 11) και De Labal/Stork II (ΕΕ αριθ. L 59 της 4. 3. 1988, σ. 32) 7 GEC/Weir (ΕΕ αριθ. L 327 της 20. 12. 1977, σ. 26) 7 Langenscheidt/Hachette (ΕΕ αριθ. L 39 της 11. 2. 1982, σ. 25) 7 Procter and Gamble/Finaf (ΕΕ αριθ. C 3 της 7. 1. 1992, σ. 2) και Infonet (ΕΕ αριθ. C της 11. 1. 1992, σ. 3).

(57) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής Mitchell/Cotts/Sofiltra (ΕΕ αριθ. L 41 της 11. 2. 1987, σ. 31).

(58) Απόφαση της Επιτροπής Elopak/metal Box-Odin, ΕΕ αριθ. L 209 της 8. 8. 1990, σ. 15.

(59) Βλέπε Mitchell Cotts/Sofiltra (υποσημείωση 32).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΖΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ 2 ΚΑΙ 3 ΤΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ XIV ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΕΟΧ [ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ (ΕΟΚ) ΑΡΙΘ. 1983/83 ΚΑΙ (ΕΟΚ) ΑΡΙΘ. 1984/83 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ] ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 53 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΕΟΧ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ

Α. Η παρούσα ανακοίνωση εκδίδεται σύμφωνα με τους κανόνες της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (συμφωνία ΕΟΧ) και της συμφωνίας μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ για τη σύσταση μιας Εποπτεύουσας Αρχής και του Δικαστηρίου).

Β. Η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση όσον αφορά τους κανονισμούς της (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας, που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ αριθ. C 101 της 13. 4. 1984, σ. 2. Η εν λόγω μη δεσμευτική πράξη περιέχει τις αρχές και τους κανόνες που η Επιτροπή ακολουθεί στον τομέα του ανταγωνισμού. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση C-234/89 «Delimitis/Henninger Brδu» ζητεί από την Επιτροπή να τροποποιήσει την ανακοίνωσή της σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας με την έκδοση νέας ανακοίνωσης (ΕΕ αριθ. C 121 της 13. 5. 1992, σ. 2). Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ κρίνει ότι οι πράξεις αυτές αφορούν τον ΕΟΧ.

Γ. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ εξέδωσε μια αντίστοιχη ανακοίνωση όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας στις 12 Ιανουαρίου 1994 (1). Προκειμένου να διατηρηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού και να διασφαλιστεί η ενιαία εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ κρίνει αναγκαία την τροποποίηση της ανακοίνωσής της με την έκδοση της παρούσας, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων που της έχουν ανατεθεί στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας σύστασης Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου. Προτίθεται να ακολουθήσει τις αρχές και τους κανόνες που ορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση κατά την εφαρμογή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις των σχετικών κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ.

Στην ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ όσον αφορά τις πράξεις που αναφέρονται στα σημεία 2 και 3 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 της Επιτροπής] σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας, μετά το σημείο 39 και κάτω από τον τίτλο «V. συμφωνίες προμήθειας ζύθου» παρεμβάλλεται το κατωτέρω κείμενο. Τα σημεία 40 έως 66 λαμβάνουν τους αύξοντες αριθμούς 41 έως 67. Οι υπότιτλοι του τίτλου V μεταβάλλονται ως εξής:

Β. Υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας

Γ. Άλλοι εξαιρούμενοι περιορισμοί του ανταγωνισμού

Δ. Συμφωνίες που αποκλείονται από την απαλλαγή κατά κατηγορίες.

«Α. Συμφωνίες ήσσονος σημασίας

40. Υπενθυμίζεται ότι η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ στην ανακοίνωσή της για τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας (2*) ορίζει ότι η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ είναι της άποψης ότι οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, εάν πληρούνται ορισμένοι όροι όσον αφορά το μερίδιο αγοράς και τον κύκλο εργασιών των εδνιαφερομένων επιχειρήσεων. Συνεπώς, είναι προφανές ότι οι συμφωνίες μιας επιχείρησης, ζυθοποιείου ή χονδρικής εμπορίας ζύθου, είναι δυνατό να εμπίπτουν στο επίπεδο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, εφον η επιχείρηση αυτή υπερβαίνει τα αναφερόμενα στην ανωτέρω ανακοίνωση όρια. Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν εφαρμόζεται, όταν στη σχετική αγορά ο ανταγωνισμός περιορίζεται εξαιτίας των σωρευτικών επιπτώσεων παράλληλων δικτύων παρόμοιων συμφωνιών, οι οποίες, σε μεμονωμένη βάση, δεν θα ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, εάν εφαρμοζόταν η ανακοίνωση. Δεδομένου ότι οι αγορές ζύθου χαρακτηρίζονται συχνά από την ύπαρξη παρόμοιων σωρευτικών επιπτώσεων, είναι σκόπιμο να προσδιοριστούν οι συμφωνίες οι οποίες μπορούν ωστόσο να θεωρηθούν ως ήσσονος σημασίας.

Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ είναι της γνώμης ότι μια συμφωνία αποκλειστικής προμήθειας ζύθου την οποία συνάπτει ένα ζυθοποιείο, κατά την έννοια του άρθρου 6, καθώς και του άρθρου 8 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83, δεν εμπίπτει συνήθως στις διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ εάν:

- το μερίδιο αγοράς το οποίο κατέχει το συγκεκριμένο ζυθοποιείο στην εθνική αγορά για τη μεταπώληση ζύθου σε καταστήματα τα οποία χρησιμοποιούνται για την πώληση και κατανάλωση ποτών δεν υπερβαίνει το 1 %

και

- εάν το συγκεκριμένο ζυθοποιείο δεν παράγει περισσότερα από 200 000 εκατόλιτρα ζύθου ετησίως.

Ωστόσο, οι αρχές αυτές δεν ισχύουν, εάν η εν λόγω συμφωνία συνάπτεται για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τα επτάμιση έτη, εφόσον καλύπτει το ζύθο και άλλα ποτά, και για χρονικό διάστημα 15 ετών, εάν καλύπτει μόνο τον ζύθο.

Προκειμένου να οριστεί το μερίδιο της αγοράς του ζυθοποιείου και η ετήσια παραγωγή του, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 4 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83.

Όσον αφορά τις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας ζύθου κατά την έννοια του άρθρου 6, καθώς και του άρθρου 8 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 που συνάπτουν χονδρέμποροι, οι ανωτέρω αναφερόμενες αρχές ισχύουν mutatis mutandis λαμβάνοντας υπόψη τη θέση του ζυθοποιείου, ο ζύθος του οποίου αποτελεί το κύριο αντικείμενο της συγκεκριμένης συμφωνίας.

Η παρούσα ανακοίνωση δεν αποκλείει, σε μεμονωμένες περιπτώσεις, το ενδεχόμενο ακόμη και οισυμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που δεν πληρούν τα προαναφερθέντα κριτήρια, ιδιαίτερα όταν ο αριθμός των σημείων πώλησης με τα οποία συνδέονται είναι περιορισμένος σε σύγκριση με τον αριθμό των σημείων πώλησης που υπάρχουν στην αγορά, να έχουν αμελητέα μόνον επίδραση στις εμπορικές συναλλαγές, μεταξύ των συμβαλλομένων μερών ή στον ανταγωνισμό και, συνεπώς, να μην εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

Επιπλέον, η παρούσα ανακοίνωση δεν προδικάζει κατά ουδένα τρόπο την εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας σε συμφωνίες τις οποίες καλύπτει.

».

(1) ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 13.

(2*) Βλέπε σελίδα 32 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΖΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΜΕΣΑΖΟΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Α. Η παρούσα ανακοίνωση εκδίδεται σύμφωνα με τους κανόνες της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (συμφωνία ΕΟΧ) και της συμφωνίας μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ για τη σύσταση μιας Εποπτεύουσας Αρχής και ενός Δικαστηρίου (συμφωνία σύστασης Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου).

Β. Η Επιτροπή εξέδωσε διευκρίνιση σχετικά με τις δραστηριότητες των μεσαζόντων κατά την πώληση αυτοκινήτων (ΕΕ αριθ. C 329 της 18. 12. 1991, σ. 20). Η μη δεσμευτική αυτή πράξη περιέχει τις αρχές και τους κανόνες που η Επιτροπή ακολουθεί στον τομέα του ανταγωνισμού.

Γ. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θεωρεί ότι η προαναφερθείσα πράξη αφορά τον ΕΟΧ. Προκειμένου να διατηρηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού και να διασφαλιστεί η ενιαία εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ εκδίδει την παρούσα ανακοίνωση στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων που της έχουν ανατεθεί στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας σύστασης Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου. Προτίθεται να ακολουθήσει τις αρχές και τους κανόνες που ορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση όταν εφαρμόζει σε συγκεκριμένες περιπτώσεις τους σχετικούς κανόνες ανταγωνισμού ΕΟΧ.

Η παρούσα ανακοίνωση συμπληρώνει την ανακοίνωση (1) που δημοσιεύθηκε με την πράξη που αναφέρεται στο σημείο 4 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 123/85], στο εξής αναφερόμενη ως «η πράξη», με σκοπό την αποσαφήνιση του πεδίου των δραστηριοτήτων των μεσαζόντων που αναφέρονται στην πράξη. Η σχέση μεταξύ ενός μεσάζοντος και του προσώπου για λογαριασμό του οποίου παρεμβαίνει, διέπονται καταρχάς από τη μεταξύ τους σύμβαση και από το ισχύον εθνικό δίκαιο, χωρίς να θίγονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις προσώπων ξένων προς τη σύμβαση. Για το λόγο αυτό, στην παρούσα ανακοίνωση δεν αναφέρονται όλες οι υποχρεώσεις ενός μεσάζοντος.

1. Αρχές

Οι ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες συμφωνούν με τους στόχους που επιδιώκει η πράξη βασίζονται σε δύο αρχές. Η πρώτη είναι ότι ο μεσάζων που αναφέρεται στην πράξη είναι ένας παρέχων υπηρεσίες που ενεργεί για λογαριασμό ενός αγοραστή και τελικού χρήστη 7 δεν μπορεί να αναλάβει κινδύνους που συνδέονται συνήθως με την κυριότητα, και έχει λάβει εκ των προτέρων έγγραφη εντολή από συγκεκριμένο εντολέα, με όνομα και διεύθυνση, για την παροχή αυτών των υπηρεσιών. Η δεύτερη είναι η αρχή της διαφάνειας της παραγγελίας, και ιδίως η υποχρέωση του μεσάζοντα, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, να παραχωρεί στον αγοραστή όλα τα οφέλη που προέκυψαν κατά τις διαπραγματεύσεις που διεξάχθηκαν για λογαριασμό του.

Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ τριών ομάδων κριτηρίων:

α) όσον αφορά την εγκυρότητα της παραγγελίας και την παροχή συνδρομής 7

β) όσον αφορά τις δυνατότητες διαφήμισης του μεσάζοντα 7

γ) όσον αφορά τις δυνατότητες προμηθειών του μεσάζοντα.

Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ είναι της άποψης ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και κριτήρια μπορούν να θεωρηθούν κατάλληλα για την αντιμετώπιση των αναγκών που εμφανίζονται στην πράξη. Για δραστηριότητες που δεν συμφωνούν με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και κριτήρια θεωρείται, μέχρι αποδείξεως του εναντίου, ότι ένας μεσάζων υπερβαίνει τα όρια που τίθενται στο άρθρο 3 παράγραφος 11 της πράξης ή ότι δημιουργεί σύγχυση στο κοινό δίνοντας την εντύπωση ότι είναι μεταπωλητής.

2. Πρακτικά κριτήρια

α) Η εγκυρότητα της παραγγελίας και η παροχή συνδρομής

Ο μεσάζων είναι ελεύθερος να οργανώνει τη δομή των δραστηριοτήτων του. Ωστόσο, οι πράξεις που συνεπάγονται τη χρησιμοποίηση ενός δικτύου ανεξαρτήτων επιχειρήσεων με κοινή επωνυμία ή με άλλα κοινά διακριτικά σήματα θα μπορούσαν να δημιουργήσουν την εσφαλμένη εντύπωση ενός εγκεκριμένου συστήματος διανομής.

Ο μεσάζων μπορεί να χρησιμοποιεί ένα χώρο στο ίδιο κτίριο με ένα πολυκατάστημα, εφόσον ο χώρος αυτός βρίσκεται εκτός των κυρίων εγκαταστάσεων στις οποίες ασκούνται οι κύριες δραστηριότητες του πολυκαταστήματος, υπό την επιφύλαξη ότι συμμορφούνται με τις αρχές που ορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση.

Παρά το γεγονός ότι δεν μπορεί να αναλάβει τους κινδύνους που σχετίζονται με την κυριότητα, ο μεσάζων πρέπει να είναι ελεύθερος να αναλαμβάνει τους κινδύνους μεταφοράς και αποθήκευσης του οχήματος καθώς και τους πιστωτικούς κινδύνους έναντι του τελικού αγοραστή για τη χρηματοδότηση της αγοράς σε μια ξένη χώρα. Οι υπηρεσίες πρέπει να παρέχονται υπό συνθήκες πλήρους διαφάνειας όσον αφορά τις διάφορες παρεχόμενες υπηρεσίες και την αμοιβή τους, γεγονός που πρέπει να είναι δυνατόν να εξακριβωθεί με αναλυτική και λεπτομερή απόδοση λογαριασμού προς τον αγοραστή.

Ο μεσάζων πρέπει να εκθέτει αναλυτικά στον πελάτη, σε έγγραφο, που μπορεί να είναι ξεχωριστό από την παραγγελία, τις διάφορες υπηρεσίες που προσφέρει παρέχοντάς του τη δυνατότητα να επιλέξει αυτές που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του. Στο εν λόγω έγγραφο, ένας μεσάζων που δεν παρέχει το σύνολο των υπηρεσιών που συνδέονται με την θέση σε κυκλοφορία ενός εισαγόμενου οχήματος, οφείλει να δηλώνει ποιες υπηρεσίες δεν παρέχει.

β) Διαφήμιση εκ μέρους του μεσάζοντος

Ο μεσάζων πρέπει να είναι σε θέση να πραγματοποιεί διαφημίσεις, χωρίς ωστόσο να δημιουργείται σύγχυση στους δυνητικούς αγοραστές ως προς την ιδιότητά του σε σχέση με την ιδιότητα ενός μεταπωλητή. Υπό την επιφύλαξη του περιορισμού αυτού, ο ενδιάμεσος θα πρέπει να είναι σε θέση να:

- επικεντρώνει τις δραστηριότητές του, και συνεπώς την διαφημιστική του εκστρατεία, σε ενα δεδομένο σήμα ή ένα συγκεκριμένο μοντέλο υπό τον όρο όμως ότι θα υφιστά δεόντως την προσοχή στο γεγονός ότι δεν είναι μεταπωλητής αλλά ότι δρα ως μεσάζων που παρέχει υπηρεσίες,

- να παρέχει κάθε πληροφορία σχετικά με την τιμή που μπορεί να επιτύχει, δηλώνοντας σαφώς ότι η τιμή αυτή είναι ενδεικτική,

- να εκθέτει αυτοκίνητα τα οποία έχουν αγοραστεί από πελάτες του που έχουν προσφύγει στις υπηρεσίες του, ή ένα συγκεκριμένο τύπο ή μοντέλο το οποίο μπορούν αυτοί να του χορηγήσουν, υπό την προϋπόθεση ότι εξηγεί ρητά και σαφώς ότι δρα ως μεσάζων που παρέχει τις υπηρεσίες του και όχι ως μεταπωλητής και ότι οι τύποι ή τα μοντέλα τα οποία εκθέτει δεν είναι προς πώληση,

- να χρησιμοποιεί κάθε λογότυπο, επωνυμία και σήμα, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες δικαίου, χωρίς ωστόσο να δημιουργείται σύγχιση στο κοινό όσον αφορά την ιδιότητά του ως μεσάζοντος που δεν ανήκει σε δίκτυο διανομής του ή των ενδιαφερομένων κατασκευαστών.

Σε περίπτωση που ένα πολυκατάστημα αναλαμβάνει το ίδιο δραστηριότητα μεσάζοντα, θα πρέπει να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία σύγχισης στο κοινό (τελικοί χρήστες) με τις κύριες εμπορικές δραστηριότητες που ασκεί υπό το κύριο ή διακριτικό σήμα του.

γ) Οι δυνατότητες προμηθειών των μεσαζόντων

Γενικά, ο μεσάζων είναι ελεύθερος να οργανώνει τις σχέσεις του με τα διάφορα δίκτυα διανομής των διαφόρων κατασκευαστών 7 αυτό δεν θα πρέπει να έχει ως συνέπεια την καθιέρωση με τους εμπόρους αυτούς σχέσης προνομιακής και αντίθετης προς τις συμβατικές υποχρεώσεις που έχει αναλάβει δυνάμει της πράξης, και ιδίως το άρθρο 3 σημείο 8 στοιχεία α) και β), σημείο 9 και άρθρο 4 παράγραφος 1 σημείο 3. Συγκεκριμένα, ο μεσάζων πρέπει να εφοδιάζεται σύμφωνα με τους όρους που επικρατούν κανονικά στην αγορά και δεν πρέπει:

- να συνάπτει συμφωνίες με τις οποίες αναλαμβάνει υποχρεώσεις αγοράς,

- να επωφελείται από εκπτώσεις διαφορετικές από εκείνες που συνήθως παρέχονται στην αγορά της χώρας από την οποία αγοράστηκε το αυτοκίνητο.

Στο πλαίσιο αυτό, οι πωλήσεις που υπερβαίνουν το 10 % των ετησίων πωλήσεων που πραγματοποιεί οποιοσδήποτε εγκεκριμένος έμπορος μέσω ενός μεσάζοντος θεμελιώνουν τεκμήριο προνομιακών σχέσεων αντίθετων προς τα προαναφερθέντα άρθρα.

(1) ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 20.