Απόφαση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ

αριθ. 329/99/COL

της 16ης Δεκεμβρίου 1999

για την παράταση της ισχύος υφιστάμενων κανόνων και τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων καθώς και για την τροποποίηση για εικοστή δεύτερη φορά των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο(1), και ιδίως τα άρθρα 61 έως 63,

τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου(2), και ιδίως το άρθρο 24 και το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου 3,

Εκτιμώντας:

ότι το άρθρο 24 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου προβλέπει ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων·

ότι βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει ανακοινώσεις και κατευθυντήριες γραμμές για θέματα τα οποία άπτονται της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, εφόσον τούτο προβλέπεται ρητώς από την εν λόγω συμφωνία ή από τη συμφωνία περί εποπτείας και δικαστηρίου ή εφόσον το κρίνει απαραίτητο η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ,

Λαμβάνοντας υπόψη τους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων(3), οι οποίοι θεσπίστηκαν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ στις 19 Ιανουαρίου 1994(4), και ιδίως τις διατάξεις του κεφαλαίου 16 (ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων),

Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τρέχοντες κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, οι οποίοι εκδόθηκαν αρχικά στις 19 Οκτωβρίου 1994(5) και των οποίων η ισχύς παρατάθηκε με τις αποφάσεις της Αρχής αριθ. 298/97 της 17ης Δεκεμβρίου 1997 και αριθ. 372/98 της 16ης Δεκεμβρίου 1998, θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999,

Εκτιμώντας:

ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει νέες "Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων"(6)·

ότι πρέπει να τηρηθεί αυστηρή πειθαρχία όσον αφορά τις ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων και να διασφαλισθεί η ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων του ΕΟΧ στο σύνολο του εδάφους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου·

ότι στο σημείο II, υπό την επικεφαλίδα "ΓΕΝΙΚΑ", στο τέλος του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ προβλέπεται ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει, κατόπιν διαβουλεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πράξεις αντίστοιχες με τις εκδιδόμενες από την Επιτροπή, προκειμένου να διασφαλισθούν ίσο όροι ανταγωνισμού,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

Εκτιμώντας:

ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, στο πλαίσιο πολυμερούς συνάντησης με θέμα τις κρατικές ενισχύσεις, διαβουλεύθηκε με τα κράτη της ΕΖΕΣ σχετικά με την καθιέρωση των νέων κατευθυντήριων γραμμών·

ότι με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές θεσπίζονται ειδικές υποχρεώσεις κοινοποίησης οι οποίες αποτελούν κατάλληλα μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, τα οποία προϋποθέτουν τη συναίνεση των οικείων κρατών της ΕΖΕΣ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

1. Οι κατευθυντήριες γραμμές περί κρατικών ενισχύσεων τροποποιούνται με τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών αντί του κεφαλαίου 16 ("Ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων") και με τα δύο νέα παραρτήματα (παράρτημα XIV, "Έντυπο κοινοποίησης μεμονωμένων χορηγήσεων ενισχύσεων αναδιάρθρωσης" και παράρτημα XV, "Έντυπο κοινοποίησης ενισχύσεων διάσωσης"), που περιλαμβάνονται άπαντα στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης.

2. Η παράγραφος 25.4 σημείο 7 του κεφαλαίου 25 των κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων, όπως τροποποιήθηκε για δέκατη τέταρτη φορά στις 4 Νοεμβρίου 1998, έχει πλέον ως εξής:

"Ως αρχική επένδυση λογίζεται επίσης κάθε επένδυση σε πάγια κεφάλαια η οποία έχει τη μορφή της εξαγοράς μιας επιχείρησης που έχει παύσει να λειτουργεί ή η οποία θα είχε παύσει να λειτουργεί αν δεν είχε αγορασθεί."

3. Τα κράτη της ΕΖΕΣ θα ενημερωθούν για την παρούσα απόφαση με επιστολή συνοδευόμενη από αντίγραφο της απόφασης, περιλαμβανομένου του παραρτήματος I, που θα τα καλεί να δηλώσουν ότι συμφωνούν με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές, εντός έξι εβδομάδων από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης, στο βαθμό που αυτές προβλέπουν κατάλληλα μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου.

4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθεί, σύμφωνα με το στοιχείο δ) του πρωτοκόλλου 27 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, με αντίγραφο της παρούσας απόφασης, περιλαμβανομένου του παραρτήματος I.

5. Η απόφαση, περιλαμβανομένου του παραρτήματος I, δημοσιεύεται στο τμήμα ΕΟΧ και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

6. Οι τροποποιούμενες σύμφωνα με τις ανωτέρω παραγράφους 1 και 2 κατευθυντήριες γραμμές αρχίζουν να ισχύουν την ημερομηνία της δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ. Μέχρι την εν λόγω ημερομηνία παραμένουν σε ισχύ οι τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές.

7. Το αγγλικό κείμενο της παρούσα απόφασης είναι το μόνο αυθεντικό.

Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 1999.

Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

Ο Πρόεδρος

Knut Almestad

(1) Εφεξής: "η συμφωνία για τον ΕΟΧ".

(2) Εφεξής: "η συμφωνία περί εποπτείας και δικαστηρίου".

(3) Εφεξής: "κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις".

(4) Πρώτη δημοσίευση στην ΕΕ L 231 της 3.9.1994 και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 32 της ίδιας ημερομηνίας· η τελευταία τροποποίηση (21η) θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 276/99/COL της 17.11.1999 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(5) ΕΕ L 383 της 31.12.1994 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 59 της ίδιας ημερομηνίας.

(6) ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 2.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

"16. ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΣΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ(1)

16.1. Εισαγωγή

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εξέδωσε το 1994 τις πρώτες της κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων(2). Με απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1998, η ισχύς τους παρατάθηκε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999(3).

2. Με την παρούσα εκδοχή των κατευθυντήριων γραμμών, των οποίων το κείμενο βασίζεται στις προηγούμενες εκδοχές, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ επιθυμεί να επιφέρει ορισμένες αλλαγές και διευκρινίσεις, που υπαγορεύονται από διάφορους λόγους. Καταρχάς, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και ο αντίκτυπός της στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο επιβάλλουν αυξημένη επαγρύπνηση όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις. Κατά δεύτερο λόγο, η έκτη και έβδομη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις στον μεταποιητικό τομέα και σε ορισμένους άλλους τομείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση(4) οδηγούν στο συμπέρασμα ότι έχει αυξηθεί ο όγκος των μεμονωμένων ενισχύσεων, κυρίως αυτών που αποσκοπούν στη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. Τέλος, είναι επίσης ευκταίο να καταστούν ακόμη πιο αυστηροί οι κανόνες σχετικά με τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, λαμβανομένου παράλληλα υπόψη ότι η χορήγηση ενισχύσεων ενδεδειγμένου ύψους είναι ικανή να μετριάσει τις κοινωνικές επιπτώσεις των αναδιαρθρώσεων. Για τον λόγο αυτό, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, όπως ακριβώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη πράξει έναντι των κρατών μελών της ΕΚ, επιχειρεί να διευκρινίσει τους κανόνες που διέπουν τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης και να χαράξει με μεγαλύτερη αυστηρότητα τις κατευθυντήριες γραμμές με βάση τις οποίες θα προβαίνει στην εξέτασή τους.

3. Οι κρατικές ενισχύσεις που προορίζονται για τη διάσωση προβληματικών επιχειρήσεων από την πτώχευση και για τη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσής τους μπορούν να θεωρηθούν θεμιτές μόνον υπό ορισμένες προϋπόθεσεις. Παραδείγματος χάριν, μπορεί να υπαγορεύονται από λόγους κοινωνικής ή περιφερειακής πολιτικής ή από την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη ο ευεργετικός ρόλος των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στην οικονομία ή ακόμη, κατ' εξαίρεση, να δικαιολογούνται επειδή κρίνεται σκόπιμο να διατηρηθεί μια ανταγωνιστική διάρθρωση της αγοράς, όταν η εξαφάνιση ορισμένων επιχειρήσεων μπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση μονοπωλίου ή στενού ολιγοπωλίου.

16.2. Ορισμοί και πεδίο εφαρμογής των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών και η σχέση τους με άλλες διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων

16.2.1. Η έννοια της 'προβληματικής επιχείρησης'

1. Στο πλαίσιο του ΕΟΧ δεν υπάρχει ορισμός της έννοιας της 'προβληματικής επιχείρησης'. Ωστόσο, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι μια επιχείρηση είναι προβληματική κατά την έννοια των παρουσών κατευθυντηρίων γραμμών εφόσον δεν είναι ικανή, είτε με δικούς της πόρους είτε με τα κεφάλαια που καταφέρνει να λάβει από τους ιδιοκτήτες/μετόχους ή τους πιστωτές της, να ανακόψει τη ζημιογόνο πορεία της, η οποία θα την οδηγήσει, ελλείψει εξωτερικής παρέμβασης από πλευράς κρατικών αρχών, προς μια σχεδόν βέβαιη διακοπή της λειτουργίας της βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα.

2. Συγκεκριμένα, μια επιχείρηση θεωρείται οπωσδήποτε και ανεξαρτήτως μεγέθους ως προβληματική κατά την έννοια των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών στις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) αν πρόκειται για εταιρεία περιορισμένης ευθύνης(5), εφόσον έχει εξαλειφθεί πάνω από το ήμισυ του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου(6) και άνω του ενός τετάρτου του κεφαλαίου αυτού έχει χαθεί κατά τη διάρκεια των δώδεκα τελευταίων μηνών, ή

β) αν πρόκειται για εταιρεία απεριόριστης ευθύνης(7), εφόσον έχει εξαλειφθεί πάνω από το ήμισυ των ιδίων πόρων της, όπως εμφανίζονται στα βιβλία της εταιρείας, και άνω του ενός τετάρτου των πόρων αυτών έχει χαθεί κατά τη διάρκεια των δώδεκα τελευταίων μηνών, ή

γ) ανεξάρτητα από τη μορφή της εταιρείας, εφόσον η εκάστοτε επιχείρηση πληροί τις προϋποθέσεις της εγχώριας νομοθεσίας προκειμένου να υπαχθεί σε συλλογική πτωχευτική διαδικασία.

3. Συνήθως, οι δυσχέρειες μιας επιχείρησης εκδηλώνονται με αύξηση των ζημιών, μείωση του κύκλου εργασιών, διόγκωση των αποθεμάτων, πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, μείωση της ταμειακής ροής, αύξηση των χρεών, αύξηση της επιβάρυνσης από τόκους, καθώς και μείωση ή εξάλειψη της αξίας του καθαρού ενεργητικού. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις, η επιχείρηση μπορεί να έχει ήδη καταστεί αφερέγγυα ή να αποτελεί αντικείμενο συλλογικής πτωχευτικής διαδικασίας σύμφωνα με τις διατάξεις του εθνικού δικαίου που διέπει τη λειτουργία της. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν για κάθε ενίσχυση που χορηγείται στο πλαίσιο τέτοιας διαδικασίας και η οποία επιτρέπει στην επιχείρηση να συνεχίσει τη δραστηριότητά της. Σε κάθε περίπτωση, μια προβληματική επιχείρηση είναι επιλέξιμη μόνο εφόσον αποδεδειγμένα αδυνατεί να εξασφαλίσει την ανάκαμψή της με δικούς της πόρους ή με την λήψη κεφαλαίων από τους ιδιοκτήτες/μετόχους ή τους πιστωτές της.

4. Στο πλαίσιο των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, μια νεοσύστατη επιχείρηση(8) δεν είναι επιλέξιμη για ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, ακόμη και αν η αρχική της χρηματοοικονομική θέση είναι επισφαλής. Τούτο ισχύει, επί παραδείγματι, όταν μια νέα επιχείρηση έχει προκύψει από την εκκαθάριση προϋπάρχουσας επιχείρησης ή έχει εξαγοράσει απλώς το ενεργητικό της.

5. Μια εταιρεία που αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου επιχειρηματικού ομίλου δεν είναι καταρχήν επιλέξιμη για ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, εκτός εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι η εταιρεία έχει ειδικές δυσχέρειες οι οποίες δεν έχουν προκύψει από την αυθαίρετη κατανομή των δαπανών στο εσωτερικό του ομίλου και ότι οι δυσχέρειες αυτές είναι τόσο σοβαρές ώστε να μην μπορούν να αντιμετωπιστούν από τον ίδιο τον όμιλο.

16.2.2. Ορισμός των ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης

1. Οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης διέπονται από τις ίδιες κατευθυντήριες γραμμές, διότι και στις δύο περιπτώσεις οι κρατικές αρχές έχουν να κάνουν με μια προβληματική επιχείρηση. Πέραν αυτού, η διάσωση και η αναδιάρθρωση αποτελούν συχνά δύο σκέλη μιας ενιαίας πράξης, έστω και αν στηρίζονται σε διαφορετικούς μηχανισμούς.

2. Μια ενίσχυση διάσωσης έχει από τη φύση της πρόσκαιρο χαρακτήρα. Πρέπει να επιτρέπει σε μια επιχείρηση που αντιμετωπίζει δυσκολίες να συνεχίσει τη δραστηριότητά της κατά το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την κατάρτιση σχεδίου αναδιάρθρωσης ή εκκαθάρισης ή/και κατά το χρονικό διάστημα που απαιτείται προκειμένου η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να μπορέσει να αποφανθεί σχετικά με το σχέδιο.

3. Εξάλλου, η αναδιάρθρωση πρέπει να βασίζεται σε ένα εφικτό, συγκροτημένο και διεξοδικό σχέδιο για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της οικείας επιχείρησης. Η αναδιάρθρωση συνήθως περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα στοιχεία: την αναδιοργάνωση και τον εξορθολογισμό των δραστηριοτήτων της επιχείρησης σε αποτελεσματικότερη βάση, μέτρο που κατά κανόνα συνεπάγεται την εγκατάλειψη ζημιογόνων δραστηριοτήτων, την αναδιάρθρωση των υφιστάμενων δραστηριοτήτων που μπορούν να καταστούν εκ νέου ανταγωνιστικές και, ενδεχομένως, τη διαφοροποίηση του αντικειμένου προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης νέων βιώσιμων δραστηριοτήτων. Η υλική αναδιάρθρωση συνήθως πρέπει να συνοδεύεται από χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση (εισφορές κεφαλαίου, μείωση του χρέους). Εντούτοις, τα μέτρα αναδιάρθρωσης κατά την έννοια των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών δεν είναι δυνατό να περιορίζονται σε χρηματοοικονομική ενίσχυση για την αποκατάσταση των ζημιών του παρελθόντος, αλλά πρέπει να κατατείνουν στην άρση των αιτίων που προκάλεσαν τις ζημίες.

16.2.3. Πεδίο εφαρμογής

1. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν για τις επιχειρήσεις όλων των κλάδων (με εξαίρεση τους κλάδους που εμπίπτουν στο άρθρο 27 και στο πρωτόκολλο 14 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ σχετικά με τα προϊόντα άνθρακα και χάλυβα), με την επιφύλαξη των τυχόν ειδικών κανόνων που ισχύουν για τις προβληματικές επιχειρήσεις συγκεκριμένων κλάδων(9).

16.2.4. Εφαρμογή του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

1. Οι κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων τείνουν τείνουν ως εκ της φύσεώς τους να στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό. Στο βαθμό που επηρεάζουν τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

2. Οι ενίσχύσεις αναδιάρθρωσης μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, όπως εισφορές κεφαλαίου, διαγραφή χρεών, δάνεια, φορολογικές ελαφρύνσεις ή μειωμένες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και εγγυήσεις δανείων. Ωστόσο, με την επιφύλαξη τυχόν ρητής διάταξης περί του αντιθέτου σε κάποια άλλη πράξη περί κρατικών ενισχύσεων η οποία ενδεχομένως ισχύει στο πλαίσιο του ΕΟΧ, οι ενισχύσεις διάσωσης πρέπει να περιορίζονται σε δάνεια ή εγγυήσεις δανείων (βλέπε σημείο 16.3.1).

3. Η ενίσχυση μπορεί να προέρχεται από οποιαδήποτε βαθμίδα κρατικής διοίκησης(10), κεντρική, περιφερειακή ή τοπική, καθώς και από οποιαδήποτε 'δημόσια επιχείρηση' με βάση τον ορισμό της έννοιας αυτής στο άρθρο 2 της πράξης που μνημονεύεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ(11). Τούτο σημαίνει, για παράδειγμα, ότι οι ενισχύσεις διάσωσης ή αναδιάρθρωσης είναι δυνατό να προέρχονται από κρατικές επιχειρήσεις επενδύσεων χαρτοφυλακίου ή από δημόσιες εταιρείες επενδύσεων(12).

4. Για να διαπιστωθεί κατά πόσον η εισφορά νέων κεφαλαίων από μέρους των κρατικών αρχών προς εταιρείες που τους ανήκουν στοιχειοθετεί κρατική ενίσχυση, εφαρμόζεται το κριτήριο που είναι γνωστό ως 'αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς'(13). Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, η παροχή χρηματοδότησης ή εγγύησης σε μια επιχείρηση θεωρείται ότι δεν στοιχειοθετεί ενίσχυση εφόσον ένας λογικώς σκεπτόμενος επενδυτής του ιδιωτικού τομέα ο οποίος αναπτύσσει τη δραστηριότητά του σε μία οικονομία αγοράς θα είχε ομοίως δεχθεί να προβεί στην εκάστοτε χρηματοδότηση.

5. Αντίθετα, όταν το κράτος χορηγεί ή εγγυάται χρηματοδοτικούς πόρους προς όφελος επιχείρησης που βρίσκεται σε δυσχερή χρηματοοικονομική θέση, πρέπει να θεωρηθεί ως πιθανόν η μεταβίβαση αυτή να εμπεριέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, τέτοιου είδους χρηματοοικονομικές συναλλαγές πρέπει να κοινοποιούνται εκ των προτέρων στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, ενδεχομένως με τη διαδικασία της κοινοποίησης γενικού καθεστώτος κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου(14). Το τεκμήριο περί ενίσχυσης είναι ισχυρότερο οσάκις στο σύνολο του ΕΟΧ διαπιστώνεται η ύπαρξη πλεονάζουσας παραγωγής ικανότητας διαρθρωτικού χαρακτήρα, είτε σε μια αγορά στην οποία δραστηριοποιείται η αποδέκτρια επιχείρηση είτε σε έναν κλάδο ο οποίος στο σύνολό του βρίσκεται σε δυσχερή κατάσταση.

6. Η αξιολόγηση των ενισχύσεων διάσωσης ή αναδιάρθρωσης δεν πρέπει να επηρεάζεται από μεταβολές του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της ενισχυόμενης επιχείρησης.

16.2.5. Συμβατότητα με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

1. Στο άρθρο 61 παράγραφοι 2 και 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ καθορίζονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μια ενίσχυση η οποία εμπίπτει στο άρθρο 61 παράγραφος 1 μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Πέραν της περίπτωσης των ενισχύσεων που αποβλέπουν στην αποκατάσταση ζημιών από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα [άρθρο 61 παράγραφος 2 στοιχείο β)], που δεν εξετάζεται εδώ, η μόνη νομική βάση για να γίνει δεκτό ότι μια ενίσχυση για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση προβληματικής επιχείρησης είναι συμβιβάσιμη είναι το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ). Βάσει της διάταξης αυτής, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ έχει την εξουσία να εγκρίνει 'ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων [...] εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον'.

2. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς να επηρεάζουν τις συναλλαγές σε βαθμό που να αντίκειται προς τα συμφέροντα των συμβαλλομένων μερών, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές. Οσάκις η προς διάσωση ή αναδιάρθρωση επιχείρηση εδρεύει σε κάποια υποβοηθούμενη περιοχή, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει υπόψη τους περιφερειακούς παράγοντες που μνημονεύονται στα στοιχεία α) και γ) του άρθρου 61 παράγραφος 3, όπως εξηγείται στο σημείο 16.3.2.5.

16.2.6. Λοιποί κανόνες στο πλαίσιο του ΕΟΧ

1. Πρέπει να τονισθεί ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν δύναται να εγκρίνει ενισχύσεις για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων εάν οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης της ενίσχυσης αντιβαίνουν στους κανόνες που προβλέπονται στην συμφωνία για τον ΕΟΧ ή/και στη συμφωνία περί εποπτείας και δικαστηρίου, πέραν του άρθρου 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου.

16.3. Γενικοί όροι έγκρισης των ενισχύσεων διάσωσης ή/και αναδιάρθρωσης που κοινοποιούνται ατομικώς στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

1. Το παρόν σημείο αφορά αποκλειστικά τις ενισχύσεις που κοινοποιούνται ατομικώς στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις,η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δύναται να εγκρίνει καθεστώτα ενισχύσεων διάσωσης ή αναδιάρθρωσης. Οι προϋποθέσεις αυτές καθορίζονται στο σημείο 16.4 κατωτέρω.

16.3.1. Ενισχύσεις διάσωσης

1. Για να εγκριθούν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, οι ενισχύσεις διάσωσης, όπως ορίζονται στο τμήμα 16.2.2. σημείο 2 πρέπει(15):

α) να συνίστανται σε ταμειακή στήριξη, με τη μορφή της εγγύησης δανείου ή της χορήγησης δανείου(16). Και στις δύο περιπτώσεις, το επιτόκιο του δανείου πρέπει να είναι τουλάχιστον συγκρίσιμο με τα επιτόκια που ισχύουν για τα δάνεια προς υγιείς επιχειρήσεις, και ειδκότερα με τα επιτόκια αναφοράς που ορίζει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ·

β) να συνδέονται με δάνεια η περίοδος αποπληρωμής των οποίων δεν υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες από την καταβολή της τελευταίας δόσης στην επιχείρηση(17)·

γ) να είναι δικαιολογημένες ένεκα σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων και να μην παράγουν αθέμιτα δυσμενείς δευτερογενείς συνέπειες για άλλα κράτη της ΕΖΕΣ ή κράτη μέλη της ΕΚ·

δ) κατά την κοινοποίησή τους, να συνοδεύονται από δέσμευση του οικείου κράτους της ΕΖΕΣ ότι θα υποβάλει στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, εντός εξαμήνου το αργότερο από την έγκριση της ενίσχυσης διάσωσης, σχέδιο αναδιάρθρωσης ή σχέδιο εκκαθάρισης ή στοιχεία που θα αποδεικνύουν ότι το δάνειο έχει εξοφληθεί ολοσχερώς ή/και ότι η παρασχεθείσα εγγύηση έχει παύσει να ισχύει·

ε) να περιορίζονται στο ποσό που απαιτείται για την παραμονή της οικείας επιχείρησης σε λειτουργία κατά το χρονικό διάστημα για το οποίο εγκρίνεται η ενίσχυση (παραδείγματος χάρη, να καλύπτουν τα έξοδα για ημερομίσθια και μισθούς ή για τις τρέχουσες προμήθειες).

2. Η αρχική έγκριση μιας ενίσχυσης διάσωσης καλύπτει χρονικό διάστημα έξι μηνών κατ' ανώτατο όριο ή, αν το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ έχει υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης εντός της προθεσμίας αυτής, ισχύει μέχρις ότου η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αποφανθεί επί του σχεδίου. Σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και εφόσον το ζητήσει το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δύναται να χορηγήσει παράταση της αρχικής εξάμηνης προθεσμίας.

3. Κάθε ενίσχυση διάσωσης πρέπει να χορηγείται μόνον άπαξ, με στόχο τη συνέχιση της δραστηριότητας της επιχείρησης για περιορισμένο χρονικό διάστημα, στη διάρκεια του οποίου μπορούν να αξιολογηθούν οι προοπτικές της. Αντίθετα, δε μπορούν να γίνουν δεκτές οι επανειλημμένες ενισχύσεις διάσωσης, που στην ουσία διατηρούν απλώς το status quo, αναβάλλουν το αναπόφευκτο και εν τω μεταξύ μεταθέτουν τα συναφή οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα σε άλλους, αποτελεσματικότερους παραγωγούς ή σε άλλα κράτη της ΕΖΕΣ ή κράτη μέλη της ΕΚ.

4. Αν το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ παραλείψει να υποβάλει τα πληροφοριακά στοιχεία που καθορίζονται στο στοιχείο δ) του ανωτέρω τμήματος 16.3.1 σημείο 1 πριν από την εκπνοή της εξάμηνης προθεσμίας, και δεν υποβάλει ούτε δεόντως αιτιολογηµένη αίτηση παράτασης της προθεσμίας, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κινεί τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου.

5. Η έγκριση μιας ενίσχυσης διάσωσης δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι είναι δεδομένη η μεταγενέστερη έγκριση ενίσχυσης στο πλαίσιο σχεδίου αναδιάρθρωσης. Κάθε τέτοια ενίσχυση πρέπει να αξιολογείται με βάση τα ατομικά της χαρακτηριστικά.

16.3.2. Ενισχύσεις αναδιάρθρωσης

16.3.2.1. Θεμελιώδης αρχή

1. Οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης προκαλούν ιδιαίτερες ανησυχίες όσον αφορά τον ανταγωνισμό, διότι εδέχεται να μετατοπίζουν αδίκως ένα μέρος του βάρους της διαρθρωτικής προσαρμογής και των συναφών κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων σε άλλους παραγωγούς, οι οποίοι τα καταφέρνουν χωρίς ενίσχυση, ή σε λλα κράτη της ΕΖΕΣ ή/και κράτη μέλη της ΕΚ. Για το λόγο αυτό, ο γενικός κανόνας πρέπει να είναι ότι οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης επιτρέπονται μόνο σε περιπτώσεις κατά τις οποίες αποδεικνύεται ότι η χορήγηση της εκάστοτε ενίσχυσης δεν αντίκειται στη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Τούτο ισχύει μόνο εφόσον πληρούνται αυστηρές προϋποθέσειςκαι εφόσον είναι βέβαιο ότι οι ενδεχόμενες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα αντισταθμισθούν από τα οφέλη που θα προκύψουν από την επιβίωση της επιχείρησης (ειδικότερα, όταν είναι σαφές ότι οι καθαρές επιπτώσεις από τις απολύσεις που θα προκληθούν σε περίπτωση που κλείσει η επιχείρηση, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις για τους προμηθευτές της, θα όξυναν τα προβλήματα απασχόλησης σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο, ή, κατ' εξαίρεση, ότι η εξαφάνιση της επιχείρησης θα οδηγούσε σε μονοπωλιακή ή έντονα ολιγοπωλιακή κατάσταση)· παράλληλα, ανάλογα με την περίπτωση, πρέπει να προβλέπονται επαρκή αντισταθμιστικά μέτρα υπέρ των ανταγωνιστών.

16.3.2.2. Προϋποθέσεις έγκρισης της ενίσχυσης

1. Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων περί υποβοηθούμενων περιοχών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων (βλέπε σημεία 16.3.2.5 και 16.3.2.6), η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει τη χορήγηση ενισχύσεων μόνο εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) Επιλεξιμότητα της επιχείρησης

Η επιχείρηση πρέπει να είναι πράγματι προβληματική κατά την έννοια των παρουσών κατευθυντήρων γραμμών (βλέπε σημείο 16.2.1).

β) Αποκατάσταση της βιωσιμότητας

Η χορήγηση της ενίσχυσης εξαρτάται από την εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης το οποίο, σε όλες τις περιπτώσεις μεμονωμένων ενισχύσεων, πρέπει να εγκριθεί από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

Το σχέδιο αναδιάρθρωσης, του οποίου η διάρκεια πρέπει να είναι όσο το δυνατόν βραχύτερη, πρέπει να επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και να βασίζεται σε ρεαλιστικές υποθέσεις όσον αφορά τις μελλοντικές συνθήκες λειτουργίας. Κάθε ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρέπει, επομένως, να συνδέεται με ένα βιώσιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης, για το οποίο να αναλαμβάνει δέσμευση το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ. Το σχέδιο πρέπει να υποβληθεί με όλα τα συναφή λεπτομερειακά στοιχεία στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ και να περιλαμβάνει, ιδίως, μελέτη αγοράς(18). Η βελτίωση της βιωσιμότητας πρέπει να προκύπτει κατά κύριο λόγο από τη λήψη εσωτερικών μέτρων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Μπορεί να βασίζεται σε εξωγενείς παράγοντες τους οποίους δεν μπορεί να επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό η επιχείρηση (π.χ. διακυμάνσεις των τιμών ή της ζήτησης) μόνον εφόσον οι υποθέσεις που διατυπώνονται για την εκάστοτε αγορά τυγχάνουν γενικής αποδοχής. Η αναδιάρθρωση πρέπει να συνεπάγεται την εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που, ακόμη και μετά την αναδιάρθρωση, θα εξακολουθούσαν να είναι ζημιογόνες για διαρθρωτικούς λόγους.

Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να περιγράφονται οι περιστάσεις που προκάλεσαν τις δυσχέρειες της επιχείρησης, ούτως ώστε να είναι δυνατό να εξακριβωθεί κατά πόσον τα προτεινόμενα μέτρα είναι τα ενδεδειγμένα. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, η παρούσα κατάσταση καθώς και οι μελλοντικές προοπτικές της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά των σχετικών προϊόντων. Επίσης πρέπει να διατυπώνονται προβλέψεις (αισιόδοξη, απαισιόδοξη και ενδιάμεση εκδοχή) και να προσδιορίζονται τα ιδιαίτερα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες της επιχείρησης. Το σχέδιο πρέπει να επιτρέπει στην επιχείρηση να αποκτήσει προοδευτικά νέα διάρθρωση που να της προσδίδει προοπτικές μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και να της παρέχει τη δυνατότητα να επιβιώνει αυτοδύναμα.

Το σχέδιο πρέπει να προβλέπει μια μεταστροφή η οποία να παρέχει στην επιχείρηση τη δυνατότητα να καλύπτει, μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης, όλα της τα έξοδα, περιλαμβανομένων των αποσβέσεων και των χρηματοοικονομικών δαπανών. Η προσδοκώμενη απόδοση των κεφαλαίων πρέπει να είναι τέτοια ώστε η αναδιαρθρωμένη επιχείρηση να μπορεί να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό στην αγορά με τις δικές της δυνάμεις.

γ) Αποτροπή αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού

Πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τον μετριασμό, στο μέτρο του δυνατού, των δυσμενών συνεπειών που θα έχει πιθανώς η ενίσχυση για τους ανταγωνιστές. Διαφορετικά, η ενίσχυση πρέπει να θεωρείται ως 'αντίθετη προς το κοινό συμφέρον' και συνεπώς ασυμβίβαστη με την λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Ο όρος αυτός συνεπάγεται, συνήθως, τον περιορισμό της παρουσίας που επιτρέπει να έχει η επιχείρηση στην αγορά ή τις αγορές όπου δραστηριοποιείται μετά τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης. Εάν το μέγεθος της αγοράς ή των αγορών αναφοράς(19) σε επίπεδο ΕΟΧ είναι αμελητέο ή εάν το μερίδιο που η επιχείρηση κατέχει στην αγορά ή τις αγορές αναφοράς είναι αμελητέο, πρέπει να γίνεται δεκτό ότι δεν υπάρχει αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Αντιστοίχως, πρέπει να θεωρείται ότι ο όρος αυτός δεν ισχύει καταρχήν για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, εκτός εάν ορίζεται το αντίθετο σε διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων για επιμέρους τομείς.

Ο υποχρεωτικός περιορισμός ή η μείωση της παρουσίας της οικείας επιχείρησης στην αγορά ή τις αγορές αναφοράς αποτελεί αντισταθμιστικό μέτρο προς όφελος των ανταγωνιστών της και πρέπει να είναι ανάλογο με τις στρεβλωτικές επιπτώσεις της ενίσχυσης και, ειδικότερα, με το σχετικό βάρος της επιχείρησης στην αγορά ή τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ καθορίζει την έκταση του περιορισμού ή της μείωσης με βάση την μελέτη αγοράς που επισυνάπτεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης και, εφόσον έχει κινηθεί η σχετική διαδικασία, με βάση τα πληροφοριακά στοιχεία που έχουν προσκομίσει οι ενδιαφερόμενοι. Η μείωση της παρουσίας της επιχείρησης πραγματοποιείται στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιάρθρωσης και υπό τους όρους που αυτό ενδεχομένως προβλέπει.

Σε περίπτωση που η μείωση ή ο περιορισμός αυτός είναι πιθανό να προκαλέσει έκδηλη επιδείνωση της διάρθρωσης της αγοράς, επειδή για παράδειγμα οδηγεί εμμέσως στη δημιουργία μονοπωλιακής ή έντονα ολιγοπωλιακής κατάστασης, μπορεί να εξετασθεί το ενδεχόμενο χαλάρωσης των αντισταθμιστικών μέτρων.

Τα αντισταθμιστικά μέτρα μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, ανάλογα με το κατά πόσον η επιχείρηση δραστηριοποιείται ή όχι σε αγορά που εμφανίζει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Για να διαπιστωθεί αν υπάρχει ή όχι πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στην εκάστοτε αγορά, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να λάβει υπόψη όλα τα συναφή πληροφοριακά στοιχεία τα οποία έχει στη διάθεσή της. Ειδικότερα:

i) σε περίπτωση που υπάρχει διαρθρωτική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε επίπεδο Κοινότητας ή ΕΟΧ σε μία αγορά στην οποία αναπτύσσει δραστηριότητα ο αποδέκτες της ενίσχυσης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να συμβάλλει στη βελτίωση της κατάστασης της αγοράς, σε βαθμό ανάλογο προς το ύψος της ληφθείσας ενίσχυσης και τις επιπτώσεις της στην εν λόγω αγορά, μέσω μιας μη αναστρέψιμης μείωσης της παραγωγικής ικανότητας. Η μείωση της παραγωγής ικανότητας είναι μη αναστρέψιμη όταν τα σχετικά στοιχεία του ενεργητικού τροποποιούνται ούτως ώστε να χάσουν οριστικά την ικανότητα να παράγουν στο προηγούμενο επίπεδο παραγωγής ή μετατρέπονται ούτως ώστε να εξυπηρετούν εσαιεί άλλη χρήση. Στην περίπτωση αυτή, η πώληση παραγωγικού δυναμικού σε ανταγωνιστές δεν αποτελεί επαρκές μέτρο, εκτός εάν οι πωλούμενες εγκαταστάσεις προορίζονται να χρησιμοποιηθούν σε γεωγραφική αγορά στην οποία η συνέχιση της λειτουργίας τους δεν θα είχε κατά πάσα πιθανότητα αξιόλογες συνέπειες για την κατάσταση του ανταγωνισμού στον ΕΟΧ. Η απαιτούμενη μείωση της παραγωγικής ικανότητας πρέπει να συντελεί στη μείωση της παρουσίας της αποδέκτριας επιχείρησης στην αγορά ή τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται,

ii) σε περίπτωση, αντίθετα, που δεν υπάρχει σε επίπεδο Κοινότητας ή ΕΟΧ διαρθρωτική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε μια αγορά στην οποία δραστηριοποιείται ο δικαιούχος της ενίσχυσης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εξετάζει παρόλα αυτά κατά πόσον πρέπει να ζητηθεί η λήψη αντισταθμιστικών μέτρων. Εάν οποιοδήποτε τέτοιο αντισταθμιστικό μέτρο συνεπάγεται τη μείωση της παραγωγικής ικανότητας της οικείας επιχείρησης, η αναγκαία μείωση μπορεί να επιτευχθεί με τη μεταβίβαση στοιχείων του ενεργητικού ή θυγατρικών. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ οφείλει να εξετάσει τα αντισταθμιστικά μέτρα που προτείνει το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ, ανεξάρτητα από τη μορφή τους, για να εξακριβώσει κατά πόσον η έκτασή τους αρκεί για να μετριασθούν οι δυνητικά στρεβλωτικές συνέπειες της ενίσχυσης για τον ανταγωνισμό. Κατά την εξέταση των αναγκαίων αντισταθμιστικών μέτρων, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει υπόψη την κατάσταση της αγοράς, και ιδίως το επίπεδο ανάπτυξής της και τον βαθμό κάλυψης της ζήτησης.

δ) Περιορισμός του ποσού ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο

Το ποσό και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως απαραίτητο για την υλοποίηση της αναδιάρθρωσης με βάση τους διαθέσιμους χρηματοοικονομικούς πόρους της επιχείρησης, των μετόχων της ή του επιχειρηματικού ομίλου στον οποίο ανήκει. Οι αποδέκτες της ενίσχυσης πρέπει κανονικά να συμβάλλουν σημαντικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με δικούς τους πόρους, περιλαμβανομένης της πώλησης στοιχείων του ενεργητικού που δεν είναι εντελώς απαραίτητα για την επιβίωση της επιχείρησης, ή με εξωτερική χρηματοδότηση που εξασφαλίζουν υπό όρους της αγοράς. Για να περιορισθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η μορφή υπό την οποία χορηγείται η ενίσχυση και το ποσό της πρέπει να είναι τέτοια ώστε να μην προσπορίζονται στην επιχείρηση πλεονάζοντα ρευστά διαθέσιμα τα οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για επιθετικές δραστηριότητες, ικανές να προξενήσουν στεβλώσεις στην αγορά, οι οποίες είναι άσχετες με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης. Για τον σκοπό αυτό, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εξετάζει το ύψος του παθητικού της επιχείρησης μετά την αναδιάρθρωση, καθώς και μετά από κάθε αναβολή εξόφλησης ή μείωση των χρεών της, ιδίως στο πλαίσιο συνέχισης της λειτουργίας της μετά από συλλογική αίτηση για την κήρυξή της σε πτώχευση σύμφωνα με τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας(20). Η ενίσχυση δεν πρέπει επίσης να χρησιμεύει για τη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων οι οποίες δεν είναι απαραίτητες για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης.

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να αποδεικνύεται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ότι η ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί παρά μόνο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης και ότι δεν θα δώσει στον αποδέκτη τη δυνατότητα να επεκτείνει κατά την υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης την παραγωγική του ικανότητα παρά μόνο στον βαθμό που τούτο είναι αναγκαίο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας χωρίς ταυτόχρονη αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού.

ε) Ειδικοί όροι για την έγκριση της ενίσχυσης

Εκτός από τα αντισταθμιστικά μέτρα που περιγράφονται στο ανωτέρω στοιχείο γ) και σε περίπτωση που το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ δεν έχει θεσπίσει παρόμοιες ρυθμίσεις, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δύναται να επιβάλει τους όρους και τις υποχρεώσεις που θεωρεί αναγκαία ώστε να εξασφαλισθεί ότι η ενίσχυση δεν θα προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Επί παραδείγματι, μπορεί να απαιτήσει από το εκάστοτε κράτος της ΕΖΕΣ:

i) να λάβει το ίδιο συγκεκριμένα μέτρα (για παράδειγμα, άνοιγμα ορισμένων αγορών σε άλλες επιχειρήσεις του ΕΟΧ),

ii) να επιβάλει ορισμένες υποχρεώσεις στην αποδέκτρια επιχείρηση [για παράδειγμα, να μην ενεργεί ως ηγέτιδα τιμών (price leader) σε ορισμένες αγορές],

iii) να μη χορηγήσει στην αποδέκτρια επιχείρηση άλλα είδη ενισχύσεων κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης.

στ) Πλήρης εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης και τήρηση των σχετικών όρων

Η επιχείρηση οφείλει να εφαρμόσει εξ ολοκλήρου το σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο έχει γίνει δεκτό από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ καθώς επίσης να εκπληρώσει όλες τις άλλες υποχρεώσεις που ενδεχομένως προβλέπονται στην απόφαση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ. Η μη εφαρμογή του σχεδίου και η μη τήρηση των λοιπών υποχρεώσεων αξιολογούνται από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ως κατάχρηση της ενίσχυσης.

Όταν η αναδιάρθρωση διαρκεί περισσότερα χρόνια και περιλαμβάνει τη χορήγηση σημαντικών ποσών ενίσχυσης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δύναται να απαιτήσει την καταβολή της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης σε περισσότερες δόσεις και να επιβάλει τους ακόλουθους όρους για την καταβολή εκάστης δόσης:

i) πριν από κάθε καταβολή πρέπει να εξακριβώνεται η προσήκουσα εκτέλεση κάθε φάσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, ή

ii) πριν από κάθε καταβολή απαιτείται έγκριση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ, κατόπιν εξακρίβωσης της προσήκουσας εφαρμογής του σχεδίου.

ζ) Παρακολούθηση και ετήσια έκθεση

Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ πρέπει να είναι σε θέση να βεβαιωθεί για την προσήκουσα εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης, μέσω αναλυτικών περιοδικών εκθέσεων που της διαβιβάζει το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ.

Στην περίπτωση των ενισχύσεων προς μεγάλες επιχειρήσεις, η πρώτη από τις εκθέσεις αυτές πρέπει κανονικά να υποβληθεί στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ το αργότερο έξι μήνες από την έγκριση της ενίσχυσης. Εκθέσεις πρέπει εν συνεχεία να αποστέλλονται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ τουλάχιστον άπαξ ετησίως, σε καθορισμένη ημερομηνία, μέχρις ότου είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι επετεύχθησαν οι στόχοι του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Οι εκθέσεις πρέπει να περιέχουν όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ για να ελέγξει την εφαρμογή του προγράμματος αναδιάρθρωσης, την τήρηση του χρονοδιαγράμματος καταβολής της ενίσχυσης στην επιχείρηση, την χρηματοοικονομική κατάσταση αυτής της τελευταίας καθώς και την τήρηση των όρων και υποχρεώσεων που ενδεχομένως προβλέπει η απόφαση με την οποία εγκρίθηκε η ενίσχυση. Οι εκθέσεις πρέπει, ιδίως, να περιέχουν όλα τα συναφή πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με κάθε είδους ενίσχυση, για οποιονδήποτε σκοπό, που η επιχείριση έχει λάβει κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης, είτε ατομικώς είτε κατ' εφαρμογή γενικού καθεστώτος ενισχύσεων (βλέπε σημείο 16.5.2). Αν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ χρειάζεται έγκαιρη επιβεβαίωση ορισμένων βασικών πληροφοριακών στοιχείων, π.χ. σχετικά με το κλείσιμο εγκαταστάσεων ή τη μείωση της παραγωγικής ικανότητας, δύναται να ζητήσει τη συχνότερη υποβολή εκθέσεων.

Προκειμένου για τις ενισχύσεις προς μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, η ανά έτος διαβίβαση αντιγράφου του ισολογισμού και των αποτελεσμάτων χρήσεως της αποδέκτριας εταιρείας είναι κατά κανόνα επαρκής, εκτός εάν η απόφαση με την οποία εγκρίθηκε η ενίσχυση προβλέπει αυστηρότερους όρους.

16.3.2.3. Τήρηση της αρχής 'άπαξ και για τελευταία φορά' ('one time, last time')

1. Για να αποφευχθεί κάθε αθέμιτη στήριξη επιχειρήσεων, οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης πρέπει να χορηγούνται μόνον άπαξ. Όταν μια σχεδιαζόμενη ενίσχυση αναδιάρθρωσης κοινοποιείται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να διευκρινίζει εάν η συγκεκριμένη επιχείρηση έχει ήδη λάβει κατά το παρελθόν ενίσχυση αναδιάρθρωσης, περιλαμβανομένων των ενισχύσεων που ενδεχομένως χορηγήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, καθώς και αν έχει λάβει άλλη, μη κοινοποιηθείσα, ενίσχυση(21). Στην περίπτωση αυτή και εφόσον δεν έχει παρέλθει ακόμη δεκαετία από τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης(22) ή τη διακοπή της εφαρμογής του σχεδίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κατά κανόνα(23) επιτρέπει τη χορήγηση νέας ενίσχυσης αναδιάρθρωσης μόνον εάν οι συνθήκες που επικρατούν είναι εξαιρετικές, απρόβλεπτες και δεν μπορούν να καταλογισθούν στην επιχείρηση. Απρόβλεπτες συνθήκες είναι αυτές που δεν μπορούσαν επ' ουδενί να προβλεφθούν κατά τον χρόνο κατάρτισης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.

2. Η εφαρμογή του ανωτέρω κανόνα ουδόλως επηρεάζεται από μεταβολές του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της αποδέκτριας επιχείρησης μετά τη χορήγηση της ενίσχυσης, ούτε από οποιαδήποτε δικαστική ή διοικητική διαδικασία που έχει ως αποτέλεσμα την εξυγίανση του ισολογισμού της επιχείρησης, τη μείωση του παθητικού της ή τη διαγραφή παλαιότερων χρεών της, υπό την προϋπόθεση ότι η δραστηριότητα συνεχίζεται από την ίδια επιχείρηση.

3. Όταν μια επιχείρηση εξαγοράζει τα στοιχεία του ενεργητικού μιας άλλης επιχείρησης, ιδίως κάποιας που έχει υπαχθεί κατά το παρελθόν σε μια από τις διαδικασίες που απαριθμούνται στην παράγραφο 16.3.2.3 σημείο 2 ή σε συλλογική πτωχευτική διαδικασία βάσει της εθνικής νομοθεσίας και έχει ήδη λάβει η ίδια ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης, η αγοράστρια επιχείρηση δεν δεσμεύεται πλέον από τον κανόνα 'άπαξ και για τελευταία φορά', υπό τον όρο ότι πληρούνται οι ακόλουθες τρεις προϋποθέσεις:

α) είναι σαφές ότι ο αγοραστής δεν έχει καμία σχέση με την παλαιά επιχείρηση·

β) ο αγοραστής απέκτησε το ενεργητικό της παλαιάς επιχείρησης σε τιμές αγοράς (γεγονός που εξασφαλίζει τη μη μεταβίβαση στη νέα επιχείρηση ενισχύσεων που έχουν ενδεχομένως καταβληθεί στην παλαιά επιχείρηση)·

γ) η εκκαθάριση ή η θέση υπό δικαστική εποπτεία και η εξαγορά της παλαιάς επιχείρησης δεν αποτελούν απλές μεθοδεύσεις για να καταστρατηγηθεί ο κανόνας της 'άπαξ και για τελευταία φορά' ενίσχυσης (πράγμα το οποίο μπορεί να γίνει δεκτό από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εάν, επί παραδείγματι, αποδεικνύεται ότι οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζει ο αγοραστής μπορούσαν σαφώς να είχαν προβλεφθεί κατά την εξαγορά του ενεργητικού της παλαιάς επιχείρησης).

4. Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμισθεί στο σημείο αυτό ότι οι ενισχύσεις για την εξαγορά στοιχείων ενεργητικού δεν είναι δυνατό να επιτραπούν με βάση τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, και τούτο επειδή αποτελούν ενισχύσεις για αρχική επένδυση [βλέπε επίσης το τμήμα 16.2.1 σημείο 4)].

16.3.2.4. Τροποποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης

1. Οσάκις έχει εγκριθεί μια ενίσχυση αναδιάρθρωσης, το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ δύναται, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, να ζητήσει από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να συμφωνήσει σε ορισμένες μεταβολές του σχεδίου αναδιάρθρωσης και του ποσού της ενίσχυσης. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δύναται να επιτρέψει τέτοιες μεταβολές αν πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) το αναθεωρημένο σχέδιο πρέπει και αυτό να οδηγεί σε αποκατάσταση της βιωσιμότητας μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα·

β) όταν αυξάνεται το ποσό της ενίσχυσης, τα τυχόν επιβεβλημένα αντισταθμιστικά μέτρα πρέπει να είναι πιο εκτεταμένα από αυτά που είχαν επιβληθεί αρχικά·

γ) αν τα προτεινόμενα αντισταθμιστικά μέτρα είναι μικρότερης κλίμακας από αυτά που είχαν προγραμματισθεί αρχικά, πρέπει να μειώνεται αναλόγως και το ποσό της ενίσχυσης·

δ) το νέο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των αντισταθμιστικών μέτρων επιτρέπεται να είναι μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας από αυτό που είχε καθοριστεί αρχικά μόνο για λόγους που δεν μπορούν να καταλογισθούν στην επιχείρηση ούτε στο οικείο κράτος της ΕΖΕΣ. Αν δεν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να μειώνεται αναλόγως.

16.3.2.5. Ενισχύσεις αναδιάρθρωσης σε συμβοηθούμενες περιοχές

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της περιφερειακής ανάπτυξης για την αξιολόγηση των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης σε υποβοηθούμενες περιοχές. Ωστόσο, το γεγονός ότι μια προβληματική επιχείρηση εδρεύει σε υποβοηθούμενη περιοχή δεν δικαιολογεί την ανεκτική αντιμετώπιση των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, διότι η τεχνητή υποστρήριξη επιχειρήσεων δεν ωφελεί μια περιφέρεια, τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Εξάλλου, λόγω του ότι είναι περιορισμένοι οι διαθέσιμοι πόροι για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης, είναι προς το συμφέρον των ίδιων των περιφερειών να αξιοποιούν τους λιγοστούς αυτούς πόρους για να αναπτύξουν το ταχύτερο δυνατό εναλλακτικές δραστηριότητες οι οποίες να είναι βιώσιμες και ανθεκτικές στον χρόνο. Τέλος, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού πρέπει να ελαχιστοποιούνται ακόμη και σε περιπτώσεις ενίσχυσης επιχειρήσεων που εδρεύουν σε υποβοηθούμενες περιοχές.

2. Συνεπώς, οι προϋποθέσεις που απαριθμούνται στα σημεία 16.3.2.2, 16.3.2.3 και 16.3.2.4 ισχύουν εξίσου για τις υποβοηθούμενες περιοχές, ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες της περιφερειακής ανάπτυξης. Ωστόσο, όταν πρόκειται για υποβοηθούμενη περιοχή και εφόσον δεν υπάρχει αντίθετη πρόβλεψη στους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις σε επιμέρους κλάδους, οι όροι έγκρισης της ενίσχυσης μπορεί είναι λιγότερο αυστηροί όσον αφορά την εφαρμογή αντισταθμιστικών μέτρων. Αν συντρέχουν λόγοι σχετιζόμενοι με τις ανάγκες της περιφερειακής ανάπτυξης, η απαιτούμενη μείωση της παραγωγικής ικανότητας είναι κανονικά μικρότερης κλίμακας στις υποβοηθούμενες περιοχές απ' ό,τι στις μη υποβοηθούμενες. Ακόμη, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των περιοχών που είναι επιλέξιμες για περιφερειακή ενίσχυση βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και αυτών που είναι επιλέξιμες βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ), προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η μεγαλύτερη σοβαρότητα των περιφερειακών προβλημάτων στις πρώτες από αυτές.

16.3.2.6. Ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων

1. Οι ενισχύσεις προς επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους(24) τείνουν να επηρεάζουν τους όρους των συναλλαγών σε μικρότερο βαθμό απ' ό,τι οι ενισχύσεις προς μεγάλες επιχειρήσεις. Το ίδιο ισχύει για τις ενισχύσεις που αποσκοπούν στη διευκόλυνση αναδιάρθρωσης. Ως εκ τούτου, οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 16.3.2.2 εφαρμόζονται με λιγότερη αυστηρότητα σε τέτοιες περιπτώσεις. Πιο συγκεκριμένα, η χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης προς ΜΜΕ κατά κανόνα δεν τελεί υπό τον όρο της λήψης αντισταθμιστικών μέτρων [βλέπε παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο γ)], εκτός αν προβλέπεται το αντίθετο στους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις σε συγκεκριμένους κλάδους. Επίσης, οι απαιτήσεις σχετικά με το περιεχόμενο των εκθέσεων είναι λιγότερο αυστηρές [βλέπε παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο ζ)]. Απεναντίας, ο κανόνας της χορήγησης ενίσχυσης 'άπαξ και για τελευταία φορά' (βλέπε σημείο 16.3.2.3) ισχύει μέχρι κεραίας στην περίπτωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

16.3.2.7. Ενισχύσεις με σκοπό την καλύψη του κοινωνικού κόστους της αναδιάρθρωσης

1. Τα σχέδια αναδιάρθρωσης συνεπάγονται συνήθως τον περιορισμό ή την εγκατάλειψη δραστηριοτήτων. Τέτοιου είδους περικοπές είναι συχνά απαραίτητες για λόγους εξορθολογισμού και αύξησης της αποτελεσματικότητας, ανεξάρτητα από τις τυχόν μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας που επιβάλλονται ως όρος για τη χορήγηση της ενίσχυσης [ιδίως όταν υπάρχει διαρθρωτική πλεονάζουσα ικανότητα παραγωγής σε επίπεδο ΕΟΧ· βλέπε παράγραφο 16.3.2.2 στοιχείο 1 σημείο γ)]. Ανεξάρτητα από το λόγο λήψης τους, τα μέτρα αυτής της μορφής οδηγούν κατά κανόνα σε μειώσεις του εργατικού δυναμικού της εκάστοτε επιχείρησης.

2. Η εργατική νομοθεσία των κρατών της ΕΖΕΣ ενδέχεται να προβλέπει γενικά καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης βάσει των οποίων οι αποζημιώσεις απόλυσης και οι συντάξεις πρόωρης συνταξιοδότησης καταβάλλονται απευθείας στους απολυθέντες. Τα καθεστώτα αυτά δεν πρέπει να θεωρούνται ως κρατικές ενισχύσεις εμπίπτουσες στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1, στον βαθμό που το κράτος συναλλάσσεται απευθείας με τους εργαζομένους και επιχείρηση δεν έχει καμία ανάμειξη.

3. Εκτός από την απευθείας καταβολή αποζημίωσης λόγω απόλυσης και τη δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης των οικείων εργαζομένων, τα γενικά καθεστώτα κοινωνικής μέριμνας συχνά προβλέπουν ότι η κυβέρνηση καλύπτει το κόστος παροχών που η επιχείρηση καταβάλλει στους απολυθέντες εργαζόμενους και οι οποίες υπερβαίνουν τις καταστατικές ή συμβατικές υποχρεώσεις της. Όταν τα καθεστώτα αυτά έχουν γενική εφαρμογή, χωρίς περιορισμούς ανάλογα με τον κλάδο, ισχύουν για κάθε εργαζόμενο που πληροί προκαθορισμένους όρους και συνεπάγονται αυτοδίκαιη παροχή των σχετικών ευεργετημάτων, τότε γίνεται δεκτό ότι δεν στοιχειοθετούν ενίσχυση βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 1 για τις υπό αναδιάρθρωση επιχειρήσεις. Αντίθετα, εάν ένα τέτοιο καθεστώς χρησιμοποιείται με σκοπό τη στήριξη της αναδιάρθρωσς συγκεκριμένων κλάδων, δεν αποκλείεται ουδόλως να στοιχειοθετεί ενίσχυση, και τούτο λόγω του επιλεκτικού τρόπου με τον οποίον εφαρμόζεται(25).

4. Οι υποχρεώσεις που μια εταιρεία υπέχει βάσει της εργατικής νομοθεσίας ή των συλλογικών συμβάσεων που έχει συνάψει με τα εργατικά σωματεία σε σχέση με την καταβολή αποζημιώσεων λόγω απόλυσης ή/και συντάξεων πρόωρης συνταξιοδότησης, αποτελούν μέρος των συνήθων εξόδων μιας επιχείρησης, τα οποία αυτή πρέπει να καλύπτει με δικούς της πόρους. Κατά συνέπεια, κάθε κρατική συνεισφορά στα εν λόγω έξοδα πρέπει να θεωρείται ενίσχυση. Τούτο ισχύει ανεξάρτητα από το εάν οι πληρωμές πραγματοποιούνται απευθείας στην επιχείρηση ή καταβάλλονται μέσω κρατικού φορέα στους εργαζόμενους.

5. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αντιμετωπίζει θετικά τις ενισχύσεις αυτού του είδους, διότι αποφέρουν οικονομικά οφέλη τα οποία υπερβαίνουν τα συμφέροντα της συγκεκριμένης επιχείρησης, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό τις διαρθρωτικές αλλαγές και αμβλύνοντας τα κοινωνικά προβλήματα που προκύπτουν. Επίσης, συχνά χρησιμεύουν απλώς για την άρση των διαφορών που υφίστανται μεταξύ των υποχρεώσεων που οι διάφορες επιχειρήσεις υπέχουν βάσει της εγχώριας νομοθεσίας.

6. Εκτός από την κάλυψη της δαπάνης για αποζημιώσεις λόγω απόλυσης και για πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, ενισχύσεις χορηγούνται συχνά, σε μεμονωμένες περιπτώσεις αναδιάρθρωσης, για επιμόρφωση, παροχή συμβουλών και πρακτική βοήθεια για την εξεύρεση εναλλακτικής απασχόλησης, καθώς επίσης για την επανεγκατάσταση, την επαγγελματική κατάρτιση και την παροχή βοήθειας σε εργαζόμενους που επιθυμούν να δημιουργήσουν νέες επιχειρήσεις. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει συστηματικά ευνοϊκή θέση σε σχέση με τέτοιου είδους ενισχύσεις.

7. Οι ενισχύσεις των κατηγοριών που περιγράφονται στις ανωτέρω παραγράφους 16.3.2.7 σημεία 1 και 6 πρέπει να επισημαίνονται σαφώς στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, και τούτο επειδή οι ενισχύσεις για κοινωνικά μέτρα προς αποκλειστικό όφελος των απολυθέντων δεν λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό της έκτασης των αντισταθμιστικών μέτρων σύμφωνα με την παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο γ).

8. Προς το κοινό συμφέρον, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει μέριμνα, στο πλαίσιο του εκάστοτε σχεδίου αναδιάρθρωσης, ούτως ώστε οι κοινωνικές επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης στα κράτη της ΕΖΕΣ, πλην εκείνου που χορηγεί την ενίσχυση, να περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό.

16.4. Καθεστώτα ενισχύσεων με αποδέκτη μικρομεσαίες επιχειρήσεις

16.4.1. Γενικές αρχές

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει καθεστώτα ενισχύσεων για τη διάσωση ή/και την αναδιάρθρωση μικρομεσαίων προβληματικών επιχειρήσεων μόνο εφόσον οι επιχειρήσεις αυτές είναι πράγματι μικρομεσαίες σύμφωνα με τον ορισμό που δίδεται στο κεφάλαιο 10 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών. Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων που ακολουθούν το συμβιβάσιμο τέτοιων καθεστώτων διερευνάται με βάση τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στα σημεία 16.2 και 16.3. Κάθε ενίσχυση που χορηγείται στο πλαίσιο καθεστώτος και δεν πληροί κάποια από τις προϋποθέσεις αυτές πρέπει να κοινοποιείται ατομικώς και να εγκρίνεται εκ των προτέρων από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

16.4.2. Επιλεξιμότητα

1. Αν δεν προβλέπεται κάτι διαφορετικό στη νομοθεσία περί κρατικών ενισχύσεων σε ένα συγκεκριμένο κλάδο, οι χορηγήσεις ενισχύσεων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις κατ' εφαρμογή καθεστώτων που θα εγκρίνονται από εδώ και στο εξής θα απαλλάσσονται από την υποχρέωση ατομικής κοινοποίησης μόνο εφόσον η αποδέκτρια επιχείρηση πληροί τουλάχιστον τη μία από τις τρεις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο τμήμα 16.2.1 σημείο 2. Οι ενισχύσεις προς επιχειρήσεις που δεν πληρούν καμία από τις εν λόγω τρεις προϋποθέσεις πρέπει να κοινοποιούνται ατομικώς στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, ούτως ώστε να μπορέσει αυτή η τελευταία να κρίνει κατά πόσον η αποδέκτρια επιχείρηση είναι πράγματι προβληματική.

16.4.3. Προϋποθέσεις έγκρισης καθεστώτων ενισχύσεων διάσωσης

1. Για να είναι δυνατό να εγκριθούν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, τα καθεστώτα ενισχύσεων διάσωσης πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στα στοιχεία α), β), γ) και ε) του τμήματος 16.3.1 σημείο 1. Η προϋπόθεση που προβλέπεται στο στοιχείο δ) του τμήματος 16.3.1 σημείο 1 αντικαθίσταται από την ακόλουθη διάταξη, η οποία ισχύει για τους σκοπούς του παρόντος τμήματος:

'δ) Οι ενισχύσεις διάσωσης πρέπει να χορηγούνται για χρονικό διάστημα το οποίο να μην υπερβαίνει τους έξι μήνες. Στη διάρκεια του διαστήματος αυτού πρέπει να αναλύεται η κατάσταση της επιχείρησης. Πριν από τη λήξη του χρονικού αυτού διαστήματος, το εκάστοτε κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει είτε να εγκρίνει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης ή σχέδιο εκκαθάρισης είτε να απαιτήσει από τη δικαιούχο επιχείρηση να εξοφλήσει το δάνειο και να επιστρέψει την ενίσχυση που αντιστοιχεί στην προσαύξηση του επιτοκίου λόγω υψηλού κινδύνου.'

Κάθε ενίσχυση διάσωσης που χορηγείται επί χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του εξαμήνου πρέπει να κοινοποιείται ατομικώς στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

16.4.4. Προϋποθέσεις έγκρισης καθεστώτων ενισχύσεων αναδιάρθρωσης

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει καθεστώτα ενισχύσεων αναδιάρθρωσης μόνο εφόσον η χορήγηση των ενισχύσεων τελεί υπό τον όρο της πλήρους εφαρμογής από μέρους του δικαιούχου ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης το οποίο έχει προηγουμένως εγκριθεί από το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ και πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) αποκατάσταση της βιωσιμότητας: ισχύουν οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο β)·

β) αποτροπή αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού: επειδή οι ενισχύσεις προς ΜΜΕ τείνουν να στρεβλώνουν σε μικρότερη έκταση τον ανταγωνισμό, δεν είναι εφαρμοστέα η αρχή που διατυπώνεται στην παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο γ), δηλαδή ότι είναι υποχρεωτική η ελάττωση της παρουσίας της αποδέκτριας επιχείρησης στην αγορά ή τις αγορές αναφοράς, εκτός αν ορίζεται το αντίθετο στις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων σε συγκεκριμένους κλάδους. Τα καθεστώτα πρέπει πάντως να προβλέπουν ότι οι αποδέκτριες επιχειρήσεις δεν επιτρέπεται να προβούν σε αύξηση της παραγωγικής τους ικανότητας όσο διαρκεί η εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης·

γ) περιορισμός του ποσού της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο: ισχύουν οι κανόνες που προβλέπονται στην παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο δ)·

δ) η αρχή της 'άπαξ και για τελευταία φορά χορήγησης ενίσχυσης': είναι εφαρμοστέος ο κανόνας που προβλέπεται στο σημείο 16.3.2.3. Εντούτοις, τα κράτη της ΕΖΕΣ οφείλουν να κοινοποιούν ατομικώς το εκάστοτε μέτρο στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ οσάκις παρεκκλίνουν από την αρχή αυτή, και δη στις ακόλουθες περιπτώσεις:

i) όταν συντρέχουν εξαρετικές και απρόβλεπτες περιστάσεις για τις οποίες δεν ευθύνεται η επιχείρηση,

ii) όταν μια επιχείρηση εξαγοράζει το σύνολο ή ένα μέρος του ενεργητικού κάποιας άλλης επιχείρησης η οποία έχει ήδη λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης·

ε) τροποποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης: οποιαδήποτε τροποποίηση του σχεδίου πρέπει να συνάδει με τους κανόνες που προβλέπονται στο σημείο 16.3.2.4.

16.4.5. Κοινοί όροι για την έγκριση καθεστώτων ενισχύσεων διάσωσης ή/και αναδιάρθρωσης

1. Σε κάθε καθεστώς πρέπει να προσδιορίζεται το ανώτατο ποσό ενίσχυσης που επιτρέπεται να χορηγηθεί στην ίδια επιχείρηση στο πλαίσιο μιας πράξης διάσωσης ή/και αναδιάρθρωσης, ακόμη και όταν πρόκειται για την τροποποίηση του σχετικού σχεδίου. Οι ενισχύσεις που υπερβαίνουν το ποσό αυτό πρέπει να κοινοποιούνται ατομικώς στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τα δέκα εκατομμύρια ευρώ, περιλαμβανομένων των τυχόν ενισχύσεων από άλλες πηγές ή βάσει άλλων καθεστώτων.

16.4.6. Παρακολούθηση και ετήσιες εκθέσεις

1. Η παράγραφος 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο ζ) δεν ισχύει προκειμένου για τα καθεστώτα ενισχύσεων. Ωστόσο, η έγκριση τελεί υπό τον όρο της υποβολής εκθέσεων, κατά κανόνα σε ετήσια βάση, σχετικά με την εφαρμογή του καθεστώτος. Οι εκθέσεις πρέπει να περιέχουν τα πληροφοριακά στοιχεία που προβλέπονται στο κεφάλαιο 32 και στα παραρτήματα III και IV των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών. Οι εκθέσεις πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν κατάλογο όλων των δικαιούχων επιχειρήσεων και να διευκρινίζουν για καθεμιά από αυτές:

α) την επωνυμία της εταιρείας·

β) τον κωδικό του σχετικού κλάδου, που αντιστοιχεί στον διψήφιο κωδικό της ταξινόμησης κλάδων της NACE(26)·

γ) τον αριθμό εργαζομένων·

δ) τον ετήσιο κύκλο εργασιών και το ύψος του ισολογισμού·

ε) το ποσό της χορηγηθείσας ενίσχυσης·

στ) κατά περίπτωση, στοιχεία σχετικά με τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης ή τις εξομοιούμενες με αυτές που η εκάστοτε επιχείρηση έχει ενδεχομένως λάβει κατά το παρελθόν·

ζ) το κατά πόσον η δικαιούχος επιχείρηση έχει τεθεί υπό εκκαθάριση ή υπαχθεί σε συλλογική πτωχευτική διαδικασία πριν από τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης.

16.5. Κατάλληλα μέτρα βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εισηγείται, βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, τη θέσπιση από τα κράτη της ΕΖΕΣ των κάτωθι κατάλληλων μέτρων, κατά τα προβλεπόμενα παρακάτω, αναφορικά με τα υφιστάμενα καθεστώτα ενισχύσεων που εφαρμόζουν. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει κάθε μελλοντικό καθεστώς μόνο εφόσον αυτό συνάδει με τις κάτωθι διατάξεις.

16.5.1. Ατομική κοινοποίηση των ενισχύσεων για υλικές επενδύσεις κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης

1. Όταν μια μεγάλη επιχείρηση λαμβάνει ενίσχυση αναδιάρθρωσης που εμπίπτει στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, η χορήγηση κάθε άλλης επενδυτικής ενίσχυσης κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης, ακόμη και στο πλαίσιο ήδη εγκριθέντος καθεστώτος, ενδέχεται να επηρεάσει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κατά τον καθορισμό της έκτασης των απαιτούμενων αντισταθμιστικών μέτρων.

2. Κατά την διάρκεια της αναδιάρθρωσης μιας τέτοιας επιχείρησης, κάθε ενίσχυση που αποβλέπει στην ενθάρρυνση των υλικών επενδύσεων (ανεξάρτητα από το αν στοχεύει στην προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης, της προστασίας του περιβάλλοντος ή οποιουδήποτε άλλου σκοπού) και χορηγείται μετά τις 30 Ιουνίου 2000 πρέπει να κοινοποιείται ατομικώς, εκτός εάν καλύπτεται από τον κανόνα de minimis(27).

16.5.2. Υποχρέωση γνωστοποίησης στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κάθε ενίσχυσης που χορηγείται στην αποδέκτρια επιχείρηση

1. Όταν μια μεγάλη επιχείρηση λαμβάνει ενίσχυση αναδιάρθρωσης που εμπίπτει στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, ο έλεγχος της προσήκουσας εφαρμογής των αποφάσεων της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με την εκάστοτε ενίσχυση απαιτεί αυξημένη διαφάνεια ως προς τις επιπλέον ενισχύσεις που πιθανόν να λάβει η ίδια επιχείρηση, ακόμη και στο πλαίσιο καθεστώτος το οποίο έχει ήδη εγκριθεί ακόμη και αν δεν ισχύει υποχρέωση ατομικής κοινοποίησης για τις εν λόγω ενισχύσεις σύμφωνα με το σημείο 16.5.1.

2. Από τις 30 Ιουλίου 2000, οι κοινοποιήσεις των ενισχύσεων για την αναδιάρθρωση μεγάλων επιχειρήσεων πρέπει να αναφέρουν, ενημερωτικά, όλες τις άλλες ενισχύσεις πάσης φύσεως που προβλέπεται να χορηγηθούν στη δικαιούχο επιχείρηση κατά το διάστημα της αναδιάρθρωσης, εκτός αν η εκάστοτε ενίσχυση καλύπτεται από τον κανόνα de minimis.

3. Παρομοίως, οι εκθέσεις που πρέπει να υποβάλλονται σύμφωνα με την παράγραφο 16.3.2.2 σημείο 1 στοιχείο ζ) των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών πρέπει να αναφέρουν κάθε άλλη ενίσχυση που χορηγείται στη δικαιούχο επιχείρηση κατά τη χρονική περίοδο αναφοράς, καθώς και κάθε άλλη ενίσχυση που προβλέπεται να χορηγηθεί στη δικαιούχο επιχείρηση κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης, εκτός αν η ενίσχυση καλύπτεται από τον κανόνα de minimis.

4. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διατηρεί το δικαίωμα να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, στρεφόμενη εναντίον κάθε ενίσχυσης που χορηγείται σε συγκεκριμένη επιχείρηση, εάν η χορήγηση ενίσχυσης κατ' εφαρμογή εγκεκριμένου καθεστώτος ενδέχεται να γίνεται κατά καταστρατήγηση των διατάξεων των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.

16.5.3. Προσαρμογή των υφιστάμενων καθεστώτων ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης με γνώμονα τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές

1. Τα κράτη της ΕΖΕΣ οφείλουν να προσαρμόσουν τα υφιστάμενα καθεστώτα ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης που ισχύουν σε αυτά και τα οποία προβλέπεται να παραμείνουν σε ισχύ μετά τις 30 Ιουνίου 2000, προκειμένου να τα ευθυγραμμίσουν με τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, και ιδίως με τις διατάξεις του σημείου 16.4, μετά την ανωτέρω ημερομηνία.

2. Για να μπορεί η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να ελέγξει τη διαδικασία προσαρμογής, τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να της διαβιβάσουν πριν από τις 28 Φεβρουαρίου 2000 κατάλογο όλων των καθεστώτων αυτής της κατηγορίας. Ακολούθως, και πάντως πρις από τις 30 Ιουνίου 2000, πρέπει να της διαβιβάσουν επαρκή πληροφοριακά στοιχεία ούτως ώστε η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να μπορέσει να ελέγξει κατά πόσον τα καθεστώτα έχουν πράγματι τροποποιηθεί με βάση τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

16.6. Έναρξη και διάρκεια ισχύος και αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών

16.6.1. Τροποποίηση των κατευθυντήριων γραμμών περί περιφερειακών ενισχύσεων

1. Το τμήμα 25.4 σημείο 7 του κεφαλαίου 25 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις εθνικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα τροποποιείται με τη διαγραφή του κειμένου που αρχίζει με τις λέξεις 'εκτός εάν' και μέχρι το τέλος του συγκεκριμένο σημείου. Σύμφωνα με εκείνο το κείμενο, αποκλειόταν από το πεδίο του ορισμού της 'αρχικής επένδυσης' και συνεπώς από τη δυνατότητα χορήγησης περιφερειακών ενισχύσεων η εξαγορά εγκατάστασης που ανήκει σε προβληματική επιχείρηση. Επομένως, ο αποκλεισμός αυτός δεν ισχύει πλέον. Ωστόσο, σε περιπτώσεις εξαγοράς εγκατάστασης που ανήκει σε προβληματική επιχείρηση, πρέπει να αποδεικνύεται, ιδίως, ότι πληροίται ο όρος που προβλέπεται στο τμήμα 25.4 σημείο 9 του κεφαλαίου 25 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, δηλαδή ότι η συναλλαγή πραγματοποιείται σύμφωνα με τους όρους που ισχύουν στην αγορά.

16.6.2. Έναρξη και διάρκεια ισχύος

1. Με την επιφύλαξη των κατωτέρω διατάξεων, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές αρχίζουν να ισχύουν κατά την ημερομηνία δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ. Με την επιφύλαξη τυχόν νέας απόφασης, θα παραμείνουν σε ισχύ επί πέντε έτη.

16.6.3. Ενισχύσεις προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις

1. Οι ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση ΜΜΕ που κοινοποιούνται ατομικώς πριν από τις 30 Απριλίου 2000 αξιολογούνται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν πριν από τη θέσπιση του παρόντος κειμένου. Κατά συνέπεια, η παράταση της ισχύος των υπόψη κατευθυντήριων γραμμών, η οποία κοινοποιήθηκε στα κράτη της ΕΖΕΣ και δημοσιεύτηκε στο τμήμα ΕΟΧ και το συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 22 Απριλίου 1999, ανανεώνεται προκειμένου για τις ενισχύσεις αυτές.

2. Παρόλα αυτά, ένα καθεστώς υπόκειται στο κατάλληλο μέτρο που μνημονεύεται στο σημείο 16.5.3, εφόσον πρόκειται να παραμείνει σε ισχύ μετά τις 30 Ιουνίου 2000.

16.6.4. Ενισχύσεις προς μεγάλες επιχειρήσεις

1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων που ακολουθούν, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εξετάζει κατά πόσον συμβιβάζεται με την λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ κάθε ενίσχυση που προορίζεται για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση μεγάλων επιχειρήσεων με βάση τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, από τη στιγμή της δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ. Ωστόσο, οι κοινοποιήσεις που θα έχουν καταχωρηθεί από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ πριν από την εν λόγω ημερομηνία θα εξετάζονται με βάση τις προϋποθέσεις που ισχύουν κατά τον χρόνο της κοινοποίησης.

16.6.5. Μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εξετάζει κατά πόσον συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ κάθε ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης η οποία χορηγείται χωρίς την έγκρισή της και, επομένως, κατά παράβαση του άρθρου 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου ως εξής:

α) με βάση τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές εφόσον το σύνολο ή ένα τμήμα της ενίσχυσης χορηγείται μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ·

β) με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης σε όλες τις άλλες περιπτώσεις."

"ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XIV

ΕΝΤΥΠΟ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

I. Στοιχεία που αφορούν την επιχείρηση

- Επωνυμία της εταιρείας.

- Νομική μορφή.

- Τομέας δραστηριότητας, με τον αντίστοιχο κωδικό NACE.

- Ονόματα των κυριοτέρων μετόχων και ύψος της συμμετοχής εκάστου εξ αυτών.

- Κατάλογος όλων των συμφωνιών μεταξύ των μετόχων (συγκρότηση "σκληρού πυρήνα", προαιρετικό δικαίωμα αγοράς, κ.λπ.).

- Αν η επιχείρηση ανήκει σε όμιλο, αντίγραφο πλήρους και ενημερωμένου οργανογράμματος του συνόλου του ομίλου, με επισήμανση των δεσμών μεταξύ των μελών του (κεφάλαιο και δικαιώματα ψήφου).

- Αν η επιχείρηση έχει προκύψει από εξαγορά στοιχείων ενεργητικού κατόπιν εκκαθάρισης ή αναγκαστικής διαχείρισης υπό την εποπτεία δικαστηρίου, τα ανωτέρω στοιχεία πρέπει να διευκρινισθούν και για την οικεία εταιρεία ή τις εταιρείες.

- Προσδιορισμός του τόπου όπου βρίσκονται όλες οι κύριες μονάδες παραγωγής ανά τον κόσμο, με επισήμανση του αριθμού εργαζομένων.

- Αν η επιχείρηση αντιμετωπίζεται ως ΜΜΕ, το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ οφείλει να αποδείξει ότι η επιχείρηση πληροί όλες τις προϋποθέσεις του σχετικού ορισμού που ισχύει στον ΕΟΧ. Στην περίπτωση αυτή, το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ οφείλει να εξηγήσει τον λόγο για τον οποίο η επιχείρηση δεν μπορεί να υπαχθεί σε καθεστώς ενισχύσεων αναδιάρθρωσης για ΜΜΕ (είτε διότι δεν υπάρχει τέτοιο καθεστώς, είτε διότι η επιχείρηση δεν πληροί τους όρους επιλεξιμότητας).

- Αντίγραφο των τριών τελευταίων αποτελεσμάτων χρήσεων (αν τούτο είναι δυνατό) ή, οπωσδήποτε, των πλέον πρόσφατων.

- Αντίγραφο τυχόν δικαστικής απόφασης για τον διορισμό αναγκαστικού διαχειριστή ή την κίνηση έρευνας με αντικείμενο την επιχείρηση.

II. Μελέτες αγοράς

Το εκάστοτε κράτος της ΕΖΕΣ οφείλει να υποβάλει, για την αγορά ή τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η προβληματική επιχείρηση, αντίγραφο μελέτης αγοράς, με την επωνυμία του οργανισμού που την έχει εκπονήσει. Η μελέτη αγοράς πρέπει ειδικότερα να περιλαμβάνει:

- ακριβή ορισμό της αγοράς που αποτελεί αντικείμενο της μελέτης,

- την επωνυμία των κυριοτέρων ανταγωνιστών της επιχείρησης, με τα αντίστοιχα μερίδια αγοράς τους σε παγκόσμια κλίμακα, στον ΕΟΧ και στην εκάστοτε εγχώρια αγορά, ανάλογα με την περίπτωση,

- στοιχεία για την εξέλιξη των μεριδίων αγοράς της επιχείρησης κατά τα τελευταία έτη,

- εκτίμηση της συνολικής παραγωγικής ικανότητας και της ζήτησης σε επίπεδο ΕΟΧ, με εξαγωγή συμπεράσματος για το κατά πόσον υφίσταται ή όχι πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στην αγορά,

- προβλέψεις σε επίπεδο ΕΟΧ για τις τάσεις της ζήτησης, της συνολικής παραγωγικής ικανότητας και των τιμών στη σχετική αγορά κατά την επόμενη πενταετία.

III. Περιγραφή της ενίσχυσης

- Να αποδειχθεί ότι οι δυσχέρειες της επιχείρησης αφορούν ειδικά αυτήν και δεν προκύπτουν από αυθαίρετη κατανομή των δαπανών στο πλαίσιο ομίλου.

- Να διευκρινισθεί αν η επιχείρηση έχει ήδη λάβει ενίσχυση διάσωσης· στην περίπτωση αυτή, αναφέρατε την ημερομηνία έγκρισης και επισυνάψτε την έγγραφη δέσμευση του οικείου κράτους της ΕΖΕΣ για την υποβολή σχεδίου αναδιάρθρωσης ή εκκαθάρισης.

- Να διευκρινισθεί αν η επιχείρηση ή κάποια από τις θυγατρικές της στις οποίες κατέχει ποσοστό τουλάχιστον 25 % του κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου έχει ήδη λάβει κατά το παρελθόν ενισχύσεις αναδιάρθρωσης ή άλλες ενισχύσεις που εξομοιούνται με ενισχύσεις αναδιάρθρωσης. Στην περίπτωση αυτή, αναφέρατε τα στοιχεία των παλαιότερων αποφάσεων της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ.

- Να διευκρινισθεί η μορφή της ενίσχυσης και το συνολικό ποσό του χρηματοοικονομικού πλεονεκτήματος που απορρέει από αυτήν.

- Να περιγραφούν τα αντισταθμιστικά μέτρα που προτείνονται με σκοπό τον μετριασμό των στρεβλωτικών επιπτώσεων για τον ανταγωνισμό σε επίπεδο ΕΟΧ.

- Να διευκρινισθούν όλες τις ενισχύσεις κάθε είδους που είναι πιθανό να λάβει η επιχείρηση πριν από το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, εκτός εάν η εκάστοτε ενίσχυση καλύπτεται από τον κανόνα de minimis.

IV. Σχέδιο αναδιάρθρωσης

Το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης καταρτισθέν σύμφωνα με το σημείο 16.3.2.2 του κεφαλαίου 16 των κατευθυντήριων γραμμών. Το σχέδιο πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνει τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία:

- παρουσίαση των διαφόρων υποθέσεων για την εξέλιξη της αγοράς, όπως αυτές προκύπτουν από τη μελέτη αγοράς,

- ανάλυση των λόγων στους οποίους οφείλονται οι δυσχέρειες της επιχείρησης,

- παρουσίαση της μελλοντικής στρατηγικής που προτείνεται για την επιχείρηση,

- περιγραφή των διαφόρων μέτρων αναδιάρθρωσης που σχεδιάζονται και του κόστους τους,

- συγκριτική αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών που θα έχει, σε περιφερειακό ή/και εθνικό επίπεδο, η εξαφάνιση της προβληματικής επιχείρησης και η εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης,

- χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των διαφόρων μέτρων και καταληκτική προθεσμία που τάσσεται για την πλήρη υολοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης,

- διεξοδική περιγραφή των χρηματοοικονομικών παραμέτρων της αναδιάρθρωσης:

- χρησιμοποίηση κεφαλαίων που είναι ακόμη διαθέσιμα,

- πώληση περιουσιακών στοιχείων ή θυγατρικών για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης,

- χρηματοοικονομική δέσμευση των διαφόρων ιδιωτών μετόχων και των κυριοτέρων δανειοδοτριών τραπεζών,

- ύψος της στήριξης από πλευράς Δημοσίου και απόδειξη της αναγκαιότητας χορήγησης του σχετικού ποσού,

- ανάλογα με την περίπτωση, χορήγηση επιστρεπτέων δανείων ή προσθήκη ρήτρας "βελτίωσης της χρηματοοικονομικής κατάστασης", προς διασφάλιση της επιστροφής της ενίσχυσης,

- πρόβλέψη αποτελεσμάτων χρήσεως για τα επόμενα πέντε χρόνια, με εκτίμηση για την απόδοση του κεφαλαίου και ανάλυση ευαισθησίας βάσει διαφόρων σεναρίων,

- πρακτικά των διαβουλεύσεων με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους της επιχείρησης σχετικά με τη σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση,

- επωνυμία του φορέα ή των φορέων που κατήρτισαν το σχέδιο αναδιάρθρωσης καθώς και ημερομηνία κατάρτισης.

V. Δέσμευση του οικείου κράτους της ΕΖΕΣ

Το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ, οφείλει να αναλάβει τη δέσμευση να παρέχει, στις εκθέσεις για τις εγκριθείσες ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, κάθε χρήσιμη πληροφορία σχετικά με τις ενισχύσεις κάθε είδους που χορηγούνται στην επιχείρηση που λαμβάνει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης, είτε βάσει συγκεκριμένου καθεστώτος είτε όχι, μέχρι τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XV

ΕΝΤΥΠΟ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΔΙΑΣΩΣΗΣ

Ουσιώδη στοιχεία που αφορούν την επιχείρηση

Επωνυμία της εταιρείας: ...

...

Νομική μορφή: ...

Τομέας δραστηριότητας: ...

Αριθμός εργαζομένων (συνολικός, ανάλογα με την περίπτωση): ...

Έξοδα λειτουργίας και χρηματοοικονομικά βάρη κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο: ...

Μέγιστο ποσό που προβλέπεται να χορηγηθεί ως δάνειο: ...

Επωνυμία του δανειοδότη: ...

...

Ουσιώδη έγγραφα τεκμηρίωσης που πρέπει να προσκομισθούν

- Τα πλέον πρόσφατα αποτελέσματα χρήσεως μαζί με ισολογισμό ή δικαστική απόφαση για την κίνηση έρευνας σχετικά με την επιχείρηση σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο εταιρειών,

- δέσμευση του οικείου κράτους της ΕΖΕΣ ότι θα υποβάλει στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, το αργότερο εντός εξαμήνου από την ημερομηνία έγκρισης της ενίσχυσης διάσωσης, σχέδιο αναδιάρθρωσης (ή σχέδιο εκκαθάρισης) ή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τόσο το δάνειο όσο και η ενίσχυση έχουν επιστραφεί εξ ολοκλήρου,

- σχέδιο ρευστότητας για το επόμενο εξάμηνο, με αναγραφή των ποσών που προβλέπεται να ληφθούν ως δάνειο βραχυπρόθεσμα,

- αντίγραφο της προσφοράς δανείου (σε σχέση με την ενίσχυση διάσωσης) στην προβληματική επιχείρηση, με διευκρίνιση των όρων καταβολής των ποσών του δανείου και των όρων εξόφλησης,

- αντίγραφο του σχεδίου εγγύησης που παρέχεται προς κάλυψη του δανείου, εφόσον αυτό το τελευταίο πρόκειται να εξασφαλισθεί με εγγύηση."

(1) Το παρόν κεφάλαιο αντιστοιχεί στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 2).

(2) Θεσπίστηκαν για πρώτη φορά στις 19 Ιανουαρίου 1994 και δημοσιεύτηκαν στην ΕΕ L 231 της 3.9.1994 και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 32 της ίδιας ημερομηνίας. Οι τροποποιημένες κατευθυντήριες γραμμές θεσπίστηκαν στις 19 Ιανουαρίου 1994 και δημοσιεύτηκαν στην ΕΕ L 383 της 31.12.1994 και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 59 της ίδιας ημερομηνίας.

(3) ΕΕ C 111 της 22.4.1999 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 17 της ίδιας ημερομηνίας.

(4) COM(1998) 417 τελικό και COM(1999) 148 τελικό.

(5) Τούτο ισχύει ιδίως για τα είδη εταιρειών που μνημονεύονται στο σημείο 1 του άρθρου 1 παράγραφους 1 της οδηγίας 78/660/ΕΟΚ της 25ης Ιουλίου 1978 (ΕΕ L 222 της 14.8.1978, σ. 11), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 90/605/ΕΟΚ της 8ης Νοεμβρίου 1990 (ΕΕ L 317 της 16.11.1990, σ. 60)· βλέπε σημείο 4 του παραρτήματος XXII της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(6) Κατ' αναλογία προς τις διατάξεις της οδηγίας του Συμβουλίου 77/91/ΕΟΚ της 13ης Δεκεμβρίου 1976 (ΕΕ L 26 της 30.1.1977, σ. 1)· βλέπε σημείο 2 του παραρτήματος XXII της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(7) Τούτο ισχύει ιδίως για τα είδη εταιρειών που μνημονεύονται στο άρθρο 1 της οδηγίας 90/605/ΕΟΚ της 8ης Νοεμβρίου 1990(ΕΕ L 317 της 16.11.1990, σ. 60)· βλέπε σημείο 4 του παραρτήματος XXII της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(8) Ως σύσταση νέας επιχείρησης δεν λογίζεται η σύσταση θυγατρικής από μια εταιρεία με αποκλειστικό σκοπό τη μεταβίβαση σε αυτήν του ενεργητικού της ή ακόμη και του παθητικού της.

(9) Ειδικοί κανόνες αυτού του είδους ισχύουν για τον κλάδο της ναυπηγικής βιομηχανίας [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1540/98 της 29ης Ιουνίου 1998, ΕΕ L 202 της 18.7.1998, σ.1], βλέπε σημείο 1 στοιχείο β) του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Επίσης, για την αυτοκινητοβιομηχανία (κεφάλαιο 23 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών) και για τον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών (κεφάλαιο 30 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών).

(10) Τούτο ισχύει επίσης σε περιπτώσεις ενισχύσεων που συγχρηματοδοτούνται στο πλαίσιο δραστηριοτήτων τις οποίες αναπτύσσουν από κοινού τα συμβαλλόμενα μέρη.

(11) Οδηγία 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 25ης Ιουνίου 1980, περί διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων (ΕΕ L 195 της 29.7.1980, σ. 35), όπως τροποποιήθηκε (ΕΕ L 254 της 12.10.1993, σ. 16)· βλέπε σημείο 1 του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(12) Βλέπε την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, της 22ας Μαρτίου 1977, επί της υπόθεσης 78/76, Steinike und Weinlig κατά Γερμανίας (1977) Συλλογή 595· Crédit Lyonnais/Usinor-Sacilor, ανακοινωθέν τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, IP(91) 1045.

(13) Βλέπε κεφάλαιο 20 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων σε δημόσιες μεταποιητικές επιχειρήσεις.

(14) Βλέπε ιδίως το τμήμα 20.5 του κεφαλαίου 20 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων σε δημόσιες μεταποιητικές επιχειρήσεις.

(15) Τα πληροφοριακά στοιχεία που χρειάζεται η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ για να αξιολογήσει καταλλήλως την εκάστοτε ενίσχυση απαριθμούνται στο παράρτημα XV των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.

(16) Εξαίρεση μπορεί να γίνει για την περίπτωση των ενισχύσεων διάσωσης στον τραπεζικό τομέα, προκειμένου να παρασχεθεί στο εκάστοτε πιστωτικό ίδρυμα η δυνατότητα να συνεχίσει προσωρινά τις τραπεζικές εργασίες του σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία περί προληπτικής εποπτείας [σήμερα τα σχετικά θέματα ρυθμίζονται από την οδηγία 89/647/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1989, σχετικά με τον συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 386 της 30.12.1989, σ. 14)· βλέπε κεφάλαιο II σημείο 18 του παραρτήματος IX της συμφωνίας για τον ΕΟΧ]. Κάθε ενίσχυση που δεν έχει τη μορφή που περιγράφεται στο στοιχείο β), π.χ. εισφορά κεφαλαίων ή εξαρτημένο δάνειο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εξέταση μέτρων αντιστάθμισης στο πλαίσιο σχεδίου αναδιάρθρωσης σύμφωνα με την παράγραφο 16.3.2.2. σημείο 1 στοιχείο γ) των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.

(17) Η εξόφληση ενός δανείου που σχετίζεται με ενίσχυση διάσωσης, μπορεί ενδεχομένως να πραγματοποιείται με ενίσχυση αναδιάρθρωσης την οποία εγκρίνει μεταγενέστερα η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

(18) Τα πληροφοριακά στοιχεία που η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ χρειάζεται για να αξιολογήσει καταλλήλως την εκάστοτε ενίσχυση απαριθμούνται στο παράρτημα XIV των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.

(19) Εν προκειμένω ισχύει ο ορισμός που παρατίθεται στο τμήμα 26.7 σημείο 6 του κεφαλαίου 26 των υπόψη κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με το πολυτομεακό πλαίσιο για τις περιφερειακές ενισχύσεις προς μεγάλα επενδυτικά σχέδια: 'Η σχετική αγορά (ή αγορές) προϊόντος που χρησιμεύει για τον προσδιορισμό των μεριδίων αγοράς περιλαμβάνει τα προϊόντα που αφορά το επενδυτικό σχέδιο και, κατά περίπτωση, τα υποκατάστατα που λαμβάνει υπόψη ο καταναλωτής (με βάση τα χαρακτηριστικά των προϊόντων, τις τιμές τους και τη χρήση για την οποία προορίζονται) ή ο παραγωγός (με βάση την ευελιξία των παραγωγικών εγκαταστάσεων). Η γεωγραφική αγορά αναφοράς περιλαμβάνει συνήθως ολόκληρο τον ΕΟΧ ή εναλλακτικά ένα σημαντικό τμήμα αυτού εφόσον οι συνθήκες ανταγωνισμού σε αυτό διαφέρουν αρκετά από άλλες περιοχές του ΕΟΧ. Σε ορισμένες περιπτώσεις η αγορά αναφοράς μπορεί να είναι παγκόσμια'. Σε υποσημείωση αναφέρεται ότι εάν η επένδυση αφορά την παραγωγή ενδιάμεσων προϊόντων, η σχετική αγορά μπορεί να είναι η αγορά του τελικού προϊόντος εάν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής δεν διατίθεται στην ελεύθερη αγορά.

(20) Βλέπε το τρίτο εδάφιο του τμήματος 16.2.1 σημείο 3.

(21) Αν πρόκεται για μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ συνεκτιμά στην ανάλυσή της το ενδεχόμενο να είχε κηρυχθεί η ενίσχυση συμβιβάσιμη με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(22) Αν δεν προβλέπεται κάτι διαφορετικό, η περίοδος αναδιάθρωσης θεωρείται υπό κανονικές συνθήκες ότι λήγει όταν εκπνεύσει η προσθεσμία που έχει ταχθεί για την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων που προβλέπει το σχέδιο αναδιάρθρωσης (βλέπε το έκτο στοιχείο στο σημείο IV του παραρτήματος XIV των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών).

(23) Ανάλογα με το βαθμό απελευθέρωσης και τα ειδικά χαρακτηριστικά του εκάστοτε κλάδου, αξίζει να επισημανθούν οι ακόλουθες δύο περιπτώσεις:

- στον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών, ο οποίος έχει απελευθερωθεί πλήρως από το 1997, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εφαρμόζει τον κανόνα της χορήγησης ενίσχυσης 'άπαξ και για τελευταία φορά' με βάση τους περιορισμούς και τις προϋποθέσεις που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον κλάδο των αερομεταφορών· βλέπε κεφάλαιο 30 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών,

- στους υπόλοιπους κλάδους, αν η απελευθέρωση αγορών του ΕΟΧ που ήταν προηγουμένως κλειστές στον ανταγωνισμό είχε ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση νέων οικονομικών συνθηκών, μπορεί να εξετασθεί το ενδεχόμενο εξαιρέσεων.

(24) Όπως αυτές ορίζονται στο τμήμα 10.2 του σημείου 10 των υπόψη κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ).

(25) Στην απόφασή του, της 26ης Σεπτεμβρίου 1996, για την υπόθεση C-241/94 [Γαλλία κατά Επιτροπής, υπόθεση Kimberly Clark Sopalin (1996) Συλλογή I-4551], το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το σύστημα της κατά διακριτική ευχέρεια χρηματοδότησης από μέρους των γαλλικών αρχών, μέσω του εθνικού ταμείου απασχόλησης, υπήρχε περίπτωση να ευνοεί ορισμένες επιχειρήσεις εις βάρος άλλων, με αποτέλεσμα να στοιχειοθετεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης (στην απόφαση του Δικαστηρίου δεν αμφισβητείτο η βασιμότητα του συμπεράσματος της Επιτροπής ότι η ενίσχυση ήταν συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά).

(26) Στατιστική ταξινόμηση των οικονομικών δραστηριοτήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, δημοσιευθείσα από τη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(27) Βλέπε κεφάλαιο 12 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.