Απόφαση της Eποπτεύουσας Aρχής της ΕΖΕΣ

αριθ. 152/01/COL

της 23ης Μαΐου 2001

για την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων του ΕΟΧ στις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και για την εικοστή όγδοη τροποποίηση των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχονταςυπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο(1), και ιδίως τα άρθρα 61 και 63,

τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ σχετικά με την ίδρυση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου(2), και ιδίως το άρθρο 24 και το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου 3,

Εκτιμώντας:

ότι σύμφωνα με το άρθρο 24 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θέτει σε ισχύ τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων·

ότι σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει ανακοινώσεις ή κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη συμφωνία για τον ΕΟΧ, εφόσον τούτο προβλέπεται ρητώς από την εν λόγω συμφωνία ή από τη συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου ή κρίνεται αναγκαίο από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ,

Υπενθυμίζοντας τους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες που ισχύουν στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων(3), και ιδίως τις διατάξεις του σχετικού κεφαλαίου 15 (ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος),

Εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε στις 21 Δεκεμβρίου 2000 το "Κοινοτικό πλαίσιο σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος"(4)·

ότι επιβάλλεται η διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων του ΕΟΧ στο σύνολο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου·

ότι σύμφωνα με το σημείο II υπό την επικεφαλίδα "ΓΕΝΙΚΑ" στο τέλος του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει, κατόπιν διαβουλεύσεων με την Επιτροπή, πράξεις αντίστοιχες εκείνων που εκδίδονται από την Επιτροπή της ΕΚ, ούτως ώστε να διατηρούνται ίσοι όροι ανταγωνισμού,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

Υπενθυμίζοντας ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διεξήγαγε διαβουλεύσεις με τα κράτη της ΕΖΕΣ στο πλαίσιο πολυμερών συσκέψεων της 31ης Μαρτίου 2000 και της 16ης Οκτωβρίου 2000, καθώς και την επιστολή της επί του θέματος προς τα κράτη της ΕΖΕΣ με ημερομηνία 11 Απριλίου 2001,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

1. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις τροποποιούνται με την αντικατάσταση του παρόντος κεφαλαίου 15 από ένα νέο κεφάλαιο 15 σχετικά με τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, το οποίο περιέχεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.

2. Η απόφαση, περιλαμβανομένου του παραρτήματος Ι, θα δημοσιευθεί στο τμήμα ΕΟΧ και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

3. Τα κράτη της ΕΖΕΣ θα ενημερωθούν για την παρούσα απόφαση με επιστολή, που θα συνοδεύεται από αντίγραφο της απόφασης, περιλαμβανομένου του παραρτήματος Ι. Τα κράτη της ΕΖΕΣ θα κληθούν να δηλώσουν εντός μηνός ότι συμφωνούν με τα προτεινόμενα ενδεδειγμένα μέτρα, τα οποία θα καθορίζονται στην επιστολή (βλέπε επίσης σημεία 67 έως 69 των κατευθυντήριων γραμμών).

4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθεί, σύμφωνα με το στοιχείο δ) του πρωτοκόλλου αριθ. 27 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, με την αποστολή αντιγράφου της παρούσας απόφασης, περιλαμβανομένου του παραρτήματος Ι.

5. Αυθεντική είναι η απόφαση στα αγγλικά.

Βρυξέλλες, 23 Μαΐου 2001.

Για την εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

Ο Πρόεδρος

Knut Almestad

(1) Στο εξής: "συμφωνία για τον ΕΟΧ".

(2) Στο εξής: "συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου".

(3) Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και ερμηνεία των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, οι οποίες θεσπίστηκαν και εκδόθηκαν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σης 19 Ιανουαρίου 1994 και δημοσιεύθηκαν στην ΕΕ L 231/1999, συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 32 της 3ης Σεπτεμβρίου 1994, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση αριθ. 78/00/COL της 12ης Απριλίου 2000, που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 274, της 26ης Οκτωβρίου 2000 (στο εξής: "κατευθυντήριες γραμμές της Αρχής για τις κρατικές ενισχύσεις").

(4) EE C 37 της 3.2.2001.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

"15. ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ(1)

Α. Εισαγωγή

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ('η Αρχή') θέσπισε το 1994 ένα πλαίσιο κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, των οποίων η ισχύς έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Στις 16 Φεβρουαρίου 2000, η Αρχή αποφάσισε να παρατείνει την ισχύ αυτών των κανόνων μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000.

2. Μετά τη θέσπιση των κανόνων αυτών το 1994, οι δράσεις στον τομέα του περιβάλλοντος σημειώνουν ταχεία εξέλιξη σε διεθνές επίπεδο, ιδίως μετά τη σύναψη του πρωτοκόλλου του Κιότο. Οι περιβαλλοντικοί φόροι π.χ. απέκτησαν μεγαλύτερη σημασία κατά τα τελευταία έτη. Ως αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης, οι ενισχύσεις με τη μορφή φορολογικών εκπτώσεων και απαλλαγών έχουν έλθει περισσότερο στο προσκήνιο. Κατά συνέπεια, είναι αναγκαία η θέσπιση ενός νέου πλαισίου κανόνων, ώστε τα κράτη της ΕΖΕΣ και οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν τα κριτήρια που θα εφαρμόζει η Αρχή για να κρίνει κατά πόσον οι ενισχύσεις που προτίθενται να χορηγήσουν τα κράτη της ΕΖΕΣ συμβιβάζονται ή όχι με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ.

3. Όταν εκτιμάται κατά πόσον μια κρατική ενίσχυση στον περιβαλλοντικό τομέα συμβιβάζεται με τη συμφωνία, θα πρέπει να εξετάζονται οι στόχοι της περιβαλλοντικής πολιτικής, ιδίως όσον αφορά την προώθηση μιας βιώσιμης ανάπτυξης, σύμφωνα με τα άρθρα 73 έως 75 και την ένατη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Συνεπώς, η πολιτική ανταγωνισμού και η πολιτική περιβάλλοντος δεν βρίσκονται σε ανταγωνιστική σχέση μεταξύ τους αλλά οι απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος πρέπει να ενσωματώνονται στον ορισμό και στην εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί μια βιώσιμη ανάπτυξη.

4. Ωστόσο, το γεγονός ότι λαμβάνονται μακροπρόθεσμα υπόψη οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις δεν σημαίνει ότι μπορεί να επιτραπεί κάθε ενίσχυση. Πρέπει να εξετάζονται οι επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι ενισχύσεις όσον αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη και την πλήρη εφαρμογή της αρχής 'ο ρυπαίνων πληρώνει'. Ορισμένες ενισχύσεις υπάγονται αναμφισβήτητα σ' αυτή την κατηγορία, ιδιαίτερα επειδή επιτρέπουν την επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος, χωρίς να είναι αντίθετες με την εσωτερίκευση του κόστους. Αντίθετα ορισμένες ενισχύσεις, εκτός από τις αρνητικές συνέπειες τους στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ και στον ανταγωνισμό, μπορεί να είναι αντίθετες προς την αρχή 'ο ρυπαίνων πληρώνει' και να συνιστούν τροχοπέδη για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτό μπορεί να ισχύει, για παράδειγμα, σε ορισμένες ενισχύσεις που έχουν ως αποκλειστικό προορισμό να υποβοηθήσουν την προσαρμογή στα νέα πρότυπα(2).

5. Οι κανόνες αυτοί καθιερώνουν αρχές βάσει των οποίων μπορεί να εκτιμάται αν κρατικές ενισχύσεις μπορούν να εξαιρούνται από τη γενική απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων που προβλέπεται από το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Αυτές μπορεί, μεταξύ άλλων, να χορηγούνται με τη μορφή:

- ενίσχυσης για την προστασία του περιβάλλοντος σε σχέση με διάφορα κριτήρια,

- ενίσχυσης με τη μορφή απαλλαγής από περιβαλλοντικούς φόρους.

Στο αντίστοιχο πλαίσιο κανόνων το οποίο έχει εκδώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι ενισχύσεις για την προσαρμογή των επιχειρήσεων σε υποχρεωτικά κοινοτικά πρότυπα, ή οι φορολογικές απαλλαγές οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές από τους ελάχιστους υποχρεωτικούς που ισχύουν για την Κοινότητα, θεωρούνται γενικά ότι είναι ασυμβίβαστες με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Αντίθετα, ενισχύσεις οι οποίες έχουν ως στόχο την επίτευξη υψηλότερου επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας από το προβλεπόμενο βάσει ορισμένων προτύπων μπορούν υπό ορισμένες προϋποθέσεις να θεωρηθούν ότι είναι συμβιβάσιμες. Το ίδιο ισχύει και για τις φορολογικές απαλλαγές οι οποίες δεν έρχονται σε αντίθεση με τους ελάχιστους υποχρεωτικούς κοινοτικούς συντελεστές και οι οποίες έχουν προσωρινό χαρακτήρα.

Κατά συνέπεια η Αρχή, έχοντας ως στόχο την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού σε όλη την ΕΖΕΣ, θα πρέπει να χρησιμοποιεί τα ίδια κριτήρια όταν εκτιμά κατά πόσον οι ενισχύσεις υπέρ του περιβάλλοντος στα κράτη της ΕΖΕΣ συμβιβάζονται με τις διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Αυτό προϋποθέτει ότι οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να αναφέρονται σε κοινοτικά κριτήρια και κοινοτικά μέτρα φορολογικής εναρμόνισης, όπου υπάρχουν.

Η Αρχή υπογραμμίζει ότι αυτή η αναφορά στην κοινοτική νομοθεσία δεν σημαίνει ότι τα κράτη της ΕΖΕΣ είναι υποχρεωμένα να ακολουθούν την κοινοτική νομοθεσία, όταν με βάση τη συμφωνία για τον ΕΟΧ δεν έχει τεθεί σε ισχύ αντίστοιχη νομοθεσία. Απλά μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση για το κατά πόσον οι ενισχύσεις συμβιβάζονται με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ δυνάμει του άρθρου 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας(3).

6. Στο παρόν πλαίσιο η ανάλυση της Αρχής συνίσταται στο να προσδιοριστεί κατά πόσον και υπό ποιους όρους οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να θεωρηθούν αναγκαίες για την εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς να έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό και στην οικονομική ανάπτυξη. Στην ανάλυση αυτή πρέπει να ληφθούν υπόψη τα διδάγματα που προέκυψαν από την εφαρμογή του πλαισίου του 1994 όπως και οι αλλαγές που επήλθαν από τότε στην περιβαλλοντική πολιτική.

Β. Ορισμοί και πεδίο εφαρμογής

7. Έννοια της προστασίας του περιβάλλοντος: Για τους σκοπούς του παρόντος πλαισίου, η Αρχή θεωρεί ως προστασία του περιβάλλοντος κάθε ενέργεια που αποσκοπεί στην αποκατάσταση ή την πρόληψη βλαβών στο φυσικό περιβάλλον ή τους φυσικούς πόρους, ή στην ενθάρρυνση της ορθολογικής χρησιμοποίησης των πόρων αυτών.

Η Αρχή θεωρεί ότι οι δράσεις υπέρ της εξοικονόμησης ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελούν επίσης δράσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος. Ως δράσεις υπέρ της εξοικονόμησης ενέργειας θεωρούνται κυρίως οι δράσεις που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να περιορίσουν την κατανάλωση της ενέργειας που χρησιμοποιούν στον κύκλο της παραγωγής τους. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή μηχανημάτων ή μέσων μεταφοράς που έχουν λιγότερη κατανάλωση φυσικών πόρων δεν καλύπτονται από το παρόν πλαίσιο. Τα μέτρα που λαμβάνονται μέσα σε εργοστάσια ή σε άλλες εγκαταστάσεις παραγωγής και έχουν ως στόχο την αύξηση της ασφάλειας ή της υγιεινής είναι σημαντικά και μπορούν ενδεχομένως να θεωρηθούν επιλέξιμα για ορισμένες ενισχύσεις, αλλά δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο αυτό.

Έννοια της εσωτερίκευσης των δαπανών: στο παρόν πλαίσιο, ως εσωτερίκευση των δαπανών νοείται η αρχή βάσει της οποίας οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν στις δαπάνες παραγωγής τους το σύνολο των δαπανών που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος.

'Ο ρυπαίνων πληρώνει': αρχή σύμφωνα με την οποία οι δαπάνες για την καταπολέμηση της ρύπανσης πρέπει να καταλογίζονται στους ρυπαίνοντες που τις προκαλούν.

Ρυπαίνων: ο ρυπαίνων είναι εκείνος που υποβαθμίζει άμεσα ή έμμεσα το περιβάλλον ή δημιουργεί συνθήκες που καταλήγουν στην υποβάθμιση του(4).

Τιμολόγηση με βάση το κόστος: αρχή σύμφωνα με την οποία στις τιμές των εμπορευμάτων ή των υπηρεσιών ενσωματώνονται οι εξωτερικές δαπάνες οι οποίες συνδέονται με τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η παραγωγή τους και η εμπορία τους για το περιβάλλον.

Κοινοτικό πρότυπο(5): υποχρεωτικό πρότυπο εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το οποίο καθορίζει τα επίπεδα που πρέπει να επιτευχθούν όσον αφορά το περιβάλλον, καθώς και την υποχρέωση χρησιμοποίησης της βέλτιστης διαθέσιμης τεχνικής που δεν συνεπάγεται υπερβολικές δαπάνες [best available technique, BAT(6)].

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: αιολική, ηλιακή, γεωθερμική, κυματική, παλιρροϊκή ενέργεια, υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις δυναμικού κάτω των 10 MW και βιομάζα, ήτοι τα προϊόντα της γεωργίας και της δασοκομίας, τα φυτικά απόβλητα που προέρχονται από τη γεωργία, τη δασοκομία και τη βιομηχανία τροφίμων και τα ακατέργαστα απόβλητα ξυλείας και φελλού(7).

Ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν αποκλειστικά ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το τμήμα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε υβριδικές εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν τις κλασσικές πηγές ενέργειας, ιδίως για βοηθητικούς σκοπούς(8).

Περιβαλλοντικός φόρος: μια εισφορά θεωρείται περιβαλλοντική όταν η φορολογητέα βάση της έχει σαφώς αρνητική επίδραση επί του περιβάλλοντος. Μια εισφορά θα μπορούσε ωστόσο να χαρακτηριστεί ως περιβαλλοντική εάν η επίδραση της επί του περιβάλλοντος είναι λιγότερο σαφής, αλλά παρόλα αυτά αναμφισβήτητα αισθητή. Σε γενικές γραμμές, εναπόκειται στο κράτος της ΕΖΕΣ να αποδείξει τηνεκτιμώμενη περιβαλλοντική επίδραση της εισφοράς που επιβάλλει(9).

8. Πεδίο εφαρμογής: το παρόν πλαίσιο εφαρμόζεται στις ενισχύσεις(10) που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος σε όλους τους τομείς που διέπει η συμφωνία για τον ΕΟΧ, περιλαμβανομένων και εκείνων που υπάγονται σε ειδικούς κανόνες του ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις [μεταποίηση χάλυβα(11), ναυπηγικές εργασίες, αυτοκίνητα οχήματα, συνθετικές ίνες και μεταφορές](12). Οι κρατικές ενισχύσεις για την έρευνα και την ανάπτυξη στον τομέα του περιβάλλοντος υπόκεινται στους κανόνες που ισχύουν για τις ενισχύσεις που αφορούν την έρευνα και την ανάπτυξη(13). Επίσης, η Αρχή έχει την άποψη ότι τα χαρακτηριστικά των ενισχύσεων οι οποίες αφορούν δραστηριότητες κατάρτισης για περιβαλλοντικούς σκοπούς δεν δικαιολογούν την ξεχωριστή αντιμετώπιση τους και συνεπώς αυτές θα πρέπει να εξετάζονται με βάση τους ισχύοντες κανόνες για τις ενισχύσεις με σκοπό την κατάρτιση(14).

Δυνάμει του άρθρου 3 της απόφασης αριθ. 2496/96/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τις ενισχύσεις προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα(15), η οποία τέθηκε σε ισχύ με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ στο παράρτημα XV, οι ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος στον τομέα σιδήρου και χάλυβα θα συνεχίσουν να εξετάζονται μέχρι τις 22 Ιουλίου 2002 συμφωνούμε τα αναφερόμενα στο κεφάλαιο 15 του πλαισίου κανόνων της Αρχής, της 19ης Ιανουαρίου 1994, για τις ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος.

Οι διατάξεις του εν λόγω πλαισίου κανόνων δεν ισχύουν όσον αφορά τις μη ανακτήσιμες δαπάνες, οι οποίες θα εξεταστούν χωριστά(16). Αρχή επισημαίνει ότι οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, δηλαδή οι ενισχύσεις οι οποίες χορηγούνται σε μια επιχείρηση για περίοδο τριών ετών και είναι μικρότερες των 100000 ευρώ, δεν εμπίπτουν στο άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι ενισχύσεις αυτού του είδους θα εξετάζονται σύμφωνα με τα ισχύοντα για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας(17). Πάντως οι κανόνες για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας δεν έχουν εφαρμογή στις μεταφορές, ούτε και στους τομείς οι οποίοι καλύπτονται από το άρθρο 27 και τα πρωτόκολλα αριθ. 14 και 25 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Γ. Κρατικές ενισχύσεις και περιβαλλοντική πολιτική

9. Τα άρθρα 73 έως 75 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (βλέπε την ένατη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου) παρέχουν στα συμβαλλόμενα μέρη ρητή εξουσία στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Οι διατάξεις αυτές επιβεβαιώνουν την αρχή 'ο ρυπαίνων πληρώνει', πράγμα το οποίο σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επιβαρύνονται με τις δαπάνες που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος, όπως ακριβώς κάνουν και με τις άλλες δαπάνες παραγωγής. Οι διατάξεις όμως προχωρούν ακόμη περισσότερο, και επιβάλλουν να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος κατά την εφαρμογή και άλλων πολιτικών των συμβαλλομένων μερών, τονίζοντας την ανάγκη πρόληψης. Το θέμα της ενσωμάτωσης της προστασίας του περιβάλλοντος σε άλλες πολιτικές υπογραμμίζεται, μαζί με την έννοια της 'βιώσιμης ανάπτυξης', στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης της ΕΚ για το περιβάλλον, το οποίο φέρει τον τίτλο 'προς μια βιώσιμη ανάπτυξη', και το οποίο εγκρίθηκε το 1993(18). Σ' αυτό αναγνωρίζεται ότι η ενσωμάτωση της πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος σε άλλες πολιτικές δεν ήταν απόλυτα ικανοποιητική με τον παραδοσιακό τρόπο προσέγγισης που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ρυθμίσεις και πρότυπα. Γι' αυτό το λόγο, στο πρόγραμμα υποστηρίζεται η διεύρυνση των μέσων άσκησης πολιτικής. Διάφορα μέσα (κανόνες, εθελοντική δράση και οικονομικά μέτρα) ή ποικίλλοι συνδυασμοί τους, ίσως είναι ο καλύτερος τρόπος για την επίτευξη των επιθυμητών περιβαλλοντικών στόχων σε μια δεδομένη κατάσταση, ανάλογα με το νομικό, τεχνικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο θετικά οικονομικά κίνητρα, όπως π.χ. επιδοτήσεις, όσο και αντικίνητρα, όπως φόροι και εισφορές.

10. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε το 1996 μια έκθεση για την πρόοδο εφαρμογής του πέμπτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Στην έκθεση αυτή διαπιστώνεται ότι η συνολική στρατηγική και οι στόχοι του προγράμματος εξακολουθούν να ισχύουν. Η ενσωμάτωση των ζητημάτων προστασίας του περιβάλλοντος και βιώσιμης ανάπτυξης στις άλλες πολιτικές έχει αδιαμφισβήτητα προχωρήσει. Ωστόσο, αυτό που δεν έγινε είναι μια πραγματική αλλαγή στη στάση όλων των ενδιαφερομένων μερών: πολιτικών αρχών, επιχειρήσεων, πολιτών. Πρέπει να αναπτυχθεί η έννοια της κοινής ευθύνης για το περιβάλλον και να ευαισθητοποιηθεί κάθε πολίτης για τη σημασία των ζητημάτων αυτών.

11. Κατά το 1999, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη σε μια συνολική αξιολόγηση του πέμπτου προγράμματος δράσης. Στην έκθεση αξιολόγησης διαπιστώνεται ότι, (παρόλο που χάρη στο πέμπτο πρόγραμμα ευαισθητοποιήθηκαν περισσότερο τα ενδιαφερόμενα μέρη, οι πολίτες και οι παράγοντες άλλων κλάδων σχετικά με την ανάγκη για ενεργό επιδίωξη των στόχων που σχετίζονται με το περιβάλλον, η πρόοδος που πραγματοποιήθηκε στην αλλαγή των οικονομικών τάσεων και των συμπεριφορών που είναι επιζήμιες για το περιβάλλον ήταν σε γενικές γραμμές μικρότερη.

12. Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι 'είναι όλο και περισσότερο προφανές ότι οι ζημίες που προκαλούνται στο περιβάλλον έχουν ένα κόστος για την κοινωνία στο σύνολο της και ότι, αντίστροφα, η δράση υπέρ του περιβάλλοντος μπορεί να έχει θετικές συνέπειες για την οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα' και ότι 'η αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής 'ο ρυπαίνων πληρώνει' και η πλήρης εσωτερίκευση των περιβαλλοντικών δαπανών από τους ρυπαίνοντες εξακολουθούν να έχουν ουσιαστική σημασία'(19).

13. Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης και προκειμένου να εξασφαλιστεί ενιαία εποπτεία σε όλο τον ΕΟΧ όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, θα πρέπει ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων για περιβαλλοντικούς σκοπούς εκ μέρους της Αρχής να ικανοποιεί απαραιτήτως τις ακόλουθες δύο προϋποθέσεις:

α) αφενός, να εξασφαλίζει την ανταγωνιστική λειτουργία των αγορών, προωθώντας παράλληλα την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων·

β) αφετέρου, να εξασφαλίζει την ενσωμάτωση των απαιτήσεων της προστασίας του περιβάλλοντος στον ορισμό και στην εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η βιώσιμη ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή πιστεύει ότι η 'εσωτερίκευση' των δαπανών αποτελεί στόχο προτεραιότητας, ο οποίος μπορεί να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων για παράδειγμα των μέσων που βασίζονται στους νόμους της αγοράς ή σε μια κανονιστική προσέγγιση, και συνιστούν τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την επίτευξη των στόχων που περιγράφονται ανωτέρω.

14. Η εσωτερίκευση των δαπανών εξασφαλίζει ότι οι τιμές θα αντανακλούν με ακρίβεια το κόστος, δεδομένου ότι οι οικονομικοί παράγοντες αποφασίζουν για τη διάθεση των χρηματοδοτικών πόρων τους με βάση τις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών που επιθυμούν να αγοράσουν. Η έκθεση για την πρόοδο εφαρμογής του πέμπτου κοινοτικού προγράμματος υπογραμμίζει ότι αυτή η τιμολόγηση με βάση το κόστος δεν έχει επιτευχθεί, δεδομένου ότι οι τιμές δεν ανταποκρίνονται στις οικολογικές δαπάνες. Αυτό έχει ως συνέπεια να περιορίζονται οι δυνατότητες ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με τα ζητήματα αυτά, και ευνοεί την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

15. Η τιμολόγηση με βάση το κόστος σε όλα τα στάδια της οικονομικής διαδικασίας αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για να αποκτήσουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι επίγνωση του κόστους που συνεπάγεται η προστασία του περιβάλλοντος. Οι κρατικές ενισχύσεις, εκτός από τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό, αντιβαίνουν κατά κανόνα στο στόχο αυτό της τιμολόγησης με βάση το κόστος, και επιτρέπουν σε ορισμένες επιχειρήσεις να περιορίζουν τεχνητά τις δαπάνες τους και να μην αποκαλύπτουν στους καταναλωτές το κόστος της περιβαλλοντικής προστασίας. Ως εκ τούτου, μακροπρόθεσμα, ορισμένες ενισχύσεις μπορεί να είναι αντίθετες με τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης.

16. Σ' αυτή την πολιτική εντάσσεται και το πλαίσιο ενισχύσεων που εξέδωσε η Αρχή το 1994. Γενικά, η αρχή 'ο ρυπαίνων πληρώνει' και η ανάγκη ανάληψης από τις επιχειρήσεις των δαπανών που συνδέονται με την περιβαλλοντική προστασία συνηγορούν καταρχήν υπέρ της μη χορήγησης ενισχύσεων στις επιχειρήσεις.

17. Ωστόσο, το πλαίσιο ορίζει ότι η χορήγηση ενισχύσεων μπορεί να δικαιολογηθεί σε δύο περιπτώσεις:

α) όταν υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες δεν είναι ακόμη δυνατή η εξ ολοκλήρου ανάληψη των δαπανών από τις επιχειρήσεις, και ως εκ τούτου οι ενισχύσεις μπορεί να αποτελέσουν κίνητρο για να προσαρμοσθούν οι επιχειρήσεις στα πρότυπα αποτελώντας έτσι προσωρινή εναλλακτική λύση·

β) όταν οι ενισχύσεις μπορούν να αποτελέσουν κίνητρο ώστε οι επιχειρήσεις να βελτιώσουν τα περιβαλλοντικά πρότυπα ή να προβούν σε πρόσθετες επενδύσεις με σκοπό να καταστήσουν λιγότερο ρυπογόνες τις εγκαταστάσεις τους.

18. Στο πλαίσιο των κανόνων για τις ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος του 1994, η Αρχή θεωρούσε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είναι ακόμη δυνατή η πλήρης εσωτερίκευση των δαπανών, καθώς και ότι οι ενισχύσεις μπορεί να είναι απαραίτητες σε προσωρινή βάση. Από το 1994 έχουν, ωστόσο, επέλθει οι ακόλουθες μεταβολές:

α) οι επιχειρήσεις έχουν στη διάθεση τους επτά χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων θα πρέπει να προσαρμοστούν βαθμιαία στην εφαρμογή της αρχής 'ο ρυπαίνων πληρώνει', καθώς και στην εσωτερίκευση των δαπανών·

β) στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 1996 σχετικά με την πρόοδο εφαρμογής του προαναφερθέντος πέμπτου προγράμματος δράσης, καθώς και στην έκθεση συνολικής αξιολόγησης επαναβεβαιώνεται η ανάγκη να εξασφαλιστεί η εσωτερίκευση των δαπανών και η χρησιμοποίηση μέσων που βασίζονται στους μηχανισμούς της αγοράς για τη σημαντική βελτίωση του περιβάλλοντος·

γ) η χρησιμοποίηση μέσων που βασίζονται στους μηχανισμούς της αγοράς και η τιμολόγηση με βάση το κόστος ενθαρρύνονται επίσης από το πρωτόκολλο του Κιότο σχετικά με τις κλιματικές μεταβολές.

19. Ως εκ τούτου, η Αρχή θεωρεί ότι η χορήγηση ενισχύσεων δεν πρέπει πλέον να χρησιμοποιείται ως αντιστάθμισμα της μη εσωτερίκευσης των δαπανών. Για να λαμβάνονται μακροπρόθεσμα υπόψη οι περιβαλλοντικές ανάγκες θα πρέπει οι τιμές να αντανακλούν με ακρίβεια το κόστος και οι δαπάνες που συνδέονται με το περιβάλλον να καλύπτονται εσωτερικά. Ως εκ τούτου, η Αρχή θεωρεί ότι η χορήγηση ενισχύσεων δεν δικαιολογείται πλέον σε περίπτωση επενδύσεων που προορίζονται απλώς για την προσαρμογή των επιχειρήσεων σε νέα ή υπάρχοντα κοινοτικά τεχνικά πρότυπα(20). Πάντως, η Αρχή θεωρεί ότι για την αντιμετώπιση των ειδικών δυσχερειών που συναντούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων στις επιχειρήσεις αυτές προκειμένου να συμμορφωθούν με τα νέα κοινοτικά πρότυπα κατά τη διάρκεια των τριών επομένων ετών από τη θέσπιση των εν λόγω προτύπων(21) Αντίθετα, μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες οι ενισχύσεις εκείνες οι οποίες αποτελούν κίνητρο για την επίτευξη ενός επιπέδου προστασίας υψηλότερου από το απαιτούμενο βάσει των κοινοτικών προτύπων. Τέτοια είναι η περίπτωση κατά την οποία ένα κράτος της ΕΖΕΣ αποφασίζει να υιοθετήσει εθνικά πρότυπα πιο αυστηρά από τα κοινοτικά, επιτυγχάνοντας έτσι υψηλότερο επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, ή όταν μια επιχείρηση πραγματοποιεί επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος πέραν των πλέον αυστηρών υφιστάμενων κοινοτικών προτύπων ή ελλείψει κοινοτικών προτύπων.

Η ειδική περίπτωση του ενεργειακού τομέα και των φορολογικών εκπτώσεων

20. Μετά την θέσπιση του πλαισίου κανόνων το 1994, ο τομέας της ενέργειας γνώρισε σημαντικές μεταβολές οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη.

21. Ορισμένα κράτη της ΕΖΕΣ έχουν ήδη θεσπίσει, έχουν αρχίσει τη διαδικασία θέσπισης ή ενδέχεται να προβλέψουν τη θέσπιση φόρων που έχουν ευνοϊκές επιπτώσεις όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. Σε ορισμένες κατηγορίες επιχειρήσεων μπορεί να χορηγηθούν φορολογικές απαλλαγές ή εκπτώσεις, ώστε να μην βρεθούν αυτές σε δυσχερή θέση από άποψη ανταγωνισμού. Η Αρχή θεωρεί ότι τα μέτρα αυτά ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Ωστόσο, οι αρνητικές συνέπειες αυτών των ενισχύσεων μπορούν να αντισταθμιστούν από τα πλεονεκτήματα που συνεπάγεται η θέσπιση φόρων. Ως εκ τούτου, εάν χρειάζονται τέτοιου είδους παρεκκλίσεις για να εξασφαλιστεί η θέσπιση ή η διατήρηση φόρων που επιβάλλονται στο σύνολο των προϊόντων, η Αρχή θεωρεί ότι μπορούν να γίνουν δεκτές υπό ορισμένους όρους και για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Το διάστημα αυτό μπορεί να είναι μια δεκαετία, εφόσον πληρούνται οι αναγκαίες προϋποθέσεις. Στο τέλος της εν λόγω δεκαετίας τα κράτη της ΕΖΕΣ έχουν τη δυνατότητα να κοινοποιήσουν εκ νέου τα συγκεκριμένα μέτρα στην Αρχή, η οποία μπορεί να ακολουθήσει την ίδια προσέγγιση στο πλαίσιο της ανάλυσης της, λαμβάνοντας υπόψη τα θετικά αποτελέσματα που θα έχουν επιτευχθεί στον τομέα της βελτίωσης της προστασίας του περιβάλλοντος.

22. Θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα τα οποία να ενθαρρύνουν τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καθώς και την συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ενέργειας. Η Αρχή έχει την άποψη ότι όταν κάποια μέτρα υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπάρχει η δυνατότητα έγκρισης τους υπό ορισμένες συνθήκες. Θα πρέπει όμως να εξασφαλισθεί ότι οι εν λόγω ενισχύσεις δεν αντιβαίνουν σε άλλες διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Δ. Γενικοί όροι έγκρισης ενισχύσεων υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος

Δ.1. Ενισχύσεις επενδύσεων

Δ.1.1. Μεταβατικές ενισχύσεις επενδύσεων υπέρ των ΜΜΕ για να συμμορφωθούν με τα νέα κοινοτικά πρότυπα(22)

23. Επί τρία έτη από τη θέσπιση(23) νέων κοινοτικών προτύπων, μπορούν να εγκριθούν επενδυτικές ενισχύσεις υπέρ των ΜΜΕ σε ποσοστό μέχρι 15 % των ακαθαρίστων επιλέξιμων δαπανών, προκειμένου να συμμορφωθούν με τα νέα αυτά πρότυπα.

Δ.1.2. Γενικοί όροι έγκρισης ενισχύσεων επενδύσεων για την βελτίωση των κοινοτικών προτύπων(24)

24. Οι επενδυτικές ενισχύσεις που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να υπερβούν τα ισχύοντα κοινοτικά πρότυπα, μπορούν να εγκριθούν σε ποσοστό μέχρι 30 % των ακαθαρίστων επιλέξιμων επενδυτικών δαπανών, όπως αυτές ορίζονται στο σημείο 32. Οι εν λόγω όροι ισχύουν επίσης και στην περίπτωση που οι επιχειρήσεις πραγματοποιούν επενδύσεις ελλείψει κοινοτικών προτύπων, καθώς και στην περίπτωση που οι επιχειρήσεις πρέπει να πραγματοποιήσουν επενδύσεις για να συμμορφωθούν με εθνικά πρότυπα τα οποία είναι αυστηρότερα από τα κοινοτικά.

Δ.1.3. Επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας

25. Οι επενδύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας όπως αυτή ορίζεται στο σημείο 7, εξομοιώνονται με επενδύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος. Οι επενδύσεις αυτού του είδους έχουν σημαντικό ρόλο για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων από οικονομικής πλευράς(25). Μπορούν συνεπώς να θεωρηθούν ότι δικαιούνται να τύχουν ενίσχυσης για επενδύσεις με βασική ένταση ενίσχυσης 40 % του επιλέξιμου κόστους.

26. Οι επενδύσεις υπέρ της συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας μπορούν επίσης να υπαχθούν στις διατάξεις του παρόντος πλαισίου, εάν αποδεικνύεται ότι ευνοούν την προστασία του περιβάλλοντος, είτε επειδή η απόδοση μετατροπής(26) είναι ιδιαίτερα υψηλή, είτε επειδή τα μέτρα αυτά επιτρέπουν τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας, είτε επειδή η διαδικασία παραγωγής επιφέρει μικρότερη βλάβη στο περιβάλλον(27). Κατά την εκτίμηση με βάση τα παραπάνω, η Αρχή θα πρέπει να λάβει ιδιαιτέρως υπόψη της το είδος της πρωτογενούς ενέργειας η οποία χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία. Αυτές οι επενδύσεις μπορούν να επωφεληθούν επενδυτικών ενισχύσεων με βασική ένταση ενίσχυσης 40 % του επιλέξιμου κόστους.

27. Οι επενδύσεις για την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θεωρούνται ισοδύναμες προς τις επενδύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος οι οποίες πραγματοποιούνται όταν δεν υφίστανται κοινοτικά πρότυπα(28). Υπενθυμίζεται επίσης ότι τα μέτρα υποστήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελούν έναν από τους μακροπρόθεσμους περιβαλλοντικούς στόχους και θα πρέπει να ενθαρρύνονται σημαντικά(29). Το ποσοστό ενίσχυσης των επενδύσεων για την υποστήριξη αυτών των μορφών ενέργειας θα πρέπει συνεπώς να ανέρχεται στο 40 % του επιλέξιμου κόστους.

Η Αρχή θεωρεί ότι πρέπει επίσης να υποστηριχθούν οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που επιτρέπουν τον αυτάρκη εφοδιασμό ολόκληρων κοινοτήτων, όπως για παράδειγμα ένα νησί ή έναν οικισμό. Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο αυτό μπορούν να τύχουν πριμοδότησης δέκα ποσοστιαίων μονάδων πέραν της βασικής έντασης ενίσχυσης 40 % του επιλέξιμου κόστους.

Η Αρχή θεωρεί ότι όταν κρίνεται απαραίτητο, τα κράτη της ΕΖΕΣ θα μπορούν να χορηγούν επενδυτικές ενισχύσεις για τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας οι οποίες θα είναι δυνατό να καλύπτουν έως και το 100 % του επιλέξιμου κόστους. Οι εγκαταστάσεις αυτές δεν θα μπορούν να λαμβάνουν καμία άλλη οικονομική υποστήριξη.

Δ.1.4. Πριμοδότηση για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε ενισχυόμενες περιοχές

28. Στις περιοχές που είναι επιλέξιμες βάσει εθνικών καθεστώτων περιφερειακών ενισχύσεων, οι επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν ενισχύσεις για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα χορήγησης μεγαλύτερου ποσού ενίσχυσης για επενδύσεις υπέρ του περιβάλλοντος που πραγματοποιούνται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο σημείο 24, ώστε να ενθαρρύνονται οι επιχειρήσεις να πραγματοποιούν περισσότερες επενδύσεις(30).

29. Ως εκ τούτου, στις περιοχές που είναι επιλέξιμες για περιφερειακές ενισχύσεις, το ανώτατο ποσοστό της περιβαλλοντικής ενίσχυσης όσον αφορά τις επιλέξιμες δαπάνες που ορίζονται στο σημείο 32, καθορίζεται ως εξής:

Στις ενισχυόμενες περιοχές ως ισχύον ανώτατο ποσοστό ενίσχυσης θα λαμβάνεται το υψηλότερο των δύο ακόλουθων περιπτώσεων:

α) είτε η βασική ένταση ενίσχυσης που ισχύει για τις επενδυτικές ενισχύσεις υπέρ του περιβάλλοντος, δηλαδή 30 % ακαθάριστο (κανονικό καθεστώς), ή 40 % ακαθάριστο (στην περίπτωση επενδύσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας, επενδύσεων υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και επενδύσεων υπέρ της συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας), ή 50 % ακαθάριστο (στην περίπτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που επιτρέπουν τον εφοδιασμό μιας ολόκληρης κοινότητας), προσαυξημένη κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες στις περιφέρειες που καλύπτονται από το άρθρο 61 παράγραφος 3, στοιχείο γ), και κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες στις περιφέρειες που καλύπτονται από το άρθρο 61 παράγραφος 3, στοιχείο α) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ(31)·

β) είτε η ένταση περιφερειακής ενίσχυσης προσαυξημένη κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες ακαθάριστο.

Δ.1.5. Πριμοδότηση υπέρ των ΜΜΕ

30. Για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που πραγματοποιούν τις επενδύσεις που αναφέρονται στα σημεία 24 έως 27 μπορεί να επιτραπεί προσαύξηση της ενίσχυσης κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες (ακαθάριστο)(32). Για τους σκοπούς του παρόντος κειμένου, ως ορισμός των ΜΜΕ λαμβάνεται αυτός που καθορίζεται από τον ισχύοντα κανόνα του ΕΟΧ(33).

Οι προαναφερθείσες πριμοδοτήσεις που αφορούν τις ενισχυόμενες περιοχές και τις ΜΜΕ μπορούν να αθροισθούν, αλλά το ανώτατο ποσοστό της περιβαλλοντικής ενίσχυσης δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβεί το 100 % των ακαθάριστων επιλέξιμων δαπανών. Οι ΜΜΕ δεν μπορούν να λάβουν διπλή πριμοδότηση, αφενός κατ' εφαρμογή των διατάξεων για τις περιφερειακές ενισχύσεις, και αφετέρου κατ' εφαρμογή των διατάξεων για το περιβάλλον(34).

Δ.1.6. Επενδύσεις που λαμβάνονται υπόψη

31. Οι εν λόγω επενδύσεις είναι επενδύσεις σε γήπεδα, εφόσον είναι απόλυτα αναγκαίες για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων, σε κτίρια, εγκαταστάσεις και εξοπλισμό που προορίζονται για τον περιορισμό ή την εξάλειψη της ρύπανσης και των οχλήσεων, ή για την προσαρμογή των μεθόδων παραγωγής προκειμένου να προστατευθεί το περιβάλλον.

Μπορούν επίσης να ληφθούν υπόψη οι δαπάνες που συνδέονται με τη μεταφορά τεχνολογίας υπό μορφή απόκτησης αδειών εκμετάλλευσης ή τεχνογνωσίας κατοχυρωμένης ή μη κατοχυρωμένης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεχνικών γνώσεων. Τα άυλα αυτά στοιχεία του ενεργητικού πρέπει ωστόσο να ανταποκρίνονται στις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) να θεωρούνται ως αποσβέσιμα στοιχεία ενεργητικού·

β) να αποκτώνται με τους όρους της αγοράς, από επιχειρήσεις στις οποίες ο αποκτών δεν έχει καμία εξουσία άμεσου ή έμμεσου ελέγχου·

γ) να περιλαμβάνονται στο ενεργητικό της επιχείρησης και να παραμένουν στις εγκαταστάσεις του δικαιούχου της ενίσχυσης επί πέντε τουλάχιστον έτη από τη χορήγηση της ενίσχυσης, εκτός αν τα άυλα αυτά στοιχεία ενεργητικού αντιστοιχούν σε έκδηλα πεπερασμένες τεχνικές. Σε περίπτωση μεταπώλησης κατά τη διάρκεια των εν λόγω πέντε ετών, το προϊόν της πώλησης πρέπει να αφαιρεθεί από τις επιλέξιμες δαπάνες και να αποτελέσει ενδεχομένως αφορμή για τη μερική ή πλήρη επιστροφή της ενίσχυσης.

Δ.1.7. Επιλέξιμες δαπάνες

32. Οι επιλέξιμες δαπάνες πρέπει να περιορίζονται αυστηρά στις πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες που απαιτούνται για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων.

Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση που το κόστος των επενδύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι εύκολο να διαχωρισθεί από το συνολικό κόστος, η Αρχή θα λάβει υπόψη αντικειμενικές και διαφανείς μεθόδους υπολογισμού, για παράδειγμα το κόστος επένδυσης συγκρίσιμης στο τεχνικό επίπεδο αλλά η οποία δεν επιτρέπει την επίτευξη της ίδιας προστασίας του περιβάλλοντος.

Σε όλες τις περιπτώσεις, οι επιλέξιμες δαπάνες πρέπει να υπολογίζονται χωρίς το όφελος που προέρχεται από την ενδεχόμενη αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, από την εξοικονόμηση των δαπανών που πραγματοποιούνται κατά τα πέντε πρώτα έτη ζωής της επένδυσης, και από την πρόσθετη συναφή παραγωγή κατά το χρονικό αυτό διάστημα των πέντε ετών(35).

Στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι επιλέξιμες επενδυτικές δαπάνες αντιστοιχούν, κατά γενικό κανόνα, στις πρόσθετες δαπάνες που πραγματοποιεί η επιχείρηση σε σχέση με μία παραδοσιακή εγκατάσταση παραγωγής ενέργειας του ίδιου δυναμικού όσον αφορά την πραγματική παραγωγή ενέργειας.

Όταν οι ΜΜΕ προσαρμόζονται σε νέα κοινοτικά πρότυπα(36), οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν τις πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες για την επίτευξη του επιπέδου προστασίας που απαιτείται από τα νέα κοινοτικά πρότυπα.

Όταν οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται σε εθνικά πρότυπα που θεσπίστηκαν ελλείψει κοινοτικών προτύπων, οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν τις πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες για την επίτευξη του απαιτούμενου επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος σύμφωνα με τα εθνικά πρότυπα.

Όταν οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται σε εθνικά πρότυπα αυστηρότερα από τα κοινοτικά, ή όταν αναλαμβάνουν εκουσίως να βελτιώσουν τα κοινοτικά πρότυπα, οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν τις πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες για την επίτευξη ενός επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος ανώτερου από το επίπεδο που απαιτείται σύμφωνα με τα κοινοτικά πρότυπα. Οι δαπάνες που σχετίζονται με επενδύσεις για την εξασφάλιση του απαιτούμενου επιπέδου προστασίας σύμφωνα με τα κοινοτικά πρότυπα δεν είναι επιλέξιμες.

Ελλείψει προτύπων, οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν τις επενδυτικές δαπάνες που είναι αναγκαίες για την επίτευξη ενός επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος σημαντικά υψηλότερου από το επίπεδο που θα εξασφάλιζε η εν λόγω επιχείρηση ή επιχειρήσεις αν δεν ελάμβαναν ενισχύσεις υπέρ του περιβάλλοντος.

Δ.1.8. Αποκατάσταση μολυσμένων βιομηχανικών χώρων

33. Εργασίες που πραγματοποιούνται από επιχειρήσεις οι οποίες αποκαθιστούν περιβαλλοντικές ζημίες είναι δυνατόν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής αυτού του πλαισίου κανόνων(37) Η περιβαλλοντική ζημία μπορεί να αφορά την ποιότητα του εδάφους ή της επιφανείας ή των υπογείων υδάτων(38).

Όταν διαπιστωθεί με βεβαιότητα ποιος είναι ο υπεύθυνος της ρύπανσης, ο τελευταίος πρέπει να καταβάλει τη δαπάνη για την αποκατάσταση του χώρου, σύμφωνα με την αρχή 'ο ρυπαίνων πληρώνει' χωρίς να καταβληθεί κρατική ενίσχυση. Ως 'υπεύθυνος της ρύπανσης' νοείται το πρόσωπο που είναι αστικά υπεύθυνο, σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο σε κάθε κράτος της ΕΖΕΣ, με την επιφύλαξη της θέσπισης κανόνων του ΕΟΧ για το θέμα αυτό.

Όταν ο υπεύθυνος της ρύπανσης δεν έχει βρεθεί ή αυτός δεν μπορεί να υποχρεωθεί να αναλάβει τις δαπάνες, τότε μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση στον υπεύθυνο για την εκτέλεση των εργασιών(39).

Το ποσό της ενίσχυσης για την αποκατάσταση των μολυσμένων χώρων μπορεί να ανέλθει σε ποσοστό μέχρι 100 % των επιλέξιμων δαπανών, προσαυξημένο κατά 15 % του ποσού των εργασιών. Οι επιλέξιμες δαπάνες ισούνται με το κόστος των εργασιών μετά την αφαίρεση της αύξησης της αξίας του γηπέδου.

Το συνολικό ποσό της ενίσχυσης δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβεί τις πραγματικές δαπάνες που πραγματοποίησε η επιχείρηση.

Δ.1.9. Επανεγκατάσταση επιχειρήσεων

34. Η Αρχή θεωρεί ότι, κατά γενικό κανόνα, η επανεγκατάσταση επιχειρήσεων σε νέα θέση δεν σχετίζεται με την προστασία του περιβάλλοντος και κατά συνέπεια δεν παρέχει δικαίωμα για τη χορήγηση ενισχύσεων κατ' εφαρμογήν του παρόντος πλαισίου.

Ωστόσο, η χορήγηση ενισχύσεων μπορεί να δικαιολογηθεί όταν μια επιχείρηση εγκατεστημένη σε αστική περιοχή ή σε περιοχή η οποία έχει χαρακτηρισθεί ως Natura 2000(40), ασκεί, στο πλαίσιο της νομοθεσίας, δραστηριότητα που προκαλεί σημαντική ρύπανση και πρέπει, λόγω της συγκεκριμένης θέσης, να εγκαταλείψει τον τόπο εγκατάστασης της για να μεταφερθεί σε καταλληλότερη περιοχή.

Τα ακόλουθα κριτήρια πρέπει να πληρούνται σωρευτικά:

α) η αλλαγή του τόπου εγκατάστασης πρέπει να είναι επιβεβλημένη για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και να έχει προηγηθεί διοικητική ή δικαστική απόφαση με την οποία να δίνεται η εντολή για την μετεγκατάσταση·

β) η επιχείρηση πρέπει να τηρεί τα πλέον αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα που ισχύουν στη νέα περιοχή εγκατάστασης

Η επιχείρηση η οποία πληροί τους προαναφερθέντες όρους μπορεί να λάβει επενδυτική ενίσχυση σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 24. Στην περίπτωση αυτή ισχύουν οι διατάξεις του σημείου 30 σχετικά με τη χορήγηση πριμοδότησης για τις ΜΜΕ.

Για να καθορίσει το ποσό των επιλέξιμων δαπανών στην περίπτωση των ενισχύσεων για την επανεγκατάσταση επιχειρήσεων, η Αρχή θα λάβει υπόψη της, αφενός, προϊόν της μεταπώλησης ή της ενοικίασης των εγκαταστάσεων και γηπέδων που εγκαταλείπονται καθώς και την αποζημίωση σε περίπτωση απαλλοτρίωσης και, αφετέρου, (τις δαπάνες που σχετίζονται με την αγορά γηπέδου, την κατασκευή ή την αγορά των νέων εγκαταστάσεων δυναμικού ίσου με αυτό των εγκαταστάσεων που εγκαταλείπονται. Επιπλέον, ενδέχεται ανάλογα με την περίπτωση να ληφθούν υπόψη και άλλα οφέλη που σχετίζονται με τη μεταφορά των εγκαταστάσεων, ιδίως τα κέρδη που προκύπτουν από τη βελτίωση λόγω της μεταφοράς, τη χρησιμοποιούμενη τεχνολογία καθώς και τα λογιστικά κέρδη που σχετίζονται με την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων. Οι επενδύσεις όσον αφορά την ενδεχόμενη αύξηση του παραγωγικού δυναμικού δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό των επιλέξιμων δαπανών που παρέχουν δικαίωμα χορήγησης ενίσχυσης υπέρ του περιβάλλοντος.

Εφόσον η διοικητική ή δικαστική απόφαση με την οποία διατάσσεται η μεταφορά της επιχείρησης έχει ως αποτέλεσμα την πρόωρη λήξη της σύμβασης ενοικίασης του γηπέδου ή των κτιριακών εγκαταστάσεων, οι ενδεχόμενες κυρώσεις που επιβάλλονται στην επιχείρηση για τη λύση της σύμβασης μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό των επιλέξιμων δαπανών.

Δ.1.10. Κοινοί κανόνες

35. Η χορήγηση επενδυτικών ενισχύσεων για τη βελτίωση κοινοτικών προτύπων ή για την ανάπτυξη προτύπων ελλείψει αντιστοίχων κοινοτικών δεν είναι δυνατή όταν οι εν λόγω βελτιώσεις βοηθούν απλώς τις επιχειρήσεις να συμμορφωθούν με πρότυπα που έχουν ήδη θεσπιστεί αλλά δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ(41). Μια επιχείρηση δεν μπορεί να τύχει ενίσχυσης για να συμμορφωθεί με εθνικά πρότυπα αυστηρότερα από τα κοινοτικά ή ελλείψει κοινοτικών προτύπων, παρά μόνο εφόσον έχει συμμορφωθεί με τα εν λόγω εθνικά πρότυπα κατά την ημερομηνία που προβλέπουν τα τελευταία. Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται μετά την εν λόγω ημερομηνία δεν μπορούν να τύχουν ενίσχυσης(42).

Δ.2. Ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ που αφορούν την παροχή συνδρομής και συμβουλών στον τομέα του περιβάλλοντος

36. Η εν λόγω παροχή συμβουλών βοηθά σημαντικά τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν προόδους στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Κατά συνέπεια η Αρχή έχει τη γνώμη ότι θα πρέπει να χορηγούνται ενισχύσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 70/2001(43), ο οποίος πρόκειται να τεθεί σε ισχύ στη συμφωνία για τον ΕΟΧ με το παράρτημα XV.

Δ.3. Ενισχύσεις λειτουργίας

Δ.3.1. Κανόνες εφαρμοστέοι στις λειτουργικές ενισχύσεις υπέρ της διαχείρισης των αποβλήτων και υπέρ της εξοικονόμησης ενέργειας

37. Οι ακόλουθοι κανόνες εφαρμόζονται σε δύο κατηγορίες λειτουργικών ενισχύσεων:

α) στις ενισχύσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων όταν η εν λόγω διαχείριση είναι σύμφωνη με την ιεραρχική κατάταξη των αρχών διαχείρισης των αποβλήτων(44)·

β) στις ενισχύσεις στον τομέα της εξοικονόμησης ενέργειας.

38. εφόσον αυτές οι ενισχύσεις αποδεικνύονται απολύτως απαραίτητες, θα πρέπει να περιορίζονται αυστηρά στην αντιστάθμιση του προσθέτου κόστους παραγωγής σε σχέση με τις αγοραίες τιμές των σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών(45). Οι ενισχύσεις αυτές θα πρέπει επίσης να είναι προσωρινές και κατά γενικό κανόνα να μειώνονται προοδευτικά ώστε να αποτελούν κίνητρο για την εφαρμογή σε σύντομο χρόνο της τιμολόγησης με βάση το κόστος.

39. Η Αρχή θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις πρέπει υπό κανονικές συνθήκες να επιβαρύνονται με το κόστος επεξεργασίας των βιομηχανικών αποβλήτων, σύμφωνα με την αρχή 'ο ρυπαίνων πληρώνει'. Ωστόσο, οι λειτουργικές ενισχύσεις μπορεί να αποδειχθούν απαραίτητες σε περίπτωση έγκρισης εθνικών προτύπων αυστηρότερων σε σχέση με τα εφαρμοστέα κοινοτικά πρότυπα, ή σε περίπτωση έγκρισης εθνικών προτύπων ελλείψει κοινοτικών, τα οποία συνεπάγονται για τις επιχειρήσεις προσωρινή απώλεια ανταγωνιστικότητας σε διεθνές επίπεδο(46).

Οι επιχειρήσεις που λαμβάνουν ενισχύσεις λειτουργίας για την επεξεργασία βιομηχανικών ή μη βιομηχανικών αποβλήτων πρέπει να χρηματοδοτούν τη συγκεκριμένη υπηρεσία σε βαθμό ανάλογο με την ποσότητα των αποβλήτων που παράγουν, ή/και το κόστος επεξεργασίας.

40. Για όλες τις εν λόγω ενισχύσεις λειτουργίας η διάρκεια της ενίσχυσης περιορίζεται στα πέντε έτη σε περίπτωση ενίσχυσης που μειώνεται προοδευτικά. Η ένταση της ενίσχυσης μπορεί να φθάσει το 100 % των πρόσθετων δαπανών το πρώτο έτος, αλλά πρέπει να μειώνεται γραμμικά για να φθάσει στο μηδέν μέχρι το τέλος του πέμπτου έτους.

41. Σε περίπτωση ενίσχυσης που δεν μειώνεται προοδευτικά η διάρκεια της περιορίζεται στα πέντε έτη, αλλά η ένταση της περιορίζεται στο 50 % των προσθέτων δαπανών.

Δ.3.2. Κανόνες εφαρμοστέοι σε όλες τις ενισχύσεις λειτουργίας υπό μορφή φορολογικών εκπτώσεων και απαλλαγών

42. Κατά τη θέσπιση φόρων επί ορισμένων δραστηριοτήτων που επιβάλλονται για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορεί να κρίνουν αναγκαίες ορισμένες προσωρινές παρεκκλίσεις προς όφελος ορισμένων επιχειρήσεων, κυρίως λόγω της έλλειψης εναρμόνισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο ή λόγω προσωρινών κινδύνων που διατρέχει μια επιχείρηση να απολέσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της. Οι παρεκκλίσεις αυτές συνιστούν κατά κανόνα ενισχύσεις λειτουργίας οι οποίες εμπίπτουν στο άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Κατά την εκτίμηση αν τα μέτρα αυτού του είδους εμπίπτουν στις εξαιρέσεις από τη γενική απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων του άρθρου 61 παράγραφος 1, θα πρέπει να εξετάζεται μεταξύ άλλων κατά πόσον ο υπόψη φόρος επιβάλλεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνεπεία κοινοτικής απόφασης(47). Το στοιχείο αυτό έχει καθοριστική σημασία προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσον θα υπάρξει απώλεια της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του φορολογουμένου.

43. Αν ο φόρος δεν αντιστοιχεί σε φόρο που επιβάλλεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως αποτέλεσμα κοινοτικής απόφασης, οι επιχειρήσεις ίσως να δυσκολευθούν να προσαρμοστούν γρήγορα στην επιβάρυνση αυτή. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να δικαιολογηθεί μια προσωρινή παρέκκλιση προς όφελος ορισμένων επιχειρήσεων, προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να προσαρμοστούν στο νέο φορολογικό καθεστώς

44. Αν ο φόρος αντιστοιχεί σε φόρο που επιβάλλεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως συνέπεια κοινοτικής οδηγίας, υπάρχουν δυο δυνατότητες:

α) το κράτος της ΕΖΕΣ επιβάλλει σε ορισμένα προϊόντα φόρο με συντελεστή υψηλότερο από τον ελάχιστο συντελεστή που προβλέπει η κοινοτική οδηγία και χορηγεί παρέκκλιση σε ορισμένες επιχειρήσεις που, ως εκ τούτου, θα καταβάλλουν φόρο με χαμηλότερο συντελεστή, ο οποίος ωστόσο θα είναι τουλάχιστον ίσος με τον ελάχιστο συντελεστή που προβλέπει η οδηγία. Η Αρχή θεωρεί ότι στην περίπτωση αυτή μπορεί να δικαιολογηθεί μια προσωρινή παρέκκλιση προκειμένου να δοθεί στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να προσαρμοστούν σε μια υψηλότερη φορολόγηση, και ένα κίνητρο για να λάβουν μέτρα πιο ευνοϊκά για το περιβάλλον·

β) το κράτος της ΕΖΕΣ επιβάλλει σε ορισμένα προϊόντα φόρο με τον ελάχιστο συντελεστή που προβλέπει η κοινοτική οδηγία και χορηγεί παρέκκλιση σε ορισμένες επιχειρήσεις οι οποίες, ως εκ τούτου, θα φορολογούνται με συντελεστή χαμηλότερο από τον ελάχιστο προβλεπόμενο. Εάν η παρέκκλιση αυτή δεν επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από τη σχετική κοινοτική οδηγία, τότε συνιστά ενίσχυση ασυμβίβαστη με το άρθρο 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Εάν η εν λόγω παρέκκλιση επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από την οδηγία, η Αρχή μπορεί να την θεωρήσει συμβιβάσιμη με το άρθρο 61, στο βαθμό που είναι αναγκαία και που η έκταση της δεν είναι δυσανάλογη με τους επιδιωκόμενους στόχους στον ΕΟΧ. Η Αρχή καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια για να εξασφαλίσει ότι η παρέκκλιση αυτή θα έχει αυστηρά περιορισμένη διάρκεια.

45. Γενικότερα, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να συμβάλλουν σημαντικά στην προστασία του περιβάλλοντος. Πρέπει να εξασφαλίζεται ότι οι παρεκκλίσεις ή οι απαλλαγές δεν θα θίγουν, από τη φύση τους, τους γενικούς στόχους που επιδιώκονται.

46. Οι παρεκκλίσεις αυτές ενδέχεται να συνιστούν μορφές λειτουργικών ενισχύσεων που μπορούν να επιτραπούν υπό τους ακόλουθους όρους:

46.1. Όταν ένα κράτος της ΕΖΕΣ επιβάλλει ένα νέο φόρο για περιβαλλοντικούς λόγους σε τομέα δραστηριότητας ή σε προϊόντα στα οποία δεν έχει εφαρμοστεί καμία φορολογική εναρμόνιση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή όταν ο φόρος που το κράτος της ΕΖΕΣ προτίθεται να επιβάλει υπερβαίνει αυτόν που προβλέπεται από τη κοινοτική νομοθεσία, η Αρχή είναι της γνώμης ότι μπορούν να δικαιολογηθούν αποφάσεις απαλλαγής δεκαετούς διάρκειας, χωρίς πρόβλεψη προοδευτικής μείωσης, σε δύο περιπτώσεις:

α) όταν οι εν λόγω απαλλαγές χορηγούνται υπό τον όρο ότι το κράτος της ΕΖΕΣ και οι δικαιούχες επιχειρήσεις συνάπτουν συμφωνία με την οποία οι επιχειρήσεις, ή οι ενώσεις επιχειρήσεων, δεσμεύονται να επιτύχουν συγκεκριμένους στόχους προστασίας του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία χορηγούνται οι απαλλαγές ή όταν οι επιχειρήσεις συνάπτουν εκουσίως συμφωνίες με το ίδιο περιεχόμενο. Οι εν λόγω συμφωνίες μπορεί να αφορούν ιδίως τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, τη μείωση των εκπομπών, ή άλλη δράση υπέρ του περιβάλλοντος. Κάθε κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να διαπραγματεύεται το περιεχόμενο των εν λόγω συμφωνιών, το οποίο θα εκτιμάται από την Αρχή κατά την κοινοποίηση των σχεδίων ενίσχυσης. Τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να εξασφαλίζουν την αυστηρή τήρηση των υποχρεώσεων που έχουν αναλάβει οι επιχειρήσεις ή οι ενώσεις επιχειρήσεων. Στις συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ ενός κράτους της ΕΖΕΣ και των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων θα πρέπει σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί, να προβλέπονται κυρώσεις.

Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται και όταν ένα κράτος της ΕΖΕΣ εξαρτά κάποια φορολογική έκπτωση από όρους που έχουν το ίδιο αποτέλεσμα με τις ανωτέρω συμφωνίες ή δεσμεύσεις·

β) οι εν λόγω απαλλαγές μπορούν να χορηγούνται και χωρίς να υπόκεινται στον όρο ότι το κράτος της ΕΖΕΣ και οι δικαιούχες επιχειρήσεις θα συνάπτουν συμφωνία, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες εναλλακτικές προϋποθέσεις:

- όταν η μείωση αφορά φόρο ο οποίος είναι αντίστοιχος με εναρμονισμένο φόρο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το ποσό που πραγματικά καταβάλλουν οι επιχειρήσεις μετά τη μείωση πρέπει να είναι υψηλότερο του ελάχιστου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ώστε να παρακινεί τις επιχειρήσεις να βελτιώσουν την προστασία του περιβάλλοντος,

- όταν η μείωση αφορά φόρο που δεν είναι αντίστοιχος με εναρμονισμένο φόρο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, οι επιχειρήσεις που δικαιούνται μείωσης πρέπει παρόλα αυτά να καταβάλλουν σημαντικό μέρος του εθνικού φόρου.

46.2. Οι διατάξεις που αναφέρονται στο σημείο 46.1 ανωτέρω μπορούν να εφαρμοστούν στους υφιστάμενους φόρους, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) ο εξεταζόμενος φόρος πρέπει να έχει υπολογίσιμες θετικές συνέπειες για την προστασία του περιβάλλοντος·

β) οι παρεκκλίσεις υπέρ των δικαιούχων επιχειρήσεων πρέπει να έχουν αποφασιστεί κατά τη θέσπιση του φόρου, ή πρέπει να καθίστανται απαραίτητες λόγω σημαντικής μεταβολής των οικονομικών συνθηκών, που έχει ως αποτέλεσμα να περιέρχονται οι επιχειρήσεις σε μειονεκτική θέση στον ανταγωνισμό. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, το ποσό της φορολογικής μείωσης δεν μπορεί να υπερβεί την αύξηση των επιβαρύνσεων που επιφέρει η μεταβολή των οικονομικών συνθηκών. Όταν δεν υπάρχει πλέον αύξηση των επιβαρύνσεων, τότε πρέπει επίσης να καταργηθεί και η φορολογική έκπτωση.

46.3. Τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν επίσης να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη μεθόδων παραγωγής ηλεκτρισμού από παραδοσιακές πηγές ενέργειας, όπως είναι για παράδειγμα το φυσικό αέριο, οι οποίες επιτρέπουν τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης σε βαθμό σημαντικά υψηλότερο από αυτόν που επιτυγχάνεται με τις παραδοσιακές παραγωγικές διαδικασίες. Σε μια ανάλογη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι εν λόγω τεχνικές για την προστασία του περιβάλλοντος, και με την επιφύλαξη ότι η χρησιμοποιούμενη πρωτογενής πηγή ενέργειας ελαχιστοποιεί αισθητά τις αρνητικές επιπτώσεις στην προστασία του περιβάλλοντος, η Αρχή κρίνει ότι δικαιολογείται η πλήρης φοροαπαλλαγή για χρονική περίοδο πέντε ετών, χωρίς πρόβλεψη προοδευτικής μείωσης. Επίσης, μπορούν να χορηγηθούν δεκαετείς παρεκκλίσεις, σύμφωνα με τους όρους που αναφέρονται στα σημεία 46.1 και 46.2.

47. Σε περίπτωση κατά την οποία ένας υφιστάμενος φόρος αυξάνεται σημαντικά και το κράτος της ΕΖΕΣ κρίνει ότι είναι απαραίτητο να επιτραπούν παρεκκλίσεις για ορισμένες επιχειρήσεις, ισχύουν κατ' αναλογίαν οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στο σημείο 46.1 για τους νέους φόρους.

48. Σε περίπτωση κατά την οποία οι εκπτώσεις αφορούν φόρο που αποτελεί το αντικείμενο εναρμόνισης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, και ο εθνικός φόρος είναι κατώτερος ή ίσος με τον αντίστοιχο ελάχιστο εναρμονισμένο κοινοτικό, η Αρχή είναι της γνώμης ότι δεν δικαιολογείται η χορήγηση απαλλαγών μακράς διάρκειας.

Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις φορολογικών εκπτώσεων, το κράτος της ΕΖΕΣ μπορεί να χορηγήσει λειτουργική ενίσχυση σύμφωνα με τα σημεία 40 και 41, αν η επιτρεπόμενη μείωση πληροί τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στα σημεία αυτά. Αν ο φόρος είναι αντίστοιχος με φόρο που υπόκειται σε εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο, τότε θα πρέπει σε κάθε περίπτωση η αντίστοιχη διάταξη εναρμόνισης να προβλέπει ρητά την παρέκκλιση από τον κοινοτικό ελάχιστο εναρμονισμένο φόρο.

Δ.3.3. Κανόνες εφαρμοστέοι στις λειτουργικές ενισχύσεις υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

49. Όσον αφορά την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, οι λειτουργικές ενισχύσεις επιτρέπονται συνήθως βάσει του παρόντος πλαισίου.

50. Για τις ενισχύσεις αυτές η Αρχή θεωρεί ότι μπορούν να εφαρμοσθούν ειδικές διατάξεις λόγω των δυσχερειών που αντιμετωπίζουν σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι μορφές ενέργειας για να αντικαταστήσουν αποτελεσματικά τις παραδοσιακές μορφές ενέργειας. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι η προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως για περιβαλλοντικούς λόγους, αποτελεί συνήθη στόχο. Η χορήγηση ενισχύσεων μπορεί ιδίως να είναι αναγκαία, εφόσον οι διαθέσιμες τεχνικές μέθοδοι δεν επιτρέπουν την παραγωγή της συγκεκριμένης μορφής ενέργειας με κόστος ανά μονάδα προϊόντος ανάλογο με εκείνο των παραδοσιακών μορφών ενέργειας.

51. Στις περιπτώσεις αυτές, οι λειτουργικές ενισχύσεις μπορούν να δικαιολογηθούν για την κάλυψη της διαφοράς μεταξύ του κόστους παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά. Η μορφή των εν λόγω ενισχύσεων μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με τη μορφή ενέργειας και τους όρους στήριξης που ισχύουν στα κράτη της ΕΖΕΣ. Εξάλλου η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη κατά την ανάλυσή της την ανταγωνιστική θέση κάθε εξεταζόμενης μορφής ενέργειας.

52. Τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να χορηγούν ενισχύσεις υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σύμφωνα με τους ακόλουθους όρους:

Δ.3.3.1. Εναλλακτική λύση 1

53. Στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το επενδυτικό κόστος ανά μονάδα είναι ιδιαίτερα υψηλό και αντιπροσωπεύει γενικά σημαντικό μέρος των δαπανών των επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να μην επιτρέπει σ' αυτές να έχουν ανταγωνιστικές τιμές στις αγορές στις οποίες διαθέτουν την ενέργειά τους.

54. Προκειμένου να αντιμετωπισθεί καλύτερα αυτό το εμπόδιο που τίθεται για την είσοδο στην αγορά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να χορηγήσουν ενισχύσεις οι οποίες αντισταθμίζουν τη διαφορά μεταξύ των δαπανών που συνεπάγεται η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της αγοραίας τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας. Ενισχύσεις λειτουργίας μπορούν να χορηγηθούν στη συνέχεια μόνο για την απόσβεση των εγκαταστάσεων. Η επιπλέον παραγόμενη ενέργεια από τη συγκεκριμένη εγκατάσταση δεν παρέχει το δικαίωμα πρόσθετης ενίσχυσης. Ωστόσο, η ενίσχυση μπορεί επίσης να καλύπτει τα χρηματοοικονομικά έξοδα και μια λογική απόδοση του κεφαλαίου, όταν τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να αποδείξουν ότι λόγω της χαμηλής ανταγωνιστικότητας ορισμένων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας η ενίσχυση αυτή είναι απαραίτητη.

Για να προσδιοριστεί το ποσό της λειτουργικής ενίσχυσης, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι τυχόν επενδυτικές ενισχύσεις που καταβλήθηκαν στην εν λόγω επιχείρηση για τις νέες εγκαταστάσεις.

Τα συγκεκριμένα μέτρα στήριξης τα οποία λαμβάνει το κράτος της ΕΖΕΣ, και ιδίως ο τρόπος υπολογισμού του ύψους της ενίσχυσης, θα πρέπει να αναφέρονται λεπτομερώς στα καθεστώτα ενισχύσεων που κοινοποιούνται στην Αρχή. Εάν η Αρχή εγκρίνει το συγκεκριμένο καθεστώς, το κράτος της ΕΖΕΣ θα πρέπει εν συνεχεία κατά τη χορήγηση των ενισχύσεων στις επιχειρήσεις να εφαρμόζει τα αντίστοιχα μέτρα και τρόπους υπολογισμού.

55. Σε αντίθεση με την πλειονότητα των άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η βιομάζα απαιτεί σχετικά χαμηλότερες επενδύσεις αλλά συνεπάγεται υψηλότερες δαπάνες λειτουργίας. Κατά συνέπεια, η Αρχή μπορεί να δεχθεί τη χορήγηση λειτουργικών ενισχύσεων που υπερβαίνουν το ποσό της επένδυσης, όταν τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να αποδείξουν ότι οι συνολικές δαπάνες των επιχειρήσεων μετά την απόσβεση των εγκαταστάσεων, εξακολουθούν να είναι υψηλότερες από τις αγοραίες τιμές της ενέργειας.

Δ.3.3.2. Εναλλακτική λύση 2

56. Τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να παρέχουν στήριξη όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χρησιμοποιώντας μηχανισμούς αγοράς, όπως τα 'πράσινα' πιστοποιητικά ή τους διαγωνισμούς. Τα εν λόγω συστήματα επιτρέπουν στους παραγωγούς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας να επωφελούνται έμμεσα από την εξασφαλισμένη ζήτηση για την ενέργεια που παράγουν, σε τιμή υψηλότερη της αγοραίας τιμής της συμβατικής ενέργειας. Η τιμή των 'πράσινων' πιστοποιητικών δεν καθορίζεται εκ των προτέρων, αλλά διαμορφώνεται από το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης.

57. Όταν τα εν λόγω συστήματα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, μπορούν να εγκριθούν από την Αρχή, εφόσον τα κράτη της ΕΖΕΣ μπορούν να αποδείξουν ότι η στήριξη είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των εν λόγω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ότι αυτό δεν συνεπάγεται συνολικά μία 'υπεραποζημίωση' υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ότι δεν αποτρέπει τους παραγωγούς αυτών από το να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικοί. Προκειμένου να εξασφαλίσει την εφαρμογή των εν λόγω κριτηρίων η Αρχή προτίθεται να εγκρίνει τα συγκεκριμένα συστήματα για διάστημα δέκα ετών. Στο τέλος της δεκαετίας, θα πρέπει να πραγματοποιείται απολογισμός ώστε να εκτιμάται εάν απαιτείται η συνέχιση του μέτρου στήριξης.

Δ.3.3.3. Εναλλακτική λύση 3

58. Τα κράτη της ΕΖΕΣ διατηρούν τη δυνατότητα να χορηγούν λειτουργικές ενισχύσεις στις νέες εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, οι οποίες υπολογίζονται με βάση τις εξωτερικές δαπάνες οι οποίες αποφεύγονται. Οι δαπάνες αυτές αντιστοιχούν στο περιβαλλοντικό κόστος που θα βάρυνε την εταιρεία αν η ίδια ποσότητα ενέργειας παραγόταν από παραγωγική εγκατάσταση που λειτουργεί με συμβατική ενέργεια. Οι δαπάνες αυτές θα υπολογίζονται με βάση τη διαφορά μεταξύ, αφενός των εξωτερικών δαπανών που πραγματοποιήθηκαν και δεν πληρώθηκαν από τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας, και αφετέρου των εξωτερικών δαπανών που πραγματοποιήθηκαν και δεν πληρώθηκαν από τους παραγωγούς μη ανανεώσιμης ενέργειας. Για τους υπολογισμούς αυτούς, το κράτος οφείλει να χρησιμοποιεί μια διεθνώς αναγνωρισμένη μέθοδο υπολογισμού την οποία πρέπει να κοινοποιεί στην Αρχή. Θα πρέπει επίσης να παρέχει μεταξύ άλλων μια συγκριτική ανάλυση του κόστους, δεόντως αιτιολογημένη και ποσοτικοποιημένη, με εκτίμηση των εξωτερικών δαπανών των ανταγωνιστών παραγωγών ενέργειας, ώστε να αποδεικνύεται ότι η ενίσχυση πράγματι αντισταθμίζει το μη καλυπτόμενο εξωτερικό κόστος.

Εν πάση περιπτώσει, το ποσό της ενίσχυσης που χορηγείται με τον τρόπο αυτό στον παραγωγό ανανεώσιμης ενέργειας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 0,05 ευρώ ανά kW/h.

Άλλωστε, το ποσό της ενίσχυσης που χορηγείται στους παραγωγούς και το οποίο υπερβαίνει το ποσό της ενίσχυσης που προκύπτει από την εναλλακτική λύση 1 πρέπει οπωσδήποτε να επανεπενδύεται από τις επιχειρήσεις σε ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Το ποσό αυτό θα λαμβάνεται υπόψη από την Αρχή, αν στη δραστηριότητα αυτή μπορεί επίσης να χορηγηθεί κρατική ενίσχυση.

59. Προκειμένου η εναλλακτική λύση 3 να είναι συνεπής με τους γενικούς κανόνες ανταγωνισμού, η Αρχή πρέπει να είναι βέβαιη ότι η ενίσχυση δεν συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού αντίθετη προς το κοινό συμφέρον. Με άλλα λόγια, η Αρχή πρέπει να έχει τη βεβαιότητα ότι η ενίσχυση θα έχει ως αποτέλεσμα μια πραγματικά συνολική αύξηση των πηγών ανανεώσιμης ενέργειας σε βάρος των παραδοσιακών πηγών ενέργειας, και όχι μια απλή μεταφορά μεριδίων της αγοράς μεταξύ πηγών ανανεώσιμης ενέργειας. Συνεπώς, θα πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

- η ενίσχυση που χορηγείται σύμφωνα με την παρούσα εναλλακτική λύση πρέπει να αποτελεί μέρος ενός συστήματος που αντιμετωπίζει ισότιμα τις επιχειρήσεις του κλάδου παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας·

- το σύστημα πρέπει να προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων χωρίς διακρίσεις μεταξύ επιχειρήσεων που παράγουν την αυτή ανανεώσιμη ενέργεια·

- το σύστημα αυτό πρέπει να επανεξετάζεται από την Αρχή ανά πενταετία.

Δ.3.3.4. Εναλλακτική λύση 4

60. Τα κράτη της ΕΖΕΣ διατηρούν τη δυνατότητα να χορηγούν λειτουργικές ενισχύσεις σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες περί λειτουργικών ενισχύσεων που αναφέρονται στα σημεία 40 και 41.

Δ.3.4. Κανόνες εφαρμοστέοι στη χορήγηση λειτουργικών ενισχύσεων υπέρ της συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας

61. Αρχή έχει την άποψη ότι οι λειτουργικές ενισχύσεις για τη συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας δικαιολογούνται εφόσον ισχύουν οι προϋποθέσεις οι οποίες αναφέρονται στο σημείο 26. Οι ενισχύσεις αυτές μπορεί να χορηγηθούν σε επιχειρήσεις διανομής ηλεκτρισμού και θερμότητας προς το κοινό, όταν οι δαπάνες παραγωγής αυτών υπερβαίνουν την αγοραία τιμή. Υπό ανάλογες συνθήκες, είναι δυνατή η χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας υπό τους όρους που προβλέπονται στα σημεία 53 έως 60. Για να αποφασιστεί εάν η ενίσχυση είναι απαραίτητη λαμβάνονται υπόψη οι δαπάνες και τα έσοδα που προκύπτουν από την παραγωγή και πώληση της θερμότητας και της ηλεκτρικής ενέργειας.

62. Οι λειτουργικές ενισχύσεις μπορούν να χορηγούνται με τις ίδιες συνθήκες όπως για τη βιομηχανική χρησιμοποίηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, όταν αποδεικνύεται ότι το κόστος παραγωγής μιας μονάδας ενέργειας με την εν λόγω τεχνική είναι ανώτερο της αγοραίας τιμής μιας μονάδας παραδοσιακής ενέργειας. Το κόστος παραγωγής μπορεί να συμπεριλαμβάνει τη συνήθη αποδοτικότητα της εγκατάστασης, όχι όμως και τα ενδεχόμενα κέρδη της επιχείρησης από την παραγωγή θερμότητας, τα οποία πρέπει να αφαιρούνται.

Ε. Πολιτικές, μέτρα και μέσα για τη μείωση καυσαερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου

63. Το πρωτόκολλο του Κιότο(48) προβλέπει τον περιορισμό ή τη μείωση των εκπομπών καυσαερίων κατά την περίοδο 2008-2012. Η Αρχή εκτιμά κρίνει ότι ορισμένα μέτρα που λαμβάνονται για την εκπλήρωση των στόχων του εν λόγω πρωτοκόλλου ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, αλλά είναι ακόμη πρόωρο να καθοριστούν οι όροι έγκρισης των ενδεχόμενων ενισχύσεων.

ΣΤ. Βάση της παρέκκλισης για όλα τα σχέδια που εξετάζει η Αρχή

64. Εντός των ορίων και των προϋποθέσεων που καθορίζει το παρόν πλαίσιο, η Αρχή θα επιτρέπει τη χορήγηση ενισχύσεων υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ σχετικά με τις 'ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών τομέων, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον'.

65. Οι ενισχύσεις για την προώθηση της υλοποίησης σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος τα οποία έχουν προτεραιότητα για το περιβάλλον, και τα οποία πολλές φορές έχουν ευεργετικά αποτελέσματα πέραν των συνόρων των ενδιαφερομένων κρατών της ΕΖΕΣ, μπορούν να εγκριθούν βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Ωστόσο, οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να είναι αναγκαίες για την υλοποίηση του σχεδίου, το οποίο πρέπει να είναι ειδικό και σαφώς προσδιορισμένο, σημαντικό από ποιοτική άποψη και να συμβάλλει με σαφή και υποδειγματικό τρόπο στα κοινά ευρωπαϊκά συμφέροντα. Κατά την εφαρμογή της παρέκκλισης αυτής, η Αρχή μπορεί να εγκρίνει υψηλότερα ποσοστά ενισχύσεων από τα όρια που ισχύουν για τις ενισχύσεις βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

Ζ. Επικάλυψη ενισχύσεων προερχομένων από διαφορετικές πηγές

66. Τα ανώτατα όρια ενισχύσεων που καθορίζονται στο παρόν πλαίσιο ισχύουν όταν η εξεταζόμενη ενίσχυση χρηματοδοτείται, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, είτε από κρατικούς πόρους είτε από πόρους προερχόμενους από τη συνεργασία των χωρών του ΕΟΧ. Οι ενισχύσεις που εγκρίνονται κατ' εφαρμογή του παρόντος πλαισίου δεν μπορούν να συνδυαστούν με άλλες κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, ούτε με άλλες μορφές κοινοτικών χρηματοδοτήσεων οι οποίες προέρχονται από τη συμμετοχή των κρατών της ΕΖΕΣ σε κοινοτικά προγράμματα, εάν μια τέτοια επικάλυψη συνεπάγεται ένταση ενίσχυσης ανώτερη αυτής που προβλέπεται από το παρόν πλαίσιο.

Σε περίπτωση κρατικών ενισχύσεων για διαφορετικούς σκοπούς που αφορούν τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, ισχύει το πλέον ευνοϊκό ανώτατο όριο ενίσχυσης.

Η. 'Κατάλληλα μέτρα' κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο

67. Για τους σκοπούς του παρόντος πλαισίου και ενεργώντας σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο, η Αρχή θα προτείνει στα κράτη της ΕΖΕΣ τα ακόλουθα κατάλληλα μέτρα όσον αφορά τα υφιστάμενα καθεστώτα ενισχύσεών τους.

68. Για να είναι σε θέση η Αρχή να αξιολογήσει τη χορήγηση σημαντικών ενισχύσεων στα πλαίσια υφισταμένων καθεστώτων, καθώς και αν οι ενισχύσεις αυτές συμβιβάζονται με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, θα προτείνει στα κράτη της ΕΖΕΣ, ως κατάλληλο μέτρο βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο, να της κοινοποιούν εκ των προτέρων όλα τα ατομικά μεμονωμένα σχέδια επενδυτικών ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει υφισταμένου καθεστώτος, όταν οι επιλέξιμες δαπάνες υπερβαίνουν τα 25 εκατατομμύρια ευρώ και η ενίσχυση υπερβαίνει το ακαθάριστο ισοδύναμο επιδότησης των πέντε εκατομμυρίων ευρώ. Η κοινοποίηση πρέπει να πραγματοποιείται με το έντυπο που περιέχεται στο παράρτημα.

69. Η Αρχή θα προτείνει επίσης στα κράτη της ΕΖΕΣ, ως κατάλληλο μέτρο βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο, να προσαρμόσουν τα υφιστάμενα σε αυτά καθεστώτα ενισχύσεων υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, ώστε να καταστούν αυτά συμβιβάσιμα με το παρόν πλαίσιο πριν από την 1η Ιανουαρίου 2002.

70. Η Αρχή θα καλέσει τα κράτη της ΕΖΕΣ να της επιβεβαιώσουν, μέσα σε προθεσμία ενός μηνός από τη λήψη της πρότασης κατάλληλων μέτρων που αναφέρονται στα σημεία 67 έως 69, ότι συμφωνούν με την πρόταση αυτή. Ελλείψει απάντησης, η Αρχή θα θεωρήσει ότι το κράτος της ΕΖΕΣ δεν συμφωνεί με την πρόταση.

71. Η Αρχή υπενθυμίζει ότι με εξαίρεση τις ενισχύσεις που χαρακτηρίζονται ως 'ήσσονος σημασίας' σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της Επιτροπής(49), και οι οποίες πρόκειται να τεθούν σε ισχύ στη συμφωνία για τον ΕΟΧ με το παράρτημα XV, το παρόν πλαίσιο δεν θίγει την υποχρέωση των κρατών της ΕΖΕΣ σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο, να κοινοποιούν όλα τα καθεστώτα ενισχύσεων, κάθε μεταβολή στα εν λόγω καθεστώτα καθώς και κάθε μεμονωμένη ενίσχυση που χορηγείται στις επιχειρήσεις εκτός του πλαισίου των εγκεκριμένων καθεστώτων.

72. Η Αρχή προτίθεται να εγκρίνει κάθε μελλοντικό καθεστώς μόνο εφόσον τηρούνται οι διατάξεις του παρόντος πλαισίου.

Θ. Εφαρμογή του πλαισίου κανόνων

73. Το πλαίσιο αυτό θα ισχύσει από την ημερομηνία της έγκρισης του από την Εποπτική Αρχή της ΕΖΕΣ. Η ισχύς του λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2007. Η Αρχή, μετά από διαβουλεύσεις με τα κράτη της ΕΖΕΣ, μπορεί να τροποποιήσει το πλαίσιο αυτό πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2007, για σημαντικούς λόγους πολιτικής ανταγωνισμού, περιβαλλοντικής πολιτικής, ή για να λάβει υπόψη της άλλες πολιτικές.

74. Η Αρχή θα εφαρμόζει τις διατάξεις του παρόντος πλαισίου σε όλες τις περιπτώσεις σχεδίων ενισχύσεων τα οποία θα της γνωστοποιούνται και επί των οποίων θα καλείται να λάβει απόφαση, μετά την έγκριση του πλαισίου από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, ακόμη και αν οι περιπτώσεις αυτές της είχαν κοινοποιηθεί πριν από την εν λόγω έγκριση.

Για τις μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις, η Αρχή θα εφαρμόσει:

α) τις διατάξεις του παρόντος πλαισίου, αν η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά την έγκρισή του·

β) τις διατάξεις του πλαισίου του 1994 σχετικά με τις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, το οποίο έχει δημοσιευθεί στην ΕΕ 231 της 3ης Σεπτεμβρίου 1994, για όλες τις άλλες περιπτώσεις.

Ι. Ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πολιτικής σε άλλα πλαίσια κρατικών ενισχύσεων

75. Τα άρθρα 73 έως 75 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ προβλέπουν ότι οι απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εφαρμογή άλλων πολιτικών των κρατών της ΕΖΕΣ.

Κατά τη θέσπιση ή την αναθεώρηση άλλων κανόνων ή πλαισίων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, η Αρχή θα εξετάζει πώς μπορούν να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις αυτές κατά τον καλύτερο τρόπο. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή θα εξετάζει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμο να ζητείται από τα κράτη της ΕΖΕΣ η υποβολή μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά την κοινοποίηση οποιουδήποτε σημαντικού σχεδίου ενισχύσεων, ανεξάρτητα από τον τομέα των δραστηριοτήτων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Συμπληρωματικές πληροφορίες παρεχόμενες κανονικά κατά την κοινοποίηση κρατικών ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο

(Καθεστώτα, ενισχύσεις χορηγούμενες κατ' εφαρμογήν εγκεκριμένου καθεστώτος, και μέτρα εφάπαξ χορηγουμένων ενισχύσεων)

1. Στόχοι

Γενική περιγραφή των στόχων του μέτρου και της μορφής της επιδιωκόμενης προστασίας του περιβάλλοντος.

2. Περιγραφή του μέτρου.

Λεπτομερής περιγραφή του μέτρου και των δικαιούχων.

Περιγραφή των συνολικών επενδυτικών δαπανών και των επιλέξιμων δαπανών.

Εάν το εν λόγω μέτρο έχει ήδη εφαρμοστεί κατά το παρελθόν, ποια αποτελέσματα επιτεύχθηκαν στον τομέα του περιβάλλοντος.

Εάν το μέτρο είναι νέο, ποια αποτελέσματα αναμένονται στον τομέα του περιβάλλοντος και για ποιο χρονικό διάστημα.

Αν οι ενισχύσεις χορηγούνται για τη βελτίωση περιβαλλοντικών προτύπων, να προσδιοριστεί ποιο είναι το πρότυπο που ισχύει και με ποιο τρόπο το εν λόγω μέτρο επιτρέπει την εξασφάλιση ενός σημαντικά υψηλότερου επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος.

Όταν οι ενισχύσεις χορηγούνται χωρίς να υπάρχουν πρότυπα, να διευκρινισθεί λεπτομερώς πώς θα επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος στόχος."

(1) Το κεφάλαιο αυτό αντιστοιχεί στους κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος (ΕΕ C 37 της 3.2.2001, σ. 3).

(2) Βλέπε σημείο 5.

(3) Η Αρχή υπενθυμίζει τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου της ΕΖΕΣ στην υπόθεση μεταξύ της Νορβηγίας και του νορβηγικού φορέα για τις διαφορικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, στην οποία το Δικαστήριο επισημαίνει ότι κατά γενικό κανόνα ένα φορολογικό σύστημα κράτους του ΕΟΧ/ΕΖΕΣ δεν καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις, ένα τέτοιο σύστημα μπορεί να έχει αποτελέσματα τα οποία να το εντάξουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. (Δικαστήριο της ΕΖΕΣ, υπόθεση Ε-6/98, η κυβέρνηση της Νορβηγίας κατά της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ, έκθεση του Δικαστηρίου της ΕΖΕΣ, 1999, σ. 74, σημείο 34.)

(4) Σύσταση του Συμβουλίου της 3ης Μαρτίου 1975, σχετικά με τον καταλογισμό του κόστους και την παρέμβαση των δημοσίων αρχών στον τομέα του περιβάλλοντος (ΕΕ L194 της 25.7.1975, σ.1), η οποία τέθηκε σε ισχύ με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, στο παράρτημα ΧX σημείο 33 των τελικών πράξεων τις οποίες λαμβάνουν υπόψη τα συμβαλλόμενα μέρη.

(5) Βλέπε σημείο 5 (όταν παρόμοια πρότυπα ενσωματώνονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ ουσιαστικά καθίστανται πρότυπα του ΕΟΧ).

(6) Η έννοια της βέλτιστης διαθέσιμης τεχνικής εισήχθη στην κοινοτική νομοθεσία με την οδηγία 76/464/ΕΚ,του Συμβουλίου της 4ης Μαΐου 1976, σχετικά με τη ρύπανση που προκαλείται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται στο υδάτινο περιβάλλον της Κοινότητας (ΕΕ L 129 της 18.5.1976, σ. 23), και επανεμφανίστηκε, με ελαφρά τροποποιημένη μορφή, στην οδηγία 84/360/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1984, σχετικά με την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από βιομηχανικές εγκαταστάσεις (ΕΕ L 188 της 16.7.1984, σ. 20). Και οι δύο αυτές οδηγίες τέθηκαν σε ισχύ, με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ στο παράρτημα XX. Η οδηγία 96/61/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Σεπτεμβρίου 1996, η οποία αφορά την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (ΕΕ L 257 της 10.10.1996, σ. 26 - 'οδηγία IPPC') επιβεβαίωσε και ανέπτυξε αυτή την έννοια. Και αυτή επίσης η οδηγία τέθηκε σε ισχύ με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ στο παράρτημα XX. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας IPPC περιλαμβάνει τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις με υψηλό δυναμικό ρύπανσης. Από τον Νοέμβριο του 1999 η οδηγία εφαρμόστηκε σε νέες εγκαταστάσεις καθώς και σε υφιστάμενες οι οποίες έχουν υποστεί ουσιαστικές τροποποιήσεις. Οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν στους όρους της οδηγίας έως τον Οκτώβριο του 2007. Μέχρι τότε όσον αφορά την έννοια της ΒΑΤ εξακολουθούν vα ισχύουν οι διατάξεις των δύο οδηγιών που προαναφέρθηκαν. Κατά κανόνα, τα συγκεκριμένα μέτρα -π.χ. οι οριακές τιμές εκπομπών ή κατανάλωσης με βάση τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές- δεν καθορίζονται σε επίπεδο ΕΟΧ αλλά από τις εθνικές αρχές.

(7) Ο ορισμός αυτός περιλαμβάνεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ( ΕΕ C 311 Ε της 31.10.2000, σ. 320). Μετά την έγκριση της οδηγίας θα εφαρμοστεί ο ορισμός του τελικού κειμένου. Σχετικά με το θέμα βλέπε το σημείο 5 του παρόντος κειμένου.

(8) Ισχύουν όσα αναφέρονται στην υποσημείωση 7.

(9) Ανακοίνωση της Επιτροπής - Περιβαλλοντικοί φόροι και επιβαρύνσεις στην ενιαία αγορά (ΕΕ C 224 της 23.7.1997, σ. 6).

(10) Αντικείμενο του παρόντος πλαισίου δεν είναι η εξέταση της έννοιας των κρατικών ενισχύσεων. Η έννοια αυτή απορρέει από το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και από τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΖΕΣ, του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(11) Εντός των ορίων που τίθενται στη δεύτερη παράγραφο του σημείου 8.

(12) Η Αρχή επισημαίνει ότι το παρόν πλαίσιο αφορά μόνο τις ενισχύσεις υπέρ του περιβάλλοντος, με την επιφύλαξη της εφαρμογής και άλλων διατάξεων που αναφέρονται στις κρατικές ενισχύσεις και υπόκεινται στους περιορισμούς των κανόνων για τους συνδυασμούς ενισχύσεων, όπως αναφέρεται στο σημείο 66 κατωτέρω.

(13) Κεφάλαιο 14 των κανόνων της Αρχής.

(14) Κεφάλαιο 18Α των κανόνων της Αρχής, μέχρις ότου ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 68/2001 της Eπιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις με σκοπό την κατάρτιση (ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 20) ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ.

(15) ΕΕ L 338 της 28.12.1996, σ. 42.

(16) Μη ανακτήσιμες δαπάνες είναι οι δαπάνες τις οποίες οι επιχειρήσεις οφείλουν να πραγματοποιήσουν εξαιτίας υποχρεώσεων που είχαν αναλάβει αλλά δεν είναι πλέον σε θέση να εκπληρώσουν λόγω της απελευθέρωσης του υπό εξέταση τομέα.

(17) Κεφάλαιο 12 των κανόνων της Αρχής, μέχρις ότου ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στους κανόνες για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 20) ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ.

(18) ΕΕ C 138 της 17.5.1993, σ. 1, το οποίο τέθηκε σε ισχύ με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ στο άρθρο 3 του πρωτοκόλλου 31 της συμφωνίας.

(19) Ανακοίνωση της Επιτροπής - Το περιβάλλον της Ευρώπης: Ποιες είναι οι κατευθύνσεις για το μέλλον; Συνολική αξιολόγηση του προγράμματος δράσης και πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη, 'Προς μια βιώσιμη ανάπτυξη' [COM(1999) (543 τελικό, της 24ης Νοεμβρίου 1999].

(20) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης σημείο 5.

(21) Ως ημερομηνία εκκίνησης για τον υπολογισμό της εν λόγω περιόδου λαμβάνεται η ημερομηνία έγκρισης εντός της Κοινότητας (βλέπε σημεία 5 και 7).

(22) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης σημείο 5.

(23) Ισχύει η επεξήγηση της υποσημείωσης 21.

(24) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης σημείο 5.

(25) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Πρόγραμμα δράσης για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα [COM(2000) 247 τελικό της 26ης Απριλίου 2000).

(26) Με τον όρο 'απόδοση μετατροπής' εννοούμε τον λόγο της ποσότητας της χρησιμοποιούμενης πρωτογενούς ενέργειας για την παραγωγή μιας δευτερογενούς μορφής ενέργειας προς την ποσότητα της πράγματι παραγόμενης δευτερογενούς ενέργειας. Υπολογίζεται ως εξής: παραχθείσα ηλεκτρική ενέργεια + παραχθείσα θερμική ενέργεια/χρησιμοποιηθείσα ενέργεια.

(27) Βλέπε ψήφισμα του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με μια κοινοτική στρατηγική για την ενίσχυση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ενέργειας (ΕΕ C 4 της 8.1.1998, σ. 1)

(28) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης σημείο 5.

(29) Βλέπε ψήφισμα του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 1998 για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΕΕ C 198 της 24.6.1998, σ. 1).

(30) Οι πριμοδοτήσεις αυτές δεν χορηγούνται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το κράτος της ΕΖΕΣ χορηγεί επενδυτικές ενισχύσεις σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του σημείου 27 (ενίσχυση σε ποσοστό 100 % των επιλέξιμων δαπανών).

(31) Οι επενδύσεις στις ενισχυόμενες περιοχές είναι επιλέξιμες ως επενδυτικές ενισχύσεις, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του κεφαλαίου 25 του πλαισίου κανόνων της Αρχής σχετικά με τις κρατικές περιφερειακές ενισχύσεις.

(32) Οι πριμοδοτήσεις αυτές δεν χορηγούνται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το κράτος της ΕΖΕΣ χορηγεί επενδυτικές ενισχύσεις σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του σημείου 27 (ενίσχυση σε ποσοστό 100 % των επιλέξιμων δαπανών)

(33) Προς το παρόν εφαμόζεται ο ορισμός που περιέχεται στο κεφάλαιο 10 παράγραφος 2 των κανόνων της Αρχής σχετικά με τις ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ, και ο οποίος αντιστοιχεί στη σύσταση 96/280/ΕΚ της Επιτροπής, της 3ης Απριλίου 1996, στην οποία διατυπώνεται ο ορισμός των ΜΜΕ (ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4).

(34) Οι επενδύσεις των ΜΜΕ είναι επιλέξιμες ως επενδυτικές ενισχύσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 70/2001, της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ (ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 33), ο οποίος πρόκειται να τεθεί σε ισχύ με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ στο παράρτημα XV.

(35) Αν οι επενδύσεις αφορούν αποκλειστικά την προστασία του περιβάλλοντος χωρίς άλλα οικονομικά οφέλη, κατά τον προσδιορισμό των επιλέξιμων δαπανών δεν θα εφαρμοστεί επιπλέον μείωση.

(36) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης το σημείο 5.

(37) Η Αρχή υπενθυμίζει ότι οι πράξεις που πραγματοποιούνται από τις δημόσιες αρχές δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Ωστόσο, ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα κρατικών ενισχύσεων εάν μετά την αποκατάσταση τα γήπεδα μεταβιβαστούν σε επιχειρήσεις σε τιμή κατώτερη της αγοραίας αξίας τους.

(38) Όλες οι δαπάνες μιας επιχείρησης για την αποκατάσταση του χώρου της, ανεξάρτητα αν αυτές μπορούν να εμφανιστούν στον ισολογισμό ως πάγια στοιχεία του ενεργητικού της, θεωρούνται ως επιλέξιμη επένδυση στην περίπτωση αποκατάστασης μολυσμένων βιομηχανικών χώρων.

(39) Ο υπεύθυνος για την εκτέλεση των εργασιών δεν πρέπει απαραίτητα να είναι ο υπεύθυνος της ρύπανσης με την έννοια που ο όρος αυτός χρησιμοποιείται στο παρόν κείμενο.

(40) Βλέπε οδηγία 92/43/ΕΟΚ, του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, σχετικά με τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας χλωρίδας και πανίδας (ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ.7), που αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου το οποίο είναι γνωστό ως Natura 2000. (Οι χώρες της ΕΖΕΣ δεν συμμετέχουν σ' αυτό το πρόγραμμα, αλλά υπάρχουν περιοχές σε κράτη της ΕΖΕΣ οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως Natura 2000, και η Αρχή έχει την άποψη ότι θα πρέπει στις περιπτώσεις αυτές τα κράτη της ΕΖΕΣ να έχουν τη δυνατότητα να λάβουν ενισχύσεις σύμφωνα με το σημείο 34).

(41) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης σημείο 5.

(42) Οι κανόνες οι οποίοι εκτίθενται στο σημείο αυτό δεν θίγουν τα προβλεπόμενα στο σημείο 23 σχετικά με τις ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ.

(43) Βλέπε υποσημείωση 34.

(44) Βλέπε την κατάταξη που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της στρατηγικής της Κοινότητας στο θέμα της διαχείρισης αποβλήτων [COM(96) 399 τελικό, της 30ής Ιουλίου 1996]. Στην ανακοίνωση αυτή η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η διαχείριση αποβλήτων αποτελεί για την Κοινότητα στόχο προτεραιότητας ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι για το περιβάλλον. Η έννοια της διαχείρισης αποβλήτων θα πρέπει να εξεταστεί από τρεις πλευρές: την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση και την ανάκτηση. Απόβλητα των οποίων η παραγωγή είναι αναπόφευκτη θα πρέπει να υφίστανται επεξεργασία και καταστρέφονται χωρίς κινδύνους. Η ανακοίνωση που προαναφέρθηκε, λόγω του νομικού της χαρακτήρα, δεν εφαρμόζεται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Παρόμοιες κατατάξεις αποβλήτων, όμως, περιλαμβάνονται σε αρκετές δεσμευτικές αποφάσεις του Συμβουλίου οι οποίες εφαρμόζονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ με το παράρτημα XX, όπως π.χ. οι αποφάσεις του Συμβουλίου C 94/3, C 94/904, και C 2000/532. Προκειμένου να εκτιμηθεί αν ένα μέτρο το οποίο λαμβάνει ένα κράτος της ΕΖΕΣ περιλαμβάνει στοιχεία κρατικών ενισχύσεων, η Αρχή βασίζει τις αποφάσεις της στην κατάταξη που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ώστε να έχει ένα ακριβές σημείο αναφοράς. Σε αντίθετη περίπτωση, τα μέτρα των κρατών της ΕΖΕΣ και των κρατών μελών της ΕΚ δεν θα μπορούσαν να κριθούν με τους ίδιους όρους.

(45) Το κόστος παραγωγής πρέπει να υπολογίζεται καθαρό από κάθε ενίσχυση, αλλά συμπεριλαμβανομένου του συνήθους κέρδους.

(46) Βλέπε ορισμό του 'κοινοτικού προτύπου' στο σημείο 7. Βλέπε επίσης σημείο 5.

(47) Βλέπε σημείο 5.

(48) Η Νορβηγία και το Λιχτενστάιν έχουν υπογράψει το πρωτόκολλο του Κιότο αλλά δεν το έχουν ακόμη επικυρώσει. Η Ισλανδία δεν έχει υπογράψει το πρωτόκολλο. Και οι τρεις χώρες όμως, έχουν υπογράψει και επικυρώσει τη συμφωνία για τις κλιματικές μεταβολές, η οποία αποτελεί το πλαίσιο του πρωτοκόλλου.

(49) ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 30.