ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ αριθ. 4/94/COL της 19ης Ιανουαρίου 1994 για τη θέσπιση και την έκδοση των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων (κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και ερμηνεία των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου)

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (1), και ιδίως τα άρθρα 61 έως 64 σημεία 2 έως 37 του παραρτήματος XV και το πρωτόκολλο 26,

τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για την ίδρυση μιας Εποπτεύουσας Αρχής και ενός Δικαστηρίου (2), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και το άρθρο 24, καθώς και το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου 3,

Εκτιμώντας:

ότι, βάσει του άρθρου 24 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, η Εποπτεύουα Αρχή της ΕΖΕΣ θέτει σε ισχύ τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ τις σχετικές με τις κρατικές ενισχύσεις και, κατά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας αυτής, θεσπίζει πράξεις αντίστοιχες με τις πράξεις της Επιτροπής των ΕΚ που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου 7

ότι, βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει ανακοινώσεις και κατευθυντήριες γραμμές επί θεμάτων τα οποία αναφέρονται στη συμφωνία ΕΟΧ, εάν προβλέπεται ρητά στη συμφωνία αυτή ή στη συμφωνία περί εποπτείας και Δικαστηρίου ή εάν κρίνεται αναγκαίο από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ 7

Υπενθυμίζοντας ότι στόχος των πράξεων είναι να δοθούν κατευθυντήριες οδηγίες στις κυβερνήσεις με τη διατύπωση των αρχών και των κανόνων επί των οποίων θα βασίζεται η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κατά την εφαρμογή της συμφωνίας ΕΟΧ, και ιδίως των άρθρων 49 και 61 έως 64, καθώς και της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, και ιδίως του πρωτοκόλλου 3, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ περί κρατικών ενισχύσεων σε όλο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει και εκδίδει τους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων (κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και ερμηνεία των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου) που επισυνάπτονται στην παρούσα απόφαση.

2. Το κείμενο των κατευθυντήριων αυτών γραμμών στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό και δημοσιεύεται στο τμήμα για τον ΕΟΧ του Συμπληρώματος της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 1994.

Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

Knut ALMESTAD

Πρόεδρος της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ

(1) Στο εξής αναφερόμενη ως συμφωνία ΕΟΧ.

(2) Στο εξής αναφερόμενη ως συμφωνία περί εποπτείας και Δικαστηρίου.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και ερμηνεία των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας του Δικαστηρίου

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Μέρος Ι: Εισαγωγή και γενικές διατάξεις

1. Εισαγωγή . 7

2. Νομική βάση και γενικές διατάξεις . 8

Μέρος ΙΙ: Διαδικασίες

3. Διαδικασία κοινοποίησης σχετικά με τα σχέδια χορήγησης ή τροποποίσης ενισχύσεων . 9

3.1. Νομοθετικές διατάξεις . 9

3.2. Κανόνες σχετικοί με την κοινοποίηση . 9

3.2.1. Περιεχόμενο της υποχρέωσης κοινοποίησης . 9

3.2.2. Υποχρέωση «έγκαιρης» κοινοποίησης . 10

3.2.3. Διατυπώσεις της κοινοποίησης . 10

3.2.4. Αιτήσεις παροχής πρόσθετων πληροφοριών . 10

3.3. Απαγόρευση εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων ενίσχυσης κατά τη διάρκεια διεξαγωγής ελέγχου εκ μέρους της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ . 10

4. Αποφάσεις για τη διατύπωση αντιρρήσεων . 11

4.1. Προθεσμίες . 11

4.2. Λήψη των αποφάσεων . 11

5. Διαδικασία τυπικού ελέγχου . 12

5.1. Νομοθετικές διατάξεις . 12

5.2. Υποθέσεις στις οποίες η Επιτροπή υποχρεούται να κινήσει διαδικασία ελέγχου . 12

5.3. Διεξαγωγή της διαδικασίας . 12

5.3.1. Δικαιώματα του ενδιαφερόμενου κράτους της ΕΖΕΣ να εφαρμοστεί η «προσήκουσα διαδικασία» . 13

5.3.2. Δικαιώματα των άλλων κρατών της ΕΖΕΣ, των κρατών μελών της ΕΟΚ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ενδιαφερομένων τρίτων να εφαρμοστεί η «προσήκουσα διαδικασία» . 13

5.4. Τελική απόφαση . 13

5.5. Μη συμμόρφωση του κράτους ΕΖΕΣ . 14

6. Ειδικά ζητήματα ενισχύσεων που είναι παράνομες για διαδικαστικούς λόγους . 14

6.1. Έννοια της παράνομης ενίσχυσης για διαδικαστικούς λόγους . 14

6.2. Αίτηση παροχής πληροφοριών . 14

6.2.1. Προσωρινά μέτρα . 15

6.2.2. Διεξαγωγή της διαδικασίας . 15

6.2.3. Διαταγή ανάκτησης . 15

7. Διαδικασία σε υποθέσεις υφιστάμενων ενισχύσεων . 15

7.1. Νομοθετικές διατάξεις . 15

7.2. Έννοια της υφιστάμενης ενίσχυσης . 16

7.3. Σκοπός της διαδικασίας σχετικά με τις υφιστάμενες ενισχύσεις . 16

7.4. Διαδικασία . 16

7.4.1. Έναρξη επανεξέτασης . 16

7.4.2. Πρόταση «κατάλληλων μέτρων» . 16

7.4.3. Έννομες συνέπειες της πρότασης «κατάλληλων μέτρων» . 17

8. Υπολογισμός των προθεσμιών . 17

9. Δημοσίευση των αποφάσεων . 17

Μέρος ΙΙΙ: Κανόνες σχετικοί με τις οριζόντιες ενισχύσεις

10. Ενισχύσεις προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) . 18

10.1. Εισαγωγή . 18

10.2. Ορισμός των ΜΜΕ . 18

10.3. Ενισχύσεις στις ΜΜΕ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 19

10.4. Γενικά αποδεκτά όρια έντασης των ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ . 19

10.4.1. Ενισχύσεις για επενδύσεις γενικής φύσεως . 19

10.4.2. Ενίσχυση σε επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος . 20

10.4.3. Ενισχύσεις για παροχή συμβουλών και διάδοση γνώσεων . 20

10.4.4. Ενισχύσεις Ε & Α . 20

10.4.5. Ενισχύσεις για άλλους σκοπούς . 20

11. Κριτήρια για την εφαρμογή της διαδικασίας ταχείας έγκρισης . 20

11.1. Νέα προγράμματα ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ . 21

11.2. Τροποποιήσεις υφιστάμενων προγραμμάτων . 21

12. Εφαρμογή του κανόνα de minimis . 21

12.1. Ορισμός των κατηγοριών δαπανών . 22

12.2. Αρχές υπολογισμού του ισοδύναμου επιχορήγησης τοις μετρητοίς της ενίσχυσης de minimis . 22

12.3. Έλεγχος της εφαρμογής του κανόνα de minimis από τα κράτη ΕΖΕΣ . 23

12.4. Υπολογισμός του ισοδύναμου επιχορήγησης τοις μετρητοίς ενός δανείου με ευνοϊκούς όρους 23

12.4.1. Χωρίς περίοδο χάριτος . 23

12.4.2. Με περίοδο χάριτος . 23

13. Κανόνες εφαρμοζόμενοι σε περιπτώσεις σώρευσης ενισχύσεων για διαφορετικούς σκοπούς 24

13.1. Κοινοποίηση των σημαντικών περιπτώσεων σωρεύσεως . 24

13.2. Παρεκκλίσεις . 24

13.3. Είδη των ενισχύσεων . 24

13.4. Ειδικοί κανόνες . 25

14. Ενισχύσεις για την έρευνα και την ανάπτυξη . 25

14.1. Ορισμός της έρευνας και της ανάπτυξης και προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ στις ενισχύσεις για Ε & Α . 25

14.2. Αξιολόγηση των ενισχύσεων για Ε & Α στο πλαίσιο του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ . 26

14.3. Πρόσθετες απαιτήσεις κοινοποίησης . 26

14.4. Ένταση των ενισχύσεων . 27

14.5. Δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του ύψους των ενισχύσεων . 27

14.6. Εφαρμογή . 28

15. Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος . 28

15.1. Εισαγωγή . 28

15.2. Τα κυριότερα είδη κρατικών ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος . 29

15.2.1. Επενδυτικά κίνητρα που ενδεχομένως συνδέονται με ρυθμιστικά μέτρα ή οικειοθελείς συμφωνίες . 29

15.2.2. Ενισχύσεις για οριζόντια μέτρα στήριξης . 29

15.2.3. Ενισχύσεις λειτουργίας υπό μορφή επιχορηγήσεων, απαλλαγής από τους περιβαλλοντικούς φόρους και τέλη και ενισχύσεων για την αγορά φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων . 30

15.3. Στόχοι και πεδίο εφαρμογής των κανόνων που πρέπει να εφαρμόζονται για τις ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος . 30

15.4. Εξέταση των ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος βάσει του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ . 31

15.4.1. Επενδυτικές ενισχύσεις . 31

15.4.1.1. Ενισχύσεις που βοηθούν τις επιχειρήσεις να προσαρμοσθούν σε νέες υποχρεωτικές προδιαγραφές . 32

15.4.1.2. Ενισχύσεις που ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις για να προχωρήσουν πέρα από τις υποχρεωτικές περιβαλλοντικές προδιαγραφές . 32

15.4.1.3. Ενισχύσεις όταν δεν υπάρχουν υποχρεωτικές προδιαγραφές . 32

15.4.2. Ενισχύσεις για δραστηριότητες πληροφόρησης, κατάρτισης και παροχής συμβουλών . 33

15.4.3. Ενισχύσεις λειτουργίας . 33

15.4.4. Ενισχύσεις για την αγορά φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων . 33

15.5. Βάση της εξαιρέσεως . 34

15.6. Σώρευση ενισχύσεων από διαφορετικές πηγές . 34

15.7. Κοινοποίηση και αναθεώρηση των κανόνων για τις ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος . 34

16. Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης . 34

17. Κρατικές εγγυήσεις . 35

18. Ενισχύσεις στην απασχόληση . 35

Μέρος IV: Κανόνες για την κρατική ιδιοκτησία επιχειρήσεων και τις ενισχύσεις σε δημόσιες επιχειρήσεις

19. Συμμετοχή του δημόσιου στο κεφάλαιο των επιχειρήσεων . 36

20. Εφαρμογή των διατάξεων για τις κρατικές ενισχύσεις επί των δημοσίων επιχειρήσεων στον κλάδο της μεταποίησης . 38

20.1. Εισαγωγή . 38

20.2. Δημόσιες επιχειρήσεις και κανόνες ανταγωνισμού . 39

20.3. Αρχές βάσει των οποίων προσδιορίζεται μια ενίσχυση . 40

20.4. Αύξουσα διαφάνεια της πολιτικής . 41

20.5. Έμπρακτη εφαρμογή της αρχής του εμπορικού επενδυτή . 41

20.6. Συμβιβάσιμο των ενισχύσεων . 43

20.7. Διάφορες μορφές κρατικών παρεμβάσεων . 44

20.7.1. Εισφορές κεφαλαίων . 44

20.7.2. Εγγυήσεις δανείων . 45

20.7.3. Δανειοδότηση . 45

20.7.4. Απόδοση των επενδύσεων . 46

Μέρος V: Κανόνες για τις τομεακές ενισχύσεις

21. Ενισχύσεις υπέρ της κλωστοϋφαντουργίας . 47

21.1. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κλωστοϋφαντουργίας . 47

21.2. Προϋποθέσεις τομεακής φύσεως για τις ενισχύσεις στην κλωστοϋφαντουργία . 47

21.2.1. Ενισχύσεις σε συλλογικές δράσεις στον τομέα κλωστοϋφαντουργίας . 48

21.2.2. Ενισχύσεις στη διευθέτηση των δομών στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας . 48

21.2.3. Ενισχύσεις στις κλωστοϋφαντουργικές επενδύσεις . 48

21.3. Οι γενικές αρχές που πρέπει να εφαρμόζονται . 49

22. Ενισχύσεις στη βιομηχανία συνθετικών ινών . 49

22.1. Γενικές αρχές . 49

22.2. Ειδικές απαιτήσεις κοινοποίησης . 50

22.3. Κριτήρια αξιολόγησης . 50

22.4. Χρονικό όριο . 51

23. Ενισχύσεις προς την αυτοκινητοβιομηχανία . 51

23.1. Εισαγωγή . 51

23.2. Ορισμοί του τομέα . 51

23.3. Ειδικές απαιτήσεις κοινοποίησης . 51

23.4. Κριτήρια για την εκτίμηση των επί μέρους ενισχύσεων . 52

23.4.1. Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης . 52

23.4.2. Περιφερειακές ενισχύσεις . 52

23.4.3. Επενδυτικές ενισχύσεις για καινοτομία, εκσυγχρονισμό και εξορθολογισμό . 52

23.4.4. Ενισχύσεις για έρευνα και ανάπτυξη . 53

23.4.5. Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και για την εξοικονόμηση ενέργειας . 53

23.4.6. Ενισχύσεις για επαγγελματική εκπαίδευση στα πλαίσια επενδύσεων . 53

23.4.7. Ενισχύσεις λειτουργίας . 53

23.5. Κοινοποίηση . 53

24. Ενισχύσεις σε βιομηχανίες σιδήρου και χάλυβα εκτός ΕΚΑΧ . 54

24.1. Εισαγωγή . 54

24.2. Ειδικές απαιτήσεις κοινοποίησης . 54

24.3. Κριτήρια για την εκτίμηση των ενισχύσεων . 54

24.4. Κοινοποίηση . 55

Μέρος VI: Κανόνες σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις

25. Εισαγωγή . 56

26. Αρχές για την αξιολόγηση των περιφερειακών ενισχύσεων . 57

26.1. Διαφοροποιημένα ανώτατα όρια έντασης των ενισχύσεων . 57

26.2. Διαφάνεια . 58

26.3. Ειδικός περιφερειακός χαρακτήρας . 60

26.4. Τομεακές επιπτώσεις . 60

26.5. Σύστημα εποπτείας . 60

27. Η κοινή μέθοδος υπολογισμού των ενισχύσεων . 61

28. Μέθοδοι εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας ΕΟΧ στις περιφερειακές ενισχύσεις . 62

28.1. Μέθοδος εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) στις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις . 62

28.1.1. Αρχές που διέπουν τη μέθοδο . 62

28.1.2. Επιλογή των δεικτών . 63

28.1.3. Εξαιρέσεις . 63

28.1.4. Ανώτατα όρια ενισχύσεως . 63

28.1.5. Φάσμα των απαραίτητων μέσων ενισχύσεως για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης στις περιφέρειες του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) . 64

28.2. Μέθοδος εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) στις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις . 64

28.2.1. Αρχές που διέπουν τη μέθοδο . 65

28.2.2. Πρώτο στάδιο ανάλυσης . 65

28.2.3. Δεύτερο στάδιο ανάλυσης . 66

28.2.4. Ανώτατα όρια ενισχύσεων . 66

Μέρος VII: Ειδικοί κανόνες

29. Γενικά καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων . 67

30. Τυποποιημένες ετήσιες εκθέσεις . 67

31. Άλλες ειδικές διατάξεις . 68

31.1. Μετατροπή μεταξύ εθνικών νομισμάτων και Ecu . 68

Παραρτήματα . 69

ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

(1) Με την κύρωση της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (συμφωνία ΕΟΧ) και της συμφωνίας μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη ίδρυση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (συμφωνία περί εποπτείας και Δικαστηρίου) τα κράτη της ΕΖΕΣ συμφώνησαν να ιδρύσουν μια Εποπτεύουσα Αρχή. Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 1 στοιχείο α) του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου και σύμφωνα με το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου αυτού, τα κράτη της ΕΖΕΣ ανέθεσαν στην αρχή αυτή να εξασφαλίσει την τήρηση των υποχρεώσεων που υπέχουν βάσει του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, οι κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 είναι ασυμβίβαστες με τη λειτουργία της συμφωνίας, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις όπου χορηγείται ή μπορεί να χορηγηθεί απαλλαγή (άρθρο 61 παράγραφοι 2 και 3 και άρθρο 49).

(2) Κατά την εφαρμογή των άρθρων αυτών, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει δεόντως υπόψη της τις αρχές και τους κανόνες που περιέχονται στις πράξεις οι οποίες απαριθμούνται στον τρίτο υπότιτλο του παραρτήματος XV της συμφωνίας ΕΟΧ και στο παράρτημα Ι της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου αντίστοιχα «πράξεις τις οποίες η Επιτροπή των ΕΚ και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνουν δεόντως υπόψη» (1).

(3) Με την απαρίθμιση στα ανωτέρω παραρτήματα των σχετικών πράξεων που έχει εκδόσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα συμβαλλόμενα μέρη τόνισαν τη σημασία της βασικής αρχής της ομοιογένειας στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων και την ανάγκη να υπάρχει ομοιόμορφος έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων σε όλο το έδαφος που καλύπτει η συμφωνία ΕΟΧ, σύμφωνα με τις ουσιαστικές και διαδικαστικές αρχές που περιλαβάνονται στις πράξεις αυτές. Επίσης, τα κράτη της ΕΖΕΣ έχουν δεσμευθεί, σύμφωνα με το άρθρο 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, να συμβάλλουν στους στόχους της συμφωνίας ΕΟΧ λαμβάνοντας όλα τα κατάλληλα μέτρα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμφωνία και να απέχουν από κάθε μέτρο που δύναται να θέσει σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων της.

(4) Για την επίτευξη του στόχου αυτού στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, τα κράτη της ΕΖΕΣ ανέλαβαν, μεταξύ αλλών, την υποχρέωση να κοινοποιούν στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ όλα τα σχέδια χορήγησης ή τροποποίησης ενισχύσεων, όπως ορίζεται στο άρθρο 62 της συμφωνίας ΕΟΧ και στο άρθρο 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, τα οποία ερμηνεύονται σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που είχαν εκδοθεί πριν από την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας ΕΟΧ (άρθρο 6 της συμφωνίας ΕΟΧ). Διατάξεις σχετικές με την κοινοποίηση ενισχύσεων περιλαμβάνονται επίσης στις πράξεις που απαριθμούνται στον τρίτο υπότιτλο του παραρτήματος XV της συμφωνίας ΕΟΧ και στο παράρτημα Ι της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου αντίστοιχα. Σύμφωνα με τις πράξεις αυτές, όπως εφαρμόζονται στα πλαίσια του ΕΟΧ, οι μεμονωμένες καταβολές ενισχύσεων, όπως ορίζονται στις πράξεις που απαριθμούνται στα σημεία 15, 16, 30 έως 34 και 37 του παραρτήματος XV της συμφωνίας ΕΟΧ (δηλαδή τα σημεία 145, 15, 29 ως 33 και 36 του παραρτήματος Ι της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου) κοινοποιούνται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ.

(5) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ υποχρεούται, βάσει του άρθρου 24 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, να θεσπίσει πράξεις αντίστοιχες με εκείνες που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι της συμφωνίας. Η Εποπτεύουσα Αρχή θεωρεί ότι, για την καλύτερη εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής, πρέπει να θεσπίσει και να εκδώσει τις αντίστοιχες πράξεις σε ένα ενοποιημένο κείμενο, τους παρόντες διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Έτσι, οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές θα συμβάλουν στο γενικότερο στόχο της διαφάνειας στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.

(6) Οι κατευθυντήριες αυτές οδηγίες περιλαμβάνουν όλους τους κανόνες που αντιστοιχούν στις πράξεις που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, καθώς και όλους τους κανόνες που αντιστοιχούν στις ανάλογες πράξεις που έχει εκδόσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταξύ της 1ης Αυγούστου 1991 και της έναρξης ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ. Στόχος τους είναι να ενημερωθούν οι εθνικές διοικήσεις και επιχειρήσεις σχετικά με τον τρόπο που ερμηνεύει και εφαρμόζει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ περί κρατικών ενισχύσεων. Με τη θέσπιση των κατευθυντήριων αυτών γραμμών, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ στοχεύει στην εξασφάλιση μιας ομοιόμορφης εφαρμογής και ερμηνείας των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ, όπως προβλέπεται στο πρωτόκολλο 27 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(7) Επίσης, κατά την εφαρμογή των άρθρων 61 και 49 της συμφωνίαει υπόψη της την κοινή δήλωση σχετικά με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συμφωνίας ΕΟΧ, την κοινή δήλωση σχετικά με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ και την κοινή δήλωση για τις ναυπηγικές εργασίες.

2. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

(1) Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές έχουν εγκριθεί από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ βάσει των άρθρων 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και 24 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου.

(2) Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις κατευθυντήριες αυτές γραμμές ο όρος «κράτη ΕΖΕΣ» περιλαμβάνει «τα κράτη της ΕΖΕΣ που συμμετέχουν στη συμφωνία ΕΟΧ δυνάμει της οποίας τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία».

(3) Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές μπορεί να τροποποιηθούν ή να συμπληρωθούν με βάση την κτηθείσα εμπειρία ή για να εναρμονισθούν με τα πλαίσια και τις κατευθυντήριες γραμμές που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Ορισμένα τμήματα των κατευθυντήριων γραμμών έχουν περιορισμένη χρονική ισχύ (2). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προβαίνει σε οποιαδήποτε τροποποίηση ή συμπλήρωση σύμφωνα με τις αρχές περί συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως ορίζονται στο πρωτόκολλο 27 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(4) Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές και οι μελλοντικές τροποποιήσεις και προσθήκες δημοσιεύονται στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ, σύμφωνα με το διακονισμό όσον αφορά τη δημοσίευση των πληροφοριών των σχετικών με τον ΕΟΧ, που αναφέρεται στην τελική πράξη της συμφωνίας ΕΟΧ.

ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ (3)

3. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ Ή ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

3.1. Νομοθετικές διατάξεις

(1) Το άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου ορίζει τα εξής:

«Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ενημερώνεται εγκαίρως περί των σχεδίων που αποβλέπουν να θεσπίσουν ή να τροποποιήσουν τις ενισχύσεις, ώστε να δύναται να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. Αν κρίνει ότι σχέδιο ενισχύσεως δεν συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ κατά το άρθρο 61 της συμφωνίας, κινεί αμελλητί τη διαδικασία που προβλέπεται από την παράγραφο 2. Το ενδιαφερόμενο κράτος δεν δύναται να εφαρμόσει τα σχεδιαζόμενα μέτρα πριν η διαδικασία αυτή καταλήξει σε τελική απόφαση».

(2) Με τη διάταξη επιβάλλονται κατά βάσει τρεις διαδικαστικές υποχρεώσεις στο ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ:

Έχει υποχρέωση:

α) να κοινοποιεί κάθε σχέδιο για χορήγηση ή τροποποίηση ενίσχυσης (πρώτο εδάφιο) 7

β) να προβαίνει στη σχετική κοινοποίηση «εγκαίρως» (πρώτο εδάφιο) 7

γ) να μην εφαρμόζει τα προτεινόμενα μέτρα πριν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λάβει τελική απόφαση στη συγκεκριμένη περίπτωση (τρίτο εδάφιο).

(3) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί, με βάση τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (4), ως υποχρέωσή της:

α) «να υποβάλει τις παρατηρήσεις της», δηλαδή να λάβει απόφαση στη συγκεκριμένη περίπτωση (πρώτο εδάφιο). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί, στο στάδιο αυτό, είτε να επιτρέψει την ενίσχυση είτε να κινήσει την τυπική διαδικασία ελέγχου βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου. Οι αποφάσεις για έγκριση ενισχύσεων που λαμβάνονται στο στάδιο αυτό είναι γνωστές ως «αποφάσεις για μη διατύπωση αντιρρήσεων» 7

β) να λάβει απόφαση αμελλητί (πρώτο και δεύτερο εδάφιο) 7

γ) να κινήσει την τυπική διαδικασία ελέγχου βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, εάν έχει οποιαδήποτε αμφιβολία κατά πόσο συμβιβάζεται η ενίσχυση με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ (δεύτερο εδάφιο).

3.2. Κανόνες σχετικοί με την κοινοποίηση

3.2.1. Περιεχόμενο της υποχρέωσης κοινοποίησης

(1) Τα κράτη της ΕΖΕΣ υποχρεούνται να κοινοποιούν όλα τα σχεδιαζόμενα προγράμματα ενισχύσεων, καθώς και τις μεμονωμένες περιπτώσεις ενισχύσεων, εκτός των πλαισίων υφισταμένων προγραμμάτων, για να εγκριθούν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

(2) Εφόσον η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ έχει εγκρίνει ένα πρόγραμμα, οι μεμονωμένες χορηγήσεις ενισχύσεων στα πλαίσια του προγράμματος δεν χρειάζεται να κοινοποιούνται. Ωστόσο, για ορισμένους κλάδους ή για ορισμένα είδη ενισχύσεων, μπορεί να απαιτείται μεμονωμένη κοινοποίηση για όλες τις χορηγήσεις ενισχύσεων ή για τις χορηγήσεις που υπερβαίνουν ένα ορισμένο ποσό. Οι εξαιρέσεις αυτές αναφέρονται είτε στις ουσιαστικές διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών είτε στην απόφαση με την οποία εγκρίνεται το πρόγραμμα.

(3) Η υποχρέωση για κοινοποίηση σχεδίων χορήγησης ή τροποποίησης ενισχύσεων δεν ισχύει μόνο για το αρχικό σχέδιο, αλλά καλύπτει και τις μετέπειτα ουσιαστικές (όχι καθαρά διοικητικές) τροποποιήσεις του σχεδίου αυτού (5). Η κοινοποίηση της τροποποίησης θεωρείται ως νέα κοινοποίηση.

(4) Για τις ενισχύσεις που εμπίπτουν στον κανόνα «de minimis», όπως αναλύεται στο κεφάλαιο 12, δεν απαιτείται καμία κοινοποίηση.

(5) Εφόσον ένα κράτος της ΕΖΕΣ έχει αμφιβολίες κατά πόσο ένα σχεδιαζόμενο μέτρο περιέχει στοιχεία ενίσχυσης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ενημερώνεται σχετικά προτού εφαρμοσθεί το μέτρο.

3.2.2. Υποχρέωση «έγκαιρης» κοινοποίησης

(1) Το άρθρο 1 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου προβλέπει ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ενημερώνεται για τα σχέδια χορήγησης νέων ή τροποποιήσεις υφισταμένων ενισχύσεων «εγκαίρως, ώστε να δύναται να υποβάλλει τις παρατηρήσεις της», δηλαδή να λάβει απόφαση στη συγκεκριμένη περίπτωση. Συνεπώς, εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζεται η επισπευσμένη διαδικασία (βλέπε κεφάλαιο 11), τα κράτη της ΕΖΕΣ θα πρέπει να προβλέψουν μια προθεσμία δύο μηνών για τη λήψη απόφασης εκ μέρους της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ.

3.2.3. Διατυπώσεις της κοινοποίησης

(1) Η κοινοποίηση αναφέρεται ρητά στο άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου ή σε άλλες διατάξεις οι οποίες επιβάλλουν την κοινοποίηση και αποστέλλεται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

(2) Η ημερομηνία παραλαβής αποτελεί την ημερομηνία αναφοράς για τον υπολογισμό της προθεσμίας εντός της οποίας πρέπει να λάβει απόφαση στη συγκεκριμένη περίπτωση η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

(3) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διαβιβάζει στην Αποστολή του οικείου κράτους της ΕΖΕΣ σχετική βεβαίωση παραλαβής, στην οποία μνημονεύεται η ημερομηνία κατά την οποία λήφθηκε η κοινοποίηση.

(4) Προκειμένου να απλουστευθεί και να επισπευσθεί η εξέταση των υποθέσεων, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ συνιστά στα κράτη της ΕΖΕΣ να αναφέρουν στην κοινοποίησή τους όλα τα πληροφοριακά στοιχεία που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι τμήμα Ι των παρουσών κατευθυντήριων οδηγιών. Στο τμήμα ΙΙ περιλαμβάνεται ένας κατάλογος πρόσθετων πληροφοριών σχετικά με τις ενισχύσεις Ε & Α. Κάθε πρόσθετη πληροφορία την οποία το κράτος της ΕΖΕΣ θεωρεί αναγκαία για την εκτίμηση της υπόθεσης, ειδικά στις περιπτώσεις μεμονωμένων καταβολών ενισχύσεων, θα πρέπει επίσης να περιέχεται στην κοινοποίηση. Για τις ενισχύσεις στις οποίες εφαρμόζεται η επισπευσμένη διαδικασία έγκρισης χρησιμοποιείται ένα τυποποιημένο έντυπο κοινοποίησης που περιέχεται στο παράρτημα ΙΙ.

3.2.4. Αιτήσεις παροχής πρόσθετων πληροφοριών

(1) Εάν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διαπιστώσει ότι η κοινοποίηση είναι ελλειπής, επιδιώκει να ζητήσει τις απαιτούμενες περαιτέρω πληροφορίες μέσα σε 15 εργάσιμες ημέρες. Η αίτηση παροχής περαιτέρω πληροφοριών συνεπάγεται αναστολή της έναρξης της προθεσμίας που παρέχεται για την εξέταση της κοινοποίησης. Η όλη προθεσμία αρχίζει εκ νέου από την ημερομηνία κατά την οποία ελήφθησαν οι ζητηθείσες περαιτέρω πληροφορίες. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ στέλνει μια βεβαίωση παραλαβής στην οποία αναφέρεται η νέα πραγματική ημερομηνία της κοινοποίησης.

(2) Η προθεσμία που παρέχεται συνήθως για την υποβολή περαιτέρω πληροφοριών είναι 20 εργάσιμες ημέρες. Εάν δεν δοθεί απάντηση ή η απάντηση είναι ελλειπής, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προβαίνει σε υπόμνηση ή ζητά τις ελλείπουσες πληροφορίες, συνήθως εντός 15 εργάσιμων ημερών.

3.3. Απαγόρευση εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων επίσχυσης κατά τη διάρκεια διεξαγωγής ελέγχου εκ μέρους της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ

(1) Στο τελευταίο εδάφιο του άρθρου 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου προβλέπεται ότι το κράτος μέλος της ΕΖΕΣ δεν δύναται να εφαρμόσει τα σχεδιαζόμενα μέτρα προτού η διαδικασία του άρθρου 1 παράγραφος 2 καταλήξει σε τελική απόφαση. Η διάταξη αυτή συνεπάγεται μια γενικότερη απαγόρευση εφαρμογής των ενισχύσεων προτού η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λάβει απόφαση, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν έχει κινηθεί τυπική διαδικασία (6).

(2) Ως «εφαρμογή» νοείται όχι μόνον η πράξη χορήγησης της ενίσχυσης προς τον αποδέκτη. Αρκεί να έχει γίνει εξουσιοδότηση για χορήγηση της ενίσχυσης χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις.

(3) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ θέσει το μέτρο ενίσχυσης σε εφαρμογή προτού η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λάβει απόφαση, εφαρμόζεται η διαδικασία που αναλύεται στο τμήμα 6.2 [βλέπε, πάντως, υποσημείωση (7) στο σημείο 4.1.(1)].

4. ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΩΝ

4.1. Προθεσμίες

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί υποχρέωσή της να λάβει απόφαση σε περίπτωση κοινοποίησης εντός προθεσμίας δύο μηνών (8). Υπό εξαιρετικές συνθήκες, η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί, κατόπιν συμφωνίας μεταξύ της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και του ενδιαφερόμενου κράτους της ΕΖΕΣ.

(2) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προσπαθεί να λάβει, κατά κανόνα, απόφαση μέσα σε 30 εργάσιμες ημέρες.

(3) Επιπλέον, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ έχει ορίσει συντομότερη προθεσμία 20 εργάσιμων ημερών:

- για νέα προγράμματα ενισχύσεων σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στις οποίες εφαρμόζεται επισπευσμένη διαδικασία έγκρισης,

- για την τροποποίηση εγκεκριμένων προγραμμάτων ενισχύσεων στις οποίες εφαρμόζεται η επισπευσμένη διαδικασία έγκρισης.

Εάν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι μια υπόθεση δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να εφαρμοστεί επισπευσμένη διαδικασία έγκρισης, ενημερώνει το κράτος της ΕΖΕΣ ότι η υπόθεση θα εξεταστεί με τη συνήθη διαδικασία.

4.2. Λήψη των αποφάσεων

(1) Προτού λάβει απόφαση σε μια υπόθεση χωρίς την κίνηση διαδικασίας βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν έχει καμία υποχρέωση να ενημερώσει τα άλλα κράτη της ΕΖΕΣ και τους ενδιαφερόμενους τρίτους (9).

(2) Η απόφαση μπορεί να βασίζεται στο γεγονός ότι το προτεινόμενο μέτρο δεν εμπίπτει καθόλου στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ ή ότι πληροί τις προϋποθέσεις για απαλλαγή βάσει του άρθρου 61 παράγραφοι 2 και 3.

(3) Η απόφαση κοινοποιείται στο ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ με επιστολή.

(4) Σύμφωνα με το πρωτόκολλο 27 στοιχείο δ) της συμφωνίας ΕΟΧ, η απόφαση κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

(5) Για την ενημέρωση των υπολοίπων κρατών της ΕΖΕΣ και των ενδιαφερομένων τρίτων, δημοσιεύεται ανακοίνωση στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ.

(6) Η δημοσιευόμενη ανακοίνωση συνήθως έχει τη μορφή μιας σειράς στερεότυπων πληροφοριών.

(7) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ αποσύρει την πρόταση ενίσχυσης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ το ενημερώνει με επιστολή ότι η υπόθεση τίθεται στο αρχείο. Τα υπόλοιπα κράτη της ΕΖΕΣ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν ενημερώνονται, ούτε δημοσιεύεται ανακοίνωση στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ.

5. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΥΠΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

5.1. Νομοθετικές διατάξεις

(1) Το άρθρο 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου ορίζει τα εξής: «Εάν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διαπιστώσει, αφού τάξει προηγουμένως στους ενδιαφερόμενους προθεσμία για να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους, ότι η ενίσχυση που χορηγείται από ένα κράτος της ΕΖΕΣ ή με κρατικούς πόρους δεν συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ κατά το άρθρο 61, ή ότι η ενίσχυση αυτή εφαρμόζεται καταχρηστικώς, αποφασίζει ότι το εν λόγω κράτος της ΕΖΕΣ οφείλει να την καταργήσει ή να την τροποποιήσει εντός προθεσμίας που καθορίζει η Αρχή.»

5.2. Υποθέσεις στις οποίες η Εποπτεύουσα Αρχή υποχρεύται να κινήσει διαδικασία ελέγχου

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ υποχρεούται να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, εφόσον έχει οποιαδήποτε αμφιβολία κατά πόσο η ενίσχυση συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας (ΕΟΚ) (10). Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις, είτε πρόκειται για κοινοποιηθείσες, είτε για μη κοινοποιηθείσες είτε για υφιστάμενες ενισχύσεις, παρόλο που στην τελευταία περίπτωση πρέπει να προηγηθεί η πρόταση «κατάλληλων μέτρων» (11).

(2) Η απόφαση για κίνηση της διαδικασίας δεν προδικάζει την τελική απόφαση, στην οποία μπορεί να διαπιστωθεί ότι η ενίσχυση συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ. Σκοπός της διαδικασίας του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου είναι να εξασφαλιστεί η διεξοδική εξέταση της υπόθεσης, παρέχοντας σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη το δικαίωμα ακρόασης (12).

5.3. Διεξαγωγή της διαδικασίας

(1) Όταν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κινεί διαδικασία σε μια υπόθεση, το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ και, σύμφωνα με το πρωτόκολλο 27 στοιχείο γ) στη συμφωνία ΕΟΧ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενημερώνονται για την κίνηση της διαδικασίας με επιστολή, ενώ τα υπόλοιπα κράτη της ΕΖΕΣ και οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι ενημερώνονται με ανακοίνωση στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ.

(2) Η διαδικασία περατώνεται με επίσημη απόφαση.

5.3.1. Δικαιώματα του ενδιαφερόμενου κράτους της ΕΖΕΣ να εφαρμοστεί η «προσήκουσα διαδικασία»

(1) Στην επιστολή με την οποία ανακοινώνεται στο κράτος της ΕΖΕΣ η κίνηση της διαδικασίας αναφέρονται οι λόγοι των αμφιβολιών της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ να υποβάλλει τις παρατηρήσεις του εντός ορισμένης προθεσμίας, συνήθως ενός μηνός.

(2) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ θεωρεί αναγκαίο να υποβάλει προφορικά τις παρατηρήσεις του στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, πραγματοποιούνται για το σκοπό αυτό συναντήσεις εντός τριών μηνών από την κίνηση της διαδικασίας.

(3) Στα δικαιώματα του κράτους της ΕΖΕΣ για εφαρμογή της προσήκουσας διαδικασίας περιλαμβάνεται το δικαίωμα να απαντήσει στις παρατηρήσεις και ισχυρισμούς που διατύπωσαν τα ενδιαφερόμενα μέρη (βλέπε σημείο 5.3.2).

(4) Το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ λαμβάνει επιστολή με όλες τις προτάσεις που υποβλήθηκαν εντός της προθεσμίας και έχει 15 ημέρες για να υποβάλλει παρατηρήσεις των προτάσεων.

5.3.2. Δικαιώματα των άλλων κρατών της ΕΖΕΣ, των κρατών μελών της ΕΚ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ενδιαφερομένων τρίτων να εφαρμοστεί η «προσήκουσα διαδικασία»

(1) Μετά την κίνηση της διαδικασίας, δημοσιεύονται ανακοινώσεις στο τμήμα για την ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ που απευθύνονται προς τα άλλα κράτη της ΕΖΕΣ, τα κράτη μέλη της ΕΚ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους ενδιαφερόμενους τρίτους, με τις οποίες καλούνται να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με την υπόθεση μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία της δημοσίευσης. Στις ανακοινώσεις περιλαμβάνεται η επιστολή που έστειλε η Επιτροπή στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας, χωρίς τα αποσπάσματα τα οποία είναι εμπιστευτικά.

(2) Τα δικαιώματα των τρίτων κατά τη διαδικασία, βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, απορρέουν από την υποχρέωση να ταχθεί «στους ενδιαφερόμενους προθεσμία για να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους». «Ενδιαφερόμενοι», σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, είναι όχι μόνον η επιχείρηση ή οι επιχειρήσεις που λαμβάνουν την ενίσχυση αλλά, επίσης, τα πρόσωπα, οι επιχειρήσεις ή οι ενώσεις των οποίων τα συμφέροντα θίγονται ενδεχομένως από τη χορήγηση της ενίσχυσης, ιδίως δε οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και οι επαγγελματικές οργανώσεις (13).

(3) Η δημοσίευση της ανακοίνωσης στοι τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ αποτελεί πρόφορο μέσο για την ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων σχετικά με την κίνηση μιας διαδικασίας (14). Το άρθρο 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου δεν απαιτεί ατομική ειδοποίηση των κατ' ιδίων ατόμων.

(4) Στην ανακοίνωση, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αναφέρει τις αμφιβολίες που έχει κατά πόσο συμβιβάζεται η ενίσχυση με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ (15).

5.4. Τελική απόφαση

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να λάβει θετική ή αρνητική απόφαση ή να περατώσει τη διαδικασία, εφόσον αποσυρθεί η πρόταση ενίσχυσης ή δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(2) Σε περίπτωση θετικής απόφασης, παρέχεται άδεια για χορήγηση της ενίσχυσης και σε περίπτωση αρνητικής απόφασης απαγορεύεται η ενίσχυση. Η απόφαση μπορεί να είναι εν μέρει θετική και εν μέρει αρνητική. Στις θετικές αποφάσεις μπορεί να επιβάλλονται ορισμένοι όροι.

(3) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ δεν απαντήσει κατά την κίνηση της διαδικασίας ή δεν παράσχει όλες τις πληροφορίες που ζητά η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, η τελευταία δύναται να λάβει απόφαση βάσει των πληροφοριών που διαθέτει, χωρίς να ακούσει προηγουμένως τα αντεπιχειρήματα του κράτους της ΕΖΕΣ (16).

(4) Στην απόφαση αναφέρονται οι λόγοι στους οποίους βασίζεται (17) και ορίζονται οι υποχρεώσεις οι οποίες ενδεχομένως επιβάλλονται στο οικείο κράτος της ΕΖΕΣ (18). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ τάσσει προθεσμία εντός της οποίας το κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του (19).

(5) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κοινοποιεί στο κράτος της ΕΖΕΣ το πλήρες κείμενο των αρνητικών ή εν μέρει αρνητικών αποφάσεων, καθώς και των αποφάσεων με τις οποίες τίθενται ορισμένοι όροι. Για όλα τα υπόλοιπα είδη αποφάσεων, το κράτος της ΕΖΕΣ ενημερώνεται με επιστολή. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο 27 στοιχείο δ) της συμφωνίας ΕΟΧ, η ίδια ενημέρωση γίνεται και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

(6) Το πλήρες κείμενο της αρνητικής, εν μέρει αρνητικής ή της υπό όρους απόφασης ή, σε περίπτωση άλλων ειδών αποφάσεων, ανακοίνωση στην οποία περιλαμβάνεται η επιστολή προς το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ, δημοσιεύονται στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ.

5.5. Μη συμμόρφωση του κράτους ΕΖΕΣ

(1) Εάν το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ δεν συμμορφώνεται με την απόφαση εντός της ορισθείσας προθεσμίας, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να παραπέμψει το ζήτημα απευθείας στο Δικαστήριο της ΕΖΕΣ σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου και να ζητήσει, κατά περίπτωση, τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων.

6. ΕΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΓΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

(1) Εκτός από τις ιδιομορφίες που αναφέρονται κατωτέρω, η διαδικασία σχετικά με τις ενισχύσεις οι οποίες είναι παράνομες για διαδικαστικούς λόγους είναι η ίδια με αυτήν που ακολουθείται κατά τις κοινοποιήσεις.

6.1. Έννοια της παράνομης ενίσχυσης για διαδικαστικούς λόγους

(1) Επειδή ο όρος «μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση» θα ήταν πολύ στενός για να καλύψει όλες τις ενισχύσεις που τίθενται σε εφαρμογή κατά τρόπο που αποτελεί παράβαση του άρθρου 1 παράγραφος 3 τελευταίο εδάφιο του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αποφάσισε να χρησιμοποιεί την έννοια «παράνομη ενίσχυση για διαδικαστικούς λόγους» (η οποία αναφέρεται στο εξής ως «παράνομη ενίσχυση»).

Ο όρος περιλαμβάνει:

α) τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν χωρίς κοινοποίηση 7

β) τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν με εσφαλμένη εφαρμογή ενός εγκεκριμένου προγράμματος ενίσχυσης (ενίσχυση «που εφαρμόζεται καταχρηστικώς» κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου) 7

γ) τις ενισχύσεις που κοινοποιήθηκαν καθυστερημένα, δηλαδή που κοινοποίηθηκαν αφού «τέθηκαν σε εφαρμγοή» και

δ) ενισχύσεις που κοινοποιήθηκαν εκ των προτέρων αλλά «τέθηκαν σε εφαρμογή» προτού λάβει απόφαση η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (20).

6.2. Αίτηση παροχής πληροφοριών

(1) Όταν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λάβει γνώση μιας περίπτωσης ενίσχυσης η οποία ενδέχεται να είναι παράνομη, ζητά από το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ να υποβάλει πλήρη στοιχεία επί του θέματος, συνήθως εντός 20 εργασίμων ημερών. Η προθεσμία αυτή είναι η ίδια με την οριζόμενη συνήθως για την παροχή πρόσθετων πληροφοριών στις περιπτώσεις κοινοποίησης ενισχύσεων [βλέπε σημείο 3.2.4. (2)]. Εάν χρειασθεί, αποστέλλεται υπόμνηση.

(2) Υπενθυμίζεται ότι η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δικαιούται να προβεί στη λήψη απόφασης με βάση τις πληροφορίες που διαθέτει [βλέπε σημείο 5.4.(3)], ακόμη και αν δεν υποβληθεί καμία πληροφορία από το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ.

6.2.1. Προσωρινά μέτρα

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να λάβει απόφαση και να ζητήσει από το κράτος της ΕΖΕΣ να αναστείλει την καταβολή της ενίσχυσης μέχρις ότου ολοκληρωθεί ο έλεγχος (21). Η διαδικασία έχει ως εξής:

(2) Εφόσον διαπιστωθεί ότι η ενίσχυση χορηγήθηκε παράνομα, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ πρέπει να καλέσει το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ να υποβάλει τις παρατηρήσεις του, προτού λάβει απόφαση με την οποία το υποχρεώνει να αναστείλει αμέσως την καταβολή της ενίσχυσης μέχρις ότου ολοκληρωθεί ο έλεγχος (22).

(3) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ δεν αναστείλει την καταβολή της ενίσχυσης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δικαιούται, ενώ προχωρεί σε εξέταση επί της ουσίας, να προσφύγει απευθείας στο Δικαστήριο της ΕΖΕΣ ζητώντας να αναγνωρισθεί ότι η εν λόγω καταβολή αποτελεί παράβαση της συμφωνίας (23).

6.2.2. Διεξαγωγή της διαδικασίας

(1) Στις περιπτώσεις παράνομων ενισχύσεων, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προσπαθεί να αποφανθεί εντός δύο μηνών από την υποβολή όλων των σχετικών πληροφοριών.

(2) Εάν, στις περιπτώσεις αυτές, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διαπιστώσει ότι η ενίσχυση συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, πρέπει να λάβει θετική απόφαση επί της ουσίας της υπόθεσης.

6.2.3. Διαταγή ανάκτησης

(1) Εφόσον λάβει αρνητική απόφαση σε υπόθεση παράνομης ενίσχυσης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διατάσει, κατά κανόνα, το κράτος της ΕΖΕΣ να ανακτήσει την ενίσχυση από τον αποδέκτη της (24).

(2) Η ανάκτηση πραγματοποιείται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, περιλαμβανομένων και των διατάξεων σχετικά με την καταβολή τόκων υπερημερίας επί των απαιτήσεων του δημοσίου, οι οποίοι κατά κανόνα οφείλονται από την ημερομηνία χορήγησης της παράνομης ενίσχυσης. Οι σχετικές διατάξεις του εθνικού δικαίου πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο ώστε να μην καθίσταται πρακτικά αδύνατη η ανάκτηση της ενίσχυσης (25).

7. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΕ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΥΨΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

7.1. Νομοθετικές διατάξεις

(1) Το άρθρο 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου ορίζει τα εξής: «Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, σε συνεργασία με τα κράτη της ΕΖΕΣ, εξετάζει διαρκώς τα καθεστώτα ενισχύσεων που υφίστανται στα κράτη αυτά. Τους προτείνει τα κατάλληλα μέτρα που απαιτεί η προοδευτική ανάπτυξη ή η λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ».

(2) Η διάταξη αυτή ουσιαστικά επιβάλλει τρεις διαδικαστικές υποχρεώσεις στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ και μία υποχρέωση στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Οι υποχρεώσεις της Εποπτεύουσας Αρχής είναι:

- να εξετάζει διαρκώς όλα τα καθεστώτα ενισχύσεων που υφίστανται στα κράτη της ΕΖΕΣ (πρώτο εδάφιο),

- αυτό να γίνεται σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη της ΕΖΕΣ (πρώτο εδάφιο),

- να προτείνει στα τελευταία τα κατάλληλα μέτρα που απαιτεί η προοδευτική ανάπτυξη ή η λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ.

Η υποχρέωση των κρατών είναι να συνεργάζονται με την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

7.2. Έννοια της υφιστάμενης ενίσχυσης

(1) Ως υφιστάμενες ενισχύσεις, κατά την έννοια του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, θεωρούνται:

- οι παλαιές ή «προ-ΕΟΧ» ενισχύσεις, δηλαδή προγράμματα ενισχύσεων τα οποία ήσαν υπό εφαρμογή κατά το χρόνο έναρξης ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ και μεμεονωμένες χορηγήσεις ενισχύσεων εκτός συγκεκριμένου προγράμματος οι οποίες είχαν αποφασισθεί πριν και προβλέπουν καταβολές μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας ΕΟΧ,

- οι εγκριθείσες ενισχύσεις, δηλαδή προγράμματα ενισχύσεων ή καταβαλλόμενες ενισχύσεις οι οποίες έχουν εγκριθεί [βλέπε σημεία 4.2. (2) και 5.4. (2)] ή οι οποίες θεωρούνται ότι έχουν εγκριθεί [βλέπε υποσημείωση (26) έως 4.1. (1)] από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

7.3. Σκοπός της διαδικασίας σχετικά με τις υφιστάμενες ενισχύσεις

(1) Σκοπός της διαδικασίας όσον αφορά τις υφιστάμενες ενισχύσεις είνα να εξετάζονται και οι δύο κατηγορίες των υφισταμένων ενισχύσεων. Σκοπός του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου είναι να μπορέσει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να εξασφαλίσει την κατάργηση ή προσαρμογή των προ-ΕΟΧ ενισχύσεων οι οποίες είναι ασυμβίβαστες με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ (27), καθώς και να επανεξετάσει τα προγράμματα ενισχύσεων ή τις καταβολές τις οποίες ενέκρινε κατά το παρελθόν αλλά οι οποίες ενδέχεται να μην συμβιβάζονται πλέον με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ υπό τις επικρατούσες συνθήκες.

7.4. Διαδικασία

7.4.1. Έναρξη επανεξέτασης

(1) Εφόσον η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι μια υφισταμένη ενίσχυση μπορεί να μην συμβιβάζεται με την προοδευτική ανάπτυξη ή τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, αρχίζει μια επανεξέταση απευθυνόμενη εγγράφως προς το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ. Για να αρχίσει η επανεξέταση δεν χρειάζεται να ανασταλεί η εφαρμογή του προγράμματος ενίσχυσης.

(2) Μέχρι στιγμής, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν έχει θεσπίσει λεπτομερείς εσωτερικούς διαδικαστικούς κανόνες για την εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου. Η μόνη ρητή υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο αυτή είναι η υποχρέωση συνεργασίας με το κράτος της ΕΖΕΣ. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι ανταποκρίνεται στην υποχρέωσή της αυτή ζητώντας εγγράφως πληροφορίες από το ενδιαφερόμενο κράτος προτού προτείνει τη λήψη «κατάλληλων μέτρων».

(3) Το κράτος της ΕΖΕΣ υποχρεούται να παράσχει τις πληροφορίες που ζητά η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. Για να ολοκληρωθεί η εξέταση με την αναγκαία ταχύτητα, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να τάξει προθεσμία για την παροχή των πληροφοριών αντίστοιχη με αυτή που ορίζεται για τις περιπτώσεις κοινοποίησης ενισχύσεων.

7.4.2. Πρόταση «κατάλληλων μέτρων»

(1) Αφού εξετάσει το υφιστάμενο πρόγραμμα ενίσχυσης, υπό το φως των πληροφοριών που υποβλήθηκαν από το κράτος της ΕΖΕΣ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να κρίνει ότι το πρόγραμμα δεν χρειάζεται καμία τροποποίηση και να θέσει την υπόθεση στο αρχείο, ή μπορεί να προτείνει οποιεσδήποτε τροποποιήσεις τις οποίες κρίνει σκόπιμες για να ευθυγραμμίζεται το πρόγραμμα με τη συμφωνία. Μπορεί, συγκεκριμένα, να προτείνει:

- την ουσιαστική τροποποίηση του προγράμματος,

- την τήρηση ορισμένων διαδικαστικών όρων, παραδείγματος χάρης, προηγούμενη κοινοποίηση των μεμονωμένων ενισχύσεων βάσει του εν λόγω προγράμματος, ή/και απαίτηση υποβολής εκθέσεων,

ή

- την κατάργηση του προγράμματος.

(2) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ πρέπει να δικαιολογεί τα μέτρα τα οποία προτείνει και ζητά από το κράτος της ΕΖΕΣ να συμφωνήσει με τα μέτρα αυτά.

7.4.3. Έννομες συνέπειες της πρότασης «κατάλληλων μέτρων»

(1) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ συμφωνεί με τα προτεινόμενα μέτρα, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ περατώνει τη διαδικασία.

(2) Εάν το κράτος της ΕΖΕΣ αρνηθεί την εφαρμογή των «κατάλληλων μέτρων» που προτάθηκαν και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, αφού ακούσει τα επιχειρήματα του εν λόγω κράτους μέλους, εξακολουθεί να θεωρεί ότι είναι αναγκαία, μπορεί να απαιτήσει από το κράτος της ΕΖΕΣ να συμμορφωθεί σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου (βλέπε κεφάλαιο 5).

8. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΘΕΣΜΙΩΝ

(1) Οι προθεσμίες που εκφράζονται σε μήνες λήγουν n μήνες αργότερα, κατά την ίδια ημερομηνία, κατά την οποία λήφθηκε η επιστολή. Για παράδειγμα, η προθεσμία για τη λήψη απόφασης για ενίσχυση που κοινοποιήθηκε στις 5 Μαΐου λήγει στις 5 Ιουλίου. Εάν, σε μια τέτοια προθεσμία, η ημέρα κατά την οποία θα πρέπει να λήγει δεν υπάρχει στον τελευταίο μήνα, η προθεσμία λήγει κατά την τελευταία ημέρα του μηνός αυτού. Για παράδειγμα, η προθεσμία για τη λήψη απόφασης σε κοινοποίηση που έγινε στις 31 Ιουλίου λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου.

(2) Οι προθεσμίες που εκφράζονται σε εργάσιμες ημέρες λήγουν κατά την nοστή εργάσιμη ημέρα που υπολογίζεται από την επομένη της λήψης της επιστολής εργάσιμη ημέρα. «Εργάσιμες ημέρες» θεωρούνται όλες οι ημέρες εκτός από τα Σάββατα, τις Κυριακές και τις δημόσιες αργίες. Για τον υπολογισμό της προθεσμίας για ενέργεια εκ μέρους κράτους της ΕΖΕΣ λαμβάνονται υπόψη οι δημόσιες αργίες που τηρούνται σ' αυτό. Για τον υπολογισμό προθεσμίας για ενέργεια εκ μέρους της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ λαμβάνονται υπόψη οι δημόσιες αργίες που τηρούνται από αυτήν.

(3) Όσον αφορά τις επιστολές κράτους της ΕΖΕΣ προς την Εποπτεύουσα Αρχή της με βάση τις οποίες αρχίζει η προθεσμία που πρέπει να τηρήσει η τελευταία, η ημερομηνία παραλαβής αναφέρεται στη σχετική βεβαίωση που αποστέλλεται στο εν λόγω κράτος της ΕΖΕΣ. Και, αντιστρόφως, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ως ημερομηνία παραλαβής των επιστολών της την τρίτη εργάσιμη ημέρα μετά την ημέρα ταχυδρομικής αποστολής τους, εκτός εάν το οικείο κράτος αποδείξει μεταγενέστερη ημέρα παραλαβής. Οι ρυθμίσεις αυτές θα επιτρέψουν στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να υπολογίζει εκ των προτέρων όλες τις προθεσμίες που σχετίζονται με τη διαχείριση των υποθέσεων και θα την βοηθήσουν να αποφεύγει τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις κατά τη διαδικασία λήψης των αποφάσεών της.

9. ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

(1) Το στοιχείο δ) το πρωτοκόλλου 27 της συμφωνίας ΕΟΧ προβλέπει ότι δημοσιεύονται οι τελικές αποφάσεις και οι αποφάσεις για κίνηση διαδικασίας τυπικού ελέγχου. Συνεπώς, τα κράτη της ΕΖΕΣ και οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι ενημερώνονται με δημοσίευση στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ, στις ακόλουθες τρεις περιπτώσεις:

α) εφόσον η υπόθεση της ενίσχυσης διευθετηθεί εντός δύο μηνών χωρίς να κινηθεί διαδικασία τυπικού ελέγχου βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου [βλέπε σημείο 4.2. (5)] 7

β) κατά την κίνηση διαδικασίας τυπικού ελέγχου [βλέπε σημείο 5.3. (1)] 7

γ) κατά την περάτωση της διαδικασίας τυπικού ελέγχου [βλέπε σημείο 5.4. (6)].

(2) Εκτός από τη δημοσίευση στο τμήμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στο σχετικό Συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ, στις περισσότερες περιπτώσεις η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει μια ανακοίνωση τύπου για την ενημέρωση του κοινού, συνήθως κατά την ημερομηνία λήψης της απόφασης. Οι ανακοινώσεις τύπου δημοσιεύονται μόνο στην αγγλική γλώσσα.

(3) Στις δημοσιευόμενες πληροφορίες σχετικά με υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων παραλείπονται τα στοιχεία τα οποία θεωρούνται ως εμπορικά απόρρητα. Σ' αυτά δεν περιλαμβάνεται η ταυτότητα των αποδεκτών της ενίσχυσης.

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΤΙΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ

10. ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΜΕ) (28)

(1) Οι αρχές που αναλύονται στο κεφάλαιο αυτό εφαρμόζονται στις ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ όλων των κλάδων, εκτός εκείνων για τους οποίους ισχύουν ειδικοί κανόνες και οι οποίοι επί του παρόντος είναι οι συνθετικές ίνες, τα αυτοκίνητα οχήματα, ο χάλυβας και οι μεταφορές.

10.1. Εισαγωγή

(1) Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία. Πρώτον, διαδραματίζουν έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ιδιαίτερα σε εποχές κατά τις οποίες οι μεγάλες επιχειρήσεις μειώνουν το εργατικό τους δυναμικό. Δεύτερον, δεδομένου ότι είναι περισσότερο εκτεθειμένες στον ανταγωνισμό, αλλά συγχρόνως και πιο ευέλικτες και ευπροσάρμοστες από τις μεγάλες επιχειρήσεις, οι ΜΜΕ τείνουν να βρίσκονται στο προσκήνιο της καινοτομίας. Τρίτον, οι ΜΜΕ αποτελούν σημαντική πηγή ανταγωνισμού στις αγορές και δρουν σαν κινητήρια δύναμη για τις διαρθρωτικές μεταβολές και την ανανέωση του συνόλου της οικονομίας, διευκολύνοντας τη μετατόπιση οικονομικών πόρων από τους παρακμάζοντες στους αναπτυσσόμενους τομείς.

(2) Σε ορισμένους κλάδους της οικονομίας, ο τομέας των ΜΜΕ έχει ιδιαίτερη σημασία. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για τη μεταποιητική βιομηχανία, όπου αυξάνεται συνεχώς ο ρόλος της υπεργολαβίας. Οι ΜΜΕ έχουν επίσης μεγάλη σημασία για την περιφερειακή ανάπτυξη.

(3) Οι ΜΜΕ μπορεί να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερα εμπόδια σε σύγκριση με τις μεγάλες εταιρείες, οι οποίες έχουν εδραιώσει τη θέση τους στην αγορά. Για παράδειγμα, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην εξεύρεση χρηματοδοτικών μέσων και επηρεάζονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις πρόσθετες επιβαρύνσεις τις οποίες επιβάλλουν οι κυβερνήσεις. Επιπλέον, το κόστος το οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίσουν οι μικρές επιχειρήσεις προκειμένου να τηρήσουν τις κρατικές κανονιστικές ρυθμίσεις σχετικά με την υγεία και ασφάλεια, τη λογιστική κ.λπ. μπορεί να είναι υψηλότερο και η επιβάρυνσή τους από τους φόρους μεγαλύτερη, τόσο από την άποψη των συντελεστών των φόρων που καταβάλλουν όσο και από την άποψη του κόστους που συνεπάγεται τη συμμόρφωσή τους προς το φορολογικό σύστημα (παραδείγματος χάρη, είσπραξη των εισφορών κοινωνικής ασφαλίσεως και του ΦΠΑ).

10.2. Ορισμός των ΜΜΕ

(1) Η οριοθέτηση των ΜΜΕ, στα πλαίσια του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, θα πρέπει να γίνει κατά τέτοιο τρόπο ώστε να περιλαμβάνεται το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεων οι οποίες παρουσιάζουν την ευεργετική επίδραση για το περιβάλλον τους και τα μειονεκτήματα τα οποία περιγράφονται παραπάνω. Δεν θα πρέπει, ωστόσο, να είναι τόσο ευρεία ώστε να περιλαμβάνει πολλές μεγάλες επιχειρήσεις οι οποίες δεν έχουν κατ' ανάγκη την ευεργετική επίδραση ή τα μειονεκτήματα τα οποία χαρακτηρίζουν τον τομέα των ΜΜΕ. Η χορήγηση ενισχύσεων σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις με βάση τα κριτήρια τα οποία εφαρμόζονται κατά κύριο λόγο στις μικρότερες επιχειρήσεις, θα είχε μεγαλύτερες πιθανότητες να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές.

(2) Για πολλούς λόγους, δεν χρειάζεται να γίνεται διάκριση μεταξύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Μια τέτοια διάκριση, ωστόσο, είναι αναγκαία στην περίπτωση ενισχύσεων για δραστηριότητες σχετικές με την αγορά, όπως οι επενδύσεις. Στην περίπτωση αυτή, κατά κανόνα, η ενίσχυση στις μικρές επιχειρήσεις θα έχει περιορισμένες επιπτώσεις στο εμπόριο εντός των εδαφικών ορίων που καλύπτει η συμφωνία ΕΟΧ, ενώ η ενίσχυση στις μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις ενδέχεται πράγματι να έχει σημαντικές στρεβλωτικές συνέπειες για το εμπόριο.

(3) Ως «ΜΜΕ» ορίζεται η επιχείρηση η οποία:

- απασχολεί μέχρι 250 άτομα κατ' ανώτατο όριο και

είτε:

- έχει ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 20 εκατομμύρια Ecu,

είτε:

- έχει συνολικό ισολογισμό που δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια Ecu και

- στο κεφάλαιο της οποίας δεν συμμετέχουν με ποσοστό που υπερβαίνει το 25 % μία ή περισσότερες επιχειρήσεις που δεν πληρούν τον ορισμό αυτό, πλην δημοσίων εταιρειών χαρτοφυλακίου, εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου ή, εφόσον δεν ασκείται έλεγχος, θεσμικών επενδυτών.

(4) Στις περιπτώσεις που χρειάζεται να γίνεται διάκριση μεταξύ επιχειρήσεων μικρού και μεσαίου μεγέθους, η «μικρή» επιχείρηση ορίζεται ως επιχείρηση η οποία:

- απασχολεί μέχρι 50 άτομα και

είτε:

- έχει ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια Ecu,

είτε:

- έχει συνολικό ισολογισμό που δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια Ecu και

- στο κεφάλαιο της οποίας δεν συμμετέχουν με ποσοστό που υπερβαίνει το 25 % μία ή περισσότερες επιχειρήσεις που δεν πληρούν τον ορισμό αυτό, πλην δημοσίων εταιρειών χαρτοφυλακίου, εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου ή, εφόσον δεν ασκείται έλεγχος, θεσμικών επενδυτών.

(5) Τα τρία αυτά κριτήρια είναι σωρευτικά, δηλαδή μια εταιρεία θεωρείται ως «ΜΜΕ» ή ως «μικρή» επιχείρηση, εάν πληροί τον όρο της ανεξαρτησίας, δεν υπερβαίνει το όριο του αριθμού των απασχολούμενων και δεν υπερβαίνει τουλάχιστον ένα απά τα άλλα όρια, είτε του κύκλου εργασιών είτε του συνολικού ισολογισμού.

10.3. Ενισχύσεις στις ΜΜΕ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1

(1) Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι κρατικές ενισχύσεις που παρέχονται στις ΜΜΕ διέπονται από τις διατάξεις του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, επειδή ενδέχεται να έχουν αισθητές επιπτώσεις στο διακρατικό εμπόριο και τον ανταγωνισμό, οι ενισχύσεις αυτές μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο παρέκκλισης. Η ευρύτερη δυνατή παρέκκλιση είναι η οριζόμενη στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ), με βάση την οποία η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ έχει τη διακριτική ευχέρεια να επιτρέψει τη χορήγηση ενισχύσεων που διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή ορισμένων οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.

(2) Δεδομένης της θετικής επίδρασης που μπορεί να έχουν οι ΜΜΕ στο ευρύτερο περιβάλλον τους, της σημασίας τους για ορισμένους συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας και για την περιφερειακή ανάπτυξη, και λόγω των συγκεκριμένων προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζουν, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι κρατικές ενισχύσεις οι οποίες χορηγούνται στις ΜΜΕ «προωθούν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών».

(3) Εξακολουθεί να υπάρχει το ζήτημα κατά πόσον οι κρατικές ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που αντίκειται στη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ. Αυτό εξαρτάται από το είδος και την ένταση της ενίσχυσης. Οι ενισχύσεις για δραστηριότητες οι οποίες σχετίζονται λιγότερο με την αγορά, όπως είναι η συνδρομή η οποία παρέχεται στις επιχειρήσεις που αναζητούν συμβουλές εμπειρογνωμόνων για τη βελτίωση της γενικότερης διαχείρισής τους, επηρεάζουν έμμεσα μόνο το εμπόριο και σε σχετικά μικρό βαθμό. Ορισμένες άλλες ενισχύσεις όμως, οι οποίες σχετίζονται περισσότερο με την αγορά, όπως είναι οι επενδυτικές ενισχύσεις, ενδεχομένως επηρεάζουν τις συναλλαγές σε μικρότερο βαθμό όταν χορηγούνται σε ΜΜΕ από ό,τι όταν οι δικαιούχοι είναι μεγάλες εταιρείες. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι πωλήσεις των μεμονωμένων ΜΜΕ είναι μικρότερες από τις πωλήσεις των μεγάλων επιχειρήσεων, παράγων ο οποίος ισχυροποιείται από τον συχνά χαμηλότερο κύκλο εργασιών ανά απασχολούμενο στην περίπτωση των ΜΜΕ, καθώς και στο ότι οι ΜΜΕ είναι ιδιαίτερα πολυάριθμες στους κλάδους της παραγωγής στους οποίους δεν παρατηρούνται σημαντικές συναλλεγές εντός του ΕΟΧ (παραδείγματος χάρη, κατασκευές, ορισμένοι κλάδοι μεταποίησης τροφίμων, λιανικό εμπόριο, διάφορες υπηρεσίες). Ακόμη και υπό τις περιστάσεις αυτές, ο αντίκτυπος των επενδυτικών ενισχύσεων στο εμπόριο ενδέχεται να ενισχυθεί σημαντικά στην περίπτωση των μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων. Υπό τον όρο, ωστόσο, ότι δεν θα υπάρξει υπέρβαση ορισμένων αποδεκτών ορίων έντασης των ενισχύσεων, οι επιπτώσεις που έχουν οι ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ στους όρους των συναλλαγών δεν είναι, κατά κανόνα, τόσο μεγάλες ώστε να είναι αντίθετες προς τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, ιδίως εάν ληφθούν υπόψη οι θετικές επιπτώσεις που έχει η δραστηριότητα των ΜΜΕ.

10.4. Γενικά αποδεκτά όρια έντασης των ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι οι ενισχύσεις που προορίζονται για τους σκοπούς και στα επίπεδα έντασης που αναφέρονται παρακάτω μπορούν να τύχουν της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ), εφόσον οι ενισχύσεις αυτές χορηγούνται σε ΜΜΕ, όπως αυτές ορίσθηκαν παραπάνω. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι υπάρχει γενικό τεκμήριο ότι οι εν λόγω ενισχύσεις συμβιβάζονται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ:

10.4.1. Ενισχύσεις για επενδύσεις γενικής φύσεως

(1) Τα γενικά προγράμματα ενισχύσεων, όπως ορίζονται στο κεφάλαιο 29, είναι ασυμβίβαστα με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ και δεν μπορούν να επιτραπούν. Ωστόσο, τα γενικά προγράμματα ενισχύσεων τα οποία περιορίζονται αποκλειστικά για ΜΜΕ μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο παρέκκλισης, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται κατωτέρω στις παραγράφους 2 και 3.

(2) Οι επενδυτικές ενισχύσεις επιτρέπονται εκτός των ενισχυόμενων περιοχών (29) μόνο κατ' ανώτατο όριο 15 % (ακαθάριστο) (30) για μικρές επιχειρήσεις και 7,5 % (ακαθάριστο) για μεσαίες επιχειρήσεις.

(3) Στις ενισχυόμενες περιοχές, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ επιτρέπει στις ΜΜΕ να λάβουν πέρα από το επίπεδο περιφερειακών ενισχύσεων που επιτρέπει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, 10 επί πλέον ποσοστιαίες μονάδες (ακαθάριστο) επενδυτικής ενίσχυσης στις περιοχές του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ), καθώς και 15 επιπλέον ποσοστιαίες μονάδες (ακαθάριστο) στις περιοχές του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α). Ωστόσο, ο συνδυασμός περιφερειακών ενισχύσεων και ενισχύσεων που χορηγούνται στις ΜΜΕ δεν θα μπορεί να υπερβαίνει συνολικά το 30 % (καθαρά) για τις περιοχές του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και το 75 % (καθαρά) για τις περιοχές του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α). Με βάση τον πίνακα που προκύπτει από τα ποσοστά αυτά (βλέπε παράρτημα V των κατευθυντήριων οδηγιών) επιτυγχάνεται η παροχή των υψηλότερων επιπέδων ενίσχυσης στις περιοχές με τις μεγαλύτερες ανάγκες και η διατήρηση διαφορετικής μεταχείρισης μεταξύ των ενισχυόμενων και των μη ενισχυόμενων περιοχών για όλες τις επιχειρήσεις, με εξαίρεση τις μικρότερες.

(4) Το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο έντασης εφαρμόζεται σε κάθε μορφή ενίσχυσης.

10.4.2. Ενίσχυση σε επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος

(1) Οι επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος (βλέπε κεφάλαιο 15) όπως για τον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη μείωση του CO2, την προστασία του στρώματος του όζοντος, κ.λπ., τυγχάνουν ευνοϊκότερης αντιμετώπισης από τις επενδύσεις γενικής φύσεως. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από τη γεωγραφική θέση και το μέγεθος της επιχείρησης, αλλά οι MME που βρίσκονται σε ενισχυόμενες περιοχές μπορούν, φυσικά, να ζητήσουν το ποσοστό της ενίσχυσης που χορηγείται (περιφερειακή προσαύξηση και επιπλέον ενίσχυση για τις ΜΜΕ) για γενικές επενδύσεις, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις θα υπερβαίνει το μεικτό ποσοστό του 15 % που επιτρέπεται επί του παρόντος σύμφωνα με τους κανόνες για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος και δεν υπόκειται στους ίδιους αυστηρούς περιορισμούς.

10.4.3. Ενισχύσεις για παροχή συμβουλών, εκπαίδευση και διάδοση γνώσεων

(1) Για την παροχή βοήθειας και συμβουλών από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες ή για την εκπαίδευση που παρέχεται σε νέες ή παλαιότερες μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις και στο προσωπικό τους, στον τομέα της διαχείρισης (management), σε χρηματοοικονομικά θέματα, νέες τεχνολογίες (ιδιαίτερα τεχνολογία της πληροφόρησης), για τον έλεγχο της ρύπανσης, την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ή σε παρόμοιους τομείς ή για τη μελέτη της σκοπιμότητας ίδρυσης νέων επιχειρήσεων, κατά κανόνα γίνεται αποδεκτή η παροχή ενίσχυσης σε ποσοστό μέχρι 50 % του ακαθάριστου κόστους. Ωστόσο, κάθε πρόγραμμα κρίνεται ανάλογα με τα πλεονεκτήματα που προσφέρει, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την απόσταση της δραστηριότητας από την αγορά, τυχόν όρια σχετικά με το ποσό της ενίσχυσης που χορηγείται ανά επιχείρηση, δυνατότητες σώρευσης, και άλλους σχετικούς παράγοντες. Σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει τη χορήγηση ενίσχυσης που υπερβαίνει το ποσοστό του 50 %. Ειδικότερα η ένταση των ενισχύσεων που μπορούν να χορηγηθούν για εκστρατείες γενικής πληροφόρησης μπορεί να υπερβεί το ποσοστό αυτό, εφόσον το οικονομικό όφελος για τη συγκεκριμένη επιχείρηση είναι σχετικά μικρό.

10.4.4. Ενισχύσεις Ε & Α

(1) Για την Ε & Α, οι ενισχύσεις που μπορεί να εγκριθούν για τις ΜΜΕ μπορεί να υπερβαίνουν μέχρι 10 ποσοστιαίες μονάδες το ποσοστό το οποίο επιτρέπεται για τις μεγάλες επιχειρήσεις (βλέπε κεφάλαιο 14).

10.4.5. Ενισχύσεις για άλλους σκοπούς

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να δεχθεί την έγκριση ενισχύσεων για άλλα δικαιολογημένα μέσα προώθησης των MME, όπως η προώθηση της συνεργασίας.

11. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΑΧΕΙΑΣ ΕΓΚΡΙΣΗΣ (31)

(1) Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, εφαρμόζεται μια ειδική ταχεία διαδικασία έγκρισης για νέα προγράμματα ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ και για τροποποιήσεις υφισταμένων προγραμμάτων. Καταρχήν, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν διατυπώνει αντιρρήσεις για νέα προγράμματα ενισχύσεων ή για τροποποιήσεις υφισταμένων που κοινοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου και που ανταποκρίνονται στα κριτήρια που αναφέρονται κατωτέρω.

11.1. Νέα προγράμματα ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ

(1) Τα νέα προγράμματα ενισχύσεων πρέπει να περιορίζονται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπως ορίσθηκαν παραπάνω στα πλαίσια του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, και να πληρούν ένα από τα ακόλουθα κριτήρια:

- εάν το πρόγραμμα αφορά ειδικές επενδύσεις, η ένταση της ενίσχυσης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 7,5 % του κόστους της επένδυσης για τις μεσαίες επιχειρήσεις και το 15 % για τις μικρές επιχειρήσεις,

- εάν το πρόγραμμα αποσκοπεί στη δημιουργία θέσεων εργασίας, η ενίσχυση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ποσό των 3 000 Ecu ανά δημιουργούμενη θέση εργασίας ή

- εάν το πρόγραμμα δεν στοχεύει σε ειδικές επενδύσεις ή στη δημιουργία θέσεων εργασίας, το συνολικό ποσό της ενίσχυσης το οποίο μπορεί να λάβει κάθε δικαιούχος δεν πρέπει να υπερβαίνει το ποσό των 200 000 Ecu.

(2) Όλοι οι παραπάνω αριθμοί είναι ακαθάριστοι, δηλαδή πριν από την αφαίρεση των ενδεχόμενων φόρων.

(3) Τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να μεριμνούν ώστε ο δικαιούχος να μην λαμβάνει για το ίδιο σχέδιο μεγαλύτερη ενίσχυση από την επιτρεπόμενη βάσει των ανωτέρω κριτηρίων, με επαναλαμβανόμενες κοινοποιήσεις προγραμμάτων ενισχύσεων που πληρούν τα κριτήρια αυτά ή με τη σώρευση των εν λόγω προγραμμάτων με άλλα γενικά, περιφερειακά ή τομεακά προγράμματα ενισχύσεων.

(4) Οι ενισχύσεις αυτές μπορεί να χορηγούνται σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.

(5) Όλες οι εξαγωγικές ενισχύσεις στα πλαίσια συναλλαγών εντός του ΕΟΧ, οι ενισχύσεις λειτουργίας και τα προγράμματα ορισμένων κλάδων στους οποίους εφαρμόζονται ειδικοί κανόνες, επί του παρόντος οι συνθετικές ίνες, τα αυτοκίνητα οχήματα, ο χάλυβας και οι μεταφορές, αποκλείονται από τη διαδικασία αυτή.

11.2. Τροποποιήσεις υφισταμένων προγραμμάτων

(1) Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται επίσης ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης που λαμβάνει την ενίσχυση, για τις τροποποιήσεις υφισταμένων προγραμμάτων ενισχύσεων, τα οποία έχουν προηγουμένως εγκριθεί από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπου η έγκριση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ έχει δοθεί υπό αυστηρούς περιορισμούς όσον αφορά τη διάρκεια, τον προϋπολογισμό και τις προϋποθέσεις που είχαν κοινοποιηθεί.

(2) Η τροποποίηση μπορεί να συνίσταται:

- σε παράταση του χρόνου χορήγησης χωρίς αύξηση των διατιθέμενων κονδυλίων (προϋπολογισμού),

- σε αύξηση των διατιθέμενων κονδυλίων μέχρι 20 % επί των αρχικών, χωρίς χρονική παράταση,

- σε θέσπιση αυστηρότερων κριτηρίων εφαρμογής του προγράμματος.

(3) Στο παράρτημα ΙΙ των κατευθυντηρίων γραμμών παρατίθεται ένα απλοποιημένο υπόδειγμα κοινοποίησης που χρησιμοποιείται τόσο για τα νέα όσο και για τα υφιστάμενα προγράμματα.

12. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ de minimis (32)

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι οι ενισχύσεις που δεν υπερβαίνουν ένα ορισμένο ποσό δεν έχουν αισθητές επιπτώσεις επί του ανταγωνισμού και δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Συνεπώς, το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν έχει εφαρμογή και δεν απαιτείται κοινοποίηση για τις σχετικές καταβολές ενισχύσεων, όπως ορίζεται κατωτέρω.

(2) Οι καταβολές ενισχύσεων μέχρι του ποσού των 50 000 Ecu για μία κατηγορία δαπανών, καθώς και για προγράμματα βάσει των οποίων το ύψος της ενίσχυσης την οποία μπορεί να λάβει μια ορισμένη επιχείρηση για μια κατηγορία δαπανών σε διάστημα τριών ετών περιορίζεται στο εν λόγω ποσό δεν χρειάζεται να κοινοποιούνται βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι όροι που αναφέρονται παρακάτω.

(3) Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο κάνονας de minimis δεν εφαρμόζεται στις εξαγωγικές ενισχύσεις και στους τομείς για τους οποίους ισχύουν ειδικοί κανόνες και οι οποίοι, επί του παρόντος, είναι οι συνθετικές ίνες, τα αυτοκίνητα οχήματα, ο χάλυβας και οι μεταφορές.

12.1. Ορισμός των κατηγοριών δαπανών

(1) Κατά την εφαρμογή του κανόνα de minimis γίνεται διάκριση μεταξύ των ακόλουθων κατηγοριών δαπανών:

- επενδύσεις κάθε είδους και για οποιοδήποτε σκοπό εκτός της Ε & Α και

- λοιπές δαπάνες.

(2) Επομένως, μια συγκεκριμένη επιχείρηση μπορεί να λάβει, χωρίς κοινοποίηση, ενίσχυση 100 000 Ecu κατ' ανώτατο όριο για τις δύο αυτές κατηγορίες μέσα σε διάστημα τριών ετών.

(3) Το τριετές χρονικό διάστημα για το οποίο ιχύει το όριο αυτό θα πρέπει να θεωρείται ότι αρχίζει κατά την ημερομηνία κατά την οποία η συγκεκριμένη επιχείρηση λαμβάνει για πρώτη φορά ενίσχυση που υπάγεται στον κανόνα de minimis.

(4) Όσον αφορά το ζήτημα της σώρευσης μεταξύ ενισχύσεων που υπάγονται στον κανόνα de minimis και ενισχύσεων βάσει εγκεκριμένου προγράμματος, θα πρέπει να εφαρμόζεται ο ακόλουθος κανόνας: Εάν μια επιχείρηση, η οποία έχει λάβει ενίσχυση που υπάγεται στον κανόνα de minimis κατά τα τρία τελευταία χρόνια και για μία από τις ανωτέρω αναφερόμενες δύο κατηγορίες δαπανών, επιθυμεί να λάβει ενίσχυση βάσει εγκεκριμένου προγράμματος ενισχύσεων για δαπάνες που εμπίπτουν στην ίδια κατηγορία, η ενίσχυση de minimis και η εγκεκριμένη ενίσχυση από κοινού δεν πρέπει να υπερβαίνουν το ανώτατο όριο ενίσχυσης που έχει εγκρίνει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ για το κοινοποιηθέν πρόγραμμα, εάν αυτό υπερβαίνει τις 50 000 Ecu. Αυτό σημαίνει ότι το τελευταίο αυτό ποσό πρέπει να μειωθεί, ώστε το σύνολο να μην υπερβαίνει το ανώτατο όριο.

12.2. Αρχές υπολογισμού του ισοδυνάμου επιχορήγησης τοις μετρητοίς της ενίσχυσης de minimis

(1) Το όριο για την εφαρμογή του κανόνα de minimis εκφράζεται ως επιχορήγηση τοις μετρητοίς ύψους 50 000 Ecu. Σε περιπτώσεις που η ενίσχυση δεν καταβάλλεται τοις μετρητοίς, αναζητείται το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς προκειμένου να εφαρμοσθεί το όριο του κανόνα de minimis. Η πλέον συνήθης από τις άλλες μορφές ενίσχυσης χαμηλής αξίας είναι τα δάνεια με ευνοϊκούς όρους, οι φορολογικές εκπτώσεις και οι εγγυήσεις δανείων. Η μετατροπή των ενισχύσεων που χορηγούνται με τις μορφές αυτές στο ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς πραγματοποιείται με τον ακόλουθο τρόπο:

(2) Το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς υπολογίζεται ακαθάριστο, δηλαδή πριν αφαιρεθεί ο φόρος, εάν η επιχορήγηση υπόκειται σε φόρο. Εάν η επιχορήγηση δεν υπόκειται σε φόρο, όπως σε ορισμένες περιπτώσεις φορολογικών εκπτώσεων, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ονομαστικό ποσό της επιδότησης, το οποίο είναι και ακαθάριστο και καθαρό.

(3) Όλες οι ενισχύσεις που πρόκειται να καταβληθούν στο μέλλον ανάγονται στην παρούσα αξία τους. Ωστόσο οι επιχορηγήσεις θα πρέπει να υπολογίζονται σαν ένα ενιαίο εφάπαξ καταβαλλόμενο ποσό, ακόμη και αν καταβάλλονται σε δόσεις. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που εφαρμόζεται είναι το επιτόκιο αναφοράς που κοινοποιείται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κάθε χρόνο από το οικείο κράτος της ΕΖΕΣ.

(4) Το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς ενός δανείου με ευνοϊκούς όρους σε ένα έτος είναι η διαφορά μεταξύ του τόκου που οφείλεται βάσει του επιτοκίου αναφοράς και του πράγματι καταβληθέντος τόκου. Όλοι οι τόκοι που θα εξοικονομηθούν μέχρις ότου αποπληρωθεί το δάνειο προεξοφλούνται στην αξία τους κατά το χρόνο χορηγήσεως του δανείου και υπολογίζονται σωρευτικά. Στο τμήμα 12.4 δίνεται ένα παράδειγμα υπολογισμού του ισοδυνάμου επιχορήγησης τοις μετρητοίς ενός δανείου με ευνοϊκούς όρους, σε δύο παραλλαγές, με και χωρίς περίοδο χάριτος για την αποπληρωμή του κεφαλαίου.

(5) Το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς μιας φορολογικής έκπτωσης είναι η εξοικονόμηση του ποσού του φόρου κατά το αντίστοιχο έτος. Και πάλι, η εξοικονόμηση του φόρου στο μέλλον ανάγεται στην παρούσα αξία με το επιτόκιο αναφοράς.

(6) Για εγγυήσεις δανείων, το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς για οποιοδήποτε έτος μπορεί να υπολογισθεί ως η διαφορά μεταξύ: α) του υπόλοιπου οφειλόμενου ποσού που καλύπτεται από την εγγύηση επί το συντελεστή κινδύνου (πιθανότητα μη τήρησης των υποχρεώσεων), και β) οποιασδήποτε καταβληθείσας αμοιβής, δηλαδή: (ποσό που καλύπτεται από την εγγύηση Χ κίνδυνος) καταβληθείσα αμοιβή.

(7) Ως συντελεστής κινδύνου λαμβάνεται η εμπειρία από τη μη τήρηση υποχρεώσεων σε δάνεια που έχουν χορηγηθεί υπό ανάλογες περιστάσεις (κλάδος, μέγεθος της επιχείρησης, επίπεδο γενικής οικονομικής δραστηριότητας). Η αναγωγή στην παρούσα αξία γίνεται όπως προηγουμένως.

12.3. Έλεγχος της εφαρμογής του κανόνα de minimis από τα κράτη της ΕΖΕΣ

(1) Κάθε κράτος της ΕΖΕΣ πρέπει να λάβει μέτρα για τον έλεγχο της εφαρμογής του κανόνα de minimis ώστε να τηρούνται οι ανωτέρω κανόνες. Δεν χρειάζεται να εφαρμόζεται ένα περίπλοκο σύστημα με πολυάριθμο προσωπικό, αλλά να τηρούνται ορισμένες ελάχιστες εγγυήσεις. Σύμφωνα με τους κανόνες ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ (βλέπε κεφάλαιο 10), για κάθε χορήγηση ενίσχυσης ή για κάθε πρόγραμμα που δεν κοινοποιείται πρέπει να υπάρχει ρητός όρος ότι κάθε περαιτέρω ενίσχυση που λαμβάνει η ίδια επιχείρηση από άλλες πηγές ή βάσει άλλων προγραμμάτων δεν συνεπάγεται υπέρβαση του ορίου των 50 000 Ecu για το σύνολο των ενισχύσεων που λαμβάνει η επιχείρηση για κάθε είδος δαπάνης, όπως ορίζεται στο τμήμα 12.1. Οι αρχές που χορηγούν ενισχύσεις που υπάγονται στον κανόνα de minimis θα πρέπει να εφιστούν την προσοχή των αιτούντων στον όρο αυτό και να τους ζητούν να δηλώνουν όλες τις προηγούμενες χορηγήσεις ενισχύσεων, ώστε να βεβαιωθούν ότι δεν υπερβαίνουν το όριο. Ανάλογοι έλεγχοι πρέπει να διεξάγονται από τις αρχές που χορηγούν ενισχύσεις βάσει εγκεκριμένων προγραμμάτων.

(2) Βάσει του άρθρο 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, τα κράτη της ΕΖΕΣ υποχρεούνται να συνδράμουν την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της. Μόνο τα κράτη της ΕΖΕΣ είναι σε θέση να ελέγχουν την εφαρμογή του κανόνα de minimis, ώστε οι σχετικές ενισχύσεις να μην υπερβαίνουν τα ποσά που η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι δεν έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο εμπόριο και τον ανταγωνισμό. Βάσει του άρθρου 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, συνεπώς, τα κράτη της ΕΖΕΣ υποχρεούνται να κοινοποιούν στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ τα μέτρα που λαμβάνουν για να ελέγχουν τη συμμόρφωση με τους προαναφερθέντες κανόνες.

12.4. Υπολογισμός του ισοδυνάμου επιχορήγησης τοις μετρητοίς ενός δανείου με ευνοϊκούς όρους

(1) Ακολουθεί ένα παράδειγμα υπολογισμού του ισοδυνάμου επιχορήγησης ενός δανείου με ευνοϊκούς όρους.

(2) Η δημόσια αρχή δεσμεύεται να καταβάλλει επιδότηση επιτοκίου σε ένα δεκαετές δάνειο ύψους 500 000 Ecu, ώστε το επιτόκιο που θα εφαρμοσθεί στον οφειλέτη να παραμείνει 6 %. Το επίσημο επιτόκιο αναφοράς που δέχεται η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ για την εν λόγω χώρα είναι κατά το έτος αυτό 8 %. Για να υπολογισθεί το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς της επιδότησης για όλη την περίοδο του δανείου, θεωρείται ότι το επιτόκιο αναφοράς παραμένει σταθερό για όλο το σχετικό διάστημα. Το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς εξαρτάται από το αν θα δοθεί η όχι περίοδος χάριτος για την αποπληρωμή του κεφαλαίου.

12.4.1. Χωρίς περίοδο χάριτος

(1) Το δάνειο αποπληρώνεται σε ισόποσες δόσεις που αρχίζουν το πρώτο έτος. Το ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς της επιδότησης επιτοκίου κατά το πρώτο έτος είναι το κεφάλαιο πολλαπλασιαζόμενο επί την ποσοστιαία επιδότηση του επιτοκίου, διαιρούμενο διά του επιτοκίου αναφοράς, και συγκεκριμένα:

1. Ecu 500 000 Χ 0,02/1,08 = 9 259 Ecu

Η επιδότηση από το δεύτερο μέχρι το δέκατο έτος υπολογίζεται ανάλογα, αλλά με σύνθετο προεξοφλητικό τόκο, και συγκεκριμένα:

2. Ecu 450 000 Χ 0,02/(1,08)2 = Ecu 7 716

3. Ecu 400 000 Χ 0,02/(1,08)3 = Ecu 6 351

4. Ecu 350 000 Χ 0,02/(1,08)4 = Ecu 5 145

5. Ecu 300 000 Χ 0,02/(1,08)5 = Ecu 4 083

6. Ecu 250 000 Χ 0,02/(1,08)6 = Ecu 3 151

7. Ecu 200 000 Χ 0,02/(1,08)7 = Ecu 2 334

8. Ecu 150 000 Χ 0,02/(1,08)8 = Ecu 1 621

9. Ecu 100 000 Χ 0,02/(1,08)9 = Ecu 1 000

10. Ecu 50 000 Χ 0,02/(1,08)10 = Ecu 463

(2) Το σύνολο του ισοδύναμου επιχορήγησης τοις μετρητοίς είναι το σύνολο των ανά έτος προεξοφλούμενων επιδοτήσεων, δηλαδή 41 123 Ecu.

12.4.2. Με περίοδο χάριτος

(1) Δεν χρειάζεται να γίνουν αποπληρωμές του κεφαλαίου κατά τα πρώτα δύο έτη.

(2) Το δάνειο αποπληρώνεται σε ισόποσες δόσεις των 62 500 Ecu από το τρίτο έτος. Το προεξοφλούμενο ανά έτος ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς είναι:

1. Ecu 500 000 Χ 0,02/(1,08)= Ecu 9 259

2. Ecu 500 000 Χ 0,02/(1,08)2 = Ecu 8 573

3. Ecu 500 000 Χ 0,02/(1,08)3 = Ecu 7 938

4. Ecu 437 500 Χ 0,02/(1,08)4 = Ecu 6 432

5. Ecu 375 000 Χ 0,02/(1,08)5 = Ecu 5 104

6. Ecu 312 500 Χ 0,02/(1,08)6 = Ecu 3 939

7. Ecu 250 000 Χ 0,02/(1,08)7 = Ecu 2 917

8. Ecu 187 500 Χ 0,02/(1,08)8 = Ecu 2 026

9. Ecu 125 000 Χ 0,02/(1,08)9 = Ecu 1 251

10. Ecu 62 500 Χ 0,02/(1,08)10 = Ecu 579

(3) Στην περίπτωση αυτή, το συνολικό ισοδύναμο επιχορήγησης τοις μετρητοίς είναι 48 018 Ecu.

13. ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΙ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΩΡΕΥΣΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ (33)

13.1. Κοινοποίηση των σημαντικών περιπτώσεων σωρεύσεως

(1) Ως σώρευση των ενισχύσεων νοείται η εφαρμογή περισσοτέρων του ενός καθεστώτων ενισχύσεων σε δεδομένο σχέδιο επενδύσεων, δηλαδή όλες οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου (είτε τοποθετούνται είτε όχι στο ίδιο μέρος) που είναι αναγκαίες για την πραγματοποίηση του σχεδίου αυτού.

(2) Για να μπορεί η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να ασκεί έλεγχο όσον αφορά το διαμορφούμενο βαθμό εντάσεως των ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει διαφόρων καθεστώτων, καθώς και όσον αφορά τις επιπτώσεις των σωρευτικών ενισχύσεων επί του ανταγωνισμού και του εμπορίου μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, τα κράτη της ΕΖΕΣ κοινοποιούν εκ των προτέρων στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ όλες τις σημαντικές περιπτώσεις σωρεύσεως, δηλαδή κάθε σχέδιο επενδύσεων που υπερβαίνει τα 12 εκατομμύρια Ecu ή του οποίου η σωρευτική ένταση των ενισχύσεων υπερβαίνει το 25 % σε καθαρό ισοδύναμο επιχορήγησης.

13.2. Παρεκκλίσεις

(1) Παρεκκλίσεις από αυτόν τον κανόνα πρόσθετης κοινοποίησης γίνονται δεκτές στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- όταν το σχέδιο επενδύσεων δεν υπερβαίνει τα 3 εκατομμύρια Ecu, οποιαδήποτε και αν είναι η σωρευτική ένταση των ενισχύσεων,

- όταν η σωρευτική ένταση των ενισχύσεων που χορηγούνται για ένα επενδυτικό σχέδιο δεν υπερβαίνει το 10 % σε καθαρό ισοδύναμο επιχορήγησης, οποιοδήποτε και αν είναι το ποσό της επενδύσεως,

- όταν η ένταση του συνόλου των ενισχύσεων που χορηγούνται για ένα σχέδιο επενδύσεων δεν υπερβαίνει τα ανώτατα όρια που έχουν καθορισθεί για ένα από τα καθεστώτα ενισχύσεων που εφαρμόζονται για το εν λόγω πρόγραμμα. Τέτοια ανώτατα όρια είναι όσα θεσπίζει και κάνει αποδεκτά η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, είτε στο πλαίσιο αυτών των κατευθυντηρίων γραμμών είτε μέσω ατομικής αποφάσεως.

(2) Με την παρέκκλιση αυτή δεν θίγεται η υποχρέωση των κρατών της ΕΖΕΣ να τηρούν τα ανώτατα όρια που έχουν καθοριστεί χωριστά για καθένα από τα καθεστώτα αυτά.

(3) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ επιφυλάσσεται ως προς τη στάση της, σχετικά με τις παρεκκλίσεις αυτές, στην περίπτωση που διαπιστώνονται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

13.3. Είδη των ενισχύσεων

(1) Οι ενισχύσεις οι οποίες λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό των διαφόρων ορίων κοινοποιήσεων που ορίζονται ανωτέρω είναι οι επενδυτικές ενισχύσεις σε πάγια στοιχεία ενεργητικού, με οποιαδήποτε μορφή (παραδείγματος χάρη, επιχορηγήσεις κεφαλαίου, επιδοτήσεις επιτοκίου, φορολογικές απαλλαγές, απαλλαγή από τα βάρη κοινωνικής ασφαλίσεως).

(2) Τα κυριότερα καθεστώτα ενισχύσεων είναι:

- περιφερειακές ενισχύσεις,

- τομεακές ενισχύσεις,

- ενισχύσεις στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις,

- ενισχύσεις για την έρευνα, ανάπτυξη και την καινοτομία,

- ενισχύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος.

(3) Στο μέτρο που οι ενισχύσεις σε επενδύσεις συμπληρώνονται με ενισχύσεις για την κατάρτιση του προσωπικού, οι οποίες δικαιολογούνται από την επένδυση και άρα συνδέονται άμεσα με αυτήν, δεν είναι δυνατό να διακρίνουμε μεταξύ των δύο κατηγοριών ενισχύσεων, από την άποψη της εκτιμήσεως της εντάσεώς τους. Για το λόγο αυτό, οι εν λόγω ενισχύσεις για την κατάρτιση του προσωπικού πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό των ορίων κοινοποίησης που ορίζονται ανωτέρω.

(4) Για να μπορεί να εκτιμήσει τις περιπτώσεις σώρευσης μέσα σε ένα σφαιρικό πλαίσιο, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, στις περιπτώσεις των κοινοποιούμενων σωρεύσεων, θα ενημερώνεται τόσο για την εφαρμογή των ενισχύσεων διάσωσης των επιχειρήσεων που βρίσκονται σε δυσχερή θέση, των ενισχύσεων για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και των ενισχύσεων για το μάρκετινγκ - καθώς αυτοί οι τύποι ενισχύσεων δεν λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό των ορίων κοινοποίησης - όσο και σχετικά με οποιαδήποτε άλλης μορφής οικονομική παρέμβαση του κράτους ή των δημοσίων αρχών, εάν η παρέμβαση αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί ως ενίσχυση ή εάν εικάζεται ότι πρόκειται για ενίσχυση.

(5) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα ενημερώνεται επίσης για τις χορηγούμενες ενισχύσεις που προαναφέρθηκαν, στο μέτρο που δεν συνδέονται άμεσα με το κοινοποιούμενο σχέδιο επενδύσεων.

13.4. Ειδικοί κανόνες

(1) Οι κανόνες σώρευσης δεν αντιβαίνουν στους κανόνες για τις περιφερειακές ενισχύσεις που περιέχονται στο σημείο 26.4 (4) και δεν θίγουν την υποχρέωση των κρατών της ΕΖΕΣ να κοινοποιούν τις μεμονωμένες περιπτώσεις εφαρμογής βάσει των διατάξεων που έχουν ήδη θεσπιστεί ή που πρόκειται να θεσπιστούν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ στις αποφάσεις της σχετικά με τα συγκεκριμένα καθεστώτα περιφερειακών ή τομεακών ενισχύσεων.

14. ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (34)

(1) Οι κανόνες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις της συμφωνίας ΕΟΧ πρέπει να εφαρμόζοναι με εποικοδομητικό τρόπο για την ενθάρρυνση της συνεργασίας που επιτρέπει τη διάδοση νέων τεχνολογιών. Κατά τη διενέργεια του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη διοχέτευσης των διαθέσιμων πόρων προς τις βιομηχανίες που συμβάλλουν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

14.1. Ορισμός της έρευνας και της ανάπτυξης και προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ στις ενισχύσεις για Ε & Α

(1) Οι αρχές που παρατίθενται στη συνέχεια καλύπτουν τις ενισχύσεις για δραστηριότητες Ε & Α που έχουν ειδικά επινοηθεί και συνδέονται άμεσα με την τελική παραγωγή και θέση σε εμπορία νέων προϊόντων, μεθόδων ή υπηρεσιών, στο μέτρο που οι ενισχύσεις αυτές πληρούν τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(2) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι είναι δυνατό να γίνει διάκριση μεταξύ των διαφόρων δραστηριοτήτων Ε & Α που αναφέρονται στη συνέχεια. Οι ορισμοί αυτοί αποσκοπούν να βοηθήσουν τα κράτη της ΕΖΕΣ κατά τη διατύπωση των κοινοποιήσεών τους. Έχουν ενδεικτικό μάλλον παρά κανονιστικό χαρακτήρα.

- Με τον όρο βασική έρευνα, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εννοεί μια διεύρυνση των γενικών επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων που δεν συνδέονται με βιομηχανικούς ή εμπορικούς σκοπούς.

- Η βασική βιομηχανική έρευνα ορίζεται ως μια πρωτότυπη θεωρητική ή πειραματική δραστηριότητα που αποσκοπεί στην απόκτηση νέων γνώσεων ή στην καλύτερη κατανόηση των νόμων της επιστήμης και της τεχνολογίας στα πλαίσια μιας ενδεχόμενης εφαρμογής τους σε έναν βιομηχανικό τομέα ή στις δραστηριότητες μιας συγκεκριμένης επιχείρησης.

- Η εφαρμοσμένη έρευνα και η ανάπτυξη: Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι η εφαρμοσμένη έρευνα καλύπτει τις ερευνητικές ή πειραματικές εργασίες οι οποίες, βάσει των αποτελεσμάτων της βασικής βιομηχανικής έρευνας, πραγματοποιούνται για την απόκτηση νέων γνώσεων που πρέπει να διευκολύνουν την υλοποίηση ειδικών πρακτικών στόχων, όπως η δημιουργία νέων προϊόντων, νέων διαδικασιών παραγωγής ή νέων υπηρεσιών. Μπορεί να λεχθεί ότι, κανονικά, η εφαρμοσμένη έρευνα καταλήγει στη δημιουργία ενός πρωτοτύπου. Με τον όρο ανάπτυξη, νοούνται οι δραστηριότητες οι οποίες, βάσει της εφαρμοσμένης έρευνας, τείνουν στη δημιουργία νέων ή ουσιαστικά βελτιωμένων προϊόντων, μεθόδων παραγωγής ή υπηρεσιών, και φθάνουν μέχρι τα όρια του σταδίου των βιομηχανικών εφαρμογών και της εμπορικής εκμετάλλευσης. Το στάδιο αυτό, που περιλαμβάνει κανονικά τα πρότυπα σχέδια και τα σχέδια επίδειξης, καθώς και τις απαραίτητες εργασίες τελειοποίησης, οδηγεί στη συλλογή ενός συνόλου πληροφοριών που επιτρέπει το πέρασμα στο στάδιο της παραγωγής.

(3) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, όταν θα εξετάζει τις κοινοποιήσεις των κρατών της ΕΖΕΣ, θα χρησιμοποιεί τους πρακτικούς αυτούς ορισμούς σαν δείκτες για να προσδιορίζει κατά πόσο η ενισχυόμενη δραστηριότητα πλησιάζει στο στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης και θα τους συσχετίσει με το επιτρεπόμενο ύψος των ενισχύσεων. Εντούτοις, δεδομένου ότι τα προβλήματα που θέτει ο ορισμός των δραστηριοτήτων Ε & Α είναι πολύπλοκα, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα χρησιμοποιήσει τους ορισμούς και τους στόχους που έχουν προταθεί από τα κράτη της ΕΖΕΣ για τον ακριβή προσιορισμό της απόστασης των δραστηριοτήτων Ε & Α από το στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν θα αποκτήσει ούτε θα επιδιώξει να επιτευχθεί πλήρης εναρμόνιση με τις προκαθορισμένες κατηγορίες και ορισμούς των δραστηριοτήτων Ε & Α.

(4) Οι κρατικές ενισχύσεις για βασική έρευνα η οποία δεν πραγματοποιείται κανονικά στον εμπορικό τομέα της οικονομίας, δεν συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(5) Εντούτοις, στις εξαιρετικές περιπτώσεις όπου μια τέτοια έρευνα πραγματοποιείται σε ορισμένες επιχειρήσεις ή ειδικά για λογαριασμό ορισμένων επιχειρήσεων, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν μπορεί να αποκλείσει ότι πληρούνται εν προκειμένω οι προϋποθέσεις του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(6) Οι ενισχύσεις για δραστηριότητες Ε & Α των ανωτάτων εκπαιδευτικών ή ερευνητικών ιδρυμάτων δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ, εκτός εάν οι δραστηριότητες αυτές πραγματοποιούνται βάσει συνεργασίας με ορισμένες επιχειρήσεις.

(7) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ λαμβάνει ευνοϊκή στάση έναντι των ενισχύσεων για Ε & Α όταν εξετάζει μεμονωμένα σχέδια βάσει του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ. Η ευνοϊκή αυτή στάση δικαιολογείται από πολλούς παράγοντες: από τους στόχους που επιδιώκουν οι ενισχύσεις αυτές, την ανάγκη χρηματοδότησης της έρευνας και ανάπτυξης που συνεπάγονται συχνά την κινητοποίηση σημαντικών πόρων, τους επιχειρηματικούς κινδύνους και τη μικρή πιθανότητα να προκληθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και νόθευση των όρων εμπορίου μεταξύ των συμβαλλομένων μερών της συμφωνίας ΕΟΧ από προγράμματα που απέχουν από το στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης.

14.2. Αξιολόγηση των ενισχύσεων για Ε & Α στο πλαίσιο του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ

(1) Όταν οι ενισχύσεις προς επιχειρήσεις για δραστηριότητες Ε & Α εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ στο πλαίσιο μιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 61 παράγραφος 3.

(2) Η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 61 παράγραφος 1 στοιχείο β) μπορεί να ισχύσει για κάθε ενίσχυση η οποία, μετά από εξέταση από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, διαπιστώνεται ότι χορηγείται για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί, βασιζόμενη στο άρθρο αυτό, να θεωρήσει ότι μια τέτοια ενίσχυση συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ.

(3) Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις ενισχύσεων για Ε & Α που εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 61 παράγραφος 1 και για τις οποίες δεν είναι δυνατό να επιτραπεί η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο β), μπορεί, ενδεχομένως, να ισχύσει η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ οφείλει, εν προκειμένω, να εξετάσει κατά πόσο η εν λόγω ενίσχυση διευκολύνει την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή ορισμένων περιοχών. Η Εποπτύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ οφείλει επίσης να αναλύσει κατά πόσο μια τέτοια ενίσχυση αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών εντός του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ και να καθορίσει αν μια τέτοια αλλοίωση θα αντέβαινε στη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ.

14.3. Πρόσθετες απαιτήσεις κοινοποίησης

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ επιδιώκει να επιτύχει το μεγαλύτερο δυνατό βαθμό διαφάνειας σε ό,τι αφορά τη χορήγηση ενισχύσεων. Τούτο σημαίνει ότι οι στόχοι που επιδιώκονται στα πλαίσια ενός προγράμματος, οι δικαιούχοι κ.λπ., πρέπει να αναφέρονται με σαφήνεια. Οι διάφορες κατηγορίες κόστους που πρόκειται να μειωθούν μέσω των ενισχύσεων πρέπει να αναφέρονται αναλυτικά και οι ενισχύσεις πρέπει να χορηγούνται κατά τρόπο που να καθίσταται δυνατός ο υπολογισμός της έντασής τους σε σχέση με το κόστος.

(2) Λόγω της ιδιάζουσας σπουδαιότητάς τους και του ρόλου που διαδραματίζουν οι μεγάλες εταιρείες στον ανταγωνισμό εντός του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ και στο εμπόριο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, τα κράτη της ΕΖΕΣ πρέπει να κοινοποιούν εκ των προτέρων στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 που είναι προσαρτημένο στη συμφωνία περί εποπτείας και Δικαστηρίου, όλες τιε μεμονωμένες ενισχύσεις βάσει υπαρχόντων σχεδίων ενισχύσεων στις περιπτώσεις που χορηγείται ενίσχυση σε μια επιχείρηση που συνεργάζεται με ένα εκπαιδευτικό η άλλο δημόσιο ίδρυμα στα πλαίσια ενός σχεδίου ή προγράμματος Ε & Α συνολικού κόστους άνω των 20 εκατομμυρίων Ecu. Εάν ένα σχέδιο ή πρόγραμμα Ε & Α στο οποίο χορηγείται ενίσχυση πραγματοποιείται αποκλειστικά από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις στον τομέα της αγοράς, μπορεί να οριστεί ένα κατώτερο όριο σε απόφαση για την έγκριση των σχεδίων αυτών.

(3) Στην περίπτωση του προγράμματος Εύρηκα, αυτή η μεμονωμένη κοινοποίηση απαιτείται μόνο για τις ενισχύσεις που χορηγούνται σε μια επιχείρηση που συμμετέχει σε ένα σχέδιο κόστους άνω των 30 εκατομμυρίων Ecu, στην περίπτωση που η συμμετοχή του κράτους της ΕΖΕΣ στο πρόγραμμα είναι τουλάχιστον 4 εκατομμύρια Ecu. Το όριο των 30 εκατομμυρίων Ecu για σημαντικές χορηγήσεις που πρέπει να κοινοποιούνται μεμονωμένα αφορά το συνολικό κόστος του σχεδίου, συμπεριλαμβανομένης της συνεισφοράς όλων των συμμετεχόντων εκτός από τους αποδέκτες της ενίσχυσης. Αυτό ισχύει μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει υπαρχόντων σχεδίων ενισχύσεων για Ε & Α. Οποιαδήποτε άλλη χορήγηση ενίσχυσης πρέπει να κοινοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου 3 που είναι προσαρτημένο στη συμφωνία περί εποπτείας και Δικαστηρίου, ανεξάρτητα από το ύψος της.

(4) Στο παράρτημα Ι αυτών των κατευθυντηρίων γραμμών υπάρχει ένας κατάλογος των πληροφορίων που πρέπει να παρέχονται στις κοινοποιήσεις κρατικών ενισχύσεων. Στο τμήμα ΙΙ του παραρτήματος Ι παρατίθενται οι πρόσθετες πληροφορίες που πρέπει να χορηγούνται όσον αφορά τις ενισχύσεις για Ε & Α.

14.4. Ένταση των ενισχύσεων

(1) Όταν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εξετάζει τη δυνατότητα εφαρμογής της παρέκκλισης του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιγείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ, θα ενεργεί στα πλαίσια των κατευθυντηρίων γραμμών που ακολουθούν αναφορικά με την ένταση της προτεινόμενης ενίσχυσης.

(2) Το αποδεκτό επίπεδο έντασης των ενισχύσεων εξαρτάται από την εξέταση στην οποία προβαίνει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ για κάθε περίπτωση. Κατά την εξέταση αυτή λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η φύση του σχεδίου ή προγράμματος, οι κίνδυνοι από τεχνικής και οικονομικής απόψεως, γενικές σκέψεις όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και οι κίνδυνοι στρέβλωσης του ανταγωνισμού και επηρεασμού του εμπορίου μεταξύ των συμβαλλομένων μερών της συμφωνίας ΕΟΧ.

(3) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, βασιζόμενη σε μια γενική αξιολόγηση αυτών των κινδύνων, θεωρεί ότι το ύψος των ενισχύσεων που διατίθενται για τη βασική βιομηχανική έρευνα μπορεί να είναι υψηλότερο από το ύψος των ενισχύσεων για την εφαρμοσμένη έρευνα και την ανάπτυξη, που αποτελούν δραστηριότητες πιο άμεσα συνδεδεμένες με την εισαγωγή στην αγορά των αποτελεσμάτων των εργασιών Ε & Α και οι οποίες, ενισχυόμενες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν πιο εύκολα σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και των συναλλαγών.

(4) Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα στοιχεία, καθώς και την ανάγκη να συμμετάσχει η ενισχυόμενη επιχείρηση στην υλοποίηση του σχεδίου δεσμεύοντας σημαντικό ποσό ιδίων κεφαλαίων της, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι, κατά γενικό κανόνα, το ύψος της ενίσχυσης για τη βασική βιομηχανική έρευνα δεν πρέπει να υπερβαίνει το 50 % του κόστους του σχεδίου ή προγράμματος. Όσο η επιχορηγούμενη δραστηριότητα πλησιάζει περισσότερο προς την αγορά, δηλαδή επεκτείνεται σε τομείς εφαρμοσμένης έρευνας και ανάπτυξης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, όταν προβαίνει στην εξέταση και αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων, θα απαιτεί καταρχήν να μειώνεται σταδιακά το επίπεδο των χορηγουμένων ενισχύσεων. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι εναπόκειται στο ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ να υποδείξει με σαφήνεια το είδος των εν λόγω δραστηριοτήτων Ε & Α και οι αρμόδιες υπηρεσίες της θα προβαίνουν σε έλεγχο αυτών των σχεδίων.

(5) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα μπορούσε να δεχθεί τη χορήγηση υψηλότερων ποσοστών ενισχύσεων στις περιπτώσεις όπου τα εν λόγω σχέδια είναι μείζονος οικονομικής σπουδαιότητας, συνδέονται με αντίστοιχα κοινοτικά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν κράτη της ΕΖΕΣ, πραγματοποιούνται στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία ΕΟΧ, αφορούν την παροχή ειδικών κοινωνικών υπηρεσιών ή εμπεριέχουν πολύ υψηλό επιχειρηματικό κίνδυνο. Η όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων των εν λόγω δραστηριοτήτων Ε & Α θα αποτελεί στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη. Οι ενισχύσεις που προορίζονται πραγματικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούσαν επίσης να τύχουν ειδικής μεταχείρισης και, κατ' αυτόν τον τρόπο, το ύψος των ενισχύσεων που χορηγούνται σ' αυτές τις επιχειρήσεις θα μπορούσε να είναι ανώτερο κατά 10 % από αυτό που θα ισχύει για τις άλλες περιπτώσεις. Ωστόσο, σε καμία περίπτωση το συνολικό υψος της ενίσχυσης δεν θα είναι τέτοιο ώστε το πολύ περιορισμένο ύψος ιδίων κεφαλαίων που θα συνεισφέρει η ενισχυόμενη επιχείρηση να έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση του ενδιαφέροντός της έναντι του σχεδίου.

14.5. Δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του ύψους των ενισχύσεων

(1) Κατά την εκτίμηση του ύψους των ενισχύσεων για δραστηριότητες Ε & Α θα λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες δαπάνες:

- δαπάνες προσωπικού (ερευνητές, τεχνικό και βοηθητικό προσωπικό) που θα υπολογίζονται σαν ένα στοιχείο του συνολικού ποσού που είναι απαραίτητο για την υλοποίηση του σχεδίου,

- άλλες τρέχουσες δαπάνες (υλικά, προμήθειες κ.λπ.) που θα υπολογίζονται με τον ίδιο τρόπο,

- όργανα και εξοπλισμός, γήπεδα και κτίρια. Οι δαπάνες αυτές θα λαμβάνονται υπόψη μόνο στο μέτρο που τα αγαθά αυτά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για σκοπούς Ε & Α. Το κόστος πρέπει να επιμερίζεται μεταξύ των σχεδίων Ε & Α και των άλλων σχεδίων ή δραστηριοτήτων για τα οποία χρησιμοποιούνται αυτά τα αγαθά,

- υπηρεσίες εμπειρογνωμόνων και άλλες ανάλογες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς υπηρεσιών έρευνας, τεχνογνωσίας, διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας κ.λπ.,

- συμπληρωματικά γενικά έξοδα που προκύπτουν άμεσα από την υλοποίηση ενός επιδοτούμενου σχεδίου ή προγράμματος Ε & Α.

14.6. Εφαρμογή

(1) Στο πλαίσιο της εφαρμογής αυτών των κανόνων, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ καταρτίζει πλήρη κατάλογο των ενισχύσεων για την Ε & Α που προβλέπονται στα διάφορα κράτη της ΕΖΕΣ. Διοργανώνει τις διμερείς συζητήσεις που είναι απαραίτητες για τη συγκέντρωση των απαιτούμενων πληροφοριών και εξετάζει τα καθεστώτα ενισχύσεων σε συνεργασία με το ενδιαφερόμενο κράτος της ΕΖΕΣ. Εν ανάγκη, προτείνει τα κατάλληλα μέτρα για την επίλυση των προβλημάτων που είναι δυνατό να θέτουν οι υφιστάμενες ενισχύσεις στο πλαίσιο της εφαρμογής των κανόνων. Η κατάρτιση του πλήρους καταλόγου θα αποτελέσει, ενδεχομένως, αντικείμενο πολυμερούς σύσκεψης μεταξύ της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και των κρατών της ΕΖΕΣ.

(2) Τα σχέδια ενισχύσεων στον τομέα της Ε & Α θα πρέπει να ανταποκρίνονται στους στόχους που ορίζονται στο άρθρο 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ και να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να καταβάλλουν προσπάθειες πέραν αυτών που αφορούν τη διεκπεραίωση των καθημερινών δραστηριοτήτων τους ή να τους επιτρέπουν να ανταποκριθούν σε έκτακτες ανάγκες για τις οποίες οι πόροι που διαθέτουν είναι πολύ περιορισμένοι. Οι ενισχύσεις θα πρέπει, αφενός, να αποτελούν κίνητρο και, αφετέρου, να καλύπτουν τους ειδικούς κινδύνους και τις δαπάνες. Στις περιπτώσεις όπου δεν είναι εμφανές ότι η ενίσχυση θα αποτελέσει κίνητρο ή όπου οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης δεν απέχουν πολύ από την ήδη υπάρχουσα παραγωγή και προσεγγίζουν το στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης, ενδεχομένως να μην ακολουθείται κατ' ανάγκη η ευνοϊκή στάση που τηρεί η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σχετικά με αυτές τις ενισχύσεις για Ε & Α. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να εξασφαλισθεί ότι οι ενισχύσεις αυτές δεν θα αποτελούν κλασική περίπτωση παροχής ενισχύσεων λειτουργίας.

(3) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εφαρμόζει τις ανωτέρω αρχές στις εταιρείες του δημοσίου τομέα, χρησιμοποιώντας πλήρως όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της.

15. ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (35)

15.1. Εισαγωγή

(1) Τα άρθρα 73 έως 75 της συμφωνίας ΕΟΧ χορηγούν ρητά στα συμβαλλόμενα μέρη εξουσίες στον τομέα του περιβάλλοντος. Οι διατάξες αυτές επιβεβαιώνουν την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» αλλά προχωρούν περισσότερο, ζητώντας να συμπεριληφθούν οι απαιτήσεις περί προστασίας του περιβάλλοντος στην εφαρμογή των άλλων πολιτικών των συμβαλλομένων μερών και τονίζοντας την ανάγκη για προληπτική δράση. Το θέμα της ενσωμάτωσης του περιβάλλοντος στις υπόλοιπες πολιτικές συμπεριλαμβάνεται, μαζί με την έννοια της «αειφόρου ανάπτυξης», στο πέμπτο πρόγραμμα για το περιβάλλον (36). Σε αυτό αναγνωρίζεται ότι η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πολιτικής στις άλλες πολιτικές δεν είναι απόλυτα ικανοποιητική βάσει της παραδοσιακής προσέγγισης, που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ρυθμιστικές διατάξεις, και ιδίως προδιαγραφές. Προς το σκοπό αυτό, το πρόγραμμα τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης του φάσματος των μέσων άσκησης πολιτικής. Τον καλύτερο τρόπο επίτευξης των επιθυμητών περιβαλλοντικών στόχων μπορούν να αποτελούν διάφορα μέτρα (ρυθμιστικές διατάξεις, οικειοθελείς ενέργειες και οικονομικά μέτρα) ή διάφοροι συνδυασμοί αυτών, ανάλογα με την περίπτωση και το νομικό, τεχνικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο. Μπορεί να πρόκειται τόσο για θετικά οικονομικά κίνητρα, δηλαδή επιδοτήσεις, όσο και για αντικίνητρα, όπως φόρους και τέλη.

(2) Η εφαρμογή των κανόνων της συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να αντικατοπτρίζει το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα οικονομικά μέσα στην περιβαλλοντική πολιτική. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη ένα ευρύτερο φάσμα οικονομικών μέτρων στον τομέα αυτόν. Ο έλεγχος των ενισχύσεων και η περιβαλλοντική πολιτική πρέπει επίσης να αλληλοϋποστηρίζονται, για να διασφαλισθεί η αυστηρότερη εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».

(3) Οι επιδοτήσεις μπορεί να αποτελούν τη δεύτερη κατά σειρά καλύτερη λύση σε περιπτώσεις όπου η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει»- η οποία απαιτεί την «εσωτερίκευση» των περιβαλλοντικών δαπανών, δηλαδή την απορρόφησή τους στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων - δεν εφαρμόζεται πλήρως. Ωστόσο οι ενισχύσεις αυτές μπόρουν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό, να δημιουργήσουν εμπορικούς φραγμούς και να υπονομεύσουν τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, ιδίως στους τομείς της βιομηχανίας που προκαλούν τη μεγαλύτερη ρύπανση. Γεγονός είναι ότι οι επιχειρήσεις, σε όλα τα κράτη του ΕΟΧ, πρέπει να πραγματοποιήσουν επενδύσεις προκειμένου οι μονάδες παραγωγής, ο εξοπλισμός και οι παραγωγικές διαδικασίες τους να ανταποκρίνονται στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, εσωτερικεύοντας, κατ' αυτόν τον τρόπο, σταδιακά το εξωτερικό περιβαλλοντικό τους κόστος. Οι κρατικές ενισχύσεις μάλλον δίνουν σε ορισμένες επιχειρήσεις κάποιο πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών τους από άλλα κράτη του ΕΟΧ, οι οποίοι δεν λαμβάνουν παρόμοιες ενισχύσεις, παρά το ότι υπόκεινται στους ίδιους περιβαλλοντικούς περιορισμούς.

15.2. Τα κυριότερα είδη κρατικών ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος

(1) Παρακάτω περιγράφονται τα κύρια είδη κρατικής υποστήριξης για την προστασία του περιβάλλοντος που κοινοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στην Επιτροπή των ΕΚ. Τα διάφορα είδη ενισχύσεων χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: επενδυτικές ενισχύσεις, οριζόντια μέτρα στήριξης και ενισχύσεις λειτουργίας.

15.2.1. Επενδυτικά κίνητρα που ενδεχομένως συνδέονται με ρυθμιστικά μέτρα ή οικειοθελείς συμφωνίες

(1) Σε πολλούς τομείς της πολιτικής περιβάλλοντος, οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες από το νόμο να πληρούν ορισμένα κριτήρια. Τα υποχρεωτικά αυτά μέτρα μπορεί να επιβάλλουν την ενσωμάτωση διεθνών συμφωνικών της νομοθεσίας του ΕΟΧ στο εθνικό δίκαιο, ή μπορεί απλώς να βασίζονται σε εθνικούς, περιφερειακούς ή τοπικούς στόχους. Το κοινό στοιχείο όλων αυτών είναι ότι υπάρχει νομική υποχρέωση.

(2) Ωστόσο, για να επιτευχθούν ή να αποκατασταθούν ικανοποιητικά επίπεδα ποιότητας του περιβάλλοντος ιδίως σε περιοχές με βαρειά βιομηχανία, τα επίπεδα προστασίας πρέπει να αυξηθούν σταδιακά, ώστε να ενθαρρυνθούν οι επιχειρήσεις για να προχωρήσουν πέρα από τις νομικές τους υποχρεώσεις.

(3) Τελικός στόχος των επενδυτικών κινήτρων στον τομέα αυτόν είναι να διευκολυνθεί η σταδιακή άνοδος της ποιότητας του περιβάλλοντος. Η υποστήριξη που προσφέρεται για επενδύσεις εντάσσεται συνήθως σε μία από τις ακόλουθες κατηγορίες:

- ενισχύσεις στο πλαίσιο προγραμμάτων σχεδιασμένων να βοηθήσουν υφιστάμενες επιχειρήσεις να προσαρμόσουν τις μονάδες παραγωγής τους σε νέες προδιαγραφές ή να τις ενθαρρύνουν να επιτύχουν τις προδιαγραφές αυτές συντομότερα (ενισχύσεις προσφερόμενες για περιορισμένο χρονικό διάστημα για να επιταχυνθεί η διαδικασία εφαρμογής νέων προτύπων),

- ενισχύσεις που ενθαρρύνουν τις προσπάθειες σημαντικής βελτίωσης των υποχρεωτικών προτύπων μέσω επενδύσεων που μειώνουν την αποβολή ρύπων σε επίπεδα αρκετά χαμηλότερα από εκείνα που θεσπίζουν οι τρέχουσες ή νέες προδιαγραφές,

- ενισχύσεις χορηγούμενες όταν δεν υπάρχουν υποχρεωτικές προδιαγραφές βάσει συμφωνιών με τις οποίες οι επιχειρήσεις λαμβάνουν σημαντικά μέτρα για την καταπολέμηση της ρύπανσης χωρίς να έχουν ή πριν ανακύψει νομική υποχρέωση,

- ενισχύσεις για επενδύσεις σε τομείς στους οποίους η περιβαλλοντική δράση αποτελεί θέμα προτεραιότητος, αλλά ωφελούν την κοινότητα πολύ περισσότερο από τους μεμονωμένους επενδυτές και, κατά συνέπεια, πρέπει να χορηγηθούν σε συλλογική βάση. Τέτοια περίπτωση αποτελεί, παραδείγματος χάριν, η διαχείριση αποβλήτων και η ανακύκλωση,

- ενισχύσεις για την επανόρθωση περιβαλλοντικών ζημιών του παρελθόντος τις οποίες οι επιχειρήσεις δεν είναι υποχρεωμένες από το νόμο να αποκαταστήσουν.

15.2.2. Ενισχύσεις για οριζόντια μέτρα στήριξης

(1) Τα οριζόντια μέτρα στήριξης είναι σχεδιασμένα να βοηθήσουν την εξεύρεση λύσεων σε περιβαλλοντικά προβλήματα και τη διάδοση των γνώσεων σχετικά με τις λύσεις αυτές προκειμένου να καταστεί δυνατή η ευρύτερη εφαρμογή τους. Στο ευρύ αυτό φάσμα δραστηριοτήτων π