ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ αριθ. 121/97/COL της 24ης Απριλίου 1997 σχετικά με μια διαδικασία δυνάμει του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ στη υπόθεση COM 020.0130 - TFB (Τα κείμενα στη νορβηγική και αγγλική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

Η ΑΡΧΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (τη συμφωνία ΕΟΧ), και ιδίως το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 21,

το κεφάλαιο ΙΙ του πρωτοκόλλου αριθ. 4 της συμφωνίας μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ για την ίδρυση μιας αρχής εποπτείας και ενός Δικαστηρίου (η συμφωνία για την Αρχή Εποπτείας και το Δικαστήριο), και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 1,

την αίτηση για αρνητική πιστοποίηση και την αίτηση για απαλλαγή που υπέβαλε η Treforedlingsindustriens Bransjeforening σύμφωνα με τα άρθρα 2, 4 και 5 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου αριθ. 4 της συμφωνίας για την Αρχή Εποπτείας και το Δικαστήριο,

την απόφαση της αρχή εποπτείας της ΕΖΕΣ της 3ης Ιουλίου 1996 για την κίνηση της διαδικασίας στην εν λόγω υπόθεση,

Έχοντας δώσει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις καθώς και στα άλλα ενδιαφερόμενα φυσικά ή νομικά πρόσωπα την ευκαιρία να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις αιτιάσεις της αρχής εποπτείας της ΕΖΕΣ, που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση των αιτιάσεων της 3ης Ιουλίου 1996, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 παράγραφοι 1 και 2 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου αριθ. 4 για την Αρχή Εποπτείας και το Δικαστήριο και σύμφωνα με το κεφάλαιο IV του ιδίου πρωτοκόλλου,

Μετά από διαβούλευση από τη συμβουλευτική επιτροπή συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων,

Εκτιμώντας ότι:

I. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

1. Η κοινοποίηση

(1) Στις 22 Φεβρουαρίου 1996 η Treforedlingsindustriens Bransjeforening (TFB), η νορβηγική ένωση βιομηχανιών επεξεργασίας ξύλου, κοινοποίησε εξ ονόματος των μελών της μια συμφωνία, με ημερομηνία 22 Ιανουαρίου 1986, σχετικά με τη γεωγραφική κατανομή της αγοράς όσον αφορά την στρογγυλή ξυλεία και τα υπολείμματα ξυλείας στη Νορβηγία («virkesfordelingsavtalen»), με στόχο την αρνητική πιστοποίηση ή την εξαίρεση από το άρθρο 53 της συμφωνίας ΕΟΧ. Η συμφωνία αυτή δεν περιελάμβανε μια καθορισμένη ημερομηνία λήξης αλλά δεν ίσχυε πλέον σύμφωνα με την κοινοποίηση (1). Αργότερα, στις 26 Μαρτίου 1996, υπεβλήθη μια αναθεωρημένη συμφωνία κατανομής της αγοράς η οποία εγκρίθηκε κατά τη διάρκεια της ετήσιας συνέλευσης της TFB στις 25 Μαρτίου 1996 και αντικατέστησε την προηγούμενη συμφωνία.

(2) Η κοινοποίηση αυτή περιελάμβανε επίσης τη σιωπηρή συμφωνία μεταξύ των μελών της TFB ότι η TFB δεν έχει το δικαίωμα να διαπραγματεύεται τιμές ή άλλους εμπορικούς όρους για τον ξυλοπολτό εξ ονόματος των μελών της στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τις βασικές τιμές με τις ενώσεις των ιδιοκτητών δασών. Εντούτοις, η κοινοποίηση αυτής της συμφωνίας απεσύρθη με επιστολή των μερών προς την Αρχή με ημερομηνία 16 Σεπτεμβρίου 1996 στην οποία αναφερόταν ότι τα μέλη της TFB είχαν αποφασίσει να συνεργαστούν μέσω της TFB όσον αφορά τις εν λόγω διαπραγματεύσεις για τις τιμές. Στη συνέχεια, τα μέρη επιβεβαίωσαν εγγράφως ότι δεν υπάρχει συνεργασία μεταξύ των μελών της TFB όσον αφορά τις τιμές ή άλλους εμπορικούς όρους σε εθνικό επίπεδο σε σχέση με τις αγορές στρογγυλής ξυλείας ή υπολειμμάτων ξυλείας. Ενόψει αυτών των εξελίξεων, η Αρχή δεν θα προβεί σε καμιά περαιτέρω ενέργεια.

2. Τα μέρη

2.1. TFB

(3) Η TFB είναι ένα φόρουμ συνεργασίας μεταξύ όλων των νορβηγικών εταιρειών επεξεργασίας ξύλου (βλέπε ανωτέρω), π.χ. όσον αφορά τις αγορές πρώτης ύλης για τη βιομηχανία αυτή. Ο στόχος της TFB, σύμφωνα με το καταστατικό της, είναι να διασφαλίζει το κοινό συμφέρον των μελών της, να λειτουργεί ως ένα φόρουμ κοινού συμφέροντος όσον αφορά το εμπόριο ξύλου, το χαρτί ανακύκλωσης, κ.λπ. καθώς και να συνεργάζεται με άλλες βιομηχανικές ενώσεις.

(4) Ένα μέρος των δραστηριοτήτων τςη TFB αφορούσε κατά παράδοση τις διαπραγματεύσεις για τις τιμές αγοράς ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας για τις χαρτοβιομηχανίες και τις βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου, καθώς και για τη διανομή των προϊόντων αυτών μέσω της virkesfordelingsavtalen. Εντούτοις, οι συμβάσεις αγοράς συνάπτονται ξεχωριστά από τα μέλη της ή από τις οργανώσεις κοινών αγορών.

(5) Η TFB διοικείται από τη γενική συνέλευση και από το διοικητικό συμβούλιο. Εντούτοις, στην πράξη οι δραστηριότητες της TFB διεξάγονται κυρίως στο πλαίσιο των ομάδων εργασίας, οι οποίες συγκροτούνται από τη γενική συνέλευση ή από το διοικητικό συμβούλιο, όπου εκπροσωπούνται τα μέλη της TFB.

(6) Η ομάδα εργασίας για την προμήθεια ξυλείας («Virkesutvalget», η οποία στο εξής θα αποκαλείται ομάδα προμήθειας ξυλείας) είναι υπεύθυνη για θέματα που έχουν σχέση με την προμήθεια ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας στα μέλη της TFB. Η ομάδα προμήθειας ξυλείας περιγράφεται από την TFB ως ένα φόρουμ όπου συζητείται το θέμα της εφαρμογής της κοινοποιηθείσας συμφωνίας, καθώς και διάφορα θέματα πολιτικής, όπως είναι η δασική πολιτική και οι υποδομές.

2.2. Τα μέλη της TFB (2)

(7) Η Borregaard Industries Ltd (Borregaard), με κύκλο εργασιών που ανέρχεται σε 3 155 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες είναι το χημικό τμήμα του ομίλου Orkla, του οποίου ο κύκλος εργασιών ανέρχεται σε 20 800 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες. Τα εργοστάσια επεξεργασίας ξυλείας του ομίλου αυτού (χαρτί και πολτός) είναι το Hellefos και Hokksund και το Vafos στο Kragerψ.

(8) Η M. Peterson & Sψn AS είναι η μητρική εταιρεία του ομίλου Peterson, ο οποίος δραστηριοποιείται στον τομέα της χαρτοβιομηχανίας με κύκλο εργασιών κατά το 1995 3 390 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες. Η Peterson Moss AS είναι ο μόνος χρήστης στρογγυλής ξυλείας του ομίλου αυτού και παράγει craft liner. Ο κύκλος εργασιών της ανέρχεται σε 852 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες.

(9) Η Norske Skogindustrier ASA (Norske Skog) είναι η κυριότερη εταιρεία επεξεργασίας ξύλου στη Νορβηγία με κύκλο εργασιών 9 170 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες. Ο μεγαλύτερος όμιλος ιδιοκτητών είναι οι ενώσεις ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων που ελέγχουν το 30 % [36 % (3)] των μετοχών της εταιρείας. Οι κυριότερες βιομηχανικές μονάδες που χρησιμοποιούν την ξυλεία της είναι η Nordenfjeldske Treforedling, Follum και η Saugbrugsforeningen που παράγουν κυρίως χαρτί και Tofte Industrier και Folla CTMP, που παράγουν κυρίως πολτό.

(10) Η A/S Egelands Verk δραστηριοποιείται στον τομέα της επεξεργασίας ξύλου και της μηχανολογίας και είχε κατά το 1995 κύκλο εργασιών ύψους 46 εκατομμυρίων νορβηγικών κορονών.

(11) Η Hunsfos Fabrikker AS (Hunsfos) παράγει κυρίως χαρτί και ξυλοσανίδες και ο κύκλος εργασιών της κατά το 1995 ανήλθε σε 859 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες.

(12) Η Rena Karton AS παράγει διάφορους τύπους χαρτοσανίδας με κύκλο εργασιών 296 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες.

(13) Η Fritzψe Fiber AS είναι θυγατρική εταιρεία της Laagen Skogindustrier AS (4). Ασχολείται με την παραγωγή πολτού και σε περιορισμένη κλίμακα με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ο κύκλος εργασιών της Firtzψes κατά το 1995 ανήλθε σε 209 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες.

(14) Η Rygene-Smith & Thommesen AS (Rygene) παράγει πολτό. Ο κύκλος εργασιών της κατά το 1995 ανήλθε σε 126 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες.

(15) Η A/S Union ασχολείται με την παραγωγή χαρτιού και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και με την αγοραπωλησία ακινήτων. Κατά το 1995 είχε κύκλο εργασιών ύψους 1 250 εκατομμυρίων νορβηγικών κορονών. Η Norske Skog κατέχει το 57,4 % [47,8 % (5)] των μετοχών της A/S Union.

3. Η συμφωνία

(16) Virkesfordelingsavtalen, στο εξής VA, είναι μια συμφωνία μεταξύ των μελών της TFB. Βασίζεται στην αρχή ότι κάθε εταιρεία που ανήκει στον κλάδο των βιομηχανιών επεξεργασίας ξυλείας θα αγοράζει στρογγυλή ξυλεία και υπολείμματα ξυλείας από την «φυσική της περιοχή προμήθειας» που θα βρίσκεται κοντά στην μονάδα επεξεργασίας και στα δικά της δάση. Με βάση τις ποσοστώσεις που έχουν καθορίσει οι νορβηγικές αρχές, οι συμμετέχουσες εταιρείες έχουν καταταγεί σε τέσσερις γεωγραφικές περιφέρειες όπως φαίνεται στον πίνακα 1 παρακάτω. Σε τρεις απ' αυτές τις περιφέρειες έχουν χορηγηθεί σταθερές ποσοστώσεις για την προμήθεια νορβηγικής στρογγυλής ξυλείας και υπολειμμάτων ξυλείας. Η βόρεια περιφέρεια δεν συμμετέχει στο σύστημα των ποσοστώσεων. Σύμφωνα με αυτή τη συμφωνία το μερίδιο που χορηγείται σε κάθε εταιρεία καθορίζεται μέσω συμφωνιών των εταιρειών κάθε περιφέρειας.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(17) Η TFB θεωρεί ότι κατά τα τελευταία χρόνια ο γεωγραφικός προσδιορισμός κάθε περιφέρειας έχει γίνει πιο σημαντικός και οι σταθερές ποσοστώσεις με βάση τη συνολική προμήθεια έχουν λιγότερη σημασία στην πράξη.

(18) Η αναθεωρημένη συμφωνία αποτελεί μια απλοποιημένη έκδοση της προηγούμενης VA. Σύμφωνα με τον τίτλο, η συμφωνία αφορά τη συνεργασία για την κατανομή της νορβηγικής στρογγυλής ξυλείας και των υπολειμμάτων ξυλείας από κωνοφόρα μεταξύ όλων των μελών της TFB που χρησιμοποιούν ξυλεία. Στόχος της συμφωνίας αυτής είναι ο ορθολογικός εφοδιασμός της νορβηγικής αγοράς με νορβηγική στρογγυλή ξυλεία και υπολείμματα ξυλείας. Η αναθεωρημένη συμφωνία βασίζεται στις ποσοστώσεις και στη γεωγραφική κατανομή της προηγούμενης VA. Οι γεωγραφικές περιφέρειες παραμένουν οι ίδιες με μικρές προσαρμογές. Εντούτοις, στη νέα συμφωνία δεν γίνεται καμία ρητή αναφορά στις ποσοστώσεις κάθε περιφέρειας.

(19) Υπάρχουν κάποιες διατάξεις σχετικά με την κατανομή των ποσοστώσεων στρογγυλής ξυλείας και υπολειμμάτων ξυλείας και εντός των περιφερειών. Στους δήμους όπου υπάρχει πάνω από ένας αγοραστής θα διατηρηθούν «βραχυπρόθεσμα» οι τωρινές ποσοστώσεις. Στόχος, εντούτοις, παραμένει η ανακατανομή των δήμων μεταξύ των αγοραστών προκειμένου να εξασφαλιστεί η «πλέον ορθολογική διοικητική υποστήριξη». Όσον αφορά τα υπολείμματα ξυλείας, θα διατηρηθεί ο παραδοσιακός προμηθευτής για κάθε επιχείρηση.

(20) Αναφέρεται επίσης ότι οι πρόσκαιρες διακυμάνσεις όσον αφορά την προσφορά και τη ζήτηση θα διευθετούνται μεταξύ των μελών της TFB μετά από συζητήσεις στο πλαίσιο της ομάδας προμήθειας ξυλείας. Η συμφωνία θα επανεξετάζεται κάθε χρόνο από το διοικητικό συμβούλιο της TFB.

(21) Δεν έχει δημιουργηθεί καμιά δομή για την εφαρμογή της VA, εκτός από τη δυνατότητα συζήτησης και συμφωνίας σε θέματα που έχουν σχέση με την προμήθεια ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας στο πλαίσιο της ομάδας προμήθειας ξύλου. Εξάλλου, δεν υπάρχει κανένας συντονισμός όσον αφορά τη μεταφορά ή τις άλλες ενέργειες διοικητικής υποστήριξης που αναφέρονται στη συμφωνία.

4. Το προϊόν

(22) Ένα βασικό χαρακτηριστικό της στρογγυλής ξυλείας είναι ότι περνάει πάρα πολύς χρόνος από τη φύτευση του δενδρυλίου μέχρι την κοπή του και την καλύτερη δυνατή οικονομική του εκμετάλλευση. Στις σκανδιναβικές χώρες μπορεί να περάσουν 70 έως 100 χρόνια μέχρι να αναπτυχθούν πλήρως τα δέντρα που παρέχουν κυλινδρική πριονιστή ξυλεία. Κατά κανόνα η ποιότητα και η αξία του δάσους αυξάνονται με την ηλικία μέχρις ενός ορισμένου σημείου. Κατά συνέπεια, ένας ιδιοκτήτης δάσους «μπορεί να αποθηκεύσει» τη στρογγυλή ξυλεία κρατώντας την άκοπη χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την αξία της.

(23) Η στρογγυλή ξυλεία μπορεί να θεωρηθεί ως ενδιάμεσο προϊόν που χρησιμοποιείται για την παραγωγή προϊόντων ξύλου, όπως είναι το χαρτί, οι σανίδες και η πριονιστή ξυλεία. Οι υψηλής ποιότητας κορμοί στρογγυλής ξυλείας πωλούνται κυρίως ως πριονιστή ξυλεία στα πριονιστήρια και στις ξυλοβιομηχανίες (στο εξής πριονιστήρια), ενώ η υπόλοιπη ξυλεία πωλείται ως ξυλοπολτός στις χαρτοβιομηχανίες και στις βιομηχανίες επεξεργασίας ξυλοπολτού. Ένα μικρό μέρος της στρογγυλής ξυλείας χρησιμοποιείται για θέρμανση, συχνά για προσωπική χρήση. Συνολικά κόβονται από 10 έως 12 εκατομμύρια m³ στρογγυλής ξυλείας κάθε χρόνο, εκ των οποίων τα 8 έως 9 εκατομμύρια m³ πωλούνται στη δασική βιομηχανία υπό τη μορφή ξυλοπολτού ή πριονιστής ξυλείας. Η στρογγυλή ξυλεία προέρχεται κυρίως από την ερυθρελάτη (77 %) και από τα πεύκα (20 %). Η παραγωγή ξυλείας από πλατύφυλλα δέντρα, κυρίως σημύδα, ανέρχεται μόλις στο 3 % της συνολικής παραγωγής.

(24) Η στρογγυλή ξυλεία είναι ένα προϊόν το οποίο λόγω της μορφής του είναι δύσκολο στο χειρισμό και έχει μεγάλο όγκο σε σχέση με τη τιμή του. Οι δαπάνες χειρισμού σε σχέση με την κοπή και με τη μεταφορά είναι σχετικά υψηλές και απαιτούν ειδικά μηχανήματα. Εκτιμάται ότι το μέσο κόστος μεταφοράς ανέρχεται στο 25 % του συνολικού κόστους τόσο για την πριονιστή ξυλεία όσο και για τον ξυλοπολτό.

(25) Οι χρήστες ξυλοπολτού, που είναι κυρίως οι χαρτοβιομηχανίες και οι βιομηχανίες ξυλοπολτού, απορροφούν κυρίως το 40 % της βιομηχανικής στρογγυλής ξυλείας που παράγεται στο εσωτερικό ή περίπου 3 έως 4 εκατομμύρια m³. Οι χρήστες πριονιστής ξυλείας στα πριονιστήρια απορροφούν περίπου 5 εκατομμύρια m³. Εκτιμάται ότι το 35 έως 38 % της πριονιστής ξυλείας που χρησιμοποιούν τα πριονιστήρια γίνονται υπολείμματα ξυλείας. Το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί κάπως σήμερα λόγω των βελτιώσεων όσον αφορά τις μεθόδους παραγωγής. Τα υπολείμματα ξυλείας χρησιμοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά για την παραγωγή χαρτιού και πολτού. Οι άλλες χρήσεις των υπολλειμάτων ξυλείας όπως είναι η παραγωγή πλίνθων θέρμανσης δεν φαίνεται να συμφέρουν από οικονομική άποψη. Λόγω των μεγάλων διακινούμενων ποσοτήτων το εμπόριο υπολειμμάτων ξυλείας θεωρείται ως ζωτικής σημασίας για την αποδοτικότητα των πριονιστηρίων.

(26) Ο ξυλοπολτός μπορεί να υποδιαιρεθεί σε δύο κατηγορίες με βάση τον τύπο και την ποιότητα. Η παραγωγή χαρτιού και πολτού είναι συχνά εξειδικευμένη σε τρόπο ώστε μόνον ένας ή λίγοι τύποι και ποιότητες ξυλοπολτού προσφέρονται από τεχνική και οικονομική άποψη και αξιοποίηση. Τα περισσότερα μέλη της TFB μπορούν να χρησιμοποιούν φρεσκοκομμένη ερυθρελάτη, ορισμένα μπορούν να χρησιμοποιούν όλες τις ποιότητες ερυθρελάτης και άλλα μπορούν να χρησιμοποιούν τόσο ερυθρελάτη όσο και πεύκο. Επίσης, τα υπολείμματα ξυλείας μπορούν να υποδιαιρεθούν σε δύο κατηγορίες με βάση τον τύπο και την ποιότητα που εξαρτώνται από τον τύπο της ξυλείας που χρησιμοποιεί το πριονιστήριο και από τη νωπότητα των υπολειμμάτων ξυλείας.

5. Η αγορά

(27) Σύμφωνα με τις εθνικές στατιστικές, η αξία σε τιμές χονδρικής πώλησης των 8,5 εκατομμυρίων m³ στρογγυλής ξυλείας που κόπηκαν κατά την περίοδο 1993/94 στη Νορβηγία για βιομηχανική χρήση ήταν 2,5 δισεκατομμύρια νορβηγικές κορόνες. Η αξία αυτή μειώθηκε σταδιακά λόγω κυρίως της μείωσης του ποσοστού υλοτομείας από 3,8 δισεκατομμύρια νορβηγικές κορόνες που ήταν την περίοδο 1989/90. Η αξία των εξαγωγών και των εισαγωγών κατά το 1994 ήταν 121 και 657 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες, αντίστοιχα. Το 50 % περίπου της στρογγυλής ξυλείας πωλείται σε πριονιστήρια και λίγο λιγότερο από το ποσοστό αυτό στις βιομηχανίες και στις χαρτοβιομηχανίες επεξεργασίας ξυλοπολτού. Η πριονιστή ξυλεία λόγω του ότι η τιμή της είναι υψηλότερη, αντιπροσωπεύει περίπου τα του εισοδήματος των ιδιοκτητών δασών.

5.1. Προμηθευτές στρογγυλής ξυλείας

(28) Το μεγαλύτερο ποσοστό (78 %) της δασικής έκτασης στη Νορβηγία ανήκει σε 126 000 ιδιοκτήτες δασών. Το 75 % περίπου απ' αυτούς είναι γεωργοί . Ένα μικρότερο ποσοστό (12 %) ανήκει στο δημόσιο, κυρίως στην κρατική επιχείρηση Statsskog, και στους διάφορους δήμους. Το ποσοστό της δασικής βιομηχανίας είναι σχετικά ασήμαντο και αποτελεί το 2 έως 3 % του συνόλου.

(29) Η Norges Skogeierforbund (NSF), η κυριότερη ένωση ιδιοκτητών δασών, περιλαμβάνει 57 000 ιδιοκτήτες δασών περίπου που είναι κατανεμημένο σε 19 περιφερειακές ενώσεις και σε 446 τοπικές δασικές ενώσεις. Η NSF προμηθεύει το 75 % περίπου της συνολικής στρογγυλής ξυλείας που παράγεται στη Νορβηγία. Όλοι οι ιδιοκτήτες δασών που είναι μέλη της NSF είναι υποχρεωμένοι να πωλούν ολόκληρη την παραγωγή στρογγυλής ξυλείας στην περιφερειακή ένωση NSF που βρίσκεται στη γεωγραφική τους περιφέρεια. Η συνολική πώληση στρογγυλής ξυλείας μέσω της NSF ανήλθε σε δύο εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες περίπου κατά το 1994.

(30) Πολλοί από τους μεγαλύτερους ιδιοκτήτες δασών είναι μέλη της άλλης ένωσης ιδιοκτητών δασών, της Norskog. Η Norskog έχει περίπου 200 μέλη προς το παρόν. Τα μέλη αυτά προμηθεύουν το 5 έως 10 % περίπου της στρογγυλής ξυλείας που παράγεται στη Νορβηγία. Τα μέλη υποχρεούνται να πωλούν το 50 % της στρογγυλής ξυλείας που παράγουν μέσω της Norskog.

(31) Η Statsskog είναι μια κρατική επιχείρηση η οποία κόβει και πουλά ξυλεία από τα δάση που ανήκουν στο κράτος και στην εκκλησία. Προμηθεύει το 5 έως 10 % περίπου της συνολικής στρογγυλής ξυλείας που παράγεται στη Νορβηγία.

(32) Κάπου 68 000 κυρίως πολύ μικροί ιδιοκτήτες δασών δεν ανήκουν σε καμιά δασική ένωση. Πολλοί απ' αυτούς μάλιστα υλοτομούν σε μη τακτά χρονικά διαστήματα. Όλοι μαζί προμηθεύουν το 10 % περίπου της συνολικής στρογγυλής ξυλείας που παράγεται στη Νορβηγία. Πωλούν είτε μεμονωμένα σε βιομηχανίες ή μέσω ανεξάρτητων εμπόρων στρογγυλής ξυλείας. Οι έμποροι αυτοί δραστηριοποούνται κυρίως στην περιοχή Ψstfold.

5.2. Οι αγοραστές στρογγυλής ξυλείας και υπολειμμάτων ξυλείας

5.2.1. Αγοραστές πριονιστής ξυλείας

(33) Στη Νορβηγία υπάρχουν περίπου 600 πριονιστήρια και πλανιστήρια. Κάθε πριστήριο κάνει ξεχωριστά τις αγορές του. Σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας οι αγορές γίνονται από ομάδες πριονιστηρίων. Εξάλλου, ορισμένες αγορές πριστής ξυλείας γίνονται από τις οργανώσεις αγορών των χαρτοβιομηχανιών και των βιομηχανιών ξυλοπολτού είτε, όπως στην περίπτωση της Norske Skog, επειδή είναι οι ίδιες και ιδιοκτήτες των πριονιστηρίων, είτε επειδή έχουν ως στόχο να ανταλλάξουν με τα πριονιστήρια πριονιστή ξυλεία αντί υπολειμμάτων ξυλείας.

5.2.2. Αγοραστές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας

(34) Παρά το γεγονός ότι ορισμένες μικρές χαρτοβιομηχανίες και βιομηχανίες ξυλοπολτού αγοράζουν ξυλοπολτό μεμονωμένα εντός της γεωγραφικής τους περιφέρειας, το 90 % περίπου του ξυλοπολτού το προμηθεύουν δύο οργανώσεις αγοράς ξυλοπολτού.

(35) Η Norsk Virke AS είναι μια κοινή εταιρεία αγοράς η οποία ανήκει στην Norske Skog AS (91 %) και στην A/S Union (9 %). Είναι υπεύθυνη για την προμήθεια ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας στις βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου της Norske Skog και της Union, καθώς και για τον εφοδιασμό της Saugbrugsforeningen στην ανατολική Νορβηγία και των εργοστασίων της εταιρείας στην Αυστρία και τη Γαλλία. Επιπλέον, προμηθεύει πρώτη ύλη στις εταιρείες ξυλοσανίδων της Norske Skog, και χαρτί ανακύκλωσης για τις χαρτοβιομηχανίες και τις βιομηχανίες ξυλοπολτού της Norske Skog, καθώς και πριονιστή ξυλεία στα τέσσερα από τα επτά πριονιστήρια που ανήκουν στην Norske Skog. Αγοράζει το 60 % περίπου του ξυλοπολτού που παράγεται στη Νορβηγία.

(36) Η Ψstfoldtψmmer ANS είναι μια κοινή εταιρεία αγορών των Borregaard Industries Limited, M. Peterson & Sψn A/S και τη Norske Skog Saugbrugs AS (Saugbrugsforeningen) και δραστηριοποιείται στην περιοχή Ψstfold στην ανατολική Νορβηγία. Είναι υπεύθυνη για την αγορά ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας για λογαριασμό των ιδιοκτητών της που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν από τις βιομηχανίες των εν λόγω εταιρειών που βρίσκονται στην περιοχή Ψstfold καθώς και για την Rena Karton. Η Ψstfoldtψmmer προμηθεύει το 30 % περίπου του ξυλοπολτού που παράγεται στη Νορβηγία.

(37) Το σχετικό μέγεθος των κυριότερων αγοραστών ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας στις γεωγραφικές περιφέρειες όπου βρίσκονται φαίνεται στον πίνακα 2:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(38) Επισημαίνεται ότι τα ποσοστά του παραπάνω πίνακα δεν αντανακλούν απόλυτα την ανταγωνιστική κατάσταση στις εν λόγω περιφέρειες. Η Norsk Virke έχει το δικαίωμα να αγοράζει ξυλοπολτό και υπολείμματα ξυλείας σε ορισμένες μικρότερες περιφέρειες εντός της ανατολικής περιφέρειας. Τις αγορές της Rena Karton's τις πραγματοποιεί σύμφωνα με την TFB, η Ψstfoldtψmmer. Η Norsk Virke και η Ψstfoldtψmmer και πιθανόν και άλλα μέλη της TFB συνεργάζονται ανά περίπτωση προκειμένου να συντονίζουν τη μεταφορά και ενδέχεται να ανταλλάσσουν στρογγυλή ξυλεία κα υπολείμματα ξυλείας ανάμεσα στις περιφέρειες. Οι ενέργειες αυτές δεν περιλαμβάνονται στον παραπάνω πίνακα. Επισημαίνεται επίσης ότι τα παραπάνω ποσά αφορούν την ξυλεία και τα υπολείμματα ξυλείας από πλατύφυλλα δένδρα. Κατά το 1995 πουλήθηκαν στα μέλη της TFB 4,84 εκατομμύρια m³ ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας από κωνοφόρα.

5.3. Διεθνές εμπόριο

(39) Το διεθνές εμπόριο στρογγυλής ξυλείας περιορίζεται από διάφορους παράγοντες, όπως είναι το ανησυχητικά υψηλό κόστος μεταφοράς, η διαθεσιμότητα των ζητούμενων τύπων και ποιοτήτων, η νωπότητα, οι διαφορές στους κανονισμούς όσον αφορά διαστάσεις καθώς και σε άλλους εθνικούς κανονισμούς (π.χ. αποφλοίωση). Το εμπόριο υπολειμμάτων ξυλείας εξάλλου παρεμποδίζεται και από τον μεγάλο όγκο του προϊόντος. Εντούτοις, το διεθνές εμπόριο αυξάνεται. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη χρησιμοποίηση από δένδρα που μεγαλώνουν γρήγορα ξυλείας και κατά συνέπεια είναι φθηνότερη από χώρες κυρίως του νότιου ημισφαιρίου για την παραγωγή διαφόρων προϊόντων ξύλου για τα οποία εχρησιμοποιείτο παλιότερα ξυλεία που παραγόταν στο βορά. Η αυξανόμενη προσφορά χαμηλού σχετικά κόστους ξυλείας κωνοφόρων από τη Ρωσία και τα κράτη της Βαλτικής έχουν επίσης προκαλέσει αύξηση του εμπορίου εντός της Βόρειας Ευρώπης. Επιπλέον, η χρησιμοποίηση χαρτιού ανακύκλωσης έχει συμβάλει στη μείωση του περιορισμού της παραγωγικής ικανότητας που προκαλείται από την τοπική ή περιφερειακή προσφορά στρογγυλής ξυλείας. Στη Νορβηγία οι εισαγωγές στρογγυλής ξυλείας για βιομηχανική χρήση είναι μεγαλύτερες από τις εξαγωγές.

(40) Οι δυνατότητες εισαγωγής ξυλοπολτού και κατά δεύτερο λόγο υπολειμμάτων ξυλείας είναι σχετικά μεγάλες, επειδή οι νορβηγικές χαρτοβιομηχανίες και οι βιομηχανίες ξυλοπολτού έχουν πρόσβαση σε λιμάνια και κατά συνέπεια μπορούν να αγοράζουν μεγάλες ποσότητες κάθε φορά. Κατά συνέπεια, το κόστος μεταφοράς, το οποίο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στο εμπόριο, μπορεί να διατηρηθεί σε χαμηλά επίπεδα. Οι δυνατότητες εξαγωγής ξυλοπολτού αντίθετα φαίνονται περιορισμένες εξαιτίας, εκτός των άλλων, των γεωγραφικών και τοπογραφικών συνθηκών που επικρατούν στη Νορβηγία, οι οποίες προκαλούν αύξηση του κόστους συλλογής και μεταφοράς, του σχετικά υψηλού κόστους παραγωγής και τα ιδιοκτησιακά καθεστώτα με τους μικρούς και ευρέως διασκορπισμένους ιδιοκτήτες δασμών. Εντούτοις, γινόταν ανέκαθεν εμπόριο ξυλοπολτού στις παραμεθόριες περιοχές που βρίσκονται κοντά στη Σουηδία. Οι εξαγωγές υπολειμμάτων ξύλου είναι ακόμη πιο περιορισμένες, κυρίως λόγω του μεγάλου όγκου του προϊόντος και της περιορισμένης πρόσβασης των προμηθευτών δηλαδή των πριονιστηρίων στα λιμάνια.

Πίνακας 3 Εγχώριες αγορές και εισαγωγές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξύλου από κωνοφόρα εκ μέρους των μελών της TFB (1 000 m³) (6)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

(41) Όπως φαίνεται στον πίνακα 3 ανωτέρω οι εισαγωγές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξύλου έχουν αυξηθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Έχουν υπερδιπλασιασθεί σε σχέση με το 1994 εξαιτίας της αύξησης της εγχώριας και διεθνούς ζήτησης προϊόντων ξύλου και του γεγονότος ότι κατά το ίδιο διάστημα η εγχώρια παραγωγή ξυλείας βρισκόταν στο χαμηλότερο της επίπεδο. Το 1995 οι εισαγωγές ανήλθαν σε 2,5 εκατομμύρια m3 σχεδόν, ή πάνω από το 30 % της συνολικής ποσότητας ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξύλου που αγόρασαν οι δασικές βιομηχανίες της Νορβηγίας. Ο κυριότερος όγκος των εισαγωγών προέρχεται από τη Σουηδία και κατά δεύτερο λόγο από τη Φινλανδία, τη Δανία, τη Γερμανία, τη Ρωσία και τα κράτη της Βαλτικής. Υπάρχει δυνατότητα να γίνουν αγορές σε κάποια διεθνή αγορά τοις μετρητοίς αλλά οι πιο πολλές εισαγωγές γίνονται μέσω ετησίων συμβάσεων.

(42) Οι εξαγωγές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας βρίσκεται σε σχετικά χαμηλό επίπεδο, 400 έως 600 m3 ετησίως κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, που ισοδυναμεί με το 5 έως 10 % της συνολικής βιομηχανίας χρήσης στη Νορβηγία. Εξαγωγές γίνονται προς τις γειτονικές χώρες και κυρίως προς τη Σουηδία.

(43) Οι εξελίξεις της τιμής του ξυλοπολτού φαίνεται να ακολουθούν τις ίδιες τάσεις στη Βόρεια Ευρώπη. Εξάλλου, σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές (7), φαίνεται να υπάρχουν μεγάλες διαφορές σε απόλυτες τιμές τόσο όσον αφορά τον ξυλοπολτό όσο και την πριονιστή ξυλεία και εντός της Ευρώπης. Εντούτοις, είναι πολύ δύσκολο να γίνουν συγκρίσεις όσον αφορά την εξέλιξη των σχετικών και απόλυτων τιμών μεταξύ των διάφορων χωρών εξαιτίας, εκτός των άλλων, των διαφορών όσον αφορά τους τύπους και τις ποιότητες της στρογγυλής ξυλείας, στις συναλλαγματικές διακυμάνσεις, τους όρους πώλησης (π.χ. από το δρόμο cif, από τη ρίζα), τα εθνικά συστήματα μέτρησης, τις τοπικές διακυμάνσεις των τιμών εντός των διαφόρων χωρών και τη διαθεσιμότητα αξιόπιστων στατιστικών για τις τιμές. Για το λόγο αυτό, η Αρχή δεν μπόρεσε να βγάλει οποιαδήποτε οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά τα επίπεδα και τις εξελίξεις των τιμών στη Νορβηγία σε σχέση με άλλες χώρες με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες.

(44) Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων από ξυλοπολτό και υπολείμματα ξυλείας εξάγεται. Το εμπόριο αυτών των προϊόντων εντος του ΕΟΧ είναι σημαντικό. Κατά το 1994 π.χ. η αξία των εξαγωγών χαρτιού και χαρτονιού από τη Νορβηγία προς τις άλλες χώρες ΕΟΧ ανήλθε σε 5,9 δισεκατομμύρια νορβηγικές κορώνες (8).

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

1. Άρθρο 53 παράγραφος 1

(45) Σύμφωνα με το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και οι συντονισμένες πρακτικές οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών που παρεμποδίζουν ή στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό εντός του ΕΟΧ.

1.1. Γενική ισχύς του άρθρου 53 παράγραφος 1

(46) Τα μέλη της TFB είναι εταιρείες και κατά συνέπεια επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 1. Η TFB είναι μία ένωση επιχειρήσεων. Η VA κατά συνέπεια πρέπει να θεωρηθεί ως μια συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων ή ως μια απόφαση της Ένωσης.

1.2. Προσδιορισμός της σχετικής αγοράς

1.2.1. Η αγορά του προϊόντος

(47) Η VA αφορά την αγορά στρογγυλής ξυλείας και υπολειμμάτων ξυλείας από κωνοφόρα εκ μέρους των μελών της TFB. Παρά το γεγονός ότι η πριονιστή ξυλεία δεν εξαιρείται από τη συμφωνία, τα μέλη της TFB αγοράζουν κυρίως ξυλοπολτό. Η πριονιστή ξυλεία πωλείται σε πριονιστήρια η ανταλλάσσεται με υπολείμματα ξυλείας. Κατά συνέπεια φαίνεται λογικό να περιοριστεί η αγορά στον ξυλοπολτό και στα υπολείμματα ξυλείας. Λόγω των σχετικά περιορισμένων εμπορικών συναλλαγών όσον αφορά την ξυλεία από πλατύφυλλα δένδρα στη Νορβηγία, δεν έχει καμία σημασία όσον αφορά την παρούσα εκτίμηση εάν οι αγορές αναφοράς είναι μόνον οι αγορές ξυλοπολτού από κωνοφόρα και υπολλειμμάτων ξύλου ή εάν περιλαμβάνουν και την ξυλεία από πλατύφυλλα δέντρα.

(48) Η TFB ισχυρίζεται ότι ο ξυλοπολτός και τα υπολείμματα ξύλου ανήκουν στην ίδια αγορά. Εντούτοις παρά το γεγονός ότι ο ξυλοπολτός και τα υπολείμματα ξύλου υποκαθιστούν σε μεγάλο βαθμό το ένα το άλλο όσον αφορά τη βιομηχανική χρήση, διάφορα στοιχεία δείχνουν ότι οι όροι ανταγωνισμού αυτών των δύο προϊόντων είναι διαφορετικοί. Τα υπολείμματα ξύλου είναι υποπροϊόντα που προκύπτουν από την πριονιστή ξυλεία στα πριονιστήρια και οι παραγόμενες ποσότητες προσδιορίζονται από την ζήτηση τελικών προϊόντων πριονιστηρίου παρά από τη βιομηχανική ζήτηση υπολειμμάτων ξύλου και ξυλοπολτού. Αυτή η ανελαστικότητα της προσφοράς επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο από τα προβλήματα που έχουν σχέση με την μακροχρόνια αποθήκευση, που οφείλεται στο σχετικά μεγάλο όγκο και στη μεγαλύτερη ταχύτητα φθοράς των υπολειμμάτων ξύλου σε σχέση με τους κορμούς. Επειδή φαίνεται να υπάρχουν ελάχιστες συμφέρουσες από οικονομική άποψη εναλακτικές δυνατότητες χρήσης των υπολειμμάτων, φαίνεται ότι τα πριονιστήρια βρίσκονται σε πιο μειονεκτική θέση σε σχέση με τους προμηθευτές ξυλοπολτού έναντι των αγοραστών. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει αλληεξάρτηση της τιμής των υπολειμμάτων ξύλου και της τιμής του ξυλοπολτού, η τιλική τιμή για τα υπολείμματα φαίνεται να εξαρτάται περισσότερο από τη διαπραγματευτική ικανότητα του πριονιστηρίου, καθώς και των χαρτοβιομηχανιών και των βιομηχανιών επεξεργασίας ξυλοπολτού και όχι από την τιμή του ξυλοπολτού. Κατά συνέπεια, τα υπολείμματα ξυλείας και ο ξυλοπολτός δεν φαίνεται να ανήκουν στην ίδια αγορά.

Επισημαίνεται εντούτοις ότι μιας και η σχετική θέση στην αγορά των μελών της TFB θα ήταν η ίδια ανεξάρτητα από το εάν τα υπολείμματα ξυλείας και ο ξυλοπολτός ανήκαν σε μία ή σε δύο διαφορετικές αγορές, η διάκριση αυτή δεν επηρεάζει την εκτίμηση της συγκεκριμένης περίπτωσης.

(49) Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί εάν θα πρέπει να υποδιαιρεθούν περαιτέρω οι αγορές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας. Σωστά επεσήμανε η TFB ότι οι διάφοροι τύποι ή διάφορες ποιότητες ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας δεν υποκαθιστούν το ένα το άλλο όσον αφορά τους τελικούς χρήστες, λόγω των διαφορών στις τιμές και των τεχνικών απαιτήσεων. Εντούτοις, ορισμένοι σημαντικοί εμπορικοί όροι, όπως είναι οι ρυθμίσεις που αφορούν τη μεταφορά και οι διατάξεις για τις μετρήσεις, είναι οι ίδιοι σ' αυτές τις αγορές. Εξάλλου, οι αγοραστές και μέχρι ενός ορισμένου σημείου οι πωλητές που καθορίζουν τις τιμές και τους άλλους εμπορικούς όρους είναι κατά κανόνα οι ίδιοι τόσο στην αγορά του ξυλοπολτού όσο και στην αγορά των υπολειμμάτων ξυλείας. Προκειμένου να εκτιμηθεί η επίπτωση της παρούσας συμφωνίας στον ανταγωνισμό αρκεί να γίνει μια αναφορά στην αγορά ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας.

1.2.2. Τα γεωγραφικά όρια της αγοράς

(50) Η αφετηρία για τον προσδιορισμό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς είναι η γεωγραφική περιοχή στην οποία ισχύουν οι εξεταζόμενες συμφωνίες. Στην προκειμένη περίπτωση είναι η Νορβηγία. Εντούτοις, η περιφέρεια αυτή μπορεί να διευρυνθεί εάν οι αντικειμενικοί όροι ανταγωνισμού που ισχύουν για τα εν λόγω προϊόντα είναι ίδιοι για όλες τις επιχειρήσεις εντός μιας ευρύτερης γεωγραφικής περιφέρειας.

(51) Η TFB ισχυρίζεται ότι η περιφέρεια αυτή αποτελείται από τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία, τη Γερμανία, τη Φινλανδία, την Πολωνία, την Αγγλία, τη Σκωτία, τη Ρωσία και τα κράτη της Βαλτικής, και στο εξής θα καλείται Βόρεια Ευρώπη. Τα κριτήρια προσδιορισμού αυτής της αγοράς είναι ότι ο ξυλοπολτός και τα υπολείμματα ξυλείας απ' αυτές τις χώρες είναι υποκατάστατα το ένα του άλλου όσον αφορά τον τύπο και την ποιότητα, υπάρχει επαρκές εμπόριο ανάμεσα σ' αυτές τις χώρες και οι σχετικές εξελίξεις των τιμών είναι παρόμοιες σ' αυτή την περιφέρεια. Επισημαίνεται επίσης ότι παρά το γεγονός ότι το κόστος μεταφοράς είναι σχετικά υψηλό, ειδικά λόγω των γεωγραφικών και τοπογραφικών συνθηκών που επικρατούν στη Νορβηγία, ενδέχεται να είναι επικερδείς οι εισαγωγές - αρκεί να επιτευχθούν λογικές τιμές και να βρεθούν συμφέρουσες λύσεις όσον αφορά τη μεταφορά. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι προς το παρόν το ποσοστό των εισαγωγών ανέρχεται σε 25 μέχρι 30 % (1994/95) της συνολικής προσφοράς ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας

(52) Η Αρχή δεν έχει καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά τις συγκρίσεις των τιμών εντός της Βόρειας Ευρώπης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 43). Εντούτοις, θα μπορούσε να πει κανείς γενικά ότι δεν θα προκαλούσε έκπληξη εάν οι σχετικές εξελίξεις των τιμών στρογγυλής ξυλείας ήταν οι ίδιες στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Αυτό άλλωστε είναι αναμενόμενο, επειδή η δυνατότητα αγοράς στρογγυλής ξυλείας εκ μέρους των βιομηχανιών εξαρτάται από τις εξελίξεις των τιμών των προϊόντων του διεθνούς εμπορίου όπως είναι το χαρτί, ο πολτός και άλλα τελικά ή ημιτελή προϊόντα ξύλου, των οποίων οι τιμές καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό σε διεθνές επίπεδο. Αυτό πάντως δεν αποτελεί κατ' ανάγκην ένδειξη ότι υπάρχει μια διεθνής αγορά ξυλοπολτού. Αντίθετα, οι απόλυτες τιμές στις διάφορες χώρες φαίνεται να παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν εθνικές αγορές.

(53) Αναγνωρίζεται ότι ο πολτός και ο ξυλοπολτός από τη Βόρεια Ευρώπη είναι υποκατάστατο το ένα του άλλου όσον αφορά τον τύπο και την ποιότητα και ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια, τουλάχιστον προς το παρόν, για εισαγωγές ξυλοπολτού και μέχρι ένα σημείο υπολειμμάτων ξυλείας. Οι νορβηγοί αγοραστές είναι αρκετά μεγάλοι και μπορούν να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες, π.χ. ένα φορτίο πλοίου, και να κρατούν έτσι σε χαμηλά επίπεδα το κόστος μεταφοράς. Έχουν επίσης πρόσβαση σε λιμάνια. Το κόστος μεταφοράς ξυλείας από την παραμεθόρια περιοχή με τη Σουηδία, η οποία είναι η μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών, δεν είναι κατ' ανάγκη υψηλότερο απ' ό,τι το κόστος μεταφοράς της εγχώριας πρώτης ύλης για τη βιομηχανία που βρίσκεται κοντά σ' αυτή την περιοχή. Εντούτοις, το κόστος μεταφοράς και οι ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά την ποιότητα για ορισμένους τύπους χαρτιού και πολτού περιορίζουν αυτές τις εισαγωγές.

(54) Οι νορβηγοί πωλητές εξάλλου αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα με την εξαγωγή ξυλοπολτού. Το υψηλό κόστος μεταφοράς σε σχέση με την αξία του ξυλοπολτού αποκλείει τις εξαγωγές ως μια βιώσιμη εναλλακτική λύση για την πλειοψηφία των ιδιοκτητών δασών, εκτός εάν βρίσκονται στην παραμεθόρια περιοχή με τη Σουηδία ή κοντά σε κάποιο λιμάνι. Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες δασών είναι πολύ μικροί για να μπορούν να οργανώσουν την εμπορία, να προσαρμοστούν στα διάφορα καθεστώτα μέτρησης και να οργανώσουν οι ίδιοι τη μεταφορά, οι δε υπάρχουσες οργανώσεις πώλησης έχουν περιορισμένες δραστηριότητες προς την κατεύθυνση αυτή.

(55) Τα γενικά χαρακτηριστικά των τωρινών συνθηκών της αγοράς, περιλαμβανομένων και των τιμών, οι οποίες καθορίζονται μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ των εγχώριων πωλητών και αγοραστών, καθώς και τα συστήματα διανομής και αγοράς, τα οποία καθορίζονται εγχωρίως, είναι όλα χαρακτηριστικά εθνικής αγοράς. Παράλληλα, το σχετικά υψηλό επίπεδο εισαγωγών δείχνει ότι ο ξυλοπολτός που προέρχεται από τη Σουηδία, τη Ρωσία και τα κράτη της Βαλτικής υποκαθιστά σε κάποιο βαθμό τον ξυλοπολτό που παράγεται εγχωρίως. Αναγνωρίζεται ότι οι τιμές των εισαγωγών απ' αυτές τις χώρες αποτελεί σημαντικό στοιχείο κατά τις διαπραγματεύσεις των τιμών μεταξύ των αγοραστών και των πωλητών στη Νορβηγία. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει μέχρι ενός σημείου τη σχετική διαπραγματευτική ικανότητα των επιχειρήσεων και θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της δύναμης που έχουν στην αγορά αυτές οι επιχειρήσεις. Εντούτοις, το σχετικά υψηλό επίπεδο εισαγωγών δεν συνεπάγεται ότι η Νορβηγία και οι κυριότερες εξαγωγικές χώρες ανήκουν στην ίδια αγορά. Αντίθετα, δεδομένων των γενικών συνθηκών της αγοράς και των εμπορικών εμποδίων που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 53 και 54 ανωτέρω, οι τιμές και οι άλλοι εμπορικοί όροι, που αποτελούν τα κύρια στοιχεία προσδιορισμού μιας αγοράς, καθορίζονταν κυρίως από εγχώριους παράγοντες.

(56) Επίσης, οι τιμές των υπολειμμάτων ξυλείας καθορίζονται μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ του πριονιστηρίου και του τοπικού ή περιφερειακού βιομηχανικού αγοραστή. Παρά το γεγονός ότι ο αγοραστής ενδέχεται να χρησιμοποιήσει τις τιμές εισαγωγής ως ένα ανώτατο όριο για την προσφορά προς το πριονιστήριο, το πριονιστήριο δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τις διεθνείς τιμές για να πετύχει υψηλότερη τιμή για τα υπολείμματα, επειδή οι εξαγωγές δεν αποτελούν μία βιώσιμη εναλλακτική λύση. Επιπλέον, οι τιμές των υπολειμμάτων ξυλείας καθορίζονται συχνά στο πλαίσιο μιας ευρείας ανταλλαγής πριονιστής ξυλείας, υπολειμμάτων ξυλείας και μέχρι ενός ορισμένου σημείου ξυλοπολτού. Οι όροι γι' αυτό το εμπόριο προσδιορίζονται από τη δυνατότητα πρόσβασης των πριονιστηρίων σε εναλλακτικές πηγές πριονιστής ξυλείας και σε εναλλακτικές αγορές γι' αυτά τα εμπορεύματα. Κατά συνέπεια, οι όροι εμπορίου όσον αφορά την αγορά υπολειμμάτων ξυλείας καθορίζονται κυρίως από εσωτερικούς παράγοντες.

(57) Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι οι αντικειμενικοί όροι ανταγωνισμού δεν είναι ομοιογενείς προς το παρόν στο χώρο που περιλαμβάνει τη Νορβηγία και ορισμένες παραμεθόριες περιοχές της Σουηδίας που βρίσκονται στα σύνορα με τη Νορβηγία, ώστε να θεωρηθεί ως ενιαία από γεωγραφική άποψη αγορά. Οι εμπορικές ανταλλαγές μ' αυτές τις παραμεθόριες περιοχές δεν είναι και τόσο μεγάλες ώστε να επηρεάζουν την αξιολόγηση της εν λόγω περίπτωσης. Η Νορβηγία λοιπόν θεωρείται ως η αγορά αναφοράς από γεωγραφική άποψη για τον ξυλοπολτό και τα υπολείμματα ξυλείας.

1.3. Περιορισμοί του ανταγωνισμού

(58) Τα μέλη της TFB είναι ανταγωνιστές ή πιθανοί ανταγωνιστές στην αγορά ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας. Η VA αποτελεί μια συμφωνία κατανομής της αγοράς που απαγορεύεται ρητά από το άρθρο 53 παράγραφος 1 στοιχείο γ). Η συμφωνία περιορίζει την πρόσβαση των μελών της TFB σε εναλλακτικές πηγές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας, καθώς και την πρόσβαση των προμηθευτών σε ανταγωνιστικές προσφορές για την αγορά αυτών των προϊόντων και κατ' αυτόν τον τρόπο επηρεάζει τεχνητά την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Η συμφωνία μπορεί επίσης να επηρεάζει έμμεσα τις τιμές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας, εξασφαλίζοντας στις συμμετέχουσες εταιρείες σίγουρες αγορές προμήθειας όπου δεν αντιμετωπίζουν κανένα ανταγωνιστή η αντιμετωπίζουν έναν πολύ περιορισμένο αριθμό ανταγωνιστών.

(59) Εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η TFB αντιπροσωπεύει σχεδόν όλους τους νορβηγούς αγοραστές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας με συνολικό κύκλο εργασιών ο οποίος υπερβαίνει τα 30 εκατομμύρια νορβηγικές κορόνες και ότι η συμφωνία κατανομής της αγοράς καλύπτει όλη τη Νορβηγία, συμπεραίνεται ότι περιορίζεται σημαντικά ο ανταγωνισμός.

1.4. Εμπορική επίπτωση

(60) Η κοινοποιηθείσα συμφωνία ενδέχεται να επηρεάσει έμμεσα τις τιμές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας μειώνοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των πιθανών αγοραστών υπολειμμάτων ξυλείας και ξυλοπολτού. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει τις τιμές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας, επειδή οι εγχώριες αγορές ενδέχεται να επηρεάσουν την προθυμία ή τη δυνατότητα των προμηθευτών ξυλοπολτού για εξαγωγές. Οι εξαγωγές από τη Νορβηγία είναι σχετικά χαμηλές, καλύπτουν μόλις το 5 % της συνολικής εγχώριας παραγωγής και περιορίζονται κυρίως στις παραμεθόριες περιοχές με τη Σουηδία και σε ορισμένες παράκτιες περιοχές που έχουν άμεση πρόσβαση σε κάποιο λιμάνι.

(61) Εντούτοις, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (9) ο καθορισμός της τιμής ενός ενδιάμεσου προϊόντος το οποίο δεν εξάγεται κανονικά έξω από την εν λόγω περιφέρεια είναι σε θέση να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, όταν το προϊόν αυτό αποτελεί την πρώτη ύλη για ένα άλλο προϊόν το οποίο διατίθεται στην αγορά ενός κράτους μέλους της Κοινότητας. Στην παρούσα περίπτωση οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες ενδέχεται να επηρεάσουν έμμεσα τις τιμές ή τους άλλους εμπορικούς όρους όσον αφορά τον ξυλοπολτό ή τα υπολείμματα ξυλείας, περιορίζοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των αγοραστών ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας. Ο ξυλοπολτός και τα υπολείμματα ξυλείας είναι ενδιάμεσα προϊόντα που αποτελούν τη βασική πρώτη ύλη για σημαντικά προϊόντα που εξάγει η Νορβηγία, όπως είναι το χαρτί και ο χαρτοπολτός. Επειδή οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες ενδέχεται να επηρεάσουν την τιμή και τους άλλους εμπορικούς όρους όσον αφορά τον ξυλοπολτό και τα υπολείμματα ξυλείας, ενδέχεται να επηρεάσουν επίσης και την εμπορική ροή των παράγωγων προϊόντων στον ΕΟΧ.

(62) Η κοινοποιηθείσα συμφωνία ενδέχεται επίσης να επηρεάσει τις εισαγωγές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας. Η τιμή είναι ο σημαντικότερος παράγοντας προσδιορισμού της προσφοράς ξυλοπολτού. Οι αλλαγές όσον αφορά την εγχώρια προσφορά ξυλοπολτού έχουν άμεση επίπτωση στις ανάγκες των νορβηγικών βιομηχανιών για εισαγωγές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας για την παραγωγή προϊόντων ξύλου. Το ότι η εγχώρια προσφορά ξυλοπολτού επηρεάζει τις εισαγωγές φάνηκε το 1994, όταν η παραγωγή και ως εκ τούτου η προσφορά εγχώριου ξυλοπολτού μειώθηκε με αποτέλεσμα να υπερδιπλασιασθούν οι εισαγωγές σε ένα έτος.

(63) Λαμβάνοτας λοιπόν υπόψη τη μεγάλη επιρροή των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων στη σχετική αγορά και το συνολικό τους μέγεθος, συμπεραίνουμε ότι οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες ενδέχεται να επηρεάσουν το εμπόριο κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 1.

2. Αρθρο 53 παράγραφος 3

(64) Προκειμένου να εξαιρεθεί από την απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 53 παράγραφος 1, ο αιτών θα πρέπει να αποδείξει ότι οι συμφωνίες βελτιώνουν την παραγωγή ή τη διανομή ή ότι συμβάλλουν στην τεχνική και οικονομική πρόοδο προσδιορίζοντας παράλληλα όφελος στους καταναλωτές. Πρέπει συνεπώς το όφελος που προκαλείται από αυτές τις συμφωνίες να υπερβαίνει τη ζημία που προκαλείται στον ανταγωνισμό (10). Εξάλλου, οι περιορισμοί που προβλέπουν αυτές οι συμφωνίες πρέπει να είναι απαραίτητοι για την επίτευξη αυτών των πλεονεκτημάτων, οι δε συμφωνίες δεν πρέπει να παρέχουν στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη δυνατότητα εξάλειψης του ανταγωνισμού για ένα μεγάλο μέρος στα εν λόγω προϊόντα. Κατά την άποψη της Αρχής, οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες δεν φαίνεται να πληρούν κανέναν από αυτούς τους όρους.

2.1. Το όφελος από τις κοινοποιηθείσες συμφωνίες

(65) Η TFB ισχυρίζεται ότι η VA μειώνει το κόστος μεταφοράς της νορβηγικής χαρτοβιομηχανίας, τονώνει την παραγωγή και εξασφαλίζει μια σταθερή προσφορά πρώτων υλών για τη βιομηχανία.

(66) Η μείωση του κόστους μεταφοράς θα ήταν κυρίως ένα θέμα αποτελεσματικότερης οργάνωσης των διοικητικών υπηρεσιών. Δεν έχει όμως κοινοποιηθεί τέτοια συμφωνία. Αντίθετα, η TFB ισχυρίστηκε ότι δεν υπάρχει καμία συνεργασία όσον αφορά τις διοικητικές υπηρεσίες που έχουν άμεση σχέση με τη VA. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι οι βιομηχανίες θα αγοράζουν τον ξυλοπολτό ή τα υπολείμματα ξυλείας από κοντινές περιοχές ή τουλάχιστον από την ενδεδειγμένη περιοχή και ότι αναμένεται ότι ο ξυλοπολτός ή τα υπολείμματα ξυλείας θα μεταφέρονται σε μικρότερες αποστάσεις, κάτι τέτοιο δεν προκύπτει από την VA. Θα μπορούσε κανείς να αντιπαραβάλει το επιχείρημα ότι μια επιχείρηση που έχει «εξαντλήσει» τις δυνατότητες εφοδιασμού της με τα παραπάνω προϊόντα εντός της περιφέρειας θα αναγκαστεί να εισάγει ξυλοπολτό ή υπολείμματα ξυλείας από το εξωτερικό με συνέπεια να αυξηθεί το κόστος μεταφοράς παρά να απευθυνθεί σε άλλες περιφέρειες εντός της χώρας. Υπάρχουν συνεπώς αμφιβολίες κατά πόσον η VA συμβάλλει πράγματι στη μείωση του κόστους μεταφοράς.

(67) Συμπεραίνεται λοιπόν ότι το κυριότερο κίνητρο για την παραγωγή είναι η τιμή ή οι άλλοι όροι αγοράς που προσφέρονται για τη στρογγυλή ξυλεία. Η VA θα μπορούσε να τονώσει την παραγωγή εντός των επιμέρους περιφερειών, εάν εξασφάλιζε μια σίγουρη αγορά για τον ξυλοπολτό. Αντιθέτως, η συμφωνία καταμερισμού της αγοράς παρεμποδίζει τους ιδιοκτήτες δασών και τους άλλους πωλητές να βγουν έξω από την περιφέρειά τους και να αναζητήσουν αγοραστές που θα μπορούσαν να τους προσφέρουν πιο ελκυστικούς όρους για τον ξυλοπολτό από τους όρους που προσφέρονται εντός της περιφέρειας. Αυτό θα μπορούσε να μειώσει τα κίνητρα των πωλητών να αυξήσουν την παραγωγή. Κατά συνέπεια, η επίπτωση στην παραγωγή της συμφωνίας για τον καταμερισμό της αγοράς θα ήταν μάλλον οριακή για να μην πούμε αρνητική.

(68) Τέλος, η VA θα μπορούσε μέχρι ενός σημείου να εξασφαλίσει κάποια σταθερότητα όσον αφορά την προσφορά πρώτων υλών για τις βιομηχανίες, μειώνοντας την αβεβαιότητα όσον αφορά την προσφορά που είναι η συνέπεια του ανταγωνισμού μεταξύ των αγοραστών. Εντούτοις, άλλοι παράγοντες, όπως είναι η διάρκεια και ο χρόνος σύναψης των συμβάσεων, η αποτελεσματικότητα των συστημάτων διοικητικών υπηρεσιών και οι γενικές πολιτικές αγορών που εφαρμόζουν οι επιμέρους βιομηχανίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως πιο σημαντικοί.

(69) Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το όφελος που προκύπτει από τις κοινοποιηθείσες συμφωνίες είναι ελάχιστο ή μηδενικό. Εξάλλου, η συμφωνία καταμερισμού της αγοράς VA παρεμποδίζει κάποιον αγοραστή να αγοράσει ξυλοπολτό ή υπολείμματα ξυλείας έξω από την περιφέρειά «του», ανεξαρτήτως εάν οι συνθήκες όσον αφορά την προσφορά και τη ζήτηση σε ένα δεδομένο χρονικό σημείο θα δικαιολογούσαν από οικονομική άποψη μια τέτοια αγορά. Η VA παρεμποδίζει εξάλλου τους πωλητές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας να βγουν έξω από την περιφέρειά τους και να βρουν αγοραστές οι οποίοι θα μπορούσαν να προσφέρουν καλύτερους όρους από αυτούς που ισχύουν εντός της περιφέρειας. Οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες συνεπώς έχουν σημαντική αρνητική επίπτωση στον ανταγωνισμό των αγορών ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξύλου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή διάθεση πόρων σ' αυτές τις αγορές.

(70) Συμπεραίνεται λοιπόν ότι το όφελος που προκύπτει από τις κοινοποιηθείσες συμφωνίες δεν αντισταθμίζει την αρνητική επίπτωση στον ανταγωνισμό όσον αφορά τις αγορές ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας. Η VA δεν βελτιώνει τη διανομή και την παραγωγή ούτε ευνοεί την τεχνική και οικονομική πρόοδο κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 3.

2.2. Αναγκαιότητα

(71) Μιας και αποδείχτηκε ότι οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες δεν εξασφαλίζουν τα απαιτούμενα πλεονεκτήματα ώστε να τύχουν εξαίρεσης κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 3 δεν χρειάζεται να αποδειχθεί εάν οι περιορισμοί που περιλαμβάνονται σ' αυτές τις συμφωνίες είναι απαραίτητοι για την εξασφάλιση αυτών των πλεονεκτημάτων. Θα πρέπει να τονιστεί, εντούτοις, ότι ακόμη και στην περίπτωση που οι συμφωνίες αυτές εξασφάλιζαν τα εν λόγω πλεονεκτήματα, δηλαδή χαμηλότερο κόστος μεταφοράς, τόνωση της παραγωγής στρογγυλής ξυλείας και σταθερότητα όσον αφορά την προσφορά πρώτων υλών για τις χαρτοβιομηχανίες, που θα αντιστάθμιζαν τη ζημία που θα προκαλούσαν στον ανταγωνισμό, θα ήταν δύσκολο να υποστηριχθεί ότι οι περιορισμοί του ανταγωνισμού θα ήταν απαραίτητοι για την επίτευξη αυτών των πλεονεκτημάτων.

(72) Όσον αφορά τη μείωση του κόστους μεταφοράς, μια συνεργασία μεταξύ των αγοραστών ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας που θα περιοριζόταν στο συντονισμό των διοικητικών εργασιών χωρίς να περιλαμβάνει στοιχεία καταμερισμού της αγοράς θα ήταν πιο αποτελεσματική και θα είχε λιγότερο περιοριστικές επιπτώσεις απ' ό,τι η VA. Ένα πιο ευέλικτο σύστημα τιμών και μια καλύτερη πολιτική αγορών από την πλευρά των ενδιαφερόμενων βιομηχανιών θα μπορούσε κατά πάσα πιθανότητα να τονώσει την παραγωγή ξυλείας και να εξασφαλίσει σταθερότητα όσον αφορά την προμήθεια παρά μια γεωγραφική κατανομή της προμήθειας.

(73) Συνεπώς, ακόμη και στην περίπτωση που οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες είχαν συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής ή στην επίτευξη τεχνικής ή οικονομικής προόδου, οι περιορισμοί που επιβάλλονται στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν απαραίτητοι για την επίτευξη αυτών των στόχων.

2.3. Εξάλειψη του ανταγωνισμού

(74) Παρά το γεγονός ότι δεν είναι απαραίτητο να διαπιστωθεί εάν οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες ενδέχεται να προκαλέσουν σημαντική μείωση του ανταγωνισμού επειδή δεν πληρούνται οι υπόλοιποι όροι εξαίρεσης, η Αρχή θα ήθελε να επισημάνει τα εξής. Οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες καλύπτουν σχεδόν ολόκληρη την εγχώρια προσφορά ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας. Η προσφορά αυτή ανέρχεται στο 70 % της συνολικής προσφοράς ξυλοπολτού και υπολειμμάτων ξυλείας στο εσωτερικό της Νορβηγίας. Εκτός από ένα μικρό αριθμό προμηθευτών αυτών των προϊόντων, οι οποίοι βρίσκονται σε τέτοια γεωγραφική θέση που θα συνέφερε στις χαρτοβιομηχανίες γειτονικών χωρών να αγοράσουν τα προϊόντα αυτά, δεν υπάρχουν άλλοι αγοραστές στη νορβηγική αγορά εκτός από τα μέλη της TFB. Συμπεραίνεται λοιπόν ότι οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες παρέχουν στα μέλη της TFB τη δυνατότητα εξάλειψης του ανταγωνισμού για ένα μεγάλο μέρος αυτών των προϊόντων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η συμφωνία της 22ας Ιανουαρίου 1986 μεταξύ των μελών της TFB, η οποία αποκαλείται virkesfordelingsavtalen, καθώς και η επόμενη αναθεωρημένη έκδοση της 25ης Μαρτίου 1996 της συμφωνίας αυτής παραβιάζουν το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

Άρθρο 2

Κατά συνέπεια καμιά εξαίρεση δυνάμει του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ δεν μπορεί να γίνει για την προαναφερόμενη στο άρθρο 1 συμφωνία.

Άρθρο 3

Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις θα πρέπει να θέσουν αμέσως τέρμα στην παραβίαση που αναφέρεται στο άρθρο 1 και δεν θα πρέπει να λάβουν κανένα μέτρο το οποίο θα μπορούσε να έχει το ίδιο αντικείμενο ή το ίδιο αποτέλεσμα.

Άρθρο 4

Η απόφαση αφορά τις ακόλουθες επιχειρήσεις:

A/S Egelands Verk,

Hunsfos Fabrikker,

Peterson Moss A/S,

Norske Skogindustrier ASA,

Borregaard Industries Ltd,

Rena Karton AS,

Rygene-Smith & Thommesen AS,

Fritzψe Fiber A/S

και

A/S Union.

Τα κείμενα της παρούσας απόφασης στην αγγλική και νορβηγική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1997.

Για την Αρχή Εποπτείας της ΕΖΕΣ

Ο Πρόεδρος

Knut ALMESTAD

(1) Σύμφωνα με μια επιστολή της Ψstfoldtψmmer ANS, μια οργάνωση αγοράς που εκπροσωπεί ορισμένα μέλη της TFB, προς την Αρχή, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 1995, η συμφωνία επρόκειτο να λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 1995.

(2) Τα ποσά για τον κύκλο εργασιών αφορούν το έτος 1994, εκτός εάν υπάρχει διαφορετική ένδειξη. Τα προαναφερόμενα μέλη είναι οι κυριότεροι χρήστες ξυλοπολτού στην TFB.

(3) Ποσοστό δικαιωμάτων ψήφου.

(4) Καμία πληροφορία δεν περιλαμβάνεται στην κοινοποίηση σχετικά με την Laagen Skogsindustrier AS.

(5) Ποσοστό δικαιωμάτων ψήφου.

(6) Η γραφική παράσταση βασίζεται σε πληροφορίες που διέθεσε η TFB.

(7) Βλέπε, εκτός των άλλων, «τιμές δασικών προϊόντων 1992-94» Timber Bulletin, Vol. XLVIII (1995), αριθ. 1.

(8) Πηγή: Επίσημα στατιστικά στοιχεία της Νορβηγίας.

(9) Βλέπε, εκτός άλλων, απόφαση BNIC II (συλλογή νομολογίας του Δικαστηρίου 1987, σ. 4789).

(10) Βλέπε, εκτός των άλλων, την υπόθεση Consten και Grundig κατά Επιτροπής (συλλογή νομολογίας του Δικαστηρίου 1966, σ. 299, και κυρίως σ. 348).