Ψήφισμα σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών (ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση) (94/C 271/10)

Προοίμιο

Πριν από ένα χρόνο, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της ΕΚ και η συμβουλευτική επιτροπή της ΕΖΕΣ, που εκπροσωπούν τους εργοδότες, τους εργαζόμενους και άλλες κοινωνικές και οικονομικές ομάδες των 19 κρατών μελών της ΕΚ και της ΕΖΕΣ, ενέκριναν κοινή δήλωση σχετικά με την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Αυτή η δήλωση απευθυνόταν στους υπουργούς εθνικής οικονομίας και οικονομικών που συμμετείχαν στην κοινή υπουργική διάσκεψη ΕΚ/ΕΖΕΣ που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 19 Απριλίου 1993.

Στην εν λόγω δήλωση, οι δύο επιτροπές εξέφρασαν την άποψη ότι το οικονομικό και κοινωνικό κόστος που συνεπάγεται το υψηλό επίπεδο ανεργίας ήταν απαράδεκτο. Διατύπωσαν επίσης την άποψη ότι τα μέτρα που είχαν ληφθεί μέχρι τώρα ήταν ανεπαρκή και ζήτησαν την ανάληψη άμεσης δράσης σε τομείς όπως η οικονομική ανάπτυξη, η δημοσιονομική και νομισματική πολιτική, η προώθηση των επενδύσεων και, τέλος, η κοινωνική Ευρώπη.

Αφού διαπίστωσαν ότι η επίτευξη υψηλότερου ρυθμού βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης αποτελούσε καθοριστικό παράγοντα για την τόνωση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας, οι δύο επιτροπές ζήτησαν επίσης την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων οι οποίοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν το μερίδιο των ευθυνών τους.

ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

1. Εισαγωγή

1.1. Η συμφωνία που Πόρτο για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) άρχισε να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 1994. Η συμφωνία προβλέπει τη διατήρηση στενής συνεργασίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και τη σύσταση νέας συμβουλευτικής επιτροπής.

1.2. Η ανεργία στην Ευρώπη έχει αυξηθεί σε πρωτόγνωρα επίπεδα και πλήττει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Πρέπει εφεξής να τεθεί επίσημα επικεφαλής του καταλόγου των προτεραιοτήτων και να ενσωματωθεί στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 103 της συνθήκης ΕΚ. Πρέπει να οδηγήσει στην ευρύτερη δυνατή συνεργασία μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ τόσο στο επίπεδο των εθνικών κυβερνήσεων όσο και στο επίπεδο του ΕΟΧ.

1.3. Όλοι οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι είναι έτοιμοι να συμβάλλουν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, στη βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης στην Ευρώπη.

2. Παρούσα κατάσταση

2.1. Ορισμένοι παράγοντες επιβεβαιώνουν δυστυχώς τις ανησυχίες που εκφράστηκαν πριν από ένα χρόνο. Το 1993 υπολογίζεται ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν μειώθηκε κατά 0,5 % στην Ευρωπαϊκή Ένωση και κατά 1,1 % στην ΕΖΕΣ. Σημειώθηκε απώλεια ρεκόρ 2,4 εκατομμυρίων θέσεων απασχόλησης και η εγγεγραμμένη ανεργία στην Κοινότητα ανήλθε περίπου σε 20 εκατομμύρια ανέργους, πράγμα που αντιπροσωπεύει περίπου 11 % του εργατικού δυναμικού 7 στις χώρες της ΕΖΕΣ το ποσοστό ανεργίας ανέρχεται σε 7,7 %. Διακόπηκε επίσης η διαδικασία πραγματικής σύγκλισης των βιοτικών επιπέδων. Η αύξηση της ανεργίας συνδέεται στενά με τα φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας.

2.2. Υπάρχουν επίσης και άλλες πτυχές: χαμηλός ρυθμός πληθωρισμού (3,8 % - επίπεδο που είχε να σημειωθεί από τη δεκαετία του 1960) 7 συγκράτηση των μισθών που σε ορισμένες περιπτώσεις έχει μάλιστα οδηγήσει σε μείωση των πραγματικών μισθών 7 αύξηση της απόδοσης των επενδύσεων στην Κοινότητα, ο επίπεδο της οποίας έχει επανέλθει στα επίπεδα της διετίας 1971-1973 πριν από την πρώτη πετρελαϊκή κρίση (περίπου 90 % του μέσου όρου της περιόδου 1961-1973), και, τέλος, σημαντική μείωση των επιτοκίων.

2.3. Όμως, παρόλα αυτά, οι ενδείξεις όσον αφορά την οικονομική ανακάμψη είναι περιορισμένες. Οι εκτιμήσεις όσον αφορά την αύξηση του ΑΕΠ στις χώρες της ΕΕ για το 1994 και το 1995 ανέρχονται, σε πραγματικούς όρους, σε 1,6 % και 2,5 % αντίστοιχα. Αυτοί οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης δεν θα αναστείλουν την ανοδική πορεία της ανεργίας στην Κοινότητα το 1994 και το 1995, η οποία αναμένεται ότι θα ανέλθει σε πρωτοφανή επίπεδα.

2.4. Η συμβουλευτική επιτροπή του ΕΟΧ σημειώνει ότι η απασχόληση και η οικονομική ανάπτυξη βρέθηκαν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά τη διάρκεια του παρελθόντος έτους. Μεταξύ των θετικών εξελίξεων μπορούν να αναφερθούν τα διάφορα προγράμματα και μέτρα που εξαγγέλθηκαν στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής του Δεκεμβρίου του 1993 και των σχετικών συνεδριάσεων του Συμβουλίου Υπουργών, καθώς και η έναρξη εργασιών στο πλαίσιο διαφόρων forum με στόχο την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.

2.5. Οι χώρες της ΕΖΕΣ συνέβαλαν στην εκπόνηση του «Λευκού Βιβλίου» και δεσμεύτηκαν να αναλάβουν αποφασιστική δράση προκειμένου να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επίτευξη διαρκούς και ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης που να οδηγεί ταυτόχρονα στη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης.

Η οικονομική ανάκαμψη και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης απασχολούν όλες τις χώρες που συμμετέχουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ). Στο πλαίσιο της κοινής συνεδρίασης ΕΖΕΣ-ΕΕ που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 1993, οι υπουργοί οικονομικών συμφώνησαν να εντείνουν τις επαφές μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της ΕΖΕΣ και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι για να επανέλθει η ευρωπαϊκή οικονομία σε μία αναπτυξιακή πορεία που να οδηγεί στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης είναι απαραίτητο να υπάρξει η ευρύτερη δυνατή συνεργασία. Η συμβουλευτική επιτροπή καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να αναλάβουν δράση για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων.

3. Προτάσεις για το περιεχόμενο των οικονομικών πολιτικών

3.1. Η συμβουλευτική επιτροπή του ΕΟΧ υποστηρίζει το στόχο του «Λευκού Βιβλίου» να δημιουργηθούν τουλάχιστον 15 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας μέχρι το έτος 2000. Για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου πρέπει να εφαρμοσθούν κατάλληλες οικονομικές, δημοσιονομικές, νομισματικές και διαρθρωτικές πολιτικές και να καταργηθούν οι γραφειοκρατικές διατυπώσεις που παρεμποδίζουν την εγκατάσταση και τη λειτουργία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

3.2. Όπως φάνηκε από τις συζητήσεις για το «Λευκό Βιβλίο» στο πλαίσιο της διάσκεψης χορυφής των Βρυξελλών, οι σχετικές πολιτικές ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής: καλύπτουν τόσο τα κυκλικά μέτρα (εισοδηματική πολιτική, φορολογική πολιτική) όσο και τα διαρθρωτικά μέτρα (λειτουργία των αγορών, ικανότητα καινοτομίας και επίτευξη συμφωνιών στο πλαίσιο διαβουλεύσεων μεταξύ του κράτους, των εργοδοτών και των συνδικάτων). Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να αντιμετωπιστούν διάφορα προβλήματα όπως η προσαρμογή των κανονιστικών ρυθμίσεων για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης, η οργάνωση της εργασίας και οι συνθήκες εργασίας, καθώς επίσης και η εφαρμογή πολιτικών που να οδηγούν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Μόνο στο πλαίσιο μιας τέτοιας ευρείας προσέγγισης μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι της οικονομικής ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.

3.3. Λαμβάνοντας υπόψη της δημοσιονομικές δυσχέρειες και τον πληθωρισμό που επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η Συμβουλευτική Επιτροπή τονίζει με έμφαση ότι οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι κυβερνήσεις των χωρών του ΕΟΚ πρέπει να ακολουθήσουν οικονομικές πολιτικές που να συμβάλλουν στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και να εντάσσονται στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών υπέρ της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης που εξαγγέλθηκαν από τα συμβούλια του Εδιμβούργου και της Κοπεγχάγης.

Η επάνοδος σε μία βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, η επέκταση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας και η βελτίωση της αναταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για να μπορέσει η Ευρώπη να αντιμετωπίσει τη διαρθρωτική και κυκλική οικονομική κρίση η οποία θέτει σε κίνδυνο τις οικονομικές και κοινωνικές ισορροπίες.

Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επιχειρηματιών - που αποτελεί ζωτικό παράγοντα για την αντιμετώπιση της ύφεσης - εξαρτάται, μεταξύ άλλων, σε μεγάλο βαθμό από τις προοπτικές όσον αφορά την απασχόληση/ανεργία. Τη στιγμή αυτή, αυτές οι προοπτικές έχουν ιδιαίτερα δυσμενή επίπτωση τόσο όσον αφορά τις προσδοκίες των καταναλωτών όσο και την εσωτερική ζήτηση εν γένει.

3.4. Για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, την αύξηση της απασχόλησης και των πραγματικών εισοδημάτων, είναι απαραίτητο να αυξηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις. Αυτό προϋποθέτει την ύπαρξη άφθονων κεφαλαίων και πραγματικών επιτοκίων που να παρέχουν τη δυνατότητα αποδοτικών επενδύσεων. Οι εκτιμήσεις για το τρέχον έτος όσον αφορά την εξέλιξη των μισθών, τον πληθωρισμό και τη δημοσιονομική κατάσταση δημιούργησαν ευνοϊκό κλίμα για τη διατήρηση της πτωτικής τάσης των επιτοκίων.

3.5. Για να επιτευχθεί η αύξηση της συνολικής ζήτησης στην ευρωπαϊκή οικονομία χωρίς παράλληλα να ενταθούν οι πληθωριστικές πιέσεις πρέπει να αξιοποιηθούν τα υφιστάμενα περιθώρια ελιγμών με τη λήψη κατάλληλων μέτρων μακροοικονομικής και νομισματικής πολιτικής. Πρέπει, ιδίως, να ληφθούν μέτρα που να ευνοούν τη διατήρηση της υφιστάμενης πτωτικής τάσης των πραγματικών επιτοκίων.

3.6. Δεδομένου ότι υπάρχουν όρια στις δημόσιες δαπάνες, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ποιότητα των δημοσίων δαπανών. Αυτές οι δαπάνες πρέπει να διοχετεύονται επιλεκτικά στις περισσότερο παραγωγικές επενδύσεις πράγμα το οποίο θα ευνοήσει την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Στο πλαίσιο των προσπαθειών εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών πρέπει να διατεθούν μεγαλύτερα ποσά για επενδύσεις, ιδίως σε έργα υποδομής και στον εκπαιδευτικό τομέα. Υπάρχουν περιθώρια συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, ιδίως στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων.

3.7. Η συμβουλευτική επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να αναλάβει αποφασιστική πολιτική δράση για την επιτάχυνση των εργασιών που αφορούν τα διευρωπαϊκά δίκτυα και την ενίσχυση των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων έτσι ώστε να αυξηθεί το μέσο ποσοστό επενδύσεων από 19 % του ΑΕΠ που είναι τώρα σε 23 %, όπως αναφέρεται στο «Λευκό Βιβλίο». Για το σκοπό αυτό η επιτροπή ζητεί από τα διάφορα όργανα του ΕΟΧ και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ και της ΕΖΕΣ να συνεργαστούν και να βρούν καινοτόμες λύσεις.

3.8. Η προοδευτική μείωση των ελλειμμάτων του δημοσίου πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί έναν από τους στόχους της δημοσιονομικής πολιτικής. Αυτό θα επιτρέψει την άμβλυνση των πιέσεων για άνοδο των επιτοκίων, θα δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την περαιτέρω μείωσή τους και, κατά προέκταση, θα βελτιώσει την εμπιστοσύνη των επιχειρηματιών.

Η επιτάχυνση του ρυθμού της οικονομικής ανάπτυξης συνεπάγεται επίσης μεγαλύτερη πραγματική οικονομική σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών έτσι ώστε να να δημιουργηθούν καλύτερες προϋποθέσεις για την επίτευξη, μεσοπρόθεσμα, των στόχων που έχουν τεθεί ενόψει της οικονομικής και νομισματικής ενωσης.

Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών στην Ευρώπη πρέπει να αποσκοπεί στη διατήρηση ευνοϊκού και σταθερού επενδυτικού κλίματος. Αυτό συνεπάγεται την αποφυγή αντιφατικών ενεργειών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αστάθεια στην κεφαλαιαγορά.

3.9. Ο διεθνής συντονισμός με τις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ, ιδίως με τις χώρες του G7, έχει επίσης ζωτική σημασία. Η Ευρώπη πρέπει να ομιλεί με μία μόνο φωνή. Ένα δυσμενές διεθνές περιβάλλον θα δυσχεράνει και θα επιβραδύνει τη διαδικασία οικονομικής ανάκαμψης στην Ευρώπη.

4. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των οικονομικών παραγόντων

4.1. Ένα περισσότερο ευνοϊκό και υγιές μακροοικονομικό περιβάλλον θα επιτρέψει στους κοινωνικούς εταίρους να διαδραματίσουν αποφασιστικότερο ρόλο στις προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στο επίπεδο της αγοράς εργασίας για να επιτευθεί μια οικονομική ανάπτυξη που να οδηγεί στη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης.

Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν επανειλημμένα εκφράσει τη βούλησή τους να συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για την επίτευξη ισχυρότερης και υγιέστερης οικονομικής ανάπτυξης.

4.2. Όλοι οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ και της ΕΖΕΣ είναι έτοιμοι να αναλάβουν νέα καθήκοντα, πέραν των παραδοσιακών τους καθηκόντων, να συμβουλεύουν τις κυβερνήσεις και τα ευρωπαϊκά όργανα σχετικά με τις πολιτικές που ευνοούν την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση και να αναλάβουν από κοινού με αυτές τις κυβερνήσεις και όργανα ευθύνες σε ένα ευρύ φάσμα τομέων της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.

4.3. Η συμβουλευτική επιτροπή υποστηρίζει ανεπιφύλακτα το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό πρότυπο που περιγράφεται από το «Λευκό Βιβλίο». Αυτό το πρότυπο αποτελεί τμήμα της ευρωπαϊκής ταυτότητας και πρέπει να διαφυλαχθεί και να ενισχυθεί. Στο πλαίσιο της αυξανόμενης αλληλεξάρτησης σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτό το πρότυπο μπορεί να διατηρηθεί μόνο αν επιτευχθεί αρμονική συνύπαρξη μεταξύ διαφόρων παραγόντων, όπως η υψηλή παραγωγικότητα, ένα υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας, μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και μια συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών ομάδων πιέσεως οι οποίες είναι έτοιμες να δεχθούν τις απαιτούμενες προσαρμογές για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της κοινωνικής διδαιοσύνης.

5. Συμπεράσματα

Η διαρθρωτική ανεργία δημιουργεί ένα τεράστιο πρόβλημα για την κοινωνία 7 κανείς δεν μπορεί να παραμείνει αδιάφορος ενώπιον των ανθρώπινων, κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών της συνεπειών. Τα ευρωπαϊκά όργανα, οι εθνικές κυβερνήσεις και όλοι οι κοινωνικοί εταίροι, οι οικονομικοί παράγοντες και οι πολίτες πρέπει να συμβάλλουν στην επίλυσή του.

Αυτό που διακυβεύεται είναι το μέλλον των κοινωνιών μας. Αυτό είναι το ουσιαστικό περιεχόμενο του μηνύματος του παρόντος ψηφίσματος που απευθύνεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών της ΕΖΕΣ.