ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΫΣΑΣ ΑΡΧΉΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ

αριθ. 301/14/COL

της 16ης Ιουλίου 2014

για την ενενηκοστή όγδοη τροποποίηση των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων με τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020) [2015/790]

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ (εφεξής «η Αρχή»),

ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής «η συμφωνία ΕΟΧ»), και ιδίως τα άρθρα 61 έως 63 και το πρωτόκολλο 26,

ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (εφεξής «η συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου», και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και το άρθρο 24, καθώς και το άρθρο 1 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της εν λόγω συμφωνίας,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Βάσει του άρθρου 24 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Αρχή θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις,

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Αρχή εκδίδει ανακοινώσεις και κατευθυντήριες γραμμές σε θέματα σχετικά με τη συμφωνία ΕΟΧ, εφόσον η συμφωνία αυτή ή η συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου το προβλέπει ρητά ή εφόσον η Αρχή το κρίνει αναγκαίο,

Στις 9 Απριλίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε τις «Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020)» (1). Οι κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν τους όρους βάσει των οποίων οι κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας μπορούν να κηρυχθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά. Εφαρμόζονται από την 1η Ιουλίου 2014.

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

Πρέπει να εξασφαλισθεί η ενιαία εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο σύμφωνα με τον στόχο της ομοιογένειας που ορίζεται στο άρθρο 1 της συμφωνίας ΕΟΧ,

Σύμφωνα με το σημείο ΙΙ του τμήματος «ΓΕΝΙΚΑ» του παραρτήματος XV της συμφωνίας ΕΟΧ, η Αρχή εγκρίνει, κατόπιν διαβουλεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, νέες κατευθυντήριες γραμμές αντίστοιχες με εκείνες που εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

ΕΠΕΙΤΑ από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

ΕΠΕΙΤΑ από διαβούλευση με τα κράτη της ΕΖΕΣ μέσω σχετικής επιστολής με ημερομηνία 26 Ιουνίου 2014,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι ουσιαστικοί κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων τροποποιούνται με τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρ10,ατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020). Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές επισυνάπτονται ως παράρτημα της παρούσας απόφασης και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτής.

Άρθρο 2

Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό.

(1) ΕΕ C 200 της 28.6.2014, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΜΕΡΟΣ III — ΟΡΙΖΟΝΤΙΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020) (1)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ 5

1.1. Πεδίο εφαρμογής 5

1.2. Μέτρα ενίσχυσης που καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραμμές 6

1.3. Ορισμοί 6

2. ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΜΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 11

3. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 61 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ) ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΕΟΧ 11

3.1. Κοινές αρχές αξιολόγησης 12

3.2. Γενικές διατάξεις συμβατότητας 13

3.3. Ενισχύσεις για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές 24

3.4. Μέτρα ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της συμπαραγωγής και της τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης 28

3.5. Ενισχύσεις για την αποδοτική χρήση των πόρων και ειδικότερα ενισχύσεις για τη διαχείριση αποβλήτων 30

3.6. Ενισχύσεις για τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCS) 31

3.7. Ενισχύσεις υπό μορφή εκπτώσεων ή απαλλαγών από περιβαλλοντικούς φόρους και υπό μορφή μειώσεων στη χρηματοδοτική στήριξη για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές 32

3.8. Ενισχύσεις για ενεργειακές υποδομές 35

3.9. Ενισχύσεις για επάρκεια παραγωγής 37

3.10. Ενισχύσεις υπό τη μορφή καθεστώτων εμπορεύσιμων αδειών 40

3.11. Ενισχύσεις για τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων 41

4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 42

5. ΕΦΑΡΜΟΓΗ 42

6. ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 43

7. ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ 43

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

(1) Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι κρατικές ενισχύσεις να επιφέρουν στρέβλωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών κατά τρόπο που αντιβαίνει στο κοινό συμφέρον, το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο («η συμφωνία ΕΟΧ») ορίζει την αρχή της απαγόρευσης των κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να είναι συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ βάσει του άρθρου 61 παράγραφοι 2 και 3 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ (εφεξής «η Αρχή») δύναται να θεωρήσει συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ τις κρατικές ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων εντός του ΕΟΧ, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.

(3) Όταν εκτιμάται η συμβατότητα μιας κρατικής ενίσχυσης στον περιβαλλοντικό τομέα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι στόχοι της περιβαλλοντικής πολιτικής, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη, βλέπε άρθρα 73 έως 75 και ένατη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου της συμφωνίας ΕΟΧ. Συνεπώς, η πολιτική ανταγωνισμού και η πολιτική περιβάλλοντος δεν αντιστρατεύονται μεταξύ τους, αλλά οι απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος πρέπει να ενσωματώνονται στον ορισμό και την εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού, ιδίως με στόχο την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης.

(4) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εφεξής «η Επιτροπή») εξέδωσε νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020) (εφεξής «οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής»). Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής αποτελούν ένα μέσο για την εφαρμογή σειράς αποφάσεων πολιτικής που έχουν ληφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» (2), της δέσμης μέτρων για το κλίμα και την ενέργεια (3), της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους» (4), του χάρτη πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη (5) καθώς και της ανακοίνωσης «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» (6) (πλαίσιο 2030) που ορίζει τους στόχους σχετικά με την ενέργεια και το κλίμα οι οποίοι πρέπει να εκπληρωθούν έως το 2030. Επίσης, σε σειρά συμπερασμάτων του Συμβουλίου ζητείται η σταδιακή κατάργηση των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων (7). Συνεπώς, στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής λαμβάνονται υπόψη οι αρνητικές επιπτώσεις των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων, ενώ συνεκτιμάται παράλληλα η ανάγκη να διασφαλιστούν οι ισορροπίες μεταξύ των διαφόρων τομέων και πολιτικών, όπως αναγνωρίζεται στα εν λόγω μέσα πολιτικής. Για παράδειγμα, οι ενισχύσεις για την εξόρυξη ορυκτών καυσίμων δεν περιλαμβάνονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

(5) Η Αρχή επισημαίνει ότι τα εν λόγω μέσα πολιτικής, καθώς και ορισμένες νομοθετικές διατάξεις στις οποίες αναφέρονται οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, ενδέχεται να μην έχουν ενσωματωθεί –ή να μην εμπίπτουν– στο πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας ΕΟΧ (8). Ωστόσο, προκειμένου να εξασφαλισθούν, αφενός, η ενιαία εφαρμογή των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων και, αφετέρου, ίσοι όροι ανταγωνισμού στο σύνολο του ΕΟΧ, η Αρχή θα εφαρμόζει εν γένει τα ίδια κριτήρια με αυτά που χρησιμοποιούν οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για να εκτιμήσει αν συμβιβάζεται η περιβαλλοντική ενίσχυση με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τη συγκεκριμένη νομοθεσία των κρατών της ΕΖΕΣ. Αυτό προϋποθέτει ότι οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να αναφέρονται σε σχετική νομοθεσία και έγγραφα πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου υπάρχουν. Η Αρχή υπογραμμίζει ότι αυτή η αναφορά στη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σημαίνει ότι τα κράτη της ΕΖΕΣ είναι υποχρεωμένα να συμμορφώνονται με την εν λόγω νομοθεσία όταν δεν έχει τεθεί σε ισχύ αντίστοιχη νομοθεσία στη συμφωνία ΕΟΧ (9). Τα κείμενα αυτά χρησιμεύουν απλώς ως βάση για να εκτιμηθεί κατά πόσον ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης είναι συμβατό με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ δυνάμει του άρθρου 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ.

(6) Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές η Αρχή καθορίζει τους όρους βάσει των οποίων οι ενισχύσεις στον τομέα της ενέργειας και του περιβάλλοντος δύνανται να θεωρηθούν συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ.

(7) Στην ανακοίνωσή της για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις (10), η Επιτροπή ανακοίνωσε τρεις στόχους, η υλοποίηση των οποίων επιδιώκεται με τον εκσυγχρονισμό του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων: α) την προώθηση της βιώσιμης, έξυπνης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε μια ανταγωνιστική εσωτερική αγορά· β) την εστίαση του εκ των προτέρων ελέγχου της Επιτροπής στις υποθέσεις με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά και συγχρόνως την ενίσχυση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη στην επιβολή της νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων· γ) την απλούστευση των κανόνων και την επιτάχυνση της διαδικασίας λήψης των αποφάσεων.

(8) Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση ζητούσε την υιοθέτηση κοινής προσέγγισης ως προς την αναθεώρηση των διαφόρων κατευθυντήριων γραμμών και πλαισίων, η οποία θα βασίζεται στην ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς, στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών μέσω της καλύτερης συμβολής των κρατικών ενισχύσεων στους στόχους κοινού ενδιαφέροντος, στον αυστηρότερο έλεγχο όσον αφορά τον χαρακτήρα κινήτρου, στον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαιτούμενο και στην αποτροπή δυνητικών αρνητικών επιπτώσεων των ενισχύσεων στον ανταγωνισμό και στις συναλλαγές. Οι ίδιες αρχές έχουν εφαρμοσθεί επίσης από την Αρχή. Οι όροι συμβατότητας που ορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται σε αυτές τις κοινές αρχές αξιολόγησης.

1. Πεδίο εφαρμογής και ορισμοί

1.1. Πεδίο εφαρμογής

(9) Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται για σκοπούς προστασίας του περιβάλλοντος ή για ενεργειακούς σκοπούς σε όλους τους τομείς που διέπονται από τη συμφωνία ΕΟΧ, εφόσον τα μέτρα καλύπτονται από την ενότητα 1.2. Εφαρμόζονται επίσης στους τομείς εκείνους που υπόκεινται σε ειδικούς κανόνες του ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις (π.χ. μεταφορές (11) και άνθρακας), εκτός εάν οι ειδικοί αυτοί κανόνες ορίζουν διαφορετικά.

(10) Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δεν εφαρμόζονται: α) στον σχεδιασμό και την κατασκευή φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων, μηχανημάτων ή μέσων μεταφοράς που προορίζονται να λειτουργήσουν με λιγότερους φυσικούς πόρους και στις δράσεις που αναλαμβάνονται εντός εργοστασίων ή άλλων μονάδων παραγωγής με σκοπό τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγιεινής (12)· β) στη χρηματοδότηση των μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας που σχετίζονται με τις υποδομές αεροπορικών, οδικών, σιδηροδρομικών, εσωτερικών πλωτών και θαλάσσιων μεταφορών· γ) στο λανθάνον κόστος όπως ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη μέθοδο ανάλυσης των κρατικών ενισχύσεων που σχετίζονται με λανθάνον κόστος (13)· δ) στις κρατικές ενισχύσεις για έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία (14) οι οποίες υπόκεινται στους κανόνες που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την έρευνα και ανάπτυξη και την καινοτομία (15)· ε) στις κρατικές ενισχύσεις για μέτρα που αφορούν τη βιοποικιλότητα (16).

(11) Οι ενισχύσεις για το περιβάλλον και την ενέργεια δεν μπορούν να χορηγούνται σε προβληματικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται για τους σκοπούς του παρόντος εγγράφου από τις εφαρμοστέες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (17), όπως τροποποιήθηκαν ή αντικαταστάθηκαν.

(12) Κατά την αξιολόγηση των ενισχύσεων που χορηγούνται σε επιχείρηση για την οποία εκκρεμεί εντολή ανάκτησης ενισχύσεων κατόπιν προηγούμενης απόφασης της Αρχής με την οποία μια ενίσχυση κηρύσσεται παράνομη και ασυμβίβαστη με τη λειτουργία της σύμβασης ΕΟΧ, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη το ποσό της ενίσχυσης που απομένει να ανακτηθεί (18).

1.2. Μέτρα ενίσχυσης που καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραμμές

(13) Η Αρχή έχει εντοπίσει σειρά περιβαλλοντικών και ενεργειακών μέτρων για τα οποία οι κρατικές ενισχύσεις υπό ορισμένους όρους ενδέχεται να είναι συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ: α) ενισχύσεις για την υπέρβαση ενωσιακών προτύπων ή για την αύξηση του επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας ελλείψει ενωσιακών προτύπων (συμπεριλαμβανομένων ενισχύσεων για την αγορά νέων οχημάτων μεταφοράς)· β) ενισχύσεις για την πρόωρη προσαρμογή σε μελλοντικά ενωσιακά πρότυπα· γ) ενισχύσεις για εκπόνηση περιβαλλοντικών μελετών· δ) ενισχύσεις για την αποκατάσταση μολυσμένων χώρων· ε) ενισχύσεις για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές· στ) ενισχύσεις για μέτρα ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της συμπαραγωγής και της τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης· ζ) ενισχύσεις για την αποδοτική χρήση των πόρων και ειδικότερα ενισχύσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων· η) ενισχύσεις για τη δέσμευση, τη μεταφορά και την αποθήκευση CO2, συμπεριλαμβανομένων μεμονωμένων στοιχείων της αλυσίδας δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (Carbon Capture and Storage — CCS)· θ) ενισχύσεις υπό μορφή εκπτώσεων ή απαλλαγών από περιβαλλοντικούς φόρους· ι) ενισχύσεις υπό μορφή εκπτώσεων στη χρηματοδοτική στήριξη για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές· ια) ενισχύσεις για ενεργειακές υποδομές· ιβ) ενισχύσεις για μέτρα επάρκειας παραγωγής· ιγ) ενισχύσεις υπό μορφή εμπορεύσιμων αδειών· ιδ) ενισχύσεις για τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων.

1.3. Ορισμοί

(14) Για τους σκοπούς του παρόντος εγγράφου ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: (1) «προστασία του περιβάλλοντος»: κάθε ενέργεια που αποσκοπεί στην αποκατάσταση ή στην πρόληψη ζημιών στο φυσικό περιβάλλον ή στους φυσικούς πόρους από δραστηριότητες του ίδιου του δικαιούχου, στη μείωση του κινδύνου τέτοιων ζημιών ή στην αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων, περιλαμβανομένων μέτρων για την εξοικονόμηση ενέργειας και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· (2) «ενεργειακή απόδοση»: ποσότητα εξοικονομούμενης ενέργειας, η οποία προσδιορίζεται με τη μέτρηση ή/και τον κατ' εκτίμηση υπολογισμό της κατανάλωσης πριν από και μετά την εφαρμογή ενός μέτρου βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, με ταυτόχρονη εξασφάλιση της σταθερότητας των εξωτερικών συνθηκών που επηρεάζουν την ενεργειακή κατανάλωση· (3) «ενωσιακό πρότυπο»: α) υποχρεωτικό ενωσιακό πρότυπο που καθορίζει τα επίπεδα που πρέπει να επιτευχθούν από περιβαλλοντική άποψη από μεμονωμένες επιχειρήσεις (19), ή β) η υποχρέωση χρήσης, δυνάμει της οδηγίας 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20), των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών (ΒΔΤ) και της διασφάλισης ότι τα επίπεδα εκπομπών ρύπων δεν είναι υψηλότερα από όσο εάν εφαρμόζονταν οι ΒΔΤ. Για τις περιπτώσεις όπου τα επίπεδα εκπομπών που συνδέονται με τις ΒΔΤ καθορίστηκαν σύμφωνα με εκτελεστικές πράξεις που εγκρίθηκαν δυνάμει της οδηγίας 2010/75/ΕΕ, τα εν λόγω επίπεδα είναι εφαρμοστέα για τους σκοπούς του παρόντος εγγράφου. Σε περιπτώσεις όπου τα εν λόγω επίπεδα εκφράζονται ως φάσμα, θα είναι εφαρμοστέο το όριο όπου επιτυγχάνεται πρώτα η ΒΔΤ· (4) «οικολογική καινοτομία»: κάθε καινοτόμος δραστηριότητα που έχει ως αποτέλεσμα ή στόχο τη σημαντική βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος, μεταξύ άλλων νέες διαδικασίες παραγωγής, νέα προϊόντα ή υπηρεσίες, νέες μεθόδους διαχείρισης και άσκησης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, των οποίων η χρήση ή εφαρμογή ενδέχεται να αποτρέψει ή να μειώσει σημαντικά τους κινδύνους για το περιβάλλον, τη ρύπανση και άλλες αρνητικές επιπτώσεις που προκύπτουν από τη χρησιμοποίηση πόρων, καθ' όλη τη διάρκεια των σχετικών δραστηριοτήτων. Για τους σκοπούς του παρόντος ορισμού, δεν θεωρούνται καινοτομίες: i) οι ελάσσονες αλλαγές ή βελτιώσεις· ii) η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας ή της ικανότητας παροχής υπηρεσιών μέσω της προσθήκης συστημάτων μεταποίησης ή εφοδιαστικής που είναι παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούνται ήδη· iii) οι αλλαγές στις επιχειρηματικές πρακτικές, στην οργάνωση του χώρου εργασίας ή στις εξωτερικές σχέσεις που βασίζονται σε οργανωτικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται ήδη στην επιχείρηση· iv) οι αλλαγές στη στρατηγική της επιχείρησης· v) οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές· vi) η παύση χρήσης μιας διαδικασίας· vii) η απλή αναπλήρωση/αντικατάσταση ή επέκταση κεφαλαίου· viii) οι αλλαγές που απορρέουν αμιγώς από αλλαγές στις τιμές των συντελεστών, η προσαρμογή στις ανάγκες του χρήστη, οι τακτικές εποχικές και άλλες αλλαγές που οφείλονται στη συγκυρία· ix) η εμπορία νέων ή ουσιωδώς βελτιωμένων προϊόντων· (5) «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας»: οι ακόλουθες ανανεώσιμες, μη ορυκτές πηγές ενέργειας: αιολική, ηλιακή, αεροθερμική, γεωθερμική, υδροθερμική και ωκεάνια ενέργεια, υδροηλεκτρική ενέργεια, βιομάζα, αέρια χώρων ταφής απορριμμάτων, αέρια που παράγονται σε μονάδες επεξεργασίας λυμάτων και βιοαέρια· (6) «βιομάζα»: το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων από γεωργικές (συμπεριλαμβανομένων φυτικών και ζωικών ουσιών), δασοκομικές και συναφείς βιομηχανικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, καθώς και βιοαέρια και το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων· (7) ως «βιοκαύσιμα» νοούνται τα υγρά ή αέρια καύσιμα για τις μεταφορές τα οποία παράγονται από βιομάζα· (8) «βιορευστά»: υγρά καύσιμα για ενεργειακούς σκοπούς, εκτός από κίνηση, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής ενέργειας και της θέρμανσης και της ψύξης, τα οποία παράγονται από βιομάζα· (9) «βιώσιμα βιοκαύσιμα»: τα βιοκαύσιμα που πληρούν τα κριτήρια βιωσιμότητας που προβλέπονται στο άρθρο 17 της οδηγίας 2009/28/ΕΚ σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και ενδεχόμενες τροποποιήσεις (21)· (10) «μηχανισμός συνεργασίας»: μηχανισμός που πληροί τις προϋποθέσεις των άρθρων 6, 7 ή 8 της οδηγίας 2009/28/ΕΚ· (11) «ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές»: η ενέργεια που παράγεται από μονάδες που χρησιμοποιούν μόνο ανανεώσιμες πηγές, καθώς και το μερίδιο, ως προς τη θερμογόνο ισχύ, της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε υβριδικές εγκαταστάσεις οι οποίες χρησιμοποιούν και συμβατικές πηγές ενέργειας και περιλαμβάνεται επίσης ο ανανεώσιμος ηλεκτρισμός που χρησιμοποιείται για τα συστήματα αποθήκευσης, εξαιρουμένου του ηλεκτρισμού που παράγεται ως αποτέλεσμα των συστημάτων αποθήκευσης· (12) «συμπαραγωγή» ή συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας νοείται η ταυτόχρονη παραγωγή θερμικής και ηλεκτρικής ή/και μηχανικής ενέργειας· (13) «συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης»: η συμπαραγωγή που ανταποκρίνεται στον ορισμό της συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης όπως διατυπώνεται στο άρθρο 2 σημείο 34 της οδηγίας 2012/27/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22). (14) «αποδοτικό σύστημα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης»: σύστημα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης που ανταποκρίνεται στον ορισμό του αποδοτικού συστήματος τηλεθέρμανσης και της τηλεψύξης, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 2 σημεία 41 και 42 της οδηγίας 2012/27/ΕΕ. Ο ορισμός συμπεριλαμβάνει τις μονάδες και το δίκτυο παραγωγής θέρμανσης/ψύξης (συμπεριλαμβανομένων των συναφών εγκαταστάσεων) που απαιτούνται για τη διανομή της θέρμανσης/ψύξης από τις μονάδες παραγωγής στις εγκαταστάσεις του πελάτη· (15) «περιβαλλοντικός φόρος»: φόρος με ειδική φορολογητέα βάση που έχει σαφώς αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον ή στόχος του οποίου είναι η φορολόγηση ορισμένων δραστηριοτήτων, αγαθών ή υπηρεσιών ώστε να μπορεί να περιληφθεί το σχετικό περιβαλλοντικό κόστος στην τιμή τους ή/και οι παραγωγοί και οι καταναλωτές να προσανατολιστούν σε δραστηριότητες που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον· (16) «ελάχιστο φορολογικό επίπεδο της ΕΕ»: το ελάχιστο επίπεδο φορολογίας που προβλέπεται στην ενωσιακή νομοθεσία για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια, ως το ελάχιστο επίπεδο φορολογίας που καθορίζεται στο παράρτημα I της οδηγίας 2003/96/ΕΚ. (17) «μικρομεσαίες επιχειρήσεις» (εφεξής ΜΜΕ): οι επιχειρήσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στη σύσταση της Επιτροπής της 6ης Μαΐου 2003 σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων (23)· (18) «μεγάλες επιχειρήσεις»: επιχειρήσεις που δεν εμπίπτουν στον ορισμό των ΜΜΕ· (19) «μεμονωμένη ενίσχυση»: η ενίσχυση που χορηγείται είτε στο πλαίσιο καθεστώτος είτε σε ad hoc βάση· (20) «ένταση ενίσχυσης»: το ακαθάριστο ποσό της ενίσχυσης εκφραζόμενο ως ποσοστό επί των επιλέξιμων δαπανών· όλα τα στοιχεία πρέπει να υπολογίζονται προ οιωνδήποτε φόρων ή άλλων επιβαρύνσεων· όπου η ενίσχυση καταβάλλεται με μορφή άλλη εκτός της επιχορήγησης, το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να είναι το ισοδύναμο επιχορήγησης της ενίσχυσης· οι ενισχύσεις που καταβάλλονται σε δόσεις πρέπει να υπολογίζονται στην αξία τους κατά τη χρονική στιγμή της χορήγησης· το επιτόκιο που θα χρησιμοποιείται για την αναγωγή αυτή και για τον υπολογισμό του ποσού της ενίσχυσης στα χαμηλότοκα δάνεια πρέπει να είναι το επιτόκιο αναφοράς που ισχύει κατά τη στιγμή της χορήγησης· η ένταση της ενίσχυσης υπολογίζεται ανά δικαιούχο· (21) «λειτουργικά οφέλη»: για τον υπολογισμό των επιλέξιμων δαπανών, ιδίως η εξοικονόμηση κόστους ή η πρόσθετη επικουρική παραγωγή που συνδέεται άμεσα με τις πρόσθετες επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και, ενδεχομένως, τα οφέλη που προκύπτουν από άλλα μέτρα στήριξης, είτε αυτά συνιστούν κρατική ενίσχυση είτε όχι (μεταξύ άλλων ενισχύσεις λειτουργίας που χορηγήθηκαν για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, εγγυημένες τιμές αγοράς ανανεώσιμης ενέργειας ή άλλα μέτρα στήριξης)· (22) «λειτουργικές δαπάνες»: για τον υπολογισμό των επιλέξιμων δαπανών, ιδίως οι πρόσθετες δαπάνες παραγωγής, όπως δαπάνες συντήρησης που απορρέουν από την πρόσθετη επένδυση για την προστασία του περιβάλλοντος· (23) «ενσώματα περιουσιακά στοιχεία»: για τον υπολογισμό των επιλέξιμων δαπανών, οι επενδύσεις σε εκτάσεις γης οι οποίες είναι απόλυτα αναγκαίες για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων, επενδύσεις σε κτίρια, εγκαταστάσεις και εξοπλισμό που προορίζονται για τον περιορισμό ή την εξάλειψη της ρύπανσης και των οχλήσεων, και επενδύσεις για την προσαρμογή των μεθόδων παραγωγής προκειμένου να προστατευθεί το περιβάλλον· (24) «άυλα περιουσιακά στοιχεία»: για τους σκοπούς υπολογισμού των επιλέξιμων δαπανών, οι δαπάνες που συνδέονται με τη μεταφορά τεχνολογίας υπό μορφή απόκτησης αδειών εκμετάλλευσης ή κατοχυρωμένης και μη κατοχυρωμένης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεχνογνωσίας, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: α) το άυλο περιουσιακό στοιχείο πρέπει να θεωρείται αποσβέσιμο στοιχείο ενεργητικού, β) πρέπει να έχει αγοραστεί με τους όρους της αγοράς από επιχειρήσεις στις οποίες ο αποκτών δεν έχει καμία εξουσία άμεσου ή έμμεσου ελέγχου, γ) πρέπει να περιλαμβάνεται στο ενεργητικό της επιχείρησης και να παραμένει στην εγκατάσταση του αποδέκτη της ενίσχυσης, όπου και να χρησιμοποιείται επί πέντε τουλάχιστον έτη. Ο όρος αυτός δεν ισχύει εάν το άυλο περιουσιακό στοιχείο είναι τεχνικά πεπαλαιωμένο. Σε περίπτωση μεταπώλησης κατά τη διάρκεια των εν λόγω πέντε ετών, το προϊόν της πώλησης πρέπει να αφαιρεθεί από τις επιλέξιμες δαπάνες και να επιστραφεί, ενδεχομένως, ολόκληρο ή μέρος του ποσού της ενίσχυσης· (25) «εσωτερίκευση του κόστους»: η αρχή βάσει της οποίας οι ρυπαίνουσες επιχειρήσεις θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν στο κόστος παραγωγής τους το σύνολο των δαπανών που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος· (26) «ρυπαίνων»: εκείνος που προκαλεί άμεσα ή έμμεσα ζημίες στο περιβάλλον ή δημιουργεί συνθήκες που προκαλούν τις ζημίες αυτές (24)· (27) «ρύπανση»: η ζημία που προκαλείται από τον ρυπαίνοντα μέσω της άμεσης ή έμμεσης πρόκλησης ζημίας του περιβάλλοντος ή μέσω της δημιουργίας των συνθηκών που οδηγούν στην εν λόγω ζημία στο φυσικό περιβάλλον ή στους φυσικούς πόρους· (28) «αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει»: η αρχή σύμφωνα με την οποία οι δαπάνες για μέτρα καταπολέμησης της ρύπανσης πρέπει να καταλογίζονται στον ρυπαίνοντα που την προκαλεί· (29) «μολυσμένος χώρος»: ο χώρος στον οποίο έχει διαπιστωθεί η παρουσία, λόγω ανθρώπινης παρέμβασης, επικίνδυνων ουσιών σε επίπεδο που θεωρείται ότι συνιστά σημαντικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας και εγκεκριμένης μελλοντικής χρήσης της έκτασης γης· (30) «ενίσχυση ad hoc»: η ενίσχυση που δεν χορηγείται βάσει καθεστώτος ενισχύσεων· (31) «ενεργειακή υποδομή»: κάθε υλικός εξοπλισμός ή εγκατάσταση που βρίσκεται στο έδαφος του ΕΟΧ ή συνδέει τον ΕΟΧ με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες και εμπίπτει στις ακόλουθες κατηγορίες: α) αναφορικά με την ηλεκτρική ενέργεια: (i) υποδομή για μεταφορά, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ (25)· (ii) υποδομή για διανομή, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 5 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ· (iii) εγκαταστάσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας: εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται για τη μόνιμη ή προσωρινή αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας σε υπέργειες ή υπόγειες υποδομές ή γεωλογικούς χώρους, με την προϋπόθεση ότι συνδέονται άμεσα με γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης που έχουν σχεδιαστεί για τάση 110 kV ή ανώτερη· (iv) κάθε εξοπλισμός ή εγκατάσταση που είναι ουσιώδης για την ορθή, ασφαλή και αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων που ορίζονται στα σημεία i) έως iii), συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων προστασίας, παρακολούθησης και ελέγχου σε όλα τα επίπεδα τάσης και τους υποσταθμούς· και (v) «έξυπνα δίκτυα μεταφοράς»: κάθε εξοπλισμός, γραμμή, καλώδιο ή εγκατάσταση μεταφοράς και διανομής χαμηλής και μέσης τάσης που αποσκοπεί στην αμφίδρομη ψηφιακή επικοινωνία, τη διαδραστική και έξυπνη παρακολούθηση και διαχείριση της ηλεκτροπαραγωγής σε πραγματικό χρόνο ή σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, τη μεταφορά, διανομή και κατανάλωση σε ένα δίκτυο ηλεκτρισμού με στόχο την ανάπτυξη ενός δικτύου που θα ενοποιεί αποτελεσματικά τη συμπεριφορά και τις ενέργειες όλων των συνδεδεμένων σε αυτό χρηστών —εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής, καταναλωτές και όσων έχουν και τις δύο ιδιότητες— για να δημιουργηθεί οικονομικά αποδοτικό και βιώσιμο σύστημα ηλεκτρισμού που θα χαρακτηρίζεται από μικρές απώλειες, υψηλή ποιότητα, ασφάλεια του εφοδιασμού και προστασία· β) αναφορικά με το φυσικό αέριο: (i) αγωγοί μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου και βιοαερίου που αποτελούν τμήματα ενός δικτύου, πλην των αγωγών υψηλής πίεσης που χρησιμοποιούνται στην ανάντη διανομή φυσικού αερίου· (ii) υπόγειοι χώροι αποθήκευσης που είναι συνδεδεμένοι με τους αγωγούς αερίου υψηλής πίεσης που αναφέρονται στο στοιχείο α)· (iii) χώροι παραλαβής, αποθήκευσης και επαναεριοποίησης ή αποσυμπίεσης υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) ή συμπιεσμένου φυσικού αερίου (ΣΦΑ)· και (iv) κάθε εξοπλισμός ή εγκατάσταση που είναι ουσιώδης για την ορθή, ασφαλή και αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος ή για τη δυνατότητα αμφίδρομης ροής, περιλαμβανομένων των σταθμών συμπίεσης· γ) αναφορικά με το πετρέλαιο: (i) αγωγοί μεταφοράς αργού πετρελαίου· (ii) σταθμοί άντλησης και εγκαταστάσεις αποθήκευσης που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία αγωγών αργού πετρελαίου· και (iii) κάθε εξοπλισμός ή εγκατάσταση που είναι ουσιώδης για την ορθή, ασφαλή και αποτελεσματική λειτουργία του εν λόγω συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων προστασίας, παρακολούθησης και ελέγχου και των διατάξεων αντίστροφης ροής· δ) αναφορικά με το CO2: δίκτυα αγωγών, μεταξύ άλλων συνδεδεμένων με σταθμούς ανύψωσης της πίεσης, για τη μεταφορά CO2 σε χώρους αποθήκευσης, με σκοπό την εισαγωγή CO2 σε κατάλληλους υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς για τη μόνιμη αποθήκευσή του· (32) «έλλειμμα χρηματοδότησης»: η διαφορά μεταξύ των θετικών και των αρνητικών χρηματικών ροών καθ' όλη τη διάρκεια μιας επένδυσης, οι οποίες ανάγονται στην τρέχουσα αξία τους (συνήθως χρησιμοποιώντας το κόστος κεφαλαίου)· (33) «δέσμευση και αποθήκευση του άνθρακα» ή «CCS»: ένα σύνολο τεχνολογιών με τις οποίες το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που εκπέμπεται από βιομηχανικές εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα ή βιομάζα, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, δεσμεύεται, μεταφέρεται σε κατάλληλους χώρους αποθήκευσης και εισάγεται σε κατάλληλους υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς με σκοπό τη μόνιμη αποθήκευσή του· (34) «επάρκεια παραγωγής»: το επίπεδο δυναμικότητας παραγωγής το οποίο θεωρείται επαρκές για την κάλυψη των επιπέδων ζήτησης στο συμβαλλόμενο μέρος σε οποιαδήποτε περίοδο, με βάση τη χρήση συμβατικού στατιστικού δείκτη που χρησιμοποιείται από οργανισμούς οι οποίοι αναγνωρίζονται ως έχοντες ουσιώδη ρόλο στη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα το Ευρωπαϊκό δίκτυο διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΔΔΣΜ-ΗΕ)· (35) «παραγωγός»: μια επιχείρηση που παράγει ηλεκτρική ενέργεια για εμπορικούς σκοπούς· (36) «μέτρο επάρκειας παραγωγής»: μηχανισμός που αποσκοπεί στο να διασφαλίσει την τήρηση ορισμένων επιπέδων επάρκειας παραγωγής σε εθνική κλίμακα· (37) «ευθύνη εξισορρόπησης»: η ευθύνη για τις αποκλίσεις μεταξύ της παραγωγής, της κατανάλωσης και των εμπορικών συναλλαγών ενός μέρους με αρμοδιότητες εξισορρόπησης εντός συγκεκριμένης περιόδου εξισορρόπησης αποκλίσεων· (38) «τυποποιημένες αρμοδιότητες εξισορρόπησης»: οι αρμοδιότητες εξισορρόπησης που δεν εισάγουν διακρίσεις μεταξύ των τεχνολογιών και δεν απαλλάσσουν κανέναν παραγωγό από τις αρμοδιότητες αυτές· (39) «μέρος με αρμοδιότητες εξισορρόπησης (Balance Responsible Party — BRP)»: συμμετέχων στην αγορά ή επιλεγμένος εκπρόσωπός του που είναι υπεύθυνος για τις αποκλίσεις του· (40) «ανισορροπίες»: οι αποκλίσεις μεταξύ της παραγωγής, της κατανάλωσης και των εμπορικών συναλλαγών ενός μέρους με αρμοδιότητες εξισορρόπησης εντός συγκεκριμένης περιόδου εξισορρόπησης αποκλίσεων· (41) «εξισορρόπηση ανισορροπιών»: μηχανισμός οικονομικής εκκαθάρισης που αποσκοπεί στην ανάκτηση του κόστους της εξισορρόπησης που εφαρμόζεται στις αποκλίσεις των μερών με αρμοδιότητες εξισορρόπησης· (42) «περίοδος εξισορρόπησης ανισορροπιών»: οι μονάδες χρόνου που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των αποκλίσεων των μερών με αρμοδιότητες εξισορρόπησης· (43) «ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών»: η αμερόληπτη διαδικασία υποβολής προσφορών που προβλέπει τη συμμετοχή επαρκούς αριθμού επιχειρήσεων και όπου οι ενισχύσεις χορηγούνται είτε βάσει της αρχικής προσφοράς του συμμετέχοντος είτε βάσει της τιμής εκκαθάρισης. Επιπλέον, ο προϋπολογισμός ή ό όγκος σχετικά με τη διαδικασία υποβολής προσφορών αποτελεί δεσμευτικό περιορισμό που οδηγεί σε μία κατάσταση όπου δεν μπορούν όλοι οι προσφέροντες να λάβουν βοήθεια· (44) «έναρξη εργασιών»: είτε η έναρξη των εργασιών κατασκευής για την επένδυση είτε η πρώτη δέσμευση της εταιρείας για την παραγγελία εξοπλισμού ή άλλη δέσμευση που καθιστά την επένδυση αμετάκλητη, οποιαδήποτε και αν είναι η πρώτη χρονικά. Η αγορά οικοπέδων και οι προπαρασκευαστικές εργασίες όπως η έκδοση αδειών και η εκπόνηση προκαταρκτικών μελετών σκοπιμότητας δεν θεωρούνται έναρξη εργασιών. Αναφορικά με τις εξαγορές, ως «έναρξη εργασιών» νοείται η χρονική στιγμή της απόκτησης των στοιχείων ενεργητικού που συνδέονται άμεσα με την αποκτηθείσα επιχείρηση· (45) «έργο επίδειξης»: έργο το οποίο επιδεικνύει μια τεχνολογία ως πρώτη του είδους της στον ΕΟΧ και αντιπροσωπεύει σημαντική καινοτομία που υπερβαίνει την πλέον πρόσφατη τεχνολογία· (46) «ενισχυόμενες περιοχές»: περιοχές που προσδιορίζονται στον εγκεκριμένο χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων για την περίοδο από 1ης Ιουλίου 2014 έως 31 Δεκεμβρίου 2020 κατ' εφαρμογή του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συμφωνίας ΕΟΧ· (47) «χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων»: ο κατάλογος περιοχών που προσδιορίζονται από ένα συμβαλλόμενο μέρος σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2014-2020 (26).

2. Κοινοποιήσιμες ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας

(15) Οι μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει κοινοποιηθέντος καθεστώτος ενισχύσεων εξακολουθούν να υπόκεινται στην υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με το άρθρο 62 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ, εφόσον υπερβαίνουν τα κάτωθι όρια κοινοποίησης (27) και δεν χορηγούνται βάσει ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών: α) επενδυτικές ενισχύσεις, εφόσον το ποσό της ενίσχυσης υπερβαίνει τα 15 εκατ. ευρώ για μία επιχείρηση· β) ενισχύσεις λειτουργίας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ή/και τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας από ανανεώσιμες πηγές, όπου η ενίσχυση χορηγείται σε εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε χώρους στους οποίους, ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης, η δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ανά χώρο υπερβαίνει τα 250 μεγαβάτ (MW)· γ) ενισχύσεις λειτουργίας για την παραγωγή βιοκαυσίμων, εφόσον η ενίσχυση χορηγείται σε εγκατάσταση παραγωγής βιοκαυσίμων σε χώρους στους οποίους, ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης, η παραγωγή υπερβαίνει τους 150 000 τόνους (τ.) ετησίως· δ) ενισχύσεις λειτουργίας για τη συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, εφόσον η ενίσχυση χορηγείται σε εγκατάσταση συμπαραγωγής στην οποία, ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης, η δυναμικότητα συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας υπερβαίνει τα 300 MW· οι ενισχύσεις για την παραγωγή θερμότητας από συμπαραγωγή αξιολογούνται στο πλαίσιο της κοινοποίησης βάσει της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής· ε) ενισχύσεις για ενεργειακές υποδομές, εφόσον το ποσό της ενίσχυσης υπερβαίνει τα 50 εκατ. ευρώ για μία επιχείρηση, ανά επενδυτικό έργο· στ) ενισχύσεις για δέσμευση και αποθήκευση του άνθρακα, εφόσον το ποσό της ενίσχυσης υπερβαίνει τα 50 εκατ. ευρώ ανά επενδυτικό έργο· ζ) ενισχύσεις με τη μορφή μέτρου για επάρκεια παραγωγής, εφόσον το ποσό της ενίσχυσης υπερβαίνει τα 15 εκατ. ευρώ ανά επενδυτικό έργο ανά επιχείρηση.

(16) Οι φορολογικές απαλλαγές, οι εκπτώσεις από περιβαλλοντικούς φόρους και οι εξαιρέσεις από τη χρηματοδότηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που καλύπτονται από την ενότητα 3.7 δεν θα υπόκεινται στους όρους για τις μεμονωμένα κοινοποιηθείσες ενισχύσεις. Ωστόσο, οι ενισχύσεις που χορηγούνται με τη μορφή φορολογικής ενίσχυσης και δεν καλύπτονται από την ενότητα 3.7 του παρόντος εγγράφου θα υπόκεινται σε μεμονωμένη αξιολόγηση εάν υπερβαίνουν τα όρια που αναφέρονται στην εν λόγω ενότητα. Αυτό ισχύει επίσης ασχέτως αν ο μεμονωμένος δικαιούχος τυγχάνει συγχρόνως φορολογικής έκπτωσης ή απαλλαγής που καλύπτεται από την ενότητα 3.7.

(17) Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν τα κριτήρια συμβατότητας για τα καθεστώτα ενισχύσεων και τις μεμονωμένες ενισχύσεις για στόχους περιβαλλοντικής προστασίας και ενεργειακούς στόχους που υπόκεινται στην υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με το άρθρο 62 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ.

3. Αξιολόγηση συμβατότητας σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ

(18) Οι κρατικές ενισχύσεις στους τομείς της περιβαλλοντικής προστασίας και της ενέργειας θα θεωρούνται συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ υπό την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ εάν, βάσει των κοινών αρχών αξιολόγησης που ορίζονται στο παρόν κεφάλαιο, έχουν ως αποτέλεσμα αυξημένη συμβολή στους περιβαλλοντικούς ή ενεργειακούς στόχους του ΕΟΧ χωρίς να αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Τα ειδικά μειονεκτήματα των ενισχυόμενων περιοχών θα λαμβάνονται υπόψη.

(19) Στο παρόν κεφάλαιο η Αρχή διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζει τις κοινές αρχές αξιολόγησης που ορίζονται στην ενότητα 3.1 κατά την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου και, κατά περίπτωση, καθορίζει ειδικούς όρους για τις μεμονωμένες ενισχύσεις (είτε χορηγούνται βάσει καθεστώτος είτε ad hoc).

(20) Στην ενότητα 3.2 ορίζονται οι γενικοί όροι συμβατότητας που εφαρμόζονται σε όλα τα μέτρα ενίσχυσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου, εκτός εάν οι ειδικές ενότητες του κεφαλαίου 3 προσδιορίζουν ή τροποποιούν τους εν λόγω γενικούς όρους συμβατότητας. Αντιστοίχως, η ενότητα 3.2 εφαρμόζεται ιδίως στα ακόλουθα μέτρα τα οποία δεν εμπίπτουν στις ειδικές ενότητες του κεφαλαίου 3: α) ενισχύσεις για εκπόνηση περιβαλλοντικών μελετών· β) ενισχύσεις για την αποκατάσταση μολυσμένων χώρων· γ) ενισχύσεις για επιχειρήσεις που υπερβαίνουν τα ενωσιακά πρότυπα ή αυξάνουν την περιβαλλοντική προστασία ελλείψει ενωσιακών προτύπων· δ) ενισχύσεις για την πρόωρη προσαρμογή σε μελλοντικά ενωσιακά πρότυπα.

3.1. Κοινές αρχές αξιολόγησης

(21) Για την αξιολόγηση του κατά πόσον ένα κοινοποιηθέν μέτρο ενίσχυσης μπορεί να θεωρηθεί συμβατό με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, η Αρχή εν γένει αναλύει κατά πόσον ο σχεδιασμός του μέτρου ενίσχυσης διασφαλίζει ότι ο θετικός αντίκτυπος της ενίσχυσης για την επίτευξη ενός στόχου κοινού ενδιαφέροντος είναι μεγαλύτερος από τις δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις του εν λόγω μέτρου στις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό.

(22) Η ανακοίνωση σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των κρατικών ενισχύσεων, της 8ης Μαΐου 2012 (28), ζητούσε τον εντοπισμό και τον καθορισμό των κοινών αρχών που ισχύουν για την αξιολόγηση της συμβατότητας όλων των μέτρων ενίσχυσης την οποία διενεργεί η Επιτροπή. Η Αρχή ακολουθεί επίσης αυτή την προσέγγιση. Για τον σκοπό αυτό, η Αρχή θα θεωρεί ότι ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης είναι συμβατό με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ μόνον εφόσον πληροί καθένα από τα ακόλουθα κριτήρια: α) συμβολή στην επίτευξη ενός σαφώς καθορισμένου στόχου κοινού ενδιαφέροντος: ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης αποσκοπεί στην επίτευξη ενός στόχου κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 61 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ (ενότητα 3.2.1)· β) ανάγκη για κρατική παρέμβαση: ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης στοχεύει σε καταστάσεις όπου η ενίσχυση μπορεί να φέρει ουσιαστική βελτίωση την οποία δεν δύναται να επιτύχει η ίδια η αγορά, για παράδειγμα, αποκαθιστώντας μια σαφώς προσδιορισμένη ανεπάρκεια της αγοράς (ενότητα 3.2.2)· γ) καταλληλότητα του μέτρου ενίσχυσης: το προτεινόμενο μέτρο ενίσχυσης αποτελεί κατάλληλο μέσο πολιτικής για την επίτευξη του στόχου κοινού ενδιαφέροντος (ενότητα 3.2.3)· δ) χαρακτήρας κινήτρου: η ενίσχυση μεταβάλλει τη συμπεριφορά της (των) οικείας(-ων) επιχείρησης(-εων) κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αναπτύσσει(-ουν) πρόσθετες δραστηριότητες τις οποίες δεν θα ανέπτυσσε(-αν) χωρίς την ενίσχυση ή θα ανέπτυσσε(-αν) σε περιορισμένο βαθμό ή με διαφορετικό τρόπο (ενότητα 3.2.4)· ε) αναλογικότητα της ενίσχυσης (η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο): το ποσό της ενίσχυσης περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για να δημιουργηθούν κίνητρα για πρόσθετες επενδύσεις ή δραστηριότητες στην οικεία περιοχή (ενότητα 3.2.5)· στ) αποφυγή αδικαιολόγητων αρνητικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό και στις συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών: οι αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης είναι επαρκώς περιορισμένες ώστε το τελικό αποτέλεσμα του μέτρου να είναι θετικό (ενότητα 3.2.6)· ζ) διαφάνεια της ενίσχυσης: τα συμβαλλόμενα μέρη, η Αρχή, οι οικονομικοί φορείς και το κοινό διαθέτουν εύκολη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πράξεις και τις συναφείς πληροφορίες που αφορούν την ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο αυτών (ενότητα 3.2.7).

(23) Ορισμένες κατηγορίες καθεστώτων μπορεί επίσης να υπόκεινται σε απαίτηση εκ των υστέρων αξιολόγησης, όπως περιγράφεται στο κεφάλαιο 4. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η Αρχή δύναται να περιορίσει τη διάρκεια των εν λόγω καθεστώτων (συνήθως σε τέσσερα έτη ή λιγότερο), με δυνατότητα εκ νέου κοινοποίησης της παράτασής τους στη συνέχεια.

(24) Επιπλέον, εάν ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης ή οι όροι που το συνοδεύουν, συμπεριλαμβανομένης της μεθόδου χρηματοδότησης όταν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου, επιφέρουν αδιάρρηκτη παραβίαση του δικαίου του ΕΟΧ, η ενίσχυση δεν μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ (29). Για παράδειγμα, στον τομέα της ενέργειας, οποιαδήποτε εισφορά που αποσκοπεί στη χρηματοδότηση μέτρου κρατικής ενίσχυσης πρέπει να συμμορφώνεται με τα άρθρα 10 και 14 της συμφωνίας ΕΟΧ (30).

3.2. Γενικές διατάξεις συμβατότητας

3.2.1. Συμβολή στην επίτευξη ενός στόχου κοινού ενδιαφέροντος

3.2.1.1. Γενικοί όροι

(25) Ο γενικός στόχος των ενισχύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος είναι η αύξηση του επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας σε σύγκριση με το επίπεδο που θα μπορούσε να επιτευχθεί ελλείψει ενίσχυσης. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020», ειδικότερα, θέτει στόχους και σκοπούς για βιώσιμη ανάπτυξη με σκοπό τη στήριξη της μετάβασης προς μια ανταγωνιστική οικονομία με αποδοτική χρήση των πόρων και χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές. Μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών με σημαντικό μερίδιο μεταβλητής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές απαιτεί προσαρμογή του ενεργειακού συστήματος και, κυρίως, σημαντικές επενδύσεις σε ενεργειακά δίκτυα (31). Ο πρωταρχικός στόχος των ενισχύσεων στον τομέα της ενέργειας είναι η εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού, αειφόρου και ασφαλούς ενεργειακού συστήματος σε μια εύρυθμη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας (32).

(26) Τα συμβαλλόμενα μέρη που σκοπεύουν να χορηγήσουν ενισχύσεις για το περιβάλλον ή την ενέργεια θα πρέπει να ορίζουν επακριβώς τον επιδιωκόμενο στόχο και να αναλύουν την προβλεπόμενη συμβολή του μέτρου στην επίτευξη του στόχου αυτού.

(27) Οι περιβαλλοντικές μελέτες μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη ενός κοινού στόχου όταν συνδέονται άμεσα με επιλέξιμες επενδύσεις βάσει του παρόντος εγγράφου, επίσης όταν μετά τα πορίσματα μιας προπαρασκευαστική μελέτης η υπό εξέταση επένδυση δεν πραγματοποιηθεί.

3.2.1.2. Συμπληρωματικοί όροι για μεμονωμένα κοινοποιήσιμες ενισχύσεις

(28) Για να αποδείξει τη συμβολή μεμονωμένα κοινοποιήσιμης ενίσχυσης στην αύξηση του επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας, το συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να χρησιμοποιεί, όσο το δυνατόν περισσότερο σε ποσοτικοποιήσιμους όρους, ποικιλία δεικτών και κυρίως τους δείκτες που παρατίθενται κατωτέρω: α) τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών: η ποσότητα των αερίων θερμοκηπίου ή των ρύπων που δεν εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα σε μόνιμη βάση (με αποτέλεσμα τη μείωση των εισροών από ορυκτά καύσιμα)· β) υφιστάμενα ενωσιακά πρότυπα: το απόλυτο ποσό και το σχετικό μέγεθος της αύξησης του επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας πέραν του προτύπου (δηλαδή μείωση της ρύπανσης που δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί από το πρότυπο ελλείψει κρατικής ενίσχυσης)· γ) μελλοντικά ενωσιακά πρότυπα: η αύξηση του ρυθμού εφαρμογής μελλοντικών προτύπων, δηλαδή μείωση της ρύπανσης νωρίτερα από την προβλεπόμενη ημερομηνία.

3.2.2. Ανάγκη για κρατική παρέμβαση

3.2.2.1. Γενικοί όροι

(29) Παρά το γεγονός ότι είναι εν γένει αποδεκτό ότι οι ανταγωνιστικές αγορές τείνουν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα όσον αφορά τις τιμές, την παραγωγή και τη χρήση των πόρων, όταν παρουσιάζονται ανεπάρκειες της αγοράς (33) η κρατική παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματική λειτουργία των αγορών. Πράγματι, τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων μπορούν, υπό ορισμένους όρους, να διορθώσουν τις ανεπάρκειες της αγοράς και, ως εκ τούτου, να συμβάλουν στην επίτευξη του κοινού στόχου στον βαθμό που η αγορά από μόνη της δεν δύναται να παραγάγει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Για να αξιολογηθεί εάν μια κρατική ενίσχυση είναι αποτελεσματική για την επίτευξη του στόχου, είναι αναγκαίο να έχει προηγηθεί διάγνωση και προσδιορισμός του προβλήματος που χρήζει αντιμετώπισης. Η κρατική ενίσχυση πρέπει να στοχεύει σε καταστάσεις όπου μπορεί να φέρει ουσιαστική βελτίωση την οποία η αγορά δεν δύναται να επιτύχει από μόνη της.

(30) Για την κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών που θα διασφαλίζουν ότι τα μέτρα ενίσχυσης επιτυγχάνουν τον κοινό στόχο, τα συμβαλλόμενα μέρη θα πρέπει να εντοπίζουν τις ανεπάρκειες της αγοράς που παρεμποδίζουν την εξασφάλιση αυξημένου επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας ή μιας εύρυθμης, ασφαλούς, οικονομικά προσιτής και βιώσιμης εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Οι ανεπάρκειες της αγοράς που σχετίζονται με περιβαλλοντικούς και ενεργειακούς στόχους ενδέχεται να διαφέρουν ή να είναι παρόμοιες, αλλά μπορούν να παρεμποδίζουν την επίτευξη του βέλτιστου αποτελέσματος και να οδηγούν σε μη ικανοποιητικά αποτελέσματα για τους εξής λόγους: α) Οι αρνητικές εξωτερικότητες: αποτελούν τη συνηθέστερη αιτία για τη λήψη μέτρων ενίσχυσης στον τομέα του περιβάλλοντος και προκύπτουν όταν η ρύπανση δεν τιμολογείται επαρκώς, δηλαδή η υπό εξέταση επιχείρηση δεν αναλαμβάνει το πλήρες κόστος της ρύπανσης. Στην περίπτωση αυτή, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται με γνώμονα το συμφέρον τους ενδέχεται να μην έχουν επαρκή κίνητρα ώστε να λαμβάνουν υπόψη τους τις αρνητικές εξωτερικότητες που προκύπτουν από την παραγωγή, ούτε όταν λαμβάνουν αποφάσεις για μια συγκεκριμένη τεχνολογία παραγωγής ούτε όταν αποφασίζουν για το επίπεδο παραγωγής. Με άλλα λόγια, το κόστος παραγωγής που βαρύνει την επιχείρηση είναι χαμηλότερο του κόστους με το οποίο επιβαρύνεται το κοινωνικό σύνολο. Ως εκ τούτου, οι επιχειρήσεις τυπικά δεν έχουν επαρκή κίνητρα ώστε να μειώσουν τη ρύπανση που προκαλούν ή να λάβουν μεμονωμένα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος. β) Οι θετικές εξωτερικότητες: ήτοι το γεγονός ότι άλλοι συμμετέχοντες στην αγορά εκτός του επενδυτή θα αποκομίσουν μέρος των οφελών που αποφέρει μια επένδυση, θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση των επενδύσεων από την πλευρά των επιχειρήσεων. Θετικές εξωτερικότητες ενδέχεται να σημειωθούν για παράδειγμα σε περιπτώσεις επενδύσεων σε οικολογική καινοτομία (34), σε σταθερότητα του συστήματος, σε νέες και καινοτόμους τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και σε καινοτόμα μέτρα ανταπόκρισης στη ζήτηση ή στην περίπτωση ενεργειακών υποδομών ή μέτρων για την επάρκεια της παραγωγής που ωφελούν πολλά συμβαλλόμενα μέρη (ή μεγαλύτερο αριθμό καταναλωτών). γ) Ασύμμετρη πληροφόρηση: η εν λόγω πληροφόρηση προκύπτει κατά κανόνα σε αγορές όπου υπάρχει απόκλιση μεταξύ των πληροφοριών που διατίθενται στη μία πλευρά της αγοράς και των πληροφοριών που διατίθενται στην άλλη πλευρά της αγοράς. Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προκύψει όταν εξωτερικοί χρηματοοικονομικοί επενδυτές δεν διαθέτουν επαρκή πληροφόρηση όσον αφορά την πιθανή απόδοση και τους ενδεχόμενους κινδύνους του έργου. Μπορεί επίσης να προκύψει σε διασυνοριακή συνεργασία για υποδομές όταν το ένα από τα μέρη μειονεκτεί ως προς την πληροφόρηση σε σχέση με το άλλο μέρος. Παρά το γεγονός ότι ο κίνδυνος ή η αβεβαιότητα δεν οδηγούν από μόνα τους στη δημιουργία ανεπαρκειών της αγοράς, το πρόβλημα της ασύμμετρης πληροφόρησης συνδέεται με τον βαθμό του κινδύνου ή της αβεβαιότητας. Αμφότερα αυτά τα στοιχεία τείνουν να είναι εντονότερα στις περιβαλλοντικές επενδύσεις που έχουν κατά κανόνα περιόδους απόσβεσης μεγαλύτερης διάρκειας. Η ασύμμετρη πληροφόρηση ενδέχεται να ενισχύσει την εστίαση στο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, κατάσταση που θα μπορούσε να επιδεινωθεί από τις χρηματοδοτικές συνθήκες για αυτού του είδους τις επενδύσεις, ιδίως για τις ΜΜΕ. δ) Ανεπάρκειες στον συντονισμό: οι εν λόγω ανεπάρκειες ενδέχεται να παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ενός έργου ή τον αποτελεσματικό του σχεδιασμό λόγω των αποκλινόντων συμφερόντων και κινήτρων των επενδυτών (ο λεγόμενος διχασμός κινήτρων), του κόστους της σύναψης σύμβασης, της αβεβαιότητας σχετικά με το αποτέλεσμα της συνεργασίας και τα αποτελέσματα του δικτύου (για παράδειγμα, αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας). Οι ανεπάρκειες αυτές μπορούν να προκύψουν, για παράδειγμα, στη σχέση μεταξύ του ιδιοκτήτη και του ενοίκου ενός κτιρίου σχετικά με την εφαρμογή λύσεων ενεργειακής απόδοσης. Τα προβλήματα συντονισμού ενδέχεται να επιδεινώνονται περαιτέρω από προβλήματα πληροφόρησης, ιδίως τα προβλήματα εκείνα που συνδέονται με την ασύμμετρη πληροφόρηση. Προβλήματα συντονισμού μπορούν επίσης να προκληθούν από την ανάγκη να επιτευχθεί κρίσιμη μάζα προκειμένου να καταστεί εμπορικά ελκυστική η έναρξη υλοποίησης ενός έργου, πράγμα που μπορεί να αποτελεί ιδιαιτέρως συναφή πτυχή στα έργα (διασυνοριακών) υποδομών.

(31) Μόνον η ύπαρξη ανεπαρκειών της αγοράς σε ένα δεδομένο πλαίσιο δεν επαρκεί για να δικαιολογηθεί η κρατική παρέμβαση. Ειδικότερα, ενδέχεται να έχουν τεθεί ήδη σε εφαρμογή άλλες πολιτικές και μέτρα με σκοπό την αντιμετώπιση ορισμένων από τις ανεπάρκειες της αγοράς που έχουν εντοπιστεί. Στα μέτρα ή τις πολιτικές αυτές περιλαμβάνονται η τομεακή ρύθμιση, τα υποχρεωτικά πρότυπα για τη ρύπανση, οι μηχανισμοί τιμολόγησης, όπως το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) και οι φόροι ανθρακούχων εκπομπών. Πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των κρατικών ενισχύσεων, μπορούν να λαμβάνονται μόνο με στόχο την αντιμετώπιση εναπομένουσας ανεπάρκειας της αγοράς, δηλαδή ανεπάρκειας της αγοράς που δεν αντιμετωπίζεται με τις εν λόγω άλλες πολιτικές και μέτρα. Είναι επίσης σημαντικό να καταδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο η κρατική ενίσχυση ενισχύει τις άλλες πολιτικές και τα μέτρα που εφαρμόζονται για την αποκατάσταση της ίδιας ανεπάρκειας της αγοράς. Συνεπώς, τα επιχειρήματα για την αναγκαιότητα της κρατικής ενίσχυσης είναι αδύναμα εάν η ενίσχυση αντιβαίνει σε άλλες πολιτικές που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της ίδιας ανεπάρκειας της αγοράς.

(32) Η Αρχή θα θεωρεί ότι χρειάζεται η ενίσχυση εάν το συμβαλλόμενο μέρος αποδείξει ότι η ενίσχυση έχει πράγματι ως στόχο την αποκατάσταση (εναπομένουσας) ανεπάρκειας της αγοράς.

3.2.2.2. Συμπληρωματικοί όροι για μεμονωμένα κοινοποιήσιμες ενισχύσεις

(33) Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανεπάρκειες της αγοράς ενδέχεται να υφίστανται εν γένει και τα μέτρα ενίσχυσης μπορεί, καταρχήν, να είναι άρτια σχεδιασμένα ώστε να στοχεύουν στην εξασφάλιση ικανοποιητικού αποτελέσματος στην αγορά, είναι πιθανό οι εν λόγω ανεπάρκειες της αγοράς να μην αφορούν όλες τις επιχειρήσεις στον ίδιο βαθμό. Κατά συνέπεια, για τις μεμονωμένα κοινοποιήσιμες ενισχύσεις, η Αρχή θα αξιολογεί τη συγκεκριμένη ανάγκη για ενίσχυση στην εκάστοτε περίπτωση. Αποτελεί ευθύνη του συμβαλλόμενου μέρους να αποδείξει ότι υπάρχει μια ανεπάρκεια της αγοράς η οποία εξακολουθεί να μην αντιμετωπίζεται όσον αφορά τη συγκεκριμένη δραστηριότητα για την οποία χορηγείται η ενίσχυση και κατά πόσον η ενίσχυση στοχεύει αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση της συγκεκριμένης ανεπάρκειας της αγοράς.

(34) Ανάλογα με τη συγκεκριμένη ανεπάρκεια της αγοράς που αντιμετωπίζεται, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη τους ακόλουθους παράγοντες: α) κατά πόσον υφίστανται ήδη άλλα μέτρα πολιτικής που αντιμετωπίζουν επαρκώς την ανεπάρκεια της αγοράς, και ιδίως την ύπαρξη περιβαλλοντικών ή άλλων ενωσιακών προτύπων, του ΣΕΔΕ ή περιβαλλοντικών φόρων· β) κατά πόσον η κρατική παρέμβαση είναι αναγκαία, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος της εφαρμογής εθνικών προτύπων για τον δικαιούχο της ενίσχυσης ελλείψει αυτής σε σύγκριση με το κόστος, ή την απουσία κόστους, της εφαρμογής των εν λόγω προτύπων για τους βασικούς ανταγωνιστές του δικαιούχου της ενίσχυσης· γ) στην περίπτωση ανεπαρκειών στον συντονισμό, ο αριθμός των επιχειρήσεων που απαιτείται να συνεργαστούν, τα αποκλίνοντα συμφέροντα των συνεργαζόμενων μερών και τα πρακτικά προβλήματα που σχετίζονται με τον συντονισμό της συνεργασίας, όπως γλωσσικά ζητήματα, ευαίσθητες πληροφορίες, μη εναρμονισμένα πρότυπα.

3.2.3. Καταλληλότητα της ενίσχυσης

(35) Το προτεινόμενο μέτρο ενίσχυσης πρέπει να αποτελεί κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση του εκάστοτε στόχου πολιτικής. Ένα μέτρο ενίσχυσης δεν θα θεωρείται συμβατό με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ εφόσον η ίδια θετική συνεισφορά στον κοινό στόχο μπορεί να επιτευχθεί με άλλα λιγότερο στρεβλωτικά μέσα πολιτικής ή μέσα ενίσχυσης.

3.2.3.1. Καταλληλότητα εναλλακτικών μέσων πολιτικής

(36) Οι κρατικές ενισχύσεις δεν είναι το μοναδικό μέσο πολιτικής που έχουν στη διάθεσή τους τα συμβαλλόμενα μέρη για την προώθηση αυξημένων επιπέδων περιβαλλοντικής προστασίας ή για την επίτευξη μιας εύρυθμης, ασφαλούς, οικονομικά προσιτής και βιώσιμης ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι ενδέχεται να υφίστανται άλλα μέσα που ενδείκνυνται περισσότερο για την επίτευξη των στόχων αυτών. Οι κανονιστικές ρυθμίσεις και τα μέσα που βασίζονται στην αγορά αποτελούν τα πλέον σημαντικά εργαλεία για την επίτευξη περιβαλλοντικών και ενεργειακών στόχων. Ήπια μέσα, όπως τα προαιρετικά οικολογικά σήματα και η διάδοση τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον, μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επίτευξη υψηλότερου επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας.

(37) Τα διάφορα μέτρα που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της ίδιας ανεπάρκειας της αγοράς ενδέχεται να έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Τούτο συμβαίνει στις περιπτώσεις όπου ένας αποτελεσματικός μηχανισμός που βασίζεται στην αγορά έχει τεθεί σε εφαρμογή προκειμένου να αντιμετωπιστεί συγκεκριμένα το πρόβλημα των εξωτερικοτήτων. Ένα πρόσθετο μέτρο στήριξης για την αντιμετώπιση της ίδιας ανεπάρκειας της αγοράς ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού που βασίζεται στην αγορά.

(38) Τα διάφορα μέτρα που αποσκοπούν στην αποκατάσταση διαφορετικών ανεπαρκειών της αγοράς ενδέχεται και αυτά να έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Ένα μέτρο για την αντιμετώπιση του προβλήματος της επάρκειας παραγωγής πρέπει να εξισορροπηθεί με τον περιβαλλοντικό στόχο της σταδιακής κατάργησης των επιζήμιων σε περιβαλλοντικό ή οικονομικό επίπεδο επιδοτήσεων, μεταξύ άλλων για ορυκτά καύσιμα. Ομοίως, ένα μέτρο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μπορεί να αυξήσει την προσφορά μεταβλητής ενέργειας, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τα ζητήματα που αφορούν την επάρκεια παραγωγής.

(39) Η τήρηση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» μέσω της περιβαλλοντικής νομοθεσίας εξασφαλίζει καταρχήν ότι η ανεπάρκεια της αγοράς που συνδέεται με τις αρνητικές εξωτερικότητες θα επανορθωθεί. Κατά συνέπεια, οι κρατικές ενισχύσεις δεν συνιστούν κατάλληλο μέσο και δεν είναι δυνατή η χορήγησή τους εφόσον υπάρχει η πιθανότητα ο δικαιούχος της ενίσχυσης να θεωρηθεί ότι υπέχει ευθύνη για ρύπανση δυνάμει της ισχύουσας νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΟΧ ή σε εθνικό επίπεδο (35).

3.2.3.2. Καταλληλότητα μεταξύ διαφόρων μέσων ενίσχυσης

(40) Οι ενισχύσεις για το περιβάλλον και την ενέργεια μπορούν να χορηγούνται σε διάφορες μορφές. Το συμβαλλόμενο μέρος θα πρέπει ωστόσο να εξασφαλίζει ότι η ενίσχυση χορηγείται με τη μορφή που είναι πιθανόν να προκαλέσει τις λιγότερες στρεβλώσεις στις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό. Εν προκειμένω, απαιτείται από το συμβαλλόμενο μέρος να καταδείξει τους λόγους για τους οποίους άλλες μορφές ενίσχυσης που προκαλούν ενδεχομένως λιγότερες στρεβλώσεις, όπως επιστρεπτέες προκαταβολές σε σύγκριση με άμεσες επιχορηγήσεις, ή φορολογικές πιστώσεις σε σύγκριση με φορολογικές ελαφρύνσεις ή μορφές ενίσχυσης που βασίζονται σε χρηματοδοτικά μέσα, όπως χρεωστικούς ή συμμετοχικούς τίτλους (για παράδειγμα, δάνεια με χαμηλό επιτόκιο ή επιδοτήσεις επιτοκίου, κρατικές εγγυήσεις ή εναλλακτική παροχή κεφαλαίων υπό ευνοϊκούς όρους) είναι λιγότερο κατάλληλες.

(41) Η επιλογή του μέσου ενίσχυσης πρέπει να είναι συναφής με την ανεπάρκεια της αγοράς την οποία το μέτρο ενίσχυσης αποσκοπεί να αντιμετωπίσει. Ειδικότερα, όταν υπάρχει αβεβαιότητα ως προς τα πραγματικά έσοδα, για παράδειγμα στην περίπτωση των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, οι επιστρεπτέες προκαταβολές ενδέχεται να συνιστούν το κατάλληλο μέσο. Για καθεστώτα ενισχύσεων που υλοποιούν στόχους και προτεραιότητες επιχειρησιακών προγραμμάτων, το χρηματοδοτικό μέσο που επιλέγεται στο πρόγραμμα αυτό θεωρείται καταρχήν ως κατάλληλο μέσο.

(42) Για τις ενισχύσεις λειτουργίας, το συμβαλλόμενο μέρος πρέπει να αποδείξει ότι η ενίσχυση είναι κατάλληλη για την επίτευξη του στόχου του καθεστώτος στο πλαίσιο του οποίου χορηγείται η ενίσχυση. Για να αποδείξει την καταλληλότητα της ενίσχυσης, το συμβαλλόμενο μέρος δύναται να υπολογίσει εκ των προτέρων το ποσό της ενίσχυσης ως ένα κατ' αποκοπή ποσό που καλύπτει το προβλεπόμενο πρόσθετο κόστος κατά τη διάρκεια δεδομένης χρονικής περιόδου, με στόχο την παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν το κόστος τους και να αναπτύξουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα με αποτελεσματικότερο τρόπο σε μακροπρόθεσμο επίπεδο (36).

(43) Για την απόδειξη της καταλληλότητας των καθεστώτων, το συμβαλλόμενο μέρος μπορεί επίσης να βασίζεται στα αποτελέσματα παλαιότερων αξιολογήσεων, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο 4.

3.2.4. Χαρακτήρας κινήτρου

3.2.4.1. Γενικοί όροι

(44) Οι ενισχύσεις στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ, μόνον εφόσον λειτουργούν ως κίνητρο. Η ενίσχυση λειτουργεί ως κίνητρο όταν προτρέπει τον δικαιούχο να μεταβάλει τη συμπεριφορά του ώστε να επιτυγχάνεται αύξηση του επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας ή βελτίωση της λειτουργίας μιας ασφαλούς, οικονομικά προσιτής και βιώσιμης ενεργειακής αγοράς, μια αλλαγή συμπεριφοράς που δεν θα συνέβαινε χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης. Οι ενισχύσεις δεν πρέπει να επιδοτούν το κόστος μιας δραστηριότητας με το οποίο θα επιβαρυνθεί ούτως ή άλλως μια επιχείρηση και δεν πρέπει να αντισταθμίζουν τον συνήθη επιχειρηματικό κίνδυνο μιας οικονομικής δραστηριότητας.

(45) Η Αρχή θεωρεί ότι η ενίσχυση δεν λειτουργεί ως κίνητρο για τον δικαιούχο σε κάθε περίπτωση όπου η υλοποίηση του έργου είχε ήδη αρχίσει πριν ο δικαιούχος υποβάλει την αίτηση ενίσχυσης στις εθνικές αρχές. Σε ανάλογες περιπτώσεις, όταν ο δικαιούχος έχει ήδη ξεκινήσει την υλοποίηση έργου πριν από την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης, οποιαδήποτε χορηγηθείσα ενίσχυση που αφορά το συγκεκριμένο έργο δεν θα θεωρείται συμβατή με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ.

(46) Τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να θεσπίσουν και να χρησιμοποιούν έντυπο υποβολής αίτησης για τη χορήγηση ενίσχυσης. Στο εν λόγω έντυπο περιλαμβάνεται τουλάχιστον η επωνυμία και το μέγεθος της αιτούσας επιχείρησης, περιγραφή του έργου, συμπεριλαμβανομένης της τοποθεσίας και της ημερομηνίας έναρξης και λήξης του έργου, το ποσό της ενίσχυσης που απαιτείται για την υλοποίησή του και οι επιλέξιμες δαπάνες. Στο έντυπο της αίτησης οι δικαιούχοι πρέπει να περιγράφουν την κατάσταση εάν δεν χορηγηθεί ενίσχυση, κατάσταση η οποία αναφέρεται ως αντιπαράδειγμα ή ως εναλλακτικό σενάριο ή εναλλακτικό έργο. Επιπλέον, οι μεγάλες επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλλουν αποδεικτικά στοιχεία προς στήριξη του αντιπαραδείγματος που περιγράφεται στο έντυπο της αίτησης.

(47) Κατά την παραλαβή της αίτησης, η χορηγούσα αρχή πρέπει να διενεργεί έλεγχο αξιοπιστίας του αντιπαραδείγματος και να επιβεβαιώνει ότι η ενίσχυση έχει τον απαιτούμενο χαρακτήρα κινήτρου. Το αντιπαράδειγμα είναι αξιόπιστο εφόσον είναι αληθινό και σχετίζεται με τους παράγοντες λήψης αποφάσεων που επικρατούν κατά τον χρόνο της απόφασης εκ μέρους του δικαιούχου όσον αφορά την επένδυση. Δεν απαιτείται η εκπλήρωση των όρων που αναφέρονται στις παραγράφους 45 και 46 όταν η ενίσχυση χορηγείται βάσει ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών.

Χαρακτήρας κινήτρου και προσαρμογή σε ενωσιακά πρότυπα

(48) Η Αρχή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται για την προσαρμογή σε μελλοντικά ενωσιακά πρότυπα έχουν καταρχήν χαρακτήρα κινήτρου, μεταξύ άλλων όταν το πρότυπο έχει ήδη εκδοθεί αλλά δεν έχει ακόμα τεθεί σε ισχύ. Ωστόσο, στην τελευταία περίπτωση, οι ενισχύσεις έχουν χαρακτήρα κινήτρου εφόσον ενθαρρύνουν την υλοποίηση της επένδυσης πολύ πριν την έναρξη ισχύος του προτύπου. Οι ενισχύσεις που χορηγούνται για την προσαρμογή σε ήδη εκδοθέντα ενωσιακά πρότυπα που δεν έχουν ακόμα τεθεί σε ισχύ θα πρέπει να θεωρούνται ότι έχουν χαρακτήρα κινήτρου εάν η επένδυση υλοποιείται και ολοκληρώνεται τουλάχιστον ένα έτος πριν από την έναρξη ισχύος των ενωσιακών προτύπων.

(49) Ως περαιτέρω εξαίρεση των προβλεπόμενων στην παράγραφο 48, ενδέχεται η ενίσχυση να λειτουργεί ως κίνητρο εάν χορηγείται: α) για την αγορά νέων οχημάτων για οδικές, σιδηροδρομικές, εσωτερικές πλωτές και θαλάσσιες μεταφορές που ανταποκρίνονται σε εκδοθέντα ενωσιακά πρότυπα, υπό την προϋπόθεση ότι η αγορά πραγματοποιείται πριν τεθούν σε ισχύ τα εν λόγω πρότυπα και ότι, αφού καταστούν υποχρεωτικά, δεν ισχύουν για ήδη αγορασθέντα οχήματα· ή β) για τις εργασίες αναβάθμισης υφιστάμενων μεταφορικών οχημάτων για οδικές, σιδηροδρομικές, εσωτερικές πλωτές και θαλάσσιες μεταφορές, υπό την προϋπόθεση ότι τα ενωσιακά πρότυπα δεν έχουν τεθεί ακόμα σε ισχύ κατά την ημερομηνία έναρξης χρήσης των εν λόγω οχημάτων και ότι τα εν λόγω ενωσιακά πρότυπα, αφού καταστούν υποχρεωτικά, δεν ισχύουν για τα εν λόγω οχήματα.

(50) H Αρχή θεωρεί θετική τη συμβολή στους περιβαλλοντικούς ή ενεργειακούς στόχους των ενισχύσεων που χορηγούνται για επενδύσεις που παρέχουν τη δυνατότητα στον δικαιούχο να λάβει μέτρα που υπερβαίνουν τα ισχύοντα ενωσιακά πρότυπα. Προκειμένου να μην αποτρέπονται τα συμβαλλόμενα μέρη από τον καθορισμό υποχρεωτικών εθνικών προτύπων αυστηρότερων από τα αντίστοιχα ενωσιακά, η εν λόγω θετική συμβολή υφίσταται ανεξαρτήτως της ύπαρξης υποχρεωτικών εθνικών προτύπων αυστηρότερων του ενωσιακού προτύπου. Σε αυτά περιλαμβάνονται για παράδειγμα μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων και του αέρα πέραν των υποχρεωτικών ενωσιακών προτύπων. H εν λόγω θετική συμβολή υφίσταται επίσης στην ύπαρξη υποχρεωτικού εθνικού προτύπου που εκδόθηκε ελλείψει ενωσιακών προτύπων.

Χαρακτήρας κινήτρου και ενεργειακοί έλεγχοι

(51) Βάσει της οδηγίας 2012/27/ΕΕ («η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση» ή «η ΟΕΑ»), οι μεγάλες επιχειρήσεις πρέπει να διενεργούν ενεργειακούς ελέγχους κάθε τέσσερα έτη. Συνεπώς, οι ενισχύσεις για τη διενέργεια ενεργειακών ελέγχων για μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να έχουν χαρακτήρα κινήτρου μόνο στον βαθμό που δεν αντισταθμίζουν ενεργειακό έλεγχο που απαιτείται από την ΟΕΑ. Δεδομένου ότι η ίδια υποχρέωση δεν επιβάλλεται σε ΜΜΕ, οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται σε ΜΜΕ για τη διενέργεια του ενεργειακού ελέγχου μπορούν να έχουν χαρακτήρα κινήτρου.

(52) Η προηγούμενη παράγραφος ισχύει με την επιφύλαξη της αξιολόγησης του χαρακτήρα κινήτρου της κρατικής ενίσχυσης για μέτρα ενεργειακής απόδοσης που προβλέπονται από τον ενεργειακό έλεγχο ή εφαρμόζονται ως αποτέλεσμα αυτού ή για μέτρα που προκύπτουν από άλλα μέσα, όπως τα συστήματα ενεργειακής διαχείρισης και τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης.

3.2.4.2. Συμπληρωματικοί όροι για μεμονωμένα κοινοποιήσιμες ενισχύσεις

(53) Για τα μέτρα που υπόκεινται σε μεμονωμένη κοινοποίηση, τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να αποδείξουν πλήρως στην Αρχή τον χαρακτήρα κινήτρου της ενίσχυσης. Οφείλουν να παράσχουν σαφή αποδεικτικά στοιχεία ότι η ενίσχυση έχει πραγματικό αντίκτυπο στην επενδυτική απόφαση κατά τρόπο που μεταβάλλει τη συμπεριφορά του δικαιούχου, οδηγώντας τον δικαιούχο να ενισχύσει το επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας, ή συνεπάγεται καλύτερη λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Για να καταστεί δυνατή μια διεξοδική αξιολόγηση, το συμβαλλόμενο μέρος πρέπει να παράσχει όχι μόνον πληροφορίες για το ενισχυόμενο έργο αλλά και διεξοδική περιγραφή του αντιπαραδείγματος, κατά το οποίο ο δικαιούχος δεν λαμβάνει ενίσχυση από κανένα άλλο συμβαλλόμενο μέρος.

(54) Τα πλεονεκτήματα των νέων επενδύσεων ή μεθόδων παραγωγής δεν περιορίζονται συνήθως στον άμεσο αντίκτυπό τους στο περιβάλλον ή στον αντίκτυπό τους στην αγορά ενέργειας. Τα εν λόγω πλεονεκτήματα μπορούν ειδικότερα να είναι πλεονεκτήματα παραγωγής (37) ενώ οι κίνδυνοι αφορούν ιδίως την αβεβαιότητα σχετικά με το κατά πόσον η επένδυση θα είναι τόσο παραγωγική όσο αναμένεται.

(55) Ο χαρακτήρας κινήτρου πρέπει, καταρχήν, να εντοπίζεται μέσω της ανάλυσης του αντιπαραδείγματος, συγκρίνοντας τα επίπεδα της σχεδιαζόμενης δραστηριότητας με ενίσχυση και χωρίς ενίσχυση. Στην ουσία, αυτό αντιστοιχεί στον έλεγχο της κερδοφορίας του έργου ελλείψει ενίσχυσης, προκειμένου να αξιολογηθεί κατά πόσον το κέρδος είναι όντως μικρότερο του κέρδους που θα αποκομίσει η εταιρεία από την υλοποίηση του εναλλακτικού έργου.

(56) Στο πλαίσιο αυτό, το επίπεδο της κερδοφορίας μπορεί να αξιολογείται βάσει μεθοδολογιών που συνιστούν πάγια πρακτική στον συγκεκριμένο κλάδο και που δύνανται να περιλαμβάνουν μεθόδους για τον υπολογισμό της καθαρής παρούσας αξίας (ΚΠΑ) του έργου (38), του εσωτερικού ποσοστού απόδοσης (ΕΠΑ) (39) ή της μέσης απόδοσης του απασχολούμενου κεφαλαίου (ΑΑΚ). Η κερδοφορία του έργου συγκρίνεται με τα συνήθη ποσοστά απόδοσης που εφαρμόζει η εταιρεία σε άλλα παρόμοια επενδυτικά έργα. Στις περιπτώσεις όπου τα ποσοστά αυτά δεν είναι διαθέσιμα, η κερδοφορία του έργου θα συγκρίνεται με το κόστος κεφαλαίου της επιχείρησης ως συνόλου ή με τα ποσοστά απόδοσης που παρατηρούνται συνήθως στον οικείο κλάδο.

(57) Όπου δεν είναι γνωστό κάποιο συγκεκριμένο αντιπαράδειγμα, ο χαρακτήρας κινήτρου της ενίσχυσης μπορεί να υποτεθεί όταν υπάρχει έλλειμμα χρηματοδότησης, δηλαδή οι επενδυτικές δαπάνες υπερβαίνουν την ΚΠΑ των προβλεπόμενων κερδών εκμετάλλευσης της επένδυσης βάσει εκ των προτέρων επιχειρηματικού σχεδίου.

(58) Τα συμβαλλόμενα μέρη καλούνται, ειδικότερα, να βασίζονται σε τρέχοντα, συναφή και αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία, για παράδειγμα επίσημα έγγραφα του διοικητικού συμβουλίου, εκθέσεις της επιτροπής πιστώσεων, εκτιμήσεις κινδύνων, χρηματοοικονομικές εκθέσεις, εσωτερικά επιχειρηματικά σχέδια, γνώμες εμπειρογνωμόνων και άλλες μελέτες που σχετίζονται με το υπό αξιολόγηση επενδυτικό έργο. Για την επαλήθευση του χαρακτήρα κινήτρου μπορούν να χρησιμεύσουν έγγραφα που περιλαμβάνουν πληροφορίες για την προβλεπόμενη ζήτηση, προβλέψεις ως προς το κόστος, οικονομικές προβλέψεις, έγγραφα που υποβάλλονται σε επιτροπή επενδύσεων και πραγματεύονται διάφορα επενδυτικά σενάρια ή έγγραφα που παρέχονται στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

(59) Για να διασφαλιστεί ότι ο χαρακτήρας κινήτρου εδραιώνεται σε αντικειμενική βάση, η Αρχή μπορεί, κατά την αξιολόγηση που διεξάγει όσον αφορά τον χαρακτήρα κινήτρου, να συγκρίνει στοιχεία που αφορούν ειδικά την επιχείρηση με στοιχεία που αφορούν τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιείται η επιχείρηση, γνωστή ως συγκριτική αξιολόγηση. Συγκεκριμένα, το συμβαλλόμενο μέρος θα πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να παρέχει στοιχεία ειδικά για τον κλάδο που καταδεικνύουν ότι το αντιπαράδειγμα της επιχείρησης, το απαιτούμενο επίπεδο κερδοφορίας του και οι αναμενόμενες ταμειακές ροές του έχουν λογική βάση.

(60) Η Αρχή δύναται να διαπιστώσει ότι υπάρχει χαρακτήρας κινήτρου σε περιπτώσεις όπου μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει ένα κίνητρο για την υλοποίηση ενός έργου, με ενίσχυση, ακόμα και εάν το ενισχυόμενο έργο δεν επιτυγχάνει το συνήθως απαιτούμενο επίπεδο κερδοφορίας. Αυτό μπορεί να δικαιολογηθεί για παράδειγμα λόγω ευρύτερων οφελών που δεν αντικατοπτρίζονται στην κερδοφορία του ίδιου του έργου. Στις περιπτώσεις αυτές, τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέχονται για την υποστήριξη της ύπαρξης χαρακτήρα κινήτρου καθίστανται ιδιαιτέρως σημαντικά.

(61) Όταν η επιχείρηση προσαρμόζεται σε εθνικό πρότυπο το οποίο υπερβαίνει τα ενωσιακά πρότυπα ή έχει εκδοθεί ελλείψει ενωσιακών προτύπων, η Αρχή επαληθεύει ότι ο δικαιούχος της ενίσχυσης θα είχε επηρεαστεί σημαντικά από πλευράς αυξημένων δαπανών και δεν θα ήταν σε θέση να αναλάβει το κόστος που συνεπάγεται η άμεση εφαρμογή των εθνικών προτύπων.

(62) Για τις επενδύσεις που παρέχουν τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να υπερβούν τα ελάχιστα επίπεδα που απαιτούνται βάσει των ενωσιακών προτύπων, η Αρχή μπορεί να θεωρήσει ότι δεν υπάρχει χαρακτήρας κινήτρου, ιδίως εάν οι επενδύσεις αυτές αντιστοιχούν στα ελάχιστα τεχνικά πρότυπα που διατίθενται στην αγορά.

(63) Εάν η ενίσχυση δεν μεταβάλλει τη συμπεριφορά του δικαιούχου δίνοντας ώθηση σε πρόσθετες δραστηριότητες, η εν λόγω ενίσχυση δεν διαθέτει χαρακτήρα κινήτρου όσον αφορά την προώθηση περιβαλλοντικής συμπεριφοράς στον ΕΟΧ ή την ενίσχυση της λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση δεν θα εγκρίνεται σε περιπτώσεις όπου προκύπτει ότι οι ίδιες δραστηριότητες θα μπορούσαν να διεξαχθούν χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης.

3.2.5. Αναλογικότητα της ενίσχυσης

3.2.5.1. Γενικοί όροι

(64) Οι ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας θεωρούνται αναλογικές εάν το ποσό της ενίσχυσης ανά δικαιούχο περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου περιβαλλοντικής προστασίας ή του ενεργειακού στόχου.

(65) Ως γενική αρχή, η ενίσχυση θα θεωρείται ότι περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο εάν αντιστοιχεί στο καθαρό πρόσθετο κόστος που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου, σε σύγκριση με το αντιπαράδειγμα ελλείψει ενίσχυσης. Το καθαρό πρόσθετο κόστος προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ των οικονομικών οφελών και των δαπανών (συμπεριλαμβανομένης της επένδυσης και της λειτουργίας) του ενισχυόμενου έργου και των αντίστοιχων παραμέτρων του εναλλακτικού επενδυτικού έργου το οποίο θα υλοποιούσε η επιχείρηση ελλείψει ενίσχυσης, δηλαδή του αντιπαραδείγματος.

(66) Ωστόσο, είναι ενδεχομένως δύσκολο να ληφθούν πλήρως υπόψη όλα τα οικονομικά οφέλη που θα αποκομίσει μια επιχείρηση από μια πρόσθετη επένδυση (40). Κατά συνέπεια, για μέτρα τα οποία δεν υπόκεινται σε μεμονωμένη αξιολόγηση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια απλουστευμένη μέθοδος, η οποία θα εστιάζει στον υπολογισμό των πρόσθετων επενδυτικών δαπανών, δηλαδή δεν θα λαμβάνει υπόψη τα λειτουργικά οφέλη και τις λειτουργικές δαπάνες. Τα μέτρα που δεν υπόκεινται σε μεμονωμένη αξιολόγηση θα θεωρούνται αναλογικά εάν το ποσό της ενίσχυσης δεν υπερβαίνει τη μέγιστη ένταση της ενίσχυσης, δηλαδή ένα συγκεκριμένο ποσοστό των επιλέξιμων δαπανών, όπως ορίζεται στις παραγράφους 67 έως 71. Αυτή η μέγιστη ένταση ενίσχυσης αποτελεί επίσης το ανώτατο όριο της ενίσχυσης που δίδεται για κοινοποιήσιμα μέτρα.

Επιλέξιμες δαπάνες

(67) Οι επιλέξιμες δαπάνες για περιβαλλοντικές ενισχύσεις είναι οι πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες σε υλικά και/ή άυλα στοιχεία ενεργητικού που συνδέονται άμεσα με την επίτευξη του κοινού στόχου.

(68) Οι επιλέξιμες δαπάνες ορίζονται ως εξής: α) στις περιπτώσεις όπου οι δαπάνες για την επίτευξη του στόχου κοινού ενδιαφέροντος μπορούν να προσδιοριστούν στο συνολικό επενδυτικό κόστος ως ξεχωριστή επένδυση, για παράδειγμα διότι το «οικολογικό στοιχείο» συνιστά εύκολα εντοπίσιμη «πρόσθετη συνιστώσα» σε προϋπάρχουσα εγκατάσταση, οι δαπάνες για την ξεχωριστή επένδυση είναι επιλέξιμες (41)· β) σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, οι επιλέξιμες δαπάνες είναι το πρόσθετο επενδυτικό κόστος που προσδιορίζεται με σύγκριση της ενισχυόμενης επένδυσης με την εναλλακτική κατάσταση της μη χορήγησης κρατικής ενίσχυσης. Καταρχήν, μπορεί να γίνει αναφορά στο κόστος μιας τεχνικά συγκρίσιμης επένδυσης (42) η οποία θα μπορούσε να υλοποιηθεί ρεαλιστικά χωρίς την ενίσχυση (43) και η οποία δεν θα επιτύγχανε τον στόχο κοινού ενδιαφέροντος ή θα τον επιτύγχανε σε μικρότερο βαθμό.

(69) Στο παράρτημα 2 παρουσιάζεται κατάλογος συναφών αντιπαραδειγμάτων ή υπολογισμοί επιλέξιμων δαπανών που αντικατοπτρίζουν το αντιπαράδειγμα που θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε παρόμοιες περιπτώσεις. Η Αρχή δύναται να αποδέχεται εναλλακτικά αντιπαραδείγματα εφόσον είναι δεόντως δικαιολογημένα από το συμβαλλόμενο μέρος.

(70) Αναφορικά με τα μέτρα στήριξης που παρέχεται σε ολοκληρωμένα έργα, όπως ολοκληρωμένα μέτρα ενεργειακής απόδοσης ή έργα βιοαερίου, μπορεί να είναι δύσκολος ο προσδιορισμός αντιπαραδείγματος. Στις περιπτώσεις που δεν μπορεί να καθοριστεί αξιόπιστα ένα αντιπαράδειγμα, η Αρχή δύναται να εξετάσει το συνολικό κόστος ενός έργου ως εναλλακτικού, το οποίο δύναται να συνεπάγεται χαμηλότερες εντάσεις ενίσχυσης προκειμένου να αντικατοπτρίζεται ο διαφορετικός υπολογισμός των επιλέξιμων δαπανών.

(71) Οι κανόνες που αναφέρονται στις παραγράφους 68 έως 70 εφαρμόζονται για την κατασκευή των μονάδων παραγωγής στο πλαίσιο ενεργειακά αποδοτικών έργων τηλεθέρμανσης ή τηλεψύξης. Ωστόσο, η προσέγγιση του ελλείμματος χρηματοδότησης θα εφαρμόζεται για ενισχύσεις για την κατασκευή του δικτύου, κατά παρόμοιο τρόπο με την αξιολόγηση της ενεργειακής υποδομής.

Μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης

(72) Για τη διασφάλιση προβλεψιμότητας και ισότιμων όρων ανταγωνισμού, η Αρχή εφαρμόζει μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης όπως προβλέπεται στο παράρτημα 1. Οι εντάσεις αυτές αντικατοπτρίζουν την ανάγκη για κρατική παρέμβαση, όπως ορίζεται, αφενός, από τη συνάφεια της ανεπάρκειας της αγοράς, και, αφετέρου, από το αναμενόμενο επίπεδο στρέβλωσης του ανταγωνισμού και των συναλλαγών.

(73) Υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης ενδέχεται να επιτρέπονται για ορισμένα είδη ενίσχυσης ή για επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε ενισχυόμενη περιοχή, αλλά η ένταση της ενίσχυσης δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβαίνει το 100 % των επιλέξιμων δαπανών. Υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης δύνανται να επιτρέπονται στις εξής περιπτώσεις: α) η ένταση της ενίσχυσης μπορεί να αυξηθεί κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες για επενδύσεις στο περιβάλλον και την ενέργεια που πραγματοποιούνται σε ενισχυόμενες περιοχές και πληρούν τους όρους του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συμφωνίας ΕΟΧ και κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες για επενδύσεις στο περιβάλλον και την ενέργεια που πραγματοποιούνται σε ενισχυόμενες περιοχές και πληρούν τους όρους του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ. Η Αρχή θεωρεί ότι οι αυξήσεις αυτές δικαιολογούνται από τα ποικίλα μειονεκτήματα που αντιμετωπίζουν οι περιοχές αυτές, τα οποία ενδέχεται να συνιστούν εμπόδιο για την πραγματοποίηση περιβαλλοντικών και ενεργειακών επενδύσεων· β) η ένταση της ενίσχυσης μπορεί να αυξηθεί κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες για τις μεσαίες επιχειρήσεις και κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες για τις μικρές επιχειρήσεις. Όσον αφορά μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν, αφενός, σχετικά υψηλότερο κόστος για την επίτευξη περιβαλλοντικών ή ενεργειακών στόχων σε σύγκριση με το μέγεθος της δραστηριότητάς τους και, αφετέρου, ατέλειες της κεφαλαιαγοράς που τις υποχρεώνουν να επιβαρυνθούν με τις δαπάνες αυτές, μπορούν να δικαιολογούνται ενισχύσεις υψηλότερης έντασης, δεδομένου ότι ο κίνδυνος σοβαρών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και των συναλλαγών είναι μειωμένος εάν ο δικαιούχος είναι μικρή ή μεσαία επιχείρηση· γ) οι ενισχύσεις υψηλότερης έντασης μπορούν να δικαιολογηθούν υπό όρους στην περίπτωση οικολογικής καινοτομίας η οποία μπορεί να αντιμετωπίσει μια διττή ανεπάρκεια της αγοράς που σχετίζεται με τους υψηλότερους κινδύνους που ενέχει η καινοτομία σε συνδυασμό με την περιβαλλοντική πτυχή του έργου. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τα μέτρα αποδοτικής χρήσης των πόρων. Η ένταση της ενίσχυσης μπορεί να αυξηθεί κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες σωρευτικές προϋποθέσεις: (i) το περιουσιακό στοιχείο ή το έργο οικολογικής καινοτομίας πρέπει να είναι νέο ή σημαντικά βελτιωμένο σε σύγκριση με τις τελευταίες εξελίξεις στον σχετικό κλάδο στον ΕΟΧ (44)· (ii) το αναμενόμενο περιβαλλοντικό όφελος πρέπει να είναι σημαντικά υψηλότερο από τη βελτίωση που θα προέκυπτε από τη γενική εξέλιξη της τεχνολογίας αιχμής σε ανάλογες δραστηριότητες (45)· και (iii) ο καινοτόμος χαρακτήρας των περιουσιακών στοιχείων ή έργων συνεπάγεται σαφή κίνδυνο, από τεχνολογική ή οικονομική άποψη, καθώς και από άποψη αγοράς, που είναι υψηλότερος από τον κίνδυνο που γενικά συνδέεται με συγκρίσιμα μη καινοτόμα περιουσιακά στοιχεία ή έργα (46).

(74) Κατά συνέπεια, η Αρχή θα θεωρεί την ενίσχυση συμβατή με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ εάν υπολογίζονται ορθώς οι επιλέξιμες δαπάνες και τηρούνται οι μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης σύμφωνα με το παράρτημα 1.

(75) Στις περιπτώσεις που η ενίσχυση προς τον δικαιούχο χορηγείται στο πλαίσιο ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών βάσει σαφών, διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων, το ποσό της ενίσχυσης αυτής μπορεί να ανέλθει στο 100 % των επιλέξιμων δαπανών (47). Η εν λόγω διαδικασία υποβολής προσφορών δεν πρέπει να εισάγει διακρίσεις και οφείλει να εξασφαλίζει τη συμμετοχή ικανού αριθμού επιχειρήσεων. Επιπλέον, ο προϋπολογισμός που συνδέεται με τη διαδικασία υποβολής προσφορών πρέπει να αποτελεί δεσμευτικό περιορισμό, με την έννοια ότι δεν μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση σε όλους τους συμμετέχοντες. Τέλος, η ενίσχυση πρέπει να χορηγείται βάσει της αρχικής προσφοράς του συμμετέχοντος, αποκλείοντας έτσι μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.

3.2.5.2. Σώρευση ενισχύσεων

(76) Ενισχύσεις μπορούν να χορηγούνται ταυτόχρονα στο πλαίσιο διαφόρων καθεστώτων ενίσχυσης ή να σωρεύονται με ενισχύσεις ad hoc, υπό τον όρο ότι το συνολικό ποσό της κρατικής ενίσχυσης για τη δραστηριότητα ή το έργο δεν υπερβαίνει τα καθορισμένα ανώτατα όρια ενίσχυσης που προβλέπονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

(77) Οι ενισχύσεις δεν πρέπει να σωρεύονται με ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες εφόσον η σώρευση αυτή θα είχε ως αποτέλεσμα ένταση ενίσχυσης που θα υπερέβαινε εκείνη που καθορίζεται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

3.2.5.3. Συμπληρωματικοί όροι για μεμονωμένα κοινοποιήσιμες επενδυτικές ενισχύσεις και ενισχύσεις λειτουργίας

(78) Για τις μεμονωμένες ενισχύσεις, η συμμόρφωση με τις μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης που ορίζονται στην παρούσα ενότητα και στο παράρτημα 1 δεν επαρκεί για τη διασφάλιση της αναλογικότητας. Οι εν λόγω μέγιστες εντάσεις ενίσχυσης χρησιμοποιούνται ως ανώτατο όριο για τις μεμονωμένες ενισχύσεις (48).

(79) Κατά γενικό κανόνα, οι μεμονωμένα κοινοποιήσιμες ενισχύσεις θα θεωρείται ότι περιορίζονται στο ελάχιστο εάν το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στο καθαρό πρόσθετο κόστος της ενισχυόμενης επένδυσης, σε σύγκριση με το αντιπαράδειγμα στην περίπτωση μη χορήγησης ενίσχυσης. Όλες οι σχετικές δαπάνες και τα οφέλη πρέπει να λαμβάνονται υπόψη καθ' όλη τη διάρκεια ζωής του έργου.

(80) Εάν δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ως αντιπαράδειγμα συγκεκριμένο εναλλακτικό έργο, η Αρχή θα εξακριβώνει κατά πόσον το ποσό της ενίσχυσης υπερβαίνει το ελάχιστο αναγκαίο για την εξασφάλιση επαρκούς κερδοφορίας του ενισχυόμενου έργου, για παράδειγμα κατά πόσον αυξάνει το ΕΠΑ πέραν των συνήθων ποσοστών απόδοσης που εφαρμόζει η οικεία επιχείρηση σε άλλα παρόμοια επενδυτικά έργα. Στην περίπτωση που δεν υφίσταται αυτό το μέγεθος αναφοράς, το κόστος κεφαλαίου της επιχείρησης ως συνόλου ή τα ποσοστά απόδοσης που παρατηρούνται συνήθως στον συγκεκριμένο κλάδο μπορούν να χρησιμοποιούνται για τον σκοπό αυτόν.

(81) Το συμβαλλόμενο μέρος θα πρέπει να παρέχει αποδεικτικά στοιχεία για το ότι το ποσό της ενίσχυσης διατηρείται στο ελάχιστο αναγκαίο. Οι υπολογισμοί που γίνονται για την ανάλυση του χαρακτήρα κινήτρου μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν για να αξιολογηθεί εάν η ενίσχυση είναι αναλογική. Το συμβαλλόμενο μέρος πρέπει να αποδεικνύει την αναλογικότητα βάσει της τεκμηρίωσης που αναφέρεται στην παράγραφο (58).

(82) Για τις ενισχύσεις λειτουργίας που χορηγούνται μέσω διαγωνισμού, θεωρείται ότι η μεμονωμένη ενίσχυση είναι αναλογική εφόσον πληρούνται οι γενικοί όροι.

3.2.6. Αποφυγή αδικαιολόγητων αρνητικών συνεπειών στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές

3.2.6.1. Γενικές εκτιμήσεις

(83) Προκειμένου οι ενισχύσεις να θεωρηθούν συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ θα πρέπει, αφενός, να περιορίζονται οι αρνητικές συνέπειες του μέτρου ενίσχυσης όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και τον αντίκτυπο στις συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και, αφετέρου, να αντισταθμίζονται από τα θετικά αποτελέσματα όσον αφορά τη συμβολή στην επίτευξη του στόχου κοινού ενδιαφέροντος.

(84) Η Αρχή εντοπίζει δύο βασικές δυνητικές στρεβλώσεις που προκαλούνται από τις ενισχύσεις, δηλαδή τις στρεβλώσεις της αγοράς προϊόντων και τις επιπτώσεις του τόπου εγκατάστασης. Και οι δύο περιπτώσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναποτελεσματική διάθεση των πόρων που υπονομεύει τα οικονομικά αποτελέσματα της εσωτερικής αγοράς και σε προβλήματα κατανομής που επηρεάζουν την κατανομή της οικονομικής δραστηριότητας μεταξύ των περιφερειών.

(85) Οι ενισχύσεις για περιβαλλοντικούς σκοπούς θα τείνουν, από τη φύση τους, να ευνοούν φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα και τεχνολογίες σε βάρος άλλων, περισσότερο ρυπογόνων προϊόντων και τεχνολογιών και αυτή η επίπτωση των ενισχύσεων δεν θα θεωρείται, καταρχήν, ως αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι συνδέεται εγγενώς με τον ίδιο τον σκοπό των ενισχύσεων, δηλαδή την οικολογικότερη οικονομία. Κατά την αξιολόγηση των δυνητικών αρνητικών συνεπειών των περιβαλλοντικών ενισχύσεων, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη τον συνολικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο του μέτρου σε σχέση με τις αρνητικές επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει για τη θέση στην αγορά και, κατά συνέπεια, για τα κέρδη των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενίσχυση. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή θα εξετάζει ειδικότερα τις στρεβλωτικές επιπτώσεις στους ανταγωνιστές που επίσης δραστηριοποιούνται σε μια φιλική προς το περιβάλλον βάση, ακόμα και χωρίς τη λήψη ενισχύσεων. Ομοίως, όσο μικρότερος είναι ο αναμενόμενος περιβαλλοντικός αντίκτυπος του υπό εξέταση μέτρου, τόσο σημαντικότερο είναι να εξακριβώνονται οι επιπτώσεις του στα μερίδια αγοράς των ανταγωνιστών και στο επίπεδο των κερδών στην αγορά εν γένει.

(86) Ένα δυνητικά επιζήμιο αποτέλεσμα των κρατικών ενισχύσεων για περιβαλλοντικούς και ενεργειακούς στόχους είναι ότι παρεμποδίζουν τον μηχανισμό της αγοράς από το να παράγει ικανοποιητικά αποτελέσματα μέσω της επιβράβευσης των πλέον αποδοτικών και καινοτόμων παραγωγών και της άσκησης πίεσης στους λιγότερο αποδοτικούς για βελτίωση, αναδιάρθρωση ή έξοδο από την αγορά. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου, λόγω της χορήγησης ενίσχυσης σε ορισμένες επιχειρήσεις, οι περισσότερο αποδοτικοί ή καινοτόμοι ανταγωνιστές, παραδείγματος χάριν ανταγωνιστές με μια διαφορετική, ενδεχομένως ακόμη και καθαρότερη τεχνολογία που, υπό άλλες συνθήκες, θα μπορούσαν να εισέλθουν στην αγορά και να επεκταθούν, δεν είναι σε θέση να το πράξουν. Μακροπρόθεσμα, η παρέμβαση στην ανταγωνιστική διαδικασία εισόδου και εξόδου ενδέχεται να ανακόψει την καινοτομία και να επιβραδύνει τη βελτίωση της παραγωγικότητας σε ολόκληρο τον κλάδο.

(87) Οι ενισχύσεις μπορούν επίσης να έχουν στρεβλωτικές επιπτώσεις όσον αφορά την αύξηση ή τη διατήρηση της σημαντικής ισχύος του δικαιούχου στην αγορά. Ακόμη και όταν οι ενισχύσεις δεν συμβάλλουν άμεσα στην αύξηση της σημαντικής ισχύος στην αγορά, μπορεί να το πράττουν έμμεσα, αποθαρρύνοντας την επέκταση υφιστάμενων ανταγωνιστών ή δημιουργώντας κίνητρα για την έξοδό τους, ή αποθαρρύνοντας την είσοδο νέων ανταγωνιστών.

(88) Εκτός από στρεβλώσεις στις αγορές προϊόντων, οι ενισχύσεις μπορούν, επίσης, να έχουν επιπτώσεις στις συναλλαγές και στην επιλογή τοποθεσίας. Οι εν λόγω στρεβλώσεις μπορεί να προκύψουν σε επίπεδο συμβαλλομένων μερών, είτε όταν οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται σε διασυνοριακό επίπεδο είτε όταν εξετάζουν διαφορετικούς τόπους για την πραγματοποίηση επενδύσεων. Οι ενισχύσεις που αποσκοπούν στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας σε μία περιοχή ή στην απομάκρυνσή της από άλλες περιοχές εντός της εσωτερικής αγοράς ενδέχεται να μην οδηγούν άμεσα σε στρεβλώσεις στην αγορά προϊόντων, ωστόσο, ενδέχεται να μετατοπίζουν δραστηριότητες ή επενδύσεις από μία περιοχή σε άλλη, χωρίς καθαρό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.

Προφανείς αρνητικές επιπτώσεις

(89) Καταρχήν, το μέτρο ενίσχυσης και το πλαίσιο στο οποίο εφαρμόζεται πρέπει να αναλυθούν για να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο το εν λόγω μέτρο μπορεί να θεωρηθεί ότι προκαλεί στρεβλώσεις. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες οι αρνητικές συνέπειες υπερβαίνουν προδήλως οποιαδήποτε θετικά αποτελέσματα. Στις περιπτώσεις αυτές, η ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ.

(90) Η Αρχή καθορίζει τις μέγιστες εντάσεις των ενισχύσεων που συνιστούν βασική απαίτηση συμβατότητας και που έχουν σκοπό την αποφυγή της χρησιμοποίησης κρατικών ενισχύσεων για έργα στα οποία η αναλογία μεταξύ του ποσού της ενίσχυσης και των επιλέξιμων δαπανών θεωρείται πολύ υψηλή με αποτέλεσμα να είναι πολύ πιθανή η πρόκληση στρεβλώσεων.

(91) Ομοίως, δεν θα θεωρούνται συμβατές με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ οι ενισχύσεις για περιβαλλοντικούς και ενεργειακούς στόχους που οδηγούν απλώς στην αλλαγή του τόπου εγκατάστασης της οικονομικής δραστηριότητας χωρίς να βελτιώνουν το υφιστάμενο επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας στα συμβαλλόμενα μέρη.

3.2.6.2. Γενικοί όροι

(92) Κατά την αξιολόγηση των αρνητικών συνεπειών του μέτρου ενίσχυσης, η Αρχή επικεντρώνεται στις στρεβλώσεις που προκύπτουν από τον αντίκτυπο που αναμένεται να έχει η περιβαλλοντική και ενεργειακή ενίσχυση στον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων στις επηρεαζόμενες αγορές προϊόντος και στον τόπο εγκατάστασης της οικονομικής δραστηριότητας. Εάν τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων είναι ορθώς στοχευμένα στην ανεπάρκεια της αγοράς που αποσκοπούν να αντιμετωπίσουν, ο κίνδυνος αδικαιολόγητης στρέβλωσης του ανταγωνισμού είναι περισσότερο περιορισμένος.

(93) Εάν η ενίσχυση είναι αναλογική και περιορίζεται στις πρόσθετες επενδυτικές δαπάνες, τότε καταρχήν μετριάζονται οι αρνητικές συνέπειες της ενίσχυσης. Ωστόσο, ακόμα και όταν η ενίσχυση είναι απαραίτητη και αναλογική, μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή της συμπεριφοράς των δικαιούχων κατά τρόπο που προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού. Μια επιχείρηση που επιδιώκει το κέρδος, κατά κανόνα, θα αυξήσει το επίπεδο της προστασίας του περιβάλλοντος πέραν των υποχρεωτικών απαιτήσεων μόνον εάν θεωρήσει ότι αυτό θα της αποφέρει έστω και οριακά κάποια πλεονεκτήματα.

(94) Προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τις στρεβλώσεις των συναλλαγών και του ανταγωνισμού, η Αρχή θα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαδικασία επιλογής: όπου είναι δυνατό, η διαδικασία επιλογής πρέπει να διεξάγεται με τρόπο αμερόληπτο, διαφανή και ανοικτό και χωρίς να αποκλείει άνευ λόγου επιχειρήσεις οι οποίες μπορούν να ανταγωνιστούν με έργα για την επίτευξη του ίδιου περιβαλλοντικού ή ενεργειακού στόχου. Η διαδικασία επιλογής πρέπει να αποσκοπεί στην επιλογή δικαιούχων οι οποίοι είναι σε θέση να επιτύχουν τους περιβαλλοντικούς ή ενεργειακούς στόχους χρησιμοποιώντας τη χαμηλότερη δυνατή ενίσχυση ή επιτυγχάνοντας την πλέον συμφέρουσα σχέση κόστους-οφέλους.

(95) Η Αρχή θα αξιολογεί ειδικότερα τις αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία: α) τη μείωση ή την αντιστάθμιση του μοναδιαίου κόστους παραγωγής : εάν ο νέος εξοπλισμός (49) συμβάλλει στη μείωση του κόστους ανά παραγόμενη μονάδα σε σύγκριση με την περίπτωση μη χορήγησης της ενίσχυσης ή εάν η ενίσχυση αντισταθμίζει μέρος του λειτουργικού κόστους, είναι πιθανό ότι οι δικαιούχοι θα αυξήσουν τις πωλήσεις τους. Όσο μεγαλύτερη είναι η ελαστικότητα τιμής του προϊόντος, τόσο περισσότερο η ενίσχυση μπορεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό· β) το νέο προϊόν : εάν οι δικαιούχοι παραγάγουν νέο ή καλύτερης ποιότητας προϊόν είναι πιθανό να αυξήσουν τις πωλήσεις τους και ενδεχομένως να αποκτήσουν προβάδισμα.

3.2.6.3. Συμπληρωματικοί όροι για μεμονωμένα κοινοποιήσιμες ενισχύσεις

(96) Το συμβαλλόμενο μέρος πρέπει να διασφαλίζει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις, όπως περιγράφονται στην ενότητα 3.2.6.1, είναι περιορισμένες. Πέραν των στοιχείων που ορίζονται στην ενότητα 3.1.6.2, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη και θα αξιολογεί, όσον αφορά τη μεμονωμένη ενίσχυση, κατά πόσον έχει ως αποτέλεσμα: α) τη στήριξη ανεπαρκούς παραγωγής, εμποδίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αύξηση της παραγωγικότητας στον τομέα· β) τη στρέβλωση δυναμικών κινήτρων· γ) τη δημιουργία ή την ενίσχυση ισχύος στην αγορά ή πρακτικών αποκλεισμού· δ) την τεχνητή αλλαγή των ροών του εμπορίου ή του τόπου εγκατάστασης της παραγωγής.

(97) Η Αρχή μπορεί να εξετάζει την προγραμματισμένη θέσπιση ενεργειακών και περιβαλλοντικών καθεστώτων στήριξης, πέραν αυτού που έχει κοινοποιηθεί, τα οποία άμεσα ή έμμεσα ωφελούν τον δικαιούχο, με σκοπό την αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων των ενισχύσεων.

(98) Η Αρχή θα αξιολογεί, επίσης, κατά πόσον η ενίσχυση έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες περιοχές να επωφελούνται από ευνοϊκότερες συνθήκες παραγωγής, ιδίως εξαιτίας του σχετικά χαμηλότερου κόστους παραγωγής που οφείλεται στην ενίσχυση ή εξαιτίας των υψηλότερων παραγωγικών προτύπων που επιτυγχάνονται μέσω της ενίσχυσης. Το στοιχείο αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την παραμονή ή τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων σε ενισχυόμενες περιοχές ή τη μετατόπιση εμπορικών ροών προς τις ενισχυόμενες περιοχές. Κατά την ανάλυση των κοινοποιήσιμων μεμονωμένων ενισχύσεων, η Αρχή θα λαμβάνει υπόψη τυχόν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος της ενίσχυσης έχει εξετάσει εναλλακτικούς τόπους εγκατάστασης.

3.2.7. Διαφάνεια

(99) Τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να διασφαλίζουν τη δημοσίευση των ακόλουθων πληροφοριών σε κεντρικό ιστότοπο σχετικά με κρατικές ενισχύσεις, σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο: το πλήρες κείμενο του εγκριθέντος καθεστώτος ενισχύσεων ή της απόφασης για τη χορήγηση μεμονωμένης ενίσχυσης και τις διατάξεις σχετικά με την εφαρμογή, ή σχετικό σύνδεσμο, την ταυτότητα της χορηγούσας αρχής/των χορηγουσών αρχών, την ταυτότητα των μεμονωμένων δικαιούχων, τη μορφή και το ποσό της ενίσχυσης ανά δικαιούχο, την ημερομηνία χορήγησης, τον τύπο της επιχείρησης (ΜΜΕ/μεγάλες εταιρείες), την περιφέρεια στην οποία είναι εγκατεστημένος ο δικαιούχος (σε επίπεδο NUTS II), και τον κύριο οικονομικό κλάδο στον οποίο δραστηριοποιείται ο δικαιούχος (σε επίπεδο ομάδων της NACE).

(100) Αναφορικά με καθεστώτα υπό μορφή φορολογικών οφελών και ενισχύσεις υπό μορφή μειώσεων στη χρηματοδοτική στήριξη για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, οι πληροφορίες σχετικά με μεμονωμένα ποσά ενισχύσεων μπορούν να παρέχονται εντός των ακόλουθων κλιμακίων (σε εκατ. ευρώ): [0,5-1]· [1-2]· [2-5]· [5-10]· [10-30]· [30 και άνω].

(101) Οι εν λόγω πληροφορίες πρέπει να δημοσιεύονται μετά τη λήψη της απόφασης για χορήγηση της ενίσχυσης, να τηρούνται επί τουλάχιστον 10 έτη και να διατίθενται στο ευρύ κοινό χωρίς περιορισμούς (50). Τα συμβαλλόμενα μέρη υποχρεούνται να παρέχουν τις πληροφορίες αυτές πριν από την 1η Ιουλίου 2016. Η απαίτηση για δημοσίευση των πληροφοριών μπορεί να εξαιρεθεί όσον αφορά χορηγήσεις μεμονωμένων ενισχύσεων κάτω των 500 000 ευρώ.

3.3. Ενισχύσεις για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

3.3.1. Γενικοί όροι για τις επενδυτικές ενισχύσεις και τις ενισχύσεις λειτουργίας για παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

(102) Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει φιλόδοξους στόχους όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή βιωσιμότητα, ιδίως στο πλαίσιο της στρατηγικής «ΕΕ 2020». Αρκετές ενωσιακές νομοθετικές πράξεις υποστηρίζουν ήδη την επίτευξη των στόχων αυτών, όπως το ΣΕΔΕ, η οδηγία 2009/28/ΕΚ (51) («η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» ή «ΑΠΕ») και η οδηγία 2009/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (52) («η οδηγία για την ποιότητα των καυσίμων»). Ωστόσο, η εφαρμογή τους ενδέχεται να μην αποφέρει σε κάθε περίπτωση τα πλέον ικανοποιητικά αποτελέσματα στην αγορά και, υπό ορισμένους όρους, οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλο μέσο συμβολής στην επίτευξη των στόχων της Ένωσης και των συναφών εθνικών στόχων.

(103) Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές εφαρμόζονται για τη χρονική περίοδο έως το 2020. Ωστόσο, πρέπει να προετοιμάσουν το έδαφος για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο πλαίσιο για το 2030. Ιδίως, αναμένεται ότι κατά την περίοδο 2020-2030 οι προσδιορισθείσες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα καταστούν ανταγωνιστικές σε επίπεδο δικτύου μεταφοράς, πράγμα που συνεπάγεται ότι οι επιδοτήσεις και οι απαλλαγές από αρμοδιότητες εξισορρόπησης θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά κατά φθίνοντα τρόπο. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές συνάδουν με τον στόχο αυτό και διασφαλίζουν τη μετάβαση σε μια παράδοση συμφέρουσα από άποψη κόστους-οφέλους μέσω αγορακεντρικών μηχανισμών.

(104) Οι μηχανισμοί της αγοράς, όπως η δημοπράτηση ή η ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών ανοιχτή σε όλες τις εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις σε επίπεδο ΕΟΧ, θα πρέπει κανονικά να διασφαλίζουν ότι οι επιδοτήσεις μειώνονται στο ελάχιστο δυνατό με στόχο την πλήρη, σταδιακή κατάργησή τους.

(105) Ωστόσο, δεδομένου του διαφορετικού σταδίου τεχνολογικής εξέλιξης των τεχνολογιών που αφορούν την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές επιτρέπουν στα συμβαλλόμενα μέρη να διενεργούν διαγωνισμούς για συγκεκριμένη τεχνολογία, βάσει του μακροπρόθεσμου δυναμικού μιας δεδομένης νέας και καινοτόμου τεχνολογίας, της ανάγκης να επιτυγχάνεται διαφοροποίηση, των περιορισμών δικτύου και της σταθερότητας δικτύου μεταφοράς και του κόστους (ολοκλήρωσης) του συστήματος.

(106) Περιλαμβάνονται ειδικές εξαιρέσεις για εγκαταστάσεις ορισμένου μεγέθους, για το οποίο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ενδείκνυται διαδικασία υποβολής προσφορών, ή για εγκαταστάσεις σε στάδιο επίδειξης. Η συμπερίληψη των εν λόγω εγκαταστάσεων είναι προαιρετική.

(107) Λόγω της υπερβάλλουσας δυναμικότητας στην αγορά βιοκαυσίμων από τρόφιμα, η Αρχή δεν θα θεωρεί δικαιολογημένες τις επενδυτικές ενισχύσεις σε νέα και υφιστάμενη δυναμικότητα για βιοκαύσιμα από τρόφιμα. Ωστόσο, οι επενδυτικές ενισχύσεις για τη μετατροπή μονάδων παραγωγής βιοκαυσίμων από τρόφιμα σε μονάδες παραγωγής προηγμένων βιοκαυσίμων επιτρέπονται προκειμένου να καλυφθούν οι δαπάνες για την εν λόγω μετατροπή. Πλην αυτής της ιδιαίτερης περίπτωσης, οι επενδυτικές ενισχύσεις για βιοκαύσιμα δύνανται να χορηγούνται μόνο για προηγμένα βιοκαύσιμα.

(108) Ενώ οι επενδυτικές ενισχύσεις για τη στήριξη της παραγωγής βιοκαυσίμων από τρόφιμα θα παύσουν από την ημερομηνία εφαρμογής του παρόντος εγγράφου, οι λειτουργικές ενισχύσεις προς τα βιοκαύσιμα από τρόφιμα μπορούν να χορηγούνται μόνο μέχρι το 2020. Συνεπώς, οι ενισχύσεις αυτές μπορούν να παρέχονται μόνο σε μονάδες που άρχισαν να λειτουργούν πριν τις 31 Δεκεμβρίου 2013 μέχρι την πλήρη απόσβεση της εγκατάστασης, σε κάθε όμως περίπτωση το αργότερο έως το 2020.

(109) Επιπλέον, η Αρχή θα θεωρεί ότι η ενίσχυση δεν αυξάνει το επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και ως εκ τούτου δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ εάν η ενίσχυση χορηγείται για βιοκαύσιμα τα οποία υπόκεινται σε υποχρέωση εφοδιασμού ή μείξης βιοκαυσίμων (53), εκτός εάν το συμβαλλόμενο μέρος είναι σε θέση να αποδείξει ότι η ενίσχυση περιορίζεται στα βιώσιμα βιοκαύσιμα τα οποία είναι υπερβολικά ακριβά για να διατεθούν στην αγορά μόνο με σε υποχρέωση εφοδιασμού ή μείξης.

(110) Ειδικότερα, ενώ το ΣΕΔΕ και οι φόροι στις εκπομπές CO2 εσωτερικεύουν το κόστος των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενδέχεται να μην το εσωτερικεύουν ακόμη πλήρως. Οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν, κατά συνέπεια, να συμβάλουν στην επίτευξη των συναφών, αλλά διακριτών, στόχων του ΕΟΧ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Κατά συνέπεια η Αρχή τεκμαίρει, εκτός εάν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για το αντίθετο, ότι εξακολουθεί να υφίσταται εναπομένουσα ανεπάρκεια της αγοράς, η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω ενισχύσεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

(111) Προκειμένου τα συμβαλλόμενα μέρη να μπορέσουν να επιτύχουν τους στόχους τους σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «ΕΕ 2020», η Αρχή τεκμαίρει την καταλληλότητα της ενίσχυσης καθώς και τις περιορισμένες στρεβλωτικές επιπτώσεις της ενίσχυσης εφόσον πληρούνται όλοι οι υπόλοιποι όροι.

(112) Όσον αφορά τις ενισχύσεις για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, οι επιπτώσεις τους μπορεί να είναι διττές: αφενός, οι ενισχύσεις αυτές έχουν θετικό αντίκτυπο όσον αφορά τις χαμηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και, αφετέρου, ενδέχεται να έχουν επίσης αρνητικές συνέπειες για τα υδατικά συστήματα και τη βιοποικιλότητα. Ως εκ τούτου, κατά τη χορήγηση ενίσχυσης για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να τηρούν την οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (54) και ιδίως το άρθρο 4 παράγραφος 7, στο οποίο ορίζονται κριτήρια όσον αφορά νέες τροποποιήσεις υδατικών συστημάτων.

(113) Βασική αρχή της νομοθεσίας του ΕΟΧ για τα απόβλητα είναι η λεγόμενη ιεράρχηση των αποβλήτων, η οποία ταξινομεί κατά σειρά προτεραιότητας τους τρόπους με τους οποίους πρέπει να πραγματοποιείται η επεξεργασία των αποβλήτων (55). Οι κρατικές ενισχύσεις για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που χρησιμοποιούν απόβλητα, όπως η απορριπτόμενη θερμότητα, ως εισροή καυσίμου, μπορούν να συμβάλουν θετικά στην περιβαλλοντική προστασία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν καταστρατηγούν αυτή την αρχή.

(114) Οι ενισχύσεις για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μπορούν να χορηγούνται ως επενδυτικές ενισχύσεις ή ως ενισχύσεις λειτουργίας. Για τα καθεστώτα επενδυτικών ενισχύσεων και τις μεμονωμένα κοινοποιούμενες επενδυτικές ενισχύσεις θα ισχύουν οι όροι που καθορίζονται στην ενότητα 3.2.

(115) Για τα καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας, θα εφαρμόζεται η γενική διάταξη της ενότητας 3.2, όπως τροποποιείται από τις ειδικές διατάξεις που ορίζονται στην παρούσα ενότητα. Όσον αφορά τις μεμονωμένα κοινοποιηθείσες ενισχύσεις λειτουργίας, ισχύουν οι όροι που καθορίζονται στην ενότητα 3.2, λαμβανομένων, κατά περίπτωση, υπόψη των τροποποιήσεων που επιφέρει η παρούσα υποενότητα για τα καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας.

(116) Η Αρχή θα εγκρίνει καθεστώτα ενισχύσεων για μέγιστη περίοδο δέκα ετών. Σε περίπτωση διατήρησής του, το εν λόγω μέτρο θα κοινοποιείται εκ νέου μετά την εν λόγω περίοδο. Αναφορικά με τα βασισμένα σε τρόφιμα βιοκαύσιμα, τα ισχύοντα και προσφάτως κοινοποιηθέντα καθεστώτα θα πρέπει να περιοριστούν στο 2020.

(117) Η Ένωση καθόρισε έναν συνολικό στόχο της Ένωσης όσον αφορά το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην τελική κατανάλωση ενέργειας, τον οποίο μετέτρεψε σε υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους. Η οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας περιλαμβάνει μηχανισμούς συνεργασίας (56) για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής στήριξης με σκοπό την επίτευξη των εθνικών στόχων. Στα καθεστώτα ενισχύσεων λειτουργίας θα πρέπει καταρχήν να μπορούν να συμμετέχουν άλλες χώρες του ΕΟΧ και συμβαλλόμενα μέρη της Ενεργειακής Κοινότητας με σκοπό τον περιορισμό των συνολικών στρεβλωτικών επιπτώσεων. Με τον τρόπο αυτό ελαχιστοποιούνται οι δαπάνες για τα συμβαλλόμενα μέρη των οποίων μοναδικός σκοπός είναι η επίτευξη του εθνικού στόχου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που καθορίζεται στην ενωσιακή νομοθεσία. Τα συμβαλλόμενα μέρη, ωστόσο, ενδέχεται να επιθυμούν να έχουν θέσει σε εφαρμογή έναν μηχανισμό συνεργασίας πριν να επιτραπεί η παροχή διασυνοριακής στήριξης, διότι διαφορετικά η παραγωγή από εγκαταστάσεις σε άλλες χώρες δεν θα καταλογίζεται στον εθνικό τους στόχο δυνάμει της οδηγίας για τις ΑΠΕ (57). Η Αρχή θα εκτιμά θετικά τα καθεστώτα που μπορούν να εφαρμόζονται σε άλλες χώρες του ΕΟΧ ή της Ενεργειακής Κοινότητας.

(118) Οι ενισχύσεις για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει, καταρχήν, να συμβάλλουν στην ενσωμάτωση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην αγορά. Ωστόσο, για ορισμένους μικρούς τύπους εγκαταστάσεων, αυτό μπορεί να μην είναι εφικτό ή κατάλληλο.

3.3.2. Ενισχύσεις λειτουργίας που χορηγούνται για παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

3.3.2.1. Ενισχύσεις για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

(119) Προκειμένου να δοθούν κίνητρα για την ολοκλήρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, είναι σημαντικό οι δικαιούχοι να πωλούν την ηλεκτρική τους ενέργεια απευθείας στην αγορά και να υπόκεινται σε υποχρεώσεις της αγοράς. Οι ακόλουθοι σωρευτικοί όροι εφαρμόζονται από 1ης Ιανουαρίου 2016 σε όλα τα νέα καθεστώτα και μέτρα ενισχύσεων: α) οι ενισχύσεις χορηγούνται ως προσαύξηση, επιπλέον της αγοραίας τιμής (προσαύξηση) με την οποία οι παραγωγοί πωλούν την ηλεκτρική ενέργεια απευθείας στην αγορά· β) οι δικαιούχοι (58) υπόκεινται σε τυποποιημένες αρμοδιότητες εξισορρόπησης, εκτός εάν δεν υφίστανται ανταγωνιστικές ενδοημερήσιες αγορές· και γ) θεσπίζονται μέτρα που να διασφαλίζουν ότι οι παραγωγοί δεν έχουν κίνητρο να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια με αρνητικές τιμές.

(120) Οι όροι που αναφέρονται στην παράγραφο 119 δεν ισχύουν για εγκαταστάσεις με εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής μικρότερη των 500 kW ή έργα επίδειξης εκτός της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από αιολική ενέργεια για την οποία ισχύει όριο εγκατεστημένης δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής 3 MW ή 3 μονάδων παραγωγής.

(121) Κατά το μεταβατικό στάδιο που καλύπτει την περίοδο 2015-2016, ενισχύσεις για τουλάχιστον 5 % της σχεδιαζόμενης νέας δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει να χορηγούνται στο πλαίσιο ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών βάσει σαφών, διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων. Από 1ης Ιανουαρίου 2017 ισχύουν οι ακόλουθες απαιτήσεις. Οι ενισχύσεις θα χορηγούνται στο πλαίσιο ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών βάσει σαφών, διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων (59), εκτός εάν: α) τα συμβαλλόμενα μέρη αποδεικνύουν ότ