Πρόσκληση για την υποβολή παρατηρήσεων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 2 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου σχετικά με θέματα κρατικών ενισχύσεων

(2019/C 177/04)

Με την προαναφερόμενη απόφαση, που αναδημοσιεύεται στην αυθεντική γλώσσα του κειμένου στις σελίδες που ακολουθούν την παρούσα σύνοψη, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κοινοποίησε στη Νορβηγία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου, σχετικά με το προαναφερθέν μέτρο ενίσχυσης.

Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το εν λόγω μέτρο εντός ενός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσης στην ακόλουθη διεύθυνση:

EFTA Surveillance Authority Registry 35, Rue Belliard 1040 Bruxelles/Brussel BELGIQUE/BELGIË

Οι παρατηρήσεις θα κοινοποιηθούν στις νορβηγικές αρχές. Το απόρρητο της ταυτότητας του ενδιαφερόμενου μέρους που υποβάλλει τις παρατηρήσεις μπορεί να ζητηθεί γραπτώς, με μνεία των σχετικών λόγων.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαδικασία

1. Η Αρχή έλαβε δύο καταγγελίες, στις 14 Μαρτίου 2017 και στις 27 Ιουλίου 2017. Οι καταγγέλλοντες ζήτησαν εμπιστευτικότητα.

2. Η Αρχή, κατόπιν αιτημάτων που υπέβαλε στις νορβηγικές αρχές, έλαβε από αυτές πληροφορίες με επιστολές στις 2 Ιουνίου 2017, στις 20 Σεπτεμβρίου 2017, την 1η Δεκεμβρίου 2017, στις 8 Δεκεμβρίου 2017, την 1η Φεβρουαρίου 2018, στις 5 Φεβρουαρίου 2018, στις 21 Φεβρουαρίου 2019, στις 14 Μαρτίου 2019 και στις 18 Μαρτίου 2019.

Περιγραφή του/-ων μέτρου/-ων

3. Αποδέκτης της εικαζόμενης ενίσχυσης είναι η Trondheim Spektrum AS («TS»).

4. Η TS κατέχει και εκμεταλλεύεται την Trondheim Spektrum, εγκατάσταση πολλαπλών χρήσεων που βρίσκεται στο κέντρο του Trondheim. Ο χώρος χρησιμοποιείται ως χώρος προπόνησης τοπικών αθλητικών συλλόγων, φιλοξενίας μικρών και μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων και άλλων εκδηλώσεων όπως συναυλίες, εμπορικές εκθέσεις και συνέδρια.

5. Ο δήμος του Trondheim (εφεξής «ο δήμος») ήταν, και εξακολουθεί να είναι, ο πλειοψηφών μέτοχος της TS. Οι υπόλοιπες μετοχές ανήκουν σε ερασιτεχνικούς αθλητικούς συλλόγους χρηματοδοτούμενους από τις εισφορές των μελών τους («αθλητικοί σύλλογοι»).

6. Στόχος του δήμου είναι η παροχή στους κατοίκους του Trondheim εγκαταστάσεων για αθλητικές δραστηριότητες και δραστηριότητες αναψυχής. Το 2004 ο δήμος υιοθέτησε την αρχή της δωρεάν παροχής εγκαταστάσεων για τους αθλητικούς συλλόγους του δήμου. Το ως άνω μέτρο του δήμου διευκολύνει τη συμμετοχή παιδιών και νέων σε αθλητικές δραστηριότητες, ανεξάρτητα από το επίπεδο εισοδήματος της οικογένειάς τους.

7. Ο δήμος ενοικιάζει χώρους από διάφορες εγκαταστάσεις, όπως η TS, με σκοπό τη δωρεάν διάθεσή τους σε αθλητικούς συλλόγους. Το έργο της κατανομής των ως άνω χώρων ανατίθεται στο τοπικό συμβούλιο αθλητισμού.

8. Από το καλοκαίρι του 2017, έχουν ξεκινήσει στην TS σημαντικές εργασίες ανακαίνισης και επέκτασης οι οποίες πρόκειται να ολοκληρωθούν το 2019. Υπάρχει σχέδιο να φιλοξενηθεί το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα χάντμπολ γυναικών και ανδρών το 2020.

9. Η απόφαση αφορά εννέα μέτρα, ήτοι: 1) δάνειο του δήμου, 2) χορήγηση εγγύησης από τον δήμο, 3) συμφωνίες μίσθωσης, 4) συμφωνίες μίσθωσης που συνήφθησαν μεταξύ 1999 και 2017, 5) συμφωνία μίσθωσης του 2019, η οποία συνήφθη το 2017, 6) αύξηση κεφαλαίου που συνδέεται με νέες και απρόβλεπτες δαπάνες, 7) χρηματοδότηση του κόστους υποδομών, 8) κεφάλαια από το νορβηγικό ταμείο τυχερών παιγνίων και 9) έμμεση εγγύηση, εγγενής σε δανειακή συμφωνία μεταξύ Nordea και TS.

10. Σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, η TS έλαβε πλεονέκτημα μέσω σειράς μέτρων που χορηγήθηκαν από τον δήμο. Οι καταγγέλλοντες ισχυρίστηκαν ότι τα εικαζόμενα μέτρα ενίσχυσης διατέθηκαν, υπό μορφή διεπιδοτήσεων, για άλλες δραστηριότητες της TS.

Εκτίμηση των μέτρων

11. Κατά την άποψη της Αρχής, κάθε δυνητική κρατική ενίσχυση που χορηγείται μέσω των μέτρων 1, 2 και 3 συνιστά υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) του μέρους II του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου, η Αρχή δεν αξιολογεί στην απόφασή της τον περαιτέρω χαρακτήρα ενίσχυσης των εν λόγω μέτρων.

12. Στην απόφασή της, η Αρχή καταλήγει στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι το μέτρο 4, οι συμφωνίες μίσθωσης που συνήφθησαν μεταξύ 1999 και 2017, δεν αποτελούν μέρος ενός καθεστώτος ενισχύσεων κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο δ) του μέρους II του πρωτοκόλλου 3 της SCA, όπως υποστηρίχθηκε από τις νορβηγικές αρχές.

13. Η Αρχή θα εκτιμήσει μόνο, στην απόφασή της, τον πιθανό χαρακτήρα ενίσχυσης των συμφωνιών μίσθωσης για τις οποίες δεν έχει λήξει η προθεσμία παραγραφής. Με βάση τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της, η Αρχή θεωρεί ότι δεν έχει λήξει η προθεσμία παραγραφής για τη συμφωνία μίσθωσης η οποία, όπως ανέφεραν οι νορβηγικές αρχές, ανάγεται στην περίοδο 2007-2008.

14. Η Αρχή θεωρεί ότι τα ποσά που χορηγήθηκαν στην TS από την Norsk Tipping AS, τα οποία αναφέρονται ως μέτρο 8, αποτελούν εφαρμογή υφιστάμενου συστήματος κρατικών ενισχύσεων. Ως εκ τούτου, η Αρχή δεν αξιολογεί περαιτέρω, στην απόφασή της, τον χαρακτήρα ενίσχυσης των εν λόγω μέτρων.

15. Η Αρχή διατυπώνει την προκαταρκτική άποψη ότι οι συμφωνίες μίσθωσης από το 2007 έως το 2017, καθώς και η νέα συμφωνία μίσθωσης του 2019 (μέτρα 4 και 5), ενδεχομένως χορήγησαν πλεονέκτημα στην TS. Σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, το ενοίκιο υπερβαίνει τα επίπεδα της αγοράς και βασίζεται στις ανάγκες της TS και όχι στους χώρους που χρειάζεται ο δήμος.

16. Η Αρχή θεωρεί ότι η αύξηση κεφαλαίου, ήτοι το μέτρο 6, συνιστά πλεονέκτημα υπέρ της TS το οποίο αντιστοιχεί στο πλήρες ποσό της αύξησης κεφαλαίου.

17. Η Αρχή καταλήγει στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι η κατανομή και ο υπολογισμός του κόστους υποδομής όσον αφορά την ανακαίνιση και την επέκταση της TS (μέτρο 7) μπορεί να συνιστά χορήγηση πλεονεκτήματος προς την TS.

18. Όσον αφορά την εγγενή στη δανειακή συμφωνία μεταξύ της TS και της Nordea (μέτρο 9) σιωπηρή εγγύηση, η Αρχή θεωρεί ότι οι επιπτώσεις των δηλώσεων στις δανειακές συμβάσεις δεν είναι σαφείς και δεν μπορεί, στο σημείο αυτό, να αποκλείσει ότι παρέχουν πλεονέκτημα στην TS υπό τη μορφή έμμεσης εγγύησης από τον δήμο.

19. Οι νορβηγικές αρχές υποστήριξαν ότι η χρήση των εγκαταστάσεων της TS από τους αθλητικούς συλλόγους δεν μπορεί να θεωρηθεί οικονομική δραστηριότητα, δεδομένου ότι ούτε ο δήμος ούτε η TS λαμβάνουν αμοιβή από τους χρήστες τους.

20. Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι ο δήμος ασκεί μη οικονομική δραστηριότητα προσφέροντας δωρεάν εγκαταστάσεις για τα αθλητικά σωματεία του δήμου, καταρχήν, ο φορέας που προμηθεύει τον δήμο με τέτοιες εγκαταστάσεις, μπορεί κάλλιστα να ασκεί οικονομικές δραστηριότητες κατά την άσκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων.

21. Με βάση τα προαναφερόμενα, η Αρχή δεν μπορεί να αποκλείσει, εν προκειμένω, ότι η TS είναι επιχείρηση, όχι μόνον όταν φιλοξενεί συναυλίες, μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, εκθέσεις, συνέδρια και άλλες εκδηλώσεις, αλλά και όταν εκμισθώνει τις εγκαταστάσεις της στον δήμο, ο οποίος στη συνέχεια παρέχει τον χώρο στους αθλητικούς συλλόγους της πόλης. Εν πάση περιπτώσει, η Αρχή διαπιστώνει ότι η TS διεξάγει και άλλες οικονομικές δραστηριότητες και ότι θα πρέπει να αποδειχθεί ο επαρκής διαχωρισμός των λογαριασμών.

22. Οι νορβηγικές αρχές δεν κοινοποίησαν στην Αρχή όλα τα εν λόγω μέτρα. Ως εκ τούτου, η Αρχή καταλήγει στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι οι νορβηγικές αρχές δεν τήρησαν τις υποχρεώσεις τους σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του μέρους I του πρωτοκόλλου 3 της ΣΕΔ και ότι, στον βαθμό που τα μέτρα 4, 7 και 9 συνιστούν κρατική ενίσχυση, η εν λόγω ενίσχυση είναι παράνομη.

23. Οι νορβηγικές αρχές κοινοποίησαν τη νέα συμφωνία μίσθωσης του 2019, στο πλαίσιο του μέτρου 5, στις 20 Νοεμβρίου 2018. Οι νορβηγικές αρχές υποστήριξαν ότι η νέα συμφωνία μίσθωσης εξαρτάται από την τήρηση των όρων της αγοράς. Επιτρέπει ρητά προσαρμογές για την ευθυγράμμιση των όρων της συμφωνίας με τους όρους της αγοράς εφόσον το ζητήσει η Αρχή. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, το προκαταρκτικό συμπέρασμα της Αρχής είναι ότι, εάν η συμφωνία μίσθωσης συνιστά κρατική ενίσχυση, οι νορβηγικές αρχές έχουν τηρήσει τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 μέρος I του πρωτοκόλλου 3 της ΣΕΔ.

24. Όσον αφορά το μέτρο 6, η Αρχή επισημαίνει ότι οι νορβηγικές αρχές χορήγησαν τις εν λόγω ενισχύσεις στην TS δυνάμει του άρθρου 55 του ΓΚΑΚ. Ωστόσο, η Αρχή δεν είναι απόλυτα πεπεισμένη ότι πληρούνται, σε σχέση με το μέτρο, οι απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του ΓΚΑΚ. Απαιτείται περαιτέρω αξιολόγηση του μέτρου. Εάν η Αρχή διαπιστώσει ότι το μέτρο δεν πληροί τις απαιτήσεις του ΓΚΑΚ, η ως άνω ενίσχυση είναι παράνομη.

25. Τα ενδεχόμενα μέτρα ενίσχυσης στην προκειμένη περίπτωση διαφέρουν ως προς τον χαρακτήρα. Οι νορβηγικές αρχές υποστήριξαν τον συμβατό χαρακτήρα ορισμένων μέτρων. Στο παρόν στάδιο, η Αρχή δεν διαθέτει τις πληροφορίες που θα της επέτρεπαν να προσδιορίσει το πιθανό ποσό της εικαζόμενης ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην TS, το οποίο θα προέκυπτε από τα εν λόγω μέτρα. Ως εκ τούτου, η Αρχή διατηρεί αμφιβολίες για το κατά πόσον τα μέτρα τηρούν την αρχή της αναλογικότητας και περιορίζονται σε ό, τι είναι αναγκαίο για την επίτευξη του κρατικού στόχου.

26. Επιπλέον, η Αρχή δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο διασταυρούμενης επιδότησης από τα εικαζόμενα μέτρα ενίσχυσης στις λοιπές δραστηριότητες της TS. Με βάση τα προαναφερόμενα, η Αρχή διατυπώνει αμφιβολίες ως προς το εάν τα μέτρα θα μπορούσαν να θεωρηθούν συμβατά με το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχειό γ) της συμφωνίας ΕΟΧ.

(1) Reference is made to Articles 4(4) and 13(1) of Part II of Protocol 3 to the Agreement between the EFTA States on the Establishment of a Surveillance Authority and a Court of Justice.

(2) Documents No 847105 and 848590 to 848601.

(3) Document No 849708.

(4) Documents No 859505, 859499, 859501 and 859503.

(5) Documents No 867151, 868181 and 868182.

(6) Document No 870428.

(7) Document No 870360.

(8) Documents No 874440 and 874442.

(9) Document No 876728.

(10) Document No 877379.

(11) Documents No 887522, 887524 and 887526.

(12) Document No 874067.

(13) Document No 881377.

(14) Document No 888352.

(15) Documents No 885827, 885829, 888351 and 888354.

(16) Document No 936140.

(17) Document No 888021.

(18) Documents No 896729, 896727, 896725 and 896723.

(19) Documents No 1059166, 1059170 and 1059171.

(20) Documents No 1059842 to 1059848.

(21) Documents No 1040641, 1040643, 1040645, 1040647 and 1040649.

(22) Documents No 1054292, 1054294, 1054296 and 1054298.

(23) Commission Regulation (EU) No 651/2014 of 17 June 2014 declaring certain categories of aid compatible with the internal market in application of Articles 107 and 108 of the Treaty (OJ L 187, 26.6.2014, p. 1), referred to at point 1j of Annex XV to the EEA Agreement, see Joint Committee Decision No 152/2014, published in OJ L 342, 27.11.2014, p. 63 and EEA Supplement No 71, 27.11.2014, p. 61.

(24) Case No 82883, GBER 30/2018/Sports.

(25) Document No 874440, p. 6 and Document No 859501, p. 13 and 20.

(26) Document No 859501, p. 20.

(27) Document No 874440, p. 6.

(28) Document No 859501, p. 14.

(29) Document No 859501, p. 14.

(30) Document No 859501, p. 22.

(31) Document No 859501, p. 23.

(32) Document 1054294. See section 4.10.

(33) Lov om tomtefeste (tomtefesteloven) LOV-1996-12-20-106. The Norwegian authorities have explained that the conclusion of leasehold agreements and the contractual relationship between the landowner/lessor and the lessee was regulated for the first time in a statute from 1975, which entered into force on 1 January 1976. A new Ground Lease Act was enacted in 1996 and entered into force on 1 January 2002.

(34) Lov om tinglysing (tinglysingsloven) LOV-1935-06-07-2.

(35) Document No 887522, p. 4.

(36) Document 874440, p. 5.

(37) Document 874440, p. 10.

(38) Document 859501, p. 14.

(39) Document No 859501, p. 14–15. However, it can be observed that there was a reduction in the capacity in 2016. This indicates that amendments were made at least that year. The Norwegian authorities have explained that this is due to the renovation of TS (Document 874440, p. 9).

(40) Document 859501, p. 15.

(41) The Norwegian authorities were not able to provide data from before 2010.

(42) Document 896727, p. 6.

(43) Article 12 of the 2019 lease agreement. Norwegian: ‘Denne avtalen forutsettes å være inngått på markedsmessige vilkår. Det tas forbehold om at avtalen vil – forut for og i avtaleperioden – justeres for å tilfredsstille eventuelle føringer/krav fra EFTAs overvåkningsorgan (ESA), og/eller andre offentlige myndigheter. Dette for at avtalen til enhver tid skal tilfredsstille markedsinvestorprinsippet.’ Document No 887522, p. 7.

(44) Case No 82883, GBER 30/2018/Sports.

(45) Document No 874440, p. 20-25. The detailed zoning plan for part of Nidarø was adopted by the City Council on 14 March 2017 in case 25/17.

(46) The Norwegian authorities refer to Section 11 of lov om planlegging og byggesaksbehandling (plan- og bygningsloven) LOV-2008-06-27-71.

(47) ‘Procedural orders’ are requirements relating to the order in which work shall be carried out to ensure the establishment of public services, technical infrastructure and green structures before use is made of areas and the point in time when areas may be used for building and construction purposes, including requirements relating to the order in which development works shall be carried out. See Section 11-9 of the Planning and Building Act, referred to in footnote 46.

(48) The Norwegian authorities refer to section 18 of the Planning and Building Act.

(49) Document No 1059846, p. 2.

(50) Document No 1059846, p. 2.

(51) Document No 874440, p. 20 – 25 and Documents No 1059842 to 1059848. The detailed zoning plan for part of Nidarø was adopted by the City Council on 14 March 2017 in case 25/17.

(52) The Norwegian authorities refer to paragraph 203 of the Authority’s Guidelines on the notion of State aid as referred to in Article 61(1) of the EEA Agreement (‘NoA’), in this regard and Commission Decision of 8.1.2016. State aid No SA.36019 – Belgium – Financing of road infrastructure in the vicinity of a real estate project – Uplace, paragraph 38.

(53) Lov om pengespill (pengespilloven) LOV-1992-08-28-103.

(54) Document No 859501, p. 16.

(55) The Authority’s Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball.

(56) Document No 887522, p. 6.

(57) Document No 1054294.

(58) Document No 1054298, p. 6.

(59) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 1, paragraphs 5 and 6. Unofficial translation. Norwegian: ‘Nordea har lagt betydelig vekt på at Trondheim Spektrum AS har til hensikt å gjøre selskapsendringer eller andre tiltak som åpner muligheten for at Trondheim kommune, uten å komme i strid med lovverket, om nødvendig kan stille en garanti overfor Nordea som reduserer risikoen ifm kostnadsoverskridelser.’/‘Nordea har for øvrig lagt sterk vekt på eierskapet fra Trondheim kommune og vedtaket i formannskapet datert 25. juni 2014 i sak 144/14, hvor det blant annet fremgår av punkt 2 at Trondheim kommune, som største eier av Trondheim Spektrum AS, er innstilt på å ta det nødvendige økonomiske ansvaret som følger av rehabilitering og utvikling av Trondheim Spektrum.’

(60) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, p. 5, ‘Other terms’ – bullet point 3. Unofficial translation. Norwegian: ‘Risikoen som følge av at det oppstår kostnadsoverskridelser i byggeperioden og kredittkunden selv ikke kan betale disse: Trondheim Spektrum AS vil gjøre selskapsendringer eller andre tiltak som åpner muligheten for at Trondheim kommune, uten å komme i strid med lovverket, om nødvending kan stille garanti overfor Nordea.’

(61) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, p. 5, ‘Other terms’ – bullet point 4. Unofficial translation. Norwegian: ‘Leieavtalen med Trondheim kommunea av 26.10.2017 kan ikke endres/reduseres uten Nordea forutgående skriftlige samtykke.’

(62) Norwegian: ‘eierskifte – obligatorisk førtidig tilbakebetaling’.

(63) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, p. 4. Unofficial translation. Norwegian: ‘Det er et vilkår for inngåelse og opprettholdelse av Byggekredittavtalen, at Trondheim Kommune eier minst 77,93 % av Kredittkunden, og opprettholder sin eierandel uendret. For det tilfellet at eiersammensetningen endres, uten Nordeas forutgående skriftlige samtykke, skal Byggekreditten og ethvert utestående tilbakebetales som angitt i klausul 11 (Førtidig forfall av byggekreditten).’

(64) Document No 1054298, p. 5.

(65) Within the meaning of Article 1(c) of Part II of Protocol 3 SCA.

(66) Documents No 859501, p. 13, and 859503, p. 76.

(67) According to Article 1(e) of Part II of Protocol 3 SCA, ‘“individual aid” shall mean aid that is not awarded on the basis of an aid scheme and notifiable awards of aid on the basis of an aid scheme’.

(68) See also Article 1(b)(iv) of Part II of Protocol 3 SCA, according to which ‘existing aid’ is ‘aid which is deemed to be existing aid pursuant to Article 15 of this Chapter’.

(69) Article 15(2) of Part II of Protocol 3 SCA.

(70) This would be the case even if the limitation period would be calculated form the date of when the guarantee was last used in 2001.

(71) Document No 887522, p. 5.

(72) Available at http://www.eftasurv.int/media/decisions/537-09-COL.pdf. Further, see the Authority’s Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball, paragraph 57.

(73) Case E-14/10 Konkurrenten.no AS v ESA [2011] EFTA Ct. Rep. 266, paragraph 53.

(74) Document No 859501, p. 23.

(75) Document No 868182, p. 4.

(76) Document No 859501, p. 24.

(77) The Norwegian authorities refer to the Authority’s Decision No 519/12/COL of 19 December 2012 closing the formal investigation procedure into potential aid to AS Oslo Sporveier and AS Sporveisbussene, paragraph 180.

(78) See the Authority’s Decision No 405/08/COL of 27 June 2008 closing the formal investigation procedure with regard to the Icelandic Housing Financing Fund, section II.2.3.1.

(79) See Commission Decision No E-45/2000 Fiscal exemption in favour of Schiphol Group (OJ C 37, 11.2.2004, p. 13).

(80) The Authority’s Decision No 491/09/COL of 2 December 2009 Norsk Film group, Chapter II.2 p. 8. See also the Authority’s Decision No 075/16/COL of 20 April 2016 to propose appropriate measures regarding the use of publicly owned land and natural resources by electricity producers in Iceland, paragraph 114, and Decision No 519/12/COL of 19 December 2012 closing the formal investigation into potential aid to AS Oslo Sporveier and AS Sporveisbussene.

(81) See Commission Decision No E-10/2000 State guarantees for public banks in Germany (OJ C 150 22.6.2002, p. 7).

(82) Article 1(d) of Regulation (EC) No 2015/1589 corresponds to Article 1(d) of Part II of Protocol 3 SCA.

(83) Judgment in Belgium v Commission, T-131/16 and T-263/16, EU:T:2019:91, paragraphs 85–88.

(84) Document No 874440, p. 8.

(85) Article 15(2) of Part II of Protocol 3 SCA.

(86) See judgment in Scott v Commission, T-366/00, EU:T:2003:113, paragraph 60: ‘It follows that the mere fact that the applicant was not aware of the existence of the Commission’s request for information from the French authorities beginning on 17 January 1997 […] does not have the effect of depriving them of legal effect vis-á-vis the applicant. Consequently, the letter of 17 January 1997, sent by the Commission before the initiation of the administrative procedure and requesting further information from the French authorities, constitutes, under Article 15 of Regulation (EC) No 659/1999, a measure interrupting the 10-year limitation period’. Article 15 of Council Regulation (EC) No 659/1999 of 22 March laying down detailed rules for the application of Article 93 of the EC Treaty (no longer in force) corresponds to Article 15 of Part II of Protocol 3 SCA.

(87) Judgment in Département du Loiret v Commission, T-369/00, EU:T:2003:114, paragraphs 81 and 82.

(88) Document No 849708.

(89) Exhibit Q to Document No 859501.

(90) Judgment in Germany v Commission, C-248/84, EU:C:1987:437, and NoA, paragraph 48.

(91) Judgment in France v Ladbroke Racing Ltd and Commission, C-83/98 P, EU:C:2000:248, paragraphs 48 – 51.

(92) NoA, p. 73 and 74.

(93) Document 859501, p. 17.

(94) Document No 859501, p. 17–18. The Norwegian authorities have further referred to a management interview with Trondheim Messeselskap AS, a company that organizes fairs all over Norway in which the Municipality was informed that Trondheim Spektrum is not perceived as a particularly cheap location. The Norwegian authorities have referred to this interview for further details on price comparison.

(95) Presumably by dividing the total price paid by number of hours, 14 679 522/12 500 = 1174.36.

(96) Document No 859501, p. 18.

(97) As explained by the Norwegian authorities, not all daytimes are equally valuable.

(98) NoA, paragraph 98.

(99) NoA, paragraph 99.

(100) Document No 874440, p. 8. In 1994, the rent was reduced by NOK 2 million unilaterally by the City Council. The reason behind this was threefold; (i) overall economic downturn demanding overall cuts in the city budget, (ii) the City Council was focusing on elderly care, and (iii) after refinancing in 1992, TS had reduced their cost of loan-capital and was deemed able to withstand such a cut.

(101) Document No 896727, p. 6.

(102) Numbers from 2017.

(103) See section 5.4.2 of this decision.

(104) Document No 1040641, p. 9.

(105) Document Nos 1040641, p. 10, and 1054298, p. 5.

(106) NoA, paragraph 68.

(107) NoA, paragraph 68.

(108) Lov om planlegging og byggesaksbehandling (plan- og bygningsloven) LOV-2008-06-27-71, available at https://lovdata.no/dokument/NL/lov/2008-06-27-71.

(109) Document No 1059170.

(110) The Authority understands that ‘BRA’ stands for ‘area of use’.

(111) Document No 1054294.

(112) Document No 1054298, p. 6.

(113) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 5, ‘Other terms’ – bullet point 3.

(114) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 5, ‘Other terms’ – bullet point 4.

(115) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 4, ‘Change of ownership – mandatory mandatory early repayment’ – first paragraph.

(116) Document No 1054298, p. 7.

(117) Judgment in Höfner and Elser v Macrotron, Case C-41/90, EU:C:1991:161, paragraphs 21 – 23 and

(118) Judgment in Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania v Ayuntamiento de Getafe, Case C-74/16, EU:C:2017:496, paragraph 42.

(119) Judgment in Cassa di Risparmio di Firenze and Others, Case C-222/04, EU:C:2006:8, paragraph 108.

(120) Judgment in Mitteldeutsche Flughafen and Flughafen Leipzig-Halle v Commission, Case C-288/11 P, EU:C:2012:821, paragraphs 40 – 43.

(121) The Authority’s Decision No 496/13/COL of 11 December 2013 concerning the financing of Harpa Concert Hall and Conference Centre, paragraph 50.

(122) Judgment in Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania v Ayuntamiento de Getafe, Case C-74/16, EU:C:2017:496, paragraph 51.

(123) Document No 859501, p. 20.

(124) Document No 859501, p. 19.

(125) Case E-6/98 The Government of Norway v EFTA Surveillance Authority [1999] EFTA Ct. Rep. 76, paragraph 59; and judgment in Philip Morris v Commission, C-730/79, EU:C:1980:209, paragraph 11.

(126) Judgment in Eventech v The Parking Adjudicator, C-518/13, EU:C:2015:9, paragraph 66.

(127) Document No 859501, p. 22.

(128) Document No 859501, p. 22.

(129) See, for instance, judgment in AITEC and others v Commission, T-447/93, T-448/93 and T-449/93, EU:T:1995:130, paragraph 141.

(130) See, for instance, Commission Decisions in cases N 258/2000 Leisure Pool Dorsten (OJ C 172, 16.6.2001, p. 16); Commission Decision 2004/114/EC of 29 October 2003 on measures in favour of non-profit harbours for recreational crafts, the Netherlands (OJ L 34, 6.2.2004, p. 63); SA.37963 – United Kingdom – Alleged State aid to Glenmore Lodge (OJ C 277, 21.8.2015, p. 3); SA.38208 – United Kingdom – Alleged State aid to UK member-owned golf clubs (OJ C 277, 21.8.2015, p. 4); the Authority’s Decision No 459/12/COL of 5 December 2012 on aid to Bømlabadet Bygg AS for the construction of the Bømlabadet aqua park in the Municipality of Bømlo; and Decision No 20/19/COL of 2 April 2019 Leangbukten Båtforenings Andelslag.

(131) See to that effect the Authority’s Decision No 496/13/COL of 11 December 2013 concerning the financing of Harpa Concert Hall and Conference Centre, paragraph 75.

(132) See further section 2.6. The Authority requested additional information from the Norwegian authorities on 28 January 2019, which the Norwegian authorities provided on 21 February 2019.

(133) Article 12 of the new lease agreement of 2019 states (in Norwegian): ‘Denne avtalen forutsettes å være inngått på markedsmessige vilkår. Det tas forbehold om at avtalen vil – forut for og i avtaleperioden – justeres for å tilfredsstille eventuelle føringer/krav fra EFTAs overvåkningsorgan (ESA), og/eller andre offentlige myndigheter. Dette for at avtalen til enhver tid skal tilfredsstille markedsinvestorprinsippet.’

(134) See section 4.7 above.

(135) Judgment in Italy v Commission, C-364/90 EU:C:1993:157, paragraph 20.

(136) The Norwegian authorities refer to the Authority’s Decision No 357/15/COL of 23 September 2015 to close the formal investigation into State aid in favour of Sandefjord Fotball AS, Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball, and Decision No 13/18/COL of 29 January 2018 – Templarheimen II – Aid for the construction and operation of the sports facility Templarheimen.

(137) The Norwegian authorities refer to Commission Decision in case SA.33728 on the financing of a new multiarena in Copenhagen.

(138) The Norwegian authorities refer to Article 53 of the GBER, in particular paragraph 2 thereof, and the Authority’s Decision No 496/13/COL of 11 December 2013 concerning the financing of Harpa Concert Hall and Conference Centre.

(139) Document No 1046041, p. 13.

(140) Document No 1040641, p. 14.

(141) Document No 1040641, p. 15.

(142) Document No 859501, p. 25.

(143) See e.g. Commission Decision in case SA.33728 Financing of a new multiarena in Copenhagen, Commission Decision in case SA.33618 Sweden – Uppsala arena, Commission Decision in case SA.47683 Finland – Tampere Arena.

(144) The Authority’s Decision No 357/15/COL of 23 September 2015 to close the formal investigation into State aid in favour of Sandefjord Fotball AS, Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball, and Decision No 13/18/COL of 29 January 2018 – Templarheimen II – Aid for the construction and operation of the sports facility Templarheimen.

(145) See section 4.7 above.

(146) Document No 930813. Letter from the Norwegian authorities dated 21 September 2018.

(147) OJ L 154, 8.6.2006, p. 27 and EEA Supplement No 29, 8.6.2006, p. 1.