Ανακοίνωση σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων για την εφαρμογή των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (95/C 112/07)

Α. Η παρούσα ανακοίνωση δημοσιεύεται βάσει των διατάξεων της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (συμφωνία ΕΟΧ) και της συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και την ίδρυση Δικαστηρίου (συμφωνία για την Εποπτεία και το Δικαστήριο).

Β. Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εξέδωσε στις 13 Φεβρουαρίου 1993 ανακοίνωση σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων για την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ (Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C 39 της 13. 2. 1993, σ. 6). Αυτή η μη δεσμευτικού χαρακτήρα πράξη περιλαμβάνει τις αρχές και τους κανόνες που ακολουθούνται από την Επιτροπή στον τομέα του ανταγωνισμού. Διευκρινίζεται επίσης ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή προτίθεται να συνεργαστεί με τα εν λόγω δικαιοδοτικά όργανα.

Γ. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι το αντικείμενο της προαναφερόμενης πράξης παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ. Για να εξασφαλισθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στο σύνολο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, η Εποπτεύουσα Αρχή εγκρίνει την παρούσα ανακοίνωση δυνάμει της εξουσίας που διαθέτει βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας για την Εποπτεύουσα Αρχή και το Δικαστήριο. Προτίθεται να ακολουθήσει τις αρχές και τους κανόνες που περιλαμβάνονται στην παρούσα ανακοίνωση στο πλαίσιο της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού ΕΟΧ.

Δ. Η παρούσα ανακοίνωση αποσκοπεί ιδίως στην επίτευξη αποτελεσματικής συνεργασίας στο πλαίσιο των σχέσεων μεταξύ των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων των κρατών της ΕΖΕΣ (1) και της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ. Αποσκοπεί στη διευκρίνιση του τρόπου με τον οποίο η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σκοπεύει να συμβάλει στην επίτευξη στενής συνεργασίας με αυτά τα δικαιοδοτικά όργανα για την εφαρμογή των άρθρων 53 και 54 της συνθήκης για τον ΕΟΧ σε ατομικές περιπτώσεις λαμβάνοντας πάντα υπόψη της την ανεξαρτησία των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων.

Ι. Εισαγωγή

1. Η δημιουργία ενός ομοιογενούς Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου στο πλαίσιο του οποίου τα εμπορεύματα, τα πρόσωπα, οι υπηρεσίες και τα κεφάλαια κυκλοφορούν ελεύθερα, επιτρέπει στις επιχειρήσεις του ΕΟΧ να αναλάβουν νέες δραστηριότητες και στους καταναλωτές να επωφελούνται από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό. Η Εποπτεύουσα Αρχή του ΕΟΧ θεωρεί ότι τα πλεονεκτήματα αυτά δεν πρέπει να διακυβεύονται εξαιτίας περιοριστικών ή καταχρηστικών πρακτικών των επιχειρήσεων και ότι οι στόχοι που απαριθμούνται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ επιβεβαιώνουν έτσι τη σπουδαιότητα ενός συστήματος που να εξασφαλίζει την ύπαρξη ανόθευτου ανταγωνισμού.

2. Στο πλαίσιο της καθημερινής εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ, οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα, τα κοινοτικά δικαστήρια, το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ, η Επιτροπή και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, αναλαμβάνουν να ανταπεξέλθουν στα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες που τους έχουν ανατεθεί βάσει της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Η καλή λειτουργία των κανόνων του ανταγωνισμού στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο απαιτεί την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας της συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών αυτών οργάνων.

3. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι διατάξεις της συνθήκης ΕΚ μπορούν να έχουν άμεση ισχύ, με την έννοια ότι ισχύουν στο πλαίσιο της εσωτερικής έννομης τάξης χωρίς να χρειάζεται η θέσπιση εθνικού μέτρου, εφόσον αυτό απαιτείται από τη φύση αυτών των διατάξεων (2). Οι διατάξεις αυτού του τύπου, όπως οι κοινοτικοί κανονισμοί [που εφαρμόζονται άμεσα (3) εκ φύσεως και λόγω του σκοπού που εκπληρώνουν στο σύστημα πηγών του κοινοτικού δικαίου] πρέπει να εφαρμόζονται από τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα χωρίς να χρειάζεται η θέσπιση νομικών μέτρων για τη μεταφορά του κοινοτικού δικαίου στο εθνικό δίκαιο. Η Εποπτεύουσα Αρχή ΕΖΕΣ θεωρεί ότι η κατάσταση είναι διαφορετική όσον αφορά το δίκαιο ΕΟΧ, στο μέτρο που αφορά τα κράτη της ΕΖΕΣ. Στα κράτη αυτά, οι επιπτώσεις που θα έχει στο εσωτερικό δίκαιο η εφαρμογή του δικαίου για τον ΕΟΧ εξαρτάται από το συνταγματικό δίκαιο του καθενός των εν λόγω κρατών, με την επιφύλαξη των διατάξεων του πρωτοκόλλου 35 της συμφωνίας ΕΟΧ. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο αυτό, τα κράτη ΕΖΕΣ υποχρεούνται να εξασφαλίσουν, εάν χρειαστεί με ξεχωριστή νομοθετική διάταξη, ότι σε περίπτωση σύγκρουσης εφαρμοστέων κανόνων του ΕΟΧ με άλλες νομοθετικές διατάξεις υπερισχύουν οι κανόνες του ΕΟΚ. Σύμφωνα με το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ, μια τέτοια διάταξη πρέπει από τη φύση της να επιτρέπει στους ιδιώτες και στους οικονομικούς φορείς, σε περίπτωση σύγκρουσης διατάξεων που απορρέουν από την εφαρμογή των κανόνων ΕΟΧ με εθνικές νομοθετικές διατάξεις, να επικαλούνται και να διεκδικούν σε εθνικό επίπεδο κάθε δικαίωμα που απορρέει από τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ, όπως αυτές μεταφέρονται ή μεταφέρθηκαν στην εθνική έννομη τάξη των κρατών, εφόσον δεν ισχύουν υπό αίρεση και είναι αρκούντως ακριβείς (4).

4. Η συνδρομή και η συνεργασία που παρέχονται στα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα των κρατών της ΕΖΕΣ δυνάμει της παρούσας ανακοίνωσης αφορούν κυρίως μεμονωμένες υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον αυτών των δικαιοδοτικών οργάνων και θα λάβουν τη μορφή πληροφοριών ή απαντήσεων που θα κοινοποιούνται απευθείας στο αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο. Πάντως, για να δοθούν στους οικονομικούς φορείς καθώς και στις εθνικές αρχές ανταγωνισμού και στα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα γενικές οδηγίες για την ερμηνεία των κανόνων του ανταγωνισμού της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα καταβάλλει επίσης προσπάθειες να εξετάζει τις μεμονωμένες περιπτώσεις που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της κατά τρόπο ώστε να προωθεί τη διαφάνεια και την ενημέρωση του κοινού σχετικά με αυτούς τους κανόνες και τον τρόπο εφαρμογής τους.

5. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί, κατά περίπτωση, να θέσει μια υπόθεση στο αρχείο με τη δημοσίευση διοικητικής επιστολής, χωρίς να λάβει επίσημη απόφαση. Αυτού του είδους οι διοικητικές επιστολές γνωστοποιούνται κατά κανόνα στο κοινό και είναι δεόντως αιτιολογημένες.

ΙΙ. Αρμοδιότητες

6. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ είναι, μαζί με την Επιτροπή, η διοικητική αρχή η αρμόδια για τη θέση σε εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού στον ΕΟΧ και οφείλει να δρα προς επίτευξη του σκοπού αυτού στο πλαίσιο του δημοσίου συμφέροντος. Αντίθετα, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα επιδιώκουν να διαφυλάττουν τα υποκειμενικά δικαιώματα των ιδιωτών στις αμοιβαίες σχέσεις τους.

7. Για την άσκηση των ποικίλων αυτών καθηκόντων, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ διαθέτουν συντρέχουσα αρμοδιότητα για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 και του άρθρου 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Η αρμοδιότητα αυτή απονέμεται στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ από το άρθρο 55 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και από τις διατάξεις που έχουν θεσπιστεί δυνάμει του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο. Όσον αφορά τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα, η αρμοδιότητα αυτή απορρέει από το γεγονός ότι το άρθρο 53 παράγραφος 1 και το άρθρο 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, τα οποία, κατά την άποψη της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ πληρούν τα εμμέσως οριζόμενα κριτήρια του πρωτοκόλλου 35 της συμφωνίας ΕΟΧ καθότι δεν ισχύουν υπό αίρεση και είναι αρκούντως ακριβή, έχουν ενσωματωθεί στην εσωτερική έννομη τάξη των διαφόρων κρατών της ΕΖΕΣ (5).

8. Κατά τον τρόπο αυτό, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα είναι σε θέση να εγγυώνται, σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δικονομικό δίκαιο, την τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού για την προστασία ιδιωτών. Εξάλλου, το άρθρο 53 παράγραφος 2 επιτρέπει στα εν λόγω όργανα να καθορίζουν, σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δικονομικό δίκαιο, τις συνέπειες από άποψη αστικού δικαίου οι οποίες απορρέουν από την απαγόρευση του άρθρου 53 (6).

9. Αντίθετα, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ και η Επιτροπή διατηρούν, δυνάμει του άρθρου 9 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο και του κανονισμού αριθ. 17 (7), αντιστοίχως, αποκλειστική αρμοδιότητα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 56 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, για να δηλώσουν ότι η εν λόγω απαγόρευση είναι ανεφάρμοστη σε ορισμένα είδη συμφωνιών, αποφάσεων ή εναρμονισμένων πρακτικών. Η αρμόδια Εποπτεύουσα Αρχή μπορεί, δυνάμει του άρθρου 66, να λάβει απόφαση για τη χορήγηση απαλλαγής σε μεμονωμένη περίπτωση όσον αφορά συγκεκριμένη σύμπραξη. Εξάλλου, η συμφωνία για τον ΕΟΧ περιλαμβάνει πράξεις που αντιστοιχούν στους κοινοτικούς κανονισμούς απαλλαγής που καλύπτουν ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών, αποφάσεων ή εναρμονισμένων πρακτικών.

10. Μολονότι τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα δεν έχουν αρμοδιότητα για την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 έχουν ωστόσο την ευχέρεια να εφαρμόζουν τις αποφάσεις που προβλέπονται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ όσον αφορά τη χορήγηση απαλλαγής κατά κατηγορίες δυνάμει αυτής της διάταξης. Πράγματι, οι διατάξεις αυτών των πράξεων, οι οποίες, κατά την άποψη της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ πληρούν τα εμμέσως οριζόμενα κριτήρια του πρωτοκόλλου 35 της συμφωνίας ΕΟΧ καθότι δεν ισχύουν υπό αίρεση και είναι αρκούντως ακριβείς, έχουν μεταφερθεί στην έννομη τάξη των κρατών της ΕΖΕΣ (8). Τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν επίσης, σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δικονομικό δίκαιο, να εφαρμόζουν τις αποφάσεις για τη χορήγηση ατομικής απαλλαγής που έχουν εγκριθεί από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 53 παράγραφος 3 καθώς και απόφαση για τη χορήγηση ατομικής απαλλαγής που έχει εγκριθεί από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (9).

11. Οι αρμοδιότητες της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και εκείνες των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων διαφέρουν όχι μόνο ως προς το σκοπό και το περιεχόμενό τους, αλλά επίσης και ως προς τους τρόπους άσκησής τους. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ασκεί τις αρμοδιότητές της σύμφωνα με τους διαδικαστικούς κανόνες που προβλέπονται από το κεφάλαιο ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο, ενώ η άσκηση των αρμοδιοτήτων εκ μέρους των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων πραγματοποιείται στο πλαίσιο του εθνικού δικονομικού δικαίου.

12. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει θεσπίσει τις αρχές που διέπουν τις διαδικασίες και τα μέσα έννομης προστασίας που εφαρμόζονται προς επίκληση, ενώπιον των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων των κρατών μελών της Κοινότητας, του κοινοτικού δικαίου αμέσου εφαρμογής.

«Μολονότι και η συνθήκη ΕΚ δημιούργησε ορισμένο αριθμό απευθείας προσφυγών που δύνανται να ασκηθούν ενώπιον του Δικαστηρίου από ιδιώτες, δεν έχει την πρόθεση να δημιουργήσει ενώπιον των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων, προς το σκοπό διασφαλίσεως του κοινοτικού δικαίου, άλλα μέσα εννόμου προστασίας πλην των προβλεπόμενων από το εθνικό δίκαιο. Αντιθέτως, . . . κάθε τύπος προσφυγής προβλεπόμενος από το εθνικό δίκαιο δύναται να χρησιμοποιηθεί προς διασφάλιση της τηρήσεως των κοινοτικών κανόνων αμέσου εφαρμογής υπό τις ίδιες προϋποθέσεις παραδεκτού και διαδικασίας σαν να επρόκειτο για τη διασφάλιση της τηρήσεως του εθνικού δικαίου (10).»

13. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι οι αρχές που καθορίστηκαν κατά τον τρόπο αυτό εφαρμόζονται στην περίπτωση παράβασης των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ 7 οι ιδιώτες και οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλα τα μέσα εννόμου προστασίας που προβλέπονται από τις εθνικές νομοθεσίες των κρατών της ΕΖΕΣ υπό τις ίδιες προϋποθέσεις σαν να επρόκειτο για παράβαση του αντίστοιχου εθνικού δικαίου. Αυτή η ίση μεταχείριση δεν αφορά μόνο την οριστική διαπίστωση της παράβασης των κανόνων του ανταγωνισμού, αλλά περιλαμβάνει όλα τα έννομα μέσα που είναι δυνατόν να προωθούν την αποτελεσματική έννομη προστασία. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα πρέπει να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα, να θέτουν τέλος, μέσω δικαστικής διαταγής, στις παραβάσεις των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ και να αποκαθιστούν τις ζημίες που έχουν προκαλέσει αυτές οι παραβάσεις, εφόσον τα ίδια αυτά μέσα έννομης προστασίας εφαρμόζονται σε ανάλογες διαδικασίες του εθνικού δικαίου.

14. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι η ταυτόχρονη εφαρμογή του εθνικού δικαίου περί ανταγωνισμού συμβιβάζεται με την εφαρμογή του δικαίου του ΕΟΧ, εφόσον δεν θίγει την αποτελεσματικότητα και την ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ και των μέτρων εκτέλεσής τους (11). Η συμφωνία για τον ΕΟΧ προβλέπει ότι οι συγκρούσεις, που ενδέχεται να ανακύψουν λόγω της ταυτόχρονης εφαρμογής του εθνικού δικαίου και του δικαίου για τον ΕΟΧ, πρέπει να επιλύονται με βάση την αρχή της υπεροχής του δικαίου του ΕΟΧ. Η αρχή αυτή αποσκοπεί στην περιστολή οποιουδήποτε εθνικού μέτρου το οποίο είαι δυνατό να περιορίσει την πρακτική αποτελεσματικότητα των διατάξεων της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

ΙΙΙ. Εφαρμογή των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ από τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα

15. Ο εθνικός δικαστής μπορεί να κληθεί να αποφανθεί ως προς την εφαρμογή των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ σχετικά με πολλές δικαδικασίες. Όταν πρόκειται για διαδικασίες που εμπίπτουν στο αστικό δίκαιο, συναντώνται κυρίως δύο είδη αγωγών: οι αγωγές για την εκτέλεση μιας σύμβασης και οι αγωγές αποζημιώσεως. Στην πρώτη περίπτωση, ο εναγόμενος επικαλείται συνήθως το άρθρο 53 παράγραφος 2 για να προσβάλει τις συμβατικές υποχρεώσεις που επικαλείται ο ενάγων. Στη δεύτερη περίπτωση, οι απαγορεύσεις των άρθρων 53 και 54 επαρκούν κατά κανόνα για να προσδιοριστεί αν η πράξη που προκάλεσε την εν λόγω ζημία είναι παράνομη.

16. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το γεγονός ότι το άρθρο 53 παράγραφος 1 και το άρθρο 54 τα οποία, κατά την άποψη της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ πληρούν τα εμμέσως οριζόμενα κριτήρια του πρωτοκόλλου 35 της συμφωνίας ΕΟΧ καθότι δεν ισχύουν υπό αίρεση και είναι στην έννομη τάξη των κρατών μελών της ΕΖΕΣ, προσδίδει στα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα επαρκείς αρμοδιότητες για να αποφανθούν επί του θέματος (12). Πάντως, όταν ασκούν τις αρμοδιότητες αυτές, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αρμοδιότητες της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και της Επιτροπής κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η λήψη αποφάσεων που θα μπορούσαν να αντίκεινται σε εκείνες που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν από εκείνη από αυτές τις αρχές που είναι αρμόδια να αποφανθεί σε μια συγκεκριμένη περίπτωση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 56 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 του άρθρου 54 καθώς και του άρθρου 53 παράγραφος 3 (13). Επιπλέον, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα πρέπει να συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις που έχει λάβει η Επιτροπή κατ' εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (14).

17. Στη νομολογία του όσον αφορά τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού το Δικαστήριο έχει θεσπίσει ορισμένες αρχές που επιτρέπουν να αποφευχθεί η έκδοση αντιφατικών αποφάσεων (15). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα θα ήταν δυνατό να λαμβάνουν υπόψη της αρχές αυτές κατά τον ακόλουθο τρόπο.

1. Εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφοι 1 και 2 καθώς και του άρθρου 54

18. Το πρώτο θέμα που τίθεται στα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα είναι να προσδιορίσουν εάν η επίμαχη συμφωνία, απόφαση ή πρακτική προσκρούει στις απαγορεύσεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 και του άρθρου 54. Πριν απαντήσουν σ' αυτό το ερώτημα, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα θα έπρεπε να εξετάσουν αν η υπόθεση έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο απόφασης, γνώμης ή άλλης θέσης εκ μέρους μιας διοικητικής αρχής και ιδίως της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ ή της Επιτροπής. Αυτές οι πράξεις προσφέρουν στα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα στοιχεία για να διαμορφώσουν την κρίση τους, έστω και αν δεν τα δεσμεύουν επίσημα. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι οι ενώπιον της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ ή της Επιτροπής διαδικασίες δεν καταλήγουν πάντοτε στην έκδοση τυπικής απόφασης αλλά ότι οι υποθέσεις είναι επίσης δυνατό να τεθούν στο αρχείο με την αποστολή διοικητικής επιστολής. Μολονότι αυτό το είδος επιστολών δεν δεσμεύει τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα, η γνώμη που εκφράζεται αποτελεί ένα στοιχείο που τα εν λόγω όργανα μπορούν να λάβουν υπόψη κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου των επίμαχων συμφωνιών ή συμπεριφορών προς τις διατάξεις του άρθρου 53 (16).

19. Αν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή η Επιτροπή δεν έχει λάβει θέση επί της συγκεκριμένης επίμαχης συμφωνίας, απόφασης ή πρακτικής, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν να ανατρέξουν, για την ερμηνεία των εφαρμοστέων διατάξεων της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, στη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΖΕΣ και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στις αποφάσεις της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και της Επιτροπής καθώς και στη νομολογία και στις σχετικές αποφάσεις του Δικαστηρίου και της Επιτροπής όσον αφορά τις αντίστοιχες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Όταν εφαρμόζουν τις διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, υποχρεούνται, στο βαθμό που είναι κατ' ουσίαν ταυτόσημες με τις διατάξεις του αντίστοιχου κοινοτικού δικαίου, να τις ερμηνεύουν σύμφωνα με τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου η οποία έχει διαμορφωθεί πριν από την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (17). Μπορούν επίσης να βασιστούν στις ανακοινώσεις στο πλαίσιο των οποίων η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ορίζει τις κατηγορίες συμφωνιών οι οποίες απαγορεύονται βάσει του άρθρου 53 παράγραφος 1 (18).

20. Με βάση τα δεδομένα αυτά, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα θα έπρεπε εν γένει να είναι σε θέση να αποφαίνονται σχετικά με το συμβιβάσιμο της επίμαχης συμπεριφοράς προς τις διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 και του άρθρου 54. Πάντως, εάν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή η Επιτροπή έχει κινήσει διαδικασία σε υπόθεση που αναφέρεται σε αντίστοιχη συμπεριφορά, μπορούν να αναστείλουν την έκδοση αποφάσεως, αναμένοντας την ολοκλήρωση της δράσης της αρμόδιας αρχής εφόσον το θεωρήσουν απαραίτητο για λόγους ασφαλείας του δικαίου (19). Μπορεί επίσης να προβλεφθεί αναστολή της διαδικασίας όταν τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα επιθυμούν να ζητήσουν τη γνώμη της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που αναφέρονται στο μέρος ΙV της παρούσας ανακοίνωσης. Τέλος, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν να αναστείλουν την έκδοση απόφασης προκειμένου να ζητήσουν από το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ να εκδόσει συμβουλευτικού χαρακτήρα γνωμοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 34 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο.

21. Αντίθετα, αν τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα αποφασίσουν να αποφανθούν και καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι δεν πληρούνται οι όροι εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 1 ή του άρθρου 54, πρέπει να συνεχίσουν τη διαδικασία με βάση αυτή τη διαπίστωση, ακόμη και όταν η επίμαχη απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική έχει κοινοποιηθεί στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. Όταν από την εξέταση των πραγματικών περιστατικών προκύπτει ότι πληρούνται οι όροι εφαρμογής, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα διαπιστώνουν ότι η συμπεριφορά παραβιάζει τις διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 ή του άρθρου 54 και λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων του αστικού δικαίου που εφαρμόζονται σε περίπτωση παραβάσεως μιας νομοθετικής απαγόρευσης.

2. Εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3

22. Όταν το εθνικό δικαστήριο διαπιστώσει ότι μια συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική εμπίπτει στο πεδίο της απαγόρευσης του άρθρου 53 παράγραφος 1, εξετάζει αν για την εν λόγω πράξη είναι δυνατή η χορήγηση απαλλαγής βάσει του άρθρου 53 παράγραφος 3. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ διαφόρων περιπτώσεων.

23. Το εθνικό δικαστήριο οφείλει να συμμορφώνεται προς τις αποφάσεις για τη χορήγηση απαλλαγής που λαμβάνονται από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή την Επιτροπή, καθώς και προς τις αποφάσεις για τη χορήγηση απαλλαγής που έχουν ληφθεί από την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (20). Κατά συνέπεια, οφείλει να θεωρεί την εν λόγω πράξη ως συμβιβάσιμη με το δίκαιο ΕΟΧ και πλήρως ισχυρή από την άποψη του αστικού δικαίου. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι υφίστανται διοικητικές επιστολές για την τοποθέτηση σε αρχείο με τις οποίες η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή οι υπηρεσίες της Επιτροπής δηλώνουν ότι πληρούνται οι όροι εφαρμογής του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ φρονεί ότι τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τους αυτές τις επιστολές ως πραγματικά στοιχεία της υπόθεσης.

24. Οι συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής πράξης που αντιστοιχεί σε κοινοτικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες που αναφέρεται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ εξαιρούνται της απαγόρευσης του άρθρου 53 παράγραφος 1 (21).

25. Οι συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές οι οποίες ούτε εμπίπτουν σε πράξη που αντιστοιχεί σε κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες ούτε αποτέλεσαν αντικείμενο απόφασης απαλλαγής σε ατομική βάση ή διοικητικής επιστολής για θέση στο αρχείο μπορούν, σύμφωνα με την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, να εξετάζονται κατά τον ακόλουθο τρόπο.

26. Το εθνικό δικαστήριο εξετάζει καταρχάς αν πληρούνται οι διαδικαστικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη χορήγηση απαλλαγής, ιδίως αν η συμφωνία, η απόφαση ή η εναρμονισμένη πρακτική έχουν δεόντως κοινοποιηθεί στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο και την ίδια διάταξη του κανονισμού αριθ. 17 (22). Αν δεν έχει γίνει τέτοια κοινοποίηση και με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 4 παράγραφος 2 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο και της ίδιας διάταξης του κανονισμού αριθ. 17, αποκλείεται η απαλλαγή, βάσει του άρθρου 53 παράγραφος 3, ούτως ώστε το εθνικό δικαστήριο να μπορεί να αποφανθεί, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 53 παράγραφος 2 ως προς την ακυρότητα της εν λόγω πράξης.

27. Αν η συμφωνία, η απόφαση ή η εναρμονισμένη πρακτική έχει δεόντως κοινοποιηθεί στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή στην Επιτροπή, το εθνικό δικαστήριο σταθμίζει το ενδεχόμενο χορήγησης απαλλαγής στην υπό κρίση περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη των ουσιαστικών κριτηρίων που έχουν αναπτυχθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΖΕΣ, του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου, καθώς και από την πρακτική των αποφάσεων της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και της Επιτροπής, από πράξεις που αντιστοιχούν σε κοινοτικούς κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες που αναφέρονται στο παράρτημα XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ καθώς και από τη νομολογία και από την πρακτική των αποφάσεων του Δικαστηρίου, του Πρωτοδικείου και της Επιτροπής όσον αφορά το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.

28. Αν το εθνικό δικαστήριο επιβεβαιώσει ότι η εν λόγω συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ατομικής απαλλαγής, μπορεί να λάβει τα απαραίτητα μέτρα προς εκπλήρωση των απαιτήσεων του άρθρου 53 παράγραφοι 1 και 2. Αντίθετα, αν κρίνει ότι είναι δυνατό να χορηγηθεί ατομική απαλλαγή, το εθνικό δικαστήριο αναστέλλει, με την επιφύλαξη του εφαρμοστέου εθνικού δικονομικού δικαίου, τη διαδικασία, και αναμένει την απόφαση της αρμόδιας Εποπτεύουσας Αρχής. Όμως, στο πλαίσιο αυτό μπορεί να εγκρίνει, σύμφωνα με τους κανόνες του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου, τη λήψη προσωρινών μέτρων, εφόσον τα θεωρήσει απαραίτητα.

29. Πάντως, πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι εν λόγω αρχές δεν εφαρμόζονται στις συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και είχαν κοινοποιηθεί στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ή στην Επιτροπή εντός έξι μηνών μετά την έναρξη ισχύος αυτή της συμφωνίας. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει αποφανθεί ότι τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα οφείλουν να θεωρούν ισχυρές τις συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού αριθ. 17 και είχαν δεόντως κοινοποιηθεί στην Επιτροπή μέχρις ότου η Επιτροπή ή οι αρχές των κρατών μελών λάβουν απόφαση περί του απαγορευόμενου χαρακτήρα ή ενημερώσουν τα μέρη με διοικητική επιστολή ότι η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο (23). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι μια παρόμοια αρχή όσον αφορά την προσωρινή εγκυρότητα μιας πράξης μπορεί να εφαρμοστεί, όσον αφορά τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΚ, στην κατηγορία των προαναφερόμενων πράξεων.

30. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αναγνωρίζει ότι οι αρχές που αναπτύχθηκαν ανωτέρω για την εφαρμογή των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ εκ μέρους των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων είναι σύνθετες και μερικές φορές ανεπαρκείς για την ορθή άσκηση του δικαστικού λειτουργήματος. Το ίδιο ισχύει ιδίως όταν η συγκεκριμένη εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 και του άρθρου 54 προκαλεί νομικές ή οικονομικές δυσχέρειες, όταν η αρμόδια Εποπτεύουσα Αρχή έχει κινήσει διαδικασία για την ίδια υπόθεση ή όταν πρόκειται για συμφωνία, απόφαση ή εναρμονισμένη πρακτική που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ατομικής απαλλαγής κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 3. Στις περιπτώσεις αυτές, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν να παραπέμψουν το ζήτημα στο Δικαστήριο της ΕΖΕΣ για την έκδοση προδικαστικής απόφασης, σύμφωνα με το άρθρο 34 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο. Μπορούν επίσης να ζητήσουν τη συνδρομή της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ, σύμφωνα με τις διαδικασίες που εκτίθενται κατωτέρω.

IV. Συνεργασία μεταξύ των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων και της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ

31. Το άρθρο 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, το οποίο βασίζεται και έχει σε μεγάλο βαθμό την ίδια διατύπωση με το άρθρο 5 της συνθήκης ΕΚ, επιβάλλει στα συμβαλλόμενα μέρη να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσουν την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ και να διευκολύνουν τη συνεργασία στο πλαίσιο αυτό.

Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έκρινε ότι η Επιτροπή υπέχει, δυνάμει του άρθρου 5 της συνθήκης ΕΚ, υποχρέωση έντιμης συνεργασίας με τις δικαιοδοτικές αρχές των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή και την τήρηση του κοινοτικού δικαίου στην εθνική έννομη τάξη (24). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεωρεί ότι υπέχει παρόμοια υποχρέωση έντιμης συνεργασίας έναντι των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων των κρατών της ΕΖΕΣ, δυνάμει των αντίστοιχων διατάξεων του άρθρου 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και του άρθρου 2 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο. Θεωρεί εξάλλου ότι η εν λόγω συνεργασία είναι ουσιώδης για την εγγύηση της αποτελεσματικής και συνεκτικής εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΖΕΣ. Βάσει αυτών των εκτιμήσεων, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προτίθεται να συνεργαστεί με τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα των κρατών της ΕΖΕΣ ως εξής.

32. Η νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΖΕΣ, του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου καθώς και οι αποφάσεις της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και της Επιτροπής, δυνάμει των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και (κατά περίπτωση) των αντίστοιχων διατάξεων των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ, οι πράξεις που αντιστοιχούν στους κοινοτικούς κανονισμούς χορήγησης απαλλαγής κατά κατηγορίες και οι γενικές ανακοινώσεις που δημοσιεύονται από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αποτελούν ισάριθμα στοιχεία παράγωγου δικαίου ή αποσαφήνισης που μπορούν να βοηθήσουν τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα κατά την εξέταση ατομικών υποθέσεων.

33. Εάν αυτές οι πηγές δεν επαρκούν, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα έχουν τη δυνατότητα, εντός των ορίων του εθνικού δικονομικού δικαίου, να απευθυνθούν στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προκειμένου να ζητήσουν τις ακόλουθες πληροφορίες.

34. Καταρχάς πρόκειται για διαδικαστικές πληροφορίες που επιτρέπουν να γίνει γνωστό αν μια υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ, αν μια υπόθεση αποτέλεσε αντικείμενο κοινοποίησης, αν η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κίνησε επισήμως τη διαδικασία ή αν έχει ήδη αποφανθεί με απόφαση ή μέσω διοικητικής επιστολής θέσης σε αρχείο. Σε περίπτωση ανάγκης, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν επίσης να ζητήσουν από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ γνωμοδότηση σχετικά με τις πιθανές προθεσμίες της χορήγησης ατομικής απαλλαγής ή απόρριψης της σχετικής αιτήσεως για τις κοινοποιηθείσες συμφωνίες ή πρακτικές, ώστε να προσδιορίσουν τις προϋποθέσεις μιας ενδεχόμενης αναστολής της διαδικασίας ή την ανάγκη λήψεως προσωρινών μέτρων (25). Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα καταβάλει από την πλευρά της κάθε δυνατή προσπάθεια για να χειριστεί κατά προτεραιότητα τις υποθέσεις που αποτελούν αντικείμενο αναβληθεισών κατά τον τρόπο αυτό διαδικασιών ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, ιδίως όταν πρόκειται για την επίλυση αστικών διαφορών.

35. Εν συνεχεία, εάν η εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 1 ή του άρθρου 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ τους προκαλεί ιδιαίτερες δυσχέρειες, τα εθνικά δικαστήρια έχουν τη δυνατότητα να απευθυνθούν στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ και να ζητήσουν πληροφορίες νομικής φύσεως. Στις απαντήσεις της, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν παρεμβαίνει ως προς την ουσία της υπόθεσης. Εξάλλου, εάν τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα διατηρούν αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα να τύχει ατομικής απαλλαγής μια συμφωνία, απόφαση ή πρακτική που έχει κοινοποιηθεί στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, μπορούν να ζητήσουν από την τελευταία να τους κοινοποιήσει προσωρινή γνωμοδότηση.

36. Οι απαντήσεις της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ δεν δεσμεύουν τα δικαιοδοτικά όργανα που τις ζήτησαν. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ καθιστά σαφές στις απαντήσεις της ότι η θέση της δεν είναι οριστική και ότι ουδόλως θίγεται το δικαίωμα του εθνικού δικαστή να ζητήσει από το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ τη διατύπωση γνώμης σύμφωνα με το άρθρο 34 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο.

37. Τέλος, τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα μπορούν να ενημερώνονται από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σχετικά με το υλικό τεκμηρίωσης: στατιστικά στοιχεία, μελέτες αγοράς και οικονομικές αναλύσεις. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ καταβάλλει προσπάθειες να κοινοποιεί το υλικό αυτό εντός των ορίων που καθορίζονται στην παράγραφο 38 ή να αναφέρει την πηγή τους.

38. Αποσκοπώντας στη χρηστή διαχείριση του τομέα της δικαιοσύνης, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ οφείλει να απαντά στις αιτήσεις για την παροχή νομικών πληροφοριών και υλικού τεκμηρίωσης το συντομότερο δυνατό. Πάντως, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να δίνει ευνοϊκή συνέχεια στις αιτήσεις αυτές μόνον εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. Καταρχάς, πρέπει να διαθέτει πράγματι τα αιτούμενα στοιχεία. Εν συνεχεία, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ μπορεί να τα κοινοποιεί μόνο στο βαθμό που η γενική αρχή διοικητικής επιμέλειας της το επιτρέπει.

39. Έτσι, το άρθρο 14 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο, όπως διευκρινίζεται από το άρθρο 20 του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 για τους κανόνες ανταγωνισμού, υποχρεώνει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να μην κοινοποιεί πληροφορίες εμπιστευτικής φύσεως. Εξάλλου, η υποχρέωση έντιμης συνεργασίας που απορρέει από το άρθρο 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και από το άρθρο 2 της συμφωνίας για την Εποπτεία και το Δικαστήριο αναφέρεται στη σχέση μεταξύ των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων και της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και δεν θα μπορούσε να αφορά στη θέση των διαδίκων στο πλαίσιο της εκκρεμούσας διαφοράς ενώπιον των δικαιοδοτικών αυτών οργάνων. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, ως amicus curiae οφείλει να σέβεται την ουδετερότητα και αντικειμενικότητα των δικαιοδοτικών οργάνων. Κατά συνέπεια, μπορεί να ανταποκριθεί στις αιτήσεις για παροχή πληροφοριών που εντάσσονται στο πλαίσιο των διαδικασιών συνεργασίας που περιγράφονται στην παρούσα ανακοίνωση μόνον εφόσον απορρέουν από εθνικό δικαιοδοτικό όργανο, είτε αμέσως είτε εμμέσεως, μέσω των μερών τα οποία έχουν επιφορτιστεί από το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να παράσχουν ορισμένες πληροφορίες.

V. Τελικές παρατηρήσεις

40. Η παρούσα ανακοίνωση δεν εφαρμόζεται στους κανόνες ανταγωνισμού που διέπουν τον τομέα των μεταφορών. Δεν εφαρμόζεται επίσης στους κανόνες ανταγωνισμού που αφορούν τον τομέα άνθρακα και χάλυβα και αναφέρονται στο πρωτόκολλο 25 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

41. Η παρούσα ανακοίνωση έχει ενδεικτικό χαρακτήρα και δεν περιορίζει κατά κανένα τρόπο τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στους ιδιώτες και στις επιχειρήσεις από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ.

42. Η παρούσα ανακοίνωση δεν επηρεάζει τις ερμηνείες των διατάξεων της συμφωνίας για τον ΕΟΧ που έχουν δοθεί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ.

(1) Στο πλαίσιο της παρούσας ανακοίνωσης, ως κράτη της ΕΖΕΣ νοούνται τα κράτη της ΕΖΕΣ στα οποία έχει αρχίσει να ισχύει η συμφωνία για τον ΕΟΧ.

(2) Βλέπε για παράδειγμα υπόθεση 26/62, Van Gend en Loos κατά Nederlandse administratie der belastingen, Συλλογή 1963, σ. 1 7 υπόθεση 28/67, Firma Molkerei-Zentrale Westfalen/Lippe GmbH κατά Hauptzollamt Paderborn, Συλλογή 1968, σ. 143.

(3) Βλέπε για παράδειγμα, υπόθεση 43/71, Politi κατά υπουργείου οικονομικών της ιταλικής κυβέρνησης, Συλλογή 1971, σ. 1039.

(4) Βλέπε υπόθεση Ε-1/94, απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1994, παράγραφος 77 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

(5) Βλέπε άρθρο 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(6) Βλέπε σχετικά αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις υποθέσεις 56/65, LTM κατά MBU, Συλλογή 1966, σ. 337, υπόθεση 48/72, Brasserie de Hζcht κατά Wilkin-Janssen, Συλλογή 1953, σ. 77 και υπόθεση 319/82, Ciments et Bιtons κατά Kerpen & Kerpen, Συλλογή 1983, σ. 4173, όσον αφορά την αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ.

Το άρθρο 6 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ προβλέπει ότι με την επιφύλαξη των μελλοντικών εξελίξεων της νομολογίας, εφόσον οι διατάξεις της παρούσας συμφωνίας είναι κατ' ουσίαν ταυτόσημες με τους αντίστοιχους κανόνες της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα και με τις πράξεις που εγκρίνονται κατ' εφαρμογή αυτών των δύο συνθηκών, ερμηνεύονται, κατά τη θέση σε ισχύ και την εφαρμογή τους, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που έχουν εκδοθεί πριν από την ημερομηνία υπογραφής της παρούσας συμφωνίας.

(7) Κανονισμός αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962 7 πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ (ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62: Ειδική έκδοση 1959-62, σ. 87).

(8) Βλέπε άρθρο 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(9) Το άρθρο 13 του πρωτοκόλλου 21 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ προβλέπει ότι οι συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και εναρμονισμένες πρακτικές στις οποίες έχει χορηγηθεί εξαίρεση βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πριν από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, συνεχίζουν να εξαιρούνται από τις διατάξεις της συμφωνίας, μέχρι την ημερομηνία λήξης της ισχύος τους όπως προβλέπεται στις αποφάσεις με τις οποίες χορηγήθηκε η σχετική εξαίρεση ή μέχρις ότου η Επιτροπή αποφασίσει διαφορετικά, ανάλογα με ποια ημερομηνία προηγείται.

(10) Υπόθεση 158/80, Rewe κατά Hauptzollamt Kiel, Συλλογή 1981, σ. 1805 και σ. 1838 7 βλέπε επίσης υπόθεση 33/76, Rewe κατά Landwirtschaftskammer Saarland, Συλλογή 1976, σ. 1989 7 υπόθεση 79/83, Hartz κατά Deutsche Tradax, Συλλογή 1984, σ. 1921 7 υπόθεση 199/82, Amministrazione delle Finanze dello Stato κατά San Giorgio, Συλλογή 1983, σ. 3595.

(11) Βλέπε τις αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην υπόθεση 14/68, Walt Wilhelm and Others κατά Bundeskartellamt, Συλλογή 1969, σ. 1 7 κοινές υποθέσεις 253/78 και 1 έως 3/79, Procureur de la Rιpublique κατά Giry and Guerlain, Συλλογή 1980, σ. 2327.

(12) Βλέπε άρθρο 3 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(13) Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην υπόθεση C-234/89, Δελιμίτης κατά Henninger Brδu, Συλλογή 1991, Ι-935, παράγραφος 47.

(14) Βλέπε άρθρο 13 του πρωτοκόλλου 21 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(15) Υπόθεση 48/72, Brasserie de Hζcht κατά Wilkin-Janssen, Συλλογή 1977 7 υπόθεση 127/73, BRT κατά Sabam, Συλλογή 1974, σ. 51 7 υπόθεση C-234/89, Δελιμίτης κατά Henninger Brδu, Συλλογή 1991, Ι-935.

(16) Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην υπόθεση 99/79, Lancτme κατά Etos, Συλλογή 1980, σ. 2511, παράγραφος 11.

(17) Άρθρο 6 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Η συμφωνία υπογράφηκε στις 2 Μαΐου 1992.

(18) Βλέπε τις ανακοινώσεις της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με:

- συμβάσεις αποκλειστικής διανομής με εμπορικούς αντιπροσώπους (ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 23),

- συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές που αφορούν τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων (ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 25),

- την αξιολόγηση ορισμένων συμφωνιών υπεργολαβίας (ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 30),

- συμφωνίες ήσσονος σημασίας (ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 32).

(19) Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην υπόθεση 127/73, BRT κατά Sabam, Συλλογή 1974, σ. 51, παράγραφος 21. Η διαδικασία ενώπιον της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ ή της Επιτροπής κινείται μέσω κυβερνητικής πράξης. Μια απλή απόδειξη παραλαβής δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως τέτοια πράξη 7 υπόθεση 48/72, Brasserie de Hζcht κατά Wilkin-Janssen, Συλλογή 1973, σ. 77, παράγραφοι 16 και 17.

(20) Βλέπε άρθρο 13 του πρωτοκόλλου 21 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(21) Ο κατάλογος των σχετικών πράξεων καθώς και των συναφών επίσημων ανακοινώσεων της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ περιλαμβάνεται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης.

(22) Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχει σημασία να έχει κοινοποιηθεί η επίμαχη πράξη στην Εποπτεύουσα Αρχή που είναι αρμόδια σύμφωνα με το άρθρο 56 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ να αποφανθεί επί της υπόθεσης. Βλέπε άρθρο 10 του πρωτοκόλλου 23 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(23) Υπόθεση 48/72, Brasserie de Hζcht κατά Wilkin-Janssen, Συλλογή 1973, σ. 77 7 υπόθεση 59/77, De Bloos κατά Bouyer, Συλλογή 1977, σ. 2359 7 υπόθεση 99/79, Lancτme κατά Etos, Συλλογή 1980, σ. 2511.

(24) Υπόθεση C-2/88, Imm., Zwartveld, Συλλογή 1990, σ. Ι-3365, σημείο 18 7 υπόθεση C-234/89, Δελιμίτης κατά Henninger Brδu, Συλλογή 1991, σ. Ι-935, σημείο 53.

(25) Βλέπε παραγράφους 20 και 28 της παρούσας ανακοίνωσης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XIV ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ

Ι. Συμφωνίες διανομής

1. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 της Επιτροπής σχετικά με τις αποκλειστικές συμφωνίες διανομής, η οποία αναφέρεται στο σημείο 2 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

2. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας, η οποία αναφέρεται στο σημείο 3 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

3. Ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με τις πράξεις που αναφέρονται στα σημεία 2 και 3 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 13).

4. Ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ για την τροποποίηση της ανακοίνωσης σχετικά με τις πράξεις που αναφέρονται στα σημεία 2 και 3 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (ΕΕ αριθ. L 186 της 21. 7. 1994, σ. 69).

5. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 123/85 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες διανομής και εξυπηρέτησης των πελατών πριν και μετά την πώληση αυτοκινήτων οχημάτων, η οποία αναφέρεται στο σημείο 4 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

6. Ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με τις πράξεις που αναφέρονται στο σημείο 4 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (ΕΕ αριθ. L 153 της 18. 6. 1994, σ. 20).

7. Ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ με την οποία διευκρινίζονται οι δραστηριότητες των μεσαζόντων κατά την πώληση αυτοκινήτων οχημάτων (ΕΕ αριθ. L 186 της 21. 7. 1994, σ. 70).

ΙΙ. Συμφωνίες άδειας εκμεταλλεύσεως και franchising

1. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2349/84 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες που αφορούν την άδεια εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η οποία αναφέρεται στο σημείο 5 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

2. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4087/88 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες franchising, η οποία αναφέρεται στο σημείο 8 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

3. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 556/89 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες άδειας εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας, η οποία αναφέρεται στο σημείο 9 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

ΙΙΙ. Συμφωνίες συνεργασίας

1. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 417/85 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες εξειδίκευσης, η οποία αναφέρεται στο σημείο 6 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

2. Πράξη που αντιστοιχεί στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 418/85 της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες έρευνας και ανάπτυξης, η οποία αναφέρεται στο σημείο 7 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.