Απόφαση της εποπτεύουσας αρχής της ΕΖΕΣ

αριθ. 149/99/COL

της 30ής Ιουνίου 1999

για τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της άμεσης φορολογίας των επιχειρήσεων και τη δέκατη ενάτη τροποποίηση των ουσιωδών και διαδικαστικών κανόνων στο τομέα των κρατικών ενισχύσεων

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο(1), και ιδίως τα άρθρα 61 έως 63,

τη συμφωνία μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου ΕΖΕΣ(2) και ιδίως το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 3,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Βάσει του άρθρου 24 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις.

Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εκδίδει ανακοινώσεις και κατευθυντήριες γραμμές για θέματα τα οποία άπτονται της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, εφόσον το προβλέπει η συμφωνία περί εποπτείας και δικαστηρίου ή το κρίνει απαραίτητο η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ,

Υπενθυμίζοντας τους ουσιώδεις και διαδικαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων(3) τους οποίους εξέδωσε η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ στις 19 Ιανουαρίου 1994(4),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Στις 11 Νοεμβρίου 1998, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα που σχετίζονται με την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων (ΕΕ C 384 της 10.12.1998).

Πρέπει να εξασφαλισθεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Σύμφωνα με το σημείο ΙΙ, υπό την επικεφαλίδα "Γενικές διατάξεις" στο τέλος του παραρτήματος XV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, μετά από διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θεσπίζει διατάξεις αντίστοιχες με τις διατάξεις που θεσπίζει η Επιτροπή, με σκοπό τη διατήρηση ισότιμων όρων στον τομέα του ανταγωνισμού,

Αφού συμβουλεύθηκε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Πρέπει να καθοδηγήσει τις εθνικές αρχές υποδεικνύοντάς τους τις αρχές και τους κανόνες σύμφωνα με τους οποίους η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα εφαρμόσει τους κανόνες ΕΟΧ στον τομέα των ενισχύσεων σχετικά με τα μέτρα που αφορούν την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων.

Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ συμβουλεύθηκε τα κράτη ΕΖΕΣ σχετικά με τη θέσπιση νέων κατευθυντήριων γραμμών στο πλαίσιο πολυμερών συναντήσεων για τις κρατικές ενισχύσεις που πραγματοποιήθηκαν στις 26 Οκτωβρίου 1998 και στις 23 Φεβρουαρίου 1999, καθώς και γραπτώς,

ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ:

1. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις τροποποιούνται με την προσθήκη ενός νέου κεφαλαίου, του κεφαλαίου 17Β, σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα που αφορούν την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων, όπως προβλέπεται στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης.

2. Η παρούσα απόφαση, συμπεριλαμβανομένου του παραρτήματος Ι, δημοσιεύθηκε στο μέρος ΕΟΧ και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

3. Τα κράτη ΕΖΕΣ θα ενημερωθούν με αντίγραφο της παρούσας απόφασης, περιλαμβανομένου του παραρτήματος Ι.

4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενημερώνεται, σύμφωνα με το στοιχείο δ) του πρωτοκόλλου αριθ. 27 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, με ανακοίνωση αντιγράφου της παρούσας απόφασης, περιλαμβανομένου του παραρτήματος Ι.

5. Το αυθεντικό κείμενο της απόφασης είναι στην αγγλική γλώσσα.

Βρυξέλλες, 30 Ιουνίου 1999.

Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

Knut Almestad

Ο Πρόεδρος

(1) Εφεξής "συμφωνία για τον ΕΟΧ".

(2) Εφεξής "συμφωνία περί εποπτείας και δικαστηρίου".

(3) Εφεξής "κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις".

(4) Αρχικά δημοσιεύθηκε στην EE L 240 της 15.9.1994 και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 34 της ίδιας ημερομηνίας, όπως τροποποιήθηκε τελευταία (18η τροποποίηση) από την απόφαση 113/99/COL της 4ης Ιουνίου 1999 (βλέπε σελίδα 11 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

17B. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ(1)

17Β.1. Εισαγωγή

(1) Οι κατευθυντήριες γραμμές αυτού του κεφαλαίου εντάσσονται στο πλαίσιο του γενικού στόχου ο οποίος συνίσταται στον προσδιορισμό και την ενίσχυση της εφαρμογής των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις με σκοπό τη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Η αρχή του μη συμβιβάσιμου με τη λειτουργία της κοινής αγοράς και οι παρεκκλίσεις που προβλέπουν οι παρόντες κανόνες εφαρμόζονται στις ενισχύσεις "υπό οποιαδήποτε μορφή" και ιδίως σε ορισμένα φορολογικά μέτρα. Ο χαρακτηρισμός των φορολογικών μέτρων ως "ενίσχυση" κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, απαιτεί ορισμένες διευκρινίσεις τις οποίες προσφέρουν οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές. Οι διευκρινίσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές ενόψει των διαδικαστικών υποχρεώσεων που απορρέουν από το χαρακτηρισμό ενός μέτρου ως ενίσχυση και των συνεπειών που έχει η μη τήρηση των υποχρεώσεων αυτών από τα κράτη ΕΖΕΣ.

(2) Μετά την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την επέκτασή της στον ΕΟΧ με την ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων, κρίθηκε επίσης αναγκαίο να εξεταστούν τα ειδικά αποτελέσματα των ενισχύσεων που χορηγούνται με τη μορφή φορολογικών μέτρων και να προσδιοριστεί κατά πόσο οι ενισχύσεις αυτές είναι σύμφωνες με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(3) Το δικαστήριο ΕΖΕΣ κρίνει(2) ότι, κατά γενικό κανόνα, τα φορολογικά συστήματα των κρατών ΕΖΕΣ/ΕΟΧ δεν καλύπτονται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Απ' αυτό συνάγεται το συμπέρασμα ότι κάθε κράτος μέλος πρέπει να σχεδιάζει και να εφαρμόζει φορολογικό σύστημα που να ανταποκρίνεται στις δικές του πολιτικές επιλογές. Επίσης, το δικαστήριο ΕΖΕΣ διαπιστώνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, ένα τέτοιο φορολογικό σύστημα μπορεί να εμπέσει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Στόχος των κατευθυντήριων αυτών γραμμών είναι να προσδιορίζουν σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να προκύψουν τέτοιου είδους συνέπειες.

(4) Εκτός από το ότι πρέπει να εξασφαλισθεί ότι οι αποφάσεις που εκδίδει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα είναι διαφανείς και προβλέψιμες, οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές επιδιώκουν επίσης να εξασφαλίσουν συνεπή και ίση μεταχείριση μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ. Όσον αφορά τους διαδικαστικούς κανόνες που εφαρμόζονται τόσο στις νέες όσο και στις τρέχουσες ενισχύσεις, η Εποπτεύουσα Αρχή προτίθεται να εφαρμόσει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές κατά περίπτωση ώστε να εξετάσει κατά πόσο τα νέα φορολογικά μέτρα που θεσπίζονται στα κράτη ΕΖΕΣ είναι συμβιβάσιμα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ καθώς και να στηρίζεται σ' αυτά για την εξέταση των υφιστάμενων κρατικών ενισχύσεων.

17Β.2. Αρμοδιότητες στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ είναι αρμόδια για την εξέταση του κατά πόσο οι ενισχύσεις που χορηγούνται από τις χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ είναι συμβιβάσιμες με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που προβλέπει η συμφωνία για τον ΕΟΧ. Οι κυριότερες διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων είναι ίδιες ως προς την ουσία με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚ(3) Σύμφωνα με την τρέχουσα νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ο φορολογικός χαρακτήρας ενός μέτρου δεν το προφυλάσσει από την εφαρμογή του άρθρου 87 (πρώην άρθρου 92) της συνθήκης ΕΚ. Η έννοια των κρατικών ενισχύσεων βάσει της συμφωνίας για τον ΕΟΧ πρέπει να ερμηνεύεται κατά τον ίδιο τρόπο σε όλο τον ΕΟΧ. Αυτό δε, ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που η ενίσχυση έχει τη μορφή φορολογικού μέτρου.

(2) Επίσης, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που είναι αποτέλεσμα των νέων κρατικών ενισχύσεων αυτού του είδους πρέπει να εγκριθούν προηγουμένως από την αρμόδια Εποπτεύουσα Αρχή, όπως ορίζεται στο άρθρο 62 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, και είναι υποκείμενες στον έλεγχο της αρμόδιας δικαστικής αρχής. Βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 3 σχετικά με τη συμφωνία περί εποπτείας και δικαστηρίου, τα κράτη ΕΖΕΣ πρέπει να κοινοποιούν τα νέα μέτρα κρατικών ενισχύσεων στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ. Τα κράτη ΕΖΕΣ δεν μπορούν να εκτελέσουν τα προτεινόμενα μέτρα ενισχύσεων μέχρις ότου εγκριθούν από την Εποπτεύουσα Αρχή. Η Εποπτεύουσα Αρχή εξετάζει το συμβατό των ενισχύσεων όχι σε συνάρτηση με τη μορφή που μπορεί να λάβουν αλλά σε συνάρτηση με το αποτέλεσμά τους. Η Εποπτεύουσα Αρχή μπορεί να αποφασίσει ότι το εν λόγω κράτος ΕΖΕΣ πρέπει να τροποποιήσει ή να καταργήσει μια ενίσχυση εφόσον κατά τη γνώμη της ότι δεν συμβιβάζεται με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Στις περιπτώσεις που οι ενισχύσεις έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή κατά παράβαση των διαδικαστικών κανόνων, και εφόσον η Εποπτεύουσα Αρχή διαπιστώσει ότι δεν συμβιβάζονται τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, κατ' αρχήν, το κράτος ΕΖΕΣ υποχρεούνται να ανακτήσει τις εν λόγω ενισχύσεις από τους δικαιούχους τους.

17Β.3. Εφαρμογή του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ σχετικά με τα φορολογικά μέτρα

(1) Το άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ ορίζει ότι "ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη της ΕΚ, τα κράτη ΕΖΕΣ ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με τη λειτουργία της παρούσας συμφωνίας, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των συμβαλλομένων μερών συναλλαγές". Όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, δεν λαμβάνεται υπόψη ο φορολογικός χαρακτήρας ενός μέτρου, δεδομένου ότι το άρθρο 61 εφαρμόζεται στις κρατικές ενισχύσεις "υπό οιαδήποτε μορφή". Για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61, πρέπει να πληροί σωρευτικά τα κριτήρια που αναλύονται παρακάτω.

(2) Πρώτον, το μέτρο πρέπει να παρέχει στους δικαιούχους ένα πλεονέκτημα που μειώνει τις συνήθεις επιβαρύνσεις του προϋπολογισμού τους. Το πλεονέκτημα αυτό μπορεί να παρασχεθεί με τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της επιχείρησης, η οποία μπορεί να λάβει διάφορες μορφές και ιδίως:

- μείωση της βάσης υπολογισμού του φόρου (έκπτωση κατά παρέκκλιση, έκτακτη ή ταχεία απόσβεση, εγγραφή αποθεματικών στον ισολογισμό κ.λπ.),

- μερική ή πλήρη μείωση του ποσού του φόρου (απαλλαγή, πίστωση φόρου κ.λπ.),

- αναβολή ή ακύρωση της πληρωμής μιας φορολογικής οφειλής, ή ακόμα και έκτακτη αναδιάταξή της.

(3) Δεύτερον, το πλεονέκτημα πρέπει να παρέχεται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους. Μια απώλεια φορολογικών εσόδων ισοδυναμεί με κατανάλωση ισόποσων κρατικών πόρων υπό μορφή δημοσιονομικών δαπανών. Το κριτήριο αυτό αφορά επίσης τις ενισχύσεις που χορηγούνται από περιφερειακές ή τοπικές αρχές των κρατών ΕΖΕΣ(4). Εξάλλου το κράτος μπορεί να παρεμβαίνει τόσο με φορολογικές διατάξεις νομοθετικής, κανονιστικής ή διοικητικής φύσης, όσο και με πρακτικές της φορολογικής αρχής.

(4) Τρίτον, το συγκεκριμένο μέτρο πρέπει να επηρεάζει τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Το κριτήριο αυτό προϋποθέτει ότι ο δικαιούχος του μέτρου ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς του ή από τον τρόπο χρηματοδότησής του. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, για τους σκοπούς της παρούσας διάταξης, πληρούται το κριτήριο του επηρεασμού των συναλλαγών όταν η δικαιούχος επιχείρηση ασκεί οικονομική δραστηριότητα που αποτελεί αντικείμενο συναλλαγών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Το γεγονός και μόνο ότι η ενίσχυση βελτιώνει τη θέση της επιχείρησης στις συναλλαγές εντός του ΕΟΧ σε σχέση με άλλους ανταγωνιστές της επιτρέπει να θεωρηθεί ότι οι συναλλαγές αυτές έχουν επηρεαστεί. Τη διαπίστωση αυτή δεν μπορεί να μεταβάλλει ούτε το σχετικά χαμηλό ύψος μια ενίσχυσης(5), ούτε το μέτριο μέγεθος του δικαιούχου ούτε η πολύ μικρή συμμετοχή του στην κοινοτική αγορά του ΕΟΧ(6), ούτε καν η έλλειψη εξαγωγικής δραστηριότητας του δικαιούχου(7) ή το γεγονός ότι η επιχείρηση εξάγει το σύνολο σχεδόν της παραγωγής του ΕΟΧ(8).

(5) Τέλος, το μέτρο πρέπει να είναι ειδικό ή επιλεκτικό, δηλαδή να ευνοεί "ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής". Ο επιλεκτικός χαρακτήρας του πλεονεκτήματος μπορεί να προκύπτει τόσο από μια εξαίρεση από τις φορολογικές διατάξεις νομοθετικής, κανονιστικής ή διοικητικής μορφής, όσο και από μια πρακτική που εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια της φορολογικής αρχής. Ο επιλεκτικός χαρακτήρας ενός μέτρου μπορεί ωστόσο να δικαιολογείται από "τη φύση ή την οικονομία του συστήματος"(9). Στην περίπτωση αυτή, το μέτρο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι διάφορες αυτές πλευρές αναπτύσσονται κατωτέρω.

17B.3.1. Διάκριση μεταξύ κρατικών ενισχύσεων και γενικών μέτρων

(1) Τα φορολογικά μέτρα που εφαρμόζονται σε όλους τους οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται εντός των κρατών ΕΖΕΣ, είναι καταρχήν, γενικά μέτρα. Πρέπει πράγματι να εφαρμόζονται με ίσους όρους σε όλες τις επιχειρήσεις και το πεδίο τους δεν μπορεί να περιορίζεται εκ των πραγμάτων με διακρίσεις που επιβάλλει το κράτος κατά τη θέσπισή τους ή με άλλα στοιχεία που περιορίζουν το πρακτικό τους αποτέλεσμα. Η απαίτηση αυτή δεν εμποδίζει, ωστόσο, τα κράτη μέλη να επιλέγουν την οικονομική πολιτική που κρίνουν καταλληλότερη και ιδίως να κατανέμουν κατά την κρίση τους το φορολογικό βάρος στους διάφορους συντελεστές της παραγωγής. Υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις επιχειρήσεις και σε όλους τους κλάδους παραγωγής, δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις:

- τα μέτρα που σχετίζονται μόνο με τη φορολογική τεχνική (π.χ. καθορισμός των φορολογικών συντελεστών, των κανόνων για τις αναπροσαρμογές αξίας και τις αποσβέσεις και των κανόνων για τη μεταφορά των ζημιών, διατάξεις για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης ή της φοροαποφυγής),

- τα μέτρα που επιδιώκουν ένα στόχο γενικής οικονομικής πολιτικής μέσω της μείωσης της φορολογίας που βαρύνει ορισμένα στοιχεία του κόστους παραγωγής [π.χ. έρευνα και ανάπτυξη (E & A), περιβάλλον, κατάρτιση, απασχόληση].

(2) Το γεγονός ότι ορισμένες επιχειρήσεις ή τομείς επωφελούνται περισσότερο από άλλες από ορισμένα φορολογικά μέτρα δεν τα εντάσσει κατ' ανάγκη στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού για τις κρατικές ενισχύσεις. Έτσι, τα μέτρα που αποσκοπούν στην ελάφρυνση της φορολογίας της εργασίας για όλες τις επιχειρήσεις έχουν σαφώς σημαντικότερες επιπτώσεις στις βιομηχανίες με υψηλή ένταση εργασίας από ό,τι σε εκείνες με υψηλή ένταση κεφαλαίου, χωρίς να συνιστούν κατ' ανάγκη κρατικές ενισχύσεις. Επίσης, τα φορολογικά κίνητρα για περιβαλλοντικές επενδύσεις, για την E & A ή για την κατάρτιση ευνοούν μόνο τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν τέτοιες επενδύσεις, χωρίς όμως να συνιστούν κατ' ανάγκη κρατικές ενισχύσεις.

(3) Σύμφωνα με απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το 1974(10) με τον όρο κρατική ενίσχυση νοείται κάθε μέτρο που απαλλάσσει - μερικώς ή πλήρως - τις επιχειρήσεις συγκεκριμένου τομέα από τις οικονομικές επιβαρύνσεις που απορρέουν από την κανονική εφαρμογή του γενικού συστήματος "χωρίς η εν λόγω απαλλαγή να δικαιολογείται από τη φύση ή την οικονομία του συστήματος". Η απόφαση του Δικαστηρίου αναφέρει επιπλέον ότι "το άρθρο 92 (το οποίο μετά την τροποποίηση έγινε το άρθρο 87) δεν προβαίνει σε διάκριση των εξεταζομένων παρεμβάσεων ανάλογα με τις αιτίες ή τους σκοπούς, αλλά τις ορίζει σε συνάρτηση με τα αποτελέσματά τους". Επίσης, η απόφαση διευκρινίζει ότι το γεγονός ότι το μέτρο ευθυγραμμίζει τις οικονομικές επιβαρύνσεις των επιχειρήσεων του σχετικού τομέα με εκείνες των ανταγωνιστών τους σε άλλα κράτη μέλη δεν του αφαιρεί το χαρακτήρα της "ενίσχυσης". Τέτοιες αποκλίσεις μεταξύ φορολογικών συστημάτων δεν μπορούν να διορθωθούν με μονομερή μέτρα υπέρ των επιχειρήσεων που θίγονται περισσότερο από τις διαφορές μεταξύ των φορολογικών συστημάτων(11).

(4) Επομένως, αυτό που έχει σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ σε ένα φορολογικό μέτρο, είναι εάν το μέτρο αυτό εισάγει εξαίρεση υπέρ ορισμένων επιχειρήσεων του κράτους ΕΖΕΣ, από την εφαρμογή του φορολογικού συστήματος. Πρέπει επομένως να προσδιοριστεί το εφαρμοστέο κοινό καθεστώς. Στη συνέχεια, πρέπει να εξεταστεί εάν η εξαίρεση από την εφαρμογή του καθεστώτος αυτού ή η διαφοροποίηση στο εσωτερικό του δικαιολογούνται από "τη φύση ή την οικονομία του φορολογικού συστήματος", δηλαδή εάν απορρέουν άμεσα από τις θεμελιώδεις ή κατευθυντήριες αρχές του φορολογικού συστήματος του οικείου κράτους μέλους. Εάν όχι, πρόκειται για κρατική ενίσχυση.

17Β.3.2. Το κριτήριο του ειδικού ή επιλεκτικού χαρακτήρα

(1) Η μέχρι σήμερα πρακτική της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της Εποπτεύουσα Αρχής της ΕΖΕΣ όσον αφορά τη λήψη των αποφάσεων στον τομέα αυτό καταδεικνύει ότι μόνο τα μέτρα των οποίων το πεδίο εφαρμογής εκτείνεται σε όλο το έδαφος του κράτους μέλους δεν υπάγονται στο κριτήριο του ειδικού χαρακτήρα που ορίζεται στο άρθρο 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Πράγματι, με την επιφύλαξη των αρχών που διατυπώνονται στο παραπάνω σημείο(12) 17Β.3.1.(4), τα εθνικά, περιφερειακά ή τοπικά μέτρα μπορούν να ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις. Η ίδια η συμφωνία για τον ΕΟΧ χαρακτηρίζει ως ενισχύσεις τα μέτρα που ευνοούν την οικονομική ανάπτυξη μιας περιοχής και προβλέπει ρητά γι' αυτή τη μορφή ενισχύσεων, βάσει του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ), δυνατότητες παρέκκλισης από τη γενική αρχή του μη συμβιβάσιμου που ορίζεται στο άρθρο 61 παράγραφος 1.

(2) Η συμφωνία για τον ΕΟΧ προβλέπει σαφώς ότι τα μέτρα με τομεακό χαρακτήρα εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 61 παράγραφος 1. Η διάταξη αυτή αναφέρει ρητά τον όρο "ορισμένοι κλάδοι παραγωγής" μεταξύ των κριτηρίων που χαρακτηρίζουν μια ενίσχυση που υπόκειται σε έλεγχο της Εποπτεύουσας Αρχής. Σύμφωνα με μια πάγια πλέον πρακτική και νομολογία, αποτελεί ενίσχυση το φορολογικό μέτρο που έχει ως κύριο αποτέλεσμα να ευνοεί έναν ή περισσότερους τομείς δραστηριότητας. Το ίδιο ισχύει και για ένα μέτρο που ευνοεί μόνο τα εξαγόμενα εθνικά προϊόντα(13). Εξάλλου, η Επιτροπή και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ, θεωρούν ως ενίσχυση ένα μέτρο που αφορά όλους τους τομείς που υπόκεινται σε διεθνή ανταγωνισμό(14). Μια παρέκκλιση από την εφαρμογή του βασικού συντελεστή του φόρου επί των εταιρειών υπέρ ενός οικονομικού τομέα στο σύνολό του συνιστά επομένως, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις(15), κρατική ενίσχυση, όπως έκρινε η Επιτροπή(16) για ένα μέτρο που αφορά το σύνολο του μεταποιητικού τομέα.

(3) Σε διάφορα κράτη του ΕΟΧ, οι φορολογικοί κανόνες διαφέρουν ανάλογα με το νομικό καθεστώς των επιχειρήσεων. Ορισμένες δημόσιες επιχειρήσεις απαλλάσσονται έτσι από τους τοπικούς φόρους ή από τους φόρους επί των εταιρειών. Σύμφωνα με το άρθρο 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, οι κανόνες ο οποίοι ευνοούν τις επιχειρήσεις που έχουν το νομικό καθεστώς δημόσιας επιχείρησης και ασκούν οικονομική δραστηριότητα, ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 61 της συμφωνίας αυτής.

(4) Σε μερικές περιπτώσεις, ορισμένα φορολογικά πλεονεκτήματα χορηγούνται αποκλειστικά υπέρ ορισμένων μορφών επιχειρήσεων ή λειτουργιών τους (παροχή διεταιρικών υπηρεσιών στο εσωτερικό του ομίλου, μεσολαβητικές ή συντονιστικές λειτουργίες) ή υπέρ ορισμένων κλάδων παραγωγής. Εφόσον ευνοούν συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή κλάδους παραγωγής, τα πλεονεκτήματα αυτά ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 61 παράγραφος 1.

17Β.3.3. Διακριτικές διοικητικές πρακτικές

(1) Οι διακριτικές πρακτικές ορισμένων φορολογικών διοικήσεων μπορούν επίσης να οδηγήσουν στη λήψη μέτρων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 61. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αναγνωρίζει ότι η διακριτική μεταχείριση των οικονομικών φορέων μπορεί πράγματι να προσδώσει χαρακτήρα επιλεκτικού μέτρου σε ένα γενικό μέτρο κατά την εφαρμογή του σε ατομική βάση, κυρίως όταν η άσκηση της διακριτικής εξουσίας υπερβαίνει την απλή και με αντικειμενικά κριτήρια διαχείριση των φορολογικών εσόδων(17).

(2) Παρόλο που οι φορολογικοί κανόνες αποτελούν αναπόφευκτα αντικείμενο ερμηνείας στην καθημερινή πρακτική, οι κανόνες αυτοί δεν πρέπει να επιτρέπουν τη διακριτική μεταχείριση των επιχειρήσεων. Καταρχήν, κάθε διοικητική απόφαση που αποκλίνει από τους φορολογικούς κανόνες γενικής εφαρμογής προκειμένου να ευνοήσει μεμονωμένες επιχειρήσεις αποτελεί τεκμήριο για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης και πρέπει να εξετάζεται λεπτομερώς. Οι διοικητικοί κανόνες "administrative rulings", στο βαθμό που είναι διαδικασίες που προορίζονται να δώσουν μια απλή ερμηνεία των κανόνων γενικής εφαρμογής, δεν αποτελούν καταρχήν τεκμήριο για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Ωστόσο, η έλλειψη διαφάνειας στις αποφάσεις των διοικήσεων και τα περιθώρια χειρισμών που ενδεχομένως αυτές έχουν, ενισχύουν τις υπόνοιες ότι υπάρχουν παρόμοιες ενισχύσεις σε ορισμένες τουλάχιστον περιπτώσεις. Αυτό δεν εμποδίζει τα κράτη ΕΖΕΣ να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για να παρέχουν ασφάλεια δικαίου στους φορολογούμενούς τους και δυνατότητα πρόβλεψης όσον αφορά την εφαρμογή γενικών φορολογικών κανόνων.

17Β.3.4. Αιτιολόγηση μιας παρέκκλισης με βάση τη "φύση ή την οικονομία του συστήματος"

(1) Η διαφοροποιημένη φύση ορισμένων μέτρων δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι πρέπει να θεωρούνται κρατικές ενισχύσεις. Αυτό ισχύει για τις ενισχύσεις οι οποίες, λόγω του οικονομικού τους σκοπού, "είναι αναγκαίες για την αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος"(18). Ωστόσο, η αιτιολόγηση αυτή πρέπει να δίνεται από τα ίδια τα κράτη ΕΖΕΣ.

(2) Έτσι, η προοδευτικότητα μιας κλίμακας φορολόγησης εισοδημάτων ή κερδών δικαιολογείται από την αναδιανεμητική λειτουργία των φόρων. Οι μέθοδοι υπολογισμού των αποσβέσεων στοιχείων ενεργητικού και αποτίμησης των αποθεμάτων μπορούν να είναι εγγενείς στα φορολογικά συστήματα στα οποία εντάσσονται. Τέλος, ορισμένες συνθήκες μπορούν να δικαιολογούνται από αντικειμενικές διαφορές μεταξύ των φορολογουμένων. Αντίθετα, υπάρχει τεκμήριο ενίσχυσης εάν η φορολογική αρχή έχει διακριτική ευχέρεια κατά τρόπο μεροληπτικό, να καθορίζει διαφορετικές διάρκειες απόσβεσης ή διαφορετικές μεθόδους αποτίμησης για κάθε επιχείρηση ή τομέα. Παρόμοιο τεκμήριο υπάρχει και όταν η φορολογική διοίκηση αντιμετωπίζει τις φορολογικές οφειλές κατά περίπτωση, ακολουθώντας στόχο διαφορετικό από τη βελτιστοποίηση της είσπραξης των οφειλών της ενδιαφερόμενης επιχείρησης.

(3) Είναι αυτονόητο ότι ο φόρος επί των κερδών δεν μπορεί να εισπραχθεί εάν δεν υπάρχουν κέρδη. Κατά συνέπεια, η φύση φορολογικού συστήματος μπορεί να δικαιολογεί τη ρητή εξαίρεση των μη κερδοσκοπικών επιχειρήσεων, όπως τα ιδρύματα ή τα σωματεία, από το φόρο επί των κερδών εάν οι επιχειρήσεις αυτές δεν μπορούν στην πράξη να αποκομίσουν κέρδη. Επιπλέον, η φύση του φορολογικού συστήματος μπορεί να δικαιολογεί την εξαίρεση των συνεταιρισμών που διανέμουν όλα τα κέρδη τους στα μέλη τους από τη φορολόγηση σε επίπεδο συνεταιρισμού των κερδών εάν ο φόρος εισπράττεται στο επίπεδο των μελών τους.

(4) Πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των στόχων, αφενός, που επιδιώκει ένα συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς, οι οποίοι όμως είναι εξωγενείς σε σχέση με το καθεστώς αυτό - όπως ιδίως οι κοινωνικοί ή περιφερειακοί στόχοι - και, αφετέρου, των στόχων που είναι εγγενείς στο ίδιο το φορολογικό σύστημα. Ο λόγους ύπαρξης του φορολογικού συστήματος είναι η είσπραξη των εσόδων που προορίζονται για τη χρηματοδότηση των κρατικών δαπανών. Κάθε επιχείρηση καταβάλλει κανονικά το φόρο μία μόνο φορά. Η λογική του φορολογικού συστήματος επιβάλλει επομένως το συνυπολογισμό των φόρων που καταβάλλονται στο κράτος στο οποίο βρίσκεται η φορολογική έδρα της επιχείρησης. Αντίθετα, η λογική του φορολογικού συστήματος δύσκολα μπορεί να δικαιολογήσει ορισμένες εξαιρέσεις από τους φορολογικούς κανόνες, όπως όταν εταιρείες που δεν έχουν την έδρα τους στον τόπο φορολόγησης αντιμετωπίζονται ευνοϊκότερα από τις εταιρείες που εδρεύουν στον τόπο αυτό, ή όταν τα φορολογικά πλεονεκτήματα χορηγούνται μόνο στα κεντρικά γραφεία μιας επιχείρησης ή σε επιχειρήσεις που παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες (π.χ. χρηματοπιστωτικές) στο εσωτερικό ενός ομίλου(19).

(5) Ορισμένες ειδικές διατάξεις οι οποίες δεν εισάγουν διακρίσεις που θα επέτρεπαν για παράδειγμα τον καθορισμό του φόρου σε κατ' αποκοπή βάση, μπορούν να δικαιολογούνται από τη φύση και την οικονομία του συστήματος όταν λαμβάνουν ιδίως υπόψη ιδιαίτερες λογιστικές απαιτήσεις ή τη σημασία των έγγειων περιουσιακών στοιχείων στο ενεργητικό ορισμένων τομέων. Κατά συνέπεια, οι διατάξεις αυτές δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις. Τέλος, η λογική ορισμένων ειδικών διατάξεων για τη φορολογία των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, περιλαμβανομένων των μικρών γεωργικών επιχειρήσεων, είναι συγκρίσιμη με εκείνη στην οποία βασίζεται ο προοδευτικός χαρακτήρας μιας φορολογικής κλίμακας.

17Β.4. Το συμβιβάσιμο των κρατικών ενισχύσεων φορολογικού χαρακτήρα με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

(1) Ακόμα και εάν ένα φορολογικό μέτρο συνιστά ενίσχυση που εμπίπτει στο πεδίο του άρθρου 61 παράγραφος 1, μπορεί ωστόσο να τύχει, όπως και οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό άλλες μορφές, μιας από τις παρεκκλίσεις από αρχή του μη συμβιβάσιμου με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ που προβλέπονται από τις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου αυτού. Επιπλέον, όταν το κράτος αναθέτει στο δικαιούχο - είτε πρόκειται για ιδιωτική είτε για δημόσια επιχείρηση - τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, η ενίσχυση μπορεί επίσης να υπαχθεί στις διατάξεις του άρθρου 59 της συμφωνίας(20).

(2) Η Εποπτεύουσα Αρχή δεν μπορεί ωστόσο να εγκρίνει ενισχύσεις που αντιβαίνουν τόσο προς τους κανόνες της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, και ιδίως τους κανόνες για την απαγόρευση των διακρίσεων και για το δικαίωμα εγκατάστασης(21). Αυτές οι πλευρές της ενίσχυσης μπορούν παράλληλα να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής διαδικασίας δυνάμει του άρθρου 31 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου. Σύμφωνα με τη νομολογία, τα συστατικά στοιχεία μιας ενίσχυσης τα οποία είναι αναγκαία για την πραγματοποίηση του σκοπού της και αντιβαίνουν ορισμένες ειδικές διατάξεις της συμφωνίας εκτός από τις διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις, πρέπει να εξετάζονται με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφος της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου στο πλαίσιο της γενικής εξέτασης του συμβιβάσιμου ή μη της ενίσχυσης.

(3) Εάν μια φορολογική ενίσχυση χορηγείται ως κίνητρο για τη συμμετοχή των επιχειρήσεων στην υλοποίηση συγκεκριμένων σχεδίων (κυρίως επενδυτικών) και εάν η έντασή της είναι χαμηλή σε σχέση με το κόστος υλοποίησης του σχεδίου, η ενίσχυση δεν διαφέρει από μια επιχορήγηση και μπορεί να τύχει της ίδια μεταχείρισης. Ωστόσο, τέτοιες ενισχύσεις πρέπει να υπόκεινται σε κανόνες επαρκώς διαφανείς ώστε να επιτρέπουν ιδίως την ποσοτική εκτίμηση του πλεονεκτήματος από το οποίο επωφελείται η επιχείρηση.

(4) Συνήθως όμως οι διατάξεις για τις φορολογικές ελαφρύνσεις έχουν διαρκή χαρακτήρα, δηλαδή δεν συνδέονται με την υλοποίηση συγκεκριμένων σχεδίων και μειώνουν τις τρέχουσες δαπάνες της επιχείρησης χωρίς να είναι δυνατή η ακριβής εκτίμηση του ύψους τους στο πλαίσιο της εκ των προτέρων εξέτασης που διενεργεί η Εποπτεύουσα Αρχή. Τα μέτρα αυτά συνιστούν ενισχύσεις "λειτουργίας", οι οποίες καταρχήν απαγορεύονται. Η Εποπτεύουσα Αρχή τις επιτρέπει σήμερα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και υπό ορισμένες προϋποθέσεις, όπως στους τομείς των ναυπηγικών εργασιών και στην περίπτωση ορισμένων ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος(22), καθώς και σε περιοχές που επωφελούνται από την παρέκκλιση του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α), υπό τον όρο ότι είναι δεόντως αιτιολογημένες και ότι το ύψος τους είναι ανάλογο προς τα μειονεκτήματα που προορίζονται να καλύψουν(23). Οι ενισχύσεις αυτές πρέπει καταρχήν να είναι φθίνουσες (με εξαίρεση τις δύο κατηγορίες ενισχύσεων που αναφέρονται παραπάνω) και να χορηγούνται για περιορισμένο χρόνο. Προς το παρόν, ενισχύσεις λειτουργίας μπορούν επίσης να επιτρέπονται υπό μορφή ενισχύσεων για μεταφορές στον τομέα των μεταφορών σε ορισμένες βόρειες και πολύ αραιοκατοικημένες περιοχές στις οποίες υπάρχουν σοβαρά προβλήματα πρόσβασης. Ενισχύσεις λειτουργίας δεν μπορούν να επιτρέπονται εάν συνιστούν ενισχύσεις για την προώθηση των εξαγωγών μεταξύ συμβαλλομένων μερών. Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τις θαλάσσιες μεταφορές, εφαρμόζονται οι ειδικοί κανόνες που ισχύουν στον τομέα αυτό(24).

(5) Για να μπορούν να θεωρηθούν από την Εποπτεύουσα Αρχή ότι συμβιβάζονται με τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, οι κρατικές ενισχύσεις που αποσκοπούν στην οικονομική ανάπτυξη συγκεκριμένων περιοχών πρέπει να είναι "ανάλογες προς τον επιδιωκόμενο στόχο και να συμβάλλουν στην επίτευξή του". Η έγκριση παρέκκλισης βάσει περιφερειακών κριτηρίων προϋποθέτει ότι η Εποπτεύουσα Αρχή εξασφαλίζει ιδίως ότι να εν λόγω μέτρα:

- συντελούν στην περιφερειακή ανάπτυξη και αντιστοιχούν σε δραστηριότητες με τοπικό αντίκτυπο. Η εγκατάσταση δραστηριοτήτων "off-shore" δεν συμβάλλει με ικανοποιητικό τρόπο στην στήριξη της τοπικής οικονομίας στο βαθμό που οι δραστηριότητες αυτές δημιουργούν περιορισμένες εξωτερικές οικονομίες σε τοπικό επίπεδο,

- αντιστοιχούν σε πραγματικά περιφερειακά μειονεκτήματα. Μπορεί να τεθεί το ερώτημα εάν υπάρχουν πραγματικά περιφερειακά μειονεκτήματα στην περίπτωση των δραστηριοτήτων που δεν επηρεάζονται σημαντικά από το πρόσθετο κόστος αυτών των μειονεκτημάτων, όπως για παράδειγμα μια αύξηση των εξόδων μεταφοράς για δραστηριότητες στο χρηματοπιστωτικό τομέα που ευνοούν τη φοροδιαφυγή,

- εξετάζονται σε ένα κοινοτικό πλαίσιο του ΕΟΧ(25). Από την άποψη αυτή, η Εποπτεύουσα Αρχή οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις αρνητικές επιπτώσεις που μπορούν να έχουν τέτοια μέτρα στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.

17Β.5. Διαδικασίες

(1) Κατ' εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, τα κράτη ΕΖΕΣ υποχρεούνται να κοινοποιούν στην Επιτροπή όλα τα "σχέδιά τους για τη χορήγηση ή τροποποίηση ενισχύσεων" και δεν δύνανται να εφαρμόσουν τα σχέδια αυτά χωρίς προηγούμενη έγκριση της Εποπτεύουσας Αρχής. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις ενισχύσεις, περιλαμβανομένων των φορολογικών ενισχύσεων.

(2) Εάν η Εποπτεύουσα Αρχή διαπιστώσει ότι μια κρατική ενίσχυση που εφαρμόζεται κατά παράβαση αυτού του κανόνα δεν μπορεί να τύχει καμίας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπει η συμφωνία για τον ΕΟΧ και συνεπώς δεν συμβιβάζεται με τη λειτουργία της, απαιτεί από το οικείο κράτος ΕΖΕΣ να προβεί στην ανάκτησή της, εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες η απαίτηση αυτή θα αντέβαινε σε βασική αρχή του δικαίου ΕΟΧ, και ιδίως στην αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης που μπορεί να θεμελιώνεται στη συμπεριφορά της Εποπτεύουσας Αρχής. Σε περίπτωση κρατικής ενίσχυσης φορολογικού χαρακτήρα, το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί υπολογίζεται συγκρίνοντας το ποσό του φόρου που καταβλήθηκε πραγματικά με εκείνο που έπρεπε να καταβληθεί βάσει του γενικά εφαρμοζόμενου κανόνα. Το βασικό ποσό προσαυξάνεται με τους σχετικούς τόκους. Το επιτόκιο που πρέπει να εφαρμόζεται είναι το επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιχορήγησης βάσει των διατάξεων του μέρους 33.2 του παρόντος στο πλαισίου.

(3) Δυνάμει του άρθρου 1 παράγραφος 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου, "η Εποπτεύουσα Αρχή εξετάζει σε μόνιμη βάση και από κοινού με τα κράτη ΕΖΕΣ τα καθεστώτα ενισχύσεων που εφαρμόζουν τα κράτη αυτά", περιλαμβανομένων των κρατικών ενισχύσεων φορολογικού χαρακτήρα. Για τη διενέργεια της εξέτασης αυτής, τα κράτη ΕΖΕΣ οφείλουν να υποβάλλουν κάθε χρόνο στην Εποπτεύουσα Αρχή εκθέσεις για τα υφιστάμενα καθεστώτα κρατικών ενισχύσεών τους. Όσον αφορά τις φορολογικές ελαφρύνσεις ή τις μερικές ή πλήρεις φορολογικές απαλλαγές, οι εκθέσεις πρέπει να αναφέρουν μια εκτίμηση για τις απώλειες δημοσιονομικών εσόδων. Μετά την εξέταση αυτή, η Εποπτεύουσα Αρχή μπορεί, εάν κρίνει ότι το καθεστώς συμβιβάζεται ή δεν συμβιβάζεται πλέον με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, να προτείνει στο κράτος ΕΖΕΣ να το τροποποιήσει ή να το καταργήσει.

17Β.6. Εφαρμογή

(1) Η Εποπτεύουσα Αρχή θα προβεί, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών που καθορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση και από την ημερομηνία της δημοσίευσής της, στην εξέταση, αφενός, των σχεδίων φορολογικών ενισχύσεων που θα της κοινοποιηθούν και των φορολογικών ενισχύσεων που έχουν τεθεί παράνομα σε εφαρμογή στα κράτη ΕΖΕΣ και, αφετέρου, στην επανεξέταση των υφιστάμενων καθεστώτων. Η παρούσα ανακοίνωση έχει ενδεικτικό μόνο χαρακτήρα και δεν καλύπτει διεξοδικά όλα τα σχετικά θέματα. Σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, η Εποπτεύουσα Αρχή θα λαμβάνει υπόψη τις ειδικές περιστάσεις που τη συνοδεύουν.

(2) Η Εποπτεύουσα Αρχή θα επανεξετάσει τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δύο έτη μετά τη δημοσίευσή τους.

(1) Το κεφάλαιο αυτό βασίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή των κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα που σχετίζονται με την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων (EE C 384 της 10.12.1998, σ. 3), λαμβανομένου υπόψη του ιδιαίτερου πεδίου εφαρμογής και των στόχων της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(2) Δικαστήριο ΕΖΕΣ, υπόθεση Ε-6/98, απόφαση της 20ής Μαΐου 1999 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

(3) Έτσι, το άρθρο 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και δικαστηρίου αντιστοιχούν, ως προς την ουσία, με τα άρθρα 87 και 88 (πρώην άρθρα 92 και 93) της συνθήκης ΕΚ. Η μόνη εξαίρεση έγκειται στο γεγονός ότι η απαλλαγή που προβλέπει το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο δ) [πρώην άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο δ)] της συνθήκης ΕΚ σχετικά με τις ενισχύσεις για την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς η οποία θεσπίσθηκε από τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (συνθήκη του Μάαστριχτ), δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Ωστόσο, η εξαίρεση αυτή είναι άνευ σημασίας στην προκειμένη περίπτωση.

(4) Απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην υπόθεση 248/84, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 4013.

(5) Εξαιρουμένων, ωστόσο, των ενισχύσεων που πληρούν τα κριτήρια του κανόνα "de minimis". Βλέπε κεφάλαιο 12 των παρόντων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις.

(6) Απόφαση του Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-278/92, C-279/92, και C-280/92 Ισπανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. Ι-4103.

(7) Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 102/87 Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1988, σ. 4067.

(8) Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-142/87 Βέλγιο κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, σ. Ι-959.

(9) Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 173/73 Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1974, σ. 709.

(10) Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 173/73 Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1974, σ. 709.

(11) Ενώ τα άρθρα 94, 96 και 97 (πρώην άρθρα 100 έως 102) της συνθήκης ΕΚ δίνουν τη δυνατότητα στα κοινοτικά θεσμικά όργανα να λάβουν μέτρα σε περίπτωση αποκλίσεων μεταξύ των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών, η συμφωνία για τον ΕΟΧ δεν περιέχει αντίστοιχες διατάξεις.

(12) Στην περίπτωση των εργοδοτικών εισφορών κοινωνικής ασφαλείας στη Νορβηγία, η Εποπτεύουσα Αρχή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η περιφερειακή διαφοροποίηση των συντελεστών αποτελεί κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι ευνοεί τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε ορισμένες περιφέρειες (απόφαση αριθ. 165/98/COL της 2ας Ιουλίου 1998, EE L 32 της 3.12.1998). Η Νορβηγία αμφισβήτησε αυτή την άποψη και υπέβαλε προσφυγή κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Δικαστηρίου ΕΖΕΣ (υπόθεση Ε-6/98). Με την απόφαση της 20ής Μαΐου 1999, το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ αποφάνθηκε υπέρ της Εποπτεύουσας Αρχής.

(13) Απόφαση του Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 6 και 11/69 Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1969, σ. 561.

(14) Απόφαση 97/239/ΕΚ της Επιτροπής, της 4ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την υπόθεση "Maribel bis/ter" (EE L 95 της 10.4.1997, σ. 25) (έχει παραπεμφθεί στο Δικαστήριο, υπόθεση C-75/97). Απόφαση αριθ. 16/96/COL της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ της 7ης Φεβρουαρίου 1996 στην οποία προτείνονται χρήσιμα μέτρα στην Ισλανδία σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης κατά τομέα.

(15) Βλέπε σημείο 17Β.3.4.(5) παρακάτω.

(16) Απόφαση της Επιτροπής της 22 Ιουλίου 1998 σχετικά με την υπόθεση "Irish Corporation Tax" [SG(98) D/7209] (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

(17) Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-241/94 (Kimberly Clark Sopalin) Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. Ι-4551.

(18) Αυτό συνεπάγεται συνήθως ότι τέτοιου είδους μέτρα δεν εφαρμόζονται αποκλειστικά σε ορισμένους τομείς, ότι στηρίζονται σε αντικειμενικά και οριζόντια κριτήρια ή εφαρμόζονται βάσει όρων και ότι δεν είναι χρονικά περιορισμένα [Βλέπε απόφαση 96/369/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Μαρτίου 1996, σχετικά με φορολογική ενίσχυση στον τομέα της απόσβεσης υπέρ των γερμανικών αεροπορικών εταιρειών (EE L 146 της 20.6.1996, σ. 42)].

(19) Από την άλλη πλευρά, τα τέλη ή οι δασμοί που εισπράττουν οι δημόσιες αρχές από τις εταιρίες με διαφορετικό συντελεστή ανάλογα με την προσφερόμενη υπηρεσία ήτα λοιπά πλεονεκτήματα, δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις.

(20) Απόφαση του Πρωτοδικείου στην υπόθεση Τ-106/95 FFSA κ.ά. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. ΙΙ-229. Διάταξη του Δικαστηρίου της 25.3.1998 στην υπόθεση C-174/97 Ρ, Συλλογή 1998, σ Ι-1303.

(21) Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 74/76 Iannelli/Meroni, Συλλογή 1977, σ. 557. Βλέπε επίσης απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 73/79 "Sovraprezzo", Συλλογή 1980, σ. 1533, απόφαση του Πρωτοδικείου στην υπόθεση Τ-49/93 "SIDE", Συλλογή 1995, σ. ΙΙ-2501 και απόφαση του Δικαστηρίου της 27.5.1981 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C 142 και 143/80 "Salengo", Συλλογή 1981, σ. 1413. Βλέπε επίσης τις αποφάσεις της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ αριθ. 40/95/COL (EE C 212 και το συμπλήρωμα ΕΟΧ της ΕΕ 30 της 17.8.1995) και 106/95/COL (EE L 124 και συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 23 της 23.5.1996): απαλλαγή των γυάλινων συσκευασιών από την καταβολή του βασικού φόρου που αφορά τις μη επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες ποτών, Νορβηγία.

(22) Βλέπε κεφάλαιο 15 των τρεχουσών κατευθυντήριων γραμμών.

(23) Βλέπε κεφάλαιο 25 των τρεχουσών κατευθυντήριων γραμμών.

(24) Βλέπε κεφάλαιο 24Α των τρεχουσών κατευθυντήριων γραμμών.

(25) Βλέπε υπόθεση 730/79 Philip Morris κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, σ. 2671.