EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 105/32

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΫΟΥΣΑΣ ΑΡΧΉΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ

αριθ. 788/08/COL

της 17ης Δεκεμβρίου 2008

για την τροποποίηση, για εξηκοστή έβδομη φορά, των διαδικαστικών και ουσιαστικών κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων με την τροποποίηση των υφιστάμενων κεφαλαίων σχετικά με τα επιτόκια αναφοράς και προεξόφλησης και τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται με τη μορφή εγγυήσεων και με την καθιέρωση ενός νέου κεφαλαίου σχετικά με την ανάκτηση παράνομων και ασυμβίβαστων κρατικών ενισχύσεων, τις κρατικές ενισχύσεις για τα κινηματογραφικά και άλλα οπτικοακουστικά έργα και τις κρατικές ενισχύσεις για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ (1),

ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (2), και ιδίως τα άρθρα 61 έως 63 και το Πρωτόκολλο αριθ. 26,

ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (3), και ιδίως το άρθρο 24 και το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ βάσει του άρθρου 24 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Αρχή θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις,

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η Αρχή εκδίδει ανακοινώσεις και κατευθυντήριες γραμμές για θέματα τα οποία άπτονται της συμφωνίας ΕΟΧ, εφόσον τούτο προβλέπεται ρητά από την εν λόγω συμφωνία ή από τη συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου ή εφόσον το κρίνει αναγκαίο η Αρχή,

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του μέρους Ι του Πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου (4), η Αρχή παρακολουθεί συνεχώς όλα τα συστήματα ενισχύσεων που υπάρχουν στα κράτη ΕΖΕΣ και προτείνει κάθε κατάλληλο μέτρο που απαιτείται λόγω της προοδευτικής εξέλιξης ή της λειτουργίας της συμφωνίας ΕΟΧ,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, τους οποίους εξέδωσε η Αρχή (5) στις 19 Ιανουαρίου 1994,

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, στις 15 Νοεμβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Για μια αποτελεσματική εφαρμογή των αποφάσεων της Επιτροπής με τις οποίες τα κράτη μέλη διατάσσονται να ανακτήσουν παράνομες και ασυμβίβαστες κρατικές ενισχύσεις (6),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, στις 19 Ιανουαρίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (7),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, στις 16 Ιουνίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την παράταση της εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ορισμένες νομικές πτυχές που αφορούν τα κινηματογραφικά και τα άλλα οπτικοακουστικά έργα του 2001 (8),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, στις 20 Ιουνίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (9),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, στις 22 Ιουλίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις (10),

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ οι ανακοινώσεις αυτές παρουσιάζουν ενδιαφέρον επίσης για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ πρέπει να διασφαλισθεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ για τις κρατικές ενισχύσεις σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ΟΤΙ, σύμφωνα με το σημείο ΙΙ, στο πλαίσιο της επικεφαλίδας «ΓΕΝΙΚΑ» στο τέλος του παραρτήματος ΧV της συμφωνίας ΕΟΧ, η Αρχή, κατόπιν διαβουλεύσεων με την Επιτροπή, εκδίδει πράξεις αντίστοιχες με αυτές που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

ΑΦΟΥ συμβουλεύθηκε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ ότι η Αρχή έχει διεξαγάγει διαβουλεύσεις με τα κράτη της ΕΖΕΣ με επιστολές προς την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Τροποποιείται το κεφάλαιο των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις που αφορά τα επιτόκια αναφοράς και προεξόφλησης. Το νέο αυτό κεφάλαιο περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 2

Τροποποιείται το κεφάλαιο των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις σχετικά με τις κρατικές εγγυήσεις. Το νέο κεφάλαιο περιέχεται στο παράρτημα II της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 3

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις τροποποιούνται με την καθιέρωση νέου κεφαλαίου για τις κρατικές ενισχύσεις στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις. Αυτό το νέο κεφάλαιο περιέχεται στο παράρτημα III της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 4

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις τροποποιούνται με την καθιέρωση νέου κεφαλαίου για την ανάκτηση παράνομων και ασυμβίβαστων κρατικών ενισχύσεων. Το νέο κεφάλαιο περιέχεται στο παράρτημα IV της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 5

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις τροποποιούνται με την καθιέρωση νέου κεφαλαίου σχετικά με τη στήριξη των κινηματογραφικών και άλλων οπτικοακουστικών έργων. Αυτό το νέο κεφάλαιο περιέχεται στο παράρτημα V της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 6

Το υφιστάμενο κεφάλαιο των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις σχετικά με καταγγελίες – Το έντυπο για την υποβολή καταγγελιών όσον αφορά εικαζόμενες παράνομες κρατικές ενισχύσεις διαγράφεται.

Άρθρο 7

Τα κείμενα στην αγγλική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά.

Βρυξέλλες, 17 Δεκεμβρίου 2008. Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ Per SANDERUD Πρόεδρος Kristján A. STEFÁNSSON Μέλος του Σώματος

(1) Εφεξής «η Αρχή».

(2) Εφεξής «η συμφωνία ΕΟΧ».

(3) Εφεξής «η συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου».

(4) Εφεξής «Πρωτόκολλο 3».

(5) Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και ερμηνεία των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ και του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 3 της συμφωνίας περί εποπτείας και Δικαστηρίου, που εγκρίθηκαν και εκδόθηκαν από την Αρχή στις 19 Ιανουαρίου 1994, δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής η ΕΕ) L 231 της 3.9.1994, σ. 1 και στο Συμπλήρωμα ΕΟΧ αριθ. 32 της 3.9.1994, σ. 1. Οι κατευθυντήριες γραμμές τροποποιήθηκαν τελευταία στις 8.10.2008. Εφεξής «Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις». Το επικαιροποιημένο κείμενο των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις δημοσιεύθηκε στον δικτυακό τόπο της Αρχής στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/.

(6) ΕΕ C 272 της 15.11.2007, σ. 4.

(7) ΕΕ C 14 της 19.1.2008, σ. 6.

(8) ΕΕ C 134 της 16.6.2007, σ. 5.

(9) ΕΕ C 155 της 20.6.2008, σ. 10.

(10) ΕΕ C 184 της 22.7.2008, σ. 13.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ (1) Στο πλαίσιο του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, η Αρχή χρησιμοποιεί επιτόκια αναφοράς και προεξόφλησης. Τα επιτόκια αναφοράς και προεξόφλησης εφαρμόζονται ως αντιπροσωπευτικά των επιτοκίων της αγοράς και για τη μέτρηση του ισοδύναμου επιχορήγησης της ενίσχυσης, ιδίως όταν αυτή καταβάλλεται σε περισσότερες της μιας δόσεις, και για τον υπολογισμό των στοιχείων ενίσχυσης που προκύπτουν από τα καθεστώτα χορήγησης δανείων με επιδοτούμενο επιτόκιο. Χρησιμοποιούνται επίσης για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τον κανόνα «de minimis» (ενισχύσεις ήσσονος σημασίας) και με τους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες. Η Αρχή εγκρίνει την ακόλουθη μέθοδο για τον καθορισμό των επιτοκίων αναφοράς: — Βάση υπολογισμού: ετήσιο επιτόκιο IBOR Το βασικό επιτόκιο βασίζεται στα ετήσια επιτόκια της χρηματαγοράς. Η Αρχή επιφυλάσσεται να χρησιμοποιήσει μικρότερες ή μεγαλύτερες ληκτότητες προσαρμοσμένες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Σε περίπτωση που τα ετήσια επιτόκια δεν είναι διαθέσιμα, χρησιμοποιούνται τα τριμηνιαία επιτόκια της χρηματαγοράς. Αν δεν υπάρχουν αξιόπιστα ή ισοδύναμα δεδομένα, ή σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, η Αρχή, σε στενή συνεργασία με το(τα) οικείο(α) κράτος(η) ΕΖΕΣ και κατ’αρχήν βασιζόμενη στα δεδομένα της σχετικής Κεντρικής Τράπεζας, μπορεί να καθορίσει άλλη βάση υπολογισμού. — Περιθώρια Ανάλογα με τη βαθμολογία της οικείας επιχείρησης και τις παρεχόμενες εξασφαλίσεις (2), εφαρμόζονται κατ’ αρχήν τα ακόλουθα περιθώρια: Δανειακά περιθώρια σε μονάδες βάσης Κατηγορία διαβάθμισης Εξασφάλιση Υψηλή Συνήθης Χαμηλή Υψηλή (AAA-A) 60 75 100 Καλή (BBB) 75 100 220 Ικανοποιητική (BB) 100 220 400 Χαμηλή (B) 220 400 650 Κακή/Οικονομικές δυσχέρειες (CCC και κάτω) 400 650 1 000 (3) Κατά κανόνα, σ' αυτό το βασικό επιτόκιο προστίθενται 100 μονάδες βάσης. Αυτό συνεπάγεται (i) δάνεια σε επιχειρήσεις με ικανοποιητική βαθμολογία και υψηλή εξασφάλιση, ή (ii) δάνεια σε επιχειρήσεις με καλή βαθμολογία και συνήθη εξασφάλιση. Για τους δανειολήπτες που δεν έχουν πιστωτικό ιστορικό ή βαθμονόμηση βασισμένη σε προσέγγιση ισολογισμού, όπως ορισμένες επιχειρήσεις ειδικού σκοπού ή επιχειρήσεις στο στάδιο εκκίνησης, το βασικό επιτόκιο πρέπει να προσαυξάνεται κατά 400 τουλάχιστον μονάδες βάσης (ανάλογα με τις παρεχόμενες εξασφαλίσεις) και το περιθώριο δεν μπορεί ποτέ να είναι χαμηλότερο από αυτό που θα εφαρμοζόταν για τη μητρική επιχείρηση. Οι βαθμονομήσεις δεν χρειάζεται να λαμβάνονται από ειδικούς οργανισμούς βαθμονόμησης — τα εθνικά συστήματα βαθμονόμησης ή τα συστήματα βαθμονόμησης που χρησιμοποιούν οι τράπεζες για τα επιτόκια υπερημερίας είναι εξίσου αποδεκτά (4). Τα ανωτέρω περιθώρια μπορούν να αναθεωρούνται περιοδικά, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση της αγοράς. — Επικαιροποίηση Η επικαιροποίηση του επιτοκίου αναφοράς γίνεται κάθε χρόνο. Έτσι, το βασικό επιτόκιο υπολογίζεται βάσει του ετήσιου επιτοκίου ΙΒΟR που καταγράφηκε τον Σεπτέμβριο, Οκτώβριο και Νοέμβριο του προηγούμενου έτους. Το βασικό επιτόκιο που καθορίζεται με τον τρόπο αυτό ισχύει από την 1η Ιανουαρίου. Επιπλέον, για να λαμβάνονται υπόψη οι σημαντικές και αιφνίδιες διακυμάνσεις, γίνεται επικαιροποίηση σε περίπτωση που το μέσο επιτόκιο, υπολογιζόμενο επί των τριών προηγούμενων μηνών, παρεκκλίνει πάνω από 15 % από το τρέχον επιτόκιο. Αυτό το νέο επιτόκιο αρχίζει να ισχύει την πρώτη μέρα του δεύτερου μήνα που ακολουθεί τους μήνες που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό. — Επιτόκιο προεξόφλησης: υπολογισμός της καθαρής παρούσας αξίας Το επιτόκιο αναφοράς πρέπει να χρησιμοποιείται επίσης ως επιτόκιο προεξόφλησης για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιείται, κατ’ αρχήν, το βασικό επιτόκιο προσαυξημένο κατά σταθερό περιθώριο 100 μονάδων βάσης. — Η παρούσα μέθοδος τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2009. (1) Το κεφάλαιο αυτό αντιστοιχεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (ΕΕ C 14 της 19.1.2008, σ. 6), http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2008:014:0006:0009:EL:PDF (2) Ως συνήθης εξασφάλιση πρέπει να νοείται το επίπεδο εξασφάλισης που απαιτείται συνήθως από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για την εγγύηση των δανείων τους. Το επίπεδο των εξασφαλίσεων μπορεί να μετρηθεί ως ζημία σε περίπτωση αθέτησης υποχρεώσεων (ΖΑΥ), η οποία είναι το αναμενόμενο ποσοστό ζημίας σε σχέση με την έκθεση του οφειλέτη, λαμβάνοντας υπόψη τα ανακτήσιμα ποσά από τις εξασφαλίσεις και το ενεργητικό της πτωχευτικής περιουσίας. Κατά συνέπεια, η ΖΑΥ είναι αντιστρόφως ανάλογη της ποιότητας των εξασφαλίσεων. Στο παρόν κεφάλαιο, θεωρείται ότι «υψηλή» εξασφάλιση σημαίνει ΖΑΥ κατώτερη ή ίση με 30 %, «συνήθης» εξασφάλιση, ΖΑΥ μεταξύ 31 % και 59 % και «χαμηλή» εξασφάλιση, ΖΑΥ υψηλότερη ή ίση με 60 %. Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την έννοια ΖΑΥ, βλ. Basel II: International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards: Αναθεωρημένο πλαίσιο — Πλήρης έκδοση, διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο: http://www.bis.org/publ/bcbs128.pdf (3) Κατ' εφαρμογή των ειδικών διατάξεων για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, οι οποίες προβλέπονται επί του παρόντος στις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις σχετικά με τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (ΕΕ L 97 της 15.4.2005, σ. 41), και ιδίως στο άρθρο 24 στοιχείο α), στο οποίο γίνεται αναφορά σε «επιτόκια τουλάχιστον ανάλογα με εκείνα που ισχύουν για τα δάνεια σε υγιείς επιχειρήσεις, και ιδίως με τα επιτόκια αναφοράς που ορίζει η Αρχή». Επομένως, όσον αφορά τις περιπτώσεις ενισχύσεων διάσωσης, εφαρμόζεται το ετήσιο επιτόκιο ΙΒΟR προσαυξημένο τουλάχιστον κατά 100 μονάδες βάσης. (4) Για τη σύγκριση μεταξύ των πλέον χρησιμοποιούμενων μηχανισμών βαθμολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, βλ. π.χ. πίνακα 1 στο έγγραφο εργασίας αριθ. 207 της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών: http://www.bis.org/publ/work207.pdf