Σύσταση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ

της 5ης Μαρτίου 2002

σχετικά με συντονισμένο πρόγραμμα για τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων για το 2002

(2002/C 216/05)

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 109 και το πρωτόκολλο 1 αυτής,

τη συμφωνία μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου ΕΖΕΣ, και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και το πρωτόκολλο 1 αυτής,

την πράξη που προστέθηκε στο σημείο 50 του κεφαλαίου ΧΙΙ του παραρτήματος ΙΙ της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (οδηγία 89/397/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1989, για τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων)(1), και ιδίως το άρθρο 14 παράγραφος 3 αυτής,

Αφού έλαβε τη γνώμη της επιτροπής τροφίμων της ΕΖΕΣ, η οποία επικουρεί την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Είναι απαραίτητο για την καλή λειτουργία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου να καταρτιστούν κοινά προγράμματα επιθεώρησης των ειδών διατροφής εντός του ΕΟΧ, με σκοπό τη βελτίωση των επίσημων ελέγχων από τις χώρες ΕΟΧ.

(2) Τα προγράμματα αυτά δίνουν έμφαση στη συμμόρφωση προς τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ που αφορούν τα είδη διατροφής, την προστασία της δημόσιας υγείας, τα συμφέροντα των καταναλωτών και τις ορθές εμπορικές πρακτικές.

(3) Το άρθρο 3 της πράξης στην οποία αναφέρεται το σημείο 54ν του κεφαλαίου ΧΙΙ του παραρτήματος ΙΙ της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (οδηγία 93/99/EΚ του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1993, σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα που αφορούν τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων)(2) απαιτεί από τα εργαστήρια στα οποία αναφέρεται το άρθρο 7 της οδηγίας 89/397/ΕΟΚ να συμμορφώνονται με τα κριτήρια της σειράς ευρωπαϊκών προτύπων EN 45000, τα οποία αντικαταστάθηκαν τώρα από τα πρότυπα EN ISO 17025:2000.

(4) Τα αποτελέσματα της ταυτόχρονης εκτέλεσης εθνικών προγραμμάτων και συντονισμένων προγραμμάτων μπορούν να παράσχουν πληροφορίες και πείρα στις οποίες θα μπορούσαν να βασιστούν οι μελλοντικές δραστηριότητες ελέγχου.

(5) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη σύσταση της, της 18ης Απριλίου 2001, σχετικά με ένα κοινό πρόγραμμα για τον επίσημο έλεγχο των ειδών διατροφής για το 2002, συνέστησε στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόσουν ανάλογο πρόγραμμα ελέγχου. Ωστόσο, τα κοινοτικά προγράμματα ελέγχου περιλαμβάνουν την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τους κοινοτικούς κανόνες για την επισήμανση ορισμένων τροφίμων τα οποία είναι πιθανόν να περιέχουν συστατικά τα οποία με τη σειρά τους είναι πιθανόν να περιέχουν, να αποτελούνται ή να παράγονται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ). Αυτό το μέρος του κοινοτικού προγράμματος δεν περιλαμβάνεται στη σύσταση ΕΖΕΣ, δεδομένου ότι οι σχετικοί κανόνες επισήμανσης δεν έχουν ενταχθεί ακόμη στη συμφωνία ΕΟΧ,

ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΕΖΕΣ:

1. Να διεξαγάγουν, εντός του 2002, επιθεωρήσεις και ελέγχους που να περιλαμβάνουν, όπου ενδείκνυται, τη λήψη δειγμάτων και την ανάλυση των δειγμάτων αυτών σε εργαστήρια, με σκοπό:

- την αξιολόγηση της βακτηριολογικής ασφάλειας των προτεμαχισμένων νωπών φρούτων και λαχανικών και των σπόρων με φύτρο,

- την αξιολόγηση της βακτηριολογικής ασφάλειας των χυμών φρούτων και λαχανικών.

2. Μολονότι δεν έχει καθοριστεί ακόμα η συχνότητα δειγματοληψιών ή/και επιθεωρήσεων στη σύσταση αυτή, πρέπει να εξασφαλίζουν ότι είναι επαρκής για την εποπτεία του στόχου.

3. Να παρέχουν πληροφορίες, όπως απαιτείται, με βάση τη διάταξη των φύλλων καταγραφής που παρέχονται στο παράρτημα της παρούσας σύστασης, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να αποσταλούν στην Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ έως την 1η Μαΐου 2003, μαζί με επεξηγηματική έκθεση.

4. Τα τρόφιμα που υποβάλλονται προς ανάλυση στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού πρέπει να αποστέλλονται σε εργαστήρια που ανταποκρίνονται στις διατάξεις του άρθρου 3 της οδηγίας 93/99/ΕΟΚ.

ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ

A. Βακτηριολογική ασφάλεια των προτεμαχισμένων νωπών φρούτων και λαχανικών και των σπόρων με φύτρο

1. Πεδίο εφαρμογής του προγράμματος

Δεν υπάρχει κοινοτική νομοθεσία που να καθορίζει συγκεκριμένα μικροβιολογικά κριτήρια για τα νωπά φρούτα και λαχανικά. Η εμπειρία δείχνει ότι είναι πιθανόν ευρύ φάσμα των προϊόντων αυτών να μολυνθεί με μικροοργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων παθογόνων. Οι περισσότερες από τις επιδημικές εκρήξεις που έχουν αναφερθεί συνδέονται με βακτηριακή μόλυνση, ιδίως από εντεροβακτηριοειδή (σαλμονέλλα, Escherichia coli O157:H7).

Υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι συμβάλλουν στη μικροβιολογική μόλυνση με παθογόνα, ιδίως όταν τα φρούτα και τα λαχανικά τρώγονται ωμά. Τα παθογόνα αυτά μπορεί να οφείλονται στη γεωργική πρακτική ή σε άλλες διαδικασίες της αλυσίδας παραγωγής. Ένας ακόμη παράγοντας μικροβιακού κινδύνου για τους καταναλωτές είναι η αυξανόμενη κατανάλωση νέων προϊόντων (π.χ. σπόρων με φύτρο) ή φρούτων και εδώδιμων φυτών που εισάγονται μέσα στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης του εμπορίου αυτών των αγαθών. Επιπλέον, η εφαρμογή τεχνολογιών όπως η κοπή, ο τεμαχισμός, η αποφλοίωση και η αποΐνωση αφαιρούν τα φυσικά προστατευτικά στρώματα του ακέραιου φυτού και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μικροβίων.

Οι ορθές γεωργικές πρακτικές και οι ορθές πρακτικές μεταποίησης μπορούν να συμβάλουν στον έλεγχο των μικροβιακών κινδύνων που συνδέονται με όλα τα στάδια της παραγωγής νωπών φρούτων και λαχανικών από την πρωτογενή παραγωγή έως τη συσκευασία και το εμπόριο. Η αποτελεσματική εφαρμογή των αρχών HACCP (αναλύσεις κινδύνων και κρίσιμα σημεία ελέγχου), όπου εφαρμόζονται, σύμφωνα με την οδηγία 93/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την υγιεινή των τροφίμων(3), είναι ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο για την κατοχύρωση της ασφάλειας των φρούτων και των λαχανικών.

Στόχος αυτού του στοιχείου του προγράμματος είναι η αξιολόγηση της μικροβιολογικής ασφάλειας των προτεμαχισμένων νωπών φρούτων και λαχανικών και των σπόρων με φύτρο, καθώς και η παρακολούθηση των πιθανών κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία. Για το σκοπό αυτό συνιστάται η επαλήθευση της εφαρμογής των αρχών HACCP από τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων τροφίμων και η πραγματοποίηση δοκιμών για ορισμένα παθογόνα όπως η σαλμονέλλα, η τοξικογόνος E.coli (ιδιαίτερα η E.coli O157:H7) και η Listeria monocytogenes (λιστέρια η μονοκυτογόνος).

2. Δειγματοληψία και μέθοδος ανάλυσης

Έλεγχοι επαλήθευσης πρέπει να γίνονται στα έτοιμα προς βρώση νωπά φρούτα και λαχανικά τα οποία έχουν αποφλοιωθεί ή τεμαχιστεί ή των οποίων η φυσική μορφή έχει μεταβληθεί με άλλο τρόπο και προορίζονται να καταναλωθούν ωμά, καθώς και στους σπόρους με φύτρο.

Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους πρέπει να πραγματοποιούν ελέγχους σε επίπεδο επιχειρήσεων παραγωγής ή/και επίπεδο λιανικής πώλησης για να επαληθεύουν την εφαρμογή των αρχών HACCP, καθώς και, όπου ενδείκνυται, να λαμβάνουν δείγματα για ανάλυση. Τα δείγματα αυτά πρέπει να έχουν βάρος εκατό γραμμάρια τουλάχιστον το καθένα και το προϊόν πρέπει να διατηρείται στην αρχική του συσκευασία. Τα δείγματα πρέπει να τοποθετούνται σε δοχεία υπό ψύξη και να αποστέλλονται αμέσως στο εργαστήριο για ανάλυση.

Το συνολικό επίπεδο δειγματοληψίας επαφίεται στην κρίση των αρμόδιων αρχών των χωρών ΕΖΕΣ.

Τα εργαστήρια μπορούν να χρησιμοποιούν μεθόδους της επιλογής τους, αρκεί το επίπεδο απόδοσής τους να είναι εφάμιλλο των στόχων που πρέπει να επιτευχθούν. Ωστόσο, συνιστάται η πιο πρόσφατη έκδοση του προτύπου ISO 6579 για την ανίχνευση της σαλμονέλλας, η πιο πρόσφατη έκδοση του προτύπου EN/ISO 16654 για την ανίχνευση της τοξικογόνου E.coli και η πιο πρόσφατη έκδοση των προτύπων EN/ISO 11290-1 και EN/ISO 11290-2 για την ανίχνευση και την καταμέτρηση της Listeria monocytogenes. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης και άλλες ισοδύναμες μέθοδοι αναγνωρισμένες από τις αρμόδιες αρχές.

Τα αποτελέσματα των ελέγχων πρέπει να καταγράφονται στο υπόδειγμα φύλλου καταχώρισης που περιέχεται στο παράρτημα Ι της σύστασης αυτής.

B. Βακτηριολογική ασφάλεια των χυμών φρούτων και λαχανικών

1. Πεδίο εφαρμογής του προγράμματος

Όσον αφορά τους χυμούς από νωπά φρούτα και λαχανικά δεν υπάρχουν ειδικά μικροβιολογικά πρότυπα στην κοινοτική νομοθεσία. Η οδηγία 94/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την υγιεινή των τροφίμων ορίζει η παρασκευή των χυμών να γίνεται με υγιεινό τρόπο και απαιτεί από τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων τροφίμων να εφαρμόζουν τις αρχές HACCP ώστε να κατοχυρώνεται η ασφάλεια και η υγιεινή των προϊόντων τους. Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων ενθαρρύνονται επίσης να αναπτύσσουν και να εφαρμόζουν, εάν θέλουν, κώδικα πρακτικής στον οποίο θα περιγράφονται οι τρόποι για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας μόλυνσης των φρούτων που προορίζονται για χυμούς κατά την καλλιέργεια, τη συγκομιδή, την αποθήκευση και τη μεταποίησή τους, καθώς και για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας μόλυνσης των συμπυκνωμένων χυμών κατά την αποθήκευση, τη μεταφορά ή τη διάλυσή τους για την παραγωγή χυμού προς κατανάλωση.

Η εμπειρία στον τομέα αυτό δείχνει ότι όλοι οι χυμοί (φρούτων και λαχανικών) είναι δυνατόν να μολυνθούν από μικροβιολογικούς κινδύνους, και ειδικότερα οι χυμοί οι οποίοι δεν έχουν υποβληθεί σε οποιουδήποτε είδους θερμική κατεργασία. Παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζεται πως υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα, εάν υπάρχει, να μολυνθούν οι χυμοί από επικίνδυνα παθογόνα, οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ σοβαρές για τις ομάδες ιδιαίτερου κινδύνου. Οι περισσότερες από τις επιδημικές εκρήξεις που έχουν αναφερθεί συνδέονται με παθογόνα όπως σαλμονέλλα, Escherichia coli O157:H7.

Στόχος του στοιχείου αυτού του προγράμματος είναι η αξιολόγηση της βακτηριολογικής ασφάλειας των χυμών φρούτων και λαχανικών και η παρακολούθηση των πιθανών κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία. Για το σκοπό αυτό συνιστάται η επαλήθευση της εφαρμογής των αρχών HACCP από τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων τροφίμων και η πραγματοποίηση δοκιμών για ορισμένα παθογόνα όπως η σαλμονέλλα, η τοξικογόνος E.coli (ιδιαίτερα η E.coli O157:H7) και η Listeria monocytogenes (λιστέρια η μονοκυτογόνος).

2. Δειγματοληψία και μέθοδος ανάλυσης

Έλεγχοι επαλήθευσης πρέπει να γίνονται στους χυμούς φρούτων και λαχανικών και ιδίως στους χυμούς μήλων και εσπεριδοειδών που δεν έχουν υποβληθεί σε παστερίωση.

Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους πρέπει να πραγματοποιούν ελέγχους σε επίπεδο επιχειρήσεων παραγωγής ή/και επίπεδο λιανικής πώλησης για να επαληθεύουν την εφαρμογή των αρχών HACCP, καθώς και, όπου ενδείκνυται, να λαμβάνουν δείγματα για ανάλυση. Για τη δειγματοληψία και τις μεθόδους ανάλυσης συνιστάται η εφαρμογή των ίδιων κριτηρίων που αναφέρονται στο σημείο 2 της παραγράφου Α για τα νωπά φρούτα και λαχανικά.

Τα αποτελέσματα των ελέγχων πρέπει να καταγράφονται στο πρότυπο φύλλου καταχώρισης που περιέχεται στο παράρτημα ΙΙ της σύστασης αυτής.

Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στην Ισλανδία, στο Λιχτενστάιν και στη Νορβηγία.

Βρυξέλλες, 5 Μαρτίου 2002.

Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

Bernd Hammermann

Μέλος της Εποπτεύουσας Αρχής

Peter Dyrberg

Διευθυντής

(1) ΕΕ L 186 της 30.6.1989, σ. 23. Εφεξής καλούμενη οδηγία 89/397/ΕΟΚ.

(2) ΕΕ L 290 της 24.11.1993, σ. 14. Εφεξής καλούμενη οδηγία 93/99/ΕΚ.

(3) ΕΕ L 175 της 19.7.1993, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

>PIC FILE= "C_2002216EL.000702.TIF">

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

>PIC FILE= "C_2002216EL.000802.TIF">