ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ Αριθ. 3/94/COL της 12ης Ιανουαρίου 1994 σχετικά με την έκδοση δέκα ανακοινώσεων και κατευθυντηρίων οδηγιών στον τομέα του ανταγωνισμού

Η ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΖΕΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (1), και ιδίως τα σημεία 16 έως 25 του παραρτήματος XIV,

το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) και το άρθρο 25 της συμφωνίας μεταξύ των κρατών της ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (2),

Εκτιμώντας:

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 25 της συμφωνίας ΕΑΔ, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θέτει σε εφαρμογή τις διατάξεις της συμφωνίας ΕΟΧ όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που ισχύουν για τις επιχειρήσεις και, από την έναρξη ισχύος της εν λόγω συμφωνίας, προβαίνει στην έκδοση πράξεων αντίστοιχων εκείνων της Επιτροπής των ΕΚ οι οποίες παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙ της συμφωνίας ΕΑΔ 7

ότι στόχος των Πράξεων είναι να αποτελέσουν οδηγό για τις επιχειρήσεις περιλαμβάνοντας τις αρχές και τους κανόνες που θα καθοδηγήσουν την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κατά την εφαρμογή των άρθρων 53 έως 60 της συμφωνίας ΕΟΧ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις προκειμένου να εξασφαλισθεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ για τον ανταγωνισμό σε όλο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

1. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προβαίνει στην έκδοση των δέκα ανακοινώσεων και κατευθυντηρίων οδηγιών που παρατίθενται κατωτέρω και επισυνάπτονται στην παρούσα απόφαση ως παραρτήματα Ι έως Χ.

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με τους δευτερεύοντες περιορισμούς των συγκεντρώσεων,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ όσον αφορά τις πράξεις συγκέντρωσης και τις πράξεις συνεργασίας βάσει της πράξης για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων που αναφέρεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ όσον αφορά τις πράξεις που αναφέρονται στα σημεία 2 και 3 του παραρτήματος XIV της, συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ όσον αφορά την πράξη που αναφέρεται στο σημείο 4 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας ΕΟΧ σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 53 παράγραφος 3 της συμφωνίας ΕΟΧ σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών διανομής και εξυπηρέτησης των πελατών πριν και μετά την πώληση αυτοκινήτων οχημάτων,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ περί των συμβάσεων αποκλειστικής αντιπροσωπεύσεως που συνάπτονται με τους εμπορικούς αντιπροσώπους,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές σε θέματα συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με εισαγωγές στο έδαφος που διέπεται από τη συμφωνία ΕΟΧ προϊόντων καταγωγής τρίτων χωρών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας ΕΟΧ,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ όσον αφορά την αξιολόγησή της σχετικά με ορισμένες συμφωνίες υπεργολαβίας που άπτονται του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ,

- ανακοίνωση της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ όσον αφορά τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας που δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ,

- κατευθυντήριες οδηγίες της Εποπτεύουσας Αρχής ΕΖΕΣ για την εφαρμογή των κανόνων του ΕΟΧ σχετικά με τον ανταγωνισμό στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.

2. Τα κείμενα στην αγγλική γλώσσα των ανωτέρω ανακοινώσεων και κατευθυντηρίων οδηγιών είναι τα μόνα αυθεντικά και θα δημοσιευθούν στο τμήμα ΕΟΧ και στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Βρυξέλλες, 12 Ιανουαρίου 1994.

Για την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ

Ο Πρόεδρος

Knut ALMESTAD

(1) Εφεξής καλούμενη «συμφωνία ΕΟΧ».

(2) Εφεξής καλούμενη «συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου».

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΤΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ

Α. Η παρούσα ανακοίνωση εκδίδεται στο πλαίσιο των κανόνων της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής «η συμφωνία ΕΟΧ») και της συμφωνίας μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (εφεξής «η συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου»).

Β. Στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ παρατίθεται ο κατάλογος των ανακοινώσεων και κατευθυντήριων οδηγιών που έχει εκδώσει η Επιτροπή της ΕΚ πριν από τις 31 Ιουλίου 1991. Οι εν λόγω μή δεσμευτικές πράξεις περιέχουν αρχές και κανόνες που εφαρμόζει η Επιτροπή στον τομέα του ανταγωνισμού. Η συμφωνία ΕΟΧ υποχρεώνει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να λαμβάνει δεόντως υπόψη τις αρχές και τους κανόνες αυτούς.

Γ. Στο άρθρο 25 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, τα κράτη ΕΖΕΣ (1) περιέλαβαν την υποχρέωση όπως η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεσπίσει αντίστοιχες πράξεις προς αυτές της Επιτροπής των ΕΚ που μνημονεύθηκαν ανωτέρω.

Δ. Σύμφωνα με την υποχρέωση αυτή, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει την παρούσα ανακοίνωση σύμφωνα με την ισχύ που της παραχωρεί το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Προτίθεται να εφαρμόσει τις αρχές και τους κανόνες που περιέχονται στην παρούσα ανακοίνωση κατά την εφαρμογή των σχετικών κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ σε μια ιδιαίτερη περίπτωση. Η παρούσα ανακοίνωση αντιστοιχεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορά δευτερεύοντες περιορισμούς των συγκεντρώσεων που απαριθμούνται στο σημείο 16 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και στο σημείο 1 του παραρτήματος ΙΙ της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, αντίστοιχα.

Ε. Για τις ανάγκες του ΕΟΧ, το κείμενο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 χωρίστηκε μεταξύ ουσιαστικών κανόνων οι οποίοι περιέχονται στην πράξη που αναφέρεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89] και διαδικαστικών κανόνων που περιέχονται στο κεφάλαιο ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Για τους λόγους αυτούς αναφέρονται οι εν λόγω δύο παραπομπές στο κατωτέρω κείμενο.

Ι. Εισαγωγή

1. Η πράξη σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων που αναφέρεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89] (εφεξής αναφερόμενος ως «η πράξη») ορίζει, στην αιτιολογική σκέψη 25, ότι η εφαρμογή του κανονισμού αυτού δεν αποκλείεται όταν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις αποδέχονται ορισμένους περιορισμούς οι οποίοι συνδέονται άμεσα και είναι αναγκαίοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης (στο εξής «δευτερεύοντες περιορισμοί»). Κατά το πνεύμα της εν λόγω πράξης, αυτού του είδους οι περιορισμοί πρέπει να εκτιμώνται μαζί με την συγκέντρωση αυτή καθεαυτή. Ως εκ τούτου, και όπως επιβεβαιώνεται με το άρθρο 8 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο τελευταία φράση του κεφαλαίου ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, μια απόφαση που κρίνει τη συγκέντρωση συμβιβαστή καλύπτει και τους εν λόγω περιορισμούς. Στην περίπτωση αυτή, και βάσει των διατάξεων του άρθρου 22 παράγραφοι 1 και 2 του κεφαλαίου ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, η πράξη και το κεφάλαιο ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου ισχύουν μόνο, χωρίς να εφαρμόζεται το κεφάλαιο ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, ούτε και οι πράξεις που αναφέρονται στα σημείο 10 και 11 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1017/68 και (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 τα κεφάλαιο VI, IX και ΧΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Έτσι, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ δεν θα εφαρμόζει παράλληλες διαδικασίες, από τις οποίες η μία θα αφορά τον έλεγχο της συγκέντρωσης στο πλαίσιο της πράξης και η άλλη την εφαρμογή των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ στους δευτερεύοντες περιορισμούς της συγκέντρωσης.

2. Με την ανακοίνωση αυτή, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ σκοπό έχει να δώσει ορισμένες ενδείξεις για την ερμηνεία που δίνει στην έννοια των «περιορισμών που συνδέονται άμεσα και είναι αναγκαίοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης». Οι περιορισμοί αυτοί πρέπει να εκτιμώνται, με γνώμονα την πράξη και το κεφάλαιο ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου που διέπουν τη συγκέντρωση, ανεξάρτητα από την αντιμετώπιση που θα είχαν στα πλαίσια των άρθρων 85 και 86 εάν εξετάζονταν μεμονωμένα ή σε διαφορετικό οικονομικό πλαίσιο. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ προσπαθεί, στα πλαίσια των ορίων που θέτει η πράξη και το κεφάλαιο ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, να λάβει όσο το δυνατόν περισσότερο υπόψη της την κρατούσα επιχειρηματική πρακτική και τους όρους που είναι αναγκαίοι για την εφαρμογή των συγκεντρώσεων.

Η ανακοίνωση αυτή γίνεται με την επιφύλαξη της οποιασδήποτε ερμηνείας που ενδέχεται να δώσει το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

ΙΙ. Αρχές της εκτίμησης

3. Οι «δευτερεύοντες περιορισμοί» είναι εκείνοι που συμφωνούνται μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών μιας συγκέντρωσης και περιορίζουν την ελευθερία δράσης τους στην αγορά. Δεν πρόκειται για περιορισμούς εις βάρος τρίτων. Εάν τέτοιου είδους περιορισμοί αποτελούν αναπόφευκτη συνέπεια της ίδιας της συγκέντρωσης πρέπει να εκτιμηθούν μαζί με τη συγκέντρωση δυνάμει του άρθρου 2 της πράξης. Εάν αντίθετα, οι περιορισμοί αυτοί απέναντι σε τρίτους είναι διαχωριστέοι από τη συγκέντρωση, είναι δυνατόν, εφόσον συντρέχει λόγος, να υπόκεινται σε εκτίμηση του συμβιβαστού τους με τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ.

4. Οι «άμεσα συνδεόμενοι» περιορισμοί πρέπει να είναι δευτερεύοντες περιορισμοί με την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης, δηλαδή περιορισμοί μειωμένης σημασίας σε σχέση με το κύριο αντικείμενο της συγκέντρωσης. Δεν εντάσσονται στο πλαίσιο αυτό ουσιαστικοί περιορισμοί εντελώς διαφορετικού χαρακτήρα από εκείνους που προκύπτουν από την ίδια τη συγκέντρωση. Αποκλείονται επίσης από το εν λόγω πλαίσιο συμβατικές ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται μεταξύ των συστατικών στοιχείων της συγκέντρωσης, όπως είναι εκείνες που δημιουργούν οικονομική ένωση μεταξύ ανεξάρτητων προγενέστερα μερών ή θεσπίζουν τον από κοινού έλεγχο μιας επιχείρησης εκ μέρους δύο άλλων. Ως αναπόσπαστα μέρη της συγκέντρωσης, αυτού του είδους, οι συμβατικές ρυθμίσεις συνιστούν το κατεξοχήν αντικείμενο της εκτίμησης που πραγματοποιείται δυνάμει της πράξης και του κεφαλαίου ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου.

Ακόμη, δεν πρόκειται, στις περιπτώσεις συγκεντρώσεων που πραγματοποιούνται σταδιακά, οι συμβατικές ρυθμίσεις που έχουν σχέση με τα στάδια που προηγούνται της θέσπισης ελέγχου κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφοι 1 και 3 του κανονισμού. Για τις ρυθμίσεις αυτές εξακολουθούν να ισχύουν τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, εφόσον δεν συντρέχουν οι όροι του άρθρου 3.

Παρομοίως, η έννοια των περιορισμών που συνδέονται άμεσα με τη συγκέντρωση αποκλείει από την εφαρμογή της πράξης και του κεφαλαίου ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου και τις επιπρόσθετες συμφωνίες που συνάπτονται κατά την ίδια περίοδο, εφόσον δεν έχουν άμεση σχέση με τη συγκέντρωση. Δεν αρκεί οι επιπρόσθετες αυτές συμφωνίες να εντάσσονται στο ίδιο πλαίσιο με τη συγκέντρωση.

5. Παρομοίως, οι περιορισμοί πρέπει να είναι «αναγκαίοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης», πράγμα που σημαίνει ότι, εάν δεν υπήρχαν, η συγκέντρωση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο υπό περισσότερο αβέβαιες συνθήκες, με σημαντικά υψηλότερο κόστος, σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και με σημαντικά λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας. Το κριτήριο αυτό θα πρέπει να εκτιμάται με αντικειμενικό τρόπο.

6. Το ερώτημα, κατά πόσο ένας περιορισμός ανταποκρίνεται στους προαναφερόμενους όρους, δεν μπορεί να απαντηθεί κατά τρόπο γενικό. Σχετικά ιδίως με την αναγκαιότητα ενός περιορισμού, θα πρέπει όχι μόνο να λαμβάνεται υπόψη η φύση του, αλλά επίσης και να εξασφαλίζεται, κατά την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, ότι η διάρκειά του, το αντικείμενό του και το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του δεν θα υπερβαίνουν τα λογικά όρια που θέτει η πραγματοποίηση της αντίστοιχης συγκέντρωσης. Εάν είναι δυνατές και εναλλακτικές λύσεις για την επίτευξη των επιδιωκόμενων νομότυπων σκοπών, οι επιχειρήσεις πρέπει να επιλέγουν εκείνη που αντικειμενικά είναι η λιγότερο περιοριστική για τον ανταγωνισμό.

Οι αρχές αυτές πρέπει να εφαρμόζονται παρακολουθώντας την ανάπτυξη της πρακτικής που ακολουθεί η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ όσον αφορά τη λήψη των αποφάσεων. Ωστόσο, είναι δυνατόν, με βάση την εμπειρία, να επισμημανθούν οι θέσεις που η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα λάβει σχετικά με τους συνηθέστερους περιορισμούς σε περιπτώσεις εκχώρησης επιχειρήσεων ή τμημάτων επιχειρήσεων, διανομής επιχειρήσεων ή στοιχείων ενεργητικού τους μετά την από κοινού απόκτηση του ελέγχου τους, ή δημιουργίας κοινής επιχείρησης μέσω συγκέντρωσης.

ΙΙΙ. Εκτίμηση των κοινών δευτερευόντων περιορισμών σε περίπτωση εκχώρησης επιχειρήσεων

Α. Ρήτρες μη ανταγωνισμού

1. Μεταξύ των δευτερευόντων περιορισμών που ανταποκρίνονται στα κριτήρια της πράξης και του κεφαλαίου ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου περιλαμβάνονται και οι κατά σύμβαση απαγορεύσεις του ανταγωνισμού οι οποίες επιβάλλονται στον πωλητή στα πλαίσια συγκεντρώσεων που πραγματοποιούνται με εκχώρηση επιχείρησης ή τμημάτων επιχείρησης. Αυτού του είδους οι απαγορεύσεις σκοπό έχουν να εγγυώνται την εκχώρηση στον αγοραστή της πλήρους αξίας των εκχωρούμενων στοιχείων ενεργητικού, στα οποία συμπεριλαμβάνονται κατά γενικό κανόνα τόσο τα ενσώματα όσο και τα άυλα στοιχεία, όπως είναι η πελατεία που ο πωλητής έχει αποκτήσει ή η τεχνογνωσία που έχει αναπτύξει. Οι απαγορεύσεις αυτές όχι μόνο συνδέονται άμεσα με τη συγκέντρωση αλλά είναι και αναγκαίες για την πραγματοποίησή της, διότι, εάν δεν υπήρχαν, θα μπορούσε κανείς λογικά να αναμένει ότι η πώληση μιας επιχείρησης ή ενός τμήματος επιχείρησης δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο ικανοποιητικό. Για να αποκτήσει πλήρως την αξία των στοιχείων ενεργητικού που του εκχωρούνται, ο αγοραστής, πρέπει να μπορεί να τύχει μιας ορισμένης προστασίας κατά των ανταγωνιστικών πράξεων του πωλητή, έτσι ώστε να είναι σε θέση να συγκρατήσει την εκχωρούμενη πελατεία καθώς και να αφομοιώσει και να αξιοποιήσει την εκχωρούμενη τεχνογνωσία. Δεν υπάρχει εν γένει λόγος να θεωρηθεί αναγκαία μια τέτοια προστασία εφόσον η εκχώρηση περιορίζεται de facto σε ενσώματα στοιχεία ενεργητικού (όπως κτίρια, γήπεδα και μηχανήματα) ή σε αποκλειστικά δικαιώματα βιομηχανικής ή εμπορικής ιδιοκτησίας (των οποίων οι κάτοχοι μπορούν να προσβάλουν αμέσως κάθε παράβαση εκ μέρους του εκχωρούντος τα δικαιώματα αυτά).

Ωστόσο, μια τέτοια απαγόρευση του ανταγωνισμού δικαιολογείται από το νομότυπο σκοπό που επιδιώκει η συγκέντρωση μόνο στο βαθμό που η διάρκειά της, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της, το αντικείμενο και η εμβέλειά της δεν υπερβαίνουν τα όρια που είναι λογικά αναγκαία προς το σκοπό αυτόν.

2. Όσον αφορά την αποδεκτή διάρκεια της απαγόρευσης του ανταγωνισμού, έγινε δεκτή ως ενδεδειγμένη μια περίοδος πέντε ετών στην περίπτωση εκχώρησης επιχειρήσεων που συμπεριλαμβάνει τόσο τη φήμη και πελατεία όσο και την τεχνογνωσία, καθώς και μια περίοδος δύο ετών στην περίπτωση που η εκχώρηση αφορά αποκλειστικά και μόνο τη φήμη και πελατεία Ωστόσο, αυτή η ρύθμιση δεν έχει απόλυτη ισχύ, δεν αποκλείεται δε μια απαγόρευση μεγαλύτερης διάρκειας να γίνει αποδεκτή υπό ορισμένες ιδιάζουσες συνθήκες. Αυτό συμβαίνει για παράδειγμα, όταν οι συμμετέχοντες στη συγκέντρωση μπορούν να αποδείξουν ότι η πιστότητα της πελατείας θα διατηρηθεί για περίοδο μεγαλύτερη των δύο ετών ή όταν ο οικονομικός κύκλος ζωής των αντίστοιχων προϊόντων είναι μεγαλύτερος των πέντε ετών και θα πρέπει να ληφθεί υπόψη.

3. Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της ρήτρας μη ανταγωνισμού πρέπει να περιορίζεται στην περιοχή στην οποία ο εκχωρών εμπορευόταν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες του πριν από την εκχώρηση. Πράγματι, δεν φαίνεται αντικειμενικά αναγκαία η προστασία του αγοραστή από τον ανταγωνισμό του πωλητή σε περιοχές στις οποίες ο πωλητής δεν ασκούσε δραστηριότητες πριν από την εκχώρηση.

4. Κατά τον ίδιο τρόπο, το αντικείμενο της ρήτρας μη ανταγωνισμού πρέπει να περιορίζεται στα προϊόντα και υπηρεσίες που αποτελούσαν το αντικείμενο της οικονομικής δραστηριότητας της επιχείρησης, ή του τμήματος επιχείρησης που εκχωρείται ιδίως σε περίπτωση μερικής εκχώρησης στοιχείων ενεργητικού, δεν φαίνεται σκόπιμο να πρέπει ο αγοραστής να προστατεύεται από τον ανταγωνισμό του πωλητή και όσον αφορά τα άλλα προϊόντα και υπηρεσίες που εξακολουθούν να αποτελούν το αντικείμενο δραστηριοτήτων που ο πωλητής συνεχίζει να ασκεί και μετά την εκχώρηση.

5. Ο πωλητής μπορεί να δεσμευθεί για τον εαυτό του, τις θυγατρικές του και τα εμπορικά του γραφεία. Αντίθετα, δεν θα αποτελεί πλέον δευτερεύοντα περιορισμό η υποχρέωση επιβολής της ίδιας δέσμευσης σε τρίτους. Ο κανόνας αυτός εφαρμόζεται κυρίως σε ρήτρες που περιορίζουν τις δυνατότητες των μεταπωλητών ή χρηστών να πραγματοποιούν εισαγωγές ή εξαγωγές.

6. Η προστασία του πωλητή δεν αποτελεί κανονικά δευτερεύοντα περιορισμό και πρέπει συνεπώς να εξετάζεται με βάση τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Β. Άδειες εκμετάλλευσης δικαιωμάτων βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας καθώς και τεχνογνωσίας

1. Η πραγματοποίηση της εκχώρησης μιας επιχείρησης ή τμημάτων επιχείρησης περιλαμβάνει εν γένει την εκχώρηση στον αγοραστή, και με σκοπό την πλήρη εκμετάλλευση των εκχωρούμενων στοιχείων ενεργητικού, δικαιωμάτων βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας καθώς και τεχνογνωσίας. Ωστόσο, ο πωλητής μπορεί να παραμείνει κάτοχός τους, με σκοπό την εκμετάλλευσή τους στα πλαίσια άλλων δραστηριοτήτων από εκείνες που αποτελούν το αντικείμενο της εκχώρησης. Στην περίπτωση αυτή, το σύνηθες μέσον για να παρασχεθεί στον αγοραστή η εγγύηση της πλήρους εκμετάλλευσης των εκχωρούμενων στοιχείων ενεργητικού είναι η σύναψη συμφωνιών για την εκχώρηση σ' αυτόν δικαιωμάτων εκμετάλλευσης.

2. Είναι αναγκαίες για την πραγματοποίηση μιας συγκέντρωσης οι απλές ή αποκλειστικές άδειες εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, παρόμοιων υφιστάμενων δικαιωμάτων και τεχνογνωσίας, καθώς και οι δεσμεύσεις για τη χορήγηση τέτοιων αδειών εκμετάλλευσης. Μπορούν να περιορίζονται σε ορισμένες τεχνικές εφαρμογές, εφόσον αυτές αντιστοιχούν στις δραστηριότητες της εκχωρούμενης επιχείρησης. Κανονικά δεν θεωρείται απαραίτητο να συμπεριλαμβάνουν οι άδειες εκμετάλλευσης και εδαφικούς περιορισμούς ως προς την παραγωγή, οι οποίοι αντιστοιχούν στον τοπικό προσδιορισμό των εκχωρούμενων στοιχείων ενεργητικού. Οι άδειες εκμετάλλευσης μπορούν να εκχωρούνται για ολόκληρη τη νόμμη περίοδο ισχύος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας ή των παρόμοιων δικαιωμάτων, ή τη συνήθη οικονομική ζωή της τεχνογνωσίας. Δεδομένου δε ότι τέτοιες άδειες εκμετάλλευσης ισοδυναμούν από οικονομική άποψη με μερική εκχώρηση δικαιωμάτων, η εκχώρηση αυτή δεν πρέπει να περιορίζεται χρονικά.

3. Οι περιορισμοί των συμβάσεων αδειών εκμετάλλευσης που υπερβαίνουν αυτό το όριο εξέρχονται καταρχήν του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού. Πρέπει δε να εκτιμώνται με γνώμονα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και με βάση το άρθρο 85 παράγραφοι 1 και 3. Έτσι, και εφόσον ικανοποιούν τους αντίστοιχους όρους, μπορούν τα τύχουν των απαλλαγών κατά κατηγορίες τις οποίες προβλέπει η πράξη όσον αφορά τις άδειες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που αναφέρονται στο σημείο 5 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2349/84] ή η πράξη όσον αφορά τις άδειες τεχνογνωσίας που αναφέρονται στα σημείο 9 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 556/89].

4. Οι ίδιες αρχές πρέπει να εφαρμόζονται κατ' αναλογία και στην περίπτωση αδειών εκμετάλλευσης εμπορικών σημάτων, εμπορικών επωνυμιών και παρομοίων δικαιωμάτων. Και πράγματι, είναι δυνατόν να παρουσιασθούν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο πωλητής προτίθεται να παραμείνει κύριος της άδειας για την εκμετάλλευση των δραστηριοτήτων που διατηρούνται ενώ ο αγοραστής χρειάζεται να έχει το δικαίωμα χρήσης για να διαθέσει στο εμπόριο τα προϊόντα που αποτελούν το αντικείμενο της δραστηριότητας της εταιρείας ή του τμήματος εταιρείας που του εκχωρείται.

Σε παρόμοιες περιστάσεις μπορεί να είναι απαραίτητη η σύναψη συμφωνιών προκειμένου να αποφευχθεί η σύγχυση των εμπορικών σημάτων.

Γ. Συμφωνίες αγοράς και εφοδιασμού

1. Σε πολλές περιπτώσεις, η εκχώρηση μιας επιχείρησης ή ενός τμήματος επιχείρησης μπορεί να συμπεριλαμβάνει και τη διάσπαση των παραδοσιακών δεσμών εσωτερικών προμηθειών και εφοδιασμού που προέκυπταν από την προγενέστερη ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων στα πλαίσια της οικονομικής μονάδας του πωλητή. Για να είναι δυνατή, και υπό λογικούς όρους, η διάσπαση της οικονομικής μονάδας του πωλητή και η εκχώρηση μέρους των στοιχείων ενεργητικού στον αγοραστή, είναι συχνά αναγκαίο να διατηρούνται, τουλάχιστον για μια μεταβατική περίοδο, παρόμοιοι δεσμοί μεταξύ πωλητή και αγοραστή. Ο στόχος αυτός κανονικά επιτυγχάνεται με τη σύναψη συμφωνιών αγοράς και εφοδιασμού μεταξύ πωλητή και αγοραστή της επιχείρησης ή του τμήματος επιχείρησης που εκχωρείται. Με δεδομένη την ιδιάζουσα κατάσταση που προκύπτει από τη διάσπαση της οικονομικής μονάδας του πωλητή, τέτοιου είδους συμφωνίες είναι αποδεκτές είτε αποβαίνουν προς όφελος του πωλητή είτε προς όφελος του αγοραστή.

2. Ο έννομος σκοπός των δεσμεύσεων αυτού του είδους είναι, αφενός, η εξασφάλιση της συνέχειας του εφοδιασμού του ενός ή του άλλου συμβαλλόμενου μέρους με τα προϊόντα που είναι αναγκαία για τις δραστηριότητες που διατηρούνται (από τον πωλητή) ή εξαγοράζονται (από τον αγοραστή). Ως εκ τούτου, υπάρχουν λόγοι για να αναγνωρισθεί, και για μια μεταβατική περίοδο, το εύλογο των δεσμεύσεων αυτών με σκοπό την εγγύηση των ποσοτήτων που εξασφαλίζονταν στο παρελθόν στα πλαίσια της οικονομικής μονάδας του πωλητή, ή την πρόβλεψη της αναπροσαρμογής των σε συνάρτηση με την εξέλιξη της αγοράς.

Αφετέρου, σκοπός των δεσμεύσεων αυτών είναι και η εξασφάλιση της συνέχειας των δικτύων διάθεσης του ενός ή του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, όπως αυτά ήσαν προγενέστερα εγγυημένα λόγω του ότι ανήκαν σε μια και την αυτή οικονομική μονάδα. Για τον ίδιο λόγο είναι αποδεκτές και δεσμεύσεις αγοράς συγκεκριμένων ποσοτήτων, συνδεόμενες, εφόσον συντρέχει περίπτωση, και από μια ρήτρα διακυμάνσεων.

3. Ωστόσο, δεν φαίνεται εν γένει να είναι δικαιολογημένες οι δεσμεύσεις εφοδιασμού ή προμήθειας κατ' αποκλειστικότητα. Εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις οι οποίες συνδέονται, για παράδειγμα, με την έλλειψη αγοράς, ή με την ιδιαιτερότητα των προϊόντων, τέτοιου είδους αποκλειστικότητα δεν είναι αντικειμενικά αναγκαία για την πραγματοποίηση μιας συγκέντρωσης η οποία μεταφράζεται σε εκχώρηση επιχείρησης ή τμήματος επιχείρησης.

Εν πάση περιπτώσει, και κατ' εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, καλό θα ήταν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να εξετάζουν μήπως υπάρχουν, για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων, εναλλακτικά μέτρα λιγότερο περιοριστικά απ' ό,τι η αποκλειστικότητα, όπως είναι οι συμφωνίες για συγκεκριμένες ποσότητες.

4. Όσον αφορά την αποδεκτή διάρκεια του εφοδιασμού και των προμηθειών, αυτή θα πρέπει να περιορίζεται σε μια μεταβατική περίοδο ανάλογη με την ανάγικη αντικατάστασης των δεσμών εξάρτησης από μια αυτόνομη θέση στην αγορά. Η διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου θα πρέπει να προσδιορίζεται με βάση αντικειμενικά κριτήρια.

IV. Εκτίμηση των δευτερευόντων περιορισμών σε περίπτωση από κοινού εξαγοράς

1. Όπως αναφέρει η αιτιολογική σκέψη 24, η εφαρμογή του καννονισμού δεν αποκλείεται στην περίπτωση που δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις συμφωνούν να αποκτήσουν από κοινού, ιδίως μέσω δημόσιας προσφοράς, τον έλεγχο μιας ή περισσότερων άλλων επιχειρήσεων, με στόχο και με αποτέλεσμα να διαμοιρασθούν μεταξύ τους τις επιχειρήσεις αυτές ή τα στοιχεία ενεργητικού τους. Πρόκειται εδώ για μια συγκέντρωση που πραγματοποιείται σε δύο διαδοχικές φάσεις: η από κοινού στρατηγική περιορίζεται στην απόκτηση του ελέγχου. Για να αποτελέσει συγκέντρωση η από κοινού απόκτηση, θα πρέπει της απόκτησης αυτής να επακολουθεί σαφής διαχωρισμός των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων ή των αντίστοιχων στοιχείων ενεργητικού.

2. Για το σκοπό αυτό, μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεκτή μια συμφωνία των συμμετεχόντων στην από κοινού εξαγορά μιας επιχείρησης, να μην υποβάλουν μεμονωμένα ανταγωνιστικές προσφορές για την ίδια επιχείρηση ή να μην επιδιώξουν κατ' άλλον τρόπο την απόκτηση του ελέγχου της.

3. Οι περιορισμοί που αφορούν αποκλειστικά την εφαρμογή του καταμερισμού αυτού πρέπει να θεωρούνται ως άμεσα συνδεόμενοι με τη συγκέντρωση και ως αναγκαίοι για την πραγματοποίησή της. Το ίδιο ισχύει και για τις ρυθμίσεις που συμφωνούνται μεταξύ των ενδιαφερόμενων για την από κοινού απόκτηση του ελέγχου μιας επιχείρησης, με σκοπό την κατανομή μεταξύ τους των μονάδων παραγωγής, των δικτύων διανομής και των υφιστάμενων εμπορικών σημάτων της εξαγοραζόμενης επιχείρησης ή των στοιχείων ενεργητικού της. Η εφαρμογή αυτής της κατανομής δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να οδηγήσει σε συντονισμό της μελλοντικής συμπεριφοράς των αγοραστριών επιχειρήσεων.

4. Ενόσω ένας τέτοιος καταμερισμός συνεπάγεται τη διάσπαση μιας προϋφιστάμενης οικονομικής ενότητας, οι ρυθμίσεις που συμφωνούνται με σκοπό την πραγματοποίηση της διάσπασης αυτής υπό λογικούς όρους πρέπει να θεωρούνται ως «δευτερεύοντες περιορισμοί». Ως προς αυτό, πρέπει να εφαρμόζονται κατ' αναλογία οι προαναφερθείσες αρχές σχετικά με τη μεταβατική περίοδο για τις συμφωνίες εφοδιασμού και προμηθειών σε περίπτωση εκχώρησης επιχείρησης.

V. Εκτίμηση των δευτερευόντων περιορισμών σε περίπτωση δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων μέσω συγκέντρωσης, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της πράξης

Η εκτίμηση αυτή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά των κοινών επιχειρήσεων που δημιουργούνται μέσω συγκέντρωσης, των οποίων συστατικά στοιχεία είναι η δημιουργία μιας αυτόνομης οικονομικής ενότητας που ασκεί κατά διαρκή τρόπο όλες τις δραστηριότητες μιας επιχείρησης, καθώς και η μη ύπαρξη συντονισμού της ανταγωνιστικής πρακτικής μεταξύ των ιδρυτικών επιχειρήσεων, ή μεταξύ αυτών και της νέας κοινής επιχείρησης. Ο όρος αυτός συνεπάγεται καταρχήν την απομάκρυνση των ιδρυτικών επιχειρήσεων από την αγορά που επιφυλάσσεται στην κοινή επιχείρηση και, ως εκ τούτου, την κατάργησή τους ως πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών της νέας επιχείρησης.

Α. Δεσμεύσεις μη ανταγωνισμού

Ενόσω η απαγόρευση άσκησης ανταγωνισμού εκ μέρους των ιδρυτικών επιχειρήσεων προς την νέα κοινή επιχείρηση αποσκοπεί στην υλοποίηση της απόσυρσης των ιδρυτικών επιχειρήσεων από την αγορά που επιφυλάσσεται στην νέα κοινή επιχείρηση, η απαγόρευση αυτή πρέπει κατά συνέπεια να αναγνωρίζεται ως αναπόσπαστο μέρος της συγκέντρωσης.

Β. Άδειες εκμετάλλευσης δικαιωμάτων βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας καθώς και τεχνογνωσίας

Η δημιουργία μιας νέας αυτόνομης οικονομικής ενότητας συνεπάγεται κανονικά τη μεταβίβαση της τεχνολογίας που είναι αναγκαία για την άσκηση των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνει η ενότητα αυτή, με τη μορφή εκχώρησης των αντιστοίχων δικαιωμάτων και τεχνογνωσίας. Ωστόσο, στην περίπτωση που οι ιδρυτικές επιχειρήσεις θα συμφωνούσαν να διατηρήσουν την κυριότητα της τεχνολογίας, ιδίως με σκοπό την αξιοποίησή της και σε άλλους τομείς εφαρμογής η μεταβίβαση της εν λόγω τεχνολογίας στη νέα κοινή επιχείρηση μπορεί να πραγματοποιείται μέσω της χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης. Αυτού του είδους οι άδειες μπορούν να είναι αποκλειστικές, χωρίς οποιοδήποτε χρονικό ή τοπικό περιορισμό, λόγω του ότι αποτελούν απλώς υποκατάστατο της μεταβίβασης της κυριότητας. Ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρηθούν ως αναγκαίες για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης.

Γ. Δεσμεύσεις εφοδιασμού και προηθειών

Εάν οι ιδρυτικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να ασκούν δραστηριότητες ως αγοραστές ή ως πωλητές σε γειτονικούς τομείς ως προς τον τομέα δραστηριότητας της κοινής επιχείρησής τους, οι ενδεχόμενες δεσμεύσεις εφοδιασμού και προμηθειών θα πρέπει να εκτιμηθούν σε συνάρτηση με τις αρχές που εφαρμόζονται σε περίπτωση εκχώρησης επιχείρησης.

(1) Για τους σκοπούς της παρούσας ανακοίνωσης, οποιαδήποτε αναφορά στα κράτη ΕΖΕΣ νοείται ως αναφορά στα κράτη ΕΖΕΣ στα οποία ισχύει η συμφωνία ΕΟΧ. (Βλέπε σχετικά κείμενα του άρθρου 2 παράγραφος 2 των πρωτοκόλλων για την προσαρμογή της συμφωνίας ΕΟΧ και της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΟ ΣΗΜΕΙΟ 1 ΤΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ XIV ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ [ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) ΑΡΙΘ. 4064/89 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ]

Α. Η παρούσα ανακοίνωση εκδίδεται στο πλαίσιο των κανόνων της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής «η συμφωνία ΕΟΧ») και της συμφωνίας μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (εφεξής «η συμφωνία περί Εποπτείας και Δικαστηρίου»).

Β. Στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ παρατίθεται ο κατάλογος των ανακοινώσεων και κατευθυντήριων οδηγιών που έχει εκδώσει η Επιτροπή των ΕΚ πριν από τις 31 Ιουλίου 1991. Οι εν λόγω μη δεσμευτικές πράξεις περιέχουν αρχές και κανόνες που εφαρμόζει η Επιτροπή στον τομέα του ανταγωνισμού. Η συμφωνία ΕΟΧ υποχρεώνει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να λαμβάνει δεόντως υπόψη τις αρχές και τους κανόνες αυτούς.

Γ. Στο άρθρο 25 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, τα κράτη ΕΖΕΣ (1) περιέλαβαν την υποχρέωση όπως η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεσπίσει αντίστοιχες πράξεις προς αυτές της Επιτροπής των ΕΚ που μνημονεύθηκαν ανωτέρω.

Δ. Σύμφωνα με την υποχρέωση αυτή, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει την παρούσα ανακοίνωση σύμφωνα με την ισχύ που της παραχωρεί το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Προτίθεται να εφαρμόσει τις αρχές και τους κανόνες που περιέχονται στην παρούσα ανακοίνωση κατά την εφαρμογή των σχετικών κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ σε μια ιδιαίτερη περίπτωση. Η παρούσα ανακοίνωση αντιστοιχεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορά τις πράξεις συγκέντρωσης και τις πράξεις συνεργασίας στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων που αναφέρονται στο σημείο 17 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και στο σημείο 2 του παραρτήματος ΙΙ της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, αντίστοιχα.

Ε. Για τις ανάγκες του ΕΟΧ, το κείμενο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 χωρίστηκε μεταξύ ουσιαστικών κανόνων οι οποίοι περιέχονται στην πράξη που αναφέρεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89] και διαδικαστικών κανόνων που περιέχονται στο κεφάλαιο ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Για τους λόγους αυτούς αναφέρονται οι εν λόγω δύο παραπομπές στο κατωτέρω κείμενο.

Ι. Εισαγωγή

1. Το άρθρο 3 παράγραφος 1 της πράξης που μνημονεύεται στο σημείο 1 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89] (στο εξής καλούμενος «ο κανονισμός») περιλαμβάνει εξαντλητικό κατάλογο των πραγματικών δεδομένων που εμπίπτουν στο εννοιολογικό πεδίο των συγκεντρώσεων. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 23, ο όρος αυτός αναφέρεται μόνο στις ενέργειες που καταλήγουν σε μόνιμη μεταβολή της διάρθρωσης των μετεχουσών επιχειρήσεων.

Αντίθετα, η πράξη δεν αφορά τις ενέργειες που έχουν ως στόχο ή αποτέλεσμα το συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των επιχειρήσεων που παραμένουν ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Αυτού του είδους οι καταστάσεις έχουν χαρακτήρα συνεργασίας. Κατά συνέπεια, πρέπει να εξετάζονται με βάση τις διατάξεις των πράξεων που μνημονεύονται στα σημεία 10 και 11 του παραρτήματος XIV για τον ΕΟΧ [κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1017/68 και (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86] και κεφάλαια ΙΙ, VI, IX ή ΧΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Το ίδιο ισχύει για μια πράξη που συνεπάγεται τόσο μακροχρόνια διαρθρωτική μεταβολή όσο και συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς, σε περίπτωση που τα δύο αυτά στοιχεία είναι αδιαίρετα.

Εάν η διαρθρωτική μεταβολή μπορεί να διαχωρισθεί από το συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς, τότε η διαρθρωτική μεταβολή θα κριθεί σύμφωνα με την πράξη και το κεφάλαιο ΧΙΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου και επόμενα, στο βαθμό που δεν καταλήγει σε επιπλέον περιορισμό κατά την έννοια του άρθρου 8 παράγραφος 2 του κεφαλαίου ΧΙΙΙ της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, που προσδιορίζεται σύμφωνα με τις άλλες πράξεις που μνημονεύονται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ή στα κεφάλαια του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου που θέτει σε εφαρμογή τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

2. Η παρούσα ανακοίνωση έχει ως στόχο, για λόγους ασφάλειας δικαίου, να καθορίσει όσο το δυνατόν σαφέστερα τις καταστάσεις συγκέντρωσης και συνεργασίας. Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις κοινές επιχειρήσες. Το ίδιο πρόβλημα ισχύει και για άλλες μορφές σύνδεσης μεταξύ των επιχειρήσεων όπως οι μονομερείς ή αμοιβαίες αποκτήσεις συμμετοχών και η σύνδεση σε επίπεδο διοίκησης, καθώς και για ορισμένες πράξεις στις οποίες συμμετέχουν παραπάνω από μια επιχείρηση, όπως οι μονομερείς ή οι αμοιβαίες μεταβιβάσεις επιχειρήσεων ή τμημάτων επιχειρήσεων ή η από κοινού απόκτηση μιας επιχείρησης με σκοπό την κατανομή της. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι σχετικές πράξεις είναι δυνατόν να μην εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, εφόσον ο επιδιωκόμενος με αυτές στόχος ή τα αποτελέσματα που αυτές έχουν συνίστανται στο συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των ενδεχόμενων επιχειρήσεων.

3. Στην παρούσα ανακοίνωση αναλύονται τα κύρια στοιχεία τα οποία θα καθορίσουν την άποψη της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ σχετικά με το κατά πόσο εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πράξης οι προαναφερθείσες πράξεις. Η ανακοίνωση δεν έχει ως αντικείμενο την εκτίμηση των εν λόγω πράξεων, είτε δυνάμει της πράξης είτε με βάση οποιαδήποτε άλλη ισχύουσα διάταξη, και ιδίως τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

4. Οι αρχές που καθορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση θα εφαρμοστούν και θα αναπτυχθούν περαιτέρω στα πλαίσια της πρακτικής που θα ακολουθήσει η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κατά τη λήψη αποφάσεων για κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Δεδομένου ότι οι εξεταζόμενες πράξεις έχουν συνήθως σύνθετο χαρακτήρα, η παρούσα ανακοίνωση δεν είναι σε θέση να παράσχει οριστική απάντηση σε όλες τις δυνατές περιπτώσεις.

5. Η παρούσα ανακοίνωση δεν προδικάζει την ερμηνεία που ενδεχομένως δώσει το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ.

ΙΙ. Κοινές επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού

6. Στο άρθρο 3 παράγραφος 2 η πράξη αναφέρει την ύπαρξη δύο τύπων κοινών επιχειρήσεων (στο εξής καλούμενων «ΚΕ»): τις επιχειρήσεις που έχουν ως στόχο ή αποτέλεσμα το συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού και που παραμένουν ανεξάρτητες (στο εξής καλούμενες «ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας») και εκείνες που πληρούν σε μακροπρόθεσμη βάση όλες τις λειτουργίες μιας ανεξάρτητης οικονομικής ενότητας και οι οποίες δεν συνοδεύονται από οποιασδήποτε μορφής συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ τους ή μεταξύ αυτών και της ΚΕ (στο εξής καλούμενες «ΚΕ με χαρακτήρα συγκέντρωσης»). Αυτές οι τελευταίες αποτελούν συγκεντρώσεις και, συνεπώς, υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της πράξης. Οι ΚΕ με χαρακτήρα συνεργασίας πρέπει να εξεταστούν στα πλαίσια των πράξεων που μνημονεύονται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ή στα κεφάλαια του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου που θέτει σε εφαρμογή τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Α. Η έννοια της κοινής επιχείρησης

7. Ως βάση για τον ορισμό του όρου «κοινή επιχείρηση» («ΚΕ») κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2, πρέπει να ληφθεί η διάταξη του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο 6 της πράξης. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, κοινές επιχειρήσεις είναι οι επιχειρήσεις που ελέγχονται από κοινού από περισσότερες άλλες επιχειρήσεις, τις μητρικές επιχειρήσεις. Συνεπώς, στα πλαίσια της πράξης, ο όρος ΚΕ περιλαμβάνει διάφορα χαρακτηριστικά:

α) Επιχείρηση

8. Μια ΚΕ πρέπει να είναι επιχείρηση. Ως τετοια νοείται η οργανωμένη συγκέντρωση ανθρώπινων και υλικών πόρων που αποσκοπεί στην επιδίωξη ενός καθορισμένου οικονομικού στόχου σε μακροπρόθεσμη βάση.

β) Έλεγχος από άλλες επιχειρήσεις

9. Στο πλαίσιο της πράξης, μια ΚΕ ελέγχεται από άλλες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 της πράξης, έλεγχος σημαίνει τη δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού, άμεσα ή έμμεσα, των δραστηριοτήτων της ΚΕ. Το κατά πόσον η προϋπόθεση αυτή πληρούται μπορεί να αποφασιστεί μόνον εφόσον ληφθούν υπόψη όλα τα νομικά και πραγματικά στοιχείας μιας συγκεκριμένης περίπτωσης.

10. Ο έλεγχος μιας ΚΕ μπορεί να βασίζεται σε νομικά, συμβατικά ή άλλα μέσα, όπου ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ακόλουθα στοιχεία:

- δικαιώματα κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων της ΚΕ,

- επηρεασμός της σύνθεσης, των συσκέψεων ή των αποφάσεων των διαχειριστικών ή εποπτικών οργάνων της ΚΕ,

- δικαιώματα ψήφου στα διαχειριστικά ή εποπτικά όργανα της ΚΕ,

- συμβάσεις που αφορούν τη διαχείριση των δραστηριοτήτων της ΚΕ.

γ) Κοινός έλεγχος

11. Σύμφωνα με την πράξη, μια ΚΕ ελέγχεται από κοινού. Κοινός έλεγχος υφίσταται όταν είναι υποχρεωτική η συμφωνία των μητρικών επιχειρήσεων επί αποφάσεων που αφορούν τις δραστηριότητες της ΚΕ, είτε βάσει δικαιωμάτων που έχουν αποκτήσει στην ΚΕ είτε βάσει συμβάσεων ή άλλων μέσων με τα οποία καθιερώθηκε ο κοινός έλεγχος. Ο κοινός έλεγχος μπορεί να προβλέπεται στο καταστατικό της ΚΕ (ιδρυτική πράξη). Ωστόσο, δεν είναι υποχρεωτικό να υπάρχει εξ' αρχής, αλλά μπορεί να καθιερωθεί εκ των υστέρων, ιδίως μέσω της απόκτησης συμμετοχής σε υφιστάμενη επιχείρηση.

12. Κοινός έλεγχος δεν υφίσταται εφόσον μια από τις μητρικές εταιρείες μπορεί να αποφασίσει μόνη της επί των εμπορικών δραστηριοτήτων της ΚΕ. Συνήθως αυτό συμβαίνει σε περίπτωση που μια εταιρεία κατέχει περισσότερο από το ήμισυ του κεφαλαίου ή των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, έχει το δικαίωμα διορισμού περισσότερων των ημίσεων των μελών των διαχειριστικών ή εποπτικών οργάνων, ελέγχει περισσότερες των ημίσεων των ψήφων σε ένα από τα εν λόγω όργανα, ή έχει το αποκλειστικό δικαίωμα διαχείρισης των δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Σε περίπτωση που οι υπόλοιπες μητρικές εταιρείες είτε έχουν καθαρά παθητική μειοψηφική συμμετοχή είτε, ενώ είναι σε θέση να ασκούν ορισμένη επιρροή στην επιχείρηση, δεν είναι σε θέση, μεμονωμένα ή από κοινού, να καθορίσουν τη συμπεριφορά της, για τον έλεγχο της επιχείρησης αρκεί η σχετική πλειοψηφία επί του κεφαλαίου ή των ψήφων ή των θέσεων στα όργανα που είναι υπεύθυνα για τη λήψη αποφάσεων.

13. Σε πολλές περιπτώσεις, ο κοινός έλεγχος της ΚΕ βασίζεται σε συμφωνίες ή σε συγκέντρωση μεταξύ των μητρικών εταιρειών. Συνεπώς, μια επιχείρηση με πλειοψηφική συμμετοχή σε μια ΚΕ συχνά παρέχει σε μια ή περισσότερες επιχειρήσεις με μειοψηφική συμμετοχή συμβατικό δικαίωμα συμμετοχής στον έλεγχο της ΚΕ. Σε περίπτωση που μια ΚΕ ανήκει κατά το ήμισυ εξίσου σε δύο επιχειρήσεις, ακόμη και αν δεν υφίσταται συμφωνία μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών, υποχρεούνται και οι δύο μητρικές επιχειρήσεις να συνεργάζονται σε μόνιμη βάση κατά τρόπο ώστε να αποφευχθεί μια κατάσταση κατά την οποία θα ήταν αδύνατη η λήψη αποφάσεων σχετικά με τη δραστηριότητα της ΚΕ. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση ΚΕ που ανήκουν σε τρείς ή περισσότερες μητρικές επιχειρήσεις όπου καθεμία από αυτές έχει δικαίωμα αρνησικυρίας. Μια ΚΕ είναι δυνατόν επίσης να ελέγχεται από ένα σημαντικό αριθμό επιχειρήσεων που μπορούν από κοινού να συγκεντρώσουν την πλειοψηφία επί του κεφαλαίου ή των θέσεων ή των ψήφων στα όργανα λήψης αποφάσεων της ΚΕ. Ωστόσο, σε αυτές τις περιπτώσεις, ο κοινός έλεγχος μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίσταται μόνο εφόσον τα πραγματικά και νομικά στοιχεία - ιδίως η σύγκλιση των οικονομικών συμφερόντων - αποδεικνύουν ότι οι μητρικές εταιρείες ακολουθούν ένα πρόγραμμα κοινής πολιτικής έναντι της ΚΕ.

14. Εφόσον η συμμετοχή μιας επιχείρησης σε μια άλλη, λόγω της φύσης της ή του μεγέθους της δεν επαρκεί για την άσκηση αποκλειστικού ελέγχου, και εφόσον δεν υφίσταται κοινός έλεγχος από κοινού με άλλες επιχειρήσεις, τότε, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) της πράξης δεν υφίσταται συγκέντρωση. Ωστόσο, μπορούν να εφαρμοστούν τα άρθρα 53 ή 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ δυνάμει του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου ή άλλων κανονισμών εφαρμογής που μνημονεύονται στο παράρτημα XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ή περιλαμβάνονται σε άλλα κεφάλαια του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου (βλέπε σημείο ΙΙΙ παράγραφος 1 της παρούσας ανακοίνωσης).

Β. Κοινές επιχειρήσεις με χαρακτήρα συγκέντρωσης

15. Για να θεωρηθεί μια κοινή επιχείρηση ότι έχει συγκεντρωτικό χαρακτήρα, θα πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις του άρθρου 3 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της πράξης το οποίο ορίζει μια θετική και μια αρνητική προϋπόθεση:

α) Θετική προϋπόθεση = κοινή επιχείρηση που πληροί σε μακροπρόθεσμη βάση όλες τις λειτουργίες μιας ανεξάρτητης οικονομικής ενότητας

16. Για την πλήρωση της προϋπόθεσης αυτής, μια ΚΕ πρέπει καταρχάς να δρά ως ανεξάρτητος προμηθευτής και αγοραστής στην αγορά. Οι ΚΕ που αναλαμβάνουν από τις μητρικές επιχειρήσεις απλώς και μόνο ορισμένες επιμέρους λειτουργίες δεν μπορούν να θεωρηθούν ως συγκεντρώσεις εφόσον λειτουργούν απλώς ως βοηθητικά μέσα για τις οικονομικές δραστηριότητες των μητρικών επιχειρήσεων. Αυτό ισχύει εφόσον η ΚΕ προμηθεύει τα προϊόντα της ή παρέχει τις υπηρεσίες της αποκλειστικά στις μητρικές επιχειρήσεις της ή εφόσον καλύπτει τις ανάγκες της εξ ολοκλήρου από αυτές. Η ανεξάρτητη παρουσία στην αγορά μπορεί να θεωρηθεί ανεπαρκής ακόμη και στην περίπτωση που η πλειοψηφία των συναλλαγών που αφορούν τις προμήθειες ή τις πωλήσεις της ΚΕ πραγματοποιούνται με τρίτες επιχειρήσεις, αλλά αυτή εξακολουθεί ωστόσο να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις μητρικές επιχειρήσεις για τη διατήρηση και την ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων της.

17. Μια ΚΕ υφίσταται σε μακροπρόθεσμη βάση, εάν προορίζεται και είναι σε θέση να ασκεί τις δραστηριότητές της για απεριόριστο ή τουλάχιστον για μακρύ χρονικό διάστημα Ειδάλλως δεν υπάρχει, συνήθως, μακροπρόθεσμη μεταβολή της διάρθρωσης των μητρικών επιχειρήσεων. Οι ανθρώπινοι και οι υλικοί πόροι που χορηγούνται στην ΚΕ έχουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία από την συμφωνηθείσα διαρκεια ζωής. Η φύση και η ποσότητα των πόρων πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίσουν την ύπαρξη και την ανεξαρτησία σε μακροπρόθεσμη βάση της ΚΕ. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι μητρικές επιχειρήσεις επενδύουν σημαντικούς χρηματοοικονομικούς πόρους για τη σύσταση της ΚΕ μεταβιβάζουν σε αυτήν μια υπάρχουσα επιχείρηση ή εκμετάλλευση ή της παρέχουν σημαντική τεχνογνωσία εμπορικού ή τεχνικού χαρακτήρα, ούτως ώστε να είναι σε θέση μετά την αρχική περίοδο να επιβιώσει ανεξάρτητα.

18. Ένα σημαντικό κριτήριο για την εκτίμηση του ανεξάρτητου χαρακτήρα της ΚΕ είναι η δυνατότητα που έχει η ΚΕ να ακολουθεί δική της εμπορική πολιτική. Αυτό προϋποθέτει ότι εντός των ορίων των επιχειρησιακών στόχων της, σχεδιάζει, αποφασίζει και δρα ανεξάρτητα. Συγκεκριμένα, πρέπει να είναι ελεύθερη να καθορίζει τη συμπεριφορά της και να δρα σε θέματα ανταγωνισμού αυτόνομα και σύμφωνα με τα δικά της οικονομικά συμφέροντα. Εάν η ΚΕ εξαρτάται για την άσκηση των δραστηριοτήτων της από στοιχεία τα οποία εξακολουθούν να εντάσσονται από οικονομική άποψη στις επιχειρησιακές δραστηριότητες των μητρικών επιχειρήσεων, τότε, το γεγονός αυτό αντιφάσκει τον αυτόνομο χαρακτήρα της ΚΕ.

19. Η οικονομική ανεξαρτησία της ΚΕ δεν θα αμφισβητηθεί αποκλειστικά και μόνο επειδή οι μητρικές επιχειρήσεις διατηρούν το δικαίωμα να λαμβάνουν ορισμένες αποφάσεις που είναι σημαντικές για την ανάπτυξη της ΚΕ, και συγκεκριμένα εκείνες που αφορούν μεταβολές των στόχων της επιχείρησης, αυξήσεις ή μειώσεις του κεφαλαίου, ή τη χρησιμοποίηση των κερδών. Ωστόσο, αν την εμπορική πολιτική της ΚΕ εξακολουθεί να καθορίζει η μητρική επιχείρηση, είναι δυνατόν η ΚΕ να παρομοιάζει με μέσο που εξυπηρετεί τα συμφέροντα αγοράς της μητρικής επιχείρησης. Αυτή η κατάσταση παρατηρείται συνήθως όταν η ΚΕ ασκεί δραστηριότητα στην αγορά των μητρικών επιχειρήσεων. Ενδέχεται, εξάλλου, να παρατηρηθεί όταν η ΚΕ δρα στις αγορές των προηγούμενων ή επόμενων σταδίων παραγωγής ή σε συναφείς αγορές με αυτές των μητρικών επιχειρήσεων.

β) Αρνητική προϋπόθεση = απουσία συντονισμού της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού

20. Υπό την επιφύλαξη των όσων αναφέρονται στην παράγραφο 1 της παρούσας ανακοίνωσης, μια ΚΕ μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει χαρακτήρα συγκέντρωσης κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της πράξης, μόνον εφόσον δεν έχει ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα το συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων που παραμένουν ανεξάρτητες μεταξύ τους. Δεν θα πρέπει να υπάρχει τέτοιος συντονισμός είτε μεταξύ των ίδιων της μητρικών επιχειρήσεων είτε μεταξύ μερικών ή όλων των μητρικών επιχειρήσεων από τη μια πλευρά και της ΚΕ από την άλλη. Ένας τέτοιος συντονισμός δεν πρέπει να αποτελεί ούτε το αντικείμενο ούτε τη συνέπεια της δημιουργίας ή της λειτουργίας της ΚΕ. Η κοινή επιχείρηση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει χαρακτήρα συγκέντρωσης εφόσον ως αποτέλεσμα της συμφωνίας για τη σύσταση της ΚΕ ή ως αποτέλσμα της ύπαρξής της ή των δραστηριοτήτων της είναι δυνατό λογικά να προβλεφθεί ότι θα επηρεασθεί η ανταγωνιστική συμπεριφορά μιας μητρικής επιχείρησης ή της ΚΕ στη σχετική αγορά. Αντίθετα, δεν υπάρκει κανονικά κανένας προβλεπτός συντονισμός όταν οι μητρικές επιχειρήσεις αποσύρονται απόλυτα και μόνιμα από την αγορά της ΚΕ και δεν δρουν στις αγορές τις συναφείς προς την αγορά της ΚΕ.

21. Ωστόσο, δεν αποκλείει κάθε μορφή συνεργασίας μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων σε σχέση προς την ΚΕ τη δυνατότητα να θεωρηθεί η ΚΕ ότι έχει συγκεντρωτικό χαρακτήρα. Ακόμη και οι συγκεντρωτικές ΚΕ αντιπροσωπεύουν γενικά για τις μητρικές επιχειρήσεις μέσω επιδίωξης κοινών ή αμοιβαίως συμπληρωματικών συμφερόντων. Για το λόγο αυτό, η ίδρυση και ο κοινός έλεγχος μιας ΚΕ είναι αδιανόητη χωρίς την ύπαρξη μιας συμφωνίας μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων όσον αφορά την επιδίωξη των συμφερόντων αυτών. Ανεξάρτητα από τη νομική μορφή της, μια τέτοια συμφωνία συμφερόντων αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό της ΚΕ.

22. Όσον αφορά τις σχέσεις των μητρικών επιχειρήσεων ή οποιασδήποτε αυτών, με την ΚΕ, δεν προκύπτει συνήθως, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 κίνδυνος συντονισμού όταν οι μητρικές επιχειρήσεις δεν ασκούν δραστηριότητες στις αγορές της ΚΕ ή στις αγορές των προηγούμενων ή επόμενων σταδίων της παραγωγής ή σε συναφείς αγορές. Σε άλλες περιπτώσεις, ο κίνδυνος συντονισμού θα είναι σχετικά μικρός εφόσον οι μητρικές επιχειρήσεις περιορίζουν την επιρροή που ασκούν στις στρατηγικές αποφάσεις της ΚΕ, όπως αυτές που αφορούν τη μελλοντική κατεύθυνση των επενδύσεων, και όταν εκφράζουν τα χρηματοοικονομικά τους συμφέροντα μάλλον παρά τα συμφέροντά τους στην αγορά. Η συμμετοχή στα διαχειριστικά και εποπτικά όργανα της ΚΕ έχει επίσης μεγάλη σημασία. Η ύπαρξη κοινών μελών στο όργανα λήψης αποφάσεων τόσο της ΚΕ όσον και των μητρικών επιχειρήσεων μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην ανάπτυξη αυτόνομης εμπορικής πολιτικής εκ μέρους της ΚΕ.

23. Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ της συμφυούς προς την έννοια της ΚΕ συμφωνίας των συμφερόντων και του ασυμβίβαστου προς την έννοια της συγκέντρωσης συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς δεν μπορεί να καθοριστεί για όλα τα δυνατά είδη περιπτώσεων. Ουσιαστικός παράγοντας δεν είναι η νομική μορφή των σχέσεων μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων και μεταξύ αυτών και της ΚΕ. Αποφαστική σημασία έχουν οι άμεσες ή έμμεσες, πραγματικές ή δυνητικές επιπτώσεις επί των συνθηκών στην αγορά που προκύπτουν από τη δημιουργία και τη λειτουργία της ΚΕ.

24. Κατά την εκτίμηση της πιθανότητας συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς, είναι σκόπιμο να εξεταστούν ορισμένες από τις διάφορες καταστάσεις που μπορούν να παρουσιαστούν:

α) κοινές επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν προϋπάρχουσες δραστηριότητες των μητρικών επιχειρήσεων 7

β) κοινές επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν νέες δραστηριότητες εξ ονόματος των μητρικών επιχειρήσεων 7

γ) κοινές επιχειρήσεις που διεισδύουν στις αγορές των μητρικών επιχειρήσεων 7

δ) κοινές επιχειρήσεις που διεισδύουν στις αγορές των προηγούμενων ή επόμενων σταδίων παραγωγής ή σε συναφείς αγορές.

α) Κοινές επιχειρήσεις οι οποίες αναλαμβάνουν προϋπάρχουσες δραστηριότητες των μητρικών επιχειρήσεων

25. Κανονικά δεν υπάρχει κίνδυνος συντονισμού σε περίπτωση που οι μητρικές επιχειρήσεις μεταβιβάζουν το σύνολο ορισμένων δραστηριοτήτων τους στην ΚΕ και αποσύρονται μόνιμα από την αγορά της ΚΕ, κατά τρόπον ώστε να μην είναι πλέον πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές είτε μεταξύ τους είτε έναντι της ΚΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η έννοια του δυνητικού ανταγωνισμού πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ρεαλιστικής ερμηνείας, σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική της Επιτροπής (2). Προκειμένου να υποτεθεί ότι υπάρχει ανταγωνιστική σχέση δεν αρκεί το γεγονός ότι μια ή περισσότερες από τις μητρικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να επανέλθουν στην αγορά όπου δρα η ΚΕ οποιαδήποτε στιγμή αλλά θα πρέπει επίσης η δυνατότητα αυτή να αποτελεί μια ρεαλιστική επιλογή και να αντιπροσωπεύει μια από εμπορική άποψη λογική εξέλιξη λαμβανομένων υπόψη όλων των αντικειμενικών συνθηκών.

26. Σε περίπτωση κατά την οποία οι μητρικές επιχειρήσεις μεταβιβάζουν το σύνολο των δραστηριοτήτων τους στην ΚΕ και δρούν στο εξής μόνον ως εταιρείες χαρτοφυλακίου, η πράξη αυτή ισοδυναμεί από οικονομική άποψη, με πλήρη συγχώνευση.

27. Σε περίπτωση που η ΚΕ αναλαμβάνει ορισμένες μόνο από τις δραστηριότητες που οι μητρικές επιχειρήσεις ασκούσαν πριν ανεξάρτητα, η πράξη αυτή μπορεί επίσης να ισοδυναμεί με συγκέντρωση επιχειρήσεων. Στην περίπτωση αυτή, η ίδρυση και η λειτουργία της ΚΕ δεν θα πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα το συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού των μητρικών επιχειρήσεων όσον αφορά τις άλλες δραστηριότητες που εξακολουθούν να ασκούν. Εξάλλου, πρέπει να αποκλειστεί ο συντονισμός της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς μεταξύ μερικών ή όλων των μητρικών επιχειρήσεων και της ΚΕ. Αυτού του είδους ο συντονισμός είναι πιθανός, στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν στενοί οικονομικοί δεσμοί μεταξύ των τομέων δραστηριότητας της ΚΕ από τη μια μεριά και των μητρικών επιχειρήσεων από την άλλη. Αυτό ισχύει για τις αγορές των αρχικών και τελικών σταδίων παραγωγής των προϊόντων και για τις αγορές των προηγούμενων ή επόμενων σταδίων παραγωγής των προϊόντων και για τις αγορές συναφών προϊόντων.

28. Οι μητρικές επιχειρήσεις δεν είναι υποχρεωτικό να αποσυρθούν από την αγορά όπου δρα η ΚΕ αμέσως κατά την ίδρυση της τελευταίας. Είναι δυνατόν στο βαθμό που είναι αναγκαίο - να επιτραπεί στις μητρικές επιχειρήσεις μια βραχεία μεταβατική περίοδος για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της εκκίνησης της ΚΕ, και ιδίως των φαινομένων συμφόρησης στο επίπεδο της παραγωγής ή των προμηθειών. Η περίοδος αυτή κανονικά δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τον ένα χρόνο.

29. Είναι επίσης δυνατόν η ίδρυση μιας ΚΕ να αντιπροσωπεύει κατάσταση συγκέντρωσης σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι μητρικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δρούν μόνιμα στην αγορά των προϊόντων ή των ηπρεσιών όπου δρα η ΚΕ. Στην περίπτωση αυτή, ωστόσο, ο γεωγραφικός χώρος όπου δρουν οι μητρικές επιχειρήσεις πρέπει να είναι διαφορετικός από εκείνον της ΚΕ. Επιπλέον, οι εν λόγω αγορές πρέπει να απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους ή να παρουσιάζουν διαρθρώσεις τόσο διαφορετικές ώστε, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των σχετικών αγαθών ή υπηρεσιών καθώς και το κόστος που αντιπροσωπεύει για καθεμία ή (πρώτη ή η εκ νέου) διείσδυση στην αγορά της άλλης, να μπορεί να αποκλειστεί η μεταξύ τους αλληλεπίδραση από την άποψη του ανταγωνισμού.

30. Εάν οι αγορές όπου δρούν οι μητρικές επιχειρήσεις και η ΚΕ βρίσκονται σε διάφορα μέρη του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ ή σε γειτονικές τρίτες χώρες, υπάρχουν ορισμένες πιθανότητες ότι τόσο οι μητρικές επιχειρήσεις όσο και η ΚΕ εάν διαθέτουν τους αναγκαίους ανθρώπινους και υλικούς πόρους, θα είναι σε θέση να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους από τη μια γεωγραφική αγορά στην άλλη. Σε περιπτώσεις όπου τα πεδία δράσης γειτνιάζουν ή είναι πολύ κοντά το ένα με το άλλο είναι δυνατόν να υποτεθεί ότι αυτό γενικά θα συμβαίνει. Στην τελευταία αυτή περίπτωση τουλάχιστον, η κατανομή των αγορών αυτή καθεαυτή μπορεί να αποτελέσει τεκμήριο προκειμένου να υποτεθεί ότι η κατανομή οφείλεται σε ένα συντονισμό της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων και της ΚΕ.

β) ΚΕ που αναλαμβάνουν νέες δραστηριότητες εξ ονόματος των μητρικών επιχειρήσεων

31. Κανονικά δεν υπάρχει κίνδυνος συντονισμού κατά την έννοια που περιγράφεται ανωτέρω, σε περίπτωση που η ΚΕ δρα σε μια αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών στην οποία οι ίδιες οι μητρικές επιχειρήσεις δεν είχαν διεισδύσει και δεν πρόκειται να διεισδύσουν στο προσεχές μέλλον, είτε επειδή δεν έχουν τα οργανωτικά, τεχνικά, η χρηματοοικονομικά μέσα για μια μεμονωμένη διείσδυση στην αγορά είτε επειδή, λαμβανομένων υπόψη όλων των αντικειμενικών συνθηκών, μια τέτοια κίνηση δεν θα ήταν σκόπιμη από εμπορική άποψη. Μια μεμονωμένη διείσδυση στην αγορά είναι επίσης απίθανη σε περίπτωση που, μετά τη σύσταση της ΚΕ, οι μητρικές επιχειρήσεις δεν έχουν πλέον τα μέσα για την πραγματοποίηση νέων επενδύσεων στον ίδιο τομέα ή σε περίπτωση που η ανάληψη συμπληρωματικών μεμονωμένων δραστηριοτήτων στην αγορά της ΚΕ θα ήταν παράλογη από οικονομική άποψη. Και στις δύο περιπτώσεις δεν υφίσταται ανταγωνιστική σχέση μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων και της ΚΕ. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει δυνατότητα συντονισμού της συμπεριφοράς τους σε θέματα ανταγωνισμού. Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή ισχύει μόνον εφόσον η αγορά της ΚΕ δεν είναι η αγορά των προηγούμενων ή επόμενων σταδίων παραγωγής ούτε είναι συναφής με την αγορά των μητρικών επιχειρήσεων.

32. Η δημιουργία μιας ΚΕ με σκοπό την ανάληψη δραστηριοτήτων στην ίδια αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών με αυτή των μητρικών επιχειρήσεων αλλά σε άλλο γεωγραφικό χώρο συνεπάγεται κίνδυνο συντονισμού καθόσον υπάρχει αλληλεπίδραση από την άποψη του ανταγωνισμού μεταξύ της γεωγραφικής αγοράς των μητρικών επιχειρήσεων και εκείνης της ΚΕ.

γ) ΚΕ που διεισδύουν στην αγορά των μητρικών επιχειρήσεων

33. Σε περίπτωση που οι μητρικές επιχειρήσεις ή μια από αυτές εξακολουθούν τις δραστηριότητές τους στην αγορά της ΚΕ, ή παραμένουν δυνητικοί ανταγωνιστές της ΚΕ, πρέπει να υποτεθεί ότι υπάρχει συντονισμός της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων ή μεταξύ αυτών και της ΚΕ. Για όσο διάστημα δεν αντικρούεται η υπόθεση αυτή, η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα θεωρήσει ότι η δημιουργία της ΚΕ δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της πράξης.

δ) ΚΕ που διεισδύουν στις αγορές των αρχικών ή των τελικών σταδίων παραγωγής ή σε συγγενικές αγορές

34. Εάν μια ΚΕ δρα σε μια αγορά που είναι η αγορά των αρχικών ή τελικών σταδίων παραγωγής των μητρικών επιχειρήσεων, τότε, κατά κανόνα, υπάρχει πιθανότητα συντονισμού της πολιτικής όσον αφορά τις αγορές ή, κατά περίπτωση, τις πωλήσεις μεταξύ των μητρικών επιχειρήσεων.

35. Εάν οι μητρικές επιχειρήσεις δεν είναι ανταγωνιστικές, παραμένει να εξετασθεί κατά πόσον υπάρχει πραγματικός κίνδυνος συντονισμού της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ της ΚΕ και των μητρικών επιχειρήσεων. Αυτό αναμένεται ότι θα συμβαίνει συνήθως, εφόσον η ΚΕ παραδίδει σημαντικό μέρος της παραγωγής της στις μητρικές επιχειρήσεις ή καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών της από αυτές.

36. Δεν είναι δυνατόν να καθορισθούν γενικές αρχές όσον αφορά την πιθανότητα συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι μητρικές επιχειρήσεις και η ΚΕ δρουν σε συγγενικές αγορές. Στην περίπτωση αυτή, η εκτίμηση θα εξαρτηθεί ειδικά από το αν τα προϊόντα της ΚΕ και των μητρικών επιχειρήσεων συγγενεύουν από τεχνική ή οικονομική άποψη μεταξύ τους ή από το αν τα προϊόντα και των δύο αποτελούν συστατικά στοιχεία ενός άλλου προϊόντος ή εάν είναι συμπληρωματικά το ένα προς το άλλο με οποιοδήποτε άλλο τρόπο καθώς και από το αν υφίστανται ευνοϊκές συνθήκες για μια διείσδυση των μητρικών επιχειρήσεων στην αγορά των ΚΕ. Εφόσον δεν υπάρχουν συγκεκριμένες δυνατότητες για τέτοιου είδους αλληλεπίδραση σε θέματα ανταγωνισμού η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θα αντιμετωπίσει την ΚΕ ως περίπτωση συγκέντρωσης.

ΙΙΙ. Άλλοι δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων

Α. Απόκτηση συμμετοχής μειοψηφίας

37. Η απόκτηση συμμετοχής μειοψηφίας σε μια επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) της πράξης, εάν ο νέος μέτοχος αποκτά τη δυνατότητα άσκησης αποφασιστικής επιρροής επί της δραστηριότητας της επιχείρησης. Εάν η απόκτηση της συμμετοχής μειοψηφίας έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας κατάστασης κατά την οποία μια επιχείρηση ελέγχεται από δύο ή περισσότερες άλλες, τότε εφαρμόζονται κατά τον ίδιο τρόπο οι αρχές που αναφέρονται ανωτέρω όσον αφορά τις ΚΕ.

38. Η πράξη δεν εφαρμόζεται εν πάση περιπτώσει εφόσον δεν έχει επιτευχθεί το όριο της αποφασιστικής επιρροής. Κατά συνέπεια, η εκτίμηση από την άποψη του δικαίου ανταγωνισμού πραγματοποιείται μόνον, βάσει των κριτηρίων που καθορίζονται στα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και βάσει των συνήθων δικονομικών κανόνων περί των περιοριστικών πρακτικών και της κατάχρησης της δεσπόζουσας θέσης (3).

39. Εξάλλου, είναι δυνατόν να υπάρχει κίνδυνος συντονισμού, σε περίπτωση που μια επιχείρηση αποκτά πλειοψηφική ή μειοψηφική συμμετοχή σε μια άλλη επιχείρηση στην οποία ένας ανταγωνιστής κατέχει ήδη μειοψηφική συμμετοχή. Τότε η απόκτηση θα εκτιμηθεί με βάση τα άρθρα 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Β. Διασταυρούμενες συμμετοχές

40. Οι κάτοχοι επιχειρήσεων προβαίνουν συχνά σε ανταλλαγή συμμετοχών μεταξύ των επιχειρήσεων με στόχο την προσέγγιση των επιχειρήσεων ή των ομάδων επιχειρήσεων που κατέχουν και οι οποίες μέχρι στιγμής δρούσαν αυτόνομα και ξεχωριστά. Αυτού του είδους οι διασταυρούμενες συμμετοχές μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ή στην ενίσχυση της συνεργασίας σε βιομηχανικά ή εμπορικά θέματα μεταξύ των εν λόγω επιχειρήσεων ή ομάδων. Μπορούν, ωστόσο, να έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία «μιας ενιαίας οικονομικής μονάδας». Στην πρώτη περίπτωση, κυριαρχεί ο συντονισμός της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς μεταξύ των ανεξάρτητων επιχιρήσεων. Στη δεύτερη, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια συγκέντρωση. Κατά συνέπεια, οι διασταυρούμενες συμμετοχές μπορούν να κριθούν μόνο σε σχέση με το προβλεπόμενο σε κάθε περίπτωση αποτέλεσμα.

41. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κρίνει ότι δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις μπορούν επίσης να συνδεθούν χωρίς να καθιερώσουν σχέση μητρικής προς θυγατρική και χωρίς να χάσουν η κάθε μια τη νομική προσωπικότητά της. Το άρθρο 3 παράγραφος 1 της πράξης αναφέρεται όχι μόνο σε συγκεντρώσεις που έχουν νομικό χαρακτήρα αλλά και σε εκείνες που έχουν οικονομικό χαρακτήρα. Προϋπόθεση για την αναγνώριση μιας συγκέντρωσης υπό τη μορφή ομίλου ισότιμων επιχειρήσεων (combined group) είναι, ωστόσο, όχι μόνο η άσκηση της οικονομικής διαχείρισης των εν λόγω επιχειρήσεων ή ομάδων επιχειρήσεων από ένα μόνιμο και ενιαίο διοικητικό όργανο αλλά και ο συγκερασμός αυτών σε μια γνήσια οικονομική μονάδα, οι εσωτερικές σχέσεις των οποίων χαρακτηρίζονται από ένα σύστημα συμψηφισμού των κερδών και των ζημιών μεταξύ των διαφόρων επιχειρήσεων εντός του ομίλου και έναντι τρίτων στα πλαίσια αλληλέγγυας ευθύνης.

Γ. Εκπροσώπηση στα όργανα ελέγχου των άλλων επιχειρήσεων

42. Η παρουσία των ίδιων προσώπων ως μελών στα διαχειριστικά ή εποπτικά όργανα των διαφόρων επιχειρήσεων πρέπει επίσης να κρίνεται με βάση τις ίδιες αρχές που ισχύουν για τις διασταυρούμενες συμμετοχές.

43. Η αντιπροσώπευση μιας επιχείρησης στα όργανα λήψης αποφάσεων μιας άλλης αποτελεί συνήθως συνέπεια υφιστάμενης συμμετοχής. Ενισχύει την επιρροή της επενδύουσας επιχείρησης επί των δραστηριοτήτων της επιχείρησης στην οποία κατέχει συμμετοχή, εφόσον της παρέχει τη δυνατότητα απόκτησης πληροφοριών όσον αφορά τις δραστηριότητες ενός ανταγωνιστή ή ενεργού συμμετοχής στις αποφάσεις που αφορούν εμπορικά θέματα.

44. Συνεπώς η κοινή συμμετοχή στα αντίστοιχα όργανα ενδέχεται να είναι μέσο συντονισμού της συμπεριφοράς σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων ή μέσο συγκέντρωσης των επιχειρήσεων κατά την έννοια της πράξης. Σε τελευταία ανάλυση, αυτό εξαρτάται από τις ειδικές συνθήκες της κάθε περίπτωσης μεταξύ των οποίων πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το πως συνδέονται από οικονομική άποψη μεταξύ τους η συμμετοχή στο κεφάλαιο και οι διασυνδέσεις σε επίπεδο προσωπικού. Αυτό ισχύει εξίσου για τις μονομερείς και τις αμοιβαίες σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων.

45. Οι διασυνδέσεις σε επίπεδο προσωπικού που δεν συνοδεύονται από συμμετοχή στο κεφάλαιο πρέπει να κρίνονται με τα ίδια κριτήρια όπως οι σχέσεις συμμετοχής μεταξύ των επιχειρήσεων. Η κατοχή πλειοψηφίας στις θέσεις στο διαχειριστικό ή εποπτικό όργανο μιας επιχείρησης υποδηλώνει συνήθως άσκηση ελέγχου επί της τελευταίας. Η κατοχή μειοψηφίας στις θέσεις υποδηλώνει τουλάχιστον ένα βαθμό επιρροής επί της εμπορικής πολιτικής της, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει περαιτέρω σε συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς. Οι αμοιβαίες διασυνδέσεις δικαιολογούν την υπόθεση ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις συντονίζουν τις επιχειρηματικές δραστηριότητες τους. Η πολύ ευρεία ταύτιση του προσωπικού στα αντίστοιχα όργανα λήψης αποφάσεων - δηλαδή μέχρι και 50 % των μελών ή παραπάνω - μπορεί να αποτελεί σημαντική ένδειξη συγκέντρωσης.

Δ. Μεταβίβαση επιχειρήσεων ή τμημάτων των επιχειρήσεων

46. Η μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού ή τίτλων εμπίπτει στον ορισμό της συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο 6 της πράξης, εφόσον επιτρέπει στον αγοραστή να αποκτά τον έλεγχο επί του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων. Ωστόσο, η κατάσταση διαφέρει όταν η μεταβίβαση συνδέεται με μια συμφωνία που αποσκοπεί στο συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των εν λόγω επιχειρήσεων ή εφόσον συνεπάγεται αναγκαστικά ή συνοδεύεται από συντονισμό της επιχειρηματικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων που παραμένουν ανεξάρτητες και δρουν στην ίδια αγορά. Οι περιπτώσεις αυτές δεν καλύπτονται από την πράξη: πρέπει να εξεταστούν βάσει των άρθρων 53 και 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και των σχετικών πράξεων εφαρμογής.

47. Η εφαρμογή στην πράξη του εν λόγω κανόνα απαιτεί τη διαφοροποίηση μεταξύ των μονομερών και των αμοιβαίων συμφωνιών. Μια μονομερής απόκτηση στοιχείων ενεργητικού ή τίτλων συνηγορεί έντονα υπέρ της υπόθεσης ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της πράξης. Η υπόθεση αυτή μπορεί να ανασκευαστεί μόνο με πειστικές αποδείξεις της δυνατότητας συντονισμού της συμπεριφοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων σε θέματα ανταγωνισμού. Αντίθετα, μια αμοιβαία απόκτηση στοιχείων ενεργητικού ή τίτλων είναι συνήθως το αποτέλεσμα μιας συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων όσον αφορά τη μελλοντική πολιτική τους στον τομέα των επενδύσεων, της παραγωγής ή της εμπορίας και, συνεπώς, εξυπηρετεί το συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς τους. Δεν υφίσταται συγκέντρωση, εφόσον η αμοιβαία μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού ή τίτλων αποτελεί μέρος μιας συμφωνίας εξειδίκευσης ή αναδιάρθρωσης ή ενός άλλου τύπου συντονισμού. Ο συντονισμός προϋποθέτει ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη παραμένουν τουλάχιστον δυνητικοί ανταγωνιστές μετά την πραγματοποίηση της ανταλλαγής.

Ε. Από κοινού απόκτηση μιας επιχείρησης με σκοπό την κατανομή των στοιχείων της

48. Σε περίπτωση που ορισμένες επιχειρήσεις αποκτούν από κοινού μια άλλη, εφαρμόζονται οι αρχές που ισχύουν για την εκτίμηση μιας κοινής επιχείρησης, υπό την προϋπόθεση ότι η πράξη απόκτησης ακολουθείται από μια περίοδο κοινού ελέγχου που δεν περιορίζεται σε πολύ βραχυπρόθεσμο διάστημα. Στην περίπτωση αυτή, η πράξη απόκτησης ακολουθείται από μια περίοδο κοινού ελέγχου που δεν περιορίζεται σε πολύ βραχυπρόθεσμο διάστημα. Στην περίπτωση αυτή, η πράξη εφαρμόζεται ή δεν εφαρμόζεται ανάλογα με το αν η ΚΕ έχει χαρακτήρα συγκέντρωσης ή κοινοπραξίας. Εάν, αντίθετα, ο μόνος στόχος της συμφωνίας είναι η κατανομή των στοιχείων ενεργητικού της επιχείρησης και εάν η συμφωνία αυτή εκτελεστεί αμέσως μετά την απόκτηση, τότε σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 24, εφαρμόζεται η πράξη.

(1) Για τους σκοπούς της παρούσας ανακοίνωσης, οποιαδήποτε αναφορά στα κράτη ΕΖΕΣ νοείται ως αναφορά στα κράτη ΕΖΕΣ στα οποία ισχύει η συμφωνία ΕΟΧ. (Βλέπε σχετικά κείμενα του άρθρου 2 παράγραφος 2 των πρωτοκόλλων για την προσαρμογή της συμφωνίας ΕΟΧ και της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου).

(2) Βλέπε δέκατη τρίτη έκθεση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1983) περί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 55.

(3) Γίνεται μνεία στην απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που αφορά τις συνδεδεμένες υποθέσεις 142 και 156/84 ΒΑΤ ανδ Ρεζνολδσ ΕΕ 1987, σ. 4566 και 4577.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΖΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ 2 ΚΑΙ 3 ΤΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ XIV ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ [ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ (ΕΟΚ) ΑΡΙΘ. 1983/83 ΚΑΙ (ΕΟΚ) ΑΡΙΘ. 1984/83 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ] ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 53 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ

Α. Η παρούσα ανακοίνωση εκδίδεται στο πλαίσιο των κανόνων της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (εφεξής «η συμφωνία ΕΟΧ») και της συμφωνίας μεταξύ των κρατών ΕΖΕΣ για τη σύσταση Εποπτεύουσας Αρχής και Δικαστηρίου (εφεξής «η συμφωνία ΕΑΕ»).

Β. Στο παράρτημα XIV της συμφωνίας ΕΟΧ παρατίθεται ο κατάλογος των ανακοινώσεων και κατευθυντήριων οδηγιών που έχει εκδώσει η Επιτροπή της ΕΚ πριν από τις 31 Ιουλίου 1991. Οι εν λόγω μή δεσμευτικές πράξεις περιέχουν αρχές και κανόνες που εφαρμόζει η Επιτροπή στον τομέα του ανταγωνισμού. Η συμφωνία ΕΟΧ υποχρεώνει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ να λαμβάνει δεόντως υπόψη τις αρχές και τους κανόνες αυτούς.

Γ. Στο άρθρο 25 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, τα κράτη ΕΖΕΣ (1) περιέλαβαν την υποχρέωση όπως η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ θεσπίσει αντίστοιχες πράξεις προς αυτές της Επιτροπής των ΕΚ που μνημονεύθηκαν ανωτέρω.

Δ. Σύμφωνα με την υποχρέωση αυτή, η Εποτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ εγκρίνει την παρούσα κατευθυντήρια οδηγία σύμφωνα με την ισχύ που της παραχωρεί το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Προτίθεται να εφαρμόσει τις αρχές και τους κανόνες που περιέχονται στην παρούσα οδηγία κατά την εφαρμογή των σχετικών κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ σε μια ιδιαίτερη περίπτωση. Η παρούσα ανακοίνωση αντιστοιχεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορά τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών περί αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας που αναφέρονται στο σημείο 18 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και στο σημείο 3 του παραρτήματος ΙΙ της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου, αντίστοιχα.

Ι. Εισαγωγή

1. Ενδείκνυται να δοθούν ορισμένες διευκρινίσεις όσον αφορά τις πράξεις που αναφέρονται στα σημεία 2 και 3 του παραρτήματος XIV της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και 1984/83 εφεξής καλούμενοι «κανονισμός 1983/83» και «κανονισμός 1984/83»]. Έτσι θα καταστεί ευχερέστερη η προσαρμογή της πρακτικής των επιχειρήσεων στην τροποποιημένη νομική κατάσταση και να συντελεσθεί παράλληλα η ενιαία εφαρμογή των κανονισμών στα εδάφη που καλύπτονται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ.

2. Κατά την εφαρμογή του δικαίου πρέπει, παράλληλα με τη διατύπωση και το νόημα της εκάστοτε διάταξης, να δοθεί προσοχή ιδιαίτερα στο σκοπό της διάταξης, όπως προκύπτει από το σκεπτικό των κανονισμών. Σαν περαιτέρω ερμηνευτικά βοηθήματα μπορούν επίσης να χρησιμοποιθούν οι θεμελιώδεις νομικές αρχές που προέκυψαν από τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και από τις επί μέρους αποφάσεις της Επιτροπής των ΕΚ.

3. Η ανακοίνωση αυτή καθορίζει τα κυριότερα σημεία, βάσει των οποίων η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κρίνει αν μια συμφωνία αποκλειστικής διανομής ή αποκλειστικής προμήθειας καλύπτεται από την εξαίρεση κατά κατηγορίες. Η ανακοίνωση αυτή δεν προδικάζει την ερμηνεία που μπορεί να δοθεί από άλλες αρμόδιες αρχές και ιδιαίτερα από το εθνικά δικαστήρια και το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ.

ΙΙ. Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής και συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας [κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83]

Α. Ομοιότητες και διαφορές

4. Το αντικείμενο των πράξεων αυτών είναι οι συμφωνίες αποκλειστικότητας μεταξύ δύο επιχειρήσεων, οι οποίες συνάπτουν συμφωνία με σκοπό τη μεταπώληση προϊόντων. Καθεμία από αυτές ρυθμίζει ένα ορισμένο είδος των συμφωνιών αυτών. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 αναφέρεται σε συμφωνίες αποκλειστικής διανομής, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 σε συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας. Οι συμφωνίες αποκλειστικής διανομής προβλέπουν ότι ο συμβαλλόμενος, ο προμηθευτής, παραχωρεί στον αντισυμβαλλόμενο, τον μεταπωλητή, καθορισμένη από τη συμφωνία γεωγραφική περιοχή, στην οποία αυτός οφείλει να συγκεντρώσει τις προσπάθειές του για πωλήσεις, και αυτός από την πλευρά του είναι υποχρεωμένος να μην προμηθεύει στην περιοχή αυτήν κανέναν άλλο μεταπωλητή με συμβατικά προϊόντα. Στις συμβάσεις αποκλειστικής προμήθειας, ο μεταπωλητής αναλαμβάνει την υποχρέωση να μην προμηθεύεται συμβατικά προϊόντα από κανέναν άλλο προμηθευτή πλην του συμβαλλόμενου. Αυτός έχει το δικαίωμα να προμηθεύει και άλλους μεταπωλητές στην ίδια περιοχή πωλήσεων και στο ίδιο στάδιο διανομής. Σε αντίθεση με τον έμπορο αποκλειστικής διανομής, ο μεταπωλητής που φέρει την υποχρέωση της αποκλειστικής προμήθειας δεν τυγχάνει προστασίας από τον ανταγωνισμό άλλων μεταπωλητών, οι οποίοι προμηθεύονται τα συμβατικά προϊόντα άμεσα, όπως και αυτός, από τον προμηθευτή. Για το λόγο αυτό, δεν περιορίζεται τοπικά όσον αφορά τις προσπάθειές του για πωλήσεις.

5. Πέρα από την κοινή αφετηρία, οι πράξεις αυτές προβλέπουν σε μεγάλο μέρος όμοιες ή παρόμοιες διατάξεις και στις δύο. Αυτό ισχύει για τη βασική διάταξη του άρθρου 1, όπου με την υποχρέωση αποκλειστικού εφοδιασμού και την υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας καθορίζεται επακριβώς το εκάστοτε αντικείμενο της εξαίρεσης κατά κατηγορίες, για τον περιοριστικό κατάλογο των περιορισμών του ανταγωνισμού που μπορούν να συμφωνηθούν πέραν της υποχρέωσης αποκλειστικού εφοδιασμού ή της υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας (άρθρο 2 παράγραφοι 1 και 2), για την ενδεικτική απαρίθμηση των υποχρεώσεων που δεν αντιτίθενται στην εξαίρεση κατά κατηγορίες (άρθρο 2 παράγραφος 3), για το ανεφάρμοστο της εξαίρεσης κατά κατηγορίες σε συμφωνίες αποκλειστικότητας μεταξύ ανταγωνιστών κατασκευαστών [άρθρο 3 στοιχεία α) και β), άρθρο 4 και άρθρο 5], για την ανάκληση της εξαίρεσης κατά κατηγορίες σε μεμονωμένες περιπτώσεις (άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83, άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83), καθώς και για την εφαρμογή των πράξεων αυτών σε περιπτώσεις εναρμονισμένης πρακτικής (άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83, άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83). Οι διατάξεις αυτές πρέπει να ερμηνευθούν με το ίδιο πνεύμα, στο βαθμό που το επιτρέπει η διατύπωσή τους.

6. Οι πράξεις αυτές προβλέπουν διαφορετικές διατάξεις, ιδιαίτερα εκεί όπου δίνεται σημασία στην ιδιαιτερότητα των συμφωνιών αποκλειστικής διανομής ή των συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας. Αυτό ισχύει, αφενός, όσον αφορά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 όσον αφορά τις διατάξεις που αφορούν την υποχρέωση του εμπόρου αποκλειστικής διανομής να μην αναπτύσσει καμία ενεργή πολιτική πωλήσεων εκτός των ορίων της περιοχής που αφορά η σύμβαση [άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο γ)] και το ανεφάρμοστο της εξαίρεσης κατά κατηγορίες σε συμφωνίες, οι οποίες ενισχύουν τον έμπορο αποκλειστικής διανομής στην απόλυτη κυριαρχία της περιοχής της σύμβασης [άρθρο 3 στοιχεία γ) και δ)] και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 όσον αφορά τις διατάξεις για τον περιορισμό της εξαίρεσης κατά κατηγορίες των συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας εν γένει [άρθρο 3 στοιχεία γ) και δ)], και ιδιαίτερα των συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας ζύθου και πρατηρίων βενζίνης (τίτλος ΙΙ και ΙΙΙ).

7. Το πεδίο εφαρμογής των δύο πράξεων έχει καθοριστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείεται το ενδεχόμενο να συμπίπτουν (άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83).

Β. Θεμελιώδης διάταξη (άρθρο 1)

8. Και οι δύο πράξεις αναφέρονται σε συμφωνίες που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση προϊόντων και στις οποίες συμμετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις.

α) «Ο σκοπός της μεταπώλησης»

9. Η έννοια της μεταπώλησης προϋποθέτει ότι το εν λόγω προϊόν πωλείται έναντι αμοιβής σε τρίτους από τον συμβαλλόμενο που το προμηθεύεται. Συμφωνίες για τον εφοδιασμό ή την προμήθεια προϊόντων τα οποία ο προμηθευόμενος συμβαλλόμενος μεταποιεί σε άλλα προϊόντα ή επεξεργάζεται περαιτέρω ή τα χρησιμοποιεί για την κατασκευή άλλων προϊόντων ή τα καταναλώνει δεν θεωρούνται ότι αγοράζονται με σκοπό τη μεταπώληση. Το αυτό ισχύει και για τον εφοδιασμό τμημάτων τα οποία χρησιμοποιεί μαζί με άλλα τμήματα για την κατασκευή νέου προϊόντος. Είναι απαραίτητο να συμπίπτει το προϊόν που πωλεί ο μεταπωλητής με το προϊόν το οποίο του παρέδωσε προς το σκοπό αυτό ο αντισυμβαλλόμενος. Αυτή η οικονομική ταυτότητα δεν εμποδίζεται από το γεγονός ότι ο μεταπωλητής, πριν από τη μεταπώληση, αφαίρεσε τη συσκευασία, ανασυσκεύασε, άδειασε ή μετάγγισε το προϊόν.

10. Αν ο μεταπωλητής προέβη σε περαιτέρω εργασίες για να βελτιώσει την ποιότητα, τη διάρκεια, την εμφάνιση ή τη γεύση του προϊόντος (π.χ. επεξεργασία των μετάλλων για να καταστούν ανοξείδωτα, αποστείρωση των τροφίμων, προσθήκη χρωστικών και αρωματικών ουσιών στα φάρμακα), τότε είναι αποφασιστικής σημασίας η αύξηση της αξίας που επέρχεται με τη μεταποίηση ή την επεξεργασία των προϊόντων. Μια περιορισμένη αύξηση της αξίας δεν αντιτίθεται στη διατήρηση της οικονομικής ταυτότητας του εν λόγω προϊόντος. Κατά τον προσδιορισμό στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρέπει να ληφθούν υπόψη ιδιαίτερα οι συναλλακτικές αντιλήψεις. Με τα ίδια μέτρα η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ κρίνει συμφωνίες οι οποίες επιβάλλουν στο μεταπωλητή την υποχρέωση να μετατρέψει σε ποτό συμπυκνωμένο σκεύασμα που του παραδόθηκε από τον συμβαλλόμενο, με την προσθήκη νερού, καθαρού οινοπνεύματος ή άλλου υγρού.

β) «Τα προϊόντα»

11. Συμφωνίες αποκλειστικότητας οι οποίες έχουν ως αντικείμενο, αντί για τη μεταπώληση προϊόντων, την παροχή υπηρεσιών, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των πράξεων. Σε περίπτωση που ο μεταπωλητής, σε συνάρτηση με τη μεταπώληση των προϊόντων, παρέχει υπηρεσίες στους πελάτες, αυτό δεν αντίκειται στην εξαίρεση κατά κατηγορίες. Υπάρχει όμως υπέρβαση των ορίων εφαρμογής των πράξεων όταν για την παροχή υπηρεσιών πρέπει να καταβληθεί υψηλότερη αμοιβή απ' ότι για το προϊόν.

12. Η επ' αμοιβή παραχώρηση της χρήσεως ευρίσκεται, από οικονομική άποψη, πλησιέστερα στη μεταπώληση προϊόντων απ' ό,τι η παροχή υπηρεσιών. Η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ ως εκ τούτου, θεωρεί ότι συμπεριλαμβάνονται στις πράξεις οι συμφωνίες αποκλειστικότητας, οι οποίες επιβάλλουν την υποχρέωση στον προμηθευόμενο συμβαλλόμενο να ενοικιάζει σε τρίτους το προϊόν που του παραδόθηκε ή να το θέτει στη διάθεσή τους βάσει ενοικίου.

γ) «Συμμετοχή μόνο δύο επιχειρήσεων»

13. Η εξαίρεση κατά κατηγορίες προϋποθέτει ότι στις συμφωνίες αποκλειστικής διανομής ή στις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας συμμετέχουν εκάστοτε μόνο ένας προμηθευτής και ένας μεταπωλητής. Περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν μια οικονομική ενότητα, πρέπει να θεωρηθούν ως μία επιχείρηση.

14. Ο περιορισμός του αριθμού των επιχειρήσεων που συμμετέχουν ισχύει μόνο για την εκάστοτε επί μέρους συμφωνία. Ο προμηθευτής δεν χάνει το προνόμιο της εξαίρεσης κατά κατηγορίες στην περίπτωση που συνάπτει συμφωνίες αποκλειστικής διανομής ή συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας για το εμπόρευμα με περισσότερους μεταπωλητές.

15. Ο προμηθευτής μπορεί, προς εκπλήρωση των συμβατικών καθηκόντων του, να χρησιμοποιήσει συνδεδεμένη με αυτόν επιχείρηση ή ανεξάρτητη επιχείρηση στην οποία έχει αναθέσει τη διανομή των προϊόντων του, έτσι ώστε ο μεταπωλητής να οφείλει να προμηθευθεί τα συμβατικά προϊόντα από τις εν λόγω επιχειρήσεις. Ο κανόνας αυτός αναφέρεται ρητά μόνο στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 (άρθρα 1, 6, 10), επειδή το πρόβλημα της παραχώρησης τίθεται, κυρίως σε συνάρτηση με τις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας. Ισχύει όμως, επίσης, για συμφωνίες αποκλειστικής διανομής κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83.

16. Η συνδρομή τρίτων εκτός των επιχειρήσεων που συνήψαν τη σύμβαση πρέπει να περιορίζεται στη διανομή. Υποχρεώσεις αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας, πρέπει να αναλαμβάνουν μόνον τα εκάστοτε συμβαλλόμενα μέρη και όχι οι τρίτοι, διότι διαφορετικά θα συμμετείχαν στη συμφωνία περισσότερες από δύο επιχειρήσεις. Η υποχρέωση των συμβαλλόμενων μερών να φροντίζουν ώστε οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν να τηρούνται και από τις επιχειρήσεις που είναι συνδεδεμένες με αυτά καλύπτεται, εντούτοις, από την εξαίρεση κατά κατηγορίες.

Γ. Συνεξαιρούμενοι περιορισμοί του ανταγωνισμού (άρθρο 2 παράγραφοι 1 και 2)

17. Τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να συμφωνήσουν, εκτός από την υποχρέωση αποκλειστικής διανομής (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83) ή αποκλειστικής προμήθειας (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83), η οποία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή της εξαίρεσης κατά κατηγορίες και η οποία αναφέρεται στο άρθρο 1, και για τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 1 και 2. Εφόσον αναλάβουν περαιτέρω υποχρεώσεις που περιορίζουν τον ανταγωνισμό, η συμφωνία δεν καλύπτεται πια στο σύνολό της από την εξαίρεση κατά κατηγορίες και γι' αυτό πρέπει να τύχει ατομικής εξαίρεσης. Υπάρχει υπέρβαση των ορίων εφαρμογής των πράξεων, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που τα συμβαλλόμενα μέρη παραιτούνται της δυνατότητας να καθορίσουν με δική τους ευθύνη τις τιμές και τους όρους πωλήσεως ή αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην πραγματοποιούν ή να εμποδίζουν προμήθειες εκτός των συνόρων οι οποίες, σύμφωνα με τις διατάξεις των πράξεων, δεν πρέπει να δυσχεραίνονται. Κατ' αρχήν, σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, είναι ανεπίτρεπτες οι ρήτρες της συμφωνίας που εμποδίζουν τους μεταπωλητές να επιλέγουν ελεύθερα τους πελάτες τους.

18. Οι περιοριστικές του ανταγωνισμού υποχρεώσεις που εξαιρούνται βάσει των κανονισμών πρέπει να συμφωνούνται μόνο για τη διάρκεια της συμβάσεως. Το ίδιο ισχύει και για τις απαγορεύσεις του ανταγωνισμού που επιβάλλονται στους προμηθευτές ή τους μεταπωλητές.

Δ. Υποχρεώσεις του μεταπωλητή που δεν αντιτίθενται στην εξαίρεση κατά κατηγορίες (άρθρο 2 παράγραφος 3)

19. Οι υποχρεώσεις που απαριθμούνται ενδεικτικά στην εν λόγω διάταξη δεν περιορίζουν γενικά τον ανταγωνισμό. Για το λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις είναι ελεύθερες να συμπεριλάβουν στις συμφωνίες τους όλες, πολλές ή μερικές από τις ρήτρες αυτές. Οι αναφερόμενες υποχρεώσεις δεν πρέπει, εντούτοις, να διατυπώνονται ή να συμπληρώνονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελούν απαγορευμένους περιορισμούς του ανταγωνισμού. Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος αυτός, το άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83 επιτρέπει τις υποχρεώσεις παραλαβής ελάχιστων ποσοτήτων προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας.

20. Στα πλαίσια της υποχρέωσης λήψεως μέτρων για την προώθηση των πωλήσεων, και ιδίως διατηρήσεως δικτύου πωλήσεων [άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83, άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83], είναι δυνατό να επιβληθεί στο μεταπωλητή η υποχρέωση να μη διανέμει τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση σε ακατάλληλους εμπόρους. Παρόμοιες περιοριστικές ρήτρες της συμβάσεως δεν αποτελούν κώλυμα όταν η άδεια διατήρησης δικτύου πωλήσεων δίδεται με βάση αντικειμενικά κριτήρια ποιοτικού χαρακτήρα, τα οποία αφορούν την επαγγελματική ικανότητα του ιδιοκτήτη της επιχείρησης ή του προσωπικού ή τον εξοπλισμό των εγκαταστάσεών του, ή όταν τα κριτήρια αυτά εφαρμόζονται στην πράξη χωρίς διακρίσεις. Συστήματα διανομής που δεν πληρούν τις προύποθέσεις αυτές δεν καλύπτονται από την εξαίρεση κατά κατηγορίες.

Ε. Μη εφαρμογή της εξαίρεσης κατά κατηγορίες σε συμφωνίες αποκλειστικότητας μεταξύ ανταγωνιζομένων κατασκευαστών [άρθρο 3 στοιχεία α) και β) και άρθρα 4 και 5]

21. Η εξαίρεση κατά κατηγορίες δεν ισχύει στην περίπτωση που είτε τα ίδια τα συμβαλλόμενα μέρη είτε οι επιχειρήσεις που είναι συνδεδεμένες με αυτά είναι κατασκευαστές και, επιπλέον, κατασκευάζουν προϊόντα που ανήκουν στην ίδια αγορά, καθώς και στην περίπτωση που συνάπτουν μεταξύ τους συμφωνίες αποκλειστικής διανομής ή αποκλειστικής προμήθειας για τα προϊόντα αυτά. Θεωρούνται ότι ανήκουν στην ίδια αγορά προϊόντων όμοια ή ομοειδή προϊόντα. Τα εν λόγω προϊόντα πρέπει να είναι ανταλλάξιμα μεταξύ τους. Οι καταναλωτές πρέπει να κρίνουν αν αυτό αληθεύει, λαμβάνοντας υπόψη συνολικά τις ιδιότητες των προϊόντων, την τιμή τους και το σκοπό χρήσης τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι εντούτοις, δυνατόν τα προϊόντα να αποτελέσουν μόνα τους ιδιαίτερη αγορά, με βάση τις ιδιότητες τους, τις τιμές τους ή το σκοπό χρήσης τους. Αυτό ισχύει, κυρίως, στην περίπτωση που έχουν αναπτυχθεί προτιμήσεις των καταναλωτών σε σχέση με τα προϊόντα αυτά. Η εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων δεν εξαρτάται από το αν τα συμβαλλόμενα μέρη ή οι επιχειρήσεις που είναι συνδεδεμένες με αυτά έχουν την έδρα τους στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ ή βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους, εντός ή εκτός του εδάφους που καλύτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, όσον αφορά τα εν λόγω προϊόντα.

22. Τόσο οι αμοιβαίες όσο και οι μη αμοιβαίες συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας μεταξύ ανταγωνιζόμενων κατασκευαστών πρέπει, καταρχήν, να εξετάζονται με εξατομικευμένη διαδικασία ως προς το αν είναι σύμφωνες με το άρθρο 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Όμως οι μη αμοιβαίες συμφωνίες που περιγράφονται ανωτέρω τυγχάνουν της εξαίρεσης κατά κατηγορίες όταν, είτε και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη είτε ένα μόνο από αυτά, πραγματοποιούν συνολικό κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια Ecu (2) [άρθρο 3 στοιχείο β)]. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών χρησιμεύει σαν μέσο για να υπολογισθεί η οικονομική σημασία των επιχειρήσεων αυτών. Ως εκ τούτου, πρέπει να συνυπολογισθεί όχι μόνο ο κύκλος εργασιών από τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση, αλλά και από προϊόντα ή παροχή υπηρεσιών κάθε είδους. Φόροι κύκλου εργασιών και λοιπά τέλη δεν λαμβάνονται υπόψη. Καθοριστικός είναι ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του ομίλου στον οποίο ανήκουν τα συμβαλλόμενα μέρη. Ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό του ομίλου δεν συνυπολογίζεται (άρθρο 5 παράγραφος 3).

23. Ο συνολικός κύκλος εργασιών των 100 εκατομμυρίων Ecu είναι δυνατόν να αυξηθεί μέσα σε δύο συνεχόμενα οικονομικά έτη κατά 10 %, χωρίς οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις να χάσουν το νομικό προνόμιο της εφαρμογής των κανονισμών. Η εξαίρεση κατά κατηγορίες παύει να εφαρμόζεται στο τέλος του δεύτερου νομικού έτους, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών έχει ξεπεράσει, κατά τα δύο προηγούμενα έτη, τα 220 εκατομμύρια Ecu (άρθρο 5 παράγραφος 2).

ΣΤ. Ανάκληση της εξαίρεσης κατά κατηγορίες στη συγκεκριμένη περίπτωση (άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83)

24. Το προνόμιο της εξαίρεσης κατά κατηγορίες είναι δυνατό να αφαιρεθεί μόνο με ατομική απόφαση που στηρίζεται σε διαδικασία του κεφαλαίου ΙΙ του πρωτοκόλλου 4 της συμφωνίας περί Εποπτείας και Δικαστηρίου. Η εν λόγω απόφαση παράγει τα αποτελέσματα της αποκλειστικά για το μέλλον. Είναι δυνατό να συνδέεται με μεμονωμένη εξαίρεση υπό προϋποθέσεις και όρους, και, εν ανάγκη, με τη διαπίστωση παράβασης και την υποχρέωση για παύση της.

Ζ. (δεν υπάρχει κείμενο) (3)

25. (δεν υπάρχει κείμενο) (4)

Η. Εναρμονισμένες πρακτικές (άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83)

26. Σκοπός των πράξεων αυτών είναι να συμπεριληφθούν στους κανονισμούς αυτούς υποχρεώσεις αποκλειστικής διανομής και αποκλειστικής προμήθειας που δεν έχουν συμφωνηθεί με τρόπο που να δεσμεύει νομικά, αλλά, εντούτοις αποτελούν πρακτική των συμμετεχουσών επιχειρήσεων.

ΙΙΙ. Συμφωνίες αποκλειστικής διανομής (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83)

Α. Υποχρέωση αποκλειστικού εφοδιασμού (άρθρο 1)

27. Η υποχρέωση αποκλειστικού εφοδιασμού δεν αποκλείει το δικαίωμα των προμηθευτών να πωλούν τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση σε άλλους μεταπωλητές, οι οποίοι πωλούν στην περιοχή του αποκλειστικού διανομέα που προβλέπεται στη σύμβαση Επίσης, δεν έχει καμία σημασία αν αυτοί οι ενδιάμεσοι έμποροι είναι εγκατεστημένοι εντός ή εκτός της περιοχής ισχύος της συμβάσεως. Ο προμηθευτής δεν παραβαίνει την υποχρέωσή του για αποκλειστικό εφοδιασμό του αποκλειστικού διανομέα στην περίπτωση που εφοδιάζει, κατόπιν αιτήσεώς τους, άλλους μεταπωλητές οι οποίοι θέλουν να πωλούν τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως και εφόσον η παράδοση των προϊόντων γίνεται εκτός της περιοχής αυτής. Δεν έχει σημασία αν ο μεταπωλητής παραλαμβάνει τα προϊόντα ο ίδιος ή με κάποιο ενδιάμεσο πρόσωπο, π.χ. παραγγελιοδόχο. Εξάλλου, παρόμοιες παραδόσεις επιτρέπονται μόνο όταν τα έξοδα μεταφοράς των εμπορευμάτων στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως βαρύνουν τον μεταπωλητή και όχι τον προμηθευτή.

28. Τα προϊόντα που παραδίδονται στους αποκλειστικούς διανομείς πρέπει να προορίζονται για μεταπώληση στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως. Η βασική αυτή προϋπόθεση δεν περιορίζει το δικαίωμα του αποκλειστικού διανομέα να μεταπωλεί τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση σε πελάτες εκτός της περιοχής ισχύος της συμβάσεως, στην περίπτωση που του έχουν γίνει ανάλογες παραγγελίες. Ο προμηθευτής δύναται να του απαγορεύει συμβατικά, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο γ), τη διαφήμιση των προϊόντων σε άλλες περιοχές, όχι όμως και την εξαγωγή σ' αυτές τις περιοχές.

29. Είναι ασυμβίβαστη με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83 και η υποχρέωση που επιβάλλεται στον αποκλειστικό διανομέα να εφοδιάζει στην περιοχή του ορισμένη μόνο κατηγορία αγοραστών (π.χ. λιανοπωλητές) και να αφήνει τον εφοδιασμό άλλων κατηγοριών αγοραστών (π.χ. τα μεγάλα καταστήματα) σε άλλους μεταπωλητές, τους οποίους όρισε για το σκοπό αυτό ο προμηθευτής.

Β. Απαγόρευση του ανταγωνισμού για τον προμηθευτή (άρθρο 2 παράγραφος 1)

30. Η απαγόρευση που επιβάλλεται με τη σύμβαση στον προμηθευτή να μην προμηθεύει τους τελικούς καταναλωτές με προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση, μέσα στην περιοχή του αποκλειστικού διανομέα, δεν πρέπει να έχει απόλυτο χαρακτήρα. Ρήτρες της συμβάσεως, οι οποίες παρέχουν το δικαίωμα στον προμηθευτή να εφοδιάζει μόνο ορισμένους πελάτες - ενδεχόμενα έναντι καταβολής αποζημιώσεως στον αποκλειστικό διανομέα - συμφωνούν με την εξαίρεση κατά κατηγορίες, εφόσον οι εν λόγω πελάτες δεν είναι μεταπωλητές. Έτσι δεν θίγεται το δικαίωμα του προμηθευτή να εφοδιάζει, εκτός της περιοχής ισχύος της συμβάσεως, με τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση, τελικούς καταναλωτές που είναι εγκατεστημένοι στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως. Η νομική θέση των τελικών καταναλωτών αντιστοιχεί με τη θέση των ενδιάμεσων εμπόρων (βλέπε ανωτέρω σημείο 27).

Γ. Μη εφαμογή της εξαίρεσης κατά κατηγορίες σε περίπτωση απόλυτης εδαφικής προστασίας [άρθρο 3 στοιχεία γ) και δ)]

31. Τα συμβαλλόμενα μέρη δεν δύνανται να αξιώσουν την εφαρμογή της εξαίρεσης κατά κατηγορίες για συμφωνίες οι οποίες εξασφαλίζουν στους αποκλειστικούς διανομείς απόλυτη εδαφική προστασία. Στην περίπτωση που η κατάσταση είναι εκείνη που αναφέρεται στο άρθρο 3 στοιχείο γ), τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει είτε να φροντίζουν ώστε τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση να είναι δυνατό να προσφέρονται από παράλληλους εισαγωγείς μέσα στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως, είτε να εξασφαλίζουν τη δυνατότητα για τους καταναλωτές να προμηθεύονται τα προϊόντα από επιχειρήσεις εκτός της περιοχής ισχύος της συμβάσεως και, ενδεχομένως, εκτός του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ, με τις τιμές και τους όρους πωλήσεως που συνηθίζονται εκεί. Εναλλακτική πηγή προμήθειας προσφέρεται, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, στον προμηθευτή όταν είναι σε θέση να εφοδιάζει, κατόπιν αιτήσεώς τους, με τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση, τελικούς καταναλωτές που είναι εγκατεστημένοι μέσα στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως.

32. Η διάταξη του άρθρου 3 στοιχείο δ) προστατεύει, κατά κύριο λόγο, την ελευθερία των ενδιάμεσων εμπόρων και καταναλωτών να προμηθεύονται τα προϊόντα που προβλέπονται στη σύμβαση σε άλλα κράτη ΕΖΕΣ ή κράτη μέλη της ΕΚ. Η απαγόρευση εισαγωγής από τρίτες χώρες στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ έχει σαν συνέπεια τη μη εφαρμογή της εξαίρεσης κατά κατηγορίες μόνο όταν δεν υπάρχει μέσα στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ καμία εναλλακτική πηγή εφοδιασμού. Αυτό είναι δυνατό να συμβαίνει, κυρίως, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η περιοχή του αποκλειστικού διανομέα περιλαμβάνει όλη την περιοχή ή το μεγαλύτερο τμήμα του εδάφους που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ.

33. Η εξαίρεση κατά κατηγορίες παύει να ισχύει για το μέλλον, εφόσον ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη λαμβάνει μέτρα για να εμποδίσει τις παράλληλες εισαγωγές στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως. Σε συμφωνίες στις οποίες ο προμηθευτής υποχρεούται, απέναντι στους αποκλειστικούς διανομείς, να εμποδίζει τους άλλους πελάτες του από παραδόσεις στην περιοχή ισχύος της συμβάσεως, η εξαίρεση κατά κατηγορίες δεν εφαρμόζεται. Τα ανωτέρω ισχύουν και στην περίπτωση που τα συμβαλλόμενα μέρη θέλουν να εμποδίσουν εισαγωγές από τρίτες χώρες στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Η ύπαρξη εναλλακτικών πηγών προμήθειας μέσα στο έδαφος που καλύπτεται από τη συμφωνία για τον ΕΟΧ δεν έχει στο σημείο αυτό αποφασιστική σημασία. Η μη δυνατότητα εφαρμογής της εξαίρεσης κατά κατηγορίες προκύπτει και μόνο από το γεγονός ότι η συμφωνία περιέχει περιοριστικές του ανταγωνισμού υποχρεώσεις που δεν καλύπτονται από το άρθρο 2 παράγραφος 1.

IV. Συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83)

Α. Δομή της πράξης

34. Η πράξη περιέχει στον τίτλο Ι γενικές διατάξεις σχετικά με τις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας και στους τίτλους του ΙΙ και ΙΙΙ ειδικές διατάξεις για τις συμφωνίες προμήθειας ζύθου και τις συμφωνίες πρατηρίων βενζίνης. Στις συμφωνίες αυτές εφαρμόζονται μόνον οι ειδικές διατάξεις που παραπέμπουν όμως εν μέρει στις γενικές διατάξεις (άρθρα 9 και 13). Το άρθρο 17, εξάλλου, αποκλείει τη σωρευτική εφαρμογή συμφωνιών, κατά την έννοια του τίτλου Ι, μαζί με τις ανάλογες συμφωνίες των τίτλων ΙΙ και ΙΙΙ, στο βαθμό που στις συμφωνίες συμμετέχουν οι ίδιες επιχειρήσεις ή όμιλοι. Για να αποφευχθεί περαιτέρω κάθε καταστρατήγηση των ειδικών διατάξεων για τις συμφωνίες προμήθειας ζύθου και για τις συμφωνίες πρατηρίων βενζίνης, ο κοινοτικός νομοθέτης όρισε ότι δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις σχετικά με την αποκλειστική πώληση προϊόντων σε συμφωνίες που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση ποτών σε εστιατόρια ή καυσίμων σε πρατήρια βενζίνης (άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1983/83).

Β. Υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας (άρθρο 1)

35. Η πράξη αφορά μόνο συμφωνίες στο πλαίσιο των οποίων, ο μεταπωλητής αναλαμβάνει την υποχρέωση να καλύψει τις συνολικές του ανάγκες σε συμβατικά προϊόντα από τον αντισυμβαλλόμενο. Σε περίπτωση που αυτή η υποχρέωση προμήθειας υφίσταται μόνο για μέρος των αναγκών αυτών, δεν ισχύει η εξαίρεση κατά κατηγορίες. Οι συμβατικές ρήτρες που παρέχουν στον μεταπωλητή το δικαίωμα να προμηθεύεται τα εν λόγω εμπορεύματα από τρίτους προμηθευτές, σε περίπτωση που αυτοί τα προσφέρουν με ευνοϊκότερες τιμές και όρους από τον αντισυμβαλλόμενο, δεν αντιβαίνουν στην εξαίρεση κατά κατηγορίες. Το ίδιο ισχύει και για τις συμβατικές διατάξεις που ελευθερώνουν το μεταπωλητή από την υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας, όταν ο αντισυμβαλλόμενος είναι σε αδυναμία παράδοσης.

36. Στη συμφωνία πρέπει να προσδιορίζονται τα καλυπτόμενα από αυτήν εμπορεύματα με ρητή αναφορά στο σήμα ή στην ονομασία. Μόνο έτσι δίνεται η δυνατότητα να διαχωριστούν, με την απαιτούμενη σαφήνεια, η υποχρέωση αποκλειστικής, προμήθειας του μεταπωλητή (άρθρο 1) και η απαγόρευση ανταγωνισμού που του επιβάλλεται (άρθρο 2 παράγραφος 2).

Γ. Απαγόρευση αναγωνισμού που επιβάλλεται στον προμηθευτή (άρθρο 2 παράγραφος 1)

37. Η διάταξη αυτή δίνει στον μεταπωλητή τη δυνατότητα να προστατεύεται από άμεσες ανταγωνιστικές ενέργειες του προμηθευτή στην κύρια περιοχή πωλήσεων. Η κύρια περιοχή πωλήσεων του μεταπωλητή προσδιορίζεται από την κανονική επιχειρηματική δραστηριότητά του και είναι δυνατόν να χαρακτηρίζεται περαιτέρω στη συμφωνία. Στον αντισυμβαλλόμενο όμως δεν είναι δυνατόν να επιβληθεί ούτε η απαγόρευση να προμηθεύει εμπόρους που μεταφέρουν τα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία σε άλλες περιοχές έξω από τη συγκεκριμένη περιοχή ισχύος της συμφωνίας για να τα μεταπωλήσουν στη συνέχεια στην τρίτη αυτή περιοχή, ούτε να ορίζει άλλους μεταπωλητές στα πλαίσια της περιοχής ισχύος της συμφωνίας.

Δ. Όρια της εξαίρεσης κατά κατηγορίες [άρθρο 3 στοιχεία γ) και δ)]

38. Η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας είναι δυνατόν να συμφωνηθεί βάσει του άρθρου 3 στοιχείο γ), για ένα ή περισσότερα προϊόντα. Στην περίπτωση περισσότερων προϊόντων, πρέπει αυτά να συνδέονται μεταξύ τους έτσι ώστε να θεωρείται ότι ανήκουν στην ίδια κατηγορία προϊόντων. Η συνάφεια μπορεί να προκύπτει είτε από τεχνικούς λόγους (για παράδειγμα: μηχανήματα, εξαρτήματα, ανταλλακτικά), είτε από εμπορικούς λόγους (για παράδειγμα: περισσότερα προϊόντα που εξυπηρετούν τον αυτό σκοπό), ή μπορεί να απορρέει από την εμπορική πρακτική (διάφορα προϊόντα που, κατά κανόνα, προσφέρονται από κοινού). Στην τελευταία περίπτωση, πρέπει να εξακριβωθούν οι συνήθειες στο επίπεδο της εκάστοτε αγοράς του μεταπωλητή, οπότε ως κύριο κριτήριο πρέπει να λαμβάνεται το σύνολο των ενδιαφερόμενων εμπόρων και όχι μόνο ορισμένα είδη διανομής. Οι συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας για μη συναφή προϊόντα μπορεί να εξαιρεθούν από την απαγόρευση των συμπράξεων μόνο αν υπάρξει συγκεκριμένη απόφαση, κατά περίπτωση.

39. Βάσει του άρθρου 3 στοιχείο δ), οι συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας αορίστου χρόνου δεν καλύπτονται από την εξαίρεση κατά κατηγορίες. Οι συμβάσεις που έχουν συναφθεί για ορισμένο χρονικό διάστημα, που παρατείνεται όμως αυτόματα, σε περίπτωση που δεν υπάρξει καταγγελία της συμβάσεως θεωρείται ότι αποτελούν συμβάσεις αορίστου χρόνου.

V. Συμφωνίες προμήθειας ζύθου [τίτλος ΙΙ του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83]

Α. Υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας (άρθρο 6)

40. Στη συμφωνία πρέπει να προσδιορίζονται, με αναφορά του σήματος ή της ονομασίας, οι τύποι ζύθου και τα άλλα ποτά που περικλείει η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας. Στον μεταπωλητή μπορεί να επιβληθεί η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας μόνο για εκείνα τα ποτά που έχει στη διάθεσή του ο προμηθευτής τη στιγμή που αρχίζει να ισχύει η συμφωνία. Εκτός αυτού, πρέπει η προμήθεια με τα ποτά αυτά να γίνεται στις αναγκαίες ποσότητες σε κανονικά, αρκετά μικρά χρονικά διαστήματα και σε τιμές και με όρους που επιτρέπουν μια κανονική μεταπώληση στους καταναλωτές. Για κάθε επέκταση της υποχρέωσης απολειστικής προμήθειας σε ποτά που δεν προσδιορίζονται στη συμφωνία χρειάζεται περαιτέρω συμφωνία που πρέπει να ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις του τίτλου ΙΙ του κανονισμού αριθ. 1984/83. Η τροποποίηση του σήματος ή της ονομασίας ενός ποτού, που κατά τα άλλα παραμένει αμετάβλητο, δεν αποτελεί επέκταση της υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας της μορφής αυτής.

41. Η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας είναι δυνατόν να συμφωνηθεί για ένα η περισσότερα εστιατόρια που ανήκουν στον μεταπωλητή τη στιγμή που αρχίζει να ισχύει η συμφωνία. Τα εστιατόρια αυτά πρέπει να αναφέρονται στη συμφωνία με το όνομα και την τοποθεσία τους. Για κάθε επέκταση της υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας σε άλλα εστιατόρια, χρειάζεται νέα συμφωνία που πρέπει, από την πλευρά της, να ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις του τίτλου ΙΙ του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1984/83.

42. Η έννοια του εστιατορίου περικλείει και όλα τα είδη καταστημάτων που πωλούν ποτά για να καταναλωθούν επί τόπου. Η πώληση ποτών σε ιδιωτικές λέσχες ισοδυναμεί με τη μεταπώληση σε εστιατόρια που είναι προσιτά στο κοινό. Οι συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας μεταξύ του προμηθευτή και του εκμεταλλευόμενου ένα από τα ειδικά καταστήματα πώλησης ποτών (off-licence shop) εμπίπτουν στις διατάξεις του τίτλου Ι του παρόντος κανονισμού αριθ.1 1984/83.

43. Ιδιαίτερα οικονομικά ή χρηματοδοτικά πλεονεκτήματα είναι όσα υπερβαίνουν το κανονικό συμφέρον του μεταπωλητή από την υφιστάμενη συμφωνία. Οι διευκρινίσεις που παρέχουται στο σημείο 13 του αιτιολογικού του παρόντος κανονισμού έχουν δειγματολογικό χαρακτήρα. Τα θέμα κατά πόσο ο προμηθευτής παρέχει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα στον μεταπωλητή εξαρτάται, ίδιως, από το είδος, την έκταση και τη διάρκεια των παροχών που αναλαμβάνουν την υποχρέωση να δίνουν οι αντισυμβαλλόμενοι. Σε περίπτωση αμφιβολιών, αποφασιστική σημασία έχει η αντίληψη που επικρατεί στις συναλλαγές.

44. Ο μεταπωλητής είναι σε θέση να συνάψει συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας τόσο με ζυθοποιούς για ζύθους ορισμένου τύπου, όσο και με χονδρέμπορους ποτών για ζύθους άλλου τύπου ή/και άλλα ποτά. Οι δύο συμφωνίες είναι δυνατόν να συνενωθούν σε ενιαίο κείμενο συμφωνίας. Η διάταξη του άρθρου 6 καλύπτει, επίσης, περιπτώσεις στις οποίες ο χονδρέμπορος ποτών συμμετέχει ασκώντας ταυτόχρονα πολλαπλά καθήκατα, αφενός μεν, συνάπτοντας την πρώτη συμφωνία, και, αφετέρου, συνάπτοντας τη δεύτερη εξ ονόματός του και φροντίζοντας να γίνει η παράδοση για το σύνολο των ποτών. Οι συμβατικές σχέσεις μεταξύ του ζυθοποιού και του χονδρεμπόρου ποτών δεν υπάγονται στις διατάξεις του τίτλου ΙΙ του κανονισμού.

45. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2, η εξαίρεση κατά κατηγορίες αφορά και τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο προμηθευτής χορηγεί στον ιδιοκτήτη του ακινήτου χρηματοδοτικές ή άλλες παροχές για τον εξοπλισμό του εστιατορίου, επιβάλλοντας, σε αντάλλαγμα, στον αγοραστή ή στον μισθωτή του εστιατορίου την υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας προς όφελος του προμηθευτή. Η περίπτωση αυτή ισοδυναμεί οικονομικά με τη μεταβίβαση των υποχρεώσεων αποκλειστικής προμήθειας από τον εκμεταλλευόμενο το εστιατόριο στο δικαιούχο, πράγμα που καταρχήν επιτρέπεται βάσει του άρθρου 8 παραγραφος 1 στοιχείο ε).

Β. Συνεξαιρούμενοι περιορισμοί του ανταγωνισμού (άρθρου 7)

46. Ο κατάλογος των υποχρεώσεων που επιτρέπονται σύμφωνα με το άρθρο 7 είναι αποκλειστικός. Σε περίπτωση που επιβάλλονται στο μεταπωλητή πρόσθετες υποχρεώσεις που περιορίζουν τον ανταγωνισμό, τότε αίρεται το νομικό πλεονέκτημα της εξαίρεσης κατά κατηγορίες για τη συνολική συμφωνία αποκλειστικής προμήθειας.

47. Η υποχρέωση της παραγράφου 1 στοιχείο α) μόνο όταν ο προμηθευτής προσφέρει τους ζύθους και τα άλλα ποτά που κατονομάζονται στη συμφωνία, και αποτελούν αντικείμενο της υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας, σε επαρκείς ποσότητες, οι οποίες καλύπτουν την προβλεπόμενη ζήτηση των πελατών που έχει υπολογίσει ο μεταπωλητής κατά προσέγγιση.

48. Ο μεταπωλητής μπορεί να προσφέρει ζύθο άλλης κατηγορίας από βαρέλι, σύμφωνα με την παράγραφο 1 στοιχείο β), αν ο αντισυμβαλλόμενος έχει ήδη αποδεχθεί κάτι τέτοιο στο παρελθόν. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, ο μεταπωλητής είναι υποχρεωμένος να αιτιολογήσει τη διάθεση του ζύθου αυτής της κατηγορίας από βαρέλι, αποδεικνύοντας την ύπαρξη επαρκούς ζήτησης από την πλευρά των πελατών. Η ζήτηση αυτή πρέπει οπωσδήποτε να θεωρηθεί επαρκής εφόσον μπορεί να ικανοποιηθεί χωρίς ταυτόχρονα να μειωθεί η πώληση των ζύθων που προσδιορίζονται στη συμφωνία αποκλειστικής προμήθειας. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η ζήτηση επαρκεί αν η διάθεση ζύθου από βαρέλι, που συμπεριλαμβάνεται για πρώτη φορά στα είδη των προσφερομένων ζύθων, εκτείνεται σε τόσο μεγάλη χρονική περίοδο ώστε να υπάρχει φόβος βλάβης της ποιότητας της μπύρας αυτής. Εναπόκειται στον μεταπωλητή να εκτιμήσει την προβλεπόμενη ζήτηση των πελατών του για μπύρες άλλων κατηγοριών. Γι' αυτό φέρει τον κίνδυνο εσφαλμένων προγνώσεων.

49. Σκοπός της διάταξης της παραγράφου 1 στοιχείο γ) δεν είναι μόνο να εξασφαλισθεί η δυνατότητα διαφήμισης των προϊόντων που προμηθεύουν τρίτες επιχειρήσεις στον εκάστοτε απαιτούμενο ελάχιστο βαθμό. Η διαφήμιση των προϊόντων αυτών αποσκοπεί, εκτός των άλλων, να απεικονίσει τη σχετική σημασία τους ως προς τα ανταγωνιστικά προϊόντα του προμηθευτή που συμμετέχει στη συμφωνία αποκλειστικής προμήθειας. Η διαφήμιση προϊόντων, που για πρώτη φορά συμπεριλαμβάνονται στους προσφερόμενους από το εστιατόριο τύπους ζύθου, ούτε επιτρέπεται να αποκλειστεί αλλά ούτε και να εμποδιστεί με αθέμιτο τρ