Ι. Κατά τη διάταξη του άρθ. 3 παρ.1 ΚΠολΔ «στη δικαιοδοσία των
πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται Έλληνες και αλλοδαποί, εφόσον υπάρχει
αρμοδιότητα Ελληνικού δικαστηρίου», κατά δε τη διάταξη του άρθ. 4
του ίδιου Κώδικα «τα δικαστήρια ερευνούν την έλλειψη δικαιοδοσίας και
αυτεπαγγέλτως στις περιπτώσεις των άρθρων 1 και 2 στις περιπτώσεις του
άρθρου 3 την ερευνούν αυτεπαγγέλτως, αν ο εναγόμενος δεν παρίσταται
στην πρώτη συζήτηση ή αν πρόκειται για διαφορές που αφορούν ακίνητα
που βρίσκονται στο εξωτερικό. Το δικαστήριο απορρίπτει την αγωγή ή
την αίτηση, αν δεν έχει δικαιοδοσία». Περαιτέρω από 1.4.1989 άρχισε
να ισχύει μεταξύ της Ελλάδος, Βελγίου, Δανίας, Γερμανίας, Γαλλίας,
Ιρλανδίας, Ιταλίας, Λουξεμβούργου και Κάτω Χωρών (Ολλανδίας) η από
27.9.1968 Σύμβαση των Βρυξελλών (Σ.Β.) για τη διεθνή δικαιοδοσία
και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, όπως
τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, κυρώθηκε από την Ελλάδα με το Ν.
1814/1988 και αποτελεί έκτοτε εσωτερικό δίκαιο αυξημένης τυπικής ισχύος
σύμφωνα με το άρθ. 28 του Συντάγματος του 1975. Στο σύστημα της
Σ.Β. η διεθνής δικαιοδοσία των δικαστηρίων του συμβαλλόμενου κράτους,
στο έδαφος του οποίου ο εναγόμενος έχει την κατοικία του, αποτελεί τη
γενική αρχή (άρθρο 2), μόνο δε κατά παρέκκλιση από την αρχή αυτή,
προβλέπει η Σύμβαση, περιοριστικά απαριθμούμενος περιπτώσεις, κατά
τις οποίες ο εναγόμενος, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί (στις ειδικές
δικαιοδοσίες) ή οφείλει (στις αποκλειστικές δικαιοδοσίες ή στην περίπτωση
παρέκτασης της δικαιοδοσίας) να εναχθεί ενώπιον δικαστηρίου άλλου
συμβαλλόμενου κράτους. Ετσι, το άρθρο 5 προβλέπει περιπτώσεις ειδικής
δωσιδικίας, κατά τις οποίες ο ενάγων μπορεί να επιλέξει να εναγάγει τον
εναγόμενο σε τόπο άλλον από την κατοικία του τελευταίου, για το λόγο ότι
υπάρχει στενός σύνδεσμος μεταξύ της διαφοράς και του δικαστηρίου, που
μπορεί να κληθεί να επιληφθεί αυτής, προ το σκοπό της αποτελεσματικής
εκδίκασης της υπόθεσης και της οικονομίας της δίκης. Μία από τις
περιπτώσεις αυτές συντρέχει και ως προς τις ενοχές από αδικοπραξία ή
οιονεί αδικοπραξία για τις οποίες καθιερώνεται η ειδική δωσιδικία «του
δικαστηρίου του τόπου, όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός» (άρθρ.
5 σημ. 3). Η έννοια της ενοχής από αδικοπραξία ή οιονεί αδικοπραξία,
καθορίζεται με αυτόνομα (κοινοτικά) κριτήρια και περιλαμβάνει κάθε
απαίτηση, με την οποία τίθεται ζήτημα ευθύνης του εναγομένου και δεν
αφορά «διαφορές από σύμβαση» κατά την έννοια του άρθρου 5 σημ.
1 της Σ.Β. Ετσι υπό την έννοια της αδικοπραξίας εμπίπτουν διάφοροι
τύποι αδικημάτων, όπως είναι τα αυτοκινητικά ατυχήματα, βλάβες του
περιβάλλοντος, βλάβες από ελαττωματικά προϊόντα, προσβολή του γενικού
δικαιώματος της προσωπικότητας κ.ά. Αναμφισβητήτως εμπίπτουν και οι
περιπτώσεις ευθύνης από διακινδύνευση όπως είναι οι προκαλούμενες
ζημίες από τη λειτουργία αυτοκινήτου ή άλλης επικίνδυνης συσκευής ή
εγκατάστασης. Υπάγονται στην άνω ρύθμιση και αγωγές όχι μόνο κατ΄
αυτού που προξένησε τη ζημία, αλλά και εναντίον κάθε άλλου αστικώς
υπευθύνου για παράνομη πράξη τρίτου όπως π.χ. κατά του προστήσαντος
για αδικοπραξία του προστηθέντος ή κατά του κυρίου του αυτοκινήτου
για ζημία που προξενήθηκε με αυτό από τον κάτοχό του. Η έννοια της
έκφρασης «τόπος, όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός», δεν είναι πάντοτε
σαφής. Ηδη στην έκθεση Jenard είχε τονιστεί πως η Επιτροπή δεν έκρινε,
ότι έπρεπε να προσδιορίσει ρητά αν ο τόπος αυτός είναι ο τόπος, όπου έχει
παραχθεί το ζημιογόνο γεγονός ή ο τόπος επέλευσης της ζημίας».
Για τον προσδιορισμό του «τόπου επέλευσης της ζημίας» έχει σημασία ο
καθορισμός της «ζημίας», που είναι ληπτέα υπόψη. Ως «ζημία» νοείται
η βλάβη της περιουσίας ή του προσώπου του ενάγοντος, η οποία τελεί
σε άμεση και αιτιώδη συνάφεια προς το ζημιογόνο γεγονός, δηλαδή την
παράνομη συμπεριφορά, η οποία αποδίδεται στον εναγόμενο – όχι δε η
έμμεση ή η απώτερη ή η από αντανάκλαση ζημία, που υποστηρίζει, ότι
υφίσταται ο ενάγων. Κατά συνέπεια «ο τόπος, στον οποίο επήλθε η ζημία»,
είναι ο τόπος στον οποίο το ζημιογόνο γεγονός προκάλεσε στον ενάγοντα
ζημία με την έννοια που προαναφέρθηκε. Συνακόλουθα, αν εκτός από
τον τόπο στον οποίο εμφανίσθηκε η ζημία (τόπος, όπου εμφανίσθηκε η
πρώτη υλική της εκδήλωση) στη συνέχεια επήλθε περαιτέρω ζημία, που
αποτελεί τη συνέπεια της αρχικής επελθούσας ζημίας σε άλλο τόπο, που
ανήκει σε άλλο συμβαλλόμενο κράτος, ο τελευταίος δεν θεμελιώνει διεθνή
δικαιοδοσία των δικαστηρίων του κράτους αυτού και στερείται επομένως,
από την άποψη αυτή, αυτοτελώς σημασίας, ο τόπος στον οποίο επήλθε μία
περαιτέρω ζημία.
ΙΙ.Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων με την
από 18.11.1997 αγωγή του την οποία άσκησε ενώπιον του μονομελούς
πρωτοδικείου Πειραιώς κατά των α) της εδρεύουσας στην Ολλανδία
εταιρείας με την επωνυμία «ΧΑΤΡΑΜΟ ΧΑΒΕΝ ΕΝ ΤΡΑΝΣΠΟΡΤΜΠΕΤΡΙΖΦ
ΜΕΡΝΤΙΖΚ ΜΠΙ ΒΙ» ΚΑΙ β) του Τ. Σούϊτερτ, κατοίκου Ρόττερνταμ
Oλλανδίας ιστορεί ότι την 15.00 ώρα της 1.9.1995 υπηρετώντας ως
υποπλοίαρχος στο φορτηγό πλοίο «ΚΑΤΕΡΙΝΑ S» σημαίας Κύπρου, το
οποίο βρίσκονταν παραβεβλημένο στον προβλήτα του λιμένος MOERDIJK
της ευρύτερης περιοχής Ρόττερνταμ-Oλλανδίας, έλαβε εντολή από
τον πλοίαρχο του πλοίου, έτοιμου για απόπλου, να λάβει μετρήσεις
των βυθισμάτων του πλοίου από την πλευρά της προβλήτας. Ενόσω ο
ενάγων βάδιζε επί του χώρου του συνεχόμενου με τoν προβλήτα για να
ενεργήσει τις άνω μετρήσεις αιφνιδίως δέχθηκε εk των όπισθεν κτύπημα
στα πλευρά και στη συνέχεια παρασύρθηκε από το κινούμενο όπισθέν του
ανυψωτικό μηχάνημα τύπου FORKLIFT-CLARC που οδηγούσε ο δεύτερος
εναγόμενος έχοντας προστηθεί προς τούτο από την πρώτη εναγομένη
για την εκτέλεση εργασιών διευθέτησης βαρέων φορτίων και ακολούθως
μεταφορά στις εκεί αποθήκες. Αμέσως κατόπιν ο ενάγων διακομίσθηκε
σε εκεί νοσοκομείο, όπου διαπιστώθηκε ότι συνεπεία της παράσυρσης,
από το ανυψωτικό μηχάνημα είχε υποστεί (13) κατάγματα στα οστά της
λεκάνης και συνεπεία αυτών ρήξεις σπλήνας και ουρήθρας με αποτέλεσμα
να εμφανίζει στέρηση της ούρησης. Για την αποκατάσταση αυτών στην
Ολλανδία υποβλήθηκε σε υπερηβική κυστεκτομή καθώς και τοποθέτηση
ουρηθρικών καθετήρων με το ενδεχόμενο συνένωσης των δύο κρημνών
της ουρήθρας. Οι καθετήρες αυτοί παρέμειναν στον ενάγοντα για διάστημα
έξι (6) εβδομάδων. Στη συνέχεια αφαιρέθηκαν και υποβλήθηκε σε
εξετάσεις και κυστογράφημα. Ακολούθως επέστρεψε στη Νίκαια-Πειραιώς
όπου και η κατοικία του. Όμως λόγω της σοβαρότητας του τραυματισμού
του στις 11-11-95 εισήχθη στο ενταύθα νοσοκομείο «Υγεία», όπου
και υποβλήθηκε σε ανιούσα-κατιούσα ουρηθρογραφία από την οποία
διαπιστώθηκε στένωμα βολβικής μοίρας της ουρήθρας σε μεγάλη έκταση.
΄Ετσι αποφασίσθηκε εσωτερική ουρηθροτομή, η οποία πραγματοποιήθηκε
στις 14.11.95. Τοποθετήθηκε μόνιμος αυτοσυγκροτούμενος ουρηθρικός
καθετήρας προς παροχέτευση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Από το
άνω νοσοκομείο εξήλθε στις 23.11.95, όποτε του ανακοινώθηκε ότι
συνεπεία του ενδίκου ατυχήματος και των επιπλοκών του έχει υποστεί
ολική και οριστική σεξουαλική ανικανότητα. Ακολούθως στις 20.12.95
εισήχθη στο περιφερειακό γενικό νοσοκομείο Νικαίας -Πειραιώς όπου
νοσηλεύθηκε επί διήμερο και εκεί υποβλήθηκε σε εγχείρηση τοποθέτησης
ενδοουρηθρικού STENT με ισοθερμική μνήμη. Προσβλήθηκε προσέτι από
οξεία παγκρεατίτιδα και ίκτερο και για το λόγο αυτό νοσηλεύθηκε από
2.1.96 μέχρι 8.1.96.Περαιτέρω ενεφάνισε και χολολιθίαση, χολοκυστίτιδα
και αποδραμούσα παγκρεατίτιδα. Για το λόγο αυτό υποβλήθηκε
σε εγχείρηση χολοκυστεκτομής. Στη συνέχεια παρέστη ανάγκη να
παρακολουθείται τακτικά από ιατρούς, οι οποίοι του συνέστησαν την
τοποθέτηση ενδοσυρραγγωδών προθέσεων ενδοπεϊκώς, πράγμα το οποίο
και έγινε κατά τη νοσηλεία του στο νοσοκομείο Νικαίας -Πειραιώς από
8.7.96 μέχρι την 15.7.96. Επί πλέον σε γενόμενη εξέταση στις 30.1.97
στο ψυχιατρικό τμήμα του νοσοκομείο Νικαίας -Πειραιώς διαπιστώθηκε
ότι έπασχε από χρονίσασα καταθλιπτική συνδρομή. Παράλληλα στις
18.1.97 βεβαιώθηκε από τον διευθυντή του ουρολογικού τμήματος του
άνω νοσοκομείου ότι ήταν ανίκανος για περαιτέρω εργασία εφόρου ζωής.
Την 20.2.97 εξετάσθηκε από την αρμόδια ναυτική υγειονομική επιτροπή, η
οποία γνωμάτευσε για πλήρη και οριστική ανικανότητα του προς εργασία.
Συνεπεία όλων των άνω καταστάσεων ο ενάγων αδυνατεί να βαδίζει
παρά μόνο συνοδεία προσώπου, εμφανίζει ακινησία των αντιχείρων του
και αδυναμία πλήρους χρήσης των χειρών του, προϊούσα αϋπνία και
υποτροπιάζοντα οιδήματα στην κοιλία και στους γοφούς. Συνεπεία, έτσι,
των αρχικών σωματικών του κακώσεων και των επακολούθων επιπλοκών
ο ενάγων που δεν είναι ασφαλισμένος στο Ι.Κ.Α., κατά κατηγορίες, υπέστη
τις ακόλουθες ζημίες:
1) Δρχ. 21.244.020 (δαπάνη φύλαξης του νηπιακής ηλικίας τέκνου του
κατά το διάστημα νοσηλείας του στην Ολλανδία, συνοδεία της συζύγου
από πρόσωπο που ειδικά προσλήφθηκε για το σκοπό αυτό, δαπάνες
για ιατρικές αμοιβές, πριν από την είσοδό του στο νοσοκομείο «Υγεία»
και μετακινήσεις του με αυτοκίνητο ταξί από την κατοικία του στον
Πειραιά στα ιατρεία, δαπάνη για απασχόληση ημερήσιας και αποκλειστικής
νοσοκόμου στην οικία του πριν από την εισαγωγή του στο νοσοκομείο
«Υγεία», δαπάνη για μετακινήσεις της συζύγου του στην Αθήνα και τον
Πειραιά με αυτοκίνητο ταξί, φιλοδωρήματα στο νοσηλευτικό προσωπικό
κατά τη νοσηλεία του στο νοσοκομείο «Υγεία», δαπάνη απασχόλησης
αποκλειστικής νοσοκόμου στην κατοικία του μετά την έξοδό του από
το νοσοκομείο «Υγεία» και δαπάνη αμοιβής της συζύγου του για την
απασχόλησή της ως νοσοκόμου κατά το διάστημα από την επιστροφή του
μέχρι τη σύνταξη της αγωγής).
2) Δρχ.528.778.884 κατά την αναλυτική παράθεση λόγω της ανάγκης
απασχολήσεως αποκλειστικής νοσοκόμου σε 24ωρη βάση για το χρονικό
διάστημα από το Δεκέμβριο μήνα του έτους 1997 μέχρι και το 2012.
3) Δρχ. 29.228.389, κατά την αναλυτική παράθεση στην αγωγή, λόγω
της ανάγκης συνεχούς εκτέλεσης φυσιοθεραπειών και αμοιβής του
φυσιοθεραπευτή για το χρονικό διάστημα από το Δεκέμβριο μήνα του
έτους 1997 μέχρι και το έτος 2012,
4) Δρχ. 15.010.184, κατά την αναλυτική παράθεση στην αγωγή, για την
αμοιβή των αρμοδίων ιατρών τους οποίους θα αναγκάζεται να επισκέπτεται
δύο (2) φορές το μήνα για όλο το χρονικό διάστημα από το Δεκέμβριο
μήνα του 1997 μέχρι και το έτος 2112,
5) Δρχ. 10.858.261 κατά την αναλυτική παράθεση στην αγωγή, για
δαπάνες χρήσης ταξί κατά τις διάφορες μετακινήσεις του προς εκτέλεση
φυσιοθεραπειών και ιατρικές επισκέψεις για το χρονικό διάστημα από το
Δεκέμβριο μήνα του 1997 μέχρι και το έτος 2012,
6) δρχ. 356.143.856, κατά την αναλυτική παράθεση στην αγωγή, για
διαφυγόντα εισοδήματα τα οποία με πιθανότητα θα αποκόμιζε αλλά θα
στερηθεί λόγω της πλήρους και οριστικής ανικανότητας προς εργασία
πλοιάρχου, την οποία δεν θα μπορεί να εκτελέσει από τον τραυματισμό του
και μέχρι το έτος 2007, από την οποία θα αποκόμιζε τα αναφερόμενα στην
αγωγή ποσά και
7) Δρχ. 600.000.000 λόγω ηθικής βλάβης την οποία υπέστη λόγω
του προαναφερθέντος αναλυτικά παραπάνω τραυματισμού του και
των εντεύθεν επιπλοκών και οριστικά διαμορφωθεισών συνεπειών,
ήτοι ο ενάγων με την ένδικη αγωγή του αξιώνει την αναγνώριση της
εις ολόκληρον οφειλής των εναγομένων να του καταβάλουν, με τις
διακρίσεις στην αγωγή, το συνολικό ποσό των δρχ. 1.561.263.594. Το
Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, επικυρώνοντας κατά τούτο
την εκκληθείσα από τον ενάγοντα, πρωτόδικη απόφαση, απέρριψε ως
απαράδεκτη την αγωγή με το άνω περιεχόμενο για έλλειψη δικαιοδοσίας,
κρίνοντας ειδικότερα, ότι από το άρθ. 5 σημ.3 της Σ. Β. δεν μπορεί να
ιδρυθεί δικαιοδοσία των Ελληνικών δικαστηρίων προς απόφανση επί της
προκειμένης διαφοράς, γιατί ενόψει των εκτιθεμένων στην αγωγή και του
ότι η Ελλάδα και η Ολλανδία διέπονται από τη Σύμβαση των Βρυξελλών,
κατά τα προεκτεθέντα, δικαιοδοσία για την ένδικη διαφορά έχουν τα
ολλανδικά δικαστήρια, επειδή το ζημιογόνο γεγονός συνέβη στην Ολλανδία
και εκεί επήλθε η άμεση αρχική ζημία του ενάγοντος, ενώ από κανένα
άλλο στοιχείο της υπόθεσης δεν προκύπτουν στοιχεία ώστε να ιδρυθεί
τοπική αρμοδιότητα οιουδήποτε ελληνικού δικαστηρίου λαμβανομένου
υπόψη ότι κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή τόσο η πρώτη εναγομένη όσο
και ο δεύτερος εναγόμενος, έχουν έδρα και κατοικία, αντιστοίχως, στην
Ολλανδία. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε τις ουσιαστικού
δικαίου διατάξεις των άρθρων 297, 298, 299, 914, 922, 923, 929-933
Α.Κ., τις οποίες ούτε εφάρμοσε ούτε ερμήνευσε για την κρίση του αυτή,
ούτε παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο. Τούτο ειδικότερο γιατί η πρώτη
υλική εκδήλωση της ζημίας του ενάγοντος κατά το περιεχόμενο της
αγωγής έλαβε χώρα στο Ρόττερνταμ-Ολλανδίας, αφού εκεί συντελέσθηκε ο
σοβαρός τραυματισμός του ενάγοντος που συνιστά την βλαπτική προσβολή
του προστατευόμενου από το νόμο εννόμου αγαθού της σωματικής του
ακεραιότητας και αποτελεί το ζημιογόνο γεγονός κατά την έννοια του άρθ.
5 σημ. 3 της Σ. Β. και εκεί ακολούθησε η πρώτη νοσηλεία του ενάγοντος
σε νοσοκομείο για χρονικό διάστημα έξι (6) εβδομάδων, χωρίς να έχει
σημασία δηλ. δεν οδηγεί τούτο σε αποκλεισμό της δικαιοδοσίας των
ολλανδικών δικαστηρίων αν ο ενάγων υποβλήθηκε ο ίδιος σε δαπάνες για
το πρώτο διάστημα της εκεί νοσηλείας του. Εξάλλου τα αιτούμενα με την
αγωγή κονδύλια αφορούν βασικά: 1) θετική ζημία του ενάγοντος λόγω
των δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση
των συνεπειών και επιπλοκών που ενεφάνισε ο σοβαρός τραυματισμός
του που συντελέσθηκε στο Ρόττερνταμ-Ολλανδίας, 2) διαφυγόντα
εισοδήματα του ενάγοντος από την αδυναμία άσκησης της προηγούμενης
επαγγελματικής του δραστηριότητας, η οποία σαφώς αποτελεί έμμεση
ζημία μη συνδεόμενη γεωγραφικώς με την Ελληνική Επικράτεια λόγω
της ιδιότητας του ως πλοιάρχου και 3) ηθική βλάβη λόγω του σοβαρού
τραυματισμού του, η οποία και αυτή δεν εμφανίζει δεσμό αισθητό προς
την γεωγραφική περιοχή της Ελλάδος. ʼλλωστε ο ενάγων είχε την
ευχέρεια να επιχειρήσει την, εκτός Ολλανδίας, περαιτέρω νοσηλεία του σε
νοσοκομείο κράτους άλλου διεπόμενου από τη Συμβ. Βρυξ. Αυτό όμως δεν
μπορεί να οδηγήσει σε θεμελίωση δικαιοδοσίας των δικαστηρίων αυτών.
Παραδοχή τέτοιας λύσεως οδηγεί σε δημιουργία FORUM ACTORIS, η οποία
όμως αποδοκιμάζεται από τη Σύμβ. Βρυξ. Συνεπώς όσα κατ' εκτίμηση,
ισχυρίζεται ο αναιρεσείων με τους λόγους αναίρεσης, από το άρθρο 559
αρθ. 1 και 14 Κ.Πολ.Δ. πρέπει ν' απορριφθούν ως αβάσιμα.
ΙΙΙ. Μετά από αυτά πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης.
Για τους λόγους αυτούς
Απορρίπτει την, από 30-6-2000, αίτηση του Η. Α., για αναίρεση της
347/2000 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς.