Φέρεται προς συζήτηση η από 17-7-1990 έφεση της εναγομένης
αλλοδαπής εταιρείας ασφαλίσασας το με ξένο αριθμό κυκλοφορίας,
ζημιογόνο αυτοκίνητο και του συνεναγομένου ως εις ολόκληρο
ευθυνόμενου με αυτή και εκπροσωπούντος αυτήν, ενταύθα, κατά της
εκδοθείσας κατά την διαδικασία του άρθ. 810 Α του ΚΠολΔ υπ’ αρ.
2298/90 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών,
με την οποίαν έγινε εν μέρει δεκτή η από 16-11-1989 αγωγή των
εφεσιβλήτων διώκουσα αποζημιώσεως και χρηματική ικανοποίηση από το
παρελθόν εξ υπαιτιότητας του οδηγού του παραπάνω αυτοκινήτου, στην
Ελλάδα, ατύχημα. Η έφεση αυτή νομοτύπως και εμπροθέσμως ασκηθείσα
υπό των παραστάντων υπό την προεκτεθείσα ιδιότητα στην πρωτόδικη
δίκη εναγομένων, πρέπει να γίνη κατά τύπος δεκτή και να ερευνηθή κατ’
ουσίαν.
Επί επελεύσεως ατυχήματος στην Ελλάδα από αυτοκίνητο που δεν
έχει συνήθη τόπο σταθμεύσεως την Ελλάδα (αλλοδαπό) εκτός της
δημιουργούμενης κατά πρώτον λόγο ευθύνης του οδηγού κυρίου,
προστήσαντος κατά τις διατάξεις του Ελληνικού νόμου, εάν τούτο είναι
ασφαλισμένο σε αλλοδαπή εταιρεία,(δεν υφίσταται κατ’ αρχήν ευθύνη
αυτής κατά τον ημεδαπό νόμο (άρθρ. 10 τόυ Ν. 489/76).
Επίσης εάν ο ασφαλισμένος έχει κατόπιν συμφωνίας με τον ασφαλιστή
που έχει τον χαρακτήρα της εκ των προτέρων σωρευτικής αναδοχής
υπό τούτου των χρεών που θα δημιουργηθούν προς τρίτους από την
λειτουργία του αυτοκινήτου, έχει εφοδιασθεί με την λεγόμενη «πράσινη
κάρτα» κατά την προβλεπόμενη από το αρθρ. 2 παρ. 2 του Ν. 489/76
συμπληρωματική συμφωνία που προσυπέγραψαν τα Διεθνή Γραφεία
Ασφαλίσεως των κρατών της ΕΟΚ και άλλων 8. Σωρευτική ευθύνη στην
παραπάνω περίπτωση υπάρχει και του έχοντος γενική διαδικασία στην
Αθήνα, …, κατά του οποίου οι παθόντες έχουν ευθεία αγωγή (κατά το
αρθρ. 30 παρ.: 5 του προηγούμενου νόμου, και το οποίο, στην περίπτώση
αυτή, είναι και αντίκλητός της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρίας. Για τα
συμβάντα δε μετά την 1-7-88.υπό, υπό τις προεκτεθείσες προϋποθέσεις,
υπό του αλλοδαπού αυτοκίνητου, ατύχημα υπάρχει αυτοτελής ευθύνη του
γραφείου αυτού χωρίς να γίνεται καν έλεγχος της υπάρξεως ασφαλιστικής
καλύψεως ή εφοδιασμού του αυτοκινήτου με πράσινη κάρτα (σύμφωνα
με την διάταξη του άρθ. 26 παρ. 1β του παραπάνω νόμου).οπόταν το όριο
ευθύνης του όμως περιορίζεται κατά τον ελληνικό νόμο.
Στην προκείμενη περίπτωση και χωρίς την ύπαρξη πράσινης κάρτας θα
μπορεί να ευσταθήση ευθεία αγωγή κατά του αλλοδαπού ασφαλιστή μετά
την κύρωση από την Ελλάδα της από 27-9-68 Συμβάσεως των Βρυξελλών.
Ανεξαρτήτως, εντεύθεν, του δικαιώματος του … κατά του Αλλοδαπού
… τα υπ’ αυτού καταβληθέντα στους παθόντες στην Ελλάδα, αλλά και
κατά των λοιπών ευθυνόμενων, κυρίου, οδηγού κλπ του ζημιογόνου
αυτοκινήτου, λόγω της εγγυητικής λειτουργίας αυτού (όχι όμως και κατά
του Ελλην. Επικουρικού Κεφαλαίου) το Γραφείο τούτο (ελληνικό) μπορεί
εκτός της ιδιότητας του αντικλήτου της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας
να παραστή ως εκπροόσωπος αυτής ενώπιον του Ελληνικών Δικαστηρίων
(βλ. σχετ.Εφ.Αθ. 3320/90).
Εν προκειμένω, στην κρινόμενη από 16-11-1989 αγωγή ιστορείται ότι,
κατόπιν της επισυμβάσας την 7-4-1989 στην περιοχή Ισθμίων σύγκρουση
του αυτοκινήτου του πρώτου των εναγόντων (που οδηγούσε ο ίδιος και
στο οποίο επέβαιναν η σύζυγός του πρώτου και μητέρα της δεύτερης, και
τρίτης …, καθώς και η τέταρτη τούτων) με το ασφαλισμένο στην πρώτη,
εναγομένη εδρεύουσα στην Ιταλία ασφαλιστική εταιρεία, για το οποίο είχε
εκδοθή πράσινη κάρτα, εξ υπαιτιότητος του προστηθέντος οδηγού αυτού
ετραυματίσθη θανασίμως η πρώτη και σοβαρώς η δεύτερη και διώκεται
ακολούθως η καταβολή αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως υπό
των ενεχομένων εις ολόκληρο, της ασφαλίσασας το ζημιογόνο αυτοκίνητο
και αφετέρου υπό του ενταύθα εδρεύοντος … Η κατά τις δικονομικές
διατάξεις περαιτέρω παθητική νομιμοποίηση της εναγομένης αυτής
(ασφαλιστικής εταιρείας) η οποία ερευνάται αυτεπαγγέλτως προκύπτει εκ
της εγέρσεως της κατ’ αυτής αγωγής κατά του εν του νόμου αντικλήτου
της, δευτέρου των εναγομένων Ελληνικού …,παρισταμένου επιπλέον επ’
ονόματι και ως εκπροσώπου της, εφόσον, το γεγονός αυτό συνομολογείται
ρητώς απ’ αυτής, όπως προκύπτει τόσο από τις πρωτόδικες προτάσεις όσο
και της παρούσας δίκης.
Από τις καταθέσεις των ενόρκως ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου
εξετασθέντων μαρτύρων των διαδίκων, από όλα ανεξαρτήτως τα
προσκομισθέντα επικαλούμενα νομίμως απ’ αυτών έγγραφα μεταξύ των
οποίων οι νομίμως προσκομιζόμενες μή αμφισβητούμενης γνησιότητος
φωτογραφίες των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων των διαδίκων, τα εκ
της ποινικής διαδικασίας, περί ταυ επιδίκου ατυχήματος προερχόμενα,
τα εκδοθέντα νομίμως τιμολόγια περί των γενομένων δαπανών
απεδείχθηκσαν κατά την κρίση του δικαστηρίου τούτου τα ακόλουθα επί
της κρινόμενης διαφοράς.
Την 23.45 άρα της 7-4-1989 ο …, οδηγώντας το IX αυτοκίνητο που
είχε πινακίδες εκδοθείσες στην Ιταλία με αριθμό V – 1336. και ήτο
ασφαλισμένο με διεθνή ασφάλιση και πράσινη κάρτα στην πρώτη
εναγομένη αλλοδαπή (ιταλική) ασφαλιστική εταιρεία, όπως τούτο
συνομολογείται υπ’ αυτής, επί ης Εθνικής οδού Ναυπλίου Λιγουριού
Ισθμίων, με κατεύθυνση προς Λυγουριό, παρά το 45ον χιλιόμετρό αυτής,
παρέλειψε, όπως ώφειλε κατά τους κανόνες της συνετής οδηγήσεως
και του ΚΟΚ (αρθρ. 19 και 16) λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι η οδός
στο παραπάνω σημείο είχε συνεχείς στροφές και ο φωτισμός λόγω
της ώρας ήτο περιορισμένος, κατά τρόπο που του περιόριζε στην θέα
των κινουμένων αντιθέτως οχημάτων, σε μικρή απόσταση, να έχη
συνεχώς εντεταμένη την προσοχή του και να προβαίνη κάθε στιγμή στους
κατάλληλους χειρισμούς ώστε να διατηρή ασφαλή την πορεία του χωρίς
κανένα κίνδυνο. Έτσι αυτός, λόγω των παραπάνω παραλείψεων όταν
έβγαινε από μία δεξιά στροφή της παραπάνω οδού κινούμενος, όπως
συνάγεται (από τις εν γένει περιστάσεις και την επακολουθήσασα σφοδρή
σύγκρουση και τα απεικονιζόμενα στην έκθεση αυτοψίας της αστυνομικής
αρχής ευρήματα) με ταχύτητα πάνω από 70 χιλιόμ. μεγαλύτερη της
επιτρεπόμενης λόγω των περιστάσεων αυτών πολύ μικρής των 40-50 το
πολύ χιλιομέτρων, εισήλθε με διαγώνια πορεία στο αντίθετο ρεύμα και
σε απόσταση ενός μέτρου περίπου από την διπλή διαχωριστική γραμμή
που υπήρχε στο σημείο αυτό και επέπεσε επί του ερχομένου αντιθέτως
και βαίνοντος κανονικά μέσα στο ρεύμα πορείας του, υπ’ αρ. ΟΚ – 2492
– ΙΧΕ αυτοκίνητο του πρώτου των εναγόντων που οδηγούσε ο ίδιος και
στο οποίο επέβαιναν δίπλα στον οδηγό η σύζυγος τούτου και μητέρα
της δεύτερης και τρίτης και θυγατέρα της τέταρτης των εναγόντων.
Από την επελθούσα υπό τις εκτεθείσες περιστάσεις εξ αποκλειστικής
υπαιτιότητας του παραπάνω οδηγού του ασφαλισμένου στην εναγομένη
(με πράσινη κάρτα όπως προελέχθη) αυτοκινήτου σφοδρότατη σύγκρουση
το αυτοκίνητο μεν τούτο κατεστράφη ολοσχερώς μεταβληθέν, όπως
φαίνεται και υπό τις προσκομισθείσες φωτογραφίες σε άμορφη μάζα και
εφονεύθησαν ο οδηγός τούτου και όλοι οι επιβαίνοντες σ’ αυτό το δε
αυτοκίνητο του ενάγοντος το οποίο εκτιναχθέν επέπεσε με το οπίσθιο
μέρος του σε παρακείμενο πεύκο, υπέστη πολλαπλές βλάβες και εκ των
επιβατών αυτού ετραυματίσθη θανασίμως η παραπάνω σύζυγος και μητέρα
των ενάγουσών και ετραυματίσθη σοβαρώς ο οδηγός του ενάγων υποστάς
κάκωση θώρακος, κάκωση αριστερού αντίχειρος και πολλαπλές εκδορές.
Περαιτέρω, ανεξαρτήτως της ελλείψεως οποιασδήποτε περί την σύνετη και
σύμφωνα με τους κανόνες του ΚΟΚ οδήγηση του ενάγοντος οδηγού και
οποιασδήποτε συνυπαιτιότητος τούτου στην επέλευση του ατυχήματος,
όπως αποδείχθη κατά τα προεκτεθέντα, δεν απεδείχθη επίσης ότι
συντρέχει οποιαδήποτε συνυπαιτιότητα των παθόντων στην επέλευση εκ
της συγκρούσεως, αφενός του θανασίμου τραυματισμού της επιβαίνουσας
και αφετέρου του σοβαρού τραυματισμού του ενάγοντος οδηγού, όπως
αβασίμως προέβαλαν νομίμως κατά την πρωτόδικη δίκη και επαναφέρουν
με την έφεση των, οι εναγόμενοι.
Ειδικώτερα δεν απεδείχθη, ότι τα παραπάνω σοβαρά αποτελέσματα της
σφορδρότητας συγκρούσεως εκ της οποίας το αυτοκίνητο που επέβαιναν
οι παραπάνω παθόντες αφού συνεθλίβη το εμπρόσθιο μέρος του, όπως
φαίνεται και από τις φωτογραφίες, εξετινάχθη σε αρκετή απόσταση,
δήλ. θανάσιμος τραυματισμός της πρώτης και ο σοβαρός τραυματισμός
του οδηγού θα απεφεύγοντο, ή αυτά εν πάσει περιπτώσει, θα ήσαν
περιορισμένα εάν αυτοί, κατά τον χρόνο του ατυχήματος, έφεραν όπως
υποχρεούντο κατά τον ΚΟΚ (αρθρ. 81 παρ. 16) την ζώνη ασφαλείας.
Όπως απεδείχθη, από το σφοδρότατο πλήγμα που εδέχθη το εμπρόσθιο
μέρος του αυτοκινήτου του ενάγοντος στο οποίο ευρίσκοντο οι εν λόγω
παθόντες συνεθλίβη ολοσχερώς και τα σώματα τούτων συνεθλίφθησαν
μεταξύ του εμπροθσίου εξωτερικού μέρους και των καθισμάτων κατά
τρόπον που αντικειμενικώς καθιστούσε άνευ αξίας στην λειτουργία των
ζωνών ασφάλειας. Η κατά παράβαση των κανόνων του ΚΟΚ ε προκειμένω
υπό των παθόντων αυτόν ουδεμία ουσιώδη επιρροή είχε στην επέλευση
και στην έκταση του τραυματισμού των και ορθώς απερρίφθη σιγή η
προβληθείσα ένσταση των εναγομένων, αβάσιμος δε είναι ο αντίθετος
λόγος της εφέσεως τούτων.
Συνεπεία της, υπό τις εκτεθείσες περιστάσεις σύγκρουσης το αυτοκίνητο
του ενάγοντος τύπου FORD TAUNUS παλαιάς κατασκευής (1969)
η κυριότης του οποίου προκύπτει από την προσκομιζόμενη νόμιμη
φωτοτυπία της αντίστοιχης άδειας κυκλοφορίας τούτου και του οποίου
η αγοραία αξία, όπως απεδείχθη ανήρχετο σε δρχ. 550.000, υπέστη
πολλαπλές βλάβες τόσο στο εμπρόσθιο μέρος του το οποίο συμπιέστηκε
όπως προεξετάσθη από το πλήγμα που εδέχθη, όσο και στο οπίσθιο,
κατεστράφησαν δε χωρίς να είναι επισκυάσιμα άλλα τμήματα και
όργανα τούτου όπως οι θύρες, ουρανός, τιμόνι, προφυλακτήρας καπώ,
φακοί, μπαρμπριζ, κα. Ανεξαρτήτως του ότι είναι αμφίβολη μετά την
διενέργεια των επισκευών και αντικατάσταση των κατεστραφέντων
τμημάτων, αποκατάστάση της λειτουργικότητος και ασφαλείας που
παρείχε τούτο προ του ατυχήματος, καθιστάται αναμφίβολο ότι η επισκευή
τούτου(δηλ. η αγορά των αναγκαίων ανταλλακτικών και οι αμοιβές
των διαφέρων εργασιών μπορεί μεν να μην χρειασθή την δαπάνη του
ποσού των δρχ. 1.295.000 που επικαλείται ο ενάγων, σύμφωνα με την
επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ’ αυτού έγγραφη εκτίμηση του
συνεργείου αυτοκινήτων, η οποία κρίνεται αντικειμενικώς υπερβολική,
οπωσδήποτε όμως θα υπερβή το παραπάνω ποσό της αγοραίας του αξίας,
ως εκ τούτου συντρέχει περίπτωση ολικής καταστροφής του εν λόγω
αυτοκινήτου, και η αγωγική αξίωση εκ της αιτίας αυτής του ενάγοντος
(δηλ. αποζημιώσεως για ολική καταστροφή του αυτοκινήτου χωρίς
την ύπαρξη αξίας των υπολειμμάτων) είναι βάσιμη κατ’ ουσίαν για το
παραπάνω ποσό της αγοραίας αξίας του αυτοκινήτου από την οποίαν
όμως πρέπει να εκπέση η αξία των υπολειμμάτων τούτου δεδομένου ότι
όπως απεδείχθη και νομίμως αρνούμενοι την αγωγική αξίωση αυτή ως
προς την (έκταση της προσδιοριστέας ζημιάς, προβάλλουν οι εναγόμενοι
πολλά εξαρτήματα τούτου τα οποία δεν κατεστράφησαν είναι εμπορεύσιμα
(όπως οι τροχοί κ.α.) και έχουν αξίαν συνολικώς δρχ 100.000. Η αξίωση
συνεπώς ενάγοντος εκ της εν λόγω αιτίας ανέρχεται (μετά τον παραπάνω
προσδιορισμό της ζημιάς του, στο ποσό των δρχ. 450.000, όπως κατ’
ορθή εκτίμηση των αποδείξεων αν και με, διαφορετικό αιτιολογικό
εδέχθη η. προσβαλλόμενη Επί ολικής καταστροφής του πράγματος
(προελθούσας από υπαίτια και άδικη ενέργεια τρίτου, (κατά το άρθ. 914
ΑΚ) η αξία των υπολειμμάτων τούτου, δεν δημιουργεί γνήσια περίπτωση
συνυπολογισμού ζημίας και κέρδους έστω και εάν ο ζημιωθείς μπορεί
να ρευστοποίησει αυτά, χωρίς όμως να έχη τέτοια υποχρέωση αλλά
πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την ορθό υπολογισμό της επελθούσας
ζημίας και καταλήγει στον εκ των προτέρων περιορισμό της αξιώσεως του
ζημιωθέντος που αντιστοιχεί στην αξία του καταστραφέντος πράγματος.
Εάν όμως ο ζημιωθείς, παρόλο ότι ζητεί αποζημίωση για την ολική
καταστροφή του πράγματος, δεν προβαίνει στην εκ των προτέρων
υπολογισμό της αξίας των υπολειμμάτων ούτε προσφέρεται στην απόδοση
τούτων στον οφειλέτη, στην οποίαν μόνον αυτός δικαιούται να προβή
(μόνο με την αγωγή του και όχι επικουρικώς) χωρίς να υπάρχη τέτοια
αξίωση του οφειλέτη, διότι αυτή αποτελεί προβλεπόμενη μορφή φυσικής
αποκαταστάσεως της ζημίας κατά την διάταξη του αρθρ. 297 παρ, 2 ΑΚ
υπέρ του δανειστού (του οποίου αποτελεί περιουσία για την οποία δεν
έχει υποχρέωση να ρευστοποίηση (Μπαλής Ενοχ. Γ’ Μερος παρ. 5, 29),
τότε ο οφειλέτης δικαιούνται ενιστάμενος να ζητήση την έκπτωση από την
ζητούμενη αποζημίωση της αξίας των υπολειμμάτων αυτών. Επομένως
στην περίπτωση ασκήσεως αξιώσεως για ολική καταστροφή στην οποίαν
ο ενάγων κατά τον υπολογισμό της αξίας του πράγματος δεν υπολογίζει
τα υπολείμματα λόγω ελλείψεως οικονομικής αξίας αυτών, ο οφειλέτης
μη δυνάμενος κατά τα προεκτεθέντα να ζητήση τα υπολείμματα μπορεί
αρνούμενος την ιστορική βάση της αγωγής να αποδείξη την ύπαρξη αξίας
τούτων και να περιορίση αναλόγως το ύψος της αξίας του καταστραφέντος
πράγματος κατά τον υπολογισμό της ζημίας του ενάγοντος (κυρίου).
Εν προκειμένω συνεπώς, εφόσον με την αγωγή όπως προεξετέθη,
ο ενάγων κατά τον προσδιορισμό της ζημίας του δεν υπολογίζει τα
υπολείμματα λόγω της ανυπαρξίας οικονομικής αξίας τούτων (όπως
προκύπτει κατ’ εκτίμηση της αγωγής) ούτε δε προσφέρεται στην παράδοση
τούτων στους οφειλέτες εναγομένους, το προβληθέν δια των προτάσεων
των εναγομένων αίτημα της παραδόσεως των υπολειμμάτων του
καταστραφέντος αυτοκινήτου του ενάγοντος, δεν είναι νόμιμο και ορθώς
σιγή απερρίφθη υπό της προσβαλλόμενης αποφάσεως. Το παράπονο
άλλως τε των εναγομένων, ότι η απόφαση απέρριψε τον προβληθέντα
υπ’ αυτών, κατ’ ένσταση που προ έβαλαν πρωτοδίκως, ισχυρισμό των
περί αφαιρέσεως της αξίας, των υπολειμμάτων, είναι αβάσιμο εφόσον
η, ένσταση αυτή έστω και επικουρικώς με το προηγούμενο αίτημα των
προβαλλόμενη, είναι αλυσιτελώς καθόσον εν προκειμένω η αξία των
υπολειμμάτων υπολογίσθηκε κατά τα προεκτεθέντα κατά τον προσδιορισμό
του ύψους της ζημίας. Η επίκληση άλλως τε υπό των εναγομένων της
διατάξεως του άρθ. 300 ΑΚ, προς θεμελίωση της ενστάσεως αυτής είναι
αλυσιτελής εφόσον αυτή προβάλλεται μόνο επί αξιώσεως για τις δαπάνες
επισκευών (βλ. σχετ. Εφ. Αθ. 10671/90, 664/89 αδ.).
Περαιτέρω, ο ενάγων κατά τον χρόνο του ατυχήματος τυγχάνων
επαγγέλματος οδηγός ταξί, όπως τούτο συνάγεται και από την
προσκομιζόμενη νομίμως υπ’ αρ, 313917/1963 επαγγελματική άδεια
οδηγού φορτηγού Β’ κλάσεως εξεμεταλλεύετο το παραπάνω αυτοκίνητο
του οποίου ήτο κύριος, εργαζόμενος μια βάρδια κάθε ημέρα, από την
οποίαν εξέρδιζε καθαρά οπωσδήποτε το ποσό των 4000 δρχ., επί 25 μέρες
κάθε μήνα όπως απεδείχθη, ποσό στο οποίο ανταποκρίνεται άλλως τε στα
συναγόμενα εκ της κοινής πείρας σε παρόμοιες περιστάσεις, συνεπεία του
επελθέντος παραπάνω τραυματισμού του, και της νοσηλείας του κατέστη
ανίκανος προς άσκηση του επαγγέλματος του επί 3 μήνες.
Εκ της ανικανότητος προς άσκηση της εργασίας του αυτής (μη δυνάμενος
άλλως τε να ασκήση οποιαδήποτε άλλη εργασία κοινωνικώς ισοδύναμη)
απώλεσε τις προσόδους κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων που θα
είχε εάν δεν μεσολαβούσε το ατύχημα εκ δρχ. (25 Χ 3 Χ 4000 =) 300.000
συνολικώς όπως ορθώς εδέχθη η προσβαλλόμενη απόφαση.
Αβάσιμος συνεπώς είναι ο αντίθετος λόγος της εφέσεως των εναγομένων
οι•οποίοι•στηρίζουν την αμφίσβήτηση τόσο της ασκήσεως του παραπάνω
επαγγέλματος υπό του ενάγοντος όσο και των κέρδων εξ αυτής πόρων
στο προβαλλόμενο μόνο υπ’ αυτών επιχείρημα ότι ο ενάγων παραλείπει να
προσκομίση την φορολογικήν δήλωση, αβασίμως όμως, εφόσον όπως εν
προκειμένω τα περιστατικά αυτά συνάγονται κατά τούτο αναμφλίβολο από
τις προσκομισθείσες παραπάνω αποδείξεις.
Ο ενάγων αυτός περαιτέρω συνεπεία του παραπάνω τραυματισμού του
εχρειάσθηκε, όπως απεδείχθη, κατά το διάστημα της εκτός νοσοκομείου
νοσηλείας του των 35 ημερών, να λάβη βελτιωμένη διατροφή προς
υποβοήθηση της αναρρώσεως του, όπως είναι γνωστό ότι συμβαίνει σε
παρόμοιες περιπτώσεις δαπανήσας οπωσδήποτε για την αιτία αυτή (επί
ζημία του) το συνολικό ποσό των δρχ. 15.000 όπως κατ’ ορθή εκτίμηση
των αποδείξεων εδέχθη η προσβαλλόμενη. Αβάσιμος συνεπώς είναι εν
προκειμένω ο αντίθετος λόγος της εφέσεως.
Όπως προκύπτει από τις διατάξεις των αρθρ. 928 παρ. 1 εν συν. προς το
αρθρ. 914 του ΑΚ, τα έξοδα κηδείας δικαιούται να αναζήτηση, από τους
ευθυνόμενους για τον εξ αδικήματος θάνατο, μόνο ο αναλαμβάνων την
εξ ιδίων τελετή αυτής, ως έκ του νόμου υπόχρεως για αυτά. Δεδομένου
δε ότι η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνεται στην έννοια της γενικότερης
υποχρεώσεως διατροφής που υπάρχει μεταξύ των συζύγων και ανιόντων
κατίαν των και αδελφών έπεται ότι, ο διενεργήσας εξ ιδίων την κηδεία του
θανόντος μπορεί να ζητήση τα έξοδα μόνο εφόσον ανήκει στην παραπάνω
κατηγορία των συγγενών ή συζύγου του θανόντος ανεξαρτήτως μάλιστα
εάν αυτός έχει και κληρονομικό δικαίωμα στην συγκεκριμένη περίπτωση
(γεγονός που δεν ερευνάται). Εντεύθεν, λόγω της προεκτεθείσας φύσεως
των εξόδων κηδείας, σ’ αυτά περιλαμβάνεται η αναγκαία δαπάνη για την
μεταφορά του νεκρού, του φέρετρου, όλων των αναγκαίων σύμφωνα
με τα κρατούντα στον συγκεκριμένο τόπο και χρόνο τελετών, της
κυρίως κηδείας και ταφής καθώς και της κατασκευής του τάφου, δεν
περιλαμβάνονται μη αναζητούμενη συνεπώς, τα έξοδα του ενόψει των
συγκεκριμένων περιστάσεων υπερβαίνουν το μέτρο που επιβάλλεται
σύμφωνα με τις κρατούσες αντιλήψεις (όπως η ταρύχευση του σώματος)
ή οφείλονται στην υπερβολική μέριμνα και το ενδιαφέρον του τελούντος
την κηδεία (όπως είναι η δυσανάλογη προς την κοινωνική θέση του
θανόντος τέλεση υπερπολυτελούς κηδείας ή κατασκευής τάφου). Επίσης
δεν περιλαμβάνονται τα έξοδα μνημόσυνου, τα έξοδα μεταβάσεως
των συγγενών στο τόπο της κηδείας, εφόσον αυτά επιβάλλονται από
το ηθικό καθήκον των προσώπων αυτών και συνεπώς δεν αποτελούν
αποκαταστατέα ζημία ούτε προσμετρώνται στις επιζήμιες συνέπειες που
τελούν σε αιτιώδη σχέση με το αδίκημα (ΑΠ 1590/80 ΝοΒ 29/895 -Εφ.Αθ.
8563/89 10582/90).
Εν προκειμένω, όπως απεδείχθη, ο ενάγων σύζυγος της θανούσας
εχρειάσθηκε να δαπανήση συνεπεία του ατυχήματος για την μεταφορά
κατ’ αρχήν της σωρού από την Κόρινθο στην Αθήνα, τόπο κατοικίας της,
με νεκροφόρο το ανταποκρινόμενο άλλως τε στις γνωστές τιμές κόστους,
ποσό δρχ. 30.000. Για την τέλεση ενταύθα αναλόγως με την κοινωνική
θέση και οικονομική κατάσταση της οικογένειας που κηδεία αυτής δρχ.
130.000 και για την κατασκευή συνήθους κατηγορίας τάφου δρχ. 70.000
και συνολικώς το ποσό δρχ. 230.000 για το οποίο έχει νόμιμη αξίωση,
σύμφωνα με τα προεκτεθέντα κατά των εναγομένων, όπως ορθώς εδέχθη
και η προσβαλλόμενη. Αβάσιμος συνεπώς είναι εν προκειμένω ο αντίθετος
λόγος της εφέσεως.
Όπως απεδείχθη περαιτέρω ο ενάγων συνεπεία του επελθέντος άνευ
υπαιτιότητας μάλιστα αυτής θανάτου της συζύγου του, θα αποστερηθή
κατά πάσα πιθανότητα στο μέλλον το επίδικο διάστημα (μέχρι 7-4-92) των
παρεχομένων από την θανούσα σύζυγο του, η οποία κατά τον χρόνο του
ατυχήματος είχε ηλικία 41 ετών και ήτο υγιής, ασχολούμενη αποκλειστικώς
με τα καθήκοντα του οικογενειακού οίκου, των παρειχομένων υπ’
αυτής υπηρεσιών. Από την στέρηση των υπηρεσιών αυτών ο ενάγων
ανεξαρτήτως εάν αυτός χρησιμοποίηση άλλο πρόσωπο προς παροχήν
τούτων, αποτιμώμενες κατά τις τρέχουσες αμοιβές τούτων (βλ. ΑΠ 801/75
ΝοΒ 24/161 Εφ.Αθ. 8563/89 – 10582/90 αδ), θα υποστή αντίστοιχη Ζημία
κάθε μήνα. Την ζημία αυτή η προσβαλλόμενη προσδιόρισε (κατ’ ορθή
εκτίμηση των αποδείξεων άλλως τε) στο ποσό των δρχ. 50.000 δραχμές
μηνιαίως, το οποίο οι εναγόμενοι δεν αμφισβητούν (ειδικώς άλλως τε)
άλλα ζητούν με την έφεση των την ανάλογη προς την πρσβληθείσα υπ’
αυτών, αβάσιμη όμως όπως προεξετέθη, ένσταση συνυπαιτιότητας της
παθούσας αυτής(για τον τραυματισμό της) μείωση του ποσού της. Μέσα
στην απόρριψη κατά τα προεκτεθέντα όμως της ενστάσεως αυτής ο
σχετικός λόγος της εφέσεως των, παρίσταται ως αλυσετελής.
Περαιτέρω οι ενάγοντες, σύζυγος και στενοί συγγενείς της θανούσας,
τέκνα και μητέρα αυτής, διαβαίνοντες όπως προέκυψε στο ίδιο θερμό και
στοργικό περιβάλλον της ίδιας οικογενειακής στέγης, υπέστησαν, όπως
άλλως τε είναι συνήθες, μεγάλο ψυχικό άλγος από την υπό τις εκτεθείσες
συνθήκες χωρίς καμία υπαιτιότητα αυτής άλλως τε, αδόκητη απώλεια του
συγγενούς των. Η χρηματική ικανοποίηση που δικαιούνται καθένας από
αυτούς που θα συμβάλη στην ανακουφισή του, αναλόγως των εκτεθείσων
περιστάσεων του θανάτου της εν λόγω συγγενούς των, του βαθμού
υπαιτιότητας του δράστου οδηγού ενόψει της οικονομικής και κοινωνικής,
μέτρίας όπως προέκυψε, καταστάσεως των εναγόντων, και του υπαιτίου
οδηγού (όχι όμως της ασφαλίστριας λόγω του εγγυητικού χαρακτήτος
της ευθύνης της) ανέρχεται κατά την κρίση του δικαστηρίου τούτου σε
ποσά ανώτερα οπωσδήποτε κατά την κρίση του δικαστηρίου τούτου των
επιδικασθέντων 300.000 για καθένα από τους ενάγοντες, σύζυγο και τέκνα
της θανούσας και 200.000 για την μητέρα αυτής. Αβάσιμος συνεπώς είναι
ο σχετικός λόγος της εφέσεως με την οποίαν παραπονούνται οι εναγόμενοι
για τον εν λόγω ύψος των επιδικασθέντων ποσών και την συνεκτίμηση
υπό της προσβαλλόμενης της συνυπαιτιότητας των εναγουσών αυτών στον
τραυματισμών των.
Μετά απ’ όλα τα προεκτεθέντα περί της ουσιαστικής αβασιμότητας όλων
των λόγων της εφέσεως των εναγομένων πρέπει να απορριφθή αυτή ως
αβάσιμη κατ’ ουσίαν και να καταδικασθούν αυτοί στην δικαστική δαπάνη
του παρόντος βαθμού.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζοντας αντιμωλία των διαδίκων.
Δέχεται κατά τύπους και
Απορρίπτει κατ’ ουσίαν την έφεση.