Η από 28-1-1999 έφεση του Δημητρίου Μανδηλαρά κατά της εταιρίας
«L. T. AG.» και η από 17-11-99 αντίθετη έφεση της τελευταίας κατά
του πρώτου, οι οποίες (εφέσεις) στρέφονται κατά της 6597/1998
οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου, που δίκασε με την
ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, ασκήθηκαν νομοτύπως και
εμπροθέσμως και πρέπει να γίνουν τυπικά δεκτές και να εξετασθούν με
την ίδια διαδικασία για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων τους (533 παρ.
1 ΚΠολΔ), συνεκδικαζομενες καθόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της
διατάξεως του άρθρου 246 ΚΠολΔ.
Ο ενάγων και ήδη εκκαλών -εφεσίβλητος με την από 6-6-1996 αγωγή
εξέθετε, ότι προσλήφθηκε από την αντίδικό του εταιρία με σύμβαση
εξηρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου που καταρτίσθηκε στις 13-10-95
στο Πειραιά, για να εργαστεί με την ειδικότητα του μηχανοτεχνίτη
σε συγκεκριμένες επισκευαστικές εργασίες στο με σημαία Κύπρου
πλοίο «P. A O.», του οποίου τη διαχείριση ασκούσε η εναγομένη ότι
σε εκτέλεση της συμβάσεως αυτής προσέφερε τις υπηρεσίες του μέχρι
14-3-1996, ημερομηνία κατά την οποία λύθηκε η σύμβαση αυτή,
λόγω περατώσεως των εργασιών για τις οποίες είχε προσληφθεί, και
ότι από την σύμβαση αυτή η οποία διέπεται (κατά την αγωγή) από τις
ισχύουσες συλλογικές συμβάσεις εργασίας για τους εργατοτεχνίτες που
απασχολούνται στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη Πειραιώς και Περιχώρων
η εναγομένη εφεσίβλητη-εκκαλούσα του οφείλει, κυρίως ως εργοδότριά
του, και επικουρικώς ως εφοπλίστρια του πλοίου, το συνολικό ποσό
των 2.952.178 δραχμών (για μη καταβληθέν έκτο ημερομίσθιο της
εβδομάδος, αποζημίωση για εργασία κατά τα Σάββατα, για αναλογία
επιδόματος Πάσχα, για αναλογία αποζημίωσης αδείας). Με τη αγωγή δε
εκείνη ζητούσε να υποχρεωθεί η εναγομένη να του καταβάλει το πιο πάνω
ποσό, με το νόμιμο τόκο από 14-3- 1996 άλλως από την επίδοση της
αγωγής, ποσό το οποίο ζητούσε, επικουρικώς, και κατά τις διατάξεις του
αδικαιολόγητου πλουτισμού. Το Πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την
αγωγή, ως ουσιαστικά αβάσιμη, αφού δέχθηκε, ότι για την εργασία του στο
πιο πάνω πλοίο έλαβε ότι εδικαιούτο να λάβει. Κατά της αποφάσεως αυτής
παραπονούνται οι διάδικοι για τους αναφερόμενους στις συνεκδικαζόμενες
εφέσεις τους λόγους και ζητούν την μεταρρύθμισή της με σκοπό ο μεν
ενάγων να γίνει δεκτή η αγωγή του εξ ολοκλήρου, η δε εναγομένη ν'
απορριφθεί η αγωγή για τους νομικούς και ουσιαστικούς λόγους που
αναφέρει στο δικόγραφό της. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η εναγομένη
δικαιούται ν' ασκήσει έφεση αν και διάδικος που νίκησε, εφόσον έχει
έννομο συμφέρον το οποίο προκύπτει άμεσα από την προσβαλλόμενη
απόφαση (Εφ. Πατρ. 1093/1995 Αρχ. Νομ. 12, 198). Με τη διεθνή
Σύμβαση των Βρυξελλών της 27-9-1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία
και εκτέλεση αποφάσεως σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις στην
οποία προσχώρησε και η Ελλάδα με σύμβαση που υπογράφτηκε στο
Λουξεμβούργο την 25-10-1992 και η οποία κυρώθηκε με το ν. 1814)
της 11/11-11-1988 και άρχισε να ισχύει από 1-4-1989, έχουσα έτσι την
αυξημένη τυπική ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος
(αρ. πρώτο), όπως αυτής τροποποιήθηκε με τη σύμβαση της Ισπανίας
και της Πορτογαλίας που υπογράφτηκε το 1989 στη πόλη Ντουόστιαν/
Σαν Σεμπαστιάν της Ισπανίας η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με το
ν. 2004/1992 και ισχύει ως εσωτερικό δίκαιο από 1-7-1992, εισάγονται
ρυθμίσεις στο ελληνικό Εργατικό Δικονομικό Δίκαιο, οι ριζοσπαστικότερες
από τις οποίες σχετίζονται με τις ρήτρες παρεκτάσεως δικαιοδοσίας που
συνομολογούνται μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Έτσι με το άρθρο
17 παρ. 1 ορίζεται ότι «αν τα μέρη, από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την
κατοικία του στο έδαφος συμβαλλόμενου Κράτους θα δικάζει τις διαφορές
που έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη
σχέση, το δικαστήριο αυτό ή τα δικαστήρια του κράτους αυτού που έχουν
αποκλειστική δικαιοδοσία». Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι η γραμματική
διατύπωση της παραπάνω διατάξεως δίνει την εντύπωση ότι η σχετική
ρήτρα θα πρέπει να καθορίζει τα αρμόδια δικαστήρια μόνο Κοινοτικής
χώρας, που είναι τα συμβαλλόμενα μέρη. Ήδη όμως από το 1978 το
ΔΕΚ έκρινε ότι ο ερμηνευτής της σχετικής διατάξεως δεν θα πρέπει να
σταθεί στο γράμμα της διατύπωσης που αφορά τη συνηθέστερη περίπτωση
που εμφανίζεται στη πράξη, ήτοι τον προσδιορισμό ως αρμοδίων των
δικαστηρίων κοινοτικής μόνο χώρας. Με βάση δε την ως άνω Σύμβαση
καθιερούμενη αρχή της αυτονομίας της ιδιωτικής βουλήσεως, τα μέρη
έχουν δικαίωμα να καταρτίσουν εγκύρως ρήτρα παρεκτάσεως του
Δικαστηρίου ακόμα και μη συμβαλλόμενης στη Σ.Β. χώρας. Συνεπώς
ρήτρα που προσδιορίζει ως αποκλειστικώς αρμόδια τα δικαστήρια της
Κύπρου ή άλλης μη συμβαλλόμενης χώρας, υπάγεται και αυτή υπό τη
Σ.Β. και θεωρείται έγκυρη εφόσον συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις του
ως άνω άρθρου. Ειδικά όμως στο χώρο του εργατικού δικαίου εισάγεται
νέα ρύθμιση της διεθνούς δικαιοδοσίας με την προσθήκη στο άρθρο 17
της Σ.Β. παραγράφου με την οποία ορίζεται ότι «σε θέματα ατομικών
συμβάσεων εργασίας, οι συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας παράγουν
αποτελέσματα μόνο αν είναι μεταγενέστερες από τη γέννηση της διαφοράς
αυτής και λειτουργεί μόνο κατά το εξής σχήμα. Τότε και μόνον τότε
επιτρέπεται να λειτουργήσει η ρήτρα αυτή, εάν ο εργαζόμενος και μόνο
αυτός κρίνει ότι το συμφέρει και την επικαλείται για να δικασθεί η υπόθεση
από το Δικαστήριο, ακόμα και διαφορετικό από εκείνο που ορίζεται στο
άρθρο 562 Β. Έτσι στις τέσσερις προϋποθέσεις εγκυρότητας της ρήτρας
διεθνούς δικαιοδοσίας προστίθεται και αυτές της τελευταίας παραγράφου
του άρθρου 17. Προκειμένης δε ρήτρας παρεκτάσεως της δικαιοδοσίας
που καταρτίστηκε πριν τη γέννηση της διαφοράς, αυτή λειτουργεί μόνο
κατά το εξής σχήμα. Τότε και μόνο τότε επιτρέπεται να λειτουργήσει η
ρήτρα αυτή, εάν ο εργαζόμενος και μόνο αυτός κρίνει πως τον συμφέρει
και την επικαλείται για να δικασθεί η υπόθεσή του από δικαστήριο, ακόμα
και διαφορετικό από κείνο που θα καθοριζόταν εάν η ρήτρα δεν είχε
καθόλου συμφωνηθεί με βάση είτε τη γενική βάση δικαιοδοσίας, είτε τις
συντρέχουσες βάσεις δικαιοδοσίας. Εάν ο ενάγων εργαζόμενος κρίνει
πως δεν τον συμφέρει να απευθυνθεί στον καθοριζόμενο δια της ρήτρας
δικαστήριο, καταφεύγει στη προστασία της διατάξεως που κηρύσσει
ανενεργό τη ρήτρα, ως καταρτισθείσα πριν από τη γέννηση της διαφοράς,
οπότε το αρμόδιο δικαστήριο καθορίζεται με βάση τις γενικές διατάξεις
της συμβάσεως των Βρυξελλών, ως εάν ουδέποτε είχε συμφωνηθεί ρήτρα
παρεκτάσεως (Ε.Π. 1240/1996 Νομολ. Εφετείου Πειραιώς σελ. 96).
Εξάλλου από τις διατάξεις των άρθρων 2, 3 παρ. 1 και 6 της Σύμβασης της
Ρώμης 1980 που κυρώθηκε με τον 1792/1998 και ισχύει από 1-4-1991
και έχει οικουμενικό χαρακτήρα, προκύπτει ότι, η ενοχική σύμβαση που
καταρτίζεται μετά την 1-4-1991 διέπεται από το δίκαιο που επέλεξαν τα
συμβαλλόμενα μέρη το οποίο, επί ατομικής συμβάσεως δεν μπορεί να έχει
ως αποτέλεσμα την αποστέρηση του εργαζόμενου από την προστασία,
την οποία εξασφαλίζουν σ' αυτόν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του
δικαίου που θα ήταν εφαρμοστέο αν δεν είχε γίνει επιλογή, εκτός αν από
το σύνολο των περιστάσεων συνάγεται, ότι η σύμβαση εργασίας συνδέεται
στενότερα με άλλη χώρα οπότε εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της χώρας
αυτής (Ε.Π. 510/1994, 1357/1995 αδημ.). Ακόμη στο άρθρο 7 παρ. 2 της
παραπάνω Σύμβασης ορίζεται ότι «οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης
δεν μπορούν να θίξουν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου της χώρας του
δικάζοντος δικαστή που ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση ανεξάρτητα
από το εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο». Πρόκειται για τους λεγόμενους
κανόνες «αμέσου εφαρμογής» του δικαίου του δικάζοντος δικαστή,
δηλ. του αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του Forum που εφαρμόζονται
υποχρεωτικά, οποιοδήποτε και αν είναι το δίκαιο που διέπει τη σύμβαση.
Όσο αφορά το ελληνικό δίκαιο κανόνες αναγκαστικού δικαίου και άμεσου
εφαρμογής είναι αυτοί που ρυθμίζουν τις σχέσεις εργασίας και των ειδικών
Συλλογικών Συμβάσεων εργασίας οι οποίες αποτελούν ένα εννιαίο σύνολο
με τους λοιπούς κανόνες του Ελληνικού Δικαίου (ολ. Α.Π. 47/1987 ΕΝΔ
15, 385).
Από την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα του ενάγοντα η οποία περιέχεται
στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη πρακτικά συνεδριάσεως του
Δικαστηρίου από την με αριθμ. 13523/25-9-1993 ένορκη βεβαίωση του
μάρτυρα της εναγομένης ενώπιον της Συμ/φου Πειραιώς Άννας Καλλίτση-
Παναγοπούλου που έχει ληφθεί νομοτύπως σύμφωνα με τη διάταξη
του άρθρου 671 παρ. 1 ΚΠολΔ, την οποία προσκομίζει και επικαλείται η
εναγομένη και απ’ όλα τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται
οι διάδικοι αποδείχθηκαν τα εξής: Η εναγομένη εταιρία με την επωνυμία
«L. T. A. LTD», είναι εταιρεία που εδρεύει στη Κύπρο, σύμφωνα με
το καταστατικό της αλλά διατηρεί γραφεία στο Πειραιά επί της οδού
Μαυροκορδάτου 11. Με σύμβαση εργασίας «συμφωνητικό εργοδότησης»
όπως ονομάσθηκε, που καταρτίσθηκε εγγράφως στο Πειραιά μεταξύ
αυτής και του ενάγοντος την 13-10-1995 η πρώτη τον προσέλαβε για
να εργασθεί ως τεχνίτης μηχανικός με μηνιαίο μισθό 500.000 δραχμών,
στις εργασίες επισκευής του πλοίου «P. SA O.» του οποίου αυτή ασκούσε
τη διαχείριση. Με το πιο πάνω συμφωνητικό προσλήψεως καθορίσθηκε,
ότι αρμόδια για την επίλυση των διαφορών που θα προκύψουν από τη
σύμβαση αυτή είναι τα δικαστήρια της Λεμεσού Κύπρου. Η ρήτρα όμως
αυτή δεδομένης και της αρνήσεως του ενάγοντος είναι ανενεργός, ως
καταρτισθείσα πριν από τη γέννηση της επιδίκου διαφοράς, γεγονός, το
οποίο δεν αμφισβητείται. Κατά συνέπεια η αρμοδιότητα των δικαστηρίων
του Πειραιά θεμελιούμενη στις γενικές διατάξεις της Σ.Β. και στις διατάξεις
των άρθρων 33 ΚΠολΔ σε συνδ. με το άρθρο 3 παρ. 1 ΚΠολΔ και
το ν. 2172/1993 είναι νόμιμη και ορθώς επομένως το Πρωτοβάθμιο
Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι έχει δικαιοδοσία να κρίνει επί της επιδίκου
διαφοράς και τα αντίθετα που υποστηρίζονται με το πρώτο λόγο της
εφέσεως της εναγομένης είναι απορριπτέα ως αβάσιμα. Περαιτέρω με
το αυτό συμφωνητικό προσλήψεως του ενάγοντος, συμφωνήθηκε ότι
για κάθε διαφορά που θα προκύψει από τη σχέση αυτή θα εφαρμόζεται
το Κυπριακό δίκαιο. Η επιλογή όμως από τα συμβαλλόμενα μέρη του
Κυπριακού δικαίου, ως δικαίου, που θα διέπει την επίδικη σύμβαση
εργασίας δεδομένου ότι η καταστατική έδρα της εναγομένης βρίσκεται
στη Κύπρο και το πλοίο φέρει σημαία Κύπρου είναι κατ' αρχήν έγκυρη,
πλην όμως στο Κυπριακό δίκαιο δεν υπάρχει η ειδική Συλλογική Σύμβαση
που επικαλείται ο ενάγων και κατά συνέπεια σύμφωνα με τα εκτεθέντα
παραπάνω, η επιλογή από τους συμβαλλομένους του εφαρμοστέου δικαίου
δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει τον εργαζόμενο από την
προστασία που του εξασφαλίζουν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του
δικαίου που θα ήταν εφαρμοστέο στην περίπτωση που δεν είχε γίνει η
επιλογή. Έτσι και με δεδομένο, ότι το ένδικο πλοίο που αποτελεί τον τόπο
εργασίας του ενάγοντος ήταν ελλιμενισμένο στη ευρύτερη περιοχή του
Πειραιά, η εναγομένη διατηρούσε γραφείο στο Πειραιά και η εκπλήρωση
της παροχής έγινε στο Πειραιά, εφαρμοστέο στη προκειμένη περίπτωση
είναι το Ελληνικό δίκαιο με το οποίο παρουσιάζει στενότερο σύνδεσμο η
επίδικη σύμβαση εργασίας. Επομένως η εκκαλουμένη απόφαση η οποία
έκρινε ως εφαρμοστέο στην επίδικη σύμβαση εργασίας το Ελληνικό δίκαιο
δεν έσφαλε και απορριπτέος κρίνεται ο σχετικός λόγος της εφέσεως της
εναγομένης.
Κατά τις γενικές αρχές του ναυτεργατικού δικαίου και κατά την έννοια
των άρθρων 37 επ., 53 επ. ΚΙΝΔ η ιδιότητα του ναυτικού η οποία είναι
αναγκαία για την ύπαρξη συμβάσεως ναυτολογήσεως, που ρυθμίζεται από
τις διατάξεις του ναυτεργατικού δικαίου, έχει ως προϋπόθεση, ότι αυτός
ανήκει στην οργανική ενότητα των εργαζομένων στο πλοίο (συγκροτημένο
πλήρωμα) και προσφέρει τις υπηρεσίες κατά τον πλού (Α.Π. 904/1987
ΝοΒ 36, 1218, Ε.Π. 286/1996 ΕΝΔ 24 σελ. 529, Ε.Π. 141/1995 ΕΝΔ 23,
350) χωρίς να είναι ουσιώδες στοιχείο για το χαρακτηρισμό της συμβάσεως
ως ναυτικής η πραγματική εκτέλεση του πλου και η αντιμετώπιση
θαλασσίου κινδύνου. Δεν συγκαταλέγονται στα μέλη του πληρώματος
και δεν συνδέονται επομένως με σύμβαση ναυτικής, αλλά χερσαίας,
εργασίας, πλην άλλων και όσοι εργάζονται προσκαίρως στις εργασίες
επισκευής και συντηρήσεως του πλοίου. Στην ερευνώμενη περίπτωση
ο ενάγων, όπως προαναφέρθηκε, προσλήφθηκε και απασχολήθηκε,
στην διενέργεια συγκεκριμένων εργασιών επισκευής και συντηρήσεως
μετά την αποπεράτωση των οποίων θα έληγε και η μετά της εναγομένης
σύμβαση, χωρίς να είναι εντεταγμένος στην υπηρεσία του πλοίου και στο
συγκροτημένο πλήρωμα αυτού, δηλαδή στα άτομα εκείνα που εργάζονται
στο πλοίο κατά τον πλού σταθερώς και μονίμως, χωρίς τους οποίους
αυτό δεν ταξιδεύει και οι αρχές ασφαλείας δεν επιτρέπουν τον απόπλου
του. Ο χαρακτηρισμός του ενάγοντος στο συμφωνητικό πρόσληψης
που καταρτίστηκε μεταξύ των διαδίκων, ως ναυτικού Γ Μηχανικού,
τέθηκε για να διευκολύνει την παρουσία του έναντι των αρχών και δεν
ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, όπως άλλωστε και η εγγραφή
του στο ναυτολόγιο του πλοίου, κάτι το οποίο προκύπτει, τόσο από το
όλο περιεχόμενο της συμβάσεως, αλλά και από τα υπόλοιπα αποδεικτικά
στοιχεία. Συνεπώς η μεταξύ των διαδίκων σύμβαση έχει τον χαρακτήρα
της χερσαίας συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας (βλ. και ΕΠ 795, 590,
1386/1997 αδημ.) και μάλιστα ορισμένου χρόνου, εφόσον αποσκοπούσε
και συνεδέετο με την εκτέλεση ορισμένου έργου, μετά την αποπεράτωση
του οποίου επήρχετο και η λήξη της (ΑΠ 729/1992 ΔΕΝ 49.11, ΑΠ
905/1992 ΕλΔνη 35, 1031, ΕΑ 7075/1995 ΔΕΝ 51 σελ. 1272). Συνεπώς
δεν έσφαλε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο το οποίο απέρριψε την ένσταση
αυτή, όπως αβασίμως υποστηρίζει η εναγομένη με το σχετικό λόγο της
εφέσεώς της, ο οποίος μετά ταύτα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Ο ενάγων στήριξε τις αναφερόμενες στην αγωγή του αξιώσεις κατά της
εναγομένης, στο ότι η σύμβαση διέπεται αμέσως από τις ισχύουσες κατά
τον χρόνο εκείνο συλλογικές συμβάσεις που καθόριζαν τους όρους αμοιβής
και εργασίας των απασχολουμένων στη ναυπηγοεπισκευαστικη ζώνη
Πειραιώς και Περιχώρων. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο απέρριψε τον
αγωγικό ισχυρισμό του ενάγοντος ότι εφαρμόζονται στην ειδική σύμβαση
οι πιο πάνω συλλογικές συμβάσεις με βάση συμφωνία των διαδίκων αλλά
δέχθηκε ότι αρμόζουν ως «οικείες» στην ερευνόμενη περίπτωση λόγω
της επαγγελματικής κατηγορίας και του είδους της εργασίας την οποία
παρείχε ο ενάγων. Ειδικότερα δέχθηκε ότι η εναγομένη εταιρία πληροί την
έννοια της μεταλλουργικής επιχείρησης και κατά συνέπεια έχει εφαρμογή
η πιο πάνω συλ. Σύμβαση που κηρύχθηκε υποχρεωτική με απόφαση του
Υπουργού Εργασίας. Επ' αυτού πρέπει να λεχθούν τα εξής:
IV. Με τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 ψηφ. β', 4, 6 παρ. 1, 8 παρ. 2
και 11 παρ. 2 του ν. 1876/1990, που ρύθμισε τις ελεύθερες συλλογικές
διαπραγματεύσεις, προκύπτει ότι οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις
εργασίας αφορούν τους εργαζόμενους περισσοτέρων ομοειδών ή συναφών
εκμεταλλεύσεων ή επιχειρήσεων ορισμένης πόλης ή περιφέρειας ή και
όλης της χώρας. Αυτές συνάπτονται από πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες
συνδικαλιστικές οργανώσεις που καλύπτουν εργαζομένους ανεξάρτητα
από το επάγγελμα ή την ειδικότητά τους, ομοειδών ή συναφών
επιχειρήσεων του ίδιου κλάδου και από εργοδοτικές οργανώσεις που
εκπροσωπούν τον κλάδο στην τοπική έκταση που ισχύει η κλαδική ΣΣΕ και
δεσμεύουν αποκλειστικά τα μέλη των συμβαλλομένων εργοδοτικών και
συνδικαλιστικών οργανώσεων. Αν η ΣΣΕ κηρύχθηκε γενικώς υποχρεωτική
με απόφαση του Υπουργού Εργασίας η ισχύς της επεκτείνεται, και
πέραν από τα πρόσωπα αυτά, στους εργοδότες και εργαζομένους του
επαγγέλματος που η σύμβαση αφορά, οι οποίοι θα μπορούσαν να είναι
μέλη των οργανώσεων που συμμετείχαν στη σύναψή της (πρβλ ΑΠ
435/1996 ΔΕΝ 52, 12 και ΕλΔνη 37, 651, βλ. και ΑΡ 1167/1998, ΕΠ
795/1997, 204/1997, 590/1997 αδημ.). Περαιτέρω κατά την έννοια
του νόμου ως «επιχείρηση» νοείται το σύνολο πραγμάτων δικαιωμάτων,
πραγματικών καταστάσεων ή σχέσεων που αποτελεί οργανωμένη
ενότητα γύρω από το πρόσωπο του φορέα της και τείνει στην επίτευξη
κερδοσκοπικού σκοπού (ΑΠολ 31/1990 ΝοΒ 39, 224). Η πρόσληψη
ωστόσο από τον πλοιοκτήτη, τον πλοίαρχο, ή τον διαχειριστή πλοίου
ενός ή μερικών τεχνικών για την διενέργεια μεταλλουργικών επισκευών
σε αυτό, όταν βρίσκεται εν πλω ή σε λιμένα, δεν συνιστά συγκρότηση
μεταλλουργικής επιχειρήσεως ή εκμετάλλευσης, διότι στην περίπτωση αυτή
λείπει το στοιχείο του οργανωμένου συνόλου (βλ. από 1-2-1999 έκθεση
Αν. Καραγεώργη Εισηγητή Αρεοπαγίτη).
Στην προκείμενη περίπτωση, η εναγομένη είναι αλλοδαπή ναυτιλιακή
Κυπριακή εταιρεία που έχει γραφείο στο Πειραιά. Αυτή διαχειρίζεται
διάφορα πλοία μεταξύ των οποίων και εκείνο που προσέφερε την εργασία
του ο ενάγων και από τη φύση της δεν έχει σχέση με επισκευαστικές
μεταλλουργικές εργασίες, ούτε διατηρούσε μόνιμο επισκευαστικό
συνεργείο για την εκτέλεση εργασιών επισκευής και συντήρησης των
διαχειριζομένων από αυτή (ή και άλλων) πλοίων, ούτε διατηρούσε
επιχείρηση συγκροτήσεως παρομοίων συνεργείων, τουλάχιστον κατά
το κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρονικό διάστημα. Επιπλέον δεν
αποδείχθηκε στην προκειμένη υπόθεση ότι η εναγομένη, έστω και
ευκαιριακώς, όταν παρουσιαζόταν ανάγκη για την διενέργεια ορισμένων
συγκεκριμένων επισκευαστικών εργασιών, προσλάμβανε άτομα με
συμβάσεις εξηρτημένης εργασίας. Τίποτε το αντίθετο δεν προέκυψε
από τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίζει και επικαλείται ο ενάγων,
συμπεριλαμβανομένης και της καταθέσεως του μάρτυρός του. Ο
μάρτυρας αυτός αναφέρει μεν στην κατάθεσή του για ύπαρξη «τεχνικού
τιμήματος» της α' εναγομένης με 10-20 άτομα, που ανάλογα με τις
ανάγκες έκαναν επισκευές, πλην όμως η κατάθεση αυτή δεν κρίνεται
πειστική ως προς το σημείο αυτό, ενόψει των λοιπών αποδεικτικών
στοιχείων, λαμβανομένου υπόψη ότι ο μάρτυρας δεν εξηγεί για ποίο λόγο
η εναγομένη παρά την ύπαρξη του εν λόγω τιμήματος προσέλαβε τον
ενάγοντα. Πρέπει δε, επιπλέον, να σημειωθεί ότι ούτε στο δικόγραφο
της αγωγής γίνεται μνεία για παρόμοια επιχειρηματική δραστηριότητα
της εναγομένης. Αντίθετα κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή η εναγομένη
ασκούσε αποκλειστικά δραστηριότητα ναυτιλιακής επιχειρήσεως.
Εντούτοις ο ενάγων εσφαλμένα θεωρεί ότι αρκεί για την εφαρμογή των
επικαλουμένων από αυτόν σ.σ.ε., η πρόσληψή του με την ειδικότητα του
τεχνίτη εφαρμοστή. Κατά το κρίσιμο για την παρούσα περίπτωση χρονικό
διάστημα ίσχυε η από 18-2-1995 «Τοπική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας
ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης», που καταρτίστηκε και υπογράφηκε
μεταξύ του Συνδικάτου Εργατοϋπαλλήλων Μετάλλου Νομού Πειραιά
Αττικής και Νήσων και της Ενώσεως Ναυπηγοεπισκευαστών Μετάλλου
Πειραιά Σιδηροβιοτεχνών Πειραιώς και καθόριζε τους όρους αμοιβής
και εργασίας των εργατοτεχνιτών και υπαλλήλων όπου απασχολούνται
σε μεταλλουργικές επιχειρήσεις στην ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη,
ανεξάρτητα αν η έδρα τους είναι εντός ή εκτός της περιφέρειας Πειραιά. Η
συλλογική αυτή σύμβαση κηρύχθηκε υποχρεωτική με την Υ.Α. Εργασίας
11082/22-3-1995 και έτσι σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν στην
αρχή της παραγράφου, η κανονιστική ισχύς της δεσμεύει, εκτός από
τα μέλη των συμβληθέντων εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων
και τους εργοδότες και εργαζομένους που αφορά η σύμβαση αυτή, με
την έννοια ότι θα μπορούσαν να είναι μέλη των οργανώσεων αυτών.
Αντίθετα, δεν δεσμεύονται οι εργοδότες, οι οποίοι δεν υπάγονται στον
επιχειρηματικό κλάδο των εργοδοτικών οργανώσεων που είχαν συμβληθεί.
Στην ερευνόμενη περίπτωση, σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά που
έγιναν δεκτά πιο πάνω, η συλλογική αυτή σύμβαση, αν και κηρύχθηκε
υποχρεωτική, δεν ρυθμίζει την μεταξύ των διαδίκων σύμβαση, και
δεν δεσμεύουν την εκκαλούσα εργοδότρια, αφού δεν ήταν μέρος των
εργοδοτικών οργανώσεων που συμμετείχαν στην κατάρτισή της, ούτε
θα μπορούσε να ήταν μέλος αυτών, δεδομένου ότι αυτή είναι αμιγώς
ναυτιλιακή και όχι μεταλλουργική επιχείρηση και δεν διατηρεί ούτε
εκμεταλλεύεται τέτοια επιχείρηση και η επιχειρηματική της δραστηριότητα
δεν ανήκει ή συνδέεται με τον κλάδο της ναυπηγοεπισκευαστικής
επιχειρήσεως, δεν πληροί δηλαδή την έννοια της επιχείρησης που εκτελεί
μεταλλουργικές εργασίες με την έννοια που έχει προεκτεθεί. Επομένως οι
αναφερόμενες στην αγωγή αξιώσεις του ενάγοντος οι οποίες στηρίζονται
στη πιο πάνω σ.σ.ε πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμες, αφού το αίτημα
για την επιδίκαση των ζητουμένων ποσών, στηρίζεται στην αναληθή
προϋπόθεση ότι η εναγομένη δεσμεύεται από την εν λόγω συλλογική
σύμβαση.
Εξάλλου, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 106 και 216
παρ. 1 ΚΙΊολΔ, η για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής εφαρμογή
του προσήκοντος κανόνος δικαίου -όπως είναι κατά το κανονιστικό
μέρος της και η οικεία συλλογική σύμβαση εργασίας- στα με την αγωγή
προβαλλόμενα πραγματικά περιστατικά, γίνεται αυτεπαγγέλτως από το
δικαστήριο, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο ενάγων δεν εκφράζει με την
αγωγή βούληση, όπως θεμελιώσει αυτήν σε ορισμένη μόνο νομική βάση,
αφού η επιλογή αυτή, καθό προσδιοριστική της με την αγωγή ασκούμενης
αξιώσεως δεν μπορεί να γίνει παρά τη βούληση του ενάγοντος (βλ. από
23-2-1999 Έκθεση του Αρεοπαγίτη Εισηγητή Εμ. Δαμάσκου).
Στην προκειμένη δε περίπτωση από το περιεχόμενο του δικογράφου
της αγωγής προκύπτει σαφώς η βούληση του ενάγοντος να ασκήσει
τις αναφερόμενες σ' αυτήν αξιώσεις που θεμελιώνονται στην πιο πάνω
ΣΣΕ που αφορά τους εργαζόμενους στην Ν/Ε Ζώνη Πειραιώς. Αυτό
αφορά και τα κονδύλια που δεν προϋποθέτουν έγκυρη σύμβαση εργασίας
καθώς και την επικουρική βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, διότι
και αυτά τα κονδύλια όπως και η επικουρική βάση του αδικαιολόγητου
πλουτισμού αναγκαίως συναρτώνται με τη συλλογική αυτή σύμβαση, (ή
άλλο συγκεκριμένο νομοθετικό σύστημα καθορισμού αποδοχών), αφού
εκείθεν λαμβάνονται τα ποσά των κονδυλίων αυτών και το ελάχιστο όριο
της αξιώσεως από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό (βλ. πιο πάνω έκθεση). Η
ανεύρεση και εφαρμογή του προσήκοντος κανόνος δικαίου (και συνεπώς
και της αρμόζουσας σ.σ.ε.) είναι έργο του δικαστηρίου, το οποίο οφείλει
αυτεπαγγέλτως να προβεί σε ορθή νομική υπαγωγή, έστω και διαφορετική
από εκείνη στην οποία προβαίνει ο ενάγων, χωρίς αυτό να συνιστά
ανεπίτρεπτη μεταβολή της βάσεως της αγωγής, αφού αυτή συγκροτείται
από τα θεμελιούντα το αίτημα πραγματικά περιστατικά και όχι από το
νομικό της χαρακτηρισμό(ΑΠ 1261/1993 ΕΔνη 36, 131, ΑΠ 991/1983
ΕλΔνη 25, 346). Η υπαγωγή όμως της αγωγής σε άλλες συλλογικές
συμβάσεις, εκτός από εκείνη που επικαλείται ο ενάγων, προϋποθέτει ότι σ'
αυτήν περιέχονται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο πραγματικά περιστατικά
που καθιστούν εφικτή την υπαγωγή αυτή. Στην περίπτωση δε κατά
την οποία δεν αποδειχθούν τα πραγματικά περιστατικά που επικαλείται
ο ενάγων προκειμένου να θεμελιώσει τις αξιώσεις του σε ορισμένη
σ.σ.ε., δεν συνεπάγεται ότι η μεταξύ των διαδίκων σύμβαση εργασίας
ρυθμίζεται από τις διατάξεις της εκάστοτε ισχύουσας εθνικής συλλογικής
συμβάσεως, εκτός αν ο ενάγων ζητήσει -επικουρικώς- την επιδίκαση των
αξιώσεων του και κατά τις εν λόγω συμβάσεις, λόγω συνδρομής των
προϋποθέσεων εφαρμογής της και ειδικότερα ισχυρισθεί ότι οι αποδοχές
του έθιγαν τα κατώτατα όρια αμοιβών που προβλέπονται απ' αυτήν (ΑΠ
1747/1998 αδημ., ΕΠ 1336/1997 αδημ. βλ. και προσκομιζόμενη από
16-01-1998 εισήγηση του Αρεποπαγίτη Γ. Ρήγου), περιστατικά τα οποία
δεν διαλαμβάνονται στην κρινόμενη αγωγή.
Περίπτωση εφαρμογής αντί της επικαλούμενης από τον ενάγοντα σ.σ.ε.,
άλλης ειδικής συλλογικής συμβάσεως ή της ισχύουσας Εθνικής γενικής
Συλλογικής συμβάσεως, δεν υφίσταται, αφού ο ενάγων δεν διαλαμβάνει
στην αγωγή του πραγματικά περιστατικά επαρκή να θεμελιώσουν την
αγωγή του στις συλλογικές αυτές συμβάσεις ούτε ζητεί την επιδίκαση των
αξιώσεων του και βάσει αυτών, ούτε, έστω, ισχυρίζεται ότι οι αποδοχές του
έθιγαν τα κατώτατα όρια των αμοιβών που προβλέπονται από τη Εθνική
Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΑΠ 1747/1998 αδημ., ΕΠ 1336/1997 αδημ.,
βλ. και προσκομιζόμενη από 16-10-1998 εισήγηση του Αρεοπαγίτη Γ.
Ρήγου).
Το Πρωτοβάθμιο επομένως Δικαστήριο το οποίο δέχθηκε, ότι εφαρμόζεται
στη προκειμένη υπόθεση, η πιο πάνω ειδική συλλογική σύμβαση
δεσμεύουσα και την εναγομένη έσφαλε όπως βασίμως υποστηρίζει η
εναγομένη με τον τέταρτο λόγο της εφέσεώς της. Πρέπει επομένως
να γίνει δεκτή κατ’ ουσίαν η έφεση της εναγομένης απορριπτόμενης
κατ’ ουσίαν της εφέσεως του ενάγοντος, αφού όλοι οι διαλαμβανόμενοι
σ' αυτήν λόγοι με τους οποίους παραπονείται για τη απόρριψη των
αναφερομένων στην αγωγή κονδυλίων στηρίζονται στην εσφαλμένη
προϋπόθεση, ότι η μεταξύ του ενάγοντος και της εναγομένης σύμβαση
που ρυθμίζεται από προαναφερόμενη ειδική ΣΣΕ. Στη συνέχεια μετά
την παραδοχή ως βάσιμου της εφέσεως της εναγομένης πρέπει να
εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση και αφού κρατηθεί και εκδικασθεί η
υπόθεση από αυτό το δικαστήριο, ν' απορριφθεί η αγωγή. Τα μεταξύ των
διαδίκων δικαστικά έξοδα και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας πρέπει
να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων, λόγω εύλογης αμφιβολίας του
ενάγοντος στην έκβαση της δίκης (αρ. 179,183 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Συνεκδικάζει κατ' αντιμωλία των διαδίκων τις αναφερόμενες στο σκεπτικό
αντίθετες εφέσεις.
Δέχεται τις συνκδικαζόμενες εφέσεις κατά το τυπικό τους μέρος.
Απορρίπτει κατ’ ουσίαν την από 28-1-1999 έφεση του ενάγοντος-
εκκαλούντος.
Δέχεται κατ' ουσίαν την από 17-11-1999 αντίθετη έφεση της εναγομένης
εκκαλούσας εταιρίας.
Εξαφανίζει την 6597/1998 απόφαση του Πρωτοδικείου Πειραιώς
(διαδικασία εργατικών διαφορών).
Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.
Απορρίπτει την αγωγή.