Ι. Με το Ν. 1814/1988 κυρώθηκε και ισχύει η από 27.9.1968 «Διεθνής
Σύμβαση των Βρυξελλών για τη «διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση
αποφάσεων», με τη μορφή που ισχύει σήμερα μετά την επελθούσα
τροποποίηση από τη «Σύμβαση του Σαν Σεμπαστιάν» της 26.5.1989,
η οποία κυρώθηκε ήδη με το Ν. 2004/1992 και ισχύει στην Ελλάδα
από 1.7.1992. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 25 της παραπάνω Διεθνούς
Συμβάσεως, η οποία, δυνάμει της διατάξεως του άρθρου 28 παρ. 1 του
ισχύοντος Συντάγματος, έχει αυξημένη τυπική ισχύ, έναντι αντιθέτων
τυχόν ρυθμίσεων της ελληνικής νομοθεσίας, ορίζεται ότι «ως απόφαση,
κατά την έννοια της παρούσας Συμβάσεως, νοείται κάθε απόφαση
εκδιδόμενη από Δικαστήριο συμβαλλόμενου κράτους, οποιαδήποτε και αν
είναι η ονομασία της, όπως απόφαση – διαταγή – διαταγή εκτελέσεως,
καθώς και καθορισμός δικαστικής δαπάνης από τον γραμματέα».
Με το άρθρο 26 της ίδιας Συμβάσεως ορίζεται ότι «απόφαση που εκδίδεται
σε συμβαλλόμενο Κράτος αναγνωρίζεται στα συμβαλλόμενα κράτη
χωρίς ιδιαίτερη διαδικασία». Εξάλλου, κατά τις συνδυασμένες διατάξεις
των άρθρων 36 και 37 αυτής (Διεθνούς Συμβάσεως) «αν η εκτέλεση
επιτραπεί, το πρόσωπο κατά του οποίου ζητείται η εκτέλεση, μπορεί να
προσφύγει κατά της αποφάσεως μέσα σε ένα μήνα από την επίδοση της.
Η προσφυγή ασκείται, προκειμένου για την Ελλάδα, στο Εφετείο και
κατά τη διαδικασία της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας, ενώ, κατά της
αποφάσεως επί της προσφυγής μπορεί να ασκηθεί μόνο αναίρεση» (Α.Π.
1024/2001 – Ελλ. Δνη 43, 402 επ.). Στην προκειμένη περίπτωση, με την
υπ' αριθμόν 1901/30.3.2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς (ΝΑΥΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ), που δίκασε κατά τη διαδικασία της εκούσιας
δικαιοδοσίας (ΚΠολΔ 741 επ.), την από 22.11.2000 (αριθμός καταθέσεως
11878/22.11.2000) αίτηση του εδρεύοντος στη Λεμεσσό – Κύπρου
αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού με την επωνυμία «H. H. M. A. (H.M.A.)
LIMITED», κηρύχθηκε εκτελεστή στην Ελλάδα, κατά την έννοια και
τις προϋποθέσεις της αμέσως προηγούμενης «Διεθνούς Σύμβασης
των Βρυξελλών», η από 17.3.2000 απόφαση του Εμπορικού Αγγλικού
Δικαστηρίου «HIGH COURT OF JUSTICE – QUEEN'S BENCH DIVISION».
Η συγκεκριμένη αυτή απόφαση κοινοποιήθηκε τόσο στην εδρεύουσα στη
Μονροβία της Λιβερίας ανώνυμη ναυτική εταιρία με την επωνυμία «B. M.
S.A.», όσο και στην εδρεύουσα στην Αθήνα ανώνυμη ναυτική εταιρία με
την επωνυμία «Μ.Β. M. S. CO. S.A.» (βλ. την υπ’ αριθμόν 9040/30.7.2003
έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών
Γεωργίου Θ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ). Οι αμέσως προηγούμενες δύο (2) αυτές
εταιρίες άσκησαν, ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου (Εφετείου
Πειραιώς) και κατά της προαναφερόμενης (1901/2001) αποφάσεως του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, την από 5.8.2003 (αριθμός εκθέσεως
καταθέσεως Β.Α.Β. 104/6.8.2003) «προσφυγή», στρεφόμενη κατά α) του
παραπάνω Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού [«H. H. M. ASSOCIATION
(H.M.A.) LIMITED»] και β) της εδρεύουσας στον Πειραιά εταιρίας με
την επωνυμία «H. H. MA. (H.M.A.) LIMITED», ως διαχειρίστριας του
ίδιου πιο πάνω Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού. Ειδικότερα, για την
επίδικη «προσφυγή», μετά την παραπάνω κατάθεσή της στο Γραμματέα
του Δικαστηρίου τούτου (Εφετείου Πειραιώς), ορίστηκε δικάσιμος προς
συζήτηση της (προσφυγής) η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας
αποφάσεως (δηλαδή η 4η Δεκεμβρίου 2003). Στη συνέχεια, το υπό κρίση
δικόγραφο της προσφυγής επιδόθηκε, κατά την 28η Αυγούστου 2003,
στους δύο (2) παραπάνω «καθών η προσφυγή» (βλ. τις υπ' αριθμούς
5632Δ΄ και 5631Δ΄/728.8.2003 δύο εκθέσεις επίδοσης, αντίστοιχα,
του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Εμμανουήλ Ιουλ.
ΚΑΛΑΪΤΖΗ). Πρέπει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι η ένδικη προσφυγή,
κατά το μέρος της που στρέφεται κατά της δεύτερης καθής η προσφυγή
[δηλαδή κατά της εταιρίας με την επωνυμία «H. H. M. (Η.Μ.Α.) LIMITED»,
ως διαχειρίστριας του πιο πάνω Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού], πρέπει
να απορριφθεί, ως απαράδεκτη, για έλλειψη παθητικής νομιμοποιήσεως
της, αφού, όπως προαναφέρθηκε, μόνο ο πρώτος καθού η προσφυγή
[δηλαδή ο Αλληλοασφαλιστικός Οργανισμός με την επωνυμία «H. H. M. A.
(H.M.A.) LIMITED»] άσκησε την επίδικη αίτηση, επί της οποίας εκδόθηκε
η προσβαλλόμενη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς
(1901/2001 -Διαδικασία Εκούσιας Δικαιοδοσίας). Ενόψει, λοιπόν, των
όσων προεκτέθηκαν, συνδυαζόμενων με όσα αναφέρονται στη νομική
σκέψη της παρούσας παραγράφου, το Δικαστήριο τούτο εκτιμά ότι η
κρινόμενη «προσφυγή», κατά το μέρος της που στρέφεται μόνο κατά του
πρώτου καθού Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού «H. H. M. A. (H.Μ.A.)
LIMITED», έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως. Επομένως, αυτή
(ένδικη προσφυγή), κατά το αμέσως προηγούμενο μέρος της, είναι τυπικά
δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω από ουσιαστική άποψη, κατά τη
διαδικασία όμως της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας.
ΙΙ. Σύμφωνα με το άρθρο 27 της προαναφερόμενης Διεθνούς
Συμβάσεως των Βρυξελλών, «Απόφαση δεν αναγνωρίζεται: 1. αν η
αναγνώριση αντίκειται στη δημόσια τάξη του κράτους αναγνωρίσεως
2...». Στην Ελλάδα θα θεωρηθεί ότι η αλλοδαπή απόφαση αντίκειται
στη δημόσια τάξη, «εάν διά της εκτελέσεως αυτής πρόκειται να
πραγματοποιηθούν εις την περιοχήν της Ελληνικής Πολιτείας καταστάσεις
απροσάρμοστοι προς την κρατούσαν εις την Ελλάδα ηθικήν, δικαιολογικήν,
πολιτειακήν, οικονομικήν τάξιν, την θεμελιούσαν τον κρατούντα
βιοτικόν ρυθμόν» (ΜΑΡΙΔΑΚΗΣ, «Η εκτέλεσις αλλοδαπών αποφάσεων,
κατά το ισχύον εις την Ελλάδα δίκαιον», έκδοση 1970, σελ. 65). Η
κήρυξη απόφασης αλλοδαπού Δικαστηρίου εκτελεστής στην Ελλάδα δεν
συγχωρείται, όταν εξαιτίας του περιεχομένου της, η εκτέλεσή της θα
προσέκρουε σε θεμελιώδεις πολιτειακές, ηθικές, κοινωνικές, δικαιϊκές
ή οικονομικές αντιλήψεις που κρατούν στη χώρα. Μόνο το γεγονός
ότι to ελληνικό δίκαιο αγνοεί ορισμένο θεσμό ή ορισμένη ρύθμιση που
προβλέπεται στο αλλοδαπό δίκαιο και εφαρμόστηκε από την απόφαση
ή ότι στο ελληνικό δίκαιο κρατεί αντίθετος κανόνας, δεν σημαίνει ότι η
απόφαση αντίκειται στην εγχώρια δημόσια τάξη. Δεν επιτρέπεται, όμως, να
εκτελεστεί στην Ελλάδα απόφαση αλλοδαπού Δικαστηρίου, όταν από την
εκτέλεση της πρόκειται, λόγω της αντίθεσης που ενυπάρχει σ' αυτήν προς
τις θεμελιώδεις ως άνω αντιλήψεις, να διαταραχθεί ο έννομος ρυθμός που
κρατεί στη χώρα (Ολ. ΑΠ 17/1999 – Ελλ. Δνη 40, 1288).
Περαιτέρω, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγματος,
«κανένας δεν στερείται χωρίς τη θέληση του το Δικαστήριο που του έχει
ορίσει ο νόμος», κατά δε τη διάταξη του άρθρου 20 παρ. 1 του ίδιου
(Ελληνικού Συντάγματος), «καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης
προστασίας από τα Δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις
του για τα δικαιώματα ή συμφέροντα του, όπως νόμος ορίζει». Από
το συνδυασμό των διατάξεων αυτών του Συντάγματος κατοχυρώνεται
πλήρως για τον καθένα το δικαίωμα πρόσβασης στα ελληνικά Δικαστήρια
και της παροχής πλήρους έννομης προστασίας απ' αυτά (πρβλ. Ολ. ΑΠ
8/2003 – Ελλ. Δνη 44, 690). Στην προκειμένη υπόθεση, από το σύνολο
των εγγράφων, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως οι
διάδικοι και τα οποία λαμβάνονται παραδεκτώς υπόψη, κατ' εφαρμογή
των συνδυασμένων διατάξεων των άρθρων 46 και 47 της παραπάνω
«Διεθνούς Σύμβασης των Βρυξελλών», αποδείχθηκαν, κατά την κρίση του
Δικαστηρίου τούτου και σχετικά με την εξεταζόμενη υπόθεση, τα ακόλουθα
πραγματικά περιστατικά:
Η εδρεύουσα στη Μονρόβια της Λιβερίας πρώτη προσφεύγουσα εταιρία
με την επωνυμία «B. M. S.A.», κατά τις αρχές του μηνός Ιουνίου 1996,
κατέστη πλοιοκτήτρια του πλοίου «M. Μ.» και ασφάλισε τούτο στον πρώτο
καθού η προσφυγή Αλληλοασφαλιστικό Οργανισμό με την επωνυμία
«H. H. M. A. (H.M.A.) LIMITED». Η πιο πάνω πλοιοκτήτρια εταιρία
(πρώτη προσφεύγουσα) είχε νόμιμη εκπρόσωπο και διαχειρίστρια στην
Ελλάδα την εδρεύουσα στον Πειραιά δεύτερη προσφεύγουσα εταιρία με
την επωνυμία «Μ.Β. M. S. CO. S.A.». Κατά την 30η Νοεμβρίου 1996,
ενώ το επίδικο και ασφαλισθέν πλοίο έπλεε στο Βόρειο Ατλαντικό,
προκλήθηκε βλάβη στην κύρια μηχανή του (πλοίου) και ζητήθηκε, στις
2.12.1996, η βοήθεια ναυαγοσωστικού. Στη συνέχεια, κατά την 18η
Δεκεμβρίου 1996, το πλοίο κατέπλευσε, ρυμουλκούμενο, στο λιμάνι
της «Μάλαγας» (Ισπανίας) προς επιθεώρηση, όπου του ζητήθηκε να
παράσχει εγγύηση υπό τη μορφή της καταθέσεως εγγυητικής επιστολής,
προκειμένου να εξασφαλιστεί στους θαλάσσιους αρωγούς η είσπραξη της
αμοιβής τους, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους που υπάρχουν στα
σχετικά αυτά συμφωνητικά θαλάσσιας αρωγής. Όμως, ο πρώτος καθού
η προσφυγή (Αλληλοασφαλιστικός Οργανισμός) αρνήθηκε να καταβάλει
οποιαδήποτε εγγύηση, μέχρις ότου αποδειχθεί ότι η συγκεκριμένη ζημιά
του πλοίου τελούσε σε αιτιώδη συνάφεια με τον ασφαλισμένο κίνδυνο.
Ενόψει της δημιουργηθείσης καταστάσεως, οι δύο προσφεύγουσες
εταιρίες (μαζί με άλλα δύο φυσικά πρόσωπα, δηλαδή τον Μιχαήλ Βασ.
ΜΟΥΝΔΡΕΑ και τον Σπυρίδωνα Ιω. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ) άσκησαν, ενώπιον
του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά και κατά την τακτική διαδικασία,
την από 22.3.1999 (αριθμός εκθέσεως καταθέσεως 3479/2.4.1999)
αγωγή, στρεφόμενη, εκτός των άλλων, και κατά του πιο πάνω πρώτου
καθού η προσφυγή Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού, με την οποία
ζητούσαν τόσο ασφαλιστική αποζημίωση, όσο και αποζημίωση από
επικαλούμενη αδικοπραξία.
Για τη συζήτηση της συγκεκριμένης αυτής αγωγής ορίστηκε αρχική
δικάσιμος η 21η Μαρτίου 2000 και μετ’ αναβολήν η 9η Ιανουαρίου
2001. Δύο (2) μήνες, όμως, πριν από την ορισθείσα παραπάνω αρχική
δικάσιμο (21.3.2000) για τη συζήτηση της προαναφερόμενης αγωγή
δηλαδή κατά την 20η Ιανουαρίου 2000, ο παραπάνω Αλληλοασφαλιστικός
Οργανισμός «H. H. M. A. (H.M.A.) LIMITED» (ήδη πρώτος καθού η
προσφυγή) υπέβαλε, ενώπιον του Εμπορικού Αγγλικού Δικαστηρίου «HIGH
COURT OF JUSTICE – QUEEN’S BENCH DIVISION», αίτηση, στρεφόμενη
κατά των αμέσως προηγουμένων εναγόντων (δύο προσφευγουσών
και δύο φυσικών προσώπων). Επί της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε η από
17.3.2000 απόφαση του πιο πάνω Αγγλικού Δικαστηρίου, με την οποία,
όπως αναφέρεται σ' αυτή, «παρέχονται ασφαλιστικά μέτρα, τα οποία
απαγορεύουν τόσο στις δύο προσφεύγουσες, όσο και στα παραπάνω
δύο φυσικά πρόσωπα, να ξεκινήσουν ή να συνεχίσουν τις νομικές
διαδικασίες που έχουν εγείρει κατά του πρώτου καθού η προσφυγή
Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού, ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς στην Ελλάδα, με εξαίρεση τις διαιτητικές διαδικασίες κατά του
ίδιου (Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού) στο Λονδίνο». Με βάση τα
δεδομένα αυτά, συνδυαζόμενα με όσα εκτέθηκαν στη νομική σκέψη της
παρούσας παραγράφου, το Δικαστήριο τούτο, αξιολογώντας την αμέσως
προηγούμενη αλλοδαπή απόφαση, από την άποψη του κατοχυρωμένου
συνταγματικώς, για κάθε πολίτη, «δικαιώματος πρόσβασης στα Ελληνικά
Δικαστήρια και της παροχής πλήρους έννομης προστασίας απ' αυτά»,
καταλήγει στην κρίση ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση, που επιβλήθηκε με
αυτήν (αλλοδαπή απόφαση), αντίκειται στις θεμελιώδεις ηθικές, κοινωνικές
και δικαιϊκές αντιλήψεις, που κρατούν στην Ελληνική Επικράτεια και έτσι
η πιο πάνω αλλοδαπή απόφαση, ως εκτελεστός τίτλος, είναι αντίθετη
προς την Ελληνική «δημόσια τάξη». Άλλωστε, πρέπει να σημειωθεί εδώ
ότι ο πρώτος καθού η προσφυγή Αλληλοασφαλιστικός Οργανισμός,
ο οποίος ισχυρίζεται ότι, με βάση το άρθρο 31 του Κανονισμού του
(Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού), στο οποίο είχε προσχωρήσει η πρώτη
προσφεύγουσα (πλοιοκτήτρια), «κάθε διαφορά που θα προέκυπτε από
την επίδικη σύμβαση ασφαλίσεως, ως και κάθε αδικοπραξία σχετική
με αυτή, θα επιλύεται με διαιτησία που θα διεξάγεται στο Λονδίνο»,
μπορεί να προβάλει ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς,
όπου εκκρεμεί η προαναφερόμενη αγωγή των προσφευγουσών, την
ένσταση ελλείψεως δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου εκείνου (Πολυμελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς) και, σε περίπτωση βασιμότητας της, να επιτύχει
την απόρριψη της (αγωγής). Ενόψει, λοιπόν, των όσων προεκτέθηκαν,
το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, το οποίο, με την προσβαλλόμενη
απόφασή του (1901/2001 – Διαδικασία Εκούσιας Δικαιοδοσίας), αφού
αναγνώρισε ότι η πιο πάνω απόφαση του Αγγλικού Δικαστηρίου δεν
αντίκειται στην ελληνική «δημόσια τάξη», κήρυξε εκτελεστή στην Ελλάδα
την ίδια αλλοδαπή απόφαση, έσφαλε περί την ορθή εφαρμογή των
προαναφερομένων νομικών διατάξεων. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός,
ως κατ’ ουσίαν βάσιμος, ο πρώτος λόγος της κρινόμενης προσφυγής, με
τον οποίο υποστηρίζεται βασίμως και σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν
ότι η αναγνώριση της παραπάνω αλλοδαπής απόφασης (του Αγγλικού
Δικαστηρίου) αντίκειται στην ημεδαπή (ελληνική) «δημόσια τάξη».
III. Έπειτα από όλα τα παραπάνω και παρελκούσης της έρευνας των
λοιπών λόγων της κρινόμενης προσφυγής, πρέπει να γίνει αυτή
(προσφυγή) δεκτή, ως βάσιμη κατ’ ουσίαν, μόνο κατά το μέρος της που
στρέφεται κατά του πρώτου καθού η προσφυγή Αλληλοασφαλιστικού
Οργανισμού [«H. H. M. A. (H.M.A.) LIMITED»] και να εξαφανιστεί η
προσβαλλόμενη απόφαση (1901/2001) του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς (Διαδικασία Εκουσίας Δικαιοδοσίας), όπως ορίζεται ειδικότερα
στο διατακτικό της παρούσας. Τέλος, πρέπει να συμψηφιστεί, στο σύνολο
της, η δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων, λόγω της ιδιαίτερα
δυσχερούς ερμηνείας του εφαρμοσθέντος κανόνα δικαίου περί «δημοσίας
τάξεως» (άρθρο 179 ΚΠολΔ, όπως ισχύει σήμερα).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.
Απορρίπτει την ένδικη «προσφυγή», ως απαράδεκτη, κατά το μέρος που
στρέφεται κατά της εδρεύουσας στον Πειραιά δεύτερης καθής η προσφυγή
εταιρίας, με την επωνυμία «H. H. M. (H.M.A.) LIMITED».
Δέχεται τυπικά και κατ' ουσίαν την ίδια προσφυγή μόνο κατά το μέρος της
που στρέφεται κατά του εδρεύοντος στη Λεμεσσό – Κύπρου πρώτου καθού
η προσφυγή Αλληλοασφαλιστικού Οργανισμού, με την επωνυμία «H. M. A.
(Η.Μ.Α.) LIMITED».
Εξαφανίζει την υπ' αριθμόν 1901/2001 απόφαση του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς (Διαδικασία Εκούσιας Δικαιοδοσίας), με την
οποία κηρύχθηκε εκτελεστή στην Ελλάδα η από 17.3.2000 απόφαση του
Εμπορικού Αγγλικού Δικαστηρίου «HIGH COURT OF JUSTICE – QUEEN'S
BENCH DIVISION».