Επειδή, με το άρθρ. 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ορίζεται ότι επιτρέπεται η
αναίρεση, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει
καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε
ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος
αναιρέσεως, που θεσπίζεται με τη διάταξη αυτή, ιδρύεται μόνο όταν η
έλλειψη, ανεπάρκεια ή η αντιφατικότητα των αιτιολογιών καθιστά ανέφικτο
τον ακυρωτικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων του
ουσιαστικού δικαίου. Αντιθέτως δεν είναι παραδεκτός λόγος αναιρέσεως
από την άνω διάταξη, αν η πλημμέλεια αναφέρεται στις αιτιολογίες
σχετικώς με την εφαρμογή δικονομικής διατάξεως.
Εξάλλου, η διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι στην
δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται έλληνες και αλλοδαποί,
εφόσον υπάρχει αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου, είναι καθαρώς
δικονομική, γιατί δεν ρυθμίζει τις προϋποθέσεις δημιουργίας, αλλοιώσεως
ή καταργήσεως του ασκουμένου με την αγωγή δικαιώματος, αλλά θεσπίζει
γενική διαδικαστική προϋπόθεση του παραδεκτού της αγωγής, ασχέτως
και αδιαφόρως από τον ασκούμενο με αυτή δικαίωμα. Για τον ίδιο λόγο
δικονομικές είναι επίσης και οι διατάξεις του άρθρου 33 ΚΠολΔ, που
θεσπίζουν την ειδική δωσιδικία της δικαιοπραξίας, και του άρθρου 5 παρ.
1 της κυρωθείσης με το ν. 1814/1988 Συμβάσεως των Βρυξελλών για τη
διεθνή δικαιοσία και την εκτέλεση αλλοδαπών αποφάσεων σε αστικές και
εμπορικές διαφορές, η οποία ορίζει ότι «πρόσωπο που έχει την κατοικία
του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους μπορεί να εναχθεί σε άλλο
συμβαλλόμενο κράτος: ως προς διαφορές εκ συμβάσεως ενώπιον του
δικαστηρίου του τύπου όπου εκπληρώθηκε ή όφειλε να εκπληρωθεί η
παροχή» και η οποία διάταξη ήταν εφαρμοστέα εν προκειμένω, αφού ο
εναγόμενος αλλοδαπός οίκος είχε την έδρα του στη Γερμανία και η αγωγή
ασκήθηκε μετά την 1-4-1989, ήτοι μετά την ημερομηνία ενάρξεως της
ισχύος της άνω Συμβάσεως. Συνεπώς δεν επιτρέπεται λόγος αναιρέσεως
για μη αιτιολόγηση ή ανεπαρκή αιτιολόγηση της εφαρμογής των άνω
διατάξεων.
Εν προκειμένω το εφετείο που δίκασε δέχτηκε ότι με την ένδικη αγωγή της
η αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε τα ακόλουθα: Στις 11-10-1974 συμφώνησε
με τον αναιρεσίβλητο να της παραδώσει στις 12-4-1975 ένα αυτόματο
μηχάνημα ελικοποιήσεως. Ο αναιρεσίβλητος με την από 29-11-1975
αγωγή του μηχανήματος και στην πληρωμή του τιμήματος, ήτοι του
ισάξιου 360.000 μάρκων Δ. Γερμανίας με το νόμιμο τόκο. Η αγωγή
έγινε δεκτή με την 1573/1979 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς. Την απόφαση αυτή κοινοποίησε ο αναιρεσίβλητος στην
αναιρεσείουσα στις 24-3-1981. Όμως ο αναιρεσίβλητος δεν παρέδιδε στην
αναιρεσείουσα το άνω μηχάνημα, ούτε έστελνε τα απαραίτητα έγγραφα για
το άνοιγμα της πιστώσεως.
Για το λόγο αυτό η αναιρεσείουσα του έταξε με την από 30-10-1984
εξώδικη δήλωσή της νέα προθεσμία 10 ημερών από το άνοιγμα της
πιστώσεως για την φόρτωση του μηχανήματος. Στις 4-11-1981 άνοιξε
την πίστωση και έταξε νέα προθεσμία για την φόρτωση μέχρι της
19-11-1981, πλην όμως δεν φορτώθηκε το μηχάνημα. Με την από
8-12-1981 νέα εξώδικη δήλωσή της η αναιρεσείουσα άσκησε το
δικαίωμα της υπαναχωρήσεως, λόγω υπερημερίας του αναιρεσίβλητου,
ο οποίος με το από 7-12-1981 έγγραφό του ζητούσε νέα εξάμηνη
προθεσμία. Στις 16-9-1982 ο αναιρεσίβλητος της κοινοποίησε επιταγή
προς εκτέλεση της πιο πάνω 1573/1979 αποφάσεως, αλλά ύστερα από
άσκηση ανακοπής η επιταγή ακυρώθηκε τελεσίδικα. Στις 8-10-1984 ο
αναιρεσίβλητος της κοινοποίησε δεύτερη επιταγή προς εκτέλεση της
άνω απόφασης. Κατ' αυτής η αναιρεσείουσα άσκησε ανακοπή, ένας
λόγος της οποίας έγινε δεκτός, ενώ άλλος λόγος, που αναφερόταν στην
άνω υπαναχώρηση, απορρίφθηκε. Η σχετική 738/1985 απόφαση του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς επικυρώθηκε με την 1120/1986
απόφαση του Εφετείου Πειραιώς. Η αναιρεσείουσα υπέβαλε αίτηση για
αναίρεση κατά της τελευταίας αποφάσεως, εκδόθηκαν δε από τον Άρειο
Πάγο οι 1846/1987 και 1381/1988 αποφάσεις, η πρώτη από τις οποίες
ανήρεσε την εφετειακή, η δε δεύτερη, δικάζοντας επί της ουσίας, αφού
δέχτηκε την υπαναχώρηση λόγω της υπερημερίας, ακύρωσε για το λόγο
αυτό την παραπάνω δεύτερη επιταγή.
Όμως πριν να εκδοθούν οι άνω αποφάσεις του Αρείου Πάγου και ενώ
ο αναιρεσίβλητος της είχε κοινοποιήσει τρίτη επιταγή, υπό ημερομηνία
19-3-1986, η αναιρεσείουσα αναγκάστηκε να παραλάβει το μηχάνημα
και να καταβάλλει τα ποσά της τρίτης επιταγής, ήτοι: α) δρχ. 25.396.052
ως ισάξιο του κεφαλαίου 360.000 μάρκων Δ. Γερμανίας κατά την ημέρα
της πληρωμής και β) δρχ. 31.695.000 για τόκους και έξοδα εκτελέσεως.
Η αναιρεσείουσα μετά την έκδοση των άνω αποφάσεων του Αρείου
Πάγου κάλεσε τον αναιρεσίβλητο να της επιστρέψει τα άνω χρήματα και
να παραλάβει το μηχάνημα, αυτός όμως αρνήθηκε. Με την 405/1989
απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς ακυρώθηκε και η
τρίτη από 19.3.1986 επιταγή. Έτσι ο αναιρεσίβλητος έχει καταστεί
αδικαιολόγητα πλουσιότερος κατά τα ποσά που έλαβε για αιτία που έχει
λήξει, αφού κρίθηκε αμετάκλητα η νομιμότητα της υπαναχωρήσεως από
την αρχική κρίθηκε σύμβαση. Με την αγωγή ζητάει η αναιρεσείουσα
να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος για την άνω αιτία να της καταβάλλει
τα ως άνω ποσά που του κατέβαλε αχρεώστητα με τον νόμιμο τόκο
από 24-11-1988 μέχρις εξοφλήσεως. Με βάση το άνω ιστορικό και
αίτημα της αγωγής έκρινε το εφετείο που δίκασε ότι η ασκούμενη
αξίωση αδικαιολογήτου πλουτισμού πηγάζει από το νόμο και όχι από
δικαιοπραξία, αφού δεν πρόκειται για παροχή που είχε καταβληθεί λόγω
της συμβάσεως και αναζητείται μετά τη λύση της με υπαναχώρηση, αλλά
για αξιώσεις επιστροφής χρημάτων που δεν όφειλε η αναιρεσείουσα,
αλλά αναγκάστηκε να καταβάλει μόνο για ν' αποφύγει την εκτέλεση
και με τη ρητή επιφύλαξη ότι η πληρωμή γίνεται για να αποφύγει την
εκτέλεση, χωρίς να σημαίνει ότι αποδέχεται την ύπαρξη της οφειλής.
Περαιτέρω έκρινε το εφετείο ότι αφού η διαφορά δεν αφορά την ύπαρξη
ή το κύρος ή τα δικαιώματα που πηγάζουν από την ως άνω μεταξύ των
διαδίκων σύμβαση, δεν υπάρχει κατά τόπον αρμοδιότητα των δικαστηρίων
του Πειραιά, όπου κατά την αναιρεσείουσα ήταν ο τόπο εκτελέσεως της
άνω συμβάσεως, και κατ’ ακολουθίαν δεν υπάρχει ούτε δικαιοδοσία των
ελληνικών δικαστηρίων να δικάσουν την επίδικη διαφορά, ενόψει του
ότι ο αναιρεσίβλητος εναγόμενος έχει την έδρα του στο Ροϊτλιγκεν της
Γερμανίας. Κατόπιν αυτού εξαφάνισε το εφετείο την πρωτόδικη απόφαση
και απέρριψε ως απαράδεκτη για έλλειψη δικαιοδοσίας των ελληνικών
δικαστηρίων την ένδικη αγωγή. Με το μοναδικό λόγο της υπό κρίση
αιτήσεως ζητάει η αναιρεσείουσα την αναίρεση της προσβαλλόμενης,
βάσει του άρθρ. 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, ήτοι για έλλειψη της κατά νόμο
ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Ειδικότερα προς θεμελίωση
του λόγου αυτού υποστηρίζει η αναιρεσείουσα ότι το Εφετείο όφειλε
να αναφέρει στην απόφασή του το διατακτικό της απόφασης, με την
οποία συμμορφώθηκε η αναιρεσείουσα, και στα πλαίσια ποιας διαφοράς
εκδόθηκε η απόφαση αυτή, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί η καταβολή αυτή
δεν συνιστά παροχή, λόγω της από 11.10.1974 σύμβασης μεταξύ αυτής
και του αναιρεσιβλήτου. Όφειλε επίσης το Εφετείο να αναφέρει ποιες
ήταν οι οφειλόμενες λόγω της από 11-10-1974 συμβάσεως, παροχές
αυτής προς τον αναιρεσίβλητο, ώστε να είναι δυνατός, ο έλεγχος δι’
αντιπαραβολής του συμπεράσματος, ότι η αξίωση για επιστροφή χρημάτων
δεν είχε σχέση με εκτέλεση παροχής της προς τον αναιρεσίβλητο στα
πλαίσια της από 11-10-1974 συμβάσεως μεταξύ τους. Υποστηρίζει ακόμη
ότι, αν η προσβαλλόμενη είχε πλήρη και εμπεριστατωμένη αιτιολογία,
θα παρέθετε τις αναληφθείσες από αυτήν υποχρεώσεις με την από
11-10-1974 σύμβαση, θα διαπίστωνε ότι, αναφορικά με την καταβολή
των αξιουμένων με την αγωγή της χρηματικών ποσών, συμμορφώθηκε
με την 1573/1979 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά,
που την υποχρέωσε δικαστικώς σε εκπλήρωση αναληφθείσης προς τον
αναιρεσίβλητο παροχής της με την από 11-10-1974 μεταξύ τους σύμβαση,
θα δεχόταν ότι ο πλουτισμός του αναιρεσίβλητου επήλθε στο πλαίσιο
συμμόρφωσης της με εκτελούμενη σε βάρος της δικαστική απόφαση
που τον καθιστούσε την 8-12-1986 ημερομηνία απόληψής του, νόμιμο,
καθόσον η έκδοση της προηγηθείσης και εκτελούμενης δικαστικής
απόφασης αποτελούσε νόμιμη αιτία πλουτισμού του αναιρεσίβλητου, ενώ
επίσης θα δεχόταν ότι, ακυρωθείσης στη συνέχεια της επισπευδόμενης
σε βάρος της εκτέλεσης, λόγω υπαναχώρησης της από τη σύμβαση
της 11-10-1974, ο ληφθείς την 8-12-1986 πλουτισμός έπαυσε πλέον
να είναι νόμιμος, και κατέστη αδικαιολόγητος και επιστρεπτέος, έτσι
δε, αφού θα κρινόταν παρεπιπτόντως η αρμοδιότητα των ελληνικών
δικαστηρίων, λόγω του ότι υφίστατο διαφορά αρχεωστήτου καταβολής
παροχής, λόγω υπαναχωρήσεως από σύμβαση, εμπίπτοντα στην ειδική
δωσιδικία του άρθρ. 33 ΚΠολΔ, θα γινόταν εξ ολοκλήρου δεκτή η αγωγή
της. Με βάση όμως όσα εκτέθηκαν στην αρχή της παρούσας, ο άνω
μοναδικός λόγος του αναιρετηρίου είναι απαράδεκτος, γιατί το εφετείο
απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη κατ' εφαρμογή δικονομικών και
όχι ουσιαστικού δικαίου διατάξεων και συνεπώς δεν επιτρέπεται λόγος
αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, στην οποία διάταξη
ρητώς δηλώνει η αναιρεσείουσα ότι στηρίζει τον προσβαλλόμενο λόγο
αναιρέσεως. Άλλωστε και βάσει το εκτεθέντος περιεχομένου του μόνο
στη διάταξη θα ήταν δυνατόν να υπαχθεί ο προβαλλόμενος λόγος, αφού
όλες οι προσβαλλόμενοι με αυτόν αιτιάσεις αναφέρονται σε ανεπάρκεια
αιτιολογιών της προσβαλλόμενης απόφασης, ήτοι σε περιστατικά τα
οποία, κατά την άποψη της αναιρεσείουσας, θα έπρεπε να διαλαμβάνονται
στην προσβαλλομένη, αλλά δεν διαλαμβάνονται. Ειδικότερα βάσει των
εκτιθεμένων στο αναιρετήριο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι προβάλλεται
ούτε εμμέσως λόγος αναιρέσεως από τους αριθ. 1, 8 ή 14 του αριθ.
559 ΚΠολΔ, γιατί δεν εκτίθεται στο αναιρετήριο οι παραδοχές της
προσβαλλόμενης και δεν υποβάλλεται παράπονο ότι βάσει αυτών των
παραδοχών το εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε ή εφήρμοσε κάποια διάταξη
του ουσιαστικού δικαίου, προσδιριζομένου συγχρόνως και του σφάλματος
αυτού της αποφάσεως, ούτε αποδίδεται η αιτίαση, ότι το Εφετείο δεν
έλαβε υπόψη τους προταθέντες ουσιώδεις ισχυρισμούς ή ότι παρά το
νόμο το κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαιώματος ή απαράδεκτο,
προσδιοριζομένου συγχρόνως και του σημείου στο οποίο έγκειται το
σφάλμα. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση
αναιρέσεως και να καταδικασθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως και να
καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, αφού νικιέται, στη δικαστική δαπάνη του
αναιρεσίβλητου, που πρέπει να ορισθεί στο ποσό των 160.000 δραχμών
(176,183).
Για τους λόγους αυτούς.
Απορρίπτει την από 3-10-1991 αίτηση της εταιρίας «ΠΡΟΦΙΣΩΛ ΕΠΕ» για
αναίρεση της 166/1991.