Επειδή με το Ν. 1814/1988 κυρώθηκε και ισχύει η από 27.9.1968 Σύμβαση
των Βρυξελλών για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων
με τη μορφή που ισχύει σήμερα μετά την επελθούσα τροποποίηση από
τη Σύμβαση του Σαν Σεμπαστιάν της 26.5.1989 η οποία κυρώθηκε ήδη
με το Ν. 2004/1992 και ισχύει στην Ελλάδα από 1.7.1992. Εξάλλου
κατά το άρθρο 25 της άνω Συμβάσεως η οποία δυνάμει της διατάξεως
του άρθ. 28 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος έχει αυξημένη τυπική
ισχύ έναντι αντιθέτων τυχόν ρυθμίσεων της ελληνικής νομοθεσίας
ορίζεται ότι «ως απόφαση, κατά την έννοια της παρούσας Συμβάσεως,
νοείται κάθε απόφαση εκδιδόμενη από δικαστήριο συμβαλλόμενου
κράτους, οποιαδήποτε και αν είναι η ονομασία της, όπως απόφαση,
διαταγή, διαταγή εκτελέσεως, καθώς και καθορισμός δικαστικής δαπάνης
από τον γραμματέα». Με το άρθρο 26 της άνω Συμβάσεως ορίζεται
ότι «απόφαση που εκδίδεται σε συμβαλλόμενο Κράτος αναγνωρίζεται
στα συμβαλλόμενα κράτη χωρίς ιδιαίτερη διαδικασία». Με τα άρθρα
27 και 28 της Συμβάσεως προβλέπονται οι λόγοι για τους οποίους δεν
αναγνωρίζεται απόφαση. Εξάλλου κατά το άρθρο 31 της Συμβάσεως
«απόφαση που εκδόθηκε και είναι εκτελεστή σε συμβαλλόμενο κράτος
εκτελείται σε άλλο συμβαλλόμενο κράτος, αφού περιβληθεί εκεί τον
εκτελεστήριο τύπο, με αίτηση κάθε ενδιαφερόμενου». Σύμφωνα με το
άρθ. 32 της Συμβάσεως υλικά αρμόδιο για την εκδίκαση της αιτήσεως
είναι το μονομελές πρωτοδικείο κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας
δικαιοδοσίας του άρθ. 740 επ. ΚΠολΔ σύμφωνα με το άρθ. 905 παρ.
1 ΚΠολΔ. Περαιτέρω από το άρθρο 34 της Συμβάσεως ορίζεται ότι «το
δικαστήριο στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση αποφασίζει αμελλητί, χωρίς
ο διάδικος, κατά του οποίου ζητείται η εκτέλεση, να έχει στο στάδιο αυτό
της διαδικασίας δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων». Η απόφαση επί της
αιτήσεως γνωστοποιείται αμελλητί στον αιτούντα επιμελεία του γραμματέα
του δικαστηρίου, όπως προβλέπει το δίκαιο του κράτους της εκτελέσεως.
Εξάλλου κατά το άρθρο 36 της Συμβάσεως αν η εκτέλεση επιτραπεί, το
πρόσωπο κατά του οποίου ζητείται η εκτέλεση, μπορεί να προσφύγει κατά
της αποφάσεως μέσα σε ένα μήνα από την επίδοσή της. Αν το πρόσωπο
αυτό έχει την κατοικία του σε συμβαλλόμενο κράτος άλλο από εκείνο στο
οποίο εκδόθηκε η απόφαση που επιτρέπει την εκτέλεση, η προθεσμία είναι
δύο μήνες από την ημέρα που του έγινε η επίδοση προσωπικά ή στην
κατοικία του. Η προθεσμία αυτή δεν παρεκτείνεται λόγω αποστάσεως.
Εντέλει σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συμβάσεως η προσφυγή ασκείται
κατά τη διαδικασία της αμφισβητουμένης δικαιοδοσίας: προκειμένου για
την Ελλάδα στο Εφετείο, κατά δε της αποφάσεως επί της προσφυγής
μπορεί να ασκηθεί μόνο αναίρεση. Από το συνδυασμό των παραπάνω
διατάξεων σαφώς προκύπτουν τα ακόλουθα: Η προβλεπομένη στη
Σύμβαση διαδικασία για τη χορήγηση του εκτελεστήριου τύπου είναι απλή
και ταχεία όπως τούτο προκύπτει και από τη σχετική διατύπωση του άρθ.
34 κατά την οποία το δικαστήριο αποφασίζει αμελλητί. Δεν προβλέπεται
γνωστοποίηση της υποβολής της αιτήσεως και της δικασίμου στον καθού
η εκτέλεση, ο οποίος και αν ακόμη λάβει γνώση της διαδικασίας δεν
δικαιούται να παραστεί στη δίκη ούτε και να υποβάλει στο στάδιο αυτό
παρατηρήσεις. Όπως παρατηρείται στην έκθεση JENARD σ. 78 και στην
έκθεση SCHLOSSER παρ. 219 με την εισαγόμενη ρύθμιση σκοπείται η
αιφνιδιαστική κήρυξη της εκτελεστότητας προκειμένου ο καθού η εκτέλεση
να στερηθεί της ευκαιρίας ν’αποκρύψει τα περιουσιακά του στοιχεία
στο κράτος της εκτελέσεως. Βέβαια τέτοια στέρηση του δικαιώματος
δικαστικής ακροάσεως στον καθού θα ήταν αντίθετη στα άρθ. 20 του
Συντάγματος και άρθ. 6 παρ. 1 ΕυρΣΔΑ. Όμως κάτι τέτοιο δεν ισχύει
λόγω της παρεχόμενης από τα άρθ. 36 και 37 της Συμβάσεως στον καθού
δυνατότητας προσφυγής. Στην ουσία η απόφαση που δέχεται την αίτηση
δεν είναι δικαστική απόφαση, αλλά απλή δικαστική διαταγή υποκείμενη
από τον καθού η εκτέλεση σε προσφυγή. Το ένδικο τούτο βοήθημα
όμως δεν αποτελεί έφεση με την τεχνική έννοια του όρου. Τούτο είναι
γνωστό στο συντάκτη της Συμβάσεως που αποφεύγει να χρησιμοποιήσει
τέτοιο όρο. Άλλωστε τούτο δεν θα ήταν και δογματικά ανεκτό αφού η
μεν διαταγή στο μονομελές πρωτοδικείο ακολουθεί τους κανόνες της
εκούσιας δικαιοδοσίας, η δε το πρώτο εισαγόμενη στο εφετείο προσφυγή
ως γνήσια ιδιωτική διαφορά ακολουθεί τους κανόνες της αμφισβητούμενης
δικαιοδοσίας. Το εφετείο δικάζοντας την προσφυγή από τον καθού η
εκτέλεση ενεργεί όχι ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο αφού δεν δικάζει
έφεση, αλλά ως πρωτοβάθμιο δικαστήριο κατ’εξαίρεση του κανόνα του
άρθ. 12 παρ. 2 του ΚΠολΔ. Στη λειτουργική αυτή θέση του εφετείου δεν
είναι αντίθετη η ρύθμιση της συμβάσεως κατά την οποία προβλέπεται
δυνατότητα ασκήσεως αναιρέσεως κατά της αποφάσεως του εφετείου.
Η λειτουργία του εφετείου με την παραπάνω ιδιότητα έχει και αξιόλογη
πρακτική σημασία που εκδηλώνεται στο θέμα του τρόπου ασκήσεως της
προσφυγής. Έτσι λοιπόν αφού η προσφυγή δεν είναι ένδικο μέσο, αλλά
ανακοπή (η ελληνική μετάφραση του κειμένου της Συμβάσεως, αντίθετα
προς τη μετάφραση της εκθέσεως JENARD, όπου ο όρος αποδόθηκε με
τη λέξη «ανακοπή», επέλεξε τον όρο «προσφυγή»), δεν εφαρμόζεται
το άρθ. 495 επ. ΚΠολΔ που ρυθμίζει τον τρόπο ασκήσεως των ενδίκων
μέσων, αλλά το άρθ. 585 παρ. 1 του ΚΠολΔ περί ανακοπής δηλαδή
όπως κάθε αγωγή, δηλ. με κατάθεση του δικογράφου στη γραμματείαν
του δικαστηρίου στο οποίο απευθύνεται και με εμπρόθεσμη επίδοση
στον καθού απευθύνεται (βλ. άρθ. 215 παρ. 1 ΚΠολΔ). Όμως κατά της
προσβαλλομένης αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς κρίνεται παραδεκτός
και βάσιμος ο λόγος αναιρέσεως εκ του άρθρου 559 αριθ. 14 Κ.Πολ.Δ.
που προτάθηκε από τον εισηγητή, σύμφωνα με το άρθρο 562 παρ. 4
Κ.Πολ.Δ. δοθέντος ότι η αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή, αφού
κατ’εκτίμηση του δικογράφου της περιέχει και αίτηση για την ουσία της
υποθέσεως, απορριπτομένων ως βασίμων των αντιθέτως υποστηριζομένων
από τους αναιρεσίβλητους με τις εμπρόθεσμες κατατεθείσες έγγραφες
προτάσεις τους. Τούτο για τους παρακάτω λόγους: Κατά της αποφάσεως
1972/1999 του μονομελούς πρωτοδικείου Πειραιώς, με την οποία
κηρύχθηκε εκτελεστή στην Ελλάδα η υπ’ αριθ. 95/23978 από 15-1-1997
απόφαση του Εφετείου Παρισίων Γαλλίας, ασκήθηκε ενώπιον του Εφετείου
Πειραιώς η από 24.5.1999 έφεση εκ μέρους των καθ’ ών η αίτηση.
Ναι μεν η άνω έφεση ασκήθηκε με κατάθεση του οικείου δικογράφου
στη γραμματεία του εκδόντος την πρωτόδικη απόφαση δικαστηρίου,
δηλαδή τυπικά ακολουθήθηκε ο προβλεπόμενος από το άρθρο 495
Κ.Πολ.Δ. τρόπος ασκήσεως του ενδίκου μέσου της εφέσεως. Όμως
αυθημερόν το ίδιο δικόγραφο προσκομίσθηκε από τους διαδίκους που το
άσκησαν και στο Εφετείο Πειραιώς και προσδιορίσθηκε ημέρα συζητήσεως
της υποθέσεως ενώπιον του Εφετείου Πειραιώς η 4.11.1999 κατά τη
διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. Κατά τις παραδοχές του εφετείου
μέσα στην προβλεπόμενη από τη Σύμβαση των Βρυξελλών προθεσμία που
αναφέρθηκε παραπάνω, επιδόθηκε στους τότε εφεσίβλητους το δικόγραφο
της εφέσεως με την πράξη ορισμού δικασίμου για την άνω χρονολογία.
Η διαδικαστική πράξη του προσδιορισμού δικασίμου στο εφετείο του
κατατεθέντος στο πρωτοδικείο δικογράφου της εφέσεως καλύπτει κατά τη
Σύμβαση των Βρυξελλών την πράξη καταθέσεως και είναι σύμφωνη με το
σκοπό του νόμου, αφού μάλιστα οι εφεσίβλητοι παρέστησαν προσηκόντως
κατά τη διεξαχθείσα αντιμολία των διαδίκων δίκη στο εφετείο. Δεν έχει
αποφασιστική σημασία ότι το ένδικο μέσο τιτλοφορείται ως έφεση και
όχι ως προσφυγή όπως ορίζει η Σύμβαση των Βρυξελλών, αφού κρίσιμο
στοιχείο για το χαρακτηρισμό του δικογράφου είναι το όλο περιεχόμενό
του που ανήκει στο δικαστήριο. Εν προκειμένω δε είναι προφανές
ότι πρόκειται για την προσφυγή του άρθρου 36 της Συμβάσεως των
Βρυξελλών όπως τούτο εκτιμάται από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561 παρ.
2 Κ.Πολ.Δ.). Ούτε εξάλλου έχει κρίσιμη σημασία ότι η υπόθεση εισήχθη
προς συζήτηση κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας και όχι
κατά τη διαδικασία της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας, όπως επιτάσσει η
Σύμβαση των Βρυξελλών κατά το άρθ. 37 της ίδιας άνω Συμβάσεως. Τούτο
γιατί κατά το άρθρο 591 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. το εφετείο είχε το υπηρεσιακό
καθήκον να κρατήσει και δικάσει την υπόθεση κατά την αρμόζουσα
για την περίπτωση διαδικασία. Συνεπώς το Εφετείο απορρίπτοντας με
την προσβαλλόμενη απόφασή του ως απαράδεκτη την ασκηθείσα από
τους αναιρεσείοντες έφεση κατά της υπ’ αριθ. 1972/1999 αποφάσεως
του μονομελούς πρωτοδικείου Πειραιώς γιατί δεν ασκήθηκε κατά τον
προσήκοντα τρόπο, δηλαδή ως προσφυγή με εμπρόθεσμη κατάθεση
στην γραμματεία του Εφετείου κατά την αμφισβητούμενη δικαιοδοσία
και ακολούθως εμπρόθεσμη επίδοση, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο,
γιατί έπρεπε την παραπάνω έφεση που ασκήθηκε κατά τον περιγραφέντα
τρόπο εμπροθέσμως να ερευνήσει ως προσφυγή κατά την αμφισβητούμενη
διαδικασία.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως καθόσον στρέφεται κατά της υπ’ αριθ.
1972/1999 αποφάσεως του μονομελούς πρωτοδικείου Πειραιώς.
Αναιρεί την υπ’ αριθ. 83/2000 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.
Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο παραπάνω
δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.