Η κρινόμενη έφεση των εναγομένων και ήδη εκκαλούντων κατά της υπ'
αριθμό 1032/2002 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών
διαφορών (άρθρο 82 του ΚΙΝΔ σε συνδυασμό με τις διατάξεις αρθρ. 663
επομ. ΚΠολΔ) έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα. Πρέπει λοιπόν να
γίνει τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί στη συνέχεια κατ' ουσία δηλαδή ως
προς το νόμιμο και βάσιμο των λόγων της κατά την ίδια ως άνω διαδικασία
(άρθρα 533 σε συνδυασμό προς 591 του ΚΠολΔ). Παραδεκτή είναι επίσης
η ασκηθείσα με το δικόγραφο των προτάσεων αντέφεση του ενάγοντος, η
οποία πρέπει κατ' άρθρο 246 του ΚΠολΔ να συνεκδικαστεί με την έφεση
επειδή διευκολύνεται και επιταχύνεται η δίκη, κατά της αυτής ως άνω
αποφάσεως, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 674, 516, 523 παρ. 1
του ΚΠολΔ, αφού με την αντέφεση του αυτή προσβάλει εκκληθέν με την
έφεση κεφάλαιο.
Με την από 25-9-2001 αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος-αντεκκαλών εξέθεσε: ότι δυνάμει
συμβάσεως ναυτικής εργασίας αόριστου χρόνου που καταρτίσθηκε στον
Πειραιά στις 10-5-2000 μεταξύ αυτού και της δεύτερης εναγομένης που
ενεργούσε ως νόμιμος εκπρόσωπος στην Ελλάδα της πρώτης εναγομένης
και της οποίας δεύτερης εναγομένης νόμιμος εκπρόσωπος ήταν ο τρίτος
εναγόμενος, αυτός (ο ενάγων) προσέφερε τις υπηρεσίες του ως Μάγειρος
και Θαλαμηπόλος στο με Κυπριακή σημαία φορτηγό πλοίο «VELOS»,
χωρητικότητας τόννων DW 61.520, πλοιοκτησίας της πρώτης εναγομένης,
αντί μηνιαίου κλειστού μισθού του ποσού των 650.000 δραχμών, ότι
(ο ενάγων) προσέφερε τις υπηρεσίες του στο εν λόγω πλοίο με τις ως
άνω ιδιότητές του μέχρι την 1-8-2001 οπότε χωρίς υπαιτιότητά του
απολύθηκε της υπηρεσίας του από τον πλοίαρχο του ως άνω πλοίου στο
λιμάνι «ALANG» των Ινδιών λόγω πωλήσεως του πλοίου για παλιοσίδηρα
(scrap). Ζήτησε δε να υποχρεωθούν σε ολόκληρο οι εναγόμενοι να του
καταβάλουν νομιμότοκα το συνολικό ποσό των 14.603.328 δραχμών ή
42.856,4 Ευρώ το οποίο αντιπροσωπεύει αξιώσεις που προέρχονται α)
από διαφορές δεδουλευμένων αποδοχών και αποζημίωση απόλυσης και
β) από πρόσθετη αμοιβή για επιβαίνοντα στο πλοίο μέλη επισκευαστικού
συνεργείου κατ' άρθρο 24 της ΣΣΝΕ για φορτηγά πλοία άνω των 4500
TDW. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφαση του
δέχτηκε εν μέρει την αγωγή επιδικάζοντας νομιμότοκα στον ενάγοντα
για διαφορές από δεδουλευμένες αποδοχές και αποζημίωση απολύσεως
το συνολικό ποσό των 7.574.640 δραχμών ή 22.229,32 ευρώ. Κατά της
αποφάσεως αυτής παραπονούνται τώρα οι διάδικοι με τις κρινόμενες
έφεση και αντέφεση για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και
κακή εκτίμηση των αποδείξεων και ζητούν α) ο ενάγων να τροποποιηθεί
η εκκαλούμενη έτσι ώστε να γίνει δεκτή η αγωγή του ως προς τις
διαφορές που ζητεί από την πρόσθετη εργασία του ως θαλαμηπόλος β) οι
εναγόμενες να εξαφανιστεί η εκκαλούμενη κατά το μέρος που δέχτηκε την
αγωγή με σκοπό να απορριφθεί στο σύνολο της αυτή (αγωγή).
Σύμφωνα με τη σύμβαση των Βρυξελλών της 27-9-1968 για τη διεθνή
δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις,
η οποία κυρώθηκε με το ν. 1814/1988 και άρχισε να ισχύει από 1-4-1989,
όταν πρόκειται για υπόθεση που οι διάδικοι κατοικούν ή εδρεύουν σε
διάφορα κράτη, το Δικαστήριο κατ' αρχήν θα εξετάσει αν η υπόθεση
υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της Συμβάσεως αυτής και σε καταφατική
περίπτωση, θα εξετάσει αν συντρέχει η διεθνής δικαιοδοσία του λόγω
της γενικής δωσιδικίας της κατοικίας του εναγομένου (άρθρο 2 παρ.
1), ή λόγω άλλης ειδικής δωσιδικίας από τις αναφερόμενες στα άρθρα
5-15, ή λόγω ρητής παρεκτάσεως κατά το άρθρο 17, το οποίο ορίζει ότι
«αν τα μέρη από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την κατοικία του στο
έδαφος του συμβαλλόμενου κράτους, συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο
ή τα δικαστήρια συμβαλλόμενου κράτους θα δικάζουν τις διαφορές
που έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη
σχέση, το δικαστήριο αυτό ή τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν
αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία....»(βλ. ΑΠ 1309/1991 ΕλλΛικ 33,
1181). Οι ρυθμίσεις αυτές της ως άνω Συμβάσεως, τροποποιήθηκαν με
τη Σύμβαση Ντονόστια-Σαν Σεμπαστιάν που κυρώθηκε με το Ν. 2004/92
με ισχύ από 1-7-1992. Ειδικότερα, με τη Σύμβαση αυτή προστέθηκε στο
άρθρο 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών, 5η παράγραφος κατά την οποία
οι συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας σε θέματα ατομικών συμβάσεων
εργασίας παράγουν αποτελέσματα μόνο αν είναι μεταγενέστερες από
τη γέννηση της διαφοράς, εφόσον δε είναι προγενέστερες αυτής, μόνο
κατά την κρίση του εργαζόμενου αν είναι ευνοϊκές για τον ίδιο, δηλαδή
μόνον αν τις επικαλείται ο ίδιος (βλ. σχετ. την από 10-3-2000 Εισηγητική
Έκθεση του Β' τμήματος του Αρείου Πάγου, ΑΠ 561/2001 ΕΝΔ 29,
283- ΕΠ 704/2002 ΕΝΔ 30, 370, ΕΠ 826/1999 αδημ., ΕΠ 865/2000,
346/1999 αδημ.- ΕφΠειρ 1146/1998 ΕΝΔ 26, 467- ΕφΠειρ 193/1997
ΕΝΔ 25, 52- ΕφΠειρ 1240/1996 ΝομΝαυτΤμ ΕφετΠειραιώς 1996-1997
σελ. 93- Νίκα «Πρόσφατες συμβατικές εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό Χώρο»
Δ. 25, 362, του ίδιου «Ρήτρες αποκλειστικής διεθνούς δικαιοδοσίας»
ΝοΒ 41,1148). Σε κάθε περίπτωση η ρήτρα υπαγωγής της διαφοράς στη
δικαιοδοσία αλλοδαπού δικαστηρίου δεν ισχύει απέναντι στα ευθυνόμενα
κατά το άρθρο 1 του Ν. 762/1978 και πιο κάτω αναφερόμενα πρόσωπα
δηλαδή α) την εκπρόσωπο εν Ελλάδι εταιρία αλλοδαπής ναυτιλιακής
εταιρίας εργοδότριας ναυτικού του οποίου η σύμβαση ναυτικής εργασίας
καταρτίσθηκε στην Ελλάδα και τον νόμιμο εκπρόσωπο της πρώτης
ήτοι της αντιπροσώπου εταιρίας (βλ. ΑΠ 1078/1998 ΕΝΔ 27,1- ΕφΠειρ
161/1996 ΝομΝαυτΤμημΕφετΠειρ 1996-1997 σελ 80- ΕφΠειρ 687/1992
ΕΝΔ 21, 11-ΕΠ 508/1989 ΕΝΔ 19,64). Κατ' ακολουθία, η περιεχόμενη
στην επικαλούμενη και νόμιμα προσκομιζόμενη σε πρωτότυπο από
10-5-2000 σύμβαση ναυτολογήσεως του ενάγοντος, ρήτρα (όρος 5)
περί αποκλειστικής αρμοδιότητας των Δικαστηρίων της Λευκωσίας της
Κύπρου προς επίλυση των διαφορών που θα προκύψουν από αυτήν είναι
άκυρη, εφόσον είναι προγενέστερη της γέννησης της ένδικης διαφοράς
και δεν την επικαλείται ο ίδιος ο εργαζόμενος (ενάγων ναυτικός), γιατί
κρίνει πως δεν τον συμφέρει. Επομένως, με βάση τις γενικές διατάξεις της
Συμβάσεως των Βρυξελλών, και το Ν. 762/1978 αρμόδια προς εκδίκαση
της ένδικης αγωγής είναι τα δικαστήρια του Πειραιώς, όπου, όπως θα
αναφερθεί παρακάτω, καταρτίστηκε η επίμαχη σύμβαση ναυτικής εργασίας
και όπου έχει την πραγματική έδρα της η α΄ εναγομένη, την έδρα της
η β' εναγομένη και την κατοικία του ο γ' εναγόμενος (βλ. σχετ. ΕΠ
346/1999 αδημοσ.). Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση που δέχθηκε
τα ίδια και απέρριψε τη σχετική ένσταση των εναγομένων περί ελλείψεως
δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων προς εκδίκαση της ένδικης
διαφοράς, ορθά σύμφωνα με τα ανωτέρω εφάρμοσε το νόμο και δεν
έσφαλε τα όσα δε αντίθετα υποστηρίζουν οι εναγόμενοι με τον 2ο λόγο
της εφέσεώς τους με τον οποίο επαναφέρουν την παραπάνω ένσταση,
κρίνονται αβάσιμα και απορριπτέα.
Κατά το άρθρο 25 του ΑΚ οι ενοχές από τη σύμβαση ρυθμίζονται από
το δίκαιο στο οποίο υποβλήθηκαν τα μέρη και αν δεν ορίστηκε τέτοιο
εφαρμόζεται το δίκαιο που αρμόζει από το σύνολο των ειδικών συνθηκών
(βλ. ΑΠ 424/1995 ΕΝΔ 24, 124). Η παρεχόμενη στα μέρη εξουσία από
το άρθρο 25 του ΑΚ να ορίζουν το δίκαιο που θα ρυθμίζει τις ενοχές
από σύμβαση, πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πνεύμα της Συμβάσεως
της Ρώμης του έτους 1980, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές
ενοχές, που κυρώθηκε με το ν. 1792/1988 και αποτελεί από 1-4-1991
εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας με την ισχύ που δίνει σ' αυτό το άρθρο
28 παρ. 1 του Συντάγματος και με την οποία ρυθμίζεται το εφαρμοστέο
δίκαιο στις συμβατικές ενοχές. Με τη διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης
αυτής τίθεται ο γενικός κανόνας, ότι στις συμβατικές ενοχές εφαρμόζεται
κατ' αρχήν το δίκαιο που επέλεξαν ελεύθερα τα συμβαλλόμενα μέρη.
Το δίκαιο αυτό μπορεί να είναι οποιοδήποτε, ακόμα και δίκαιο που δεν
έχει καμία σχέση με τη σύμβαση τους, κατά δε το άρθρο 2 αυτής, που
αναφέρεται στον οικουμενικό χαρακτήρα της σύμβασης, «το καθοριζόμενο
από την παρούσα σύμβαση δίκαιο εφαρμόζεται ακόμα και αν πρόκειται για
δίκαιο μη συμβαλλόμενου κράτους», δηλαδή το δίκαιο που υποδεικνύει
η σύμβαση εφαρμόζεται έστω και αν είναι δίκαιο κράτους που δεν έχει
συμβληθεί, ή χώρας η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ και μάλιστα χωρίς
καμία προϋπόθεση αμοιβαιότητας. Η αυτονομία αυτή των συμβαλλομένων,
όπως καθιερώνεται από τη Σύμβαση, υπόκειται σε περιορισμούς, οι οποίοι
περιλαμβάνονται στις διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 3, 7 παρ. 2, 5 παρ.
2 και 6 παρ. 1 αυτής, από τις οποίες οι δύο πρώτες αφορούν γενικά
τους κανόνες δημόσιας τάξης του δικαίου που παρουσιάζει το στενότερο
σύνδεσμο προς τη σύμβαση και του δικαίου του FORUM, ενώ οι δύο
τελευταίες αφορούν ειδικούς κανόνες δικαίου δημόσιας τάξης ή κανόνες
αναγκαστικού δικαίου που σχετίζονται με τις συμβάσεις των καταναλωτών
και τις συμβάσεις εργασίας. Όλες οι παραπάνω διατάξεις περικλείουν
κανόνες αναγκαστικού δικαίου που περιορίζουν, υπό προϋποθέσεις,
την αρχή της αυτονομίας των συμβαλλομένων, όταν το δίκαιο που έχει
επιλεγεί από τα συμβαλλόμενα μέρη έρχεται σε αντίθεση μαζί τους.
Ειδικότερα, με το άρθρο 6 αυτής, που ρυθμίζει ειδικά την ατομική σύμβαση
εργασίας, ορίζεται ότι «1. Παρά τις διατάξεις του άρθρου 3, στη σύμβαση
εργασίας η επιλογή από τους συμβαλλόμενους του εφαρμοστέου δικαίου
δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει το εργαζόμενο από την
προστασία που του εξασφαλίζουν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του
δικαίου που θα ήταν εφαρμοστέο σύμφωνα με την παράγραφο 2 του
παρόντος άρθρου, σε περίπτωση που δεν είχε γίνει επιλογή. 2. Παρά τις
διατάξεις του άρθρου 4 της ως άνω Διεθνούς Συμβάσεως και εφόσον δεν
έχει γίνει επιλογή σύμφωνα με το άρθρο 3, η σύμβαση εργασίας διέπεται:
α) από το δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος παρέχει συνήθως την
εργασία του σε εκτέλεση της σύμβασης, ακόμη και αν έχει αποσπασθεί
προσωρινά σε άλλη χώρα, το οποίο δίκαιο σε περίπτωση συμβάσεως
ναυτολογήσεως είναι αυτό της σημαίας του πλοίου, ή β) αν ο εργαζόμενος
δεν παρέχει συνήθως την εργασία του σε μία μόνο χώρα, από το δίκαιο
της χώρας που βρίσκεται η εγκατάσταση που τον προσέλαβε, εκτός αν από
το σύνολο των περιστάσεων συνάγεται ότι η σύμβαση εργασίας συνδέεται
στενότερα με άλλη χώρα, οπότε εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της άλλης
αυτής χώρας». Με την παραγρ. 2 δε του άρθρου 7 ορίζεται συναφώς με
τα παραπάνω, ότι «οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης δεν μπορούν να
θίξουν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου της χώρας του δικάζοντος
δικαστή, που ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση ανεξάρτητα από το
εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο». Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται
ότι, στην περίπτωση που οι συμβαλλόμενοι επέλεξαν έγκυρα δίκαιο που
θα διέπει τη σύμβαση εργασίας ναυτολόγησης, επιτρέπεται η εφαρμογή
αυτού εφόσον αυτό εξασφαλίζει στον εργαζόμενο (ναυτικό) τουλάχιστον
ίση προστασία και το ανέχονται οι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου (jus
congens) ενός (διαζευκτικά) από τα ακόλουθα δίκαια, που τείνουν
στην προστασία αυτού και την οποία αυτός δεν μπορεί να στερηθεί α)
το δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος παρέχει την εργασία του σε
εκτέλεση της σύμβασης (κατά πρώτο λόγο). Στη ναυτική εργασία τόπος
(όχι απλώς συνήθους αλλά) μόνιμης παροχής εργασίας είναι το πλοίο
στο οποίο εργάζεται ο ναυτικός και κατά την κρατούσα διεθνώς άποψη,
εφαρμόζεται σχετικά το δίκαιο της σημαίας του πλοίου «ως ο πιο σεβαστός
και παγκόσμιος κανόνας του ναυτικού δικαίου», εκτός αν αυτή είναι
σημαία ευκαιρίας με την οποία το πλοίο δεν έχει γνήσιο αλλά χαλαρό
και τεχνητό σύνδεσμο, β) το δίκαιο (άλλης) χώρας εκτός από το δίκαιο
της χώρας που συμφωνήθηκε, εφόσον από το σύνολο των περιστάσεων
συνάγεται ότι η σύμβαση εργασίας (ναυτολόγησης) συνδέεται στενότερα
με την άλλη χώρα, γ) το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται η εγκατάσταση
που προσέλαβε τον εργαζόμενο (ναυτικό), αν αυτός δεν παρέχει την
εργασία του σε μία μόνο χώρα (βλ. ΑΠ 561/2001 ΕΝΔ 29, 283- ΑΠ
541/2001 ΕΝΔ 286-ΑΠ 1197/1999 ΕΝΔ 27, 355 ή ΕλΔνη 41, 724-ΑΠ
654/1997 ΕΝΔ 25, 372-ΑΠ 515/98 ΕΕΔ 58, 646 και ΕΝΔ 26, 375) και δ)
το δίκαιο του δικάζοντος δικαστή (FORUM) κατ' άρθρο 7 παρ. 2 της εν
λόγω Διεθνούς Συμβάσεως. Εν προκειμένω πρόκειται για τους λεγόμενους
«κανόνες αμέσου εφαρμογής» του δικαίου του δικάζοντος δικαστή, που
ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο στη
σύμβαση δίκαιο. Ποίοι είναι οι κανόνες αναγκαστικού δικαίου ορίζεται στο
άρθρο 3 παρ. 3 της Σύμβασης αυτής, δηλαδή εκείνοι από τους οποίους δεν
είναι δυνατόν να παρεκκλίνουν οι συμβαλλόμενοι με ιδιωτική συμφωνία.
Τέτοιοι κανόνες αναγκαστικού δικαίου είναι εκείνοι που η ίδια η πολιτεία
θεσπίζει για λόγους κοινωνικοοικονομικούς (ΟλΑΠ 47/1987, ΕΝΔ 15, 385,
ΑΠ 561/2001 ΕΝΔ 29, 283- ΑΠ 541/2001 ΕΝΔ 29, 286-ΑΠ 654/1997
ΕΝΔ 25, 372- ΑΠ 515/1998 ΕΝΔ 26, 375- 1197/1999 ΕΝΔ 27, 355, ΑΠ
668/85, ΕΝΔ 1476, ΕΠ 520/1993, ΕΝΔ 21.431, ΕΠ 731/2000, ΕΠ 670/99,
346/99, 667/97, 1254/97 αδημ., -ΕΑ 7512/1995 αδημ.-ΕΠ 510/95 αδημ.,
Ζωή Παπασιώπη-Πασιά: Η κοινοτική σύμβαση της Ρώμης του 1980 για το
εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές, όπως ισχύει στην Ελλάδα σελ
16-17, 27, 5052, 61, 62, Αναστ. Γραμματικάκη-Αλεξίου: το εφαρμοστέο
δίκαιο στην ατομική σύμβαση εργασίας κατά την κοινοτική σύμβαση
ιδιωτικού διεθνούς δικαίου του 1980, σελ 28, 31, 32, 37, 41, 50-52, 62,
63, 80-81, 110, 111-112, Σπυρ. Βρέλλης: προβλήματα ιδιωτικού διεθνούς
δικαίου στη σύμβαση εργασίας σελ 23-24, 33, 34, 44-45, 52-53). Όμως
οι διατάξεις των συλλογικών Συμβάσεων εργασίας και των διαιτητικών
αποφάσεων που ορίζουν τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων
των επί μέρους κατηγοριών εργαζομένων αν και είναι αναγκαστικού
δικαίου διατάξεις του Ελληνικού Δικαίου και έχουν εφαρμογή όταν βάσει
των ανωτέρω διατάξεων είναι εφαρμοστέο το Ελληνικό δίκαιο, δεν είναι
κανόνες αμέσου εφαρμογής δηλαδή κανόνες θεμελιώδους σημασίας για
την πολιτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση της χώρας (Ελλάδας)
κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 7 παρ. 2 της ως άνω Διεθνούς
Συμβάσεως της Ρώμης, ακόμη και αν δεν είναι εφαρμοστέο το Ελληνικό
Δίκαιο βάσει της ως άνω διατάξεως του άρθρου 6 παρ. 2 της ίδιας
Σύμβασης, όπως για παράδειγμα όταν πρόκειται για ναυτική εργασία που
παρέχεται σε πλοίο με ξένη σημαία από αλλοδαπό (βλ. ΑΠ 561/2001 ΕΝΔ
29, 283- ΑΠ 541/2001 ΕΝΔ 29, 286 με σύμφωνη γνώμη Α. Μαρκάκη -
ΕφΠειρ 704/2002 ΕΝΔ 30, 370).
Από τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 και 2 του Ν. 762/1978 προκύπτει
ότι αν ο εργοδότης του ναυτικού είναι ναυτιλιακή ναυτική εταιρία, ο
αντιπρόσωπος αυτής που συνήψε στην Ελλάδα με ναυτικό σύμβαση
παροχής εργασίας σε πλοίο του εργοδότη ευθύνεται σε ολόκληρο με αυτόν
για κάθε υποχρέωση που απορρέει από τη σχέση ναυτικής εργασίας Αν
τη σύμβαση αυτή κατάρτισε στην Ελλάδα ημεδαπό ή αλλοδαπό νομικό
πρόσωπο, τότε για τις απαιτήσεις του ναυτικού ευθύνεται σε ολόκληρο
με τον εργοδότη και το φυσικό πρόσωπο που εκπροσώπησε το νομικό
πρόσωπο. Η σύμβαση αυτή δεν είναι αναγκαίο να γίνει εγγράφως.
Η σύμβαση πρόσληψης του ναυτικού για να ναυτολογηθεί σε πλοίο
είναι οριστική σύμβαση και παράγει τα αποτελέσματα που τα μέρη
θέλησαν (αρθρ. 361 του ΑΚ) και κατά συνέπεια, αν αυτή έγινε στην
Ελλάδα, υπάρχει σε ολόκληρο (εκ του νόμου) ευθύνη των υπόχρεων που
αναφέρονται στην παραπάνω διάταξη για τις υποχρεώσεις που πηγάζουν
απ' αυτήν ή τη σύμβαση ναυτολόγησης που επηκολούθησε (Βλέπε ΑΠ
424/95 ΕΝΔ 24, 124- ΑΠ 626/1998 ΕλΔνη 40, 620- ΑΠ 168/1999 ΕΝΔ 27,
278- ΕΠ 704/2002 ΕΝΔ 30, 370- ΕΠ 184/1997 ΕΝΔ 25, 58- ΕΠ 280/95
ΕΝΔ 24, 200- ΕΠ 84/1992 ΕΝΔ 21, 191- ΕΠ 1290/1997 ΕΝΔ 25, 450-
ΕΠ 1330/1997 ΕΝΔ 25, 466- Δ Καμβύση Ναυτεργατικό Δίκαιο 1994 σελ
415 επομ- Ναυτικό Εργατικό Δίκαιο Ι Κοροτζή 1990 παράγραφος 601
σελ 291-292). Ακολούθως από την αυτή διάταξη του άρθρου 1 του Ν
762/78 προκύπτει ότι η κατά τη διάταξη αυτή ευθύνη του αντιπροσώπου
του αλλοδαπού εργοδότη, ρυθμίζεται σε κάθε περίπτωση από το ελληνικό
δίκαιο και ειδικότερα από τον εν λόγω νόμο, οι διατάξεις του οποίου
αποτελούν κανόνες άμεσης εφαρμογής κατά την έννοια της ως άνω
διατάξεως του άρθρου 7 παρ. 2 της Διεθνούς Συμβάσεως της Ρώμης ενώ
περιέχουν συγχρόνως λανθάνοντες κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου
που καθορίζουν ως εφαρμοστέο δίκαιο για την ευθύνη του αντιπροσώπου
την Lex Fori (βλ. ΑΠ 1288/1994-ΕΠ 704/2002 ΕΝΔ 30, 370- ΕφΠειρ
65/1997 ΝομολΝαυτΤμημ ΕφετΠειρ 1996-97 σελ 189).
Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 5 παρ. 1 του ισχύοντος
Συντάγματος, 3, 189, 192, 193, 361, 648, 651-653 και 679 του ΑΚ και
53 του ΚΙΝΔ συνάγεται ότι και στο πεδίο της ναυτικής εργασίας ισχύει
η αρχή της αυτονομίας της ιδιωτικής βούλησης και της ελευθερίας των
συναλλαγών στο μέτρο που δεν περιορίζεται από κανόνες δημόσιας τάξης.
Βάσει της αρχής αυτής γίνεται δεκτό ότι ο ναυτικός μπορεί με τη σύμβαση
ναυτολογήσεώς του να αναλάβει έγκυρα την παράλληλη εκτέλεση
περισσότερων καθηκόντων επί του πλοίου μέσα στα. νόμιμα χρονικά όρια
όπως γίνεται συνήθως κατά την αναπλήρωση ελλείποντος μέλους του
πληρώματος. Στην περίπτωση αυτή ο ναυτικός άσχετα με το χρόνο της
ημερήσιας απασχολήσεώς του για κάθε αυτοτελή και διαφορετική υπηρεσία
δικαιούται να λάβει όλες τις αποδοχές των ειδικοτήτων -υπηρεσιών
που προσέφερε, εφόσον με την εργασία που προσέφερε εξαντλείται
το περιεχόμενό τους (βλ. ΕφΠειρ 202/1997, ΝομΝαυτΤμημΕφΠειραιώς
1996-1997 σελ 634- ΕφΠειρ 70/1997 ΝομΝαυτΤμημΕφΠειραιώς
1996-1997 σελ 632 -ΕΠ 391/1996 ΕΝΔ 15, 61- ΕφΠειρ 234/2000 αδημ).
Πέραν αυτών όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 349, 374,
648, 653, 656 του ΑΚ, 53 και 60 του ΚΙΝΔ για να γεννηθεί η παραπάνω
αξίωση του ναυτικού, αρκεί ο τελευταίος να βρίσκεται σε απλή ετοιμότητα
προς εργασία έχοντας στη διάθεση του πλοιάρχου όλες τις υπηρεσίες
που κατόπιν συμφωνίας ανέλαβε να εκτελέσει, αδιάφορα αν αυτές
δεν χρησιμοποιήθηκαν για λόγους που αφορούν τον εργοδότη και δεν
οφείλονται σε λόγους ανωτέρας βίας ή σε πταίσμα του εργαζομένου.
Αν όμως η απασχόληση του ναυτικού είναι μειωμένη σε κάποια από
τις παραπάνω εργασίες τότε επιτρέπεται να γίνει ανάλογη ελάττωση
του αντίστοιχου μισθού μόνο αν η μειωμένη απασχόληση οφείλεται σε
ανώτερη βία ή σε ρητή ή σιωπηρή συμφωνία η οποία έχει διαλάβει τη
λεγόμενη ρήτρα υποαπασχολήσεως, που επιτρέπει αντίστοιχη μείωση της
αντιπαροχής του εργοδότη (βλ. ΑΠ 1007/2000 ΕΝΔ 29, 40 - ΑΠ 33/1992
ΕΝΔ 1993, 239 - ΑΠ 178/1981 ΝοΒ 29, 1387- ΕΠ 202/1997 οπ - ΕΠ
70/1997 οπ - ΕΠ 475/1997 ΝομΝαυτ Τμήματος Εφ Πειρ 1996-97 σελ 632
- ΕφΠειρ 27/2001 ΕΝΔ 30, 19). Ειδικότερα από τις ταυτόσημες διατάξεις
των άρθρων 15 των παρακάτω αναφερόμενων ΣΣΝΕ Πληρωμάτων
Ποντοπόρων φορτηγών πλοίων 4500 TDW και άνω των ετών 2000 και
2001 προκύπτει ότι το αντίτιμο τροφής χορηγείται στο ναυτικό όταν αυτός
παραμένει στην ξηρά δικαιολογημένα για λόγους που αφορούν το πλοίο
και εξ αυτού του λόγου δεν επιβαρύνεται το πλοίο με την τροφοδοσία
του. Έτσι το αντίτιμο τροφής δεν αποτελεί πάγιο επίδομα αλλ' ο ναυτικός
το δικαιούται σε ορισμένες περιπτώσεις που ορίζονται από το νόμο ή τις
οικείες Συλλογικές Συμβάσεις Ναυτικής Εργασίας (βλ. ΕφΠειρ 512/1996
ΝομΝαυτΤμημ ΕφΠειραιώς 1996-97 σελ 623). Ειδικότερα εάν ο ναυτικός
ασχολείται παράλληλα σε περισσότερες της μίας ειδικότητες επί του πλοίου
το αντίτιμο τροφής για τον υπολογισμό της άδειας θα υπολογιστεί στη μία
ειδικότητα (Βλ. Ι Κοροντζή Ναυτικό Εργατικό Δίκαιο 1990 σελ 227 παρ
459).
Τέλος η συμφωνία αμοιβής του ναυτικού με πάγιο μηνιαίο μισθό που
στη ναυτική ορολογία ονομάζεται κλειστός και περιλαμβάνει τον βασικό
μισθό και τα επιδόματα ή άλλες αποδοχές που προβλέπονται από
την σχετική ΣΣΝΕ είναι κατ' αρχήν θεμιτή κατ' άρθρο 361 του ΑΚ.
Αυτό όμως τελεί υπό την αυτονόητη και αναγκαία προϋπόθεση ότι ο
κλειστός μισθός είναι υπέρτερος των νομίμων αποδοχών του, ενώ αν
δεν καλύπτεται το σύνολο των ελάχιστων νόμιμων αποδοχών του, η
συμφωνία δεν είναι έγκυρη διότι πρόκειται για ανεπίτρεπτη κατά νόμο
παραίτηση εκ των προτέρων από δικαιώματα που παρέχονται στο ναυτικό
από κανόνες δημόσιας τάξεως με αποτέλεσμα αυτός να δικαιούται τη
διαφορά (βλ. ΕφΠειρ 715/1996 ΝομΝαυτΤμημΕφετΠειρ 1996-97 σελ
564- ΕφΠειρ 24/1996 ΝομΝαυτΤμημΕφετΠειρ 1996-97 σελ 342- ΕφΠειρ
57/1995 ΝομΝαυτΤμημΕφετΠειρ 1994-95 σελ 206- ΕφΠειρ 1202/95
ΝομΝαυτΤμημΕφετΠειρ 1994-95 σελ 210- ΕφΠειρ 308/1999 ΕΝΔ 27, 287-
ΕΠ 977/2000 ΕΝΔ 29,139- ΕΠ 928/2000 ΕΝΔ 29, 144).
Από την επανεκτίμηση της ένορκης κατάθεσης του μάρτυρα της
ανταποδείξεως που περιέχεται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη
πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, από
τις υπ' αριθμούς 30673/27-11-2001 και 30674/27-11-2001 ένορκες
βεβαιώσεις των μαρτύρων των εναγομένων Αναστασίου Παπαελευθερίου
και Ζουγάνη Ζουγανέλη που δόθηκαν ενώπιον της Συμβολαιογράφου
Πειραιώς Μαρίας Ιωαννίδου, μετά από νόμιμη κατ' άρθρο 671 του ΚΠολΔ
κλήτευση του ενάγοντος και από τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκομίζουν
και επικαλούνται για να ληφθούν υπόψη είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά
μέσα είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, αποδείχτηκαν κατά
την κρίση του Δικαστηρίου τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά σχετικά
με τους λόγους της εφέσεως και της αντεφέσεως: Ο ενάγων με έγγραφη
σύμβαση ναυτικής εργασίας αόριστου χρόνου που καταρτίσθηκε στον
Πειραιά στις 10-5-2000 με την δεύτερη εναγομένη που ενεργούσε με
την ιδιότητα της ως αντιπροσώπου στην Ελλάδα της πρώτης εναγομένης
και της οποίας δεύτερης εναγομένης νόμιμος εκπρόσωπος ήταν ο
τρίτος εναγόμενος, προσλήφθηκε και ναυτολογήθηκε ως Μάγειρος και
Θαλαμηπόλος (καμαρώτος) στο πλοιοκτησίας της πρώτης εναγομένης-
Κυπριακής εταιρίας με σημαία Κύπρου φορτηγό πλοίο «VELOS»,
χωρητικότητας 61.520 TDW. Το γεγονός ότι η δεύτερη εναγομένη
συνεβλήθη με τον ενάγοντα κατά την κατάρτιση της ως άνω έγγραφης
σύμβασης, ως νόμιμη εκπρόσωπος της πρώτης εναγομένης αποδεικνύεται
από το περιεχόμενο της εν λόγω σύμβασης και από την κατάθεση του
μάρτυρα της ανταποδείξεως Τριανταφυλλίδη Συμεών. Η ίδια η σύμβαση
αναφέρει τη δεύτερη εναγομένη ως αντιπρόσωπο των πλοιοκτητών
δηλαδή της πρώτης εναγομένης εν Ελλάδι. Τούτο επιβεβαιώνει
όπως προαναφέρθηκε και ο ως άνω μάρτυρας των εναγομένων (της
ανταποδείξεως) καταθέτοντας επί λέξει ότι η δεύτερη εναγομένη
«μεσολαβούσε να ναυλώσει το καράβι, μεριμνούσε για τη λειτουργία του
πλοίου, εξέλεγε πράκτορες στα διάφορα λιμάνια». Συνεπώς και σύμφωνα
με τα ανωτέρω εκτεθέντα στη μείζονα πρόταση της παρούσας απόφασης
σχετικά με τις διατάξεις του άρθρου 1 του Ν 762/1978, αφού η δεύτερη
εναγομένη αποδείχτηκε ότι συνεβλήθη κατά την κατάρτιση της ως άνω
συμβάσεως ναυτικής εργασίας ως εκπρόσωπος δηλαδή αντιπρόσωπος
της πρώτης εναγομένης: α) υπήρχε και εξ αυτού του λόγου αρμοδιότητα
και συνεπώς διεθνής δικαιοδοσία του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου για την
εκδίκαση της ένδικης διαφοράς μεταξύ αυτής του τρίτου εναγομένου και
του ενάγοντος β) εφαρμοστέο δίκαιο ως προς τη δεύτερη και τον τρίτο
εναγόμενο οπωσδήποτε είναι το Ελληνικό δίκαιο και οι οικείες ΣΣΝΕ,
ευθυνόμενος κάθε ένας από τους εναγόμενους αυτούς σε ολόκληρο με την
πρώτη εναγομένη.
Ακολούθως αποδείχτηκε: α) ότι ο τόπος καταρτίσεως της εν λόγω
συμβάσεως ναυτικής εργασίας ήταν ο Πειραιάς, β) ότι με την σύμβαση
αυτή συμφωνήθηκε η δραχμή ως νόμισμα πληρωμής του ενάγοντος για τις
υπηρεσίες που προσέφερε γ) ότι στη σύμβαση αυτή προβλέπονται για τον
ενάγοντα παροχές που επιβάλλει η αναφερόμενη πιο κάτω οικεία Ελληνική
ΣΣΝΕ ενώ είναι άγνωστο στην οικεία Κυπριακή ΣΣΝΕ όπως 1) το επίδομα
κατωτέρου πληρώματος (προσοντούχου) 2) το επίδομα αρτοποίησης και 3)
οι πάγιες μηνιαίες υπερωρίες, δ) ότι η διαχείριση του πλοίου ησκείτο από
τον Πειραιά, ε) ότι ο πλοίαρχος του πλοίου, που εκ του νόμου (άρθρο 84
του ΚΙΝΔ) είναι νόμιμος εκπρόσωπος της πλοιοκτήτριας στα πλαίσια των
καθηκόντων του ως πλοιάρχου, ήταν Έλληνας και στ) ότι οι εκδιδόμενοι
κάθε μήνα στο όνομα του ενάγοντος μισθοδοτικοί λογαριασμοί ήταν
γραμμένοι στην Ελληνική και Αγγλική γλώσσα δηλαδή σε έντυπα που
χρησιμοποιούνται στις ελληνικές συμβάσεις ναυτικής εργασίας, ζ) ότι ο
ενάγων εξοφλήθηκε, για τις αποδοχές του από τον συμφωνηθέντα κλειστό
μισθό, στον Πειραιά (βλέπε κατάθεση του μάρτυρα της ανταποδείξεως
Συμεών Τριανταφυλλίδη), η) ως πασίδηλο γεγονός ότι η σημαία του
πλοίου δηλαδή η Κυπριακή σημαία είναι σημαία ευκαιρίας, όπως άλλωστε
τούτο προκύπτει και από τη προσκομιζόμενη ειδική έκθεση, για τα έτη
2001 και 2002, της Διεθνούς Ομοσπονδίας Μεταφορών και το εν λόγω
πλοίο έχει, κατά την ανωτέρω στη μείζονα πρόταση έννοια, τεχνητή σχέση
με αυτή (τη σημαία της Κύπρου). Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται με την έφεση
τους ότι η πρώτη εναγομένη είναι κυπριακών συμφερόντων. Όμως για τον
ισχυρισμό τους αυτόν κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προσκομίζουν οι
εναγόμενοι όπως για παράδειγμα τη σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου
αυτής (πρώτης εναγομένης) αν και η έλλειψη αυτή επισημαίνεται από
τον εφεσίβλητο με τις προτάσεις του στην παρούσα συζήτηση. Με
το υπ' αριθμό 31317/22-11-2002 συμβολαιογραφικό έγγραφο της
Συμβολαιογράφου Πειραιά Μαρίας Ιωαννίδου ο ενάγων ως ειδικός
εντολοδόχος διορίζει ειδικό πληρεξούσιο δικηγόρο της πρώτης εναγομένης
τον παραστάντα Δικηγόρο Αθηνών Κων/νο Τατάκη. Όπως προκύπτει από
το συμβολαιογραφικό αυτό έγγραφο ο άνω (δηλαδή ο τρίτος εναγόμενος)
εξουσιοδοτήθηκε για την υπογραφή του παρόντος από τους διευθυντάς
αυτής της εταιρίας (της πρώτης εναγομένης) με το από 18-11-2002
πρακτικό τους, αντίγραφο του οποίου προσαρτάται στο παρόν. Όμως
αν και μνημονεύεται ότι προσαρτημένο στο εν λόγω συμβολαιογραφικό
έγγραφο (ειδικό πληρεξούσιο) είναι και το ως άνω πρακτικό οι εναγόμενοι
παραλείπουν να το προσκομίσουν προφανώς για να μην αποκαλυφθεί η
ταυτότητα και η ιθαγένεια του εξουσιοδοτήσαντος τον τρίτο εναγόμενο
προσώπου. Στον νόμιμα προσκομιζόμενο ναυτιλιακό οδηγό έτους 2000 ο
τρίτος εναγόμενος που ουδείς αμφισβητεί ότι είναι Έλληνας εμφανίζεται
υπεύθυνος δηλαδή Διευθυντής του πλοίου (Manager or Director). Ο
μάρτυρας των εναγομένων Τριανταφυλλίδης Συμεών κατέθεσε ενόρκως
ότι κατοικεί στο Πέραμα Αττικής είναι Μηχανικός του Εμπορικού ναυτικού
και παρέχει τις υπηρεσίες του στην πρώτη εναγομένη, που ας σημειωθεί η
καταστατική της έδρα ευρίσκεται στη Λευκωσία της Κύπρου, ως τεχνικός
σύμβουλος. Από τα πραγματικά αυτά περιστατικά αποδεικνύεται ότι η
πρώτη εναγομένη είναι ελληνικών συμφερόντων εταιρία ελεγχόμενη από
τον τρίτο εναγόμενο Έλληνα υπήκοο, κάτοικο Πειραιώς, με πραγματική
έδρα (της πρώτης εναγομένης) την πραγματική έδρα της δεύτερης
εναγομένης δηλαδή την πόλη του Πειραιά Ακτή Μιαούλη 53-55. Με
την ως άνω Σύμβαση ναυτικής εργασίας συμφωνήθηκε με τον πέμπτο
όρο αυτής ότι «οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ των πλοιοκτητών και του
ναυτικού από τη σύμβαση αυτή περιλαμβανομένων απαιτήσεων για
ασθένεια και ατύχημα επί του πλοίου και γενικά από την υπηρεσία του
στο ως άνω πλοίο θα επιλύεται… σύμφωνα με το δίκαιο της Δημοκρατίας
της Κύπρου και τις εκάστοτε ισχύουσες Κυπριακές Συλλογικές Συμβάσεις
για ναυτικούς υπηρετούντες επί Κυπριακών Πλοίων». Σύμφωνα με τα
ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά κατ' αρχάς, σύμφωνα με
τα ανωτέρω εκτεθέντα στη μείζονα πρόταση της παρούσας απόφασης ως
προς τη Διεθνή Σύμβαση της Ρώμης, εφαρμοστέο δίκαιο για την ένδικη
διαφορά μεταξύ ενάγοντος και πρώτης εναγομένης είναι το δίκαιο της
Κύπρου. Όμως οι διατάξεις του Κυπριακού δικαίου και ειδικότερα της
Συλλογικής Σύμβασης για τους ναυτικούς σε Κυπριακά φορτηγά πλοία 800
TDW δεν μπορούν εν προκειμένω να τύχουν εφαρμογής αφού παρέχουν
ήσσονα προστασία στον ενάγοντα και εξ αυτού του λόγου έρχονται σε
σαφή αντίθεση με τις αντίστοιχες διατάξεις του ελληνικού δικαίου που θα
ήταν οπωσδήποτε εφαρμοστέο σύμφωνα με τα ανωτέρω αποδειχθέντα
στοιχεία της ως άνω συμβάσεως ναυτολογήσεως: της πραγματικής έδρας
της πρώτης εναγομένης, της ιθαγένειας των μελών του Διοικητικού
Συμβουλίου αυτής και της σημαίας του πλοίου και συγκεκριμένα με τις
αυστηρού ή αναγκαστικού δικαίου (jus cogens) διατάξεις της Συλλογικής
Σύμβασης Εργασίας πληρωμάτων φορτηγών πλοίων από 4500 TDW
και άνω δεδομένου ότι αυτή (η εν λόγω Κυπριακή ΣΣΝΕ) καθορίζει για
τους εργαζόμενους σαφώς κατώτερες αποδοχές. Συγκεκριμένα η ως άνω
Κυπριακή Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας καθορίζει συνολικές αποδοχές:
για τον Μάγειρο και τον Θαλαμηπόλο 1) για το χρονικό διάστημα από
1-4-1999 έως 31-3-2000 το ποσό των 264.416 δραχμών για κάθε ένα
2) για το χρονικό διάστημα από 1-4-2000 έως 31-3-2001 το ποσό των
280.246 δρχ για κάθε ένα και 3) για το χρονικό διάστημα από 1-4-2001
μέχρι 31-3-2002 το ποσό των 301.354 δραχμών, σε αντίθεση με την
Ελληνική Σύμβαση Εργασίας Πληρωμάτων Φορτηγών Πλοίων 4500 TDW
στην οποία υπάγεται και το προσωπικό (πλην του πλοιάρχου) του ως
άνω πλοίου της πρώτης εναγομένης, που καθορίζει συνολικές αποδοχές
για παράδειγμα το έτος 2000: α) για τον Μάγειρο το ποσό των 458.381
δραχμών και β) για τον θαλαμηπόλο το ποσό των 444.757 δραχμών.
Συγκεκριμένα πρέπει να εφαρμοστεί εν προκειμένω το επιλεγέν από τον
ενάγοντα με την κρινόμενη αγωγή του ελληνικό δίκαιο για τη διαφορά
μεταξύ του ενάγοντος και της πρώτης εναγομένης-πλοιοκτήτριας του
πλοίου προεχόντως επειδή η καταρτισθείσα σύμβαση αποδείχτηκε ότι
συνδέεται στενότερα με την Ελλάδα και ενισχυτικά επειδή η πραγματική
έδρα της πρώτης εναγομένης που διά της δεύτερης εναγομένης προσέλαβε
αυτόν (ενάγοντα) ευρίσκεται στην Ελλάδα, ενώ αντίθετα δεν πρέπει να
ληφθεί υπόψη για την επιλογή του Δικαίου ο τόπος παροχής της εργασίας
από τον ενάγοντα δηλαδή η σημαία του ως άνω πλοίου αφού η σημαία
αυτή (η Κυπριακή) είναι σημαία ευκαιρίας με την οποία το πλοίο δεν έχει
γνήσιο αλλά χαλαρό και τεχνητό σύνδεσμο. Εφαρμόζοντας λοιπόν το
Ελληνικό Δίκαιο και δεδομένου ότι ο συμφωνηθείς για τον ενάγοντα στην
ειδικότητα του μαγείρου κλειστός μισθός είναι αισθητά υποδεέστερος των
αποδοχών που προβλέπει η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας Πληρωμάτων
φορτηγών πλοίων από 4500 TDW και άνω των ετών 2000 και 2001
που κυρώθηκαν αντίστοιχα με τις υπ' αριθμούς 3525.1/1/2000 και
3525.171/2001 Αποφάσεις του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας που
δημοσιεύτηκαν αντίστοιχα στα ΦΕΚ Β' 812/5-7-2000 και 1014/2-8-2001
θα πρέπει να εφαρμοστούν, ως προς τις αποδοχές που δικαιούται, οι
διατάξεις των εν λόγω ΣΣΝΕ αφού η συμφωνία για τον στην παραπάνω
έγγραφη σύμβαση ναυτικής εργασίας κλειστό μισθό, σύμφωνα με αυτά
που εκτίθενται στη μείζονα πρόταση της παρούσας απόφασης, αποτελεί
ανεπίτρεπτη (άκυρη) παραίτηση από τη διαφορά των αποδοχών μεταξύ
κλειστού μισθού και του συνόλου των προβλεπόμενων ως καταβλητέων
αποδοχών από την εν λόγω ΣΣΝΕ. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει αιτίαση
εκ μέρους των διαδίκων ως προς τον αριθμητικό υπολογισμό της
εκκαλουμένης ως προς για τις δικαιούμενες από τον ενάγοντα διαφορές
στην ειδικότητα του Μαγείρου, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι εναγόμενοι
σε ολόκληρο για την αιτία αυτή οφείλουν στον ενάγοντα ως διαφορές
α) για το έτος 2000 το συνολικό ποσό των 278.243 δρχ (789.779 δρχ
οι μηνιαίες αποδοχές όπως υπολογίστηκαν στην εκκαλουμένη διά 30
ημέρες ίσον 26.326 δρχ ημέρα επί 210 ημέρες εργασίας για το έτος
2000 ίσον 5.528.460 δρχ μείον 5.250.217 δρχ που συνολικά έλαβε
ο ενάγων κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα ίσον 278.243 δρχ η
δικαιούμενη διαφορά), β) για το έτος 2001 το συνολικό ποσό των 900.759
δραχμών (829.177 δρχ οι μηνιαίες αποδοχές όπως υπολογίστηκαν στην
εκκαλουμένη δια 30 ημέρες ίσον 27639 δρχ η ημέρα επί 211 ημέρες
εργασίας το 2001 ίσον 5.831.829 δρχ μείον 4.931.070 δραχμές που
συνολικά έλαβε ο ενάγων κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα ίσον
900.759 δρχ η δικαιούμενη διαφορά). Συνολικά στην ειδικότητα του
Μαγείρου ο ενάγων δικαιούται το ποσό των 1.179.002 δρχ (278.243 δρχ
συν 900.759 δρχ ίσον 1.179.002 δρχ). Όπως προκύπτει από την ως άνω
έγγραφη σύμβαση ναυτικής εργασίας νόμιμα, σύμφωνα με τα ανωτέρω
εκτεθέντα στη μείζονα πρόταση της παρούσας απόφασης συμφωνήθηκε
η παράλληλη εκτέλεση από τον ενάγοντα εκτός των καθηκόντων του
Μαγείρου και των καθηκόντων του Θαλαμηπόλου (καμαρώτου) χωρίς
όμως να έχει αναγραφεί στη σύμβαση αυτή το ποσοστό των καθηκόντων
του θαλαμηπόλου που συμφωνήθηκε να εκτελέσει. Στην εν λόγω έγγραφη
σύμβαση ναυτικής εργασίας προβλέπεται μηνιαίο επιμίσθιο (δώρο) στον
ενάγοντα ποσού 312.706 δραχμών για τις υπηρεσίες που θα προσέφερε
ως θαλαμηπόλος. Στο εν λόγω πλοίο «VELOS» κατά το ως άνω χρονικό
διάστημα που ο ενάγων προσέφερε τις υπηρεσίες του απασχολούνταν δύο
βοηθοί θαλαμηπόλοι και συγκεκριμένα οι αλλοδαποί Henry Budongan και
Mario Dolotina οι οποίοι εκτελούσαν μεγάλο μέρος από την απαιτούμενη
εργασία θαλαμηπόλων για τις ανάγκες του πληρώματος. Με το από
13-1-1999 έγγραφο του Υπουργείου Επικοινωνιών και Εργασίας της
Κύπρου καθορίζεται η σύνθεση και ο ελάχιστος αριθμός του προσωπικού
του πληρώματος του ως άνω πλοίου, για την ασφάλεια των πλόων
του. Σύμφωνα λοιπόν με το έγγραφο αυτό ο αριθμός του πληρώματος
πρέπει να αριθμεί τουλάχιστον 17 μέλη εκ των οποίων ένας τουλάχιστον
Μάγειρος, ενώ δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για Θαλαμηπόλο. Από τις
επικαλούμενες και νόμιμα προσκομιζόμενες καταστάσεις προσωπικού του
πληρώματος του ως άνω πλοίου προκύπτει ότι ο αριθμός του προσωπικού
του πληρώματος κυμαινόταν κατά το χρόνο υπηρεσίας από 17 έως 28
άτομα. Αποδεικνύεται λοιπόν από τα πραγματικά περιστατικά αυτά ότι ο
ενάγων σχεδόν εξαντλούσε την αποδοτικότητα του στα καθήκοντα του
Μαγείρου αφού είχε την φροντίδα του φαγητού για τα παραπάνω άτομα
του πληρώματος. Έτσι λοιπόν η πρόσθετη εργασία που προσέφερε με
την ιδιότητα του θαλαμηπόλου περιοριζόταν στη συμπλήρωση και κατά
μεγάλο ποσοστό στον σχεδιασμό, την οργάνωση και την επίβλεψη της
εργασίας των ως άνω αλλοδαπών άπειρων βοηθών Θαλαμηπόλων. Με
βάση αυτά τα πραγματικά περιστατικά το Δικαστήριο άγεται στην κρίση
ότι ο ενάγων παράλληλα με τα καθήκοντα του Μαγείρου εκτελούσε
κατ' εντολή του πλοιάρχου και σύμφωνα με αυτά που συμφωνήθηκαν
κατά την κατάρτιση της εν λόγω συμβάσεως ναυτικής εργασίας και τα
καθήκοντα του Θαλαμηπόλου κατά ποσοστό 45%. Η αληθής βούληση
των διαδίκων κατά τη σύνταξη της ως άνω σύμβασης ναυτικής εργασίας
είναι αυτή δηλαδή η κατά ποσοστό 45% παροχή εργασίας στα καθήκοντα
θαλαμηπόλου εκ μέρους του ενάγοντος, σύμφωνα με τις διατάξεις των
άρθρων 173 και 200 του ΑΚ αφού αυτός (ο ενάγων) ούτε μπορούσε ούτε
χρειαζόταν να εκτελεί κατά 100% τα καθήκοντα του θαλαμηπόλου και
η επιτρεπόμενη εξ αυτού του λόγου ανάλογη ελάττωση του αντίστοιχου
μισθού. Έτσι λοιπόν για τις υπηρεσίες που προσέφερε με την ειδικότητα
του θαλαμηπόλου σύμφωνα με τις παραπάνω ελληνικές ΣΣΝΕ έπρεπε να
είχε λάβει α) για το χρονικό διάστημα από 10-5-2000 έως 31-12-2000
δηλαδή για 201 ημέρες το συνολικό ποσό των 2.242.959 δραχμών (βασικ.
μισθός 235.765 δρχ συν επιδ Κυριακών 22% ίσον 51.868 δρχ συν διορθ
επιδ 2980 δρχ συν επίδομα προσοντούχου, αφού οι εναγόμενοι δεν
παραπονούνται κατά της εκκαλουμένης για το επίδομα αυτό, 19165 δρχ
συν επίδομα άδειας 8 ημερών δηλαδή 235765 δρχ συν 51868 δρχ δια 22
ίσον 13074 δρχ επί 8 ημέρες ίσον 104.594 δρχ συν αμοιβή συντήρησης
-απόψυξης και καθαρισμού ψυγείων 30390 δρχ αφού οι εναγόμενοι δεν
παραπονούνται κατά της εκκαλουμένης για την πρόσοδο αυτή συν πάγιες
μηνιαίες υπερωρίες κατ' άρθρο 6 παρ. 6 εδαφ β στοιχ 66 της ως άνω ΣΣΝΕ
δρχ 299.188 ίσον 743.950 δρχ επί 45% ίσον 334.778 δρχ δια 30 ημ ίσον
11.159 δρχ επί 201 ημέρες ίσον 2.242.959 δραχμές), β) για το χρονικό
διάστημα από 1-1-2001 έως 1-8-2001 δηλαδή για 211 ημέρες το συνολικό
ποσό των 2.627.583 δραχμών (βασικός μισθός 247.555 δρχ συν επιδ
Κυριακών 54462 δρχ συν διορθωτικό επίδομα 3130 δραχμές συν επίδομα
προσοντούχου 20125 δρχ συν επίδομα αδείας 109.824 δρχ συν αμοιβή
συντήρησης απόψυξης και καθαρισμού ψυγείων 31910 δρχ συν πάγιες
υπερωρίες 314.114 δρχ ίσον 781.120 δρχ επί 45% ίσον 351.504 δρχ διά
30 ημέρες 11.717 δρχ επί 211 ημέρες ίσον 2.472.287 δρχ). Εδώ πρέπει να
σημειωθεί ότι για τους λόγους που αναφέρονται στη μείζονα πρόταση της
παρούσας απόφασης και ειδικότερα επειδή ο ενάγων σιτιζόταν στο πλοίο
και του είχε υπολογιστεί το αντίτιμο τροφής για τη διαμόρφωση του ποσού
της άδειας 8 ημερών μηνιαίως στα καθήκοντα του Μαγείρου, το αντίτιμο
αυτό δεν είναι νόμιμο να του υπολογιστεί για δεύτερη φορά ως προς τη
διαμόρφωση του ποσού της άδειας των 8 ημερών και στα καθήκοντα του
θαλαμηπόλου. Συνεπώς ο ενάγων για τα καθήκοντα του θαλαμηπόλου
δικαιούται συνολικά το ποσό των 4.715.246 δραχμών (2242.959 δρχ συν
2472.287 δρχ ίσον 4.715.246 δρχ). Συνολικά ο ενάγων δικαιούται για τα
καθήκοντα του Μαγείρου και για τα καθήκοντα του Θαλαμηπόλου το ποσό
των 5894.248 δρχ (1179.002 δρχ συν 4.715.246 δρχ ίσον 5.894.248).
Με τον τρίτο λόγο της εφέσεως τους οι εναγόμενοι-εκκαλούντες
επαναφέρουν τον ισχυρισμό που είχαν προτείνει πρωτοδίκως και
απορρίφθηκε ότι δηλαδή η αγωγή είναι αόριστη και συνεπώς απορριπτέα
επειδή ο ενάγων δεν επικαλέστηκε με την αγωγή του σε ποιο δίκαιο
στηρίζει τις αξιώσεις του. Ο λόγος αυτός της εφέσεως είναι κατ' άρθρο
216 παρ. 1 του ΚΠολΔ μη νόμιμος και απορριπτέος αφού ο ενάγων όλα τα
κονδύλια της αγωγής του τα ζητεί ορισμένως με βάση το Ελληνικό δίκαιο
και τις οικείες ΣΣΝΕ.
Με τον έκτο λόγο της εφέσεως τους οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι ο
ενάγων ουδέν δικαιούται αφού σιγή παραιτήθηκε των ένδικων αξιώσεων
του αφού ανεπιφύλακτα έχει υπογράψει τις αποδοχές εξοφλήσεως του
(μισθοδοτικούς λογαριασμούς). Ο λόγος αυτός της εφέσεως και αληθής
υποτιθέμενος πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμος αφού δεν άγει σε
άφεση χρέους κατ' αρθρ. 454 του ΑΚ, δεδομένου ότι κάθε παραίτηση
του εργαζομένου από τα νόμιμα δικαιώματα του που πηγάζουν είτε από
το νόμο είτε από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας που καθορίζουν τα
κατώτατα όρια προστασίας, έστω και αν αυτή (η παραίτηση) έλαβε χώρα
μετά τη λύση της σύμβασης εργασίας είναι άκυρη (βλ. Επίτομο Ατομικό
Εργατικό Δίκαιο Στυλ.Βλαστού 2001 παραγρ. 347 σελ 376 με παραπομπές
στην πρόσφατη νομολογία και τη θεωρία-ΟλΑΠ 173/1961 ΕΕΔ 20, 531-
ΑΠ 453/1981 - ΑΠ 307/1977 ΕΕΔ 36, 537 - ΑΠ 304/1964 ΕΕΔ 23, 648
- ΑΠ 1077/86 ΕΕΑ 46, 488 - ΑΠ 927/97 ΔΕΝ 55, 854 - ΕΠ 1270/97
ΕΝΔ 25, 438). Σύμφωνα λοιπόν με τα ανωτέρω έπρεπε το πρωτοβάθμιο
Δικαστήριο να επιδικάσει διαφορές στον ενάγοντα για τις υπηρεσίες που
προσέφερε στο πλοίο «VELOS» της πρώτης εναγομένης το συνολικό ποσό
των 5894.248 δρχ. Το Δικαστήριο όμως αυτό με το να επιδικάσει στον
ενάγοντα για την ως άνω αιτία διαφορές ποσού 6316.510 δρχ με την
εκκαλούμενη απόφαση του εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε το νόμο
και λανθασμένα εκτίμησε τις αποδείξεις. Επομένως πρέπει να γίνει εν μέρει
δεκτή ως κατ' ουσία βάσιμη η έφεση και να απορριφθεί η αντέφεση ως κατ'
ουσία αβάσιμη, τα όσα δε αντίθετα ισχυρίζονται οι διάδικοι με την έφεση
και την αντέφεσή τους κρίνονται απορριπτέα ως αβάσιμα. Στη συνέχεια
πρέπει να εξαφανιστεί η εκκαλούμενη απόφαση μόνο κατά το μέρος
αυτής που έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή και σύμφωνα με τη διάταξη
του άρθρου 535 παρ 1 του ΚΠολΔ θα πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση
προς εκδίκαση στο παρόν Δικαστήριο. Στη συνέχεια το Δικαστήριο τούτο
δικάζοντας την αγωγή μόνο κατά το μέρος που είχε γίνει εν μέρει δεκτή
θα πρέπει να την κάνει και πάλι εν μέρει δεκτή ως κατ' ουσία βάσιμη
επιδικάζοντας στον ενάγοντα για διαφορές από δεδουλευμένες αποδοχές
για τις υπηρεσίες του ως Μαγείρου και Θαλαμηπόλου το συνολικό ποσό
των 5.894.248 δραχμές ή 17.297,90 ευρώ. Όμως για το ενιαίο της
εκτελέσεως πρέπει να ενσωματωθούν στην παρούσα και οι διατάξεις
της εκκαλουμένης οι οποίες δεν θίγονται με την παρούσα, με την οποία
επιδικάστηκε στον ενάγοντα νομιμότοκα ως διαφορά από την αποζημίωση
απολύσεως που εδικαιούτο το ποσό των 1258.130 δραχμών ή 3692,20
ευρώ (βλ. ΑΠ 784/84 και 779/84 ΕλΔικ 26, 642). Συνολικά πρέπει οι
εναγόμενοι να καταβάλουν στον ενάγοντα το ποσό των 7.152.378 δρχ
ή 20990,10 ευρώ νομιμότοκα κατά τις εκτιθέμενες στην εκκαλουμένη
διακρίσεις αφού δεν υφίσταται εκ μέρους των διαδίκων αιτίαση ως
προς το χρόνο έναρξης των τόκων. Τέλος θα πρέπει οι εναγόμενοι να
καταδικαστούν στην εν μέρει δικαστική δαπάνη του ενάγοντος και των δύο
βαθμών δικαιοδοσίας κατ' αρθρ. 178 και 183 του ΚΠολΔ λόγω της εν μέρει
νίκης και ήττας των διαδίκων.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Συνεκδικάζοντας αντιμωλία των διάδικων μερών την έφεση και την
αντέφεση
Δέχεται τυπικά και απορρίπτει στην ουσία της την αντέφεση
Δέχεται τυπικά και στην ουσία της την έφεση
Εξαφανίζει την εκκαλούμενη υπ' αριθμό 1032/2002 οριστική απόφαση του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς μόνο κατά το μέρος αυτής που έκανε
δεκτή την αγωγή του εφεσίβλητου-αντεκκαλούντος.
Κρατεί την υπόθεση προς εκδίκαση στο παρόν Δικαστήριο.
Δικάζοντας την αγωγή
Απορρίπτει όσα κρίθηκαν απορριπτέα
Δέχεται εν μέρει την αγωγή.