Επειδή η κρινόμενη έφεση κατά της οριστικής αποφάσεως με αριθμό
5646/1992 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε
κατά τη διαδικασία των διαφορών για ζημιές από αυτοκίνητο (681 Α΄
Κ.Πολ.Δ.), ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως, πρέπει να γίνει τυπικά
δεκτή και να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της
(495 επ. 511 επ. Κ.Πολ.Δ.).
Επειδή από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρ. 96 παρ. 197, 98 104,
105, 159 και 160 Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι α) εάν κατά την πρωτόδικη δίκη
παραστάθηκε ως πληρεξούσιος κάποιου διάδικου πρόσωπο στερούμενο
πληρεξουσιότητας και τούτο διέλαθε της προσοχής του δικαστηρίου,
η εκδοθείσα απόφαση δεν είναι ανυπόστατη, αλλ’ η έλλειψη της
πληρεξουσιότητας μπορεί να προβληθεί και με το δικόγραφο της εφέσεως
και β) ο διάδικος δικάζεται με ψευδοπληρεξούσιο, όχι απλώς όταν δεν είχε
χορηγήσει στο δικηγόρο του πανηγυρική πληρεξουσιότητα κατ’ άρθρ. 96
του ανωτέρω Κώδικα, αλλά και όταν ο δικηγόρος του παραστάθηκε γι’
αυτόν δεν είχε οποιαδήποτε εξουσιοδότηση (έστω και άτυπη) και οι πράξεις
του δεν εγκρίθηκαν μεταγενεστέρως ρητά ή σιωπηρά (Α.Π. 964/82 ολ.
Νο Β 31-991, ΕΑ 4432/90 ΝοΒ 39-406). Στην προκειμένη περίπτωση η
εκκαλούσα – εναγομένη, με τον πρώτο λόγο της εφέσεώς της ισχυρίζεται
ότι ο δικηγόρος Προκόπιος Τάραντος που παραστάθηκε πρωτοδίκως ως
πληρεξούσιός της, ενήργησε χωρίς πληρεξουσιότητα (γενική ή ειδική).
Και ότι η ιδία δεν κλήθηκε νομίμως να παρασταθεί κατά τη συζήτηση που
εκδόθηκε η εκκαλουμένη απόφαση και συνεπώς έγινε ακύρως η συζήτηση
αυτής της αγωγής. Πραγματικά δε από κανένα αποδεικτικό στοιχείο
δεν προκύπτει ότι ο ανωτέρω δικηγόρος είχε έστω και άτυπη εντολή να
παρασταθεί στην πρωτόδικη δίκη ως πληρεξούσιος της εναγομένης –
εκκαλούσης, ή ότι η τελευταία έλαβε γνώση της εκπροσωπήσεώς της και
δεν εναντιώθηκε, ώστε να συναχθεί ότι ενέκρινε την παράστασή του,
γεγονός που δεν ισχυρίζεται ούτε ο εφεσίβλητος (ενάγων), ο οποίος
απλώς αρνείται τον ισχυρισμό ελλείψεως πληρεξουσιότητας. Επομένως
είναι άκυρη η εκπροσώπηση της εκκαλούσης κατά την πρωτόδικη δίκη
(Α.Π. 1009/82 ΝοΒ 31-1007, Ε.Α. 3506/91 ΝοΒ 40-84). Εξάλλου, από
την εκκαλουμένη και προσκομιζομένη έκθεση επιδόσεως με αριθμό
8028/1992 της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών Αριστέας Χρυσικοπούλου
προκύπτει ότι αντίγραφο της αγωγής με την πράξη ορισμού δικασίμου
και κλήση της εναγομένης να παρασταθεί κατά την ανωτέρω συζήτηση
επιδόθηκε στην ελληνική ανώνυμη ασφαλιστική εταιρία «ΗΛΙΟΣ» ως
εκπροσώπου της, χωρίς όμως να προκύπτει από κανένα αποδεικτικό
στοιχείο οποιαδήποτε σχέση εκπροσωπήσεως. Αντιθέτως μάλιστα από
την απόφαση του Υπουργείου Εμπορίου της 390-12-1975 (Δελτίο ΑΕ-
ΕΠΕ 32/1976) προκύπτει ότι πληρεξουσιότητα προς αντιπροσώπευση της
εναγομένης αλλοδαπής εταιρίας στην Ελλάδα έχει δοθεί στην ανώνυμη
εμπορική εταιρία «ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ – ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΕ».
Επομένως η εναγομένη δεν κλητεύθηκε νομίμως να παρασταθεί κατά την
ανωτέρω συζήτηση της αγωγής και ακύρως έγινε η συζήτηση αυτή (Ε.Α.
7141/83 ΝοΒ 32-683). Συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτός ως και ουσιαστικά
βάσιμος ο ανωτέρω πρώτος λόγος της εφέσεως, να εξαφανισθεί η
εκκαλουμένη απόφαση και να κρατηθεί η υπόθεση και δικασθεί στην ουσία
της από το Δικαστήριο τούτο (535 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) Ακολούθως πρέπει να
ερευνηθεί η αγωγή, εφόσον κατ’ άρθρο 670 Κ.Πολ.Δ. που εφαρμόζεται
και στην κατ’ έφεση δίκη για διαφορές από αυτοκινητικό ατύχημα (674,
681 Α΄ Κ.Πολ.Δ.), δεν εκδίδεται απόφαση για αποδείξεις και οι διάδικοι
οφείλουν να προσκομίσουν προαποδεικτικώς όλα τα αποδεικτικά τους μέσα
κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο (Α.Π. 993/73 ΝοΒ 22-514, 1194/74
ΝοΒ 23-731, 783/78 ΝοΒ 27-566).
Επειδή από τις διατάξεις των άρθρ. 522 και 533 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει
ότι σε περίπτωση εξαφανίσεως της εκκαλουμένης αποφάσεως, λόγω
παραδοχής κάποιου λόγου της εφέσεως, και διακρατήσεως της υποθέσεως
για παραπέρα έρευνα, οι υπόλοιποι λόγοι της εφέσεως λογίζονται ως
ισχυρισμοί ή ενστάσεις και εξετάζονται με την ιδιότητά τους αυτή (Ε.Α.
3061/77 ΝοΒ 26-234). Εξάλλου από το συνδυασμό των διατάξεων των
άρθρ. 159 παρ. 3, 160, 215 παρ. 1, 228 και 229 του ιδίου Κώδικα και
συνάγεται ότι η παράλειψη επιδόσεως αντιγράφου της αγωγής στον
εναγόμενο και νομότυπης κλητεύσεώς του για να παρασταθεί κατά τη
συζήτησή της επιφέρει ακυρότητα μόνο μετά πρόταση του διαδίκου και
εφόσον αυτός επικαλεσθεί και κατά την κρίση του δικαστηρίου αποδείξει,
χωρίς τη διάταξη αποδείξεως (Α.Π. 1673/80 ΝοΒ 29-1083, Ε.Α. 1530/71
ΝοΒ 19-1439), ότι επήλθε βλάβη που δεν μπορεί αλλιώς να επανορθωθεί
(Α.Π. 204/78 ΝοΒ 27-47, 506/86 ΝοΒ 35-186).
Στην προκειμένη περίπτωση η εκκαλούσα ισχυρίζεται ότι η αγωγή πρέπει
να απορριφθεί λόγω ελλείψεως προδικασίας, καθόσον δεν επιδόθηκε
νομοτύπως σ’ αυτήν, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν. Δεν επικαλείται
όμως, ούτε αποδεικνύει ότι εξαιτίας της ανωτέρω παραλείψεως επήλθε
συγκεκριμένη βλάβη σ’ αυτόν, εφόσον μάλιστα παρίσταται και προτείνει
τους παρακάτω ισχυρισμούς της υπερασπίσεώς της (Ε.Α. 4953/72 ΝοΒ
21-654).
Επειδή από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 4, 20 και 22 Ν.Δ.
400/1970, 1, 2 παρ. 2, 5, 6, 10 παρ. 1, 13 και 25 επ. Ν. 489/1976, 3 παρ.
1, 22, 23 παρ. 2, 25 παρ. 2, 33 και 37 Κ.Πολ.Δ, 51 παρ. 2 και 54 ΑΚ, 5
σημ. 3, 9 και 10 παρ. 2 της από 27-9-1968 Συνθήκης των Βρυξελλών
για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και
εμπορικές διαφορές, η οποία ισχύει και για την Ελλάδα μετά την κύρωσή
της με το Ν. 1814/1988 και της αποφάσεως με αριθμό 88/368 ΕΟΚ
συνάγονται τα εξής σχετικώς με αυτοκινητικό ατύχημα που προκαλείται
στην Ελλάδα μετά την 1-7-1988 από αλλοδαπό αυτοκίνητο, το οποίο έχει
συνήθη τόπο σταθμεύσεως το έδαφος κράτους – μέλους της ΕΟΚ (του
οποίου φέρει πινακίδες κυκλοφορίας), ή άλλων χωρών των οποίων τα
Γραφεία Διεθνούς Ασφαλίσεως έχουν προσυπογράψει την από 12-12-1973
«συμπληρωματική συμφωνία μεταξύ Εθνικών Γραφείων»:
1) Καθιερώνεται ευθεία αξίωση κατά του Ελληνικού Γραφείου Διεθνούς
Ασφαλίσεως, έστω και αν το ζημιογόνο αυτοκίνητο δεν είναι εφοδιασμένο
με πιστοποιητικό διεθνούς ασφαλίσεως (πράσινη κάρτα), ακόμη και αν
είναι ανασφάλιστο, εφόσον μάλιστα δεν γίνεται πλέον σχετικός έλεγχος
κατά την είσοδό του στην Ελλάδα, θα πρέπει όμως να αναφέρεται
στην αγωγή ο τόπος προελεύσεως του αυτοκινήτου (πρβλ. Κρητικός,
Αποζημίωση από τροχαία ατυχήματα, εκδ. 1992, αρ. 2263, 2266, 2278,
2279, 2326, 2336)
2) Για να θεμελιωθεί όμως παράλληλη ευθύνη κατά του εδρεύοντος
στην αλλοδαπή ασφαλιστή, πρέπει να έχει εκδοθεί από αυτόν «πράσινη
κάρτα», η κατοχή της οποίας από τον ασφαλισμένο αποτελεί πρόταση
του ασφαλιστή προς τον παθόντα για κατάρτιση σωρευτικής αναδοχής,
η αποδοχή της οποίας μπορεί να γίνει και σιωπηρώς με την άσκηση της
αγωγής, στο δικόγραφο της οποίας πρέπει να αναφέρεται η ύπαρξη της
«πράσινης κάρτας», εκτός αν αναγνωρίζεται από την αλλοδαπή νομοθεσία
ευθεία αγωγή κατά του ασφαλιστή (Ολ. ΑΠ 715/78 ΝοΒ 27-538, Κρητικός
ό.π. αρ. 2288, 2289, 2337, 2434). Και
3) Στην τελευταία περίπτωση η δωσιδικία του αλλοδαπού ασφαλιστή στα
ελληνικά δικαστήρια καθορίζεται α) από τον τόπο του ζημιογόνου γεγονός
(5 σημ. 3 Συνθήκης των Βρυξελλών, Κρητικός, ό.π. αρ. 2429, 2430,
2457), β) από τη δωσιδικία της δικαιοπραξίας στην παραπάνω περίπτωση
αναδοχής χρέους (33 Κ.Πολ.Δ., Κρητικός ό.π. αρ. 2428, 2456 επ.), γ)
από τη δωσιδικία της προσωπικής ταυτότητας του δικαίου σε περίπτωση
εναγωγής του με άλλα πρόσωπα, όπως π.χ. το ΓΔΑ (37 Κ.Πολ.Δ, Κρητικός
ό.π., 2290, 2461 επ.) και δ) από τη δωσιδικία του ποινικού αδικήματος (35
Κ.ΠολΔ.), η οποία όμως δεν συντρέχει στην περίπτωση προκλήσεως μόνον
υλικών ζημιών (Α.Π. 515/67 ΝοΒ 16-93, Ε.Α. 1633/73 ΝοΒ 21-1513,
Κρητικός ό.π. αρ. 2427, 2454). Διαφορετική βεβαίως είναι η περίπτωση
εγκαταστάσεως από τον αλλοδαπό ασφαλιστή υποκαταστήματος στην
Ελλάδα, οπότε δωσιδικεί στα δικαστήρια του τόπου του υποκαταστήματος,
για τις διαφορές που προέκυψαν από τη δραστηριότητα του τελευταίου
(23 παρ. 2, 25 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., 51 παρ. 3 ΑΚ, Ε.Α. 2779/84 Δ 15-709,
Μεταλληνού, Η διεθνής δικαιοδοσία των δικαστηρίων των κρατών – μελών
της ΕΟΚ, Δ8-3 επ., Κρητικός ό.π. αρ. 2273, 2290).
Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων, με την αγωγή του στην οποία
εκδόθηκε η εκκαλουμένη απόφαση, ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη
αγγλική ασφαλιστική εταιρία «NORWICH UNION» να καταβάλει σ’ αυτόν
την αποζημίωση που αναφέρεται στην αγωγή εξαιτίας υλικών ζημιών
που προξενήθηκαν στο αυτοκίνητό του κατά τη σύγκρουσή του με το
Β-303 HTC ΔΧ φορτηγό αυτοκίνητο TIR, η οποία προκλήθηκε στο 40ό
χιλιόμετρο της εθνικής οδού Λάρισας – Κοζάνης από αμέλεια του οδηγού
του τελευταίου αυτοκινήτου που ήταν ασφαλισμένο στην ανωτέρω
εναγομένη εταιρία. Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή είναι εντελώς
αόριστη και πρέπει να απορριφθεί, εφόσον δεν αναφέρεται ο τόπος
συνήθους σταθμεύσεως του ζημιογόνου αυτοκινήτου και αν τούτο ήταν
εφοδιασμένο με πιστοποιητικό διεθνούς ασφαλίσεως, ή αν η εναγομένη
έχει εγκαταστήσει υποκατάστημα στην Ελλάδα, στη δραστηριότητα του
οποίου ανάγεται και η κρίσιμη ασφάλιση, ώστε να διακριβωθεί η παθητική
νομιμοποίηση της εναγομένης και η δικαιοδοσία του πρωτοβαθμίου
Δικαστηρίου, προϋποθέσεις που αρνείται η εκκαλούσα με την κρινομένη
έφεσή της.
Επειδή κατ’ άρθρ. 914 Κ.Πολ.Δ. αν το δικαστήριο δεχθεί την ανακοπή
ή την έφεση οριστικά και κατ’ ουσίαν και απορρίψει ολικά ή μερικά την
αγωγή, εφόσον αποδειχθεί ότι η απόφαση που προσβάλλεται εκτελέσθηκε,
διατάζει, αν το ζητήσει εκείνος κατά του οποίου έγινε η εκτέλεση, την
επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που βρίσκονταν πριν
εκτελεσθεί η απόφαση που εξαφανίσθηκε ή μεταρρυθμίστηκε. Η αίτηση
υποβάλλεται είτε με το δικόγραφο της ανακοπής ή της εφέσεως, είτε με τις
προτάσεις, είτε με χωριστό δικόγραφο που κοινοποιείται στον αντίδικο. Η
εκτέλεση της αποφάσεως πρέπει να προαποδεικνύεται. Στην προκειμένη
περίπτωση η εναγομένη – εκκαλούσα, με τις προτάσεις της προκειμένης
συζητήσεως, ισχυρίζεται ότι σε εκτέλεση της προσωρινά εκτελεστής
διατάξεως της εκκαλουμένης αποφάσεως κατέβαλε στον ενάγοντα
409.500 δραχμές, των οποίων ζητεί την επιστροφή με επαναφορά των
πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση. Το αίτημα αυτό είναι νόμιμο
σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη και πρέπει να γίνει δεκτό ως και
ουσιαστικά βάσιμο, καθόσον από την απόδειξη με ημερομηνία 28-7-1992
αποδεικνύεται ότι ο και κατά την πρωτόδικη δίκη παραστάς πληρεξούσιος
δικηγόρος του ενάγοντος Γεώργιος Τουρλούκης έλαβε για λογαριασμό του
εκπορσωπουμένου του το ανωτέρω ποσό από την πιο πάνω εναγομένη
σε εκτέλεση της προσωρινά εκτελεστής διατάξεως της εκκαλουμένης
αποφάσεως, μετά την κατά τα άνω εξαφάνιση της οποίας και την απόρριψη
της αγωγής, πρέπει να διαταχθεί η ζητουμένη επαναφορά των πραγμάτων
στην προηγουμένη κατάσταση. Η δικαστική δαπάνη των διαδίκων πρέπει
να συμψηφισθεί λόγω εύλογης αμφιβολίας τους ως προς την έκβαση της
δίκης (179, 183 Κ.Πολ.Δ.), ενόψει και της αντίθετης δικαστικής κρίσεως
κατά βαθμό δικαιοδοσίας (πρβλ. Α.Π. 167/69 ΝοΒ 17-833).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζοντας αντιμωλία των διαδίκων:
Δέχεται την έφεση από τυπική άποψη και κατ’ ουσίαν.
Εξαφανίζει την εκκαλουμένη με αριθμό 5646/1992 απόφαση του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.
Κρατεί και δικάζει ουσία της την υπόθεση.
Απορρίπτει την αγωγή.
Διατάζει την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση και
υποχρεώνει τον ενάγοντα να καταβάλει στην εναγομένη – εκκαλούσα
τετρακόσιες εννέα χιλιάδες πεντακόσιες (409.500) δραχμές.