Η υπό κρίση έφεση της ενάγουσας ημεδαπής εταιρείας, η οποία ηττήθηκε
στην πρωτοβάθμια δίκη, κατά της 1161/1994 οριστικής απόφασης του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατά την τακτική
διαδικασία, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα, γενικά δε συντρέχουν
όλες οι κατά νόμο προϋποθέσεις για την άσκηση και τη συζήτηση αυτής.
Πρέπει, επομένως, να γίνει τυπικά δεκτή και να εξετασθεί περαιτέρω ως
προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. Ι ΚΠολΔ, στη δικαιοδοσία των
πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται έλληνες και αλλοδαποί, εφόσον υπάρχει
αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου.
Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται, ως κανόνας, η διεθνής δικαιοδοσία
των ελληνικών πολιτικών δικαστηρίων και επί ιδιωτικών διεθνών
διαφορών, εφόσον συνδέονται με την ελληνική πολιτεία με κάποιο στοιχείο
θεμελιωτικό της αρμοδιότητας ελληνικού δικαστηρίου, σύμφωνα με τις
διατάξεις, τις σχετικές με τη γενική ή τις ειδικές δωσιδικίες. Εξάλλου, κατά
τις διατάξεις των άρθρων 2 εδ. α΄ 5 και 53 της Συμβάσεως των Βρυξελλών
του 1968 «Για την Διεθνή Δικαιοδοσία και Εκτέλεση Αποφάσεων σε Αστικές
και Εμπορικές Υποθέσεις», που κυρώθηκε με τον ν. 1414/1988 και άρχισε
να ισχύει στην Ελλάδα από 1-4-1989, με την επιφύλαξη των διατάξεων
της παρούσας συμβάσεως, τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο
έδαφος συμβαλλόμενου κράτους ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων του
κράτους αυτού, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους. Πρόσωπο που έχει
την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλόμενου κράτους μπορεί να εναχθεί
σε άλλο συμβαλλόμενο κράτος, ως προς τις διαφορές εκ συμβάσεως,
ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου εκπληρώθηκε ή οφείλει να
εκπληρωθεί η παροχή. Για την εφαρμογή της παρούσας συμβάσεως, η
έδρα των εταιριών και νομικών προσώπων εξομοιώνεται προς την κατοικία.
Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι τα πρόσωπα που
έχουν την κατοικία ή την έδρα τους στο έδαφος συμβαλλόμενου κράτους,
ενάγονται, κατά κανόνα, ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους αυτού,
ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους. Πρόσωπο (φυσικό ή νομικό) που
έχει την κατοικία ή την έδρα του αντίστοιχα, στο έδαφος συμβαλλόμενου
κράτους, μπορεί, ως προς τις διαφορές από σύμβαση, να εναχθεί και
ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου εκπληρώθηκε ή οφείλει να
εκπληρωθεί η επίδικη παροχή, εφόσον ο τόπος αυτός είναι στο έδαφος
άλλου συμβαλλόμενου κράτους. Πρόκειται, δηλαδή, για τη σημαντικότερη
ειδική βάση, διεθνούς δικαιοδοσίας από εκείνες που προβλέπονται στο
άρθρο 5 της Συμβάσεως και που είναι συντρέχουσες προς εκείνη της
κατοικίας, ή της έδρας του εναγομένου ή προς άλλες ειδικές βάσεις. Το
άρθρο 33 του ΚΠολΔ είναι ευρύτερο από το άρθρο 5 της Συμβάσεως των
Βρυξελλών, αφού αναφέρεται γενικά στις δικαιοπραξίες (άρα και στις
μονομερείς) και ορίζει ως στοιχείο καθορισμού της διεθνούς δικαιοδοσίας
και τον τόπο καταρτίσεως της δικαιοπραξίας. Η διεθνής Σύμβαση των
Βρυξελλών από την επικύρωσή της με τον προαναφερόμενο νόμο και τη
θέση της σε ισχύ, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού
δικαίου και οι διατάξεις της υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη
του εθνικού δικαίου (άρθρο 28 παρ. Ι του Συντάγματος). Περαιτέρω,
επί πωλήσεως CIF (COST, INSURANCE, FREIGHT), στην οποία στο
τίμημα περιλαμβάνεται το ασφάλιστρο και ο ναύλος, ο πωλητής φέρει τις
δαπάνες και τους κινδύνους μέχρι τη φόρτωση, μετά δε από αυτήν τον
κίνδυνο φέρει ο αγοραστής, Ο πωλητής υποχρεούται να αποστείλει και
να ασφαλίσει το πράγμα με δικές του δαπάνες και τέλος τόπος παροχής
είναι το λιμάνι της αφετηρίας (φορτώσεως), ανεξάρτητα από την κατοικία
ή έδρα του πωλητή, κατά παρέκκλιση του άρθρου 320 ΑΚ (βλ. Γαζή, σε
Ερμ. ΑΚ. άρθ. 513 έως 573, αριθ. 85, 88 και 89, Καραβά, Εγχειρ. Εμπ.
Δικ., τόμος Α΄, έκδοση Β΄(1962), παρ. 299, σελ. 351 επ. Α. Αργυριάδη
Ε.Εμπ.Δ 1988, 185, ΕΑ. 1292/1993 αδημ.ΕΑ. 4041/1987 ΕΕμπΔ. 1988,
246). Στην προκείμενη περίπτωση εκθέτει η ενάγουσα ημεδαπή εταιρεία
στην από 28-6-1993 αγωγή της, ότι κατόπιν της από 15-9-1992 έγγραφης
παραγγελίας της προς την εναγόμενη Γερμανική εταιρεία, που έχει την
έδρα της στην πόλη LEVERKUSEN της Γερμανίας, η οποία (παραγγελία)
έγινε αποδεκτή από την τελευταία, καταρτίστηκε σύμβαση πωλήσεως
μεταξύ τους, με την οποία η εναγομένη της πώλησε και της απέστειλε, με
το πλοίο «ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ» από το λιμάνι της Αμβέρσας Βελγίου, ποσότητα
4.732 χιλιογράμμων πεπλατυσμένης χαλύβδινης ταινίας για τις ανάγκες
της βιομηχανίας της κατασκευής στρωμάτων. Ότι η πώληση αυτή
συμφωνήθηκε CIF Πειραιά αντί συνολικού τιμήματος 7.300 Γερμανικών
Μάρκων, στο οποίο περιλαμβάνεται το ασφάλιστρο και ο ναύλος. Ότι
το εν λόγω τίμημα κατέβαλε αυτή στην εναγόμενη πωλήτρια δια της
Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος. Ότι κατά τις 13-1-1993 που παρέλαβε
αυτή τα παραπάνω εμπορεύματα διαπίστωσε ότι αυτά ήταν εντελώς
ακατάλληλα για χρήση, εξαιτίας ολικής σκωριώσεώς τους για την οποία
ευθύνεται η εναγομένη πωλήτρια εταιρεία. Ότι περαιτέρω, δαπάνησε αυτή
για τα παραπάνω εμπορεύματα που αγόρασε και παρέλαβε (προμήθεια
μεσολαβούσης τράπεζας, δασμούς, έξοδα πραγματογνωμοσύνης,
εκφόρτωσης και αποθήκευσης) το συνολικό ποσό των 445.650 δραχμών.
Και τότι με την κρινόμενη αγωγή ασκεί το δικαίωμα αναστροφής της
προαναφερόμενης πώλησης, λόγω των πραγματικών ελαττωμάτων που
είχαν τα παραπάνω εμπορεύματα που αγόρασε, τα οποία κατέστησαν αυτά
άχρηστα. Ζητεί δε με την αγωγή της να αναστραφεί η μεταξύ αυτής και
της εναγομένης πώληση των πιο πάνω εμπορευμάτων και να υποχρεωθεί
η τελευταία να της καταβάλει α) το σε δραχμές ισάξιο, κατά το χρόνο της
καταβολής του, ποσό των 7.300 Γερμανικών Μάρκων και β) το ποσό των
445.650 δραχμών, αμφότερα δε τα ποσά αυτά με το νόμιμο τόκο από την
επίδοση της αγωγής και μέχρι την εξόφληση. Εφόσον κατά τα εκτιθέμενα
στο δικόγραφο της αγωγής, η σύμβαση πωλήσεως των παραπάνω
εμπορευμάτων συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων εταιρειών ως πώληση
CIF τόπος εκπληρώσεως της παροχής της εναγομένης Γερμανικής εταιρείας
είναι το λιμάνι φορτώσεως των εμπορευμάτων, δηλαδή η Αμβέρσα του
Βελγίου. Ενόψει δε του ότι η σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 ισχύει
ως προς αμφότερες τις διάδικες εταιρείες, οι οποίες έχουν την έδρα τους
στην Αθήνα και στο LEVERKOUSEN Γερμανίας αντίστοιχα, η δε ενάγουσα
δεν επικαλείται ειδική δικαιοδοσία της εναγομένης ενώπιον των ελληνικών
δικαστηρίων, τα τελευταία, δεν έχουν, σύμφωνα με όσα αναφέρονται
στη νομική σκέψη της παρούσας, διεθνή δικαιοδοσία να δικάσουν την
υπό κρίση αγωγή. Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που, με την
εκκαλούμενη απόφασή του, δέχθηκε ως και κατ’ ουσία βάσιμη την ένσταση
της εναγομένης αλλοδαπής εταιρείας, την οποία παραδεκτά προέβαλε η
τελευταία ενώπιον του εν λόγω Δικαστηρίου, για έλλειψη δικαιοδοσίας
αυτού να δικάσει την υπό κρίση αγωγή και απέρριψε αυτή, σύμφωνα με τη
διάταξη του άρθρου 4 του ΚΠολΔ, ορθά το νόμο ερμήνευσε και εφήρμοσε,
γι’ αυτό και ο αντίθετος σχετικός λόγος της έφεσης, πρέπει να απορριφθεί
ως αβάσιμος κατ’ ουσία.
Για τη θεμελίωσή της, κατά το άρθρο 5 περ. Ι της Συμβάσεως των
Βρυξελλών του 1968, ειδικής βάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας του τόπου
εκπληρώσεως της παροχής, ως προς τις διαφορές από σύμβαση, σημασία
έχει ο συμφωνηθείς τόπος εκπληρώσεως της παροχής. Όπως ήδη ειπώθηκε
η ενάγουσα συνομολογεί με την αγωγή της ότι η σύμβαση πώλησης
των παραπάνω εμπορευμάτων, που καταρτίστηκε μεταξύ αυτής και της
εναγομένης αλλοδαπής εταιρείας, συμφωνήθηκε ως πώληση CIF, στην
οποία τόπος εκπληρώσεως της παροχής του πωλητή είναι το λιμάνι
φορτώσεως των πωληθέντων εμπορευμάτων, ανεξάρτητα από την
κατοικία ή την έδρα αυτού. Είναι δε αδιάφορο για τη θεμελίωση της
παραπάνω δικαιοδοσίας αν τα επικαλούμενα ελαττώματα των πωληθέντων
εμπορευμάτων υπήρχαν πριν από την παράδοση αυτών στον μεταφορέα ή
εμφανίστηκαν μετά την παράδοσή τους σ’ αυτόν από υπαιτιότητά του. Άρα,
δεν έσφαλε η εκκαλούμενη απόφαση που δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε
τον ισχυρισμό της ενάγουσας ότι υπάρχει δικαιοδοσία των ελληνικών
δικαστηρίων για εκδίκαση της ένδικης αγωγής, διότι τα επικαλούμενα από
αυτή, ελαττώματα στα εμπορεύματα υπήρχαν πριν από την παράδοσή τους
στο μεταφορέα ή εμφανίστηκαν μετά την παράδοσή τους σ’ αυτόν από
υπαιτιότητα τούτου γι’ αυτό και οι αντίθετοι σχετικοί συναφείς λόγοι της
έφεσης είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι.
Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 262 παρ. Ι, 269 παρ. 2
και 527 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι ο εκκαλών μπορεί να προτείνει παραδεκτά,
για πρώτη φορά ενώπιον του Εφετείου, την ένσταση καταχρήσεως
δικαιώματος μόνον αν επικαλεσθεί και αποδείξει ότι από δικαιολογημένη
αιτία δεν την προέβαλε πρωτοδίκως (βλ. Σ. Σαμουήλ, Η έφεση, Δη έκδοση,
παρ.7ΙΙ, σελ. 229 επ. όπου και παραπομπές στην νομολογία). Συνεπώς,
ο προτεινόμενος για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου
ισχυρισμός της ενάγουσας εταιρείας, που αποτελεί και αντίστοιχο λόγο
της έφεσής της, ότι η ένσταση που προέβαλε πρωτοδίκως η εναγομένη
αλλοδαπή εταιρεία για έλλειψη δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων
να δικάσουν την ένδικη αγωγή, είναι καταχρηστική, πρέπει να απορριφθεί,
κατά πρώτο και κύριο λόγο ως απαράδεκτος, αφού δεν επικαλείται αυτή
(ενάγουσα) ότι από δικαιολογημένη αιτία δεν προέβαλε τον παραπάνω
ισχυρισμό πρωτοδίκως. Σε κάθε όμως περίπτωση ο ισχυρισμός αυτός περί
καταχρήσεως δικαιώματος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού το
δικαίωμα της εναγομένης αλλοδαπής εταιρείας να προτείνει την ένσταση
ελλείψεως δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων για εκδίκαση της
ένδικης αγωγής, δεν υπόκειται ως δικονομικό, στην από το άρθρο 28Ι
ΑΚ απαγόρευση ασκήσεώς του (βλ. ΑΠ.224/1986 ΕλλΔικ. 27, 1189, ΑΠ
1309/1986 ΝοΒ 35, 918, ΑΠ. 464/1984 ΝοΒ 33, 411).
Ύστερα από αυτά, πρέπει η έφεση να απορριφθεί στο σύνολό της, ως
ουσιαστικά αβάσιμη και να συμψηφισθούν τα δικαστικά έξοδα αυτού
του βαθμού δικαιοδοσίας, στο σύνολό τους μεταξύ των διαδίκων, λόγω
εύλογης αμφιβολίας της εκκαλούσας ως προς την έκβαση της δίκης (άρθρ.
179, 183 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζοντας, κατ’ αντιμωλίαν των διαδίκων.
Δέχεται τυπικά και απορρίπτει κατ’ ουσία την έφεση κατά της 1161/1994
οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.