1. Η κρινόμενη έφεση κατά της υπ' αριθ. 5805/2001 οριστικής αποφάσεως
του Πολ Πρ Πειραιώς, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία,
ασκήθηκε νομότυπα, εμπρόθεσμα και γενικώς παραδεκτά από τον
ενάγοντα, που ηττήθηκε στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας (άρθρ. 19, 495
επ., 511 επ ΚΠολΔ), και συνεπώς πρέπει να γίνει τυπικά δεκτή και να
ερευνηθεί από ουσιαστικής πλευράς ως προς τους πέντε πρώτους των
εφεσίβλητων (άρθρ 532, 533 ΚΠολΔ), αφού με προφορική δήλωση του
πληρεξούσιου δικηγόρου του εκκαλούντος κατά την εκφώνηση υποθέσεως
στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά
συνεδριάσεώς του, η έφεση δεν εισήχθη για τους τρεις τελευταίους των
εφεσίβλητων. Δηλαδή οι μεν δεκτός και όγδοος αυτών Ιωάννης Φράγκος
και Πανίκος Ιωάννου ουδόλως κλητεύθηκαν (πρβλ άρθρ. 108, 110 παρ.
2, 230 παρ. 2 ΚΠολΔ), ενώ ως προς τον έβδομο των εφεσίβλητων Λουκά
Τσιγκαρίδη, ο οποίος κλητεύθηκε (βλ. την προσκομιζόμενη μ’ επίκληση
από τον εκκαλούντα υπ' αριθ. 5381/28.6.2002 έκθεση επιδόσεως του
δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Παν. Κουτσιβίτη), η
παραπάνω δήλωση ισοδυναμεί με έγκυρη παραίτηση του εκκαλούντος από
την κλήση του προς τον έβδομο των εφεσίβλητων και την επίσπευση της
συζητήσεως της εφέσεως ως προς αυτόν (πρβλ άρθρ. 498 παρ. 1, 299
σε συνδυασμό με 294, 295 παρ. 1, 297 ΚΠολΔ), η οποία συνεπώς πρέπει
να ματαιωθεί ως προς τον απολειπόμενο έκτο των εφεσίβλητων (άρθρ.
260 ΚΠολΔ) και να κηρυχθεί απαράδεκτη ως προς τους παριστάμενους
έβδομο και όγδοο αυτών, αδιάφορο αν κλητεύθηκαν (πρβλ. Εφ Ναυπλ.
45/1969, ΝοΒ 1969, 989 Εφ.Αθ. 10262/1981, ΑρχΝ 1982, 357 Εφ.Θεσ
367/1989, Αρμ 1989, 558 Βερνάρδος, ΕλλΔνη 1981, 407-408 Μαργαρίτης
στην ΕρμΚΠολΔ Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα (2000) άρθρ. 498 αριθ. 7 -βλ.
όμως Μπέης, ΠολΔικον ΙΙ α (1974) άρθρ. 299 σ. 1257 Καμενόπουλος,
Νοβ 1981, 659 επ ΕφΚρ 28/1988, Δ 1988, 362) ή δεν κλητεύθηκαν στη
συζήτηση της εφέσεως (πρβλ. ΑΠ 658/1974, ΝοΒ 1975, 273 Μακρίδου
στην ΕρμΚΠολΔ Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα (2000) αρθρ. 272 αριθ. 1, άρθρ.
299 αριθ. 13).
2. Με την από 23.2.200 αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η εκκαλούμενη
οριστική απόφαση, ο ενάγων ισχυρίσθηκε κατ’ εκτίμηση ότι μαζί
με τους αδελφούς του Λουκά (πρώτο των εναγομένων) και Βασίλη
Χατζηϊωάννου ίδρυσαν το έτος 1957 αφανή εταιρεία με σκοπό την αγορά
και εκμετάλλευση πλοίων, ότι η υλοποίηση του σκοπού της εταιρείας
ανατέθηκε στο Λουκά Χατζηϊωάννου, που ορίσθηκε ως εμφανής εταίρος,
και ότι η εμπορική δραστηριότητα της αφανούς εταιρείας εκδηλώθηκε
μέσω εταιρειών πλοιοκτησίας και διαχειρίσεως πλοίων και ταμειακών
διαθεσίμων, που ίδρυσε ή εξαγόρασε στο όνομα του, αλλά για λογαριασμό
όλων των εταίρων ο πρώτος εναγόμενος, δημιουργώντας έτσι τον όμιλο
εταιρειών ΤΡΟΟΔΟΣ. Περαιτέρω ο ενάγων ισχυρίσθηκε με την αγωγή του
ότι το ποσοστό του στην αφανή εταιρεία ανέρχεται μετά την αρχώρηση του
αδελφού του Βασίλη Χατζηϊωάννου σε 28,17%, ότι από το έτος 1999 ο
εναγόμενος αδελφός του Λουκάς Χατζηϊωάννου αμφισβητεί τη συμμετοχή
του στην αφανή εταιρεία και ότι ανάλογη αμφισβήτηση υπάρχει και από
την πλευρά της συζύγου του Λουκά Χατζηϊωάννου (πέμπτης εναγομένης),
των παιδιών τους Στέλιου, Πελοπίδα και Κλειούς Χατζηϊωάννου (δεύτερου,
τρίτου και τέταρτης των εναγομένων), καθώς και από την πλευρά του
συζύγου της Κλειούς Χατζηϊωάννου (έκτου εναγομένου), οι οποίοι με
προεξάρχοντα τον Στέλιο Χατζηϊωάννου και με χρήματα προερχόμενα από
τα ταμειακά διαθέσιμα του ομίλου εταιρειών της ΤΡΟΟΔΟΣ, που έλαβαν ή
απέσπασαν από τον Λουκά Χατζηϊωάννου, δημιούργησαν με τη βοήθεια και
των δύο τελευταίων εναγομένων (υπαλλήλων του Λουκά Χατζηϊωάννου)
δικές τους εταιρείες και γενικά διαχειρίσθηκαν για το δικό τους συμφέρον
τις υποθέσεις του παραπάνω ομίλου με στόχο να εκμηδενίσουν τα
δικαιώματα αμφοτέρων των εταίρων της αφανούς εταιρείας. Με βάση το
ιστορικό αυτό ο ενάγων ζήτησε κατ' εκτίμηση με την ένδικη αγωγή του
α) Να αναγνωρισθεί ότι συνδέεται με τον πρώτο εναγόμενο με σχέση
αφανούς εταιρείας, στην οποία μετέχει ως αφανής εταίρος με ποσοστό
28,17% και ότι κατά το ποσοστό αυτό μετέχει συνακόλουθα και σε όλες
τις εταιρείες του ομίλου της ΤΡΟΟΔΟΣ, των διαδόχων εταιρειών και
των λοιπών οικογενειακών επιχειρήσεων β) Να υποχρεωθεί ο πρώτος
εναγόμενος να τον ενημερώσει κατά το άρθρο 755 ΑΚ για την πορεία των
εταιρικών υποθέσεων και να του επιδείξει τα εταιρικά βιβλία και έγγραφα
από κοινού με τον όγδοο εναγόμενο για όσα βιβλία και έγγραφα κατέχει
ο τελευταίος ως θεματοφύλακας γ) Να υποχρεωθεί ο πρώτος εναγόμενος
να προβή ως εμφανής εταίρος σε λογοδοσία προς αυτόν αναφορικά με τα
οικονομικά και λογιστικά δεδομένα των εταιρειών που ανήκουν ή ανήκαν
στον όμιλο των εταιρειών της ΤΡΟΟΔΟΣ και να του αποδώσει τα κτηθέντα
που αντιστοιχούν στην μερίδα του ως αφανούς εταίρου (28, 17%) δ) Να
υποχρεωθούν οι λοιποί εναγόμενοι να προβούν ως διοικητές αλλότριων
κατ' άρθρ 739 ΑΚ σε λογοδοσία προς αυτόν αναφορικά με τη διαχείριση
και τα περιουσιακά στοιχεία των ελεγχόμενων από αυτούς εταιρειών και να
του αποδώσουν τα κτηθέντα κατά το ποσοστό που αντιστοιχεί στη μερίδα
του ως αφανούς εταίρου και ε) Ν’ αναγνωρισθεί ότι όλοι οι εναγόμενοι,
σε περίπτωση που η λογοδοσία τους αποδειχθεί ανειλικρινής ή αδύνατη
και αδύνατη κατ' επέκταση η απόδοση των κτηθέντων από αυτούς, είναι
υποχρεωμένοι σε ολόκληρο να του καταβάλουν ως αποζημίωση λόγω της
αδικοπρακτικής συμπεριφοράς τους το ποσό που αντιστοιχεί στο 28,17%
της καθαρής θέσεως όλων των παραπάνω εταιρειών. Το πρωτοβάθμιο
δικαστήριο απέρριψε με την εκκαλούμενη απόφασή του ως μη νόμιμο
το τελευταίο (πέμπτο) αγωγικό αίτημα και ως απαράδεκτα τα λοιπά
αγωγικά αιτήματα λόγω ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών
δικαστηρίων να κρίνουν σχετικώς, αφού σύμφωνα με τα ιστορούμενα
στο αγωγικό δικόγραφο η έδρα της αφανούς εταιρείας, όπως δέχθηκε η
πρωτόδικη απόφαση, μεταφέρθηκε από το έτος 1992 στο Μόντε Κάρλο,
οπότε κατά την ίδια απόφαση δεν θεμελιώνεται κατά το αρθρ. 27 παρ. 1
ΚΠολΔ, που εισάγει αποκλειστική ειδική δωσιδικία, τοπική αρμοδιότητα
και κατ' επέκταση διεθνής δικαιοδοσία (αρθρ. 3 παρ. 1 ΚΠολΔ) ελληνικού
δικαστηρίου. Ήδη ο ενάγων για τους διαλαμβανόμενους στην κρινόμενη
έφεσή του λόγους ζητεί την εξαφάνιση της εκκαλούμενης αποφάσεως και
την παραδοχή ακολούθως της αγωγής του ως προς τους πέντε πρώτους
των εναγομένων, ως προς τους οποίους κατά τα προεκτεθέντα εισήγαγε
την έφεσή του.
3. Τα τρίτα πρώτα αγωγικά αιτήματα, κατά το μέρος που αφορούν τον
πρώτο εναγόμενο(το δεύτερο αγωγικό αίτημα αφορά και τον όγδοο
εναγόμενο), θεμελιώνονται στις εταιρικές διαφορές, που ισχυρίζεται
ότι έχει μαζί του ο ενάγων από τη λειτουργία της μεταξύ τους αφανούς
εταιρείας. Οι διαφορές από την εταιρική σχέση μεταξύ των εταίρων και
τέτοιες είναι και οι διαφορές μεταξύ αφανούς και εμφανούς εταίρου από
τη λειτουργία της αφανούς εταιρείας τους, υπάγονται κατά το αρθρ.
27 παρ. 1 ΚΠολΔ στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου,
στην περιφέρεια του οποίου η εταιρεία έχει την έδρα της και ως τέτοια
νοείται η πραγματική και όχι απλώς η καταστατική έδρα της εταιρείας
(πρβλ αρθρ. 64 σε συνδυασμό με αρθρ. 10 ΑΚ Ολ ΑΠ 461/1978, ΝοΒ
1979, 211 Ολ ΑΠ 2/1999, ΕλλΔνη 1992, 271), δηλαδή στην περίπτωση
της αφανούς εταιρείας, ο τόπος όπου εκδηλώνεται από τον εμφανή
εταίρο η εταιρική δραστηριότητα και ασκείται πράγματι η διοίκηση της
εταιρείας (Μπέης, ΠολΔικον Ια (1973) αρθρ. 27 III αριθ. 3 σ.200, Νίκας
στην ΕρμΚΠολΔ Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα (2000) αρθρ. 27 αριθ. 1). Στη
συγκεκριμένη περίπτωση εκτίθεται στην ένδικη αγωγή (σελ 30 αριθ. 28)
ότι η έδρα του ομίλου εταιρειών της ΤΡΟΟΔΟΣ μεταφέρθηκε από το 1992
στο Μόντε Κάρλο, οπότε εκεί εντοπίζεται και η έδρα της επικαλούμενης
από τον ενάγοντα αφανούς εταιρείας του με τον πρώτο εναγόμενο,
αφού η δραστηριότητα της αφανούς εταιρείας εκδηλώνεται μέσω της
δραστηριότητας του εμφανούς εταίρου κατά τη διοίκηση των εταιρειών
του ομίλου της ΤΡΟΟΔΟΣ και συνεπώς η έδρα διοικήσεως του ομίλου,
δηλαδή το Μόντε Κάρλο, είναι και η πραγματική έδρα της αφανούς
εταιρείας. Το γεγονός ωστόσο ότι η έδρα αυτή βρίσκεται στο εξωτερικό
δεν στερεί τα ελληνικά δικαστήρια διεθνούς δικαιοδοσίας να δικάσουν
τις σχετικές εταιρικές διαφορές, εφόσον ο εναγόμενος είναι κάτοικος
Ελλάδος. Η ειδική δηλαδή δωσιδικία της εταιρικής έδρας για την εκδίκαση
των εταιρικών διαφορών (αρθρ. 27 ΚΠολΔ) αποκλείει τη γενική δωσιδικία
της κατοικίας του εναγομένου (αρθρ. 22 ΚΠολΔ), όταν η έδρα της
εταιρείας βρίσκεται στην Ελλάδα, οπότε και δεν ανακύπτει πρακτικά ζήτημα
διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων (πρβλ. αρθρ. 3 παρ.
1 ΚΠολΔ). Όταν όμως η εταιρική έδρα βρίσκεται στο εξωτερικό, οπότε
οι εταιρικές διαφορές εμφανίζουν στοιχείο αλλοδαπότητας και ανακύπτει
έτσι ζήτημα διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων, αυτή
στηρίζεται στην κατοικία του εναγομένου στην Ελλάδα, η οποία αποτελεί
τη θεμελιώδη βάση διεθνούς δικαιοδοσίας κατά το άρθρ. 2 της Συμβάσεως
των Βρυξελλών, που κυρώθηκε με το ν. 1814/1988 και αποτέλεσε έκτοτε
κατά το αρθρ. 28 παρ. 1 του Συντάγματος 1975 εσωτερικό κανόνα
δικαίου με υπερνομοθετική ισχύ (πρβλ. Ολ ΑΠ 2/1999 οπ. ανωτ.).
Άλλωστε η καθιέρωση από το εσωτερικό δίκαιο αποκλειστικής κατά τόπον
αρμοδιότητας δεν συνεπάγεται και καθιέρωση αποκλειστικής διεθνούς
δικαιοδοσίας υπέρ των αλλοδαπών δικαστηρίων, όταν ο σύνδεσμος στον
οποίο στηρίζεται η τοπική αρμοδιότητα εντοπίζεται στο εξωτερικό (πρβλ.
Μητσόπουλος/Φαλτσή,γνμδ, ΕλλΔνη 1998, 521,524). Ειδικότερα κατά
το αρθρ. 2 παρ.1 της ΣυμΒρ, που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο της
καταθέσεως της ένδικης αγωγής (βλ. αρθρ. 221 παρ. 1 εδ β ΚΠολΔ,
ήδη ισχύει στο άρθρ. 2 του Κανονισμού 44/2001 του Συμβουλίου της
Ευρωπαϊκής Ενώσεως), τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο
έδαφος συμβαλλόμενου κράτους, ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων
του κράτους αυτού, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους και με την
επιφύλαξη των λοιπών διατάξεων της Συμβάσεως, η οποία καθιερώνει
συντρέχουσες με την κατοικία του εναγομένου ειδικές βάσεις διεθνούς
δικαιοδοσίας (αρθρ. 5-15), αλλά και ανεξάρτητες από την κατοικία του
αποκλειστικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας (αρθρ. 16), ενώ προβλέπει
και τη δυνατότητα παρεκτάσεως της διεθνούς δικαιοδοσίας (αρθρ. 17-18).
Όπως λοιπόν προκύπτει από το άρθρ. 2 της ΣυμΒρ σε συνδυασμό και με
τα άρθρ. 3 και 4 της ίδιας Συμβάσεως, αν ο εναγόμενος, κατοικεί ή εδρεύει
στον κοινοτικό χώρο (για τον προσδιορισμό της κατοικίας ή της έδρας
βλ. αρθρ. 52 και 53 της Συμβάσεως), τότε η διεθνής δικαιοδοσία των
δικαστηρίων των συμβαλλόμενων κρατών, επομένως και των ελληνικών,
ρυθμίζεται αποκλειστικά από τη Σύμβαση, η οποία εκτοπίζει αντίθετες ή και
σύμφωνες διατάξεις των εθνικών νομοθεσιών. Έτσι η κατοικία ή η έδρα
του εναγομένου σε συμβαλλόμενο κράτος θεμελιώνει αυτόματα τη διεθνή
δικαιοδοσία των δικαστηρίων του για την εκδίκαση της υποθέσεως, με την
επιφύλαξη βέβαια αντίθετων ρυθμίσεων της Συμβάσεως (πρβλ. Κεραμεύς/
Κρεμλής/Ταγαράς, Η Σύμβαση των Βρυξελλών (1989), Εισαγωγή αριθ.
10 σ. 7, αρθρ. 1 αριθ. 11 σ. 22-23, αρθρ. 2 αριθ. 1, 2, 4 σ. 34-35, 36
GEIMER/SCHÜTZE, EUROPÄISCHES ZIVΙLPROZESSRECHT (1997) ART 2
σ. 66 επ. KROPHOLLER, EUROPÄISCHES ZIVILPROZESSRECHΤ. (2002)
vοr ART 2 αριθ 8 -βλ. και την αιτιολογική για τη ΣυμΒρ έκθεση JENARD
Κεφ ΙΙΙ Τμ Ι, Κεφ. IV Α 1). Κατά τα λοιπά δεν θίγεται το εσωτερικό
δικονομικό δίκαιο του συμβαλλόμενου κράτους, που ρυθμίζει την
αρμοδιότητα των δικαστηρίων του και το οποίο δεν απαντά πλέον στο
ερώτημα, αν τα δικαστήριά του έχουν διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση
της υποθέσεως, όταν ο εναγόμενος κατοικεί ή εδρεύει στο έδαφος του
αλλά ποιο συγκεκριμένο δικαστήριο του κράτους αυτού είναι αρμόδιο.
Εφόσον δηλαδή σε πρώτο στάδιο η υπόθεση περιέρχεται στη διεθνή
δικαιοδοσία των δικαστηρίων του συμβαλλόμενου κράτους της κατοικίας
ή της έδρας του εναγομένου, το αρμόδιο στη συνέχεια δικαστήριο μπορεί
με βάση τις εσωτερικές δικονομικές ρυθμίσεις του κράτους αυτού να
είναι διαφορετικό από το δικαστήριο της κατοικίας ή της έδρας του
εναγομένου και μάλιστα δυνάμει ειδικών δωσιδικιών, που μπορεί και
να μην προβλέπονται από τη Σύμβαση, αρκεί μ' αυτές να μην γίνεται
αποποίηση της διεθνούς δικαιοδοσίας, αφού τότε με βάση τη Σύμβαση
κατά τόπον αρμόδιο είναι οπωσδήποτε το δικαστήριο της κατοικίας ή
της έδρας του εναγομένου, έστω και αν ορίζεται διαφορετικά από το
δικονομικό δίκαιο του συμβαλλόμενου κράτους (πρβλ. Κεραμεύς/Κρεμλής/
Ταγαράς όπ. Ανωτ. αρθρ. 2 αριθ. 5, 7 σ. 36-37 Αρβανιτάκης, Καθορισμός
της διεθνούς δικαιοδοσίας στη σώρευση αγωγών κατά το εσωτερικό δίκαιο
και τη Σύμβαση των Βρυξελλών, Αρμ 1992, 424- 434 (431-432)• βλ. και
την αιτιολογική έκθεση ZENARD, Κεφ IV Β Τμ 1 άρθρ. 2). Η εκκαλούμενη
λοιπόν απόφαση, που έκρινε διαφορετικά και απέρριψε ως προς τον πρώτο
εναγόμενο τα τρία πρώτα αγωγικά αιτήματα ως απαράδεκτα, σύμφωνα με
τη σχετική ένστασή του για έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών
δικαστηρίων (άρθρ. 4 ΚΠολΔ, βλ. και άρθρ. 18 ΣυμΒρ), ενώ έπρεπε
κατά τα προεκτεθέντα να δεχθεί την ύπαρξη διεθνούς δικαιοδοσίας τους,
αφού αυτός είναι κατά την έννοια του αρθρ. 51 εδ. α ΑΚ, στο οποίο
παραπέμπει το αρθρ. 52 παρ. 1 της ΣυμΒρ, κάτοικος Ελλάδας επί της
οδού Παπαρηγοπούλου αριθ. 25 στο Π. Ψυχικό Αττικής και απλή μόνο
διαμονή έχει στο Μόντε Κάρλο του Μονακό (βλ. τα προσκομιζόμενα από
τον ίδιο και επικαλούμενα με τις κατ' έφεση προτάσεις του (6-13-14)
έγγραφα των αρμόδιων διοικητικών οργάνων του Μονακό και προπάντων
τις κάρτες και το από 5.9.2002 πιστοποιητικό διαμονής του (CERTΙFICAT
DE RESIDENCE), που έχει υπογράψει ο Προϊστάμενος της Διοικητικής
Αστυνομίας του Μονακό), είναι (η απόφαση) εσφαλμένη, όπως με άλλη
αιτιολογία υποστηρίζει και ο ενάγων με τον πρώτο λόγο της εφέσεώς του.
4. Η εκκαλούμενη απόφαση απέρριψε επίσης ως απαράδεκτο και το
τέταρτο αγωγικό αίτημα με τη σκέψη ότι το αίτημα αυτό, που στρέφεται
κατά των λοιπών, πλην του πρώτου, εναγομένων, είναι επικουρικό
και παρεπόμενο σε σχέση με τα τρία πρώτα αγωγικά αιτήματα, οπότε
η απόρριψη των αιτημάτων αυτών για έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας
των ελληνικών δικαστηρίων συμπαρασύρει σε απόρριψη και το τέταρτο
αγωγικό αίτημα, αφού δεν είναι πλέον δυνατή η πλήρωση της αιρέσεως
από την οποία εξαρτάται, δηλαδή η αναγνώριση σχέσεως αφανούς
εταιρείας μεταξύ ενάγοντος και πρώτου εναγομένου, και συγκεκριμένα
η απόφαση θεώρησε ότι η σχέση αυτή δεν μπορεί ούτε παρεμπιπτόντως
να ερευνηθεί στο πλαίσιο του τέταρτου αγωγικού αιτήματος (βλ. όμως
αρθρ. 284, 331 ΚΠολΔ), ενώ εξ άλλου υπέλαβε ότι το αίτημα αυτό
υποβλήθηκε για την περίπτωση που η υφιστάμενη περιουσία του πρώτου
εναγομένου δεν επαρκεί για να καλύψει τα ποσά που διατείνεται ο
ενάγων ότι δικαιούται. Η προϋπόθεση αυτή υπολανθάνει στη σελίδα
45 (αριθ. 5.5) της αγωγής, ωστόσο δεν διατυπώθηκε ως αίρεση στο
αιτητικό της, αφού τελικώς ο ενάγων θεωρεί δεδομένη την ανεπάρκεια
της περιουσίας του πρώτου εναγομένου (βλ. την παρένθεση στον αριθ.
5.5 της σελίδας 45 της αγωγής). Άλλωστε μία τέτοια εξω-διαδικαστική
αίρεση θα καθιστούσε απαράδεκτο και απορριπτέο το τέταρτο αγωγικό
αίτημα, αφού αγωγή μόνον υπό διαδικαστική αίρεση μπορεί ν' ασκηθεί στις
περιπτώσεις του αρθρ. 219 παρ. 1 ΚΠολΔ (βλ. Μακρίδου στην Ερμ ΚΠολΔ
Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα (2000) αρθρ. 219 αριθ. 1). Σε κάθε περίπτωση
η υπαγωγή των τριών πρώτων αγωγικών αιτημάτων σε σχέση με τον
πρώτο εναγόμενο στη διεθνή δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων
αφαιρεί το υπόβαθρο από τη συλλογική, με την οποία η εκκαλούμενη
απόφαση απέρριψε ως απαράδεκτο το τέταρτο αγωγικό αίτημα. Εφόσον
λοιπόν οι εναγόμενοι και ειδικότερα ο δεύτερος, ο τρίτος, η τέταρτη και
η πέμπτη των εναγομένων, ως προς τους οποίους μόνον εισάγεται η
έφεση σε σχέση με το τέταρτο αγωγικό αίτημα, είναι μεταξύ ως ομόδικοι
(άρθρ.74 αριθ. 1 ΚΠολΔ) και η πέμπτη αυτών (Κλειώ Χατζηϊωάννου)
έχει σύμφωνα με τις προτάσεις τους κατοικία στην Ελλάδα επί της οδού
Παπαρηγοπούλου αριθ. 25 στο Π. Ψυχικό Αττικής υπάρχει με βάση το
συνδετικό στοιχείο της κατοικίας της διεθνής δικαιοδοσία και αρμοδιότητα
των ελληνικών δικαστηρίων (αρθρ. 2 και 4 ΣυμΒρ, 3 παρ. 1, 22, 37
παρ. 1 ΚΠολΔ) να δικάσουν την υπόθεση ως προς το αίτημα αυτό, το
οποίο δεν αφορά εταιρική διαφορά κατά την έννοια του αρθρ. 27 ΚΙΊολΔ
(πρβλ. Μητσόπουλος. ΠολΔικον τομ Α (1972) παρ. 15 Γ 5 Α 1 σ. 216
Νίκας οπ. ανωτ. αρθρ. 27 αριθ. 2), αλλά αξίωση λογοδοσίας και απόδοση
κτηθέντων στο πλαίσιο μη γνήσιας διοικήσεως αλλότριων (πρβλ. αρθρ.
739 σε συνδυασμό με 734 ΑΚ), που διεξήχθη και στο εξωτερικό (πρβλ.
και ΑΠ 526/1992, ΕλλΔνη 1993, 1477). Ωστόσο πρόκειται για διαφορά
όμοια κατά τα ουσιώδη στοιχεία της ιστορικής και νομικής αιτίας της
με τη διαφορά που συγκροτούν τα τρία πρώτα αγωγικά αιτήματα σε
σχέση με τον πρώτο εναγόμενο, κατά του οποίου ο ενάγων προβάλλει
εν μέρει ομοειδείς αξιώσεις μ' αυτές που προβάλλει κατά των λοιπών
εναγομένων, γι' αυτό υφίσταται και μεταξύ τους, δηλαδή μεταξύ του
πρώτου εναγομένου αφενός και των λοιπών αφετέρου, δεσμός απλής
παθητικής ομοδικίας κατά την έννοια του αρθρ. 74 αριθ. 2 ΚΠολΔ (πρβλ
Φαλτσή, Η ομοδικία εις την πολιτικήν δίκην (1970). παρ. 21 Ι σ. 124,
Μπέης οπ. ανωτ. αρθρ. 74 ΙΙΙ 3 δ σ. 407, Μητσόπουλος, Η ομοδικία κατά
το παρ' ημίν δίκαιον, Δ 1979, 162-164). Η συνάφεια εξ άλλου μεταξύ των
παραπάνω αιτημάτων, τα οποία δεν τελούν σε σχέση επικουρικότητας,
αλλά προδικαστικότητας του πρώτου προς τα υπόλοιπα αιτήματα (πρβλ.
Μητσόπουλος, ΠολΔικον τομ Α (1972) παρ. 15 Γ5Α53.231, Μπέης οπ.
ανωτ. αρθρ. 31IV αριθ.2 σ. 219-220, Κεραμεύς, Αστ.ΔικονΔικ Γεν Μερ
(1986) παρ. 41 III σ. 60-61, Φαλτσή, οπ. ανωτ. παρ. 6 II σ. 43, η ίδια,
γνμδ, ΕλλΔνη 1997, 1747, Μητσόπουλος/Φαλτσή, γνμδ, ΕλλΔνη 1998,
523-524, Νίκας, όπ. ανωτ. άρθρ. 31 αριθ. 4, Εφ Θεσ 686/1985, Αρμ
1986, 155, ΕφΑθ 4485/1992, Δ 1992, 1049, Εφ Αθ. 8086/1997, ΕλλΔνη
1999, 1112), επιτρέπει στην ομοδικία όσων εναγομένων κατοικούν στην
Ελλάδα, δηλαδή σε συμβαλλόμενο στη ΣυμΒρ κράτος, να λειτουργήσει
μεταξύ τους ως βάση διεθνούς δικαιοδοσίας και κατά τόπον αρμοδιότητας
σύμφωνα με το αρθρ. 6 αριθ. 1 της ΣυμΒρ (πρβλ. ΔΕΚ 27.9.1988
Καλφέλης/SCHRODER, 189/87, Συλλ Νομολ 1988, 5565 (σκέψεις 12-13).
Κεραμεύς/Κρεμλής/Ταγαράς, οπ. ανωτ. αρθρ. 6 Ι αριθ. 2, 3 σ. 85-86.
Σαχπεκίδου, Προβλήματα σύνθετων και συγγενών δικών στη ΣυμΒρ,
ΕΕΕυρΔ 1990, 685-689. Αρβανιτάκης οπ. ανωτ. σ. 426, 432-434. ο ίδιος,
LIBER AMICORUM Κεραμέως (2000) σ. 112-113, 116-118, 120-121), ενώ
και στο επίπεδο του εσωτερικού δικονομικού δικαίου ενεργοποιούνται ως
προς όλους τους εναγομένους, αφού δεν αντιστρατεύονται την παραπάνω
συμβατική ρύθμιση, οι δωσιδικίες της συνάφειας (αρθρ. 31 ΚΠολΔ) και
της προσωπικής ταυτότητας του δικαίου (άρθρ 37 παρ. 1 ΚΠολΔ), μ’
αποτέλεσμα έτσι η κατοικία οποιουδήποτε εναγομένου στην Ελλάδα να
λειτουργεί όχι μόνον αυτόνομα, αλλά και αμφίδρομα ως βάση διεθνούς
δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων για την εκδίκαση των αγωγικών
αιτημάτων. Συνεπώς η εκκαλούμενη απόφαση, που έκρινε διαφορετικά και
απέρριψε ως απαράδεκτο το τέταρτο αγωγικό αίτημα σε σχέση ειδικότερα
με τον δεύτερο, τον τρίτο, την τέταρτη και την πέμπτη των εναγομένων,
είναι εσφαλμένη, όπως βάσιμα υποστηρίζεται με τον δεύτερο λόγο της
κρινόμενης εφέσεως.
5. Η αδικοπρακτική συμπεριφορά, που αποδίδει με την αγωγή του ο
ενάγων στους εναγομένου, συνίσταται στην αμφισβήτηση και βλάβη
από αυτούς των ενοχικών δικαιωμάτων του από τη σχέση της αφανούς
εταιρείας του με τον πρώτο εναγόμενο. Η ίδρυση και η λειτουργία της
αφανούς εταιρείας, η οποία υφίσταται μόνο στις σχέσεις μεταξύ των
εταίρων, στερούμενη δε νομικής προσωπικότητας συναλλάσσεται μετά
των τρίτων μόνο διά του εμφανούς εταίρου, ο οποίος ενεργεί πάντοτε
με το δικό του όνομα και για δικό του λογαριασμό, χωρίς να εκπροσωπεί
τον αφανή εταίρο, η συμμετοχή του οποίου περιορίζεται έτσι μόνο στα
κέρδη και στις ζημίες της επιχειρήσεως που ασκεί ο εμφανής εταίρος,
δημιουργεί για τον αφανή εταίρο ενοχικά μόνον δικαιώματα και αξιώσεις
κατά του εμφανούς εταίρου ως προς τα στοιχεία που αποκτά αυτός
με εταιρικούς πόρους και τα οποία έχει συμβατική υποχρέωση (πρβλ
και αρθρ. 758 παρ. 2 ΑΚ) να τα καταστήσει κοινά κατά την αναλογία
της εταιρικής τους μερίδας (Ν. Ρόκας, Εμπορικαί Εταιρείαι (1974),
παρ. 21 σ. 90-94, Λιακόπουλος, Τα τυπολογικά χαρακτηριστικά της
αφανούς εταιρείας, ΝοΒ 1980, 933-944 (934-937). ΑΠ 826/1978, NoΒ
1979, 735, ΑΠ 1420/1999, ΕλλΔνη 2000, 736. ΑΠ 800/2000, ΕλλΔνη
2000, 1623. ΕφΘεσ. 963/1982, Αρμ 1983, 498), διαφορετικά ενεργεί
αντισυμβατικά, προσβάλλοντας τ' αντίστοιχα ενοχικά δικαιώματα του
αφανούς εταίρου. Η προσβολή όμως των δικαιωμάτων αυτών από τον
εμφανή εταίρο και στη συγκεκριμένη περίπτωση από τον πρώτο εναγόμενο
σε βάρος του ενάγοντος, δεν συνιστά αυτοτελώς, δηλαδή εκτός του
συμβατικού πλαισίου, παράνομη συμπεριφορά του και συνεπώς δεν
θεμελιώνει αντίστοιχη αδικοπρακτική ευθύνη του (αρθρ. 914 ΑΚ), αλλά
δικαιοπρακτική μόνον ευθύνη του (Ολ ΑΠ 767/1973, Νοβ 1974, 505,
ΑΠ 1058/1977, Νοβ 1978, 929, ΑΠ 212/2000, ΕλλΔνη 2000, 755, ΑΠ
1801/2001, ΕλλΔνη 2002, 1350, Γεωργιάδης στον Αστ. Κωδ. Γεωργιάδη/
Σταθόπουλου IV (1982) εισαγ. παρατηρήσεις στα άρθρ. 914-938 αριθ.
7 σ. 681). Πολύ περισσότερο δεν είναι παράνομη και δεν θεμελιώνει
αδικοπρακτική ευθύνη κατά το αρθρ. 914 ΑΚ η προσβολή από τους
λοιπούς εναγομένους των ενοχικών δικαιωμάτων του ενάγοντος από την
αφανή εταιρεία του με τον πρώτο εναγόμενο, αφού αυτοί δεν μετέχουν
στην εταιρική σχέση και συνεπώς ως τρίτοι δεν έχουν υποχρέωση να
σεβασθούν τα σχετικά ενοχικά δικαιώματα του (Λιτζερόπουλος, Στοιχ.
ΕνοχΔ (I960), παρ. 241 σ. 348 Γεωργιάδης οπ. ανωτ. αρθρ. 914 αριθ
45-48 σ. 705 με περαιτέρω παραπομπές και στην αντίθετη γνώμη). Κατ'
επέκταση η συμπεριφορά τους δεν είναι αντίθετη προς τα χρηστά ήθη,
οπότε δεν θεμελιώνεται αδικοπρακτική ευθύνη των εναγομένων ούτε
κατά το άρθρ. 919 ΑΚ. Αυτό ως προς τον πρώτο εναγόμενο το δέχεται
ουσιαστικά και ο ενάγων με τον τρίτο λόγο της εφέσεώς του, με τον
οποίο επικεντρώνει την αντίθεση στα χρηστά ήθη στη συμπεριφορά των
λοιπών εναγομένων, για τους οποίους αναφέρει στις σελίδες 26-27 της
αγωγής του ότι με σκοπό να εκμηδενίσουν τα δικαιώματά του ως αφανούς
εταίρου επιδόθηκαν στη διάλυση των εταιρειών του ομίλου της Τρόοδος,
που ήλεγχε ο πρώτος εναγόμενος. Ωστόσο με την αγωγή του ο ενάγων
δεν αντιλαμβάνεται τη συμπεριφορά αυτή των λοιπών εναγομένων ως
αντίθετη προς τα χρηστά ήθη, γι’ αυτό και διευκρινιστικά στη σελίδα 45
της αγωγής του εστιάζει τον αδικοπρακτικό χαρακτήρα της συμπεριφοράς
τους στη διάπραξη υπεξαιρέσεως σε βάρος του (αρθρ. 375 ΠΚ), η οποία
όμως είναι εξ ορισμού αδύνατη, αφού ο ενάγων ως αφανής εταίρος δεν
έχει εμπράγματα, αλλά ενοχικά μόνο δικαιώματα στα περιουσιακά στοιχεία
του ομίλου εταιρειών της ΤΡΟΟΔΟΣ (πρβλ. ΑΠ 240/1996, ΕλλΔνη 1996,
1570, ΑΠ 1591/1998, ΕλλΔνη 1999, 107). Έτσι οι αντίθετοι ισχυρισμοί
του, που περιέχονται στην προσθήκη των πρωτόδικων προτάσεών του
και επαναλαμβάνονται με τον τρίτο λόγο της εφέσεώς του, συνιστούν σε
τελική ανάλυση ανεπίτρεπτη προσθήκη αγωγικής βάσεως (αρθρ. 224, 526
ΚΠολΔ). Εξ άλλου η διάταξη του αρθρ. 914 ΑΚ δεν περιέχει ουσιαστικό
κανόνα δικαίου ως προς την έννοια της παράνομης συμπεριφοράς που
υποχρεώνει τον υπαίτιο σε αποζημίωση, αλλά περιορίζεται να θεσπίσει
απλώς την υποχρέωση αυτή σε βάρος του υπαίτιου της ζημιογόνου
συμπεριφοράς και κατά τα λοιπά παραπέμπει για τον χαρακτηρισμό της
ως παράνομης στο σύνολο της νομοθεσίας. Με την έννοια αυτή η διάταξη
αποτελεί λευκό κανόνα δικαίου (BLANKETTNORM) και δεν καθιερώνει έτσι
το γενικό καθήκον του «υπαιτίως μη ζημιούν άλλον», που επικαλείται ο
ενάγων με τον τρίτο επίσης λόγο της εφέσεώς του, δηλαδή παράνομη
και αποζημιωτέα δεν είναι κάθε υπαίτια επαγωγή ζημιάς που προκαλείται
χωρίς δικαίωμα, όπως η υποκειμενική θεωρία για το παράνομο υποστηρίζει
(Μιχαηλίδης- Νουάρος, ΑΙΔ 10.160. Ζέπος, ΕνοχΔΕιδΜερ (1965) παρ.
30 II σ. 731. πρβλ. και ΟλΑΠ 767/1973, ΑΠ 555/1999, ΑΠ 212/2000
οπ. ανωτ), αλλά παράνομη σύμφωνα με την αντικειμενική θεωρία, που
απηχεί το γράμμα της διατάξεως του άρθρ. 914 ΑΚ (πρβλ. και αρθρ. 41
ελβΚΕν), είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό
κανόνα δικαίου και υποχρεώνει σε αποζημίωση, εφόσον είναι υπαίτια και
προκαλεί ζημιά με την προσβολή προστατευόμενου δικαιώματος ή έννομου
συμφέροντος του ζημιωθέντος (ΑΠ 1249/1976, Νοβ 1977, 739, ΑΠ
1286/1976, Νοβ 1977, 906, ΑΠ 87/2000, ΕλλΔνη 2000, 967, ΑΠ 5/2001,
ΕλλΔνη 2001, 671, ΑΠ 50/2002, ΕλλΔνη 2002, 700, ΑΠ 1801/2002 οπ.
ανωτ. Γεωργιάδης όπ. ανωτ. άρθρ. 914 αριθ. 6, 16-20, 22-26 σ. 697,
698-701, Φίλιος, ΕγχΕνοχ Δ Ειδ Μ τεύχ β (1986) παρ. 42 β Ι σ. 195).
Συνεπώς ορθά η εκκαλούμενη απόφαση με παρόμοιες αιτιολογίες, που
παραδεκτά συμπληρώνονται από τις αιτιολογίες της αποφάσεως αυτής
(άρθρ 534 ΚΠολΔ), εφάρμοσε το ελληνικό δίκαιο, που επέλεξε ο ενάγων,
αφού η φερόμενη ως αδικοπρακτική συμπεριφορά των αντιδίκων του
τοποθετείται στο έδαφος περισσότερων κρατών και στην Ελλάδα (πρβλ
άρθρ. 26 ΑΚ. ΑΠ 295/2000, ΕλλΔνη 2000.1020), με βάση δε το δίκαιο
αυτό απέρριψε ακολούθως ως μη νόμιμη την αξίωση αποζημιώσεως του
ενάγοντος κατά των εναγομένων, που αντιστοιχεί στο πέμπτο αγωγικό
αίτημα και υποβλήθηκε επικουρικά κατά την έννοια του άρθρ 69 παρ. 1
εδ γ ΚΠολΔ (βλ. Μπέης όπ ανωτ. άρθρ. 69 III αριθ. 3 σ. 377), δηλαδή ο
ενάγων ζήτησε κατά πρώτο λόγο από τους εναγομένους την απόδοση των
κτηθέντων από αυτούς κατά τη διαχείριση των εταιρειών του ομίλου της
ΤΡΟΟΔΟΣ και των λοιπών οικογενειακών επιχειρήσεων και σε περίπτωση
αδυναμίας αποζημίωση λόγω αδικοπραξίας (πρβλ. Εφ Θεσ 174/1983, Αρμ
1983.1107 με παρατηρήσεις Σοφιαλίδη), όσα δε διαφορετικά υποστηρίζει
αυτός με τον τρίτο λόγο της εφέσεώς του είναι αβάσιμα και απορριπτέα.
6. Επειδή ύστερα από το παραπάνω η κρινόμενη έφεση κατά παραδοχή
των δύο πρώτων λόγων της πρέπει να γίνει δεκτή και από ουσιαστικής
πλευράς ως προς τους πέντε πρώτους των εφεσιβλήτων, ως προς τους
οποίους εισήχθη, και να εξαφανισθεί ως προς αυτούς εν μέρει η πρωτόδικη
απόφαση σε σχέση ειδικότερα με τα τέσσερα πρώτα αγωγικά αιτήματα,
ως προς τα οποία πρέπει στη συνέχεια ν’ αναπεμφθεί η υπόθεση στο
πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού αυτό δεν αποφάνθηκε για την ουσία
της υποθέσεως (άρθρ. 535 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν από την
αντικατάστασή του με το άρθρ 16 παρ. 7 ν. 2915/2001 σε συνδυασμό και
με το άρθρ 22 ίδιου νόμου. Πρβλ και ΕφΑθ 1822/1992, ΕλλΔνη 1993,
166, ΕφΑθ 7255/1992, ΕλλΔνη 1994, 149, Αρβανιτάκης, Η κατ’ ουσίαν
έρευνα της διαφοράς μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης αποφάσεως
(2001) παρ. 5 Ι εβ σ.117). Στο σημείο αυτό πρέπει να παρατηρηθεί ότι
συγχρόνως με την αναπομπή δεν συντρέχει και περίπτωση παραπομπής
της υποθέσεως στο Πολ Πρ Αθηνών, στην περιφέρεια του οποίου ο
πρώτος και η πέμπτη τουλάχιστον των εφεσιβλήτων (εναγομένων)
έχουν την κατοικία τους (πρβλ. άρθρ. 535 παρ. 2 β, 46 ΚΠολΔ), που
αποτελεί κατά τα προεκτεθέντα (η κατοικία τους) τη βάση της διεθνούς
δικαιοδοσίας και της κατά τόπον αρμοδιότητας των ελληνικών δικαστηρίων
για την υπόθεση, αφού πρόκειται για υπόθεση, για την οποία επιτρέπεται
σιωπηρή παρέκταση κατά το άρθρ. 42 ΚΠολΔ, οι δε εφεσίβλητοι δεν
έχουν προτείνει ούτε πρωτοδίκως ως εναγόμενοι ούτε κατ’ έφεση ένσταση
κατά τόπον αναρμοδιότητας του ΠολΠρΠειραιώς, αλλά μόνον έλλειψη
διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων να δικάσουν την
υπόθεση (πρβλ. Αρβανιτάκης όπ. ανωτ παρ. 5 ΙΙ1 β σ. 132-133, βλ. και
ΕφΠειρ. 928/2002 αδημ). Βέβαια δεν αποκλείεται η ένσταση της κατά
τόπον αναρμοδιότητας να προταθεί κατά τη μετ' αναπομπή συζήτηση
της υποθέσεως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού η συζήτηση αυτή
θεωρείται πλέον ως η πρώτη συζήτηση της υποθέσεως (άρθρ. 281 σε
συνδυασμό με 263 α ΚΙΊολΔ. βλ. και Μακρίδου όπ. ανωτ. αρθρ. 281
αριθ. 3. Αρβανιτάκης όπ ανωτ. παρ. 7 ΙΙ 4 σ. 209-210), μέχρι τότε
όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τελικά δεδομένη η αναρμοδιότητα του
πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και να παραπεμφθεί έτσι προκαταβολικά και
συγχρόνως με την αναπομπή η υπόθεση απευθείας στο ΠολΠρΑθηνών. Εξ
άλλου διάταξη για τη δικαστική δαπάνη δεν θα περιληφθεί στην παρούσα
απόφαση, αφού αυτή δεν είναι οριστική ούτε κατά τη διάταξή της που
ματαιώνει ή κηρρύσει απαράδεκτη τη συζήτηση της εφέσεως ως προς
τους τρεις τελευταίους των εφεσίβλητων (πρβλ. αρθρ. 191 παρ. 1, 192
ΚΠολΔ), ούτε κατά τη διάταξή της που αναπέμπει ως προς τους λοιπούς
την υπόθεση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο (Ολ ΑΠ 12/1989, ΕλλΔνη 1989,
1313, ΑΠ 1236/1990, Δ 1991, 257, Εφ Αθ 1822/1992 και 7255/1992 όπ.
ανωτ. ΕφΑθ. 2443/1999, ΝοΒ 1999, 1424, ΕφΠειρ 779/2000, Αρμ 2000,
1687. Αρβανιτάκης όπ ανωτ παρ. 6 ΙΙ 2σ. 182).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Ματαιώνει τη συζήτηση της εφέσεως μεταξύ εκκαλούντος και έκτου
εφεσίβλητου (Ιωάννη Φράγκου) και την κηρύσσει απαράδεκτη ως προς τον
έβδομο και τον όγδοο των εφεσίβλητων (Λουκά Τσαγκαρίδη και Πανίκου
Ιωάννου).
Δικάζει κατά τα λοιπά αντιμωλία του εκκαλούντος και των λοιπών
εφεσίβλητων, δηλαδή των πέντε πρώτων αυτών
Δέχεται ως προς τους εφεσίβλητους αυτούς την έφεση του εκκαλούντος
από τυπικής και ουσιαστικής πλευράς
Εξαφανίζει ως προς τους ίδιους εφεσίβλητους (πέντε πρώτους) εν μέρει
την υπ' αριθ. 5805/2001 οριστική απόφαση του Πολ.ΠρΠειραιώς, που
εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία και συγκεκριμένα την εξαφανίζει σε
σχέση με τα τέσσερα πρώτα αιτήματα της αγωγής, επί της οποίας εκδόθηκε
η απόφαση αυτή Και
Αναπέμπει αντίστοιχα την υπόθεση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο
(ΠολΠρΠειραιώς) προς εκδίκαση.