Στη ναυτική εργασία το πρόσωπο για λογαριασμό του οποίου και σε
όφελος του οποίου παρέχεται αυτή στο πλοίο, δηλαδή ο εργοδότης είναι
είτε ο πλοιοκτήτης, δηλαδή ο εκμεταλλευόμενος πλοίο ιδιοκτησίας του
για λογαριασμό του είτε ο εφοπλιστής, δηλαδή ο εκμεταλλευόμενος
πλοίο άλλου (βλ. άρθρα 105-106 ΚΙΝΔ). Ο εφοπλισμός προκύπτει από
σχετική δήλωση στη λιμενική αρχή του τόπου νηολόγησης, διαφορετικά
παράγεται μαχητό τεκμήριο ότι ο κύριος του πλοίου εκμεταλλεύεται
αυτό, για δικό του σκοπό. Στην έννοια του εφοπλιστή υπάρχει χωρισμός
της κυριότητας και της εκμεταλλεύσεως του πλοίου σε δύο διαφορετικά
πρόσωπα. Η χρησιμοποίηση του ξένου πλοίου από τον εφοπλιστή
μπορεί να στηρίζεται σε διάφορες σχέσεις, όπως σε εμπράγματη (π.χ.
επικαρπία, όχι όμως κυριότητα) ή σε ενοχική (π.χ. μίσθωση), ή και
σε απλή πραγματική κατάσταση. Για τον προσδιορισμό της έννοιας
του εφοπλιστή, ως εκμετάλλευση του πλοίου νοείται η άσκηση με
αυτό ναυτιλιακών εργασιών με σκοπό το κέρδος. Δεν έχει σημασία το
ειδικότερο αντικείμενο της ναυτιλιακής επιχείρησης. Αυτό μπορεί να
είναι η μεταφορά πραγμάτων ή προσώπων, η αλιεία, η ρυμούλκηση ή
άλλη σχετική με την εκμετάλλευση του πλοίου δραστηριότητα. Εκείνο
που έχει σημασία είναι η άσκηση της ναυτιλιακής επιχείρησης, δηλαδή
η οργάνωση των συντελεστών της παραγωγής με κίνδυνο του φορέα
(βλ. Α. Κιάντου- Παμπούκη, ναυτικό δίκαιο, έκδοση τρίτη, Θεσσαλονίκη
1993, σελ. 92-93). Στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της ιδιότητας κάποιου
προσώπου ως εφοπλιστή είναι η προσωπική και απεριόριστη ανάληψη
του επιχειρηματικού κινδύνου από τους πλόες, ο καθορισμός αυτών
από το συγκεκριμένο πρόσωπο, η ναυτολόγηση από τον τελευταίο του
πλοιάρχου και του πληρώματος. Εφοπλιστής δύναται να είναι φυσικό ή
νομικό πρόσωπο (εταιρία). Επιπλέον η εκμετάλλευση πλοίου μπορεί να
γίνεται και με μία τρίτη νομική μορφή. Συγκεκριμένα η εκμετάλλευση
μπορεί να γίνεται από περισσότερα πρόσωπα, τους συνεφοπλιστές, χωρίς
αυτά να έχουν συστήσει εταιρία οποιουδήποτε τύπου. Αρκεί το πραγματικό
γεγονός της από κοινού εκμετάλλευσης του πλοίου, ανεξάρτητα από τον
μεταξύ των συνεφοπλιστών υπάρχοντα εσωτερικό δεσμό (βλ. ΕφΠειρ
268/1989, ΕΕμπΔ 1990, σελ. 291). Οι συνεφοπλιστές ευθύνονται
σύμφωνα με το άρθρο 480 Α.Κ. συμμέτρως και όχι εις ολόκληρο, εκτός
αν έχει συμφωνηθεί το αντίθετο (βλ. ΕφΠειρ 1154/1987, ΕΝΔ 1990, σελ.
489, ΕφΠειρ 1514/1988, ΠειρΝομ. 1988, σελ. 536). Έχει υποστηριχθεί
πάντως, από την Α. Κιάντου- Παμπούκη ότι στο δίκαιό μας δεν είναι νοητή
η άσκηση κοινής δραστηριότητας υπό την παραπάνω νομική μορφή, δύο
ή περισσότερων προσώπων που παραμένουν ανεξάρτητα το ένα από
το άλλο, καθώς όταν δύο ή περισσότερα πρόσωπα αναπτύσσουν κοινή
δραστηριότητα, έχουν ήδη συστήσει εταιρία (άρθρο 741 Α.Κ.), που είναι
αστική αν η κοινή δραστηριότητα αποβλέπει σε αστικό σκοπό και εμπορική
αν αποβλέπει σε εμπορικό σκοπό (βλ. Α. Κιάντου- Παμπούκη, ναυτικό
δίκαιο, έκδοση τρίτη, Θεσσαλονίκη 1993, σελ. 94).
Με την από 5.11.2002 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης δικογράφου
8952/2002 κλήση των εναγόντων νόμιμα φέρεται προς συζήτηση, η από
4.1.2000 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης δικογράφου 35/2000) αγωγή
τους, η οποία είχε αρχικά ορισθεί για να συζητηθεί κατά τη δικάσιμο της
15.6.2000, οπότε και αναβλήθηκε για την 26.4.2001. Κατά την τελευταία
αυτή δικάσιμο η συζήτηση της εν λόγω αγωγής ματαιώθηκε και με την
από 27.4.2001 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης δικογράφου 3764/2001)
κλήση των εναγόντων, αυτή επαναφέρθηκε νόμιμα προς συζήτηση για
τη δικάσιμο της 4.11.2002, οπότε και πάλι ματαιώθηκε και ήδη με την
(προαναφερθείσα από 5.11.2002 κλήση, οι ενάγοντες επανεισάγουν την
ανωτέρω αγωγή τους για να συζητηθεί ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου.
Με την πιο πάνω αγωγή τους οι ενάγοντες εκθέτουν ότι ο σύζυγος
της πρώτης από αυτούς, η οποία ενεργεί για την ίδια ατομικά και για
λογαριασμό των ανήλικων τέκνων της Fr. J. M., Fl. J. M. και Fr. Jh. M.,
ο Je. M. M., ο γιος των δεύτερου και τρίτης και αδελφός των τρίτου
έως και ενδέκατου, Ab. A., ο σύζυγος της δωδέκατης ενάγουσας που
ενεργεί ατομικά αλλά και ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανήλικων
τέκνων της, Αl J. Z., At. F. Z., Ad. P. s. Z., ο Ab. S. Z. και ο γιος της 13ης
και του 14ου (προφανώς εκ παραδρομής αναφέρεται στην αγωγή και
15ος ενάγων, χωρίς πράγματι να υφίσταται), Va. De C., με συμβάσεις
ναυτικής εργασίας ναυτολογήθηκαν αντίστοιχα ως Γ΄ Μηχανικός, ως Β΄
Μηχανικός, ως λιπαντής και ως μάγειρας στο με σημαία Μάλτας φορτηγό
πλοίο «ΠΑΡΙΣ», κ.ο.χ. 16450, του οποίου συνεφοπλιστές τύγχαναν οι
εναγόμενοι. Ότι το σύνολο των μηνιαίων αποδοχών του παραπάνω Γ'
Μηχανικού ανερχόταν στο ποσό του 760.000 δραχμών, του Β' Μηχανικού
στο ποσό των 700.000 δραχμών, του λιπαντή στο ποσό του 1.000.000
δραχμών και του μάγειρα στις 700.000 δραχμές. Ότι το πιο πάνω πλοίο
με 27μελές πλήρωμα απέπλευσε στις 11.12.1994 από τον Πειραιά, κενό
φορτίου, έχοντας προορισμό την Κωνστάντζα Ρουμανίας, προκειμένου να
φορτώσει λίπασμα το οποίο στη συνέχεια θα μετέφερε στην Αργεντινή.
Ότι το πλοίο στις 14.12.1994 κατέπλευσε και αγκυροβόλησε στην
Κωνστάντζα Ρουμανίας, αναμένοντας την είσοδό του στο λιμάνι προς
φόρτωση. Ότι στις 4.1.1995 και ώρα 13.15, μετά από 20ήμερη αναμονή
στο αγκυροβόλιο, το παραπάνω πλοίο έλαβε άδεια από τις αρμόδιες
Αρχές να εισέλθει στο λιμάνι προορισμού του, πλην όμως τούτο δεν
κατέστη δυνατό, γιατί παρουσιάσθηκε πρόβλημα στο βίτσι της μίας
άγκυρας του πλοίου κι έτσι το «ΠΑΡΙΣ» παρέμεινε στο ίδιο αγκυροβόλιο.
Ότι στις 18.10 η ώρα της ίδιας ημέρας, οι τοπικές Αρχές ζήτησαν από
το πλοίο να βγεί στην ανοικτή θάλασσα για λόγους ασφαλείας, καθώς
στο σημείο όπου βρισκόταν, έπνεαν ισχυροί άνεμοι και υπήρχε μεγάλος
θαλάσσιος κυματισμός 8 μέτρων, πλην όμως η απομάκρυνση του δε
στάθηκε δυνατή, με αποτέλεσμα το πλοίο να πλησιάσει στην προβλήτα
και στη συνέχεια να προσκρούσει στο λιμενοβραχίονα, ακολούθως δε,
να βυθισθεί αύτανδρο. Ότι αποτέλεσμα του ναυαγίου ήταν να επέλθει ο
θάνατος όλου του πληρώματος, συμπεριλαμβανομένων και των παραπάνω
συγγενών των εναγόντων. Ότι ο θάνατος των παραπάνω εργαζομένων
στο πλοίο «ΠΑΡΙΣ», οφείλεται στη μη τήρηση εκ μέρους των εναγόμενων
συνεφοπλιστών των διατάξεων, νόμων, διαταγμάτων και κανονισμών
σχετικά με τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων σε πλοίο, κατά τα
ειδικότερα στην αγωγή. Ζητούν λοιπόν οι ενάγοντες, ως συγγενείς των
παραπάνω ναυτικών και δεδομένου ότι τα ποσά που αυτοί έχουν ήδη λάβει
ως αποζημίωση για το θάνατο των συγγενών τους, τα έχουν λάβει λόγω
άκυρου συμβιβασμού, αφού αυτός δεν έγινε ενώπιον Ειρηνοδίκη όπως
απαιτεί ο ν. 551/193 5 κι έτσι δεν τους δεσμεύει, να τους καταβάλουν
οι εναγόμενοι ευθυνόμενοι ο καθένας εις ολόκληρον, με το νόμιμο τόκο
από την ημέρα του ναυαγίου την 4.1.1995, άλλως από την επίδοση της
αγωγής μέχρις εξοφλήσεως και με απόφαση προσωρινά εκτελεστή, τα
παρακάτω ποσά Ια) στην ενάγουσα Am. A. M., που είναι ανεπάγγελτη και
ανίκανη προς εργασία λόγω ασθένειας, ατομικά, για στέρηση διατροφής
της για διάστημα 35 ετών που κατά τη φυσικής πορεία των πραγμάτων
θα εξακολουθούσε να τη διατρέφει ο σύζυγό της Je. M., 43 ετών κατά
το χρόνο του θανάτου του, ο οποίος δαπανούσε γι' αυτή κάθε μήνα το
ποσό των 200.000 δραχμών, συνολικά το ποσό των 68.000.000 δραχμών
και ακόμη χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική της οδύνη από τον
παραπάνω θάνατο, το ποσό των 20.000.000 δραχμών, 1β) ως διατροφή
του ανήλικου τέκνου της Fr. J. M., 14 ετών κατά το χρόνο άσκησης της
αγωγής, την οποία (διατροφή) θα κατέβαλε κατά τη φυσική πορεία των
πραγμάτων ο πατέρας του μέχρι την ηλικία των 23 ετών του γιου του,
χρόνο πέρατος των σπουδών του, με δεδομένο ότι θα δαπανούσε για
το εν λόγω τέκνο του 200.000 δραχμές το μήνα, συνολικά το ποσό των
19.360.000 δραχμών και ως χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική του
οδύνη το ποσό των 20.000.000 δραχμών, 1γ) ως διατροφή του ανήλικου
τέκνου της Fl. J. M., ηλικίας 6 ετών κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής,
για το οποίο ομοίως ο πατέρας του θα δαπανούσε 200.000 δραχμές το
μήνα και για το διάστημα μέχρι το πέρας των σπουδών του στα 23 του έτη,
συνολικά το ποσό των 38.560.000 δραχμών και ως χρηματική ικανοποίηση
λόγω ψυχικής οδύνης το ποσό των 20.000.000 δραχμών, 1δ) ως διατροφή
του ανήλικου τέκνου της Fr. J. M., ηλικίας 15 ετών κατά το χρόνο άσκησης
της αγωγής και για το διάστημα μέχρι τη συμπλήρωση του 23ου έτους
της ηλικίας του, χρόνου πέρατος των σπουδών του και με δεδομένο ότι ο
πατέρας του θα δαπανούσε για διατροφή του 200.000 δραχμές το μήνα το
ποσό των 16.960.000 δραχμών συν 20.000.000 δραχμές για χρηματική
ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, 2) στον ενάγοντα Ma. A., τον οποίο
διέτρεφε ο γιος του Ab. A., δαπανώντας 200.000 δραχμές το μήνα, αφού
ο πρώτος ήταν ανεπάγγελτος και ανίκανος προς εργασία λόγω ασθένειας
και άρα ανίκανος να αυτοσυντηρηθεί, ηλικίας 75 ετών κατά το θάνατο
του γιου του, για στέρηση διατροφής της για διάστημα 5 ετών, που κατά
τη φυσική πορεία των πραγμάτων θα εργαζόταν ακόμη ο γιος του, αν δε
συνέβαινε το παραπάνω ναυτεργατικό ατύχημα και θα τον διέτρεφε, το
ποσό των 12.000.000 δραχμών και για χρηματική του ικανοποίηση για
την ψυχική του οδύνη από τον παραπάνω θάνατο του γιου του το ποσό
των 20.000.000 δραχμών, 3) στην ενάγουσα Ma. A., μητέρα του Ab. A.,
76 ετών κατά το χρόνο του θανάτου του, ποσό 9.600.000 δραχμών, ως
διατροφή για διάστημα 4 ετών, αφού τη διέτρεφε ο γιος της δαπανώντας
200.000 δραχμές το μήνα, καθώς τυγχάνει ανεπάγγελτη και ανίκανη
προς εργασία λόγω ασθένειας, μη έχουσα δικούς της πόρους για να
συντηρηθεί και ακόμη ποσό 20.000.000 δραχμών, ως χρηματική της
ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που υπέστη από το θάνατο. του γιου
της, 4) σε καθένα των εναγόντων Am., Ar.o, Av., An., Al., Ant., Au. και
Amp. Al., ως χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ψυχικής τους οδύνης
ως αδέλφια του Ab. A., ποσό 20.000.000 δραχμών, 5α) στην ενάγουσα
Li. S. Z., σύζυγο του Ab. Z. για στέρηση διατροφής της για διάστημα
37 ετών, που κατά τη φυσική πορεία των πραγμάτων θα τη διέτρεφε
ακόμη ο σύζυγος της, μολονότι παραδέχεται ότι ο σύζυγος της θα ζούσε
κατά τη φυσική πορεία των πραγμάτων 34 ακόμη έτη εκ των οποίων
τα 26 θα ήταν παραγωγικά, το ποσό των 65.120.000 δραχμών και για
χρηματική της ικανοποίηση για την ψυχική της οδύνη από τον παραπάνω
θάνατο, το ποσό των 20.000.000 δραχμών, 5 β) στην ενάγουσα Li. S.
Z. για στέρηση της διατροφής της θυγατέρας του παραπάνω θανόντος,
At. F. Z., ηλικίας 13 ετών κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής και για το
χρόνο μέχρι πέρατος των σπουδών της, ήτοι μέχρι τα 23 της χρόνια ποσό
24.000.000 δραχμών, με δεδομένο ότι ο πατέρας της θα δαπανούσε γι'
αυτή 200.000 δραχμές το μήνα, συν 20.000.000 δραχμές ως χρηματική
ικανοποίηση για ψυχική οδύνη, 5γ) στην ενάγουσα Lida S. Zausa για
στέρηση της διατροφής του υιού του παραπάνω θανόντος, ΑΙ J. Z.,
ηλικίας 13 ετών κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής και για το χρόνο
μέχρι πέρατος των σπουδών του, ήτοι μέχρι τα 23 του χρόνια ποσό
24.000.000 δραχμών, με δεδομένο ότι ο πατέρας του θα δαπανούσε γι'
αυτόν 200.000 δραχμές το μήνα, συν 20.000.000 δραχμές ως χρηματική
ικανοποίηση για ψυχική οδύνη. 5δ) για στέρηση της διατροφής του υιού
του παραπάνω θανόντος, Ad. P. Zausa, ηλικίας 12 ετών κατά το χρόνο
άσκησης της αγωγής και για το χρόνο μέχρι πέρατος των σπουδών του,
ήτοι μέχρι τα 23 του χρόνια ποσό 26.400.000 δραχμών, με δεδομένο ότι
ο πατέρας του θα δαπανούσε γι' αυτόν 200.000 δραχμές το μήνα, συν
20.000.000 δραχμές ως χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη, 6)
στην ενάγουσα Co. De C., μητέρα του Va. De C., ηλικίας κατά το χρόνο
άσκησης της αγωγής 51 ετών, ποσό 53.600.000 δραχμών, ως αποζημίωση
για στέρηση διατροφής για διάστημα 29 ετών, αφού την παραπάνω
τη διέτρεφε ο γιος της δαπανώντας 200.000 δραχμές το μήνα, καθώς
τυγχάνει ανεπάγγελτη και ανίκανη προς εργασία λόγω ασθένειας, μη
έχουσα δικούς της πόρους για να συντηρηθεί και ακόμη ποσό 20.000.000
δραχμών, ως χρηματική της ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που
υπέστη από το θάνατο του γιου της, 7) στον ενάγοντα Cr. De C., ηλικίας
κατά το χρόνο του θανάτου του γιου του, 51 ετών, ποσό 69.600.000
δραχμών, ως αποζημίωση για διατροφή για διάστημα 29 ετών, αφού τον
παραπάνω τον διέτρεφε ο γιος του δαπανώντας 200.000 δραχμές το μήνα,
καθώς τυγχάνει ανεπάγγελτος και ανίκανος προς εργασία λόγω ασθένειας,
μη έχων δικούς του πόρους για να συντηρηθεί και ακόμη ποσό 20.000.000
δραχμών, ως χρηματική του ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που
υπέστη από το θάνατο του γιου του. Σημειωτέον ότι τα παραπάνω ποσά,
οι ενάγοντες τα υπολογίζουν αφού έχουν ήδη αφαιρέσει σύμφωνα με
τα διαλαμβανόμενα στην αγωγή τους, τα χρήματα που έλαβαν, βάσει
των άκυρων κατ' αυτούς συμβιβασμών με τους εναγόμενους για τις ίδιες
αιτίες (αποζημίωση για το θάνατο των συγγενών τους από το ένδικο
ναυάγιο), ενώ από τα ποσά που αιτούνται για χρηματική ικανοποίηση
λόγω ψυχικής οδύνης έχουν ήδη αφαιρέσει 15.000 δραχμές έκαστος για
να δηλώσουν παράσταση πολιτικής αγωγής κατά των εναγομένων στο
ποινικό δικαστήριο, που θα τους δικάσει για τις τυχόν ποινικές ευθύνες
τους, για το θάνατο των παραπάνω συγγενών των εναγόντων. Επικουρικά,
ορισμένοι εκ των εναγόντων ζητούν να τους καταβάλουν οι εναγόμενοι
την αποζημίωση που τους αναλογεί βάσει του άρθρου 6 του ν. 551/1915,
του υπολογισμού γενομένου σύμφωνα με τα ποσά που κατά την αγωγή
φέρονται ότι λάμβαναν οι θανόντες συγγενείς τους ως μισθό κατά το
χρόνο του θανάτου τους από τους εναγόμενους, προστιθέμενου κάθε
φορά του ποσού των 20.000.000 δραχμών για τον καθένα ως χρηματική
ικανοποίηση για ψυχική οδύνη και αφαιρουμένων των ποσών που έχουν
ήδη καταβληθεί με τους άκυρους κατά τα ανωτέρω συμβιβασμούς.
Συγκεκριμένα και υπό τις ιδιότητες που αναφέρονται παραπάνω, η Am.
M. αιτείται για τον εαυτό της ποσό 8.590.000 δραχμών, για το ανήλικο
τέκνο της Fr. J. M., ποσό 20.055.000 δραχμών, για το ανήλικο τέκνο
της Fl. J. M., ποσό 20.055.000 δραχμών και για το ανήλικο τέκνο της Fr.
Jl. M., ποσό 20.055.000 δραχμών. Οι δεύτερος και τρίτη ενάγοντες, με
δεδομένο ότι ο γιος τους Ab. A. ήταν άγαμος, χωρίς κατιόντες, ζητούν
ο καθένας ποσό 25.287.500 δραχμών. Οι ενάγοντες από την τέταρτη
έως την ενδέκατη, ποσό 20.000.000 δραχμών ο καθένας. Η Li. S. Z.
ατομικά για τον εαυτό της, ποσό 2.350.000 δραχμών, για λογαριασμό
των ανήλικων τέκνων της At. F. Z., ΑΙ J. Z., Ad. P. S. Z., ποσό 23.015.000
δραχμών για τον καθένα. Οι δε δύο τελευταίοι ενάγοντες ως γονείς του
Va. De C., ο οποίος ήταν άγαμος και χωρίς κατιόντες, ζητούν ο καθένας
το ποσό των 9.287.500 δραχμών. Τέλος, να απαγγελθεί προσωπική
κράτηση κατά των εναγομένων διάρκειας 2 ετών για τον καθένα, ως μέσο
εξαναγκασμού τους να συμμορφωθούν προς την εκδοθησόμενη απόφαση
και να υποχρεωθούν στα δικαστικά έξοδα των εναγόντων. Ως προς την
καθ' ύλην αρμοδιότητα του παρόντος Δικαστηρίου πρέπει να σημειωθούν
τα εξής: Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 16 στοιχ. 2 και
663 παρ.1 Κ.Πολ.Δ. σαφώς προκύπτει ότι το μονομελές πρωτοδικείο
είναι αρμόδιο, εφόσον δεν είναι αρμόδιο το ειρηνοδικείο λόγω ποσού,
να δικάσει κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 664 επ. Κ.Πολ.Δ.
κάθε διαφορά από σύμβαση ή και απλή σχέση εργασίας ή εξαφορμής
αυτής μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων ή των διαδόχων τους ή των
κατά νόμο δικαιουμένων εκ της παροχής εργασίας ή εξ αφορμής αυτής
ανεξαρτήτως του νομικού χαρακτήρα της διαφοράς ως απορρέουσας από
σύμβαση ή απλή σχέση εργασίας ή από αδικοπραξία που προκλήθηκε εξ
αφορμής της εργασίας ή από αδικαιολόγητο πλουτισμό. Το μονομελές
πρωτοδικείο δικάζει κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών
και τις διαφορές από εργατικά ατυχήματα, σύμφωνα με τις διατάξεις
των άρθρων 4 και 37 ΕισΝΚΠολΔ, μετά την κατάργηση της διατάξεως
του άρθρου 13 του ν. 551/1915 με τις προαναφερόμενες διατάξεις του
ΕισΝΚΠολΔ. Ομοίως και σε αγωγή με περιεχόμενο αξίωση χρηματικής
ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης των μελών της οικογένειας του
θανατωθέντος σε εργατικό ατύχημα, εφόσον στρέφεται κατά του εργοδότη
και αποδίδεται σε αυτόν ή στους προστηθέντες από αυτόν πταίσμα για
την επέλευση του ατυχήματος αυτού, η σχετική διαφορά υπάγεται στην
καθ' ύλην αρμοδιότητα του μονομελούς πρωτοδικείου και εκδικάζεται
κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, εφόσον αξιούται
ποσό μεγαλύτερο εκείνου της αρμοδιότητας του ειρηνοδικείου, αφού
πρόκειται για αδικοπραξία που τελέσθηκε εξαφορμής της εργασίας
(βλ. ΕφΑθ 5610/1998, ΕλλΔνη 39, σελ. 1341). Έτσι με το παραπάνω
περιεχόμενο και αιτήματα, η ένδικη αγωγή αρμοδίως καθ' ύλην (άρθρα
14, 16 στοιχ. 2) και κατά τόπο με σιωπηρή παρέκταση αφού η κατά
τόπο αρμοδιότητα αυτού του Δικαστηρίου δεν αμφισβητήθηκε από τους
εναγόμενους (άρθρα 42 και 44 του Κ.Πολ.Δ.) εισάγεται για να συζητηθεί
κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών ενώπιον αυτού του
Δικαστηρίου, το οποίο έχει τη διεθνή δικαιοδοσία να τη δικάσει κατά το
άρθρο 2 παρ.1 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της
22ας Δεκεμβρίου 2000 (L 12/16.1.2001) «για τη διεθνή δικαιοδοσία,
την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές
υποθέσεις», που τέθηκε σε ισχύ από την 1.3.2001 και αντικατέστησε
τη Σύμβαση των Βρυξελλών. Το ότι οι παραπάνω θανόντες ναυτικοί
είχαν συμφωνήσει με τα προσύμφωνα ναυτικής εργασίας τους ότι οι
διαφορές τους από τη σύμβαση ναυτολόγησης τους θα υπάγονται στη
δικαιοδοσία των δικαστηρίων των Φιλιππίνων, δεν οδηγεί σε αντίθετη από
την παραπάνω κρίση περί διεθνούς δικαιοδοσίας αυτού του Δικαστηρίου,
όπως αντίθετα υποστηρίζουν οι εναγόμενοι, καθώς αφενός οι ένδικες
διαφορές αφορούν σε ατομικές αξιώσεις των εναγόντων που γεννήθηκαν
απευθείας στα πρόσωπα αυτών εκ του νόμου λόγω του ένδικου ναυαγίου,
οπότε δεν δεσμεύονται από την παραπάνω συμφωνία των συγγενών τους
ναυτικών, αφετέρου σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. Ι του παραπάνω
Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου
2000 (L 12/16.1.2001), για τη διεθνή δικαιοδοσία σε ατομικές συμβάσεις
εργασίας, κατά το οποίο «παρέκκλιση από τις διατάξεις του παρόντος
τμήματος (ενν. σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία) είναι δυνατή μόνο με
συμφωνία παρέκτασης δικαιοδοσίας: 1. η οποία είναι μεταγενέστερη από
τη γένεση της διαφοράς», στην προκειμένη δε περίπτωση οι σχετικές
συμφωνίες παρέκτασης ήταν προγενέστερες από τη γένεση των ένδικων
διαφορών. Περαιτέρω, ως προς το εφαρμοστέο εθνικό ουσιαστικό δίκαιο,
από άποψη ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, το οποίο διέπει τις ένδικες
αξιώσεις των εναγόντων έναντι των εναγομένων, αυτό είναι το ελληνικό,
ως δίκαιο που εφαρμοζόταν και στις συμβάσεις ναυτολόγησης των
παραπάνω θανόντων ναυτικών, καθώς κατά την κρατούσα άποψη και
στα ναυτεργατικά ατυχήματα, εφαρμοστέο τυγχάνει το δίκαιο που διέπει
τη σύμβαση ναυτολόγησης του θανόντος ναυτικού, σύμφωνα με το
ακόλουθο σκεπτικό. Κατά το άρθρο Ι του κωδ. ν. 551/Ι915, «ατύχημα
εκ βιαίου συμβάντος επερχόμενον εις εργάτην ή υπάλληλον των εν τω
άρθρω 2 εργασιών και επιχειρήσεων, εν τη εκτελέσει της εργασίας ή ες
αφορμής αυτής, παρέχει εις τα κατά τας διατάξεις του παρόντος νόμου
δικαιούμενα πρόσωπα, δικαίωμα αποζημιώσεως απέναντι του κυρίου
της επιχειρήσεως εάν η εις τον παθόντα εκ του ατυχήματος προελθούσα
διακοπή της εργασίας διήρκεσε πλέον των τεσσάρων ημερών εξαιρουμένης
μόνον της περιπτώσεως καθ’ ην ο παθών εκ προθέσεως προεκάλεσε
το επελθόν ατύχημα». Όπως γίνεται δεκτό (βλ. ΕφΠειρ. 161/1996,
Νομολογία Ναυτικού Τμ. Εφετείου Πειραιώς 1996-1997), η διάταξη αυτή
που εφαρμόζεται κατά το άρθρο 66 παρ. 2 του ΚΙΝΔ κι αν συμβεί θάνατος
ναυτικού, όπως και η όλη ρύθμιση του παραπάνω νόμου στηρίζεται στην
ιδέα του επαγγελματικού κινδύνου, ως λόγου παραγωγικού αστικής
ευθύνης του εργοδότη, την οποία επωμίζεται αυτός ανεξάρτητα από την
υπαιτιότητα ή τη συμπεριφορά του καθ’ εαυτήν, ως ασκών επιχείρηση
και λαμβάνων από αυτή όφελος. Από την ίδια διάταξη προκύπτει ότι
το βίαιο συμβάν που αποτελεί τον πυρήνα του εργατικού ατυχήματος,
μπορεί να είναι και απλό φυσικό γεγονός, που μπορεί να μη φέρει καν
τα στοιχεία του αδικήματος κατά την έννοια των άρθρων 26 και 914
Α.Κ. Ωστόσο, για να οδηγήσει το γεγονός αυτό στη γένεση της σχετικής
αποζημιωτικής αξίωσης απαιτείται να έχει πραγματοποιηθεί κατά την
εκτέλεση ή εξαφορμής της εργασίας. Γι' αυτό κατά την κρατούσα γνώμη,
από άποψη ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, το εφαρμοστέο δίκαιο σε εργατικό
ατύχημα βρίσκεται βάσει του άρθρου 25 Α.Κ. και είναι εκείνο που ρυθμίζει
την εργασιακή σύμβαση. Ειδικότερα κατά το άρθρο 25 του Α.Κ. «οι ενοχές
από σύμβαση ρυθμίζονται από το δίκαιο στο οποίο έχουν υποβληθεί τα
μέρη. Αν δεν υπάρχει τέτοιο, εφαρμόζεται το δίκαιο που αρμόζει στη
σύμβαση από το σύνολο των ειδικών συνθηκών». Η παρεχόμενη σε μία
σύμβαση όπως είναι και η σύμβαση ναυτικής εργασίας, στα συμβαλλόμενα
μέρη εξουσία, από το άρθρο 25 του Α.Κ. να ορίζουν το δίκαιο που θα
ρυθμίζει τις ενοχές από σύμβαση, ερμηνεύεται πλέον, υπό το πνεύμα
της Συμβάσεως της Ρώμης του έτους 1980, η οποία κυρώθηκε με το ν.
1792/1988 και αποτελεί από 1.4.1991 εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας, με
υπερνομοθετική ισχύ κατά το άρθρο 28 παρ.1 του Συντάγματος και με
την οποία ρυθμίζεται το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές. Με
τη διάταξη του άρθρου 3 της παραπάνω Σύμβασης, ορίζεται ως γενικός
κανόνας ότι στις συμβατικές ενοχές, εφαρμόζεται καταρχήν το δίκαιο
που επέλεξαν ελεύθερα τα συμβαλλόμενα μέρη. Το δίκαιο αυτό μπορεί
να είναι οποιοδήποτε και μάλιστα ακόμη κι αν αυτό δεν έχει καμία σχέση
με τη σύμβαση τους, κατά δε το άρθρο 2 της ενλόγω Σύμβασης, που
αναφέρεται στον οικουμενικό της χαρακτήρα, «το καθοριζόμενο από την
παρούσα σύμβαση δίκαιο εφαρμόζεται ακόμα και αν πρόκειται για δίκαιο
μη συμβαλλόμενου κράτους», δηλαδή δεν έχει σημασία αν το δίκαιο
που συμφωνήθηκε να εφαρμοστεί σε μία σύμβαση, είναι δίκαιο κράτους
που δεν έχει συμβληθεί στη Σύμβαση της Ρώμης ή χώρας που δεν είναι
μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μάλιστα χωρίς καμία προϋπόθεση
αμοιβαιότητας. Η αυτονομία αυτή των συμβαλλομένων, που καθιερώνεται
από την παραπάνω Σύμβαση, υπόκειται ωστόσο σε περιορισμούς, όπως
αυτοί περιέχονται στις διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 3, 7 παρ.2, 5 παρ.
2 και 6 παρ. 1 αυτής, από τις οποίες οι δύο πρώτες αναφέρονται γενικά
στους κανόνες δημόσιας τάξης του δικαίου που παρουσιάζει το στενότερο
σύνδεσμο προς τη σύμβαση και του δικαίου του FORUM, ενώ οι δύο
τελευταίες αφορούν ειδικούς κανόνες δικαίου δημόσιας τάξης ή κανόνες
αναγκαστικού δικαίου προκειμένου για συμβάσεις καταναλωτών (η
διάταξη του άρθρου 5 παρ.2) και για συμβάσεις εργασίας (η διάταξη
του άρθρου 6 παρ.1). Όλες οι παραπάνω διατάξεις περιέχουν κανόνες
αναγκαστικού δικαίου που περιορίζουν, υπό προϋποθέσεις, την αρχή
της αυτονομίας των συμβαλλομένων, όταν το δίκαιο που έχει επιλεγεί
από τα συμβαλλόμενα μέρη έρχεται σε αντίθεση μαζί τους. Ειδικότερα,
με το άρθρο 6 της παραπάνω Σύμβασης της Ρώμης, που ρυθμίζει ειδικά
την ατομική σύμβαση εργασίας, ορίζεται ότι «1. Παρά τις διατάξεις του
άρθρου 3, στη σύμβαση εργασίας η επιλογή από τους συμβαλλόμενους του
εφαρμοστέου δικαίου δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει τον
εργαζόμενο από την προστασία που του εξασφαλίζουν οι αναγκαστικού
δικαίου διατάξεις του δικαίου που θα ήταν εφαρμοστέο σύμφωνα με την
παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, σε περίπτωση που δεν είχε γίνει
επιλογή. 2. Παρά τις διατάξεις του άρθρου 4 και εφ' όσον δεν έχει γίνει
επιλογή σύμφωνα με το άρθρο 3, η σύμβαση εργασίας διέπεται: α) από το
δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος παρέχει συνήθως την εργασία του
σε εκτέλεση της σύμβασης, ακόμη κι αν έχει αποσπασθεί προσωρινά σε
άλλη χώρα ή β) αν ο εργαζόμενος δεν παρέχει συνήθως την εργασία του
σε μία μόνο χώρα, από το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται η εγκατάσταση
που τον προσέλαβε, εκτός αν από το σύνολο των περιστάσεων συνάγεται
ότι η σύμβαση εργασίας συνδέεται στενότερα με άλλη χώρα, οπότε
εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της άλλης αυτής χώρας». Περαιτέρω, με την
παράγραφο 2 του άρθρου 7 της αυτής Σύμβασης, ορίζεται συναφώς με
τα παραπάνω, ότι «οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης δεν μπορούν να
θίξουν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου της χώρας του δικάζοντος
δικαστή, που ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση ανεξάρτητα από το
εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο». Από τις πιο πάνω διατάξεις συνάγεται
ότι στην περίπτωση που οι συμβαλλόμενοι επέλεξαν έγκυρα δίκαιο που
θα διέπει τη σύμβαση εργασίας (ναυτολόγηση) επιτρέπεται η εφαρμογή
αυτού, εφόσον τούτο εξασφαλίζει στον εργαζόμενο ναυτικό, τουλάχιστον
ίση προστασία και το ανέχονται οι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου (jus
cogens), διαζευκτικά ενός από τα παρακάτω δίκαια και την οποία αυτός
δεν μπορεί να στερηθεί: α) το δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος
παρέχει την εργασία του σε εκτέλεση της σύμβασης (κατά πρώτο λόγο).
Τόπος όχι απλώς συνήθους αλλά μόνιμης παροχής εργασίας, στη ναυτική
εργασία, είναι το πλοίο, στο οποίο εργάζεται ο ναυτικός και κατά την
κρατούσα σχετικά άποψη, εφαρμόζεται το δίκαιο της σημαίας του πλοίου
«ως ο πιο σεβαστός και παγκόσμιος κανόνας του ναυτικού δικαίου»,
εκτός αν πρόκειται για σημαία ευκαιρίας, β) το δίκαιο (άλλης) χώρας
εκτός από το δίκαιο της χώρας που συμφωνήθηκε, εφόσον από το σύνολο
των περιστάσεων συνάγεται ότι η σύμβαση εργασίας (ναυτολόγησης)
συνδέεται στενότερα με την άλλη χώρα, γ) το δίκαιο της χώρας όπου
βρίσκεται η εγκατάσταση που προσέλαβε τον εργαζόμενο (ναυτικό), αν ο
τελευταίος δεν παρέχει την εργασία του σε μία μόνο χώρα και δ) το δίκαιο
του δικάζοντος δικαστή (FORUM) σε κάθε περίπτωση. Πρόκειται για τους
λεγόμενους «κανόνες αμέσου εφαρμογής» του δικαίου του δικάζοντος
δικαστή, που ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση, ανεξάρτητα από το
εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο. Ποιοι είναι οι κανόνες αναγκαστικού
δικαίου ορίζεται στο άρθρο 3 παρ.3 της ίδιας Σύμβασης και είναι εκείνοι
από τους οποίους δεν μπορούν να παρεκκλίνουν οι συμβαλλόμενοι με
ιδιωτική συμφωνία. Τέτοιοι κανόνες αναγκαστικού δικαίου είναι εκείνοι
που η ίδια η πολιτεία θεσπίζει για λόγους κοινωνικοοικονομικούς. Για
το ελληνικό δίκαιο, «κανόνες αναγκαστικού δικαίου» και «αμέσου
εφαρμογής» είναι και οι περιεχόμενοι στο Ν. 551/1915, που παρέχει
αποζημίωση στο ναυτικό ή σε περίπτωση θανάτου του στους συγγενείς
του, λόγω εργατικού ατυχήματος κατά τη διάρκεια της εργασίας του στο
πλοίο και εξαφορμής αυτής, αλλά και η διάταξη του άρθρου 928 εδ. 2
του Α.Κ. σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου ο
υπόχρεος έχει την υποχρέωση να αποζημιώσει εκείνον που κατά το νόμο
είχε το δικαίωμα να απαιτεί από το θύμα διατροφή ή παροχή υπηρεσιών.
Στην προκειμένη περίπτωση, όπως αποδεικνύεται από τις προσκομιζόμενες
από τους εναγόμενους σε φωτοτυπία καταρτισθείσες στην αγγλική γλώσσα
συμβάσεις ναυτικής εργασίας μεταξύ των θανόντων στο ναυάγιο ναυτικών,
συγγενών των εναγόντων και της τοπικής πράκτορος στις Φιλιππίνες
εταιρίας P. S. & M. CORP. για λογαριασμό της N. M. S. INC καθώς και
από τις μη επικυρωμένες, ωστόσο εκτιμώμενες κατ'άρθρο 671 παρ.1 εδ.1
του Κ.Πολ.Δ. μεταφράσεις των παραπάνω συμβάσεων στην ελληνική,
αποδεικνύεται ότι με τον όρο 2 αυτών κάθε φορά συνεφωνείτο ότι «οι όροι
και συμφωνίες της αναθεωρημένης Συμβάσεως Εργασίας για Ναυτικούς,
που διέπουν την εργασία όλων των Φιλιππινέζων Ναυτικών που εγκρίθηκε
από της ΡΟΕΑ στις 14 Ιουλίου 1989 με το Μνημόνιο Εγκύκλιο αριθ. 41 του
1989 και που τροποποιεί σχετικές εγκυκλίους θα τηρώνται αυστηρώς και
πιστώς. Στη συνέχεια με το άρθρο 3 των παραπάνω συμβάσεων ναυτικής
εργασίας ορίζονται τα εξής; «3. Οποιεσδήποτε αλλαγές ή τροποποιήσεις
σε οποιοδήποτε τμήμα αυτής της Συμβάσεως θα εκτιμείται, πιστοποιείται,
προωθείται και εγκρίνεται από την Διοίκηση Εργαζομένων Εξωτερικού
των Φιλιππίνων (ΡΟΕΑ). Κατόπιν της εγκρίσεως, αυτές θα θεωρούνται ως
αναπόσπαστο τμήμα της καθιερωμένης Συμβάσεως Εργασίας (S.E.C.) για
ναυτικούς». Από το περιεχόμενο της παραπάνω συμβάσεως και κυρίως
από τον όρο 2 αυτής, προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη θέλησαν
ως εφαρμοστέο στην ένδικη σύμβαση το δίκαιο των Φιλιππίνων, αφού
με τον παραπάνω όρο γίνεται ρητή αναφορά ότι και η ένδικη σύμβαση
θα διέπεται από τους όρους της Σύμβασης Εργασίας των Φιλιππίνιων
ναυτικών, η οποία έχει εγκριθεί από την ΡΟΕΑ (Philippine Overseas
Employment Administration) πλην όμως και πάλι οι ενάγοντες δεν
μπορούν να στερηθούν την προστασία που τους παρέχουν οι αναγκαστικού
δικαίου διατάξεις του δικαίου, που θα ήταν εφαρμοστέο αν δεν είχε γίνει
η επιλογή, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις της Σύμβασης
της Ρώμης, η οποία εφαρμόζεται στην εξεταζόμενη υπόθεση, καθώς
οι ένδικες συμβάσεις ναυτολόγησης των συγγενών των εναγόντων
καταρτίσθηκαν μετά την έναρξη της ισχύος της. Ως τέτοιο εφαρμοστέο
δίκαιο στην ένδικη υπόθεση κρίνεται το ελληνικό, γιατί από το σύνολο των
περιστάσεων προκύπτει ότι οι ένδικες συμβάσεις ναυτολόγησης, βάσει των
στοιχείων που δίνονται στην αγωγή, ήταν στενότερα συνδεδεμένη με την
Ελλάδα. Τούτο, γιατί κατά την αγωγή, το πλοίο «ΠΑΡΙΣ» ήταν ελληνικών
συμφερόντων, αφού η διαχείριση και η εκμετάλλευση του γινόταν από το
Παλαιό Φάληρο, από την εταιρία «Ν. M. S. INC» που για το σκοπό αυτό
είχε εγκαταστήσει τα γραφεία της στο Παλαιό Φάληρο σύμφωνα με τις
διατάξεις του α.ν. 89/1967, όπως συμπληρώθηκε και ισχύει και από εκεί
παίρνονταν όλες οι αποφάσεις για τη ναυσιπλοΐα και την εκμετάλλευση
του πλοίου από τους εναγόμενους Έλληνες συνεφοπλιστές, που έλεγχαν
την παραπάνω εταιρία και την εκπροσωπούσαν, αναλαμβάνοντας οι ίδιοι
ατομικά τις ζημίες από την εκμετάλλευση του πλοίου, αλλά και τα κέρδη,
ενώ αυτοί αποφάσιζαν και για τα πρόσωπα που θα ναυτολογούνταν κάθε
φορά ως πλήρωμα του «ΠΑΡΙΣ». Επίσης, ο πλοίαρχος του πλοίου ήταν
Έλληνας. Τα στοιχεία σύνδεσης λοιπόν των συμβάσεων ναυτολόγησης
των θανόντων ναυτικών με την πατρίδα τους, τις Φιλιππίνες, δηλαδή
το γεγονός ότι οι ίδιοι ήταν υπήκοοι Φιλιππίνων και το ότι τη σύμβαση
ναυτικής εργασίας τους την υπέγραψαν στη Μανίλα των Φιλιππίνων
κρίνεται ότι δημιουργούν χαλαρότερο δεσμό με τη χώρα αυτή σι; σχέση
με την Ελλάδα. Αλλά και ο σύνδεσμος του πλοίου με τη Μάλτα, χώρα της
οποίας τη σημαία αυτό έφερε, ήταν τεχνητός και χαλαρός, αφού κατά τα
διεθνώς γνωστά πρόκειται για σημαία ευκαιρίας. Το ότι οι συμβαλλόμενοι
επέλεξαν και τα δικαστήρια των Φιλιππίνων ως αρμόδια για την επίλυση
των διαφορών τους από την παραπάνω σύμβαση ναυτολόγησης δεν ασκεί
έννομη επιρροή για το εφαρμοστέο στην ένδικη υπόθεση δίκαιο, γιατί
στην προκειμένη περίπτωση σημασία έχει ότι οι ναυτικοί ναυτολογήθηκαν
σε πλοίο ελληνικών συμφερόντων (βλ. και την προσκομιζόμενη από
τους ενάγοντες υπ' αριθμ. 1089/2001 ΕφΠειρ). Σημειωτέον ότι και οι
ενάγοντες θεμελιώνουν τις αγωγικές αξιώσεις τους αποκλειστικά στο
ελληνικό δίκαιο. Ειδικά όμως, το αν είχαν δικαίωμα διατροφής όσοι εκ
των εναγόντων φέρονται ως γονείς των θανόντων, από τους τελευταίους
(γιους τους), αυτό κρίνεται από το δίκαιο των Φιλιππίνων, δηλαδή το
δίκαιο της κοινής ιθαγένειας τους, βάσει του άρθρου 18 του Α.Κ., κατά το
οποίο «οι σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων ρυθμίζονται κατά σειρά: 1.
από το δίκαιο της τελευταίας κοινής ιθαγένειας τους 2. από το δίκαιο της
τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής τους 3. από το δίκαιο της ιθαγένειας
του τέκνου». Στο Δικαστήριο είναι γνωστό από παλαιότερες υποθέσεις ότι
ο Αστικός Κώδικας των Φιλιππίνων παρέχει στους γονείς αντίστοιχο, με
το ελληνικό δίκαιο, δικαίωμα διατροφής από το τέκνο τους. Επειδή όμως
από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει το ακριβές περιεχόμενο των σχετικών
διατάξεων του δικαίου των Φιλιππίνων θεωρούνται ότι ταυτίζονται με
τις σχετικές διατάξεις του ελληνικού δικαίου και ειδικότερα του Α.Κ.
(έτσι και η προαναφερθείσα προσκομιζόμενη από τους ενάγοντες υπ'
αριθμ. 1089/2001 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, με εκτενή αναφορά
σε θεωρία και νομολογία). Κατόπιν των ανωτέρω, η υπό κρίση αγωγή,
πρέπει να εξεταστεί αν είναι νόμιμη. Από τη διάταξη του άρθρου 16 του
ν. 551/1915, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, κωδικοποιήθηκε με
το β.δ. της 24.7/25.8.1920, διατηρήθηκε σε ισχύ μετά την εισαγωγή
του Α.Κ. κατά το άρθρο 38 εδ.α' ΕισΝΑΚ, και έχει εφαρμογή και στη
σύμβαση ναυτολόγησης κατά το άρθρο 2 του ιδίου νόμου και 66 του
ΚΙΝΔ (ν. 3816/1958), προκύπτει σαφώς ότι αυτός που έπαθε, ένεκα
εργατικού ατυχήματος, ανικανότητα ή σε περίπτωση θανάτου του, οι
κατά το άρθρο 6 του ίδιου νόμου συγγενείς του, έχουν το δικαίωμα να
εγείρουν αγωγή του κοινού δικαίου και να ζητήσουν σύμφωνα με τα άρθρα
297, 298 και 914 Α.Κ. πλήρη αποζημίωση μόνο όταν το ατύχημα μπορεί
να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του, ή όταν
πραγματοποιήθηκε σε εργασία ή επιχείρηση, στην οποία δεν τηρήθηκαν
οι διατάξεις ισχυόντων νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών περί των όρων
ασφαλείας των εργαζομένων σ' αυτές, βρίσκεται δε σε αιτιώδη συνάφεια
με τη μη τήρηση των διατάξεων αυτών. Τέτοιες διατάξεις είναι εκείνες
οι οποίες ειδικώς προβλέπουν τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων,
ήτοι προσδιορίζουν τους όρους που πρέπει να τηρηθούν, μνημονεύοντας
συγκεκριμένα μέτρα, μέσα και τρόπους προς επίτευξη της ασφάλειας
των εργαζομένων. Δεν αρκεί δηλαδή ότι το ατύχημα επήλθε από τη μη
τήρηση όρων, οι οποίοι επιβάλλονται μόνο από την κοινή αντίληψη, την
υποχρέωση προνοίας και την απαιτούμενη στις συναλλαγές επιμέλεια,
χωρίς να προβλέπονται από ειδική διάταξη νόμου (βλ. ΟλΑΠ 26/1995,
ΕλλΔνη 37, σελ. 38, ΕφΠειρ 193/1999, ΕΝΔ 27, σελ. 6,7, ΜΠρΠειρ
196/1999, ΕΝΔ 1999, σελ. 313). Αν δεν συντρέχουν οι παραπάνω
προϋποθέσεις, ο παθών μπορεί να ασκήσει μόνο την παρεχόμενη από
τις διατάξεις του ν. 551/1915 αγωγή αποζημιώσεως (βλ. ΑΠ 166/1996,
ΕλλΔνη 37, σελ. 1343). Σε κάθε περίπτωση όμως εργατικού ατυχήματος,
εφόσον αυτό οφείλεται σε παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του
εργοδότη ή του προστηθέντος από αυτόν, όπου παράνομη συμπεριφορά
μπορεί να είναι και παράβαση των όρων ασφαλείας και υγιεινής, που
προβλέπει διάταγμα, νόμος ή κανονισμός αλλά όχι κι απαραίτητα, ο παθών
έχει εκτός των άλλων έναντι του εργοδότη και του προστηθέντος που
προκάλεσε το ατύχημα, αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής
βλάβης, σε περίπτωση δε θανάτου του οι συγγενείς αυτού που ανήκουν
στον κύκλο της οικογένειας του έχουν αξίωση χρηματικής ικανοποίησης
για ψυχική οδύνη σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 299, 914, 922;
926 και 932 Α.Κ. Η αποζημίωση αυτή οφείλεται ανεξάρτητα από το αν
η κύρια αποζημίωση έχει έρεισμα στις διατάξεις του ν. 551/1915 ή τις
διατάξεις του κοινού αστικού δικαίου. Αρκεί μόνο το γεγονός ότι στο
ατύχημα συνετέλεσε η αδικοπραξία του εργοδότη ή του προστηθέντος,
έστω κι αν δε συντρέχει η ειδική αμέλεια του άρθρου 16 του ν. 551/1915
(βλ. Λέων. Δ. Ντάσιου, Εργατικό Δικονομικό Δίκαιο, τόμος Α/1, έκδοση
πέμπτη, Βόλος 1999, σελ. 691, παρ.458). Στην προκειμένη περίπτωση η
ένδικη αγωγή, κατά το μέρος που με αυτή οι συγγενείς των εναγόντων
Φιλιππίνιων ναυτικών ζητούν αποζημίωση για στέρηση διατροφής λόγω
παράβασης ειδικών διατάξεων που έχουν προβλεφθεί για την ασφάλεια
των εργαζομένων σε πλοίο και συγκεκριμένα των διατάξεων του Ν.Δ.
2651/1953, περί συνθέσεως των πληρωμάτων, των άρθρων 1 και 2
του ΝΔ 2689/1953 «περί διπλωμάτων, πτυχίων και αδειών ναυτικής
ικανότητας εν τω εμπορικώ ναυτικώ» και των υπ'αριθμ. 4371/1961 (κεφ.
111) και υπ' αριθμ. 6919/1961 αποφάσεων του Υπουργού Εμπορικής
Ναυτιλίας είναι μη νόμιμη, δεδομένου ότι οι όλοι οι παραπάνω κανόνες
δικαίου, όπως παρακάτω εκτίθεται αναλυτικά, εφαρμόζονται μονό σε
ελληνικά πλοία, δηλαδή σε πλοία τα οποία σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6
του Ν.Δ. 187/1973, είναι κατά ορισμένο ποσοστό ελληνικής ιδιοκτησίας
και έχουν εγγραφεί σε ελληνικό νηολόγιο (βλ. σχετικά Α. Κιάντου-
Παμπούκη, ναυτικό δίκαιο, έκδοση τρίτη, Θεσσαλονίκη 1993, σελ. 45),
ενώ το πλοίο «ΠΑΡΙΣ» φέρεται ότι ήταν μαλτέζικης σημαίας και ότι ανήκε
κατά κυριότητα σε εταιρία, με έδρα τη Βαλέτα Μάλτας. Ειδικά πρέπει
να αναφερθεί ότι στο άρθρο 1 του ΝΔ 2651/1953, ορίζεται ότι «δια την
εφαρμογήν του παρόντος Ν.Δ. πλοίον νοείται παν Ελληνικόν σκάφος
οιασδήποτε χωρητικότητας, υπόχρεον κατά τας εκάστοτε ισχύουσας
διατάξεις να εφοδιάζηται δια ναυτολογίου». Αλλά και οι διατάξεις των
άρθρων 1 και 2 του Ν.Δ. 2689/1953 περί διπλωμάτων, των πτυχίων και
αδειών ναυτικής ικανότητας εν τω εμπορικώ ναυτικώ, που φέρονται ότι
τις παρέβησαν οι εναγόμενοι και πάλι αφορούν σε ελληνικά πλοία, αφού
σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 2 του ενλόγω νομ. διατ/
τος «το δίπλωμα ή πτυχίον ανωτέρας τάξεως παρέχει το δικαίωμα προς
εργασίαν επί ελληνικών πλοίων υπό βαθμόν και ειδικότητα κατωτέρας
τάξεως της ίδιας ή αναλόγου κατηγορίας ή κλάδου». Είναι όμως νόμιμη
η αγωγή κατά τους ισχυρισμούς των εναγόντων ότι οι εναγόμενοι
εφοπλιστές κατά παράβαση των διατάξεων του Κανονισμού 11 της
Διεθνούς Σύμβασης του Λονδίνου περί «προστασίας της ανθρώπινης ζωής
στη θάλασσα» (SOLAS), που κυρώθηκε με το Ν. 1045/1980: α) αφενός
παρέλειψαν να αποκαταστήσουν το πρόβλημα της κύριας μηχανής του
πλοίου, στο λιμάνι Κωστάντζα της Ρουμανίας, δεδομένου ότι γνώριζαν
ήδη κατά τον απόπλου του φορτηγού «ΠΑΡΙΣ» από τον Πειραιά ότι η
μηχανή του πλοίου εμφάνιζε σοβαρότατο πρόβλημα κατά την εκκίνηση
της και παρόλα αυτά δεν ενημέρωσαν τον αρμόδιο Γαλλικό νηογνώμονα
για το σχετικό πρόβλημα, ώστε να επέμβει για την επισκευή της μηχανής
στην Κωστάντζα, με την ανάθεση της επίβλεψης των εργασιών σε τοπικό
γραφείο του στο παραπάνω λιμάνι της Ρουμανίας, με αποτέλεσμα όταν
δόθηκε διαταγή από τις Ρουμανικές Αρχές στις 4.1.1995, να απομακρυνθεί
το ενλόγω πλοίο από το αγκυροβόλιο όπου βρισκόταν, προς την ανοικτή
θάλασσα λόγω των επικρατούντων εκεί κακών καιρικών συνθηκών και
του υψηλού κυματισμού, δεν στάθηκε δυνατό να τεθεί έγκαιρα η μηχανή
του πλοίου σε λειτουργία, με αποτέλεσμα το πλοίο να παραμείνει στην
παραπάνω θαλάσσια περιοχή και λόγω των παραπάνω καιρικών συνθηκών
να προσκρούσει στο λιμενοβραχίονα και να βυθιστεί, με περαιτέρω
συνέπεια το θάνατο 27 ναυτικών, μαζί και των συγγενών των εναγόντων,
β) αφετέρου οι εναγόμενοι συνεφοπλιστές δεν χρησιμοποιούσαν πετρέλαια
καλής ποιότητας για τη λειτουργία της μηχανής του πλοίου, με αποτέλεσμα
αυτή να παρουσιάζει τα παραπάνω προβλήματα κατά την εκκίνησή της.
Οι παραπάνω ισχυρισμοί κρίνονται νόμιμοι, καθώς στις διατάξεις του
παραπάνω Διατάγματος και Διεθνούς Σύμβασης δε γίνεται διάκριση
μεταξύ πλοίων ελληνικής και μη ελληνικής εθνικότητας κι αφού οι ένδικες
συμβάσεις ναυτολόγησης των συγγενών των εναγόντων σύμφωνα με τα
ανωτέρω διέπονταν από το ελληνικό δίκαιο, οι διατάξεις του ελληνικού
δικαίου για τους όρους ασφαλείας στα πλοία, στις οποίες δε γίνεται
διάκριση για την εφαρμογή τους μεταξύ ελληνικών και μη πλοίων,
εφαρμόζονται και στις σχέσεις μεταξύ των παραπάνω ναυτικών και των
εφοπλιστών εργοδοτών τους.
Τούτο, ειδικότερα κατά το ακόλουθο σκεπτικό: Οι όροι ασφαλείας που
προβλέπονται από την προαναφερόμενη κυρωθείσα από την Ελλάδα με
το ν. 1045/1980 διεθνή σύμβαση του Λονδίνου «περί ασφαλείας της
ανθρωπινής ζωής εν θαλασσή 1974» και το κυρωθέν με το ν. 1159/1981,
Πρωτόκολλο του Λονδίνου 1978, για τους εργαζόμενους στα πλοία έχουν
εφαρμογή και επί ναυτεργατικού ατυχήματος, επισυμβάντος κατά την
εκτέλεση συμβάσεως εργασίας, που διέπεται από το ελληνικό δίκαιο. Με
την διάταξη του άρθρου 92 παρ.1 της συμβάσεων των Ηνωμένων Εθνών
για το δίκαιο της θάλασσας που κυρώθηκε με τον ν. 2321/1995 ορίζεται
ότι «τα πλοία πλέουν με την σημαία ενός μόνον κράτους και εκτός από
εξαιρετικές περιπτώσεις, που προβλέπονται ρητά σε διεθνείς συμβάσεις ή
σε αυτή τη σύμβαση, υπόκεινται στην αποκλειστική του δικαιοδοσία στην
ανοικτή θάλασσα. Το πλοίο δεν μπορεί να αλλάξει τη σημαία του κατά την
διάρκεια ταξιδιού ή όταν προσεγγίσει σε λιμάνι, εκτός από την περίπτωση
πραγματικής μεταβίβασης της ιδιοκτησίας ή αλλαγής νηολογίου». Με την
διάταξη αυτή, ως ημεδαπού κανόνος δικαίου, θεσπίζεται μεν δικαίωμα
της Πολιτείας, την σημαία της οποίας φέρει το πλοίο να ασκεί (εκτός
εξαιρετικών περιπτώσεων) αυτή και μόνη την δημόσια εξουσία της
επ' αυτού και όταν τούτο πλέει στην ανοικτή θάλασσα, θεωρουμένου
τούτου και εις την περίπτωση αυτή ως μέρους του εδάφους της και να
λαμβάνει ποινικά και διοικητικά μέτρα επί του πλοίου και των επιβαινόντων
αυτού, υπό την έννοια του αποκλεισμού της επεμβάσεως άλλης πολιτείας
προς άσκηση εξουσίας επί του πλοίου και λήψη των μέτρων αυτών,
δεν αποκλείεται όμως δι' αυτής η εφαρμογή επί των εκ της συμβάσεως
ναυτικής εργασίας ενοχών, μεταξύ των οποίων και εκείνες από επελθόν
κατά την εκτέλεση της συμβάσεως ή εξ αφορμής αυτής ναυτεργατικόν
ατύχημα, των ρυθμιστικών αυτών κανόνων του Ελληνικού δικαίου και
επομένως, ως προς την κρίση του ζητήματος της υπαιτιότητος για την
επέλευση του ατυχήματος και εκείνων που προβλέπουν και επιβάλλουν την
τήρηση όρων ασφαλείας για τους εργαζόμενους στα πλοία, εφόσον τούτο
είναι εφαρμοστέον κατά τις διατάξεις του άρθρου 25 Α.Κ. ή 3 παρ.1 της
άνω διεθνούς συμβάσεως της Ρώμης, ως διέπον, κατά τη συμφωνία των
μερών, την σύμβαση αυτή.
Συνεπώς στην περίπτωση αυτή έχουν εφαρμογή ως μέρος του διέποντος
την σύμβαση ημεδαπού δικαίου και οι διατάξεις της ως άνω συμβάσεως
και πρωτοκόλλου του Λονδίνου. Η δυσχέρεια που ως συνέπεια της
τιθέμενης αυτής αρχής μπορεί ν' ανακύψει για τον εργοδότη ως προς την
τήρηση επί του πλοίου των κανόνων ασφαλείας περισσοτέρων εθνικών
δικαίων, στα οποία μπορεί αυτός να έχει υποβληθεί συμβατικά με τους
διαφόρων ιθαγενειών ναυτικούς που εργάζονται στο ίδιο πλοίο, απορρέει
από επιλογή του ίδιου εργοδότη, δηλαδή από την ίδια του την βούληση
για υποβολή του σε περισσότερα εθνικά δίκαια (ΑΠ 356/2002 ΕΝΔ,
τόμος 30ος Απρίλιος-Μάιος 2002, σελ. 97). Πρέπει να σημειωθεί ότι
με την παραπάνω διεθνή σύμβαση προβλέπονται τα της επιθεωρήσεως
των επιβατηγών και φορτηγών πλοίων και ειδικότερα μεταξύ άλλων
οι όροι και προϋποθέσεις, σε ό,τι αφορά την κατασκευή και ευστάθεια
των πλοίων, στεγανότητα και άντληση υδάτων, τα μηχανήματα και τις
ηλεκτρικές εγκαταστάσεις καθώς και τα μέσα αναποδίσεως αυτών, ώστε
να επιτυγχάνεται η αποτροπή κινδύνων για τους επιβάτες και το πλήρωμα.
Ειδικότερα, με το εδ.α' του υπό του τίτλου «Τήρησις των όρων μετά την
επιθεώρησιν» του Κανονισμού 11 ορίζεται ότι «Η κατάστασις του πλοίου
και του εξαρτισμού του θα διατηρείται συμφώνως προς τις διατάξεις
της Συμβάσεως και του παρόντος πρωτοκόλλου ώστε να εξασφαλίζεται
ότι το πλοίον από πάσης απόψεως θα παραμείνη ικανόν να ανοιγή εις
την θάλασσαν άνευ κινδύνου δια το πλοίον ή δια τους επιβαίνοντας
αυτού». Με την παραπάνω διάταξη, που αναφέρεται στην κατάσταση
του πλοίου μετά την επιθεώρηση, δε θεσπίζεται ειδικός όρος ασφαλείας
των εργαζόμενων, αλλά επιτάσσεται η τήρηση των προβλεπόμενων
από άλλες διατάξεις της Συμβάσεως και του πρωτοκόλλου όρων και
προϋποθέσεων και για το μετά την επιθεώρηση χρόνο, ώστε με την τήρηση
αυτών και τη διατήρηση του πλοίου στην κατάσταση που βρισκόταν
πριν την επιθεώρηση, να εξασφαλίζεται η αποτροπή κινδύνου, κατά
τους πλόες για τους επιβαίνοντες του πλοίου. Δηλαδή η εν λόγω διάταξη
παραπέμπει στην τήρηση των από τις λοιπές διατάξεις προβλεπόμενων,
την οποία επιτάσσει και για το μετά την επιθεώρηση χρόνο. Περαιτέρω,
η διάταξη του εδαφίου γ' του ίδιου Κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Οσάκις συμβαίνει ατύχημα εις το πλοίον ή ανακαλύπτεται ελάττωμα, το
οποίον ή επηρεάζει δυσμενώς την ασφάλειαν του πλοίου ή την απόδοση
ή την επάρκεια των σωσιβίων αυτού μέσων ή του λοιπού εξαρτισμού,
ο πλοίαρχος ή ο πλοιοκτήτης του πλοίου θα αναφέρουν τούτο το
ταχύτερον δυνατόν εις την Αρχήν, εις τον διορισμένον επιθεωρητήν ή τον
αναγνωρισμένον Οργανισμόν, υπευθύνων για την έκδοσιν του σχετικού
πιστοποιητικού, οι οποίοι θα προβούν εις διερεύνησιν δια να αποφασίσουν
εάν είναι αναγκαία η διενέργεια επιθεωρήσεως όπως απαιτείται υπό
των κανονισμών 6,7,8.9 ή 10 του Κεφαλαίου 1 της συμβάσεως και του
παρόντος Πρωτοκόλλου...». Από τη διάταξη αυτή θεσπίζεται ειδικός
όρος ασφαλείας για κάθε επιβαίνοντα στο πλοίο και κατά συνέπεια και
για τους εργαζόμενους σε αυτό, η μη τήρηση του οποίου συνεπάγεται
ευθύνη του υπόχρεου προς αποζημίωση του παθόντος από ναυτεργατικό
ατύχημα κατά τις διατάξεις του κοινού δικαίου, υπό την προϋπόθεση
βέβαια της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της μη τηρήσεως του
όρου και του ατυχήματος. Αυτό, γιατί η επιβεβλημένη ταχύτερη κατά το
δυνατόν ειδοποίηση των παραπάνω, Αρχής, διορισμένου επιθεωρητή ή
αναγνωρισμένου Οργανισμού για το ελάττωμα από ατύχημα ή από άλλη
αιτία του πλοίου αποσκοπεί στον έλεγχο της έκτασης της βλάβης από
τους παραπάνω, ώστε να διασφαλίζεται η ικανότητα μετά από αυτήν,
προς αντιμετώπιση των θαλάσσιων κινδύνων και η εξ αυτής αποτροπή
του κινδύνου της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας των επιβατών και
των εργαζόμενων στο πλοίο. Συνίσταται δε η παράβαση αυτού του όρου
ασφαλείας στη μη ειδοποίηση από τους υπόχρεους των ανωτέρω, περί
του επισυμβάντος ελαττώματος του πλοίου και όχι στη μη καταβολή της
επιβαλλόμενης από την κοινή αντίληψη, την υποχρέωση πρόνοιας και τις
συναλλαγές, επιμέλειας κατά την επίβλεψη της επισκευής του πλοίου και
την πλημμέλεια της τελευταίας (βλ. την προσκομιζόμενη από τον ενάγοντα
υπ'αριθμ. 1089/2001 απόφαση του Εφετείου Πειραιά που έκρινε σε άλλη
υπόθεση εξαιτίας του ίδιου ναυαγίου). Κατόπιν των παραπάνω εκτεθέντων,
η υπό κρίση αγωγή στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486
παρ.1, 1488, 1491, 1493, 914, 928, 930, 299, 932, 345, 346 Α.Κ., 63 επ.
και 82 επ. του Κ.Ποιν.Δ. (δεδομένου ότι όλοι οι ενάγοντες επιφυλάσσονται
για ποσό 15.000 δραχμών ο καθένας από τα ποσά που θεωρούν ότι τους
οφείλονται για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, προκειμένου
να δηλώσουν παράσταση πολιτικής αγωγής στην αντίστοιχη ποινική
δίκη), 1, 2, 3, 6, 14, 15 και 16 του ν. 551/1915, 53, 54, 66 παρ. 2, 84
του ΚΙΝΔ, στα άρθρα 907, 908 παρ.1ε, 1047 παρ.1, 176 Κ.Πολ.Δ., στον
Κανονισμό 11 της κυρωθείσας με το ν. 1045/1980 διεθνούς σύμβασης
του Λονδίνου «περί ασφαλείας της ανθρωπίνης ζωής εν θαλάσση 1974»
και το κυρωθέν με το ν. 1159/1981, Πρωτόκολλο του Λονδίνου της
17.2.1978, που τροποποίησε την παραπάνω σύμβαση. Δεν είναι νόμιμα
τα αιτήματα για αποζημίωση λόγω στέρησης διατροφής ατομικά των
εναγουσών Amalia Magalit και Lida S. Zausa, κατά τα ποσά που αφορούν
στο χρονικό διάστημα πέραν των 26 ετών που ίδιες παραδέχονται ότι θα
ήταν τα παραγωγικά χρόνια εργασίας των συζύγων τους. Δεν είναι νόμιμο
το αίτημα περί τοκοδοσίας από την ημερομηνία του ένδικου ναυαγίου,
αφού δεν εκτίθεται στην αγωγή ότι κατά την ίδια ημέρα χώρησε σχετική
όχληση για τις ένδικες αξιώσεις των εναγόντων προς τους εναγόμενους.
Επίσης δεν είναι νόμιμο το αίτημα για απαγγελία προσωπικής κράτησης
κατά των εναγομένων πέραν του ενός έτους σύμφωνα με το άρθρο 1047
παρ.1 εδ.2 του Κ.Πολ.Δ. Πρέπει στη συνέχεια η υπό κρίση αγωγή να
εξεταστεί στην ουσία της, μη απαιτουμένης της καταβολής δικαστικού
ενσήμου, σύμφωνα με το άρθρο 15 του ν. 551/1915, που διατηρήθηκε σε
ισχύ με το άρθρο 52 παρ. 8 του ΕισΝΑΚ, της απαλλαγής αυτής ισχύουσας
και όταν οι σχετικές αξιώσεις στηρίζονται στις διατάξεις του κοινού αστικού
δικαίου λόγω υπαιτιότητας του εργοδότη, όπως εν προκειμένω, αφού
η εφαρμογή των κοινών διατάξεων του Α.Κ. γίνεται κατά παραπομπή
του άρθρου 16 του ν. 551/1915 και συνεπώς υπάρχει ταυτότητα του
νομικού λόγου, εφόσον και οι αποζημιώσεις από τις διατάξεις των άρθρων
914, 928 και 932 του Α.Κ., ως πραγματική αιτία έχουν το εργατικό
ατύχημα. Από τα έγγραφα που νόμιμα μετ' επικλήσεως προσκομίζουν οι
διάδικοι, των προσκομιζόμενων από τους ενάγοντες υπ' αριθμ. 835/95
και 920/95 ένορκων βεβαιώσεων που δεν έχουν ληφθεί στα πλαίσια της
παρούσας δίκης, αλλά σε πολύ προγενέστερο χρόνο από την άσκηση
της ένδικης αγωγής λαμβανομένων υπόψη ως δικαστικών τεκμηρίων, μη
λαμβανομένης υπόψη της προσκομιζόμενης από τους ενάγοντες υπ' αριθμ.
1202/7.3.2000 ένορκης βεβαίωσης του μάρτυρος Νικόλαου Κούτελου
που λήφθηκε ενώπιον του Ειρηνοδικείου Πειραιά, μετά την άσκηση της
ένδικης αγωγής, της οποίας το δικόγραφο κατατέθηκε στη Γραμματεία
αυτού του Δικαστηρίου στις 4.1.2000 και αυθημερόν επιδόθηκε στους
εναγόμενους (βλ. τις υπ' αριθμ. 1472/4.1.2000 και 10244/4.1.2000
εκθέσεις επιδόσεως των δικ. επιμελητών στο Πρωτοδικείο Αθηνών,
Μιχαήλ Γεωργούλη και Ελένης Παγώνη) και η οποία (ένορκη βεβαίωση)
δόθηκε χωρίς να κλητευθούν οι εναγόμενοι και κατά την κρίση αυτού
του Δικαστηρίου, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην παρούσα δίκη,
από τις προσκομιζόμενες από τους ενάγοντες υπ' αριθμ. 179/15.1.2003
και 180/15.1.2003 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της Ειρηνοδίκη Πειραιά
των μαρτύρων Νικόλαου και Μαρίας Κούτελου, μετά από κλήτευση
των εναγομένων κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο (βλ.
πρακτικά), οι οποίες λαμβάνονται υπόψη κατ' άρθρο 591 παρ.1δ του
Κ.Πολ.Δ,, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 19 του ν. 2915/2001,
καθώς δόθηκαν προς αντίκρουση του ισχυρισμού των εναγομένων περί
ελλείψεως στα πρόσωπα τους παθητικής νομιμοποίησης, ακόμη από την
προσκομιζόμενη από τους εναγόμενους υπ' αριθμ. 12059/10.1.2003
ένορκη βεβαίωση της μάρτυρος Μαρίας Γόγολα ενώπιον της Συμβ/φου
Πειραιά Μαρίας Ματθαίου, κατόπιν νόμιμης προηγούμενης κλητεύσεως των
εναγόντων, δια του αντίκλητου πληρεξουσίου δικηγόρου τους (βλ. την
υπ' αριθμ. 8916 Γ79.1, 2003 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας
στο Πρωτοδικείο Πειραιά Όλγας Βέγκου) και από τα όσα ομολογούν οι
διάδικοι με τις προτάσεις τους 1) δεν αποδείχθηκε ότι ο δεύτερος και η
τρίτη των εναγόντων τυγχάνουν γονείς του θανόντος στο ναυάγιο του υπό
σημαία Μάλτας φορτηγού πλοίου «ΠΑΡΙΣ» στην Κωστάντζα Ρουμανίας στις
4.1.1995, Abraham Alcala, όπως άλλωστε οι παραπάνω αυτές ιδιότητες
των ανωτέρω αμφισβητήθηκαν από τους εναγόμενους ήδη στο ακροατήριο
κατά τη συζήτηση της υπό κρίση αγωγής στις 13.1.2003, καθώς οι
παραπάνω ενάγοντες κανένα πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή
βεβαίωση από αρμόδια Αρχή, ή οποιοδήποτε άλλο αποδεικτικό μέσο δεν
προσκομίζουν προς απόδειξη της επικαλούμενης συγγένειας αυτών με το
θανόντα. Κατόπιν αυτού, πρέπει να απορριφθεί για τον παραπάνω λόγο,
ως προς αυτούς η υπό κρίση αγωγή ως ουσία αβάσιμη. 2) Αντίθετα σε ό,τι
αφορά τους από τέταρτη έως και ενδέκατο των εναγόντων ναι μεν δεν
προσκομίζεται από τους ίδιους κάποιο αποδεικτικό στοιχείο για την ιδιότητα
τους ως αδελφών του παραπάνω ναυτικού Abraham Alcala, ωστόσο από
το από 10/12/01 τηλεομοιοτυπκό μήνυμα που προσκομίζουν οι ίδιοι οι
εναγόμενοι αποδεικνύεται ότι αυτοί έχουν δεχθεί δια του πληρεξουσίου
δικηγόρου τους κατά την αλληλογραφία του με τον πληρεξούσιο δικηγόρο
των παραπάνω εναγόντων την ιδιότητα των τελευταίων ως αδελφών
του Abraham Alcala (βλ. το παραπάνω έγγραφο «για διευκόλυνση σας
παραθέτω τα ονόματα των εναγόντων/αδελφών για τους οποίους ισχύει
ο συμφωνηθείς συμβιβασμός 1.Am. A. A. 2.Ar. A. A. 3.Av. A. A. 4.An.
A. A. 5.Al. A A. 6.Ant. A. A. 7.Au. A. A. 8.Amp. A. A.,..»). Σε ό,τι αφορά
τους λοιπούς ενάγοντες, δεδομένου ότι οι εναγόμενοι ομολογούν με τις
προτάσεις τους ότι ήδη εκείνοι έχουν λάβει αποζημιώσεις στις Φιλιππίνες
ως συγγενείς των θανόντων ναυτικών που αναφέρουν στην υπό κρίση
αγωγή τους και λόγω του θανάτου τους στο ένδικο ναυάγιο, προς
απαλλαγή των ευθυνών των εταιριών P. S. LIMITED, N. M. S. INC., P. S.
M. CORPORATION, P. P. INC, αποδεικνύονται η αναφερόμενη στην αγωγή
συγγένειά τους με τους θανόντες στο ναυάγιο. Έτσι, αποδεικνύεται ότι ο
σύζυγος της πρώτης των εναγόντων και πατέρας των ανήλικων τέκνων
της Fr. J. M., Fl. J. M. και Fr. Jh. M., ο Je. M. M., ο αδελφός των τέταρτης
ως ενδέκατου των εναγόντων Ab. A., ο σύζυγος της δωδέκατης ενάγουσας
και πατέρας των ανήλικων τέκνων της, ΑΙ J. Z., At. F. Z., Ad. P. s. Z., ο
Ab. S. Z. και ο γιος της δέκατης τρίτης και του δέκατου τέταρτου Va. De
C., με συμβάσεις ναυτικής εργασίας ναυτολογήθηκαν αντίστοιχα ως Γ'
Μηχανικός, ως Β' Μηχανικός, ως λιπαντής και ως μάγειρας στο με σημαία
Μάλτας φορτηγό πλοίο «ΠΑΡΙΣ», κ.ο.χ. 16450, το οποίο και βυθίστηκε
στις 4.1.1995 στην Κωστάντζα Ρουμανίας, παρασύροντας στο θάνατο
μεταξύ άλλων και τους παραπάνω ναυτικούς. Ωστόσο, δεν αποδεικνύεται
ότι οι εναγόμενοι ήταν συνεφοπλιστές του ενλόγω πλοίου.
Αντίθετα, αποδεικνύεται ότι εφοπλίστρια του πλοίου, ως χρονοναυλώτρια
αυτού κατά το χρόνο του ναυαγίου ήταν η εταιρία «P. N. CORP.», δυνάμει
του από 30.10.1994 τυποποιημένου συμφωνητικού χρονοναύλωσης
μεταξύ της «N. M. SERVICES» ενεργούσας ως πράκτορος και για
λογαριασμό της μέχρι τότε πλοιοκτήτριας εταιρίας «P. S. CO Ltd» και της
εταιρίας «Μιχαήλ Καραγεώργης Α.Ε.» ως πράκτορος της «P. N. CORP.»,
όπως το παραπάνω συμφωνητικό περιέχεται σε φωτοτυπία στην έκθεση
πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονος Ηλία Στεφανάκου, που
προσκομίζουν οι εναγόμενοι. Στη συμφωνία αυτή είχε περιληφθεί όρος ότι
ο πλοίαρχος οφείλει να τελεί υπό τις εντολές των ναυλωτών όσον αφορά
τις εργασιακές σχέσεις, την πρακτόρευση ή άλλες συμφωνίες. Γίνεται δε,
δεκτό στην περίπτωση της χρονοναύλωσης ότι με βάση το άρθρο 106 του
ΚΙΝΔ, υπάρχει εφοπλιστεία όταν η ναυτική διεύθυνση του πλοίου ανήκει
στο χρονοναυλωτή, όταν δηλαδή ο πλοίαρχος, που συνήθως διορίζεται από
τον εκναυλωτή, παίρνει οδηγίες από το χρονοναυλωτή (βλ. Α. Κιάντου-
Παμπούκη, ναυτικό δίκαιο, 3η έκδοση, Θεσσαλονίκη 1993, σελ. 92, 93).
Κατά συνέπεια κατά τον παραπάνω χρόνο σύναψης της χρονοναύλωσης,
η εδρεύουσα στη Βαλέτα Μάλτας εταιρία «P. S. LIMITED» ήταν απλώς
κυρία του με σημαία Μάλτας φορτηγού πλοίου «ΠΑΡΙΣ», παρά το
υποστηριζόμενο από τους εναγόμενους ότι ήταν πλοιοκτήτρια. Εντούτοις
το γεγονός ότι με την τελευταία αυτί'] ιδιότητα (της πλοιοκτήτριας),
η ενλόγω εταιρία έχει ήδη συνάψει τους με αριθμ. 404/15.9.1995 και
405/15.9.1995 συμβιβασμούς ενώπιον της Ειρηνοδίκη-) Πειραιά, κατά
το άρθρο 14 του ν. 551/1915, αντίστοιχα με τη χήρα του πλοιάρχου
του «ΠΑΡΙΣ» Σταυρούλα χήρα Γεωργίου Πράγια, ενεργούσας ατομικά
και για λογαριασμό των δύο ανήλικων τέκνων της και με τη χήρα του Α'
Μηχανικού στο ίδιο πλοίο, Μαρία χήρα Αντωνίου Ζούμπερη, ενεργούσας
ατομικά και για λογαριασμό των τριών ανήλικων τέκνων της (βλ. τις
σχετικές εκθέσεις πρακτικών συμβιβασμού του Ειρηνοδικείου Πειραιώς,
που προσκομίζονται από τους εναγόμενους σε φωτοτυπία), ενισχύει
το συμπέρασμα ότι σε κάθε περίπτωση οι εναγόμενοι δεν είχαν την
ιδιότητα του εφοπλιστή. Από αυτούς, ο μεν Δημήτριος Χρυσάγης κατά
το χρόνο του ναυαγίου, είχε την ιδιότητα του νόμιμου εκπροσώπου
της προαναφερθείσας εταιρίας, ναυτικής πράκτορος N. M. S. INC,
όντας συγχρόνως και Αντιπρόεδρος και Ταμίας του Διοικητικού αυτής
Συμβουλίου, ο δε Ανδρέας Πυργολιός είχε κατά τον ίδιο χρόνο την ιδιότητα
του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου της ίδιας εταιρίας (βλ. την υπ'
αριθμ. πρωτοκ. 3122.1/2568/15 βεβαίωση του YEN που προσκομίζουν
οι ενάγοντες). Η παραπάνω εταιρία ήταν που είχε ασφαλίσει το «ΠΑΡΙΣ»
για λογαριασμό της κυρίας αυτού στη βελγική ασφαλιστική εταιρία «B».
Για το ότι οι εναγόμενοι δεν ήταν συνεφοπλιστές του «ΠΑΡΙΣ» καταθέτει
μετά λόγου γνώσεως και η επί σειρά ετών γραμματέας στην εταιρία «N.
S. INC» Μαρία Γόγολα στην προαναφερθείσα υπ'αριθμ. 12059/10.1.2003
ένορκη βεβαίωση της. Αναφέρει λοιπόν αυτή ότι «Λόγω της παραπάνω
ιδιότητας μου γνωρίζω ότι οι κ.κ. Δημήτριος Χρυσάγης και Ανδρέας
Πυργολιός είναι διοικητικά στελέχη (υπάλληλοι) και εκπρόσωποι της N.
M. S. INC και η οποιαδήποτε ενασχόληση τους με το πλοίο «P.» έγινε
με την παραπάνω ιδιότητα τους, δηλ. εκπρόσωποι της N. M., η οποία
εκπροσωπούσε στην Ελλάδα το πλοίο και την πλοιοκτήτρια εταιρεία P.
S. L. Καθ' όσον γνωρίζω το πλοίο ήταν χρονοναυλωμένο στην εταιρεία
P. N. CORP και τους ναύλους εισέπραττε η πλοιοκτήτρια εταιρεία, η
οποία κάλυπτε και τα έξοδα του πλοίου. Το πλοίο ήταν ασφαλισμένο στο
όνομα της πλοιοκτήτριας, η οποία πλήρωνε τα ασφάλιστρα και μετά την
απώλεια του πλοίου εισέπραξε την ασφαλιστική αποζημίωση. Οι κ.κ. Δ.
Χρυσάγης και Α. Πυργολιός ουδέποτε υπήρξαν εφοπλιστές του πλοίου
«P.», αφού δεν ασκούσαν για λογαριασμό τους τη ναυτιλιακή επιχείρηση
του πλοίου, δεν εισέπρατταν τα κέρδη για δικό τους λογαριασμό, ούτε
ήταν υπεύθυνοι για τον οικονομικό κίνδυνο από την εκμετάλλευση του
πλοίου». Το υποστηριζόμενο από τη μάρτυρα Μαρία Κούτελου, αδελφή
του πλοιάρχου Γεώργιου Πράγια, στην προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. 180/03
ένορκη βεβαίωση ότι στην Κύμη άκουσε πως αυτοί που εκμεταλλεύονταν
το πλοίο «P.» ήταν ο Δημήτριος Χρυσάγης και ο Ανδρέας Πυργολιός είναι
ασαφές και δεν κρίνεται πειστικό, καθώς αυτή δεν προσδιορίζει ποιος της
έδωσε τη συγκεκριμένη πληροφορία, ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο
να κρίνει την αξιοπιστία της πηγής της. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τη
μαρτυρική κατάθεση του συζύγου της, Νικόλαου Κούτελου, όπως αυτή
περιέχεται στην υπ' αριθ. 179/03 ένορκη αυτού βεβαίωση. Επίσης, το
υποστηριζόμενο από τον Ηλεκτρολόγο Παντελή Πόλια, στην εκτιμώμενη
ως δικαστικό τεκμήριο υπ'αριθμ. 835/95 ένορκη βεβαίωση ότι ο Χρυσάκης
(προφανώς από παραδρομή δεν αναφέρεται το ορθό Χρυσάγης) Δημήτριος
ήταν ο εφοπλιστής του «ΠΑΡΙΣ» δεν κρίνεται επίσης πειστικό. Τούτο,
γιατί ο παραπάνω μάρτυρας δεν κάνει τη διάκριση αν είχε αντιληφθεί
αν ο παραπάνω εναγόμενος ενεργούσε για δικό του λογαριασμό ή για
λογαριασμό της εταιρίας N. M. S. INC και δεν εξηγεί πώς κατέληξε στο
συμπέρασμα ότι ο Δ. Χρυσάγης ήταν ο εφοπλιστής του πλοίον. Κατόπιν
των παραπάνω εκτεθέντων η υπό κρίση αγωγή πρέπει να απορριφθεί και
ως προς τους υπόλοιπους ενάγοντες στην ουσία της. Τα δικαστικά έξοδα
όμως των διαδίκων πρέπει να συμψηφιστούν μεταξύ τους. κατ' άρθρο 179
του Κ.Πολ.Δ., γιατί η ερμηνεία του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε για
τον προσδιορισμό του εφοπλιστή του παραπάνω πλοίου ήταν ιδιαίτερα
δυσχερής, αφού ακόμη και οι εναγόμενοι υπέδειξαν άλλον από τον κατά
κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ΚΙΝΔ για τον εφοπλιστή (άρθρα 105,
106 του ΚΙΝΔ), πραγματικό εφοπλιστή του πλοίου, ως χρονοναυλωτή.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.
Απορρίπτει την αγωγή.