Επειδή, η κρινόμενη έφεση κατά της 4594/1998 αποφάσεως του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που εκδόθηκε κατά την ειδική
διαδικασία των εργατικών διαφορών, ασκήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως.
Πρέπει επομένως να γίνει τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω και
από την άποψη της ουσιαστικής της βασιμότητας, σαν να ήταν παρόντες
οι απολειπόμενοι εφεσίβλητοι, οι οποίοι αν και κλητεύθηκαν νομίμως
και εμπροθέσμως να παραστούν κατά τη συζήτηση της υποθέσεως,
όπως τούτο προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη
3408 /23.4.1999 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο
Πρωτοδικείο Πειραιώς Γερασίμου Βαλλιανάτου δεν παρέστησαν καθόλου,
κατά την εκφώνηση και συζήτηση της υποθέσεως, με τη σειρά της, από το
οικείο πινάκιο (άρθρο 531 σε συνδυασμό με άρθρο 279 ΚΠολΔ).
Επειδή, με την κρινόμενη από 18 Δεκεμβρίου 1997 αγωγή του, ισχυρίζεται
ο ενάγων ότι με εκπρόσωπο της πρώτης εναγομένης, η οποία ενεργούσε
ως αντιπρόσωπος της δεύτερης, πλοιοκτήτριας του φορτηγού πλοίου
«ANTIGONI Β», με σημαία Κύπρου, κατάρτισε προσύμφωνο ναυτικής
εργασίας, αόριστου χρόνου, που συνήφθη την 1η Νοεμβρίου 1994 στον
Πειραιά και σε εκτέλεση του, ναυτολογήθηκε στο παραπάνω πλοίο την
ίδια μέρα με την ειδικότητα του προσοντούχου ναύτη, σύμφωνα με
τους όρους και τις συμφωνίες της ελληνικής συλλογικής συμβάσεως
ναυτικής εργασίας για ποντοπόρα πλοία, χωρητικότητας πάνω από
4.500 τόνους DW. Ότι με την ειδικότητα αυτή, εργάσθηκε στο ως άνω
πλοίο μέχρι τις 9 Φεβρουαρίου 1996, που απολύθηκε μονομερώς από
τον πλοίαρχο, χωρίς δική του υπαιτιότητα. Εκθέτοντας τα παραπάνω ο
ενάγων, ζητούσε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι και εις ολόκληρον ο
καθένας να του καταβάλουν το συνολικό ποσό των δραχμών 2.000.940,
όπως το ποσό τούτο στην αγωγή ειδικότερα αναλύεται στις επί μέρους
απαιτήσεις του, που αφορούν σε μισθολογικές διαφορές, μισθούς
αδείας, αμοιβή υπερωριακής εργασίας και αποζημίωση απολύσεως. Οι
εναγόμενοι προέβαλαν ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου τους
εξής ισχυρισμούς: 1) Οι πρώτη και τρίτος α) ότι δεν νομιμοποιούνται
παθητικώς, διότι η πρώτη απ1 αυτούς δεν κατάρτισε τη σύμβαση ναυτικής
εργασίας με τον ενάγοντα και β) ότι έχει συμπληρωθεί ως προς αυτούς
η εξάμηνη παραγραφή του άρθρου 3 του Νόμου 762/1978 και 2) όλοι
οι εναγόμενοι α) προβάλλουν την ένσταση ελλείψεως δικαιοδοσίας των
ελληνικών δικαστηρίων προς εκδίκαση της διαφοράς β) ισχυρίζονται
ότι εφαρμόζεται εν προκειμένω το Κυπριακό Δίκαιο, διότι με έγγραφη
συμβατική ρήτρα μεταξύ των μερών συμφωνήθηκε ότι τα περιφερειακά
δικαστήρια της Λεμεσσού Κύπρου θα είναι αρμόδια για την επίλυση κάθε
διαφοράς, που θα προκύψει από την ένδικη σύμβαση και ότι εφαρμοστέο
δίκαιο θα είναι εκείνο της Κύπρου και γ) ότι οι κάθε είδους απαιτήσεις
του ενάγοντος, που αφορούν την περίοδο της υπηρεσίας του μέχρι
31 Δεκεμβρίου 1995 έχουν υποκύψει στην παραγραφή του άρθρου
289 παρ. 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 291 του ΚΙΝΔ, αφού η αγωγή
επιδόθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1997. Με την 4594/1998 απόφαση του
πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου έγινε δεκτή ως προς την πρώτη και τρίτο από
τους εναγομένους η ένσταση ελλείψεως παθητικής νομιμοποιήσεως ενώ
ως προς την δεύτερη εναγομένη η ένσταση ελλείψεως δικαιοδοσίας των
ελληνικών δικαστηρίων και η αγωγή απορρίφθηκε. Κατά της αποφάσεως
αυτής παραπονείται ο εκκαλών με την κρινόμενη έφεση του, ισχυριζόμενος
ότι η εκκαλούμενη απόφαση εσφαλμένως εφάρμοσε το νόμο και εκτίμησε
τις αποδείξεις απορρίπτοντας την αγωγή, ενώ έπρεπε να την κάνει δεκτή
εξ ολοκλήρου. Ζητεί δε ο εκκαλών, με την κρινόμενη έφεση του, την
εξαφάνιση της εκκαλούμενης αποφάσεως και την παραδοχή της αγωγής.
Επειδή, από την 1980/1997 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρος του ενάγοντος
ενώπιον του Ειρηνοδίκη Πειραιώς, η οποία έχει ληφθεί νομίμως, ύστερα
από εμπρόθεσμη κλήτευση των εναγομένων (βλ. την προσκομιζόμενη
15765β/10.4.1997 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή Πειραιώς
Γερ. Βαλλιανάτου) και από όλα τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα
έγγραφα, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Την
1η Νοεμβρίου 1994, στον Πειραιά, η πρώτη εναγομένη, ενεργώντας
ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της δεύτερης εναγομένης κυπριακής
εταιρείας, πλοιοκτήτριας του φορτηγού πλοίου «ANTIGONI Β» κ.ο.χ.
6851 dw 30.697, συνήψε σύμβαση ναυτικής εργασίας, με τον ενάγοντα
Σύριο ναυτικό, δυνάμει της οποίας αυτός προσελήφθη για να εργασθεί
ως προσοντούχος ναύτης στο εν λόγω πλοίο, για αόριστο χρόνο. Για
τον σκοπό αυτό, συντάχθηκε ταυτόχρονη έγγραφη σύμβαση, την οποία
υπέγραψε ο ενάγων και ο εκπρόσωπος της πρώτης εναγομένης Γρηγόριος
Λεκκός. Σαφής ως προς αυτό είναι η ένορκη βεβαίωση του μάρτυρος του
ενάγοντος Αχμέντ Αλαμπούντ, ο οποίος εργάσθηκε ως λιπαντής στο ίδιο
πλοίο από 5.1.1996 μέχρι 8.9.1996. Ο εν λόγω μάρτυς κατέθεσε σχετικώς
ότι «ο Αμντουλατίφ Χουσεΐν εργάστηκε και αυτός στο ίδιο πλοίο σαν
ναύτης από 1.11.94 μέχρι 9.2.96. Ο Αμντουλατίφ προσλήφθηκε για να
εργασθεί στο ανωτέρω πλοίοστον Πειραιά, στην οδό Μουτσοπούλου 44,
στα γραφεία της εταιρείας Α.Β. M. INC από τον Σπυρίδωνα Βάμβακα, ο
οποίος είναι νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας... Ο Αμντουλατίφ Χουσεΐν
ήταν προσοντούχος ναύτης, δηλ. είχε προϋθπηρεσία πριν εργασθεί στο
πλοίο ANTIGONI Β, πάνω από δύο χρόνια, το οποίο και γνωστοποίησε
και στον κ. Βάμβακα...» Οι εναγόμενοι, οι οποίοι δεν εξέτασαν μάρτυρα,
ισχυρίσθηκαν ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου ότι η πρόσληψη του
ενάγοντος δεν έγινε στον Πειραιά, αλλ' επί του πλοίου, απ' ευθείας μεταξύ
αυτού και του πλοιάρχου του πλοίου, που ενεργούσε για λογαριασμό της
πλοιοκτήτριας εταιρείας «P. SHIPPING CO L.T.D.» και ότι στο τέλος της
συμβάσεως έχει τεθεί η σφραγίδα του πλοίου. Μόνη όμως η θέση της
σφραγίδας του πλοίου δεν αποδεικνύει τον ισχυρισμό των εναγομένων,
αφού επ' αυτής έχει θέσει την υπογραφή του όχι ο πλοίαρχος του πλοίου,
ως εκπρόσωπος της δεύτερης εναγομένης, αλλ’ ο ανωτέρω Γρηγόριος
Λεκκός. ο οποίος, όπως αποδείχθηκε ήταν ο εκπρόσωπος της πρώτης
εναγομένης.
Επειδή, με τη σύμβαση των Βρυξελλών της 27ης Σεπτεμβρίου 196S για τη
διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές
υποθέσεις, η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Νόμο 1814/1988
και άρχισε να ισχύει από 1 Απριλίου 1989, όταν πρόκειται για υπόθεση
που οι διάδικοι κατοικούν ή εδρεύουν σε διάφορα κράτη, το δικαστήριο
κατ' αρχάς θα εξετάσει αν η υπόθεση υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της
παραπάνω συμβάσεως. Αν διαπιστωθεί ότι υπάγεται σ' αυτή, το Δικαστήριο
θα εξετάσει βάσει ποιας διατάξεώς της θεμελιώνεται ή όχι η διεθνής
δικαιοδοσία του, δηλαδή είτε της γενικής δωσιδικίας του εναγομένου,
βάσει της κατοικίας του (άρθρο 2 παρ. 1), είτε κάποιας ειδικής (άρθρα
5-15), είτε βάσει ρητής παρεκτάσεως (άρθρο 17). Κατά το τελευταίο αυτό
άρθρο «αν τα μέρη από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την κατοικία του
στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους, συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο
ή τα δικαστήρια συμβαλλόμενου κράτους θα δικάζουν τις διαφορές που
έχουν προκύψει ή που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη σχέση, το
δικαστήριο αυτό ή τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν αποκλειστική
διεθνή δικαιοδοσία...». Οι παραπάνω ρυθμίσεις της Συμβάσεως των
Βρυξελλών τροποποιήθηκαν στη συνέχεια από τη Σύμβαση Ντονόστια/
Σαν Σεμπαστιάν της 26ης Μαΐου 1989, η οποία κυρώθηκε από την
Ελλάδα με τον Νόμο 2004/1992 και άρχισε να ισχύει από 1 Ιουλίου 1992.
ειδικότερα, με τη νέα αυτή Σύμβαση προστέθηκε νέα, 5η παράγραφος
στο άρθρο 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών, η οποία προβλέπει πλέον
ότι οι συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας σε θέματα ατομικών συμβάσεων
εργασίας παράγουν αποτελέσματα μόνο αν είναι μεταγενέστερες από
τη γέννηση της διαφοράς, εφόσον δε είναι προγενέστερες αυτής, μόνο
αν κατά την κρίση του εργαζομένου είναι ευνοϊκές για τον ίδιο, δηλαδή
μόνον αν αυτός τις επικαλείται. Κατ’ ακολουθίαν, η περιεχόμενη στην
έγγραφη από 11 Αυγούστου 1995 σύμβαση ναυτολογήσεως του ενάγοντος
ρήτρα περί αποκλειστικής αρμοδιότητας των δικαστηρίων της Λεμεσσού
Κύπρου προς επίλυση των διαφορών που θα προκύψουν απ' αυτήν, είναι
άκυρη, εφόσον είναι προγενέστερη από τη γέννηση της ένδικης διαφοράς
και δεν την επικαλείται ο ίδιος ο εργαζόμενος. Αρμόδια επομένως προς
εκδίκαση της αγωγής είναι τα δικαστήρια του Πειραιώς, όπου καταρτίσθηκε
η σύμβαση ναυτικής εργασίας και όπου έχει την έδρα της η πρώτη
εναγομένη και την κατοικία του ο τρίτος εναγόμενος.
Επειδή, η παρεχόμενη στα μέρη εξουσία από το άρθρο 25 του Αστικού
Κώδικα να ορίζουν το δίκαιο που θα ρυθμίζει τις ενοχές από σύμβαση,
πρέπει να ερμηνεύεται με το πνεύμα της Συμβάσεως της Ρώμης του έτους
1980, που κυρώθηκε με τον Νόμο 1792/1988 και αποτελεί από 1 Απριλίου
1991 εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας με την ισχύ που δίνει σ’ αυτό το άρθρο
28 παρ. 1 του Συντάγματος και με την οποία ρυθμίζεται το εφαρμοστέο
δίκαιο στις συμβατικές ενοχές. Με τη διάταξη του άρθρου 3 της Συμβάσεως
αυτής τίθεται ο γενικός κανόνας ότι στο σύνολο των συμβατικών
ενοχών εφαρμόζεται κατ’ αρχήν το δίκαιο που επέλεξαν ελεύθερα τα
συμβαλλόμενα μέρη. Το δίκαιο αυτό μπορεί να είναι οποιοδήποτε, ακόμα
και δίκαιο που δεν έχει καμία σχέση με τη σύμβασή τους, κατά δε το άρθρο
2 αυτής, που αναφέρεται στον οικουμενικό χαρακτήρα της συμβάσεως
«το καθοριζόμενο από την παρούσα σύμβαση δίκαιο εφαρμόζεται ακόμα
και αν πρόκειται για δίκαιο μη συμβαλλόμενου κράτους», δηλαδή το
δίκαιο που υποδεικνύει η σύμβαση εφαρμόζεται, έστω και αν είναι δίκαιο
κράτους που δεν έχει συμβληθεί ή χώρας η οποία δεν είναι μέλος της
Ευρωπαϊκής Ενώσεως και μάλιστα χωρίς καμία προϋπόθεση αμοιβαιότητας.
Η αυτονομία αυτή των συμβαλλομένων, όπως καθιερώνεται από τη
Σύμβαση, υπόκειται σε περιορισμούς, οι οποίοι περιλαμβάνονται στις
διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 3, 7 παρ. 2, 5 παρ. 2 και 6 παρ. 1 αυτής, από
τις οποίες οι δύο πρώτες αφορούν γενικά τους κανόνες δημόσιας τάξεως
του δικαίου που παρουσιάζει τον στενότερο σύνδεσμο προς τη σύμβαση
και του δικαίου του Forum, ενώ οι δύο τελευταίες αφορούν ειδικούς
κανόνες δικαίου δημόσιας τάξεως ή κανόνες αναγκαστικού δικαίου,
που σχετίζονται με τις συμβάσεις των καταναλωτών και τις συμβάσεις
εργασίας. Όλες οι παραπάνω διατάξεις περικλείουν κανόνες αναγκαστικού
δικαίου που περιορίζουν, υπό προϋποθέσεις, την αρχή της αυτονομίας των
συμβαλλομένων, όταν το δίκαιο που έχει επιλεγεί από τα συμβαλλόμενα
μέρη έρχεται σε αντίθεση μαζί τους. Ειδικότερα, με το άρθρο 6 αυτής,
που ρυθμίζει ειδικά την ατομική σύμβαση εργασίας, ορίζεται ότι: «1.
Παρά τις διατάξεις του άρθρου 3, στη σύμβαση εργασίας, η επιλογή από
τους συμβαλλομένους του εφαρμοστέου δικαίου δεν μπορεί να έχει ως
αποτέλεσμα να στερήσει τον εργαζόμενο από την προστασία που του
εξασφαλίζουν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του δικαίου που θα ήταν
εφαρμοστέο, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, σε
περίπτωση που δεν είχε γίνει επιλογή. 2. Παρά τις διατάξεις του άρθρου 4
και εφ' όσον δεν έχει γίνει επιλογή σύμφωνα με το άρθρο 3, η σύμβαση
εργασίας διέπεται: α) από το δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος παρέχει
συνήθως την εργασία του σε εκτέλεση της σύμβασης, ακόμη και αν
έχει αποσπασθεί προσωρινά σε άλλη χώρα ή β) αν ο εργαζόμενος δεν
παρέχει συνήθως την εργασία του σε μία μόνο χώρα, από το δίκαιο της
χώρας που βρίσκεται η εγκατάσταση που τον προσέλαβε, εκτός αν από το
σύνολο των περιστάσεων συνάγεται ότι η σύμβαση εργασίας συνδέεται
στενότερα με άλλη χώρα, οπότε εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της άλλης
αυτής χώρας». Με την παράγραφο 2 δε του άρθρου 7 ορίζεται συναφώς
με τα παραπάνω, ότι «οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης δεν μπορούν
να θίξουν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου της χώρας του δικάζοντος
δικαστή, που ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση, ανεξάρτητα από το
εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο». Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται
ότι στην περίπτωση που οι συμβαλλόμενοι επέλεξαν έγκυρα δίκαιο
που θα διέπει τη σύμβαση εργασίας (ναυτολογήσεως), επιτρέπεται η
εφαρμογή αυτού, εφόσον αυτό εξασφαλίζει στον εργαζόμενο (ναυτικό)
τουλάχιστον ίση προστασία και το ανέχονται οι διατάξεις αναγκαστικού
δικαίου (jus cogens) ενός (διαζευκτικά) από τα ακόλουθα δίκαια, που
τείνουν στην προστασία αυτού και την οποία αυτός δεν μπορεί να στερηθεί
Α) το δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος παρέχει την εργασία του
σε εκτέλεση της συμβάσεως (κατά πρώτο λόγο). Στη ναυτική εργασία
τόπος (όχι απλώς συνήθους αλλά) μόνιμης παροχής εργασίας είναι το
πλοίο στο οποίο εργάζεται ο ναυτικός και κατά την κρατούσα διεθνώς
άποψη, εφαρμόζεται σχετικά το δίκαιο της σημαίας του πλοίου «ως ο πιο
σεβαστός και παγκόσμιος κανόνας του ναυτικού δικαίου», εκτός αν αυτή
είναι σημαία ευκαιρίας, β) το δίκαιο (άλλης) χώρας, εκτός από το δίκαιο
της χώρας που συμφωνήθηκε, εφόσον από το σύνολο των περιστάσεων
συνάγεται ότι η σύμβαση εργασίας (ναυτολογήσεως) συνδέεται στενότερα
με την άλλη χώρα, γ) το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται η εγκατάσταση
που προσέλαβε τον εργαζόμενο (ναυτικό), αν αυτός δεν παρέχει την
εργασία του σε μία μόνο χώρα και δ) το δίκαιο του δικάζοντος δικαστή
(Forum) (σε κάθε περίπτωση) πρόκειται για τους λεγόμενους "κανόνες
αμέσου εφαρμογής" του δικαίου του δικάζοντος δικαστή, που ρυθμίζουν
αναγκαστικά την περίπτωση, ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο στη σύμβαση
δίκαιο. Ποιοι είναι οι κανόνες αναγκαστικού δικαίου ορίζεται στο άρθρο
3 παρ. 3 της Συμβάσεως αυτής, δηλαδή εκείνοι από τους οποίους δεν
είναι δυνατόν να παρεκκλίνουν οι συμβαλλόμενοι με ιδιωτική συμφωνία.
Τέτοιοι κανόνες αναγκαστικού δικαίου είναι εκείνοι, που η ίδια η πολιτεία
θεσπίζει για λόγους κοινωνικοοικονομικούς, όπως στο ελληνικό Δίκαιο είναι
οι κανόνες των συλλογικών συμβάσεων ναυτικής εργασίας, που ρυθμίζουν
τις αποδοχές του ναυτικού, την πρόσθετη αμοιβή λόγω υπερωριακής
εργασίας, της αποδοχές άδειας που δεν έχει ληφθεί, την αποζημίωση σε
περίπτωση απολύσεως του ή καταγγελίας της συμβάσεως κλπ (Εφ.Πειρ.
250/1996 ΕΝΔ 24.344, ΕφΠειρ 240/1996 αδημ., Εφ.Πειρ. 700/1996
αδημ., ΕφΑθ 7512/1995 αδημ, ΕφΠειρ 58/1994 αδημ., ΕφΠειρ 520/1993
ΕΝΔ 21.431, Ζωή Παπασιώπη – Πασιά: «Η Κοινοτική Σύμβαση της Ρώμης
του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές, όπως ισχύει
στην Ελλάδα» σελ. 16, 17, 27, 50, 52, 61, 62, Αναστ. Γραμματικάκη -
Αλεξίου: «Το εφαρμοστέο δίκαιο στην ατομική σύμβαση εργασίας κατά
την κοινοτική σύμβαση ιδιωτικού διεθνούς δικαίου του 1980» σελ. 28,
31, 32, 37, 41, 50 – 52, 62, 63, 80. 81, 110, 111, 112, Σπυρ. Βρέλλης:
«Προβλήματα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου στη σύμβαση εργασίας» σελ. 23,
24, 33, 34, 44, 45, 52, 53).
Επειδή, εν προκειμένω με τον έκτο όρο της έγγραφης συμβάσεως
ναυτολογήσεως του ενάγοντος συμφωνήθηκε ότι για κάθε επίλυση
διαφοράς που θα αναφύεται από την ως άνω σύμβαση, θα εφαρμόζεται ο
Κυπριακός Νόμος. Έγινε δηλαδή από τα συμβαλλόμενα μέρη επιλογή του
δικαίου της Κύπρου ως εφαρμοστέου δικαίου, που θα διέπει τη σύμβαση
τους, στα πλαίσια της αυτονομίας αυτών. Η συμφωνία αυτή είναι κατ'
αρχήν νόμιμη, σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3 της Συμβάσεως της Ρώμης.
Η ένδικη όμως σύμβαση ναυτολογήσεως διέπεται εκτός από το Κυπριακό
Δίκαιο και από το Ελληνικό και άρα από τις υποχρεωτικά εφαρμοζόμενες
για τους εργαζομένους συλλογικές συμβάσεις εργασίας (ΟλΑΠ 48/1987
ΕΝΔ 15.385, ΑΠ 668/1985 ΕΝΔ 14.76) της προστασίας των οποίων, κατά
το μέρος που περιέχουν διατάξεις αναγκαστικού δικαίου, όπως αυτές για
τις αποδοχές αδείας, την υπερωριακή απασχόληση και την αποζημίωση
απολύσεως, δεν μπορεί να στερηθεί ο εργαζόμενος εξ αιτίας της επιλογής
ως εφαρμοστέου στην ατομική σύμβαση εργασίας που συνήψε, του
δικαίου μιας άλλης χώρας, δηλαδή εδώ του δικαίου της Κύπρου (το
οποίο, σημειωτέον, δεν περιέχει ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, αναφορικά με
τις ένδικες αξιώσεις του ενάγοντος, από εκείνες του ελληνικού δικαίου),
ούτε μπορούν να παρεκκλίνουν από αυτές οι συμβαλλόμενοι με ιδιωτική
συμφωνία.
Επειδή, η εκκαλουμένη απόφαση δέχθηκε ότι η ένδικη σύμβαση ναυτικής
εργασίας δεν καταρτίστηκε στον Πειραιά, αλλά στο πλοίο και απέρριψε
την αγωγή, για έλλειψη παθητικής νομιμοποιήσεως, ως προς την πρώτη
και τρίτο από τους εναγομένους (οι οποίοι, κατά τα ανωτέρω, ενάγονται
σύμφωνα με τον Νόμο 762/1978, που προϋποθέτει κατάρτιση της
συμβάσεως στην Ελλάδα, μεταξύ του ναυτικού και των εδώ εκπροσώπων
της αλλοδαπής πλοιοκτήτριας εταιρείας). Περαιτέρω, απορρίφθηκε η
αγωγή και ως προς τη δεύτερη εναγομένη, λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας
των ελληνικών δικαστηρίων, με την παραδοχή ότι εφαρμόζεται το
Κυπριακό δίκαιο και ότι αρμόδια είναι τα Κυπριακά Δικαστήρια. Με το
να δεχθεί όμως τα παραπάνω η εκκαλουμένη απόφαση, εσφαλμένως
εφάρμοσε τον νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις, αφού, όπως αναφέρεται
παραπάνω, η μεν ένδικη σύμβαση ναυτικής εργασίας καταρτίστηκε
στον Πειραιά και υπογράφτηκε από τον ενάγοντα και τον εκπρόσωπο
της πρώτης εναγομένης, Γρηγόριο Λεκκό, αρμόδια δε δικαστήρια προς
εκδίκαση της αγωγής είναι εκείνα του Πειραιώς και εφαρμοστέο δίκαιο
το ελληνικό. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση, να εξαφανιστεί η
εκκαλουμένη απόφαση, να κρατηθεί η υπόθεση στο παρόν Δικαστήριο και
να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν η αγωγή.
Επειδή, κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 1 του Νόμου 762/1978 «περί
αστικής ευθύνης του ως αντιπροσώπου του εργοδότου συνάπτοντος
εν Ελλάδι σύμβασιν εργασίας μετά ναυτικού», «αξιώσεις του ναυτικού
εκ του παρόντος νόμου, κατά του συμφώνως προς τας προηγουμένας
παραγράφους συνάψαντος την σύμβασιν αντιπροσώπου του εργοδότου,
υπόκεινται εις εξάμηνον παραγραφήν, εκτός των αξιώσεων ένεκα
εργατικού ατυχήματος, αίτινες υπόκεινται εις παραγραφήν τριάκοντα
μηνών, των παραγραφών τούτων αρχομένων από της καθ' οιονδήποτε
τρόπον λύσεως της συμβάσεως ναυτολογήσεως. Εν προκειμένω, σύμφωνα
με όσα εκτίθενται στην αγωγή, ο ενάγων απολύθηκε στις 9 Φεβρουαρίου
1996, η δε αγωγή κατατέθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 1997 και επιδόθηκε στις
23 Δεκεμβρίου 1997 (βλ. την 1019Γ/23.12.1997 έκθεση επιδόσεως του
δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιώς Γερασίμου Βαλλιανάτου),
δηλαδή μετά πάροδο ενός και πλέον έτους από την απόλυση του
ενάγοντος. Επομένως, οι τυχόν αξιώσεις αυτού κατά της πρώτης και του
τρίτου από τους εναγομένους έχουν υποπέσει στην εξαμηνιαία παραγραφή,
που ορίζεται από την ως άνω διάταξη και κατ' ακολουθίαν, πρέπει, κατά
παραδοχή της σχετικής ενστάσεως των εναγομένων αυτών, η αγωγή να
απορριφθεί ως προς αυτούς, ως παραγεγραμμένη και να συμψηφισθούν
μεταξύ των διαδίκων αυτών τα δικαστικά έξοδα, λόγω εύλογης αμφιβολίας
του ενάγοντος ως προς την έκβαση της δίκης (άρθρα 178 και 183 του
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).
Επειδή, κατ' άρθρο 289 του ΚΙΝΔ «εις ετησίαν παραγραφήν υπόκεινται
αι αξιώσεις: 1. Του πλοιάρχου και του πληρώματος διά την πληρωμήν
των μισθών και λοιπών παροχών των, πηγαζουσών εκ της συμβάσεως
ναυτολογήσεως. 2...» ενώ κατ' άρθρο 291 του ίδιου κώδικα «η
παραγραφή των εις τα προηγούμενα άρθρα αξιώσεων αρχίζει άμα τη
λήξει του έτους, καθ' ο συμπίπτει η αφετηρία αυτής». Εν προκειμένω,
όπως προαναφέρεται, ο ενάγων απολύθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 1996,
η δε αγωγή κατατέθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 1997 και επιδόθηκε στις 23
Δεκεμβρίου 1997. Μ’ αυτήν (αγωγή) ο ενάγων εγείρει και αξιώσεις, που
πηγάζουν από τη σύμβαση ναυτολογήσεως και αφορούν την περίοδο της
υπηρεσίας του μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1995. Η παραγραφή των αξιώσεων
αυτών αρχίζει, σύμφωνα με τα παραπάνω, την 1η Ιανουαρίου 1996
και συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 1996. Επομένως και αφού η
αγωγή ασκήθηκε μετά την 31 Δεκεμβρίου 1996, οι αξιώσεις αυτές έχουν
παραγραφεί και πρέπει η αγωγή, ως προς αυτές να απορριφθεί, κατά
παραδοχή της σχετικής ενστάσεως της δεύτερης εναγομένης.
Επειδή, όπως προελέχθη, αποδείχθηκε από το παραπάνω αποδεικτικό
υλικό, ότι ο ενάγων κατόπιν συμβάσεως ναυτικής εργασίας που συνήψε με
εκπρόσωπο της πρώτης εναγομένης, η οποία ενεργούσε ως αντιπρόσωπος
της δεύτερης, πλοιοκτήτριας του φορτηγού πλοίου «ANTIGONI Β», με
σημαία Κύπρου, την 1 Νοεμβρίου 1994 στον Πειραιά, ναυτολογήθηκε
στο παραπάνω πλοίο την ίδια μέρα με την ειδικότητα του προσοντούχου
ναύτη. Περαιτέρω, από το ίδιο ως άνω αποδεικτικό υλικό αποδείχθηκαν
και τα εξής Με την αναφερόμενη ειδικότητα, εργάσθηκε ο ενάγων στο
ως άνω πλοίο μέχρι τις 9 Φεβρουαρίου 1996, που απολύθηκε μονομερώς
από τον πλοίαρχο, χωρίς δική του υπαιτιότητα. Συνεπεία της εργασίας
του αυτής δικαιούται ο ενάγων να λάβει τα εξής ποσά, σύμφωνα με τους
όρους και τις συμφωνίες της εν προκειμένω εφαρμοστέας, σύμφωνα
με όσα προαναφέρθηκαν, ελληνικής συλλογικής συμβάσεως ναυτικής
εργασίας για ποντοπόρα πλοία, χωρητικότητας πάνω από 4.500 τόνους
DW: 1) Για διαφορές μισθών: Για το χρονικό διάστημα της εργασίας του
από 1η Ιανουαρίου 1996 μέχρι 9 Φεβρουαρίου 1996 έπρεπε να λαμβάνει,
σύμφωνα με τη συλλογική σύμβαση ναυτικής εργασίας που ίσχυε για
την ειδικότητά του (προσοντούχου ναύτη) 234.838 δραχμές κάθε μήνα
(βασικός μισθός 177.867 δραχμές + επίδομα Κυριακών 39.131 δραχμές
+ διορθωτικό επίδομα 2.400 δραχμές + επίδομα κατωτέρου πληρώματος
15.440 δραχμές) και συνολικά για το αναφερόμενο χρονικό διάστημα του
1 μήνα και 9 ημερών 305.289 (234.838 δρχ. Χ 1 μήνα και 9 ημέρες).
Αντ’ αυτού, ο πλοίαρχος του κατέβαλε (138.000 δραχμές τον μήνα Χ
1 μήνα και 9 ημέρες) 179.400 δραχμές. Συνεπώς, ο ενάγων δικαιούται
να λάβει την διαφορά, που ανέρχεται στο ποσό των 125.889 δραχμών.
2) Για μισθούς αδείας: Για το χρονικό διάστημα της εργασίας του από
1 Ιανουαρίου 1996 μέχρι 9 Φεβρουαρίου 1996, πρέπει να λάβει για μη
ληφθείσα άδεια τους μισθούς αδείας, δηλαδή τη μισθοτροφοδοσία 8,7
(3 μήνας και 9 ημέρες Χ 8 ημερομίσθια) ημερομισθίων, δηλαδή 108.768
δραχμές, σύμφωνα με τη ΣΣΝΕ που ίσχυε για την ως άνω ειδικότητά
του (βασικός μισθός 177.867 δραχμές + επίδομα Κυριακών 39.131 +
τροφοδοσία 58.050 δρχ: 22 Χ 8,7 ημερομίσθια). 3) Για αποζημίωση
απολύσεως. Όπως αναφέρεται παραπάνω, ο ενάγων απολύθηκε στις 9
Φεβρουαρίου 1996, μονομερώς από τον πλοίαρχο, χωρίς να λάβει την
αποζημίωση, την οποία δικαιούται και η οποία είναι ίση με τις πλήρεις
αποδοχές 15 ημερών, ανερχομένη στο ποσό των 167.427 δραχμών (β.μ
177.867 δρχ. + επίδ. Κυρ. 39.131 δρχ. + διορθ επίδ. 2.400 δρχ + επίδ.
κατωτ. πληρ. 15.440 δρχ. + αναλογία αδείας 100.017 δρχ = 334.855: 30
Χ 15 = 167.427). Ισχυρίζεται περαιτέρω ο ενάγων ότι δικαιούται επίσης να
λάβει και 299.148 δραχμές για υπερωριακή εργασία. Όμως, ανεξαρτήτως
του ότι στην αγωγή του δεν εκθέτει τον λόγο για τον οποίο υποχρεώθηκε
να εργασθεί υπερωριακώς (δηλ. αν υπήρχαν ανάγκες για καθημερινή
υπερωριακή εργασία, αν το πλοίο είχε ή δεν είχε πλήρη σύνθεση), δεν
αποδείχθηκε ότι αυτός πραγματοποίησε υπερωριακή εργασία. Επομένως
η αγωγή πρέπει να απορριφθεί ως προς το κονδύλιο αυτό να γίνει δε
δεκτή εν μέρει ως προς την δεύτερη εναγομένη, αναφορικά με τα λοιπά
κονδύλια, που αναφέρονται παραπάνω και να υποχρεωθεί η εν λόγω
εναγομένη να καταβάλει στον ενάγοντα το συνολικό ποσό των (125.889 +
108.768 + 167.427) 402.084 δραχμών.
Επειδή, πρέπει να ορισθεί παράβολο για την περίπτωση που η δεύτερη
εναγομένη ασκήσει ανακοπή ερημοδικίας κατά της παρούσας (άρθρο
505 παρ. 2 ΚΠολΔ). Παράβολο για τους λοιπούς εναγομένους δεν θα
ορισθεί, διότι οι εναγόμενοι αυτοί δεν έχουν, λόγω της νίκης τους, έννομο
συμφέρον να ασκήσουν ανακοπή.
Επειδή, η δεύτερη εναγομένη πρέπει να καταδικασθεί σε μέρος των
δικαστικών βαθμών και των δύο βαθμών της δικαιοδοσίας, λόγω της
μερικής της ήττας (άρθρα 178 και 183 ΚΠολΔ).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Δικάζει ερήμην τον εφεσίβλητων.
Ορίζει το παράβολο της ανακοπής ερημοδικίας για τη δεύτερη εφεσίβλητη
στο ποσό των πενήντα χιλιάδων (50.000) δραχμών.
Δέχεται τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση κατά της 4594/1998 αποφάσεως
του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που εκδόθηκε κατά την ειδική
διαδικασία των άρθρων 663 επ. ΚΠολΔ.
Εξαφανίζει την ως άνω απόφαση.
Κρατεί την υπόθεση.
Απορρίπτει την αγωγή ως προς την πρώτη και τον τρίτο από τους
εναγομένους.
Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα ως προς την ως άνω απορριπτική διάταξη.
Δέχεται εν μέρει τη αγωγή ως προς την δεύτερη εναγομένη.
Υποχρεώνει την ως άνω εναγομένη να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό
των δραχμών τετρακοσίων δύο χιλιάδων ογδόντα τεσσάρων (402.084) με
τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.