Η καθής η κλήση-εκκαλούσα άσκησε ενώπιον του Πολυμελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς την από 18-1-1999 και με αριθ. εκθ καταθ
611/1999 αγωγή της, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αριθμόν 744/2005
οριστική απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου, που απέρριψε την αγωγή.
Την απόφαση αυτή προσέβαλε ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου η
καθής η κλήση-εκκαλούσα-ενάγουσα με την από 26-6-2005 και με αριθ.
εκθ. καταθ. 710/2005 έφεσή της,επί της οποίας εκδόθηκε η 60/2007
πόφαση που διέταξε τα αναφερόμενα σε αυτή. Ήδη με την από 20-2-2007
και με αριθ εκθ, καταθ 243/2007 κλήση των καλούντων-εφεσίβλήτων
επαναφέρεται προς συζήτηση η προκείμενη υπόθεση στη δικάσιμο που
αναφέρεται στην αρχή της παρούσας. Η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σέιρά
της από το οικείο πινάκιο και συζητήθηκε. Οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των
διαδίκων ανέπτυξαν τις απόψεις τους με τις προτάσεις που κατέθεσαν.
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ
ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Μετά την έκδοση της υπ’ αριθμ. 60/2007 αποφάσεως του Δικαστηρίου
τούτου, που, αφού δέχθηκε τυπικά την από 26-6-2005 έφεση Κατά της
υπ’ αριθμ. 744/2005 οριστικής αποφάσεως και της συνεκκαλουμένης υπ’
αριθμ. 5203/2001 μη οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς, διέταξε την επανάληψη της συζητήσεως, προκειμένου να
προσκομισθεί γνωμοδότηση αφορώσα τους κανόνες του ουσιαστικού
δικαίου της Αγγλίας που ρυθμίζουν θέματα της κρινομένης υποθέσεως,
νομίμως επανεισάγεται προς επανάληψη της συζητήσεως με την από
20-2-2007 κλήση των εφεσιβλήτων η παραπάνω έφεση, η οποία και πρέπει
να ερευνηθεί ως προς ίη βασιμότητα των λόγων της) απορριπτομένου του
αιτήματος των εφεσιβλήτων να υποχρεωθεί η εκκαλούσα σε εγγυοδοσία,
κατ’άρθρο 169 ΚΠολΔ, για τα δικαστικά τους έξοδα του παρόντος βαθμού
δικαιοδοσίας, εν όψει και του σταδίου συζητήσεως της εφέσεως.
Με την υπό δίκη από 18-1-1999 αγώγή, όπως αυτή παραδεκτώς
διευκρινίσθηκε και περιορίσθηκε με τις πρωτόδικες προτάσεις και
εκτιμάται στο σύνολό της από το Δικαστήριο, εκτίθενται εν συνόψει τα
ακόλουθα: Η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα ήταν πλοιοκτήτρια του υπό
σημαία Κύπρου πλοίου... (εφεξής: πλοίο), το οποίο είχε ναυπηγηθεί
κατά το έτος 1975 και παρακολουθείτο αρχικώς από τον Γαλλικό και
ακολούθως από τον Ελληνικό Νηογνώμονες. Κατά μήνα Οκτώβριο του
έτους 1994, η ενάγουσα απεφάσισε να αλλάξει νηογνώμονα και επέλεξε
τον εδρεύοντα στο Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου α’ εναγόμενο και ήδη
α’ εφεσίβλητο Νηογνώμονα με τον οποίο και συνεβλήθη. Η επιθεώρηση
που ακολούθησε την κατάρτιση της συμβάσεως έλαβε χώρα στον Πειραιά
και διενεργήθηκε από την εδρεύουσα στον Πειραιά β’ εναγομένη και ήδη β’
εφεσίβλητη, η οποία και υπέδειξε την εκτέλεση των αναγκαίων εργασιών,
οι οποίες απαιτούντο για τη χορήγηση της ιλάσεως και την έκδοση των
πιστοποιητικών κλάσεως και ασφαλείας, ενεργούσα ως προστηθείσα
του α’ εναγομένου. Κατά μήνα Δεκέμβριο του έτους 1994, μετά την
ολοκλήρωση της επιθεωρήσεως και την εκτέλεση των εργασιών που
υπεδείχθησαν κατά τη διάρκεια αυτής, εκδόθηκαν από τη β’ εναγομένη
τα προσωρινά πιστοποιητικά κλάσεως και ασφαλείας του πλοίου και εντός
των επομένων tριών μηνών απεστάλησαν στην ενάγουσα και τα εκδοθέντα
από τον α’ εναγόμενο στο Λονδίνο οριστικά πιστοποιητικά. Μεταξύ των
εργασιών που υπεδείχθησαν στην ενάγουσα και αυτή εκτέλεσε ήταν
και η μετατροπή των άνω πλευρικών δεξαμενών έρματος του πλοίου,
δεξιάς και αριστεράς πλευράς, υπ’ αριθμ. 1, 2 και 3,σε κενοϋς χώρους
με το άνοιγμα ελαφρυνουσών οπών προς το κύτος. Μετά τη μετατροπή
των άνω πλευρικών δεξαμενών σε κενούς χώρους αυτές ελογίζοντο
ως μη υπάρχοντα μέρη της κατασκευής του πλοίου και τα κεκλιμένα
ελάσματα και ενισχυτικά αυτών των δεξαμενών δεν θα ελαμβάνοντο
υπόψη για τιτ διαμήκη αντοχή του πλοίου, ανεξαρτήτως του πάχους
των. Κατά το έτος 1997 ο α’ εναγόμενος έλαβε θέση σε σχέση με τις
άνω πλευρικές δεξαμενές του πλοίου ανακόλουθη με τη θέση που είχε
λάβει το έτος 1994. Εν συνεχεία της επιθεωρήσεως του πλοίου στη Νότια
Κορέα κατά μήνα Αύγουστο του έτους 1997, ο α’ εναγόμενος, μέσω του
τοπικού ειτιθεωρητή, αξίωσε εκτεταμένες επισκευές στα ελάσματα και
ενισχυτικά των άνω πλευρικών δεξαμενών υπ’ αριθμ. 1 έως 3 του πλοίου.
Ακολούθως, ο α’ εναγόμενος, μέσω της β’ εναγομένης,απαίτησε την
άμεση εκτέλεση των εργασιών στη Σιγκαπούρη, ως όρο για τη διατήρηση
της κλάσεως του πλοίου. Το πλοίο κατέπλευσε στη Σιγκαπούρη στις
27-10-1997 και παρέμενε αργούν σε επισκευαστική βάση ναυπηγείου,
καθόσον η υπόδειξη για την επισκευή των άνω πλευρικών δεξαμενών
υπήρξε απρόβλειττη και παρά την αντίθετη υπόδειξη των εναγομένων
το έτος 1994 και η ενάγουσα δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να
πληρώσει αμέσως το κόστος των επισκευών, το δε πλοίο της δεν ηδύνατο
να αποπλεύσει διότι ο α’ εναγόμενος αφαίρεσε την κλάση του πλοίου
και ανεκάλεσε τα πιστοποιητικά του. Λόγω της ακινητοποιήσεως του
πλοίου στη Σιγκαπούρη χρεώθηκε η ενάγουσα με έξοδα παραμονής
στο ναυπηγείο, στα οποία, επίσης, δεν είχε την οικονομική δυνατότητα
να ανταποκριθεί και έτσι το ναυπηγείο κατάσχεσε και στις 8-4-1998
εκπλειστηρίασε το πλοίο και η ενάγουσα υπέστη τις αναφερόμενες στην
αγωγή θετικές και αποθετικές ζημίες, συνολικού ποσού 1.312.751.946
δραχμών και ήδη 3.852.536,89 ευρώ,καθώς και ηθική βλάβη ύψους
120.000.000 δραχμών και ήδη 352.164,34 ευρώ. Κατά την από
αδικοπραξία κυρία βάση της αγωγής, υπαίτιοι για τις ζημίες της ενάγουσας
είναι οι εναγόμενοι, διότι αυτοί υπέδειξαν εσφαλμένες επισκευές, κατά τα
τέλη του 1994 στον Πειραιά, ήτοι από αμέλεια υπέδειξαν τη μετατροπή
των άνω πλευρικών δεξαμενών του πλοίου σε κενούς χώρους αντί να
επιμείνουν στην πλήρη επισκευή αυτών, ή, υπαλλακτικώς, να επιμείνουν
σε αντικαταστάσεις των ελασμάτων και ενισχυτικών, όταν οι δεξαμενές
μετετρέποντο σε κενούς χώρους, άλλως, αν σι εργασίες που υπεδείχθησαν
στον Πειραιά το 1994 ήταν ορθές, τότε εσφαλμένες ήταν σι επισκευές που
υπεδείχθησαν κατά το έτος 1997, ως ανακόλουθες (ασυνεπείς) προς τις
πρώτες, άλλως Κατά τη βάση της αγωγής από τη σύμβαση, υπόχρεοι σε
αποκατάσταση των ζημιών της ενάγουσας είναι οι εναγόμενοι, καθόσον,
ενώ βάσει της συμβάσεως παρακολουθήσεως του πλοίου είχαν αυτοί την
υποχρέωση να διατηρήσουν σε ισχύ τα πιστοποιητικά αξιοπλοϊας του
πλοίου για πέντε έτη, φερόμενοι αντισυμβατικώς ανεκάλεσαν την ισχύ των
πιστοποιητικών αυτών αν και η κατάσταση του πλοίου δεν μεταβλήθηκε
κατά το χρονικό διάστημα από τον μήνα Δεκέμβριο του 1994 έως τον μήνα
Οκτώβριο του 1997, ώστε να δικαιολογείται τούτο, με αποτέλεσμα να μην
είναι δυνατός ο απόπλους του πλοίου από τη Σιγκαπούρη. Ζητείται δε, με
βάση το ιστορικό αυτό, η αποζημίωση για τις θετικές και αποθετικές ζημίες
και η χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης της ενάγουσας από την
αδικοπραξία, άλλως η αποζημίωση για τις θετικές και τις αποθετικές ζημίες
της ενάγουσας από την αθέτηση της συμβάσεως. Επί της αγωγής αυτής
εκδόθηκαν από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, ενώπιον του οποίου
και ασκήθηκε, α) η υπ’ αριθμ 4168/2000 απόφαση, η οποία δέχθηκε το
αίτημα εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα των εναγομένων που υπέβαλαν
αυτοί, ανέβαλε τη συζήτηση της αγωγής και υπεχρέωσε την ενάγουσα
σε παροχή εγγυοδοσίας, την οποία όρισε στο ποσό των 30.000.000
δραχμών (ήτοι 88.041,09 ευρώ), 2) η υπ’ αριθμ. 5203/2001 απόφαση,
με την οποία, κατόπιν αιτήσεως της ενάγουσας, μειώθηκε το ποσό της
εγγυοδοσίας σε δραχμές 15.000.000 (ήτοι ευρώ 44.020,54) και επετράπη
η δόση της με κατάθεση εγγυητικής επιστολής αξιόχρεης Τράπεζας και
3) μετά την κατάθεση της εγγυητικής επιστολής στη Γραμματεία του
Πρωτοδικείου, η υπ’ αριθμ. 744/2005 οριστική απόφαση, με την οποία
απορρίφθηκε η αγωγή α) ως προς τη βάση της από αδικοπραξία κατά
το έτος 1994, ως μη νόμιμη, β) ως προς τη βάση της από αδικοπραξία
κατά το έτος 1997, για έλλειψη δικαιοδοσίας έναντι του α’ εναγομένου
και ως αόριστη έναντι της β’ εναγομένης και γ) ως προς τη βάση της
από τη σύμβαση, για έλλειψη δικαιοδοσίας έναντι του α’ εναγομένου
και για έλλειψη παθητικής νομιμοποιήσεως έναντι της β’ εναγομένης.
Κατά των δύο τελευταίων αποφάσεων άσκησε η ενάγουσα την κρινομένη
έφεση, αιτουμένη την ανάκληση της μη οριστικής και την εξαφάνιση
της οριστικής, προς τον σκοπό της αποδόσεως της εγγυήσεως και της
αποδοχής της αγωγής.
Στο σύστημα της Συμβάσεως της 27 Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή
δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές
υποθέσεις, στην οποία, όπως τροποποιήθηκε με τη Σύμβαση της 9
Οκτωβρίου 1978 για την προσχώρηση της Δανίας, της Ιρλανδίας και
του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας,
προσχώρησε η Ελλάδα με τη Σύμβαση της 25 Οκτωβρίου 1982, που
κυρώθηκε με τον ν. 1814/1988, και όπως στη συνέχεια τροποποιήθηκε με
τη Σύμβαση της 26 Μάί•ου 1989, που κυρώθηκε με τον ν. 2004/1992, και
με τη Σύμβαση της 29 Νοεμβρίου 1996, και η οποία (στο εξής: Σύμβαση
των Βρυξελλών) έχει εφαρμογή στη δικαζομένη υπόθεση, καθόσον η υπό
δίκη αγωγή είχε ήδη ασκηθεί, όταν άρχισε να ισχύει (από 1-3-2002) ο
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22 Δεκεμβρίου 2000,
για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων
σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ο οποίος την αντικατέστησε (βλ.
το άρθρο 66 παρ. 1 του Κανονισμού αυτού), η διεθνής δικαιοδοσία των
δικαστηρίων του συμβαλλομένου κράτους, στο έδαφος του οποίου ο
εναγόμενος έχει την κατοικία του — προς την οποία εξομοιώνεται και
η έδρα των εταιρειών και των νομικών προσώπων εν γένει κατά το
άρθρο 53 της Συμβάσεως των Βρυξελλών — αποτελεί τη γενική αρχή
(άρθρο 2), μόνο δε κατά παρέκκλιση από την αρχή αυτή, προβλέπει η
Σύμβαση των Βρυξελλών περιοριστικά απαριθμούμενες περιπτώσεις,
κατά τις οποίες ο εναγόμενος, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί (στις
ειδικές δικαιοδοσίες) ή οφείλει (στις αποκλειστικές δικαιοδοσίες ή στην
περίπτωση παρεκτάσεως της δικαιοδοσίας) να εναχθεί ενώπιον δικαστηρίου
άλλου συμβαλλομένου Κράτους (ΑΠ 1551/2003 ΕλλΔνη 45.422).
Συντρέχουσες με την κατοικία (ή την έδρα) του εναγομένου ειδικές
δωσιδικίες και εντεύθεν κριτήρια και της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων
των συμβληθέντων και προσχωρησάντων στη Σύμβαση των Βρυξελλών
κρατών καθιερώνονται και με τα άρθρα 5 και ό αυτής. Κατά το άρθρο
5, σημεία 1, 3 και 5, πρόσωπο που έχει την κατοικία του στο έδαφος
συμβαλλομένου κράτους μπορεί να εναχθεί σε άλλο συμβαλλόμενο
Κράτος: ως προς τις διαφορές εκ συμβάσεως, ενώπιον του δικαστηρίου του
τόπου όπου εκπληρώθηκε ή οφείλει να εκπληρωθεί η παροχή (σημείο 1,
πρώτο εδάφιο), ως προς τις ενοχές από αδικοπραξία ή σιονεί αδικοπραξία,
ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός
(σημείο 3), ως προς τις διαφορές σχετικές με την εκμετάλλευση
υποκαταστήματος, πρακτορείου ή κάθε άλλης εγκαταστάσεως, ενώπιον
του δικαστηρίου της τοποθεσίας τους (σημείο 5). Κατά δε το άρθρο 6
σημείο 1, πρόσωπο που έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου
Κράτους μπορεί επίσης να εναχθεί, αν υπάρχουν πολλοί εναγόμενοι,
ενώπιον του δικαστηρίου της κατοικίας ενός από αυτούς. Εκτός από
τον τόπο εκπληρώσεως της παροχής, κατά τα λοιπά οι ορισμοί που
χρησιμοποιούνται στα ως άνω άρθρα της Συμβάσεως των Βρυξελλών
ερμηνεύονται με αυτόνομα (κοινοτικά) κριτήρια. Υπό το πρίσμα αυτό:
α)Κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 5 σημείο 1 (πρώτο εδάφιο),
ως τόπος εκπληρώσεως της παροχής νοείται ο καθοριζόμενος από το δίκαιο
της πολιτείας που διέπει την επίδικη παροχή, με βάση τους Κανόνες του
ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της Πολιτείας του επιληφθέντος δικαστηρίου
(ΔΕΚ απόφαση της 28 Σεπτεμβρίου 1999 — υπόθεση c-440197, Ελλ. Δνη
41.565). Η αποζημιωτική παροχή είναι εκπληρωτέα στον ίδιο τόπο με τη
μη εκπληρωθείσα κυρία παροχή, την οποία υποκαθιστά (Ε. Βασιλακάκη,
Ειδικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας επί διαφορών από σύμβαση και από
αδικοπραξία, σελ. 68). Ακολουθεί από αυτά ότι με βάση την εν λόγω
διάταξη τα ελληνικά δικαστήρια έχουν δικαιοδοσία προς επίλυση των
διαφορών από τις ιδιωτικού δικαίου διεθνείς συμβάσεις, όταν, κατά το
διέπον τη σύμβαση δίκαιο, ο τόπος εκπληρώσεως της παροχής, υπό
την εκτεθείσα έννοια, βρίσκεται στην ημεδαπή (ΑΠ 51/2003 Ελλ. Δνη
44.729). β) Η έννοια “ενοχές από αδικοπραξία ή οιονεί αδικοπραξία”,
σύμφωνα με το νόημα του άρθρου 5, σημείο 3, της Συμβάσεως των
Βρυξελλών, περιλαμβάνει κάθε απαίτηση με την οποία τίθεται ζήτημα
ευθύνης του εναγομένου και δεν αφορά “διαφορές εκ συμβάσεως”,
κατά την έννοια του άρθρου 5, σημείο 1, της ίδιας Συμβάσεως (ΔΕΚ
απόφαση της 17 Σεπτεμβρίου 2002 — υπόθεση c-334/00 και απόφαση
της 1 Οκτωβρίου 2002 — υπόθεση c-167/00, Ελλ. Δνη 44.583 και 586,
αντιστοίχως), ενώ η έννοια “τόπος όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός”,
όπως χρησιμοποιείται στην ίδια διάταξη, μπορεί να καλύπτει τόσο τον
τόπο όπου επήλθε η ζημία όσο και τον τόπο όπου συνέβη το γενεσιουργό
της ζημίας γεγονός (ΔΕΚ απόφαση της 19 Σεπτεμβρίου 1995 — υπόθεση
c-364/93, Ελλ. Δνη 38.1684). Σε περίπτωση λοιπόν γεωγραφικής
αποκλίσεως των τόπων, ο ενάγων έχει την ευχέρεια να ασκήσει την
αγωγή του ενώπιον του δικαστηρίου ενός οποιουδήποτε από τους τόπους
αυτούς (Κεραμέως/Κρεμλή/Ταγαρά, Η Σύμβαση των Βρυξελλών για
τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων, σελ. 71). γ) Ως
”διαφορές σχετικές με την εκμετάλλευση υποκαταστήματος, πρακτορείου
ή κάθε άλλης εγκαταστάσεως” νοούνται αυτές που προέκυψαν από τη
δραστηριότητα του εγκατεστημένου σε άλλο συμβαλλόμενο κράτος
υποκαταστήματος κλπ σχετικά με συμβατικές υποχρεώσεις που ανέλαβε
τούτο ή σχετικά με εξωσυμβατικές υποχρεώσεις που απορρέουν από
τη δραστηριότητά του στον τόπο εγκαταστάσεώς του για λογαριασμό
της μητρικής επιχειρήσεως, απόκειται δε στο επιλαμβανόμενο εθνικό
δικαστήριο να διαπιστώσει την στη συγκεκριμένη περίπτωση ύπαρξη
πραγματικού κέντρου δραστηριότητας και να χαρακτηρίσει την επίδικη
έννομη σχέση αναφορικά με την έννοια της εκμεταλλεύσεως (ΑΠ 18/2006
ΝοΒ 54. 1501). Για τη θεμελίωση της διεθνούς δικαιοδοσίας κατά το
άρθρο 5, σημείο 5, της Συμβάσεως των Βρυξελλών δεν είναι απαραίτητο
να εκπληρώνονται οι επίδικες υποχρεώσεις στο κράτος στο οποίο είναι
εγκατεστημένο το υποκατάστημα κλπ (Ν. Νικα, Πολιτική Δικονομιαί Ι,
σελ. 181) δ) Με το αρθρο 6 σημείο 1 της Συμβάσεως των Βρυξελλών
εισάγεται η δωσιδικία της προσωπικής ταυτότητας του δικαίου, κατά την
οποία σε περίπτωση παθητικής ομοδικίας το δικαστήριο της κατοικίας
οποιουδήποτε από τους εναγομένους έχει διεθνή: δικαιοδοσία ως προς
όλους. Απαιτείται δεσμός συνάφειας τέτοιος ώστε να υπάρχει συμφέρον
για κοινή εκδίκαση, προκειμένου να αποφευχθούν λύσεις που θα
μπορούσαν να ήταν ασυμβίβαστες, αν οι αιτήσεις εκδικάζονταν χωριστά.
Σε καμιά περίπτωση δεν θα συνέτρεχε λοιπόν αυτή η δικαιοδοτική βάση,
όταν μοναδικός σκοπός της κοινής εναγωγής είναι η απομάκρυνση
συγκεκριμένου εναγομένου από τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων του
κράτους της κατοικίας του (Κεραμέως/Κρεμλή/Ταγαρά, ό.π., σελ. 85-86,
Ν. Νίκα, ό.π., σελ. 243). Στην προκειμένη περίπτωση, 1) με την κυρία
βάση της αγωγής και σε σχέση με τα γεγονότα του έτους 1997 ως
κυρία πράξη της αδικοπρακτικής ενοχής αναφέρεται η απαίτηση του α’
εναγομένου, που εκδηλώθηκε στον Πειραιά,’ μέσω της β’ εναγομένης,
για άμεση εκτέλεση των υποδεικνυσμένων εργασιών επισκευής των
άνω πλευρικών δεξαμενών του πλοίου με ποινή αφαιρέσεως της
κλάσεως του πλοίου. Η αποδιδομένη κατά τρόπο ορισμένο πταισματική
συμπεριφορά αυτή,επί της οποίας η ενάγουσα θεμελιώνει την αξίωση
αποζημιώσεως λόγω αδικοπραξίας κατά το έτος 1997 έναντι αμφοτέρων
των εναγομένων, εμπίπτει στην κατηγορία των ενοχών εξ αδικοπραξίας
ή οιονεί αδικοπραξίας, κατά την έννοια του άρθρου 5, σημείο 3, της
Συμβάσεως των Βρυξελλών) και ως εκ του τόπου ενεργείας της ιδρύεται
εκ του άρθρου αυτού διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων
προς εκδίκαση της ένδικης αγωγής κατά την άνω βάση της και ως προς
τον α’ εναγόμενο, ως προς τον οποίο ιδρύεται διεθνής δικαιοδοσία των
ελληνικών δικαστηρίων προς εκδίκαση της ίδιας βάσεως της αγωγής και
κατ’ άρθρο 6, σημείο 1, της Συμβάσεως των Βρυξελλών, αφού, σε σχέση
με τη βάση αυτή της αγωγής, υφίσταται δεσμός παθητικής ομοδικίας
μεταξύ αυτού και της εδρεύουσας στον Πειραιά β’ εναγομένης. Επομένως,
το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που, με την εκκαλουμένη οριστική απόφασή
του, απέρριψε την αγωγή κατά τη βάση της από αδικοπραξία κατά το έτος
1997 έναντι μεν του α’ εναγομένου για έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας
των ελληνικών δικαστηρίων προς εκδίκαση αυτής, έναντι δε της β’
εναγομένης ως αόριστη, έσφαλε και βασίμος παραπονείται η ενάγουσα
με τους σχετικούς δεύτερο και έκτο, κατά το πρώτο σκέλος του, λόγους
εφέσεως. 2) Αντιθέτως, ως προς την αγωγική βάση από τη σύμβαση,
δεν υπάρχει νόμιμη βάση για τη στήριξη δικαιοδοσίας σε σχέση με τον α’
εναγόμενο στην Ελλάδα κατά τους όρους της Συμβάσεως των Βρυξελλών,
η οποία, σημειωτέον, δεν αναγνωρίζει τη συνάφεια ως βάση διεθνούς
δικαιοδοσίας. Ειδικότερα: α) Με τη βάση αυτή της αγωγής, η ενάγουσα
προβάλλει αξίωση αποζημιώσεως κατά αμφοτέρων των εναγομένων
λόγω παραβάσεως της συμβατικής υποχρεώσεως προς διατήρηση της
κλάσεως του πλοίου και της ισχύος των πιστοποιητικών κλάσεως και
ασφαλείας αυτού. Η τελευταία αυτή πρωταρχική υποχρέωση εκτελέσεως
της συμβάσεως και όχι η δευτερεύουσα υποχρέωση προς πληρωμή ζημιών
για την παραβίασή της, λαμβάνεται υπόψη για να καθορισθεί από τον
τόπο εκτελέσεώς της η ειδική δωσιδικία από το άρθρο 5, σημείο 1, της
Συμβάσεως των Βρυξελλών, ο δε τόπος εκπληρώσεως της παροχής αυτής
προσδιορίζεται από το δίκαιο που διέπει τη σύμβαση, ήτοι, εν προκειμένω,
το αγγλικό, το οποίο επέλεξαν ως εφαρμοστέο στη σύμβασή τους η
ενάγουσα και ο α’ εναγόμενος (άρθρο 3 παρ. 1 της Κοινοτικής Συμβάσεως
της Ρώμης του 1980 “περί του εφαρμοστέου δικαίου στις συμβατικές
ενοχέςπου κυρώθηκε με το ν. 1792/1988). Κατά το δίκαιο αυτό τόπος
εκπληρώσεως της εν λόγω υποχρεώσεως εν θέματι είναι ο τόπος της
έδρας του Νηογνώμονα, ήτοι εν προκειμένω το Λονδίνο, όπου η έδρα
του α’ εναγομένου (βλ. την προσαγομένη γνωμοδότηση του Άγγλου
Δικηγόρου Jonathan Gilman). Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 5,
σημείο 1, της Συμβάσεως των Βρυξελλών, δεν θεμελιώνεται για τον α’
εναγόμενο διεθνής δικαιοδοσία και τοπική αρμοδιότητα των δικαστηρίων
του Πειραιώς, αλλά των δικαστηρίων του Λονδίνου. β) Τα περιστατικά που
αναφέρονται ότι συνιστούν αδίκημα κατά την κυρία βάση της αγωγής από
αδικοπραξία δεν είναι ίδια με τα περιστατικά που συνιστούν παραβίαση
συμβατικής υποχρεώσεως κατά την επικουρική βάση της αγωγής από τη
σύμβαση. Αυτό που, ως εκτιμάται, εννοεί η ενάγουσα με την αγωγική βάση
από τη σύμβαση είναι ότι, όταν ο α’ εναγόμενος, μετά την επιθεώρηση
του πλοίου το έτος 1994, χορήγησε την κλάση του πλοίου και εξέδωσε
το, ιδιωτικής φύσεως, πιστοποιητικό κλάσεως (ή κατατάξεως) και κατ’
εξουσιοδότηση των Κυπριακών Αρχών τα πιστοποιητικά ασφαλείας του
πλοίου, θεώρησε ότι το πλοίο (συμπεριλαμβανομένων και των κεκλιμένων
ελασμάτων και ενισχυτικών των πλευρικων δεξαμενων) συγκεντρωνει
τους τεχνικους ορους που ο ιδιος έχει θεσπίσει και εφαρμόζει σύμφωνα
με τους Κανονισμούς του και ότι, παρότι όφειλε να διατηρήσει την
κλάση του πλοίου και την ισχύ των πιστοποιητικών αυτού καθώς δεν
υπήρξε πραγματική αλλαγή στην κατάσταση του πλοίου από το έτος
1994 και καμία που να επηρέαζε την κλάση του πλοίου (ούτε σε σχέση
με την κατάσταση των κεκλιμένων ελασμάτων και των ενισχυτικών των
άνω πλευρικών δεξαμενών), εν τούτοις, αντισυμβατικώς φερόμενος,
προέβη στην ανάκληση αυτών. Ο α’ εναγόμενος, ως Νηογνώμονας,
είναι υποχρεωμένος, σύμφωνα με τη σύμβαση παρακολουθήσεως του
πλοίου, να εκδίδει τα απαραίτητα πιστοποιητικά κλάσεως καθώς και τα
πιστοποιητικά ασφαλείας κατ’ εξουσιοδότηση κρατική σύμφωνα προς
τακτική προβλεπομένη υπό Διεθνών Συμβάσεων αλλά και της εσωτερικής
των κρατών νομοθεσίας (βλ. σχετ. και Λ. Αθανασίου, ‘Εργο και ευθύνη
των νηογνωμόνων, σελ. 19). Είναι επίσης υποχρεωμένος να διατηρεί
την κλάση του πλοίου, ενόσω οι Κανόνες του και οι Κανονισμοί του
τηρούνται και εφαρμόζονται και το πλοίο διατηρείται σε προσήκον επίπεδο
συμμορφώσεως με τους Κανόνες του και τις διατάξεις των Διεθνών
Συμβάσεων. Η έκδοση των πιστοποιητικών και η διατήρηση της κλάσεως
του πλοίου αποτελεί την εκπλήρωση της εκ της συμβάσεως παροχής
του Νηογνώμονα, ήτοι εν προκειμένω του α’ εναγομένου; ο οποίος και
συνεβλήθη με την ενάγουσα. Θέμα δε της αποκλειστικής αρμοδιότητας
αυτού ήταν και η ανάκληση της κλάσεως του πλοίου, η οποία συνεπάγεται
και την ανάκληση των πιστοιτοιητικών και ουδεμία αρμοδιότητα είχε
η β’ εναγομένη. Αυτή εξέδωσε μεν, κατά την αγωγή, τα προσωρινά
πιστοποιητικά του πλοίου, ως αντιπρόσωπος, εννοείται, στο όνομα και κατ’
εξουσιοδότηση του α’ εναγομένου, που ήταν ο μόνος που συνεβλήθη με
την ενάγουσα και προσέφερε υπηρεσίες Νηογνώμονα σ’ αυτή, ενήργησε
ως προστηθείσα του α’ εναγομένου στην περίπτωση του έτους 1994 κάι
ως αντιπρόσωπος αυτού στην περίπτωση του έτους 1997, πλην ούτε τη
σύμβαση συνήψε ούτε συμμετοχή στην εκτέλεση της υποχρεώσεως του
α’ εναγομένου προς διατήρηση της κλάσεως του πλοίου είχε. Ακολουθεί
ότι δεν μπορεί να εναχθεί ο α’ εναγόμενος στην Ελλάδα βάσει του
άρθρου 5, σημείο 5, της Συμβάσεως των Βρυξελλών, ως εκ του ότι η
εδρεύουσα στον Πειραιά β’ εναγομένη λειτουργεί ως πρακτορείο του α’
εναγομένου στην Ελλάδα. γ) Κατά την αγωγή, η β’ εναγομένη δεν ήταν
(συμβαλλόμενο) μέρος υπεύθυνο με τον α’ εναγόμενο κάτά τους όρους
της συμβάσεως με την ενάγουσα, η οποία ήταν σύμβαση μόνον μεταξύ του
α’ εναγομένου και της ενάγουσας. Συνεπώς, κατά το διέπον τη σύμβαση
αγγλικό δίκαιο, δεν μπορεί να ενάγεται η β’ εναγομένη για αθέτηση
συμβάσεως (βλ. την προαναφερομένη γνωμοδότηση). Παρέπεται ότι η β’
εναγομένη συμπεριελήφθη στη βάση της αγωγής από τη σύμβαση για να
δημιουργηθεί τεχνητή σχέση ομοδικίας και κατά συνέπεια βάση διεθνούς
δικαιοδοσίας ως προς τον α’ εναγόμενο. Επομένως, ως προς αυτόν, η βάση
του άρθρου 6, σημείο 1, της Συμβάσεως των Βρυξελλών αποκλείεται. Μετά
ταύτα, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που, με την εκκαλουμένη οριστική
απόφασή του, απέρριψε την υπό δίκη αγωγή, κατά την επικουρική
βάση της από τη σύμβαση, λόγω ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας των
ελληνικών δικαστηρίων προς εκδίκαση αυτής, καθόσον αφορά τον
α’ εναγόμενο, κατ’ αποδοχή σχετικής ενστάσεως του τελευταίου, την
οποία παραδεκτώς προέτεινε αυτός, και λόγω ελλείψεως παθητικής
νομιμοποιήσεως ως προς τη β’ εναγομένη, ορθώς, κατ’ αποτέλεσμα,
τις ανωτέρω διατάξεις ερμήνευσε και εφάρμοσε και συνεπώς, αφού οι
μεν διαφορετικές αιτιολογίες της εκκαλουμένης οριστικής αποφάσεως
αντικατασταθούν, οι δε λοιπές συμπληρωθούν, με τις αιτιολογίες της
παρούσας αποφάσεως, Πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι ο τρίτος και ο
έκτος,κατά Το δεύτερο σκέλος του λόγοι εφέσεως, που υποστηρίζουν τα
αντίθετα.
Κατά το άρθρο 26 ΑΚ, οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο
της πολιτείας όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Στην περίπτωση δε που τα
πραγματικά περιστατικά που υλοποιούν την αδικοττραξία, μεταξύ των
οποίων και η επέλευση του ζημιογόνου αποτελέσματος, συντελούνται στο
έδαφος περισσοτέρων πολιτειών, στον ζημιωθέντα απόκειται η επιλογή του
εφαρμοστέου δικαίου (ΑΠ 295/2000 Ελλ. Δνη 41.1020). Από το δίκαιο της
πολιτείας, στο έδαφος της οποίας διαπράχθηκε το αδίκημα, ρυθμίζεται και
το ζήτημα εάν συντρέχουν η εκ της συμβάσεως και η εκ του αδικήματος
ενοχή, χωρίς να ασκεί επιρροή το γεγονός ότι κάθε μία από αυτές
ρυθμίζεται από διαφορετικό δίκαιο. Από το άρθρο 914 ΑΚ συνάγεται ότι η
υπαίτια και ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη, με την οποία παραβιάζεται μία
σύμβαση, τορεί, εκτός από την αγωγή εκ της συμβάσεως, να επιστηρίξει
και αγωγή από αδικοπραξία, όταν είναι παράνομη ανεξάρτητα από τη
συμβατική σχέση, γιατί αντίκειται στο γενικό καθήκον να μη ζημιώνει
κανείς τον άλλον υπαιτίως (ΑΠ 1145/2003 Ελλ.Δνη 45.457). Στην
προκειμένη περίπτωση, η ενάγουσα προβάλλει ως αιτία αγωγής, με την
κυρία βάση αυτής, αδίκημα κατά το έτος 1994 με τόπο ενεργείας τον
Πειραιά και τόπο αποτελέσματος τον Πειραιά και τη Σιγκαπούρη, άλλως
αδίκημα κατά το έτος 1997 με τόπο ενεργείας (και) τον Πειραιά και τόπο
αποτελέσματος τη Σιγκαπούρη, δηλαδή αδίκημα πολλαπλής τοπικής
συνδέσεως και επομένως στην επιλογή της ενάγουσας επαφίεται τελικώς
ποιο δίκαιο από αυτά που έχουν σχέση με το χαρακτηριζόμενο από αυτή
ως αδίκημα θα εφαρμοσθεί στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η ενάγουσα
επικαλείται ως εφαρμοστέες (έστω με άλλη αιτιολογία) τις διατάξεις του
ελληνικού ουσιαστικού δικαίου και κατά συνέπεια η άνω κυρία βάση της
αγωγής ερευνάται κατά το ελληνικό ουσιαστικό δίκαιο. Αυτό εφάρμοσε
και η εκκαλουμένη οριστική απόφαση για την έρευνα της αγωγικής
βάσεως από αδικοπραξία σε σχέση με τα γεγονότα του έτους 1994, κατ’
άρθρο 26 ΑΚ, ως εκ του τόπου (Πειραιάς) όπου, ως έκρινε, φέρεται ότι
τελέσθηκε Το επικαλούμενο από την ενάγουσα αδίκημα. Η ενάγουσα
προσδιορίζει ως αδίκημα την εσφαλμένη απαίτηση επισκευών σε σχέση
με τις άνω πλευρικές δεξαμενές κατά το έτος 1994, άλλως κατά το έτος
1997, στα πλαίσια της μεταξύ του α’ εναγομένου και αυτής συμβάσεως
παρακολουθήσεως του πλοίου της. Με την αγωγή το αδίκημα αυτό συνδέει
η ενάγουσα μόνον με αμέλεια και το πρώτον με τις πρωτόδικες προτάσεις
της, κατ’ ανεπίτρεπτη προσθήκη αγωγικής βάσεως, με δόλο, εναντίον
των χρηστών ηθών, εντάσσοντάς το στο άρθρο 919 ΑΚ. Οι υποχρεώσεις
του Νηογνώμονα, που απορρέουν από τη σύμβαση παρακολουθήσεως
ενός πλοίου,την οποία συνάπτει αυτός με τον πλοιοκτήτη του, είναι
ευρέως οριστές ως υποχρεώσεις που αναφέρονται εις: α) τη διενέργεια
των επιθεωρήσεων, β) την εκτίμηση και συσχέτιση των δεδομένων της
επιθεωρήσεως και των λοιπών πληροφοριών που αφορούν το πλοίο, γ)
την παροχή συμβουλής, την έκδοση συστάσεων ή απαιτήσεων και την
έκδοση πιστοποιητικών ή ενδεχομένως τη θέση όρων, την αναστολή ή
ανάκληση της κλάσεως του πλοίου, δ) γενικώς τό να καταστήσει βέβαιο
ότι οι Κανόνες και οι Κανονισμοί του τηρούνται και εφαρμόζονται και ότι το
πλοίο διατηρείται σε προσήκον επίπεδο συμμορφώσεως με τους κανόνες
του. Η σύμβαση, δηλαδή, παρακολουθήσεως του πλοίου υπαγορεύει εν
τέλει στον Νηογνώμονα να διατυπώσει αξιολογική κρίση σε σχέση με
το πλοίο. Η διατύπωση αυτής της κρίσεως αποτελεί συμβατική παροχή,
η οποία δεν μπορεί να νοηθεί εκτός των πλαισίων της συμβάσεως.
Επομένως, η κατόπιν λανθασμένης αξιολογήσεως του πλοίου απαίτηση
εσφαλμένων επισκευών, ως οι εδώ ενδιαφέρουσες, συνιστά (μόνον)
αθέτηση συμβατικής υποχρεώσεως και όχι αδίκημα. Κατά συνέπεια, η
στηριζομένη στην αδικοπραξία κυρία βάση της αγωγής, σε σχέση με τα
γεγονότα τόσο του έτους 1994 όσο και του έτους 1997, δεν είναι νόμιμη,
καθόσον η επικαλουμένη ως άνω υπαίτια παραβίαση της συμβάσεως
παρακολουθήσεως του πλοίου από την πλευρά του α’ εναγομένου, ως
προστηθείσα του οποίου ενήργησε το 1994 η β’ εναγομένη, εν αναφορά
προς την εκτέλεση της μεταξύ του α’ εναγομένου και της ενάγουσας
συμβάσεως, δεν θα ήταν παράνομη χωρίς τη συμβατική αυτή σχέση, ώστε
να συνιστά αδικοπραξία και να δημιουργεί ευθύνη προς αποκατάσταση
της προξενηθείσας ζημίας σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 914 επ.
ΑΚ. Επί πλέον η αγωγή κατά τη βάση της από αδικοπραξία του έτους 1997
είναι μη νόμιμη έναντι της β’ εναγομένης και για τον λόγο ότι αυτή στην
περίπτωση του έτους 1997 ενήργησε ως αντιπρόσωπος του α’ εναγομένου
και δεν υπέχει ευθύνη εξ αδικήματος. Επομένως, το πρωτοβάθμιο
Δικαστήριο, που, με την εκκαλουμένη οριστική απόφασή του απέρριψε
ως μη νόμιμη την υπό δίκη αγωγή κατά τη βάση της από αδικοπραξία
σε σχέση με τα γεγονότα του έτους 1994 ορθά εφάρμοσε τη διάταξη
του άρθρου 914 ΑΚ και αφού σι αιτιολογίες της εκκαλουμένης οριστικής
αποφάσεως συμπληρωθούν με αυτές της παρούσας αποφάσεως, πρέπει
να απορριφθεί ως αβάσιμος ο πρώτος λόγος εφέσεως που υποστηρίζει τα
αντίθετα.
Μετά τα ως άνω δεκτά γενόμενα και την παραδοχή ως βασίμων των
δευτέρου και έκτου, κατά το πρώτο σκέλος του, λόγων εφέσεως, πρέπει
να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη οριστική απόφαση, καθόσον απέρριψε
τη βάση της αγωγής από αδικοπραξία το έτος 1997, και, αφού κρατηθεί
κατά τούτο στο παρόν Δικαστήριο η υπόθεση και δικασθεί κατ’ ουσία
(άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ), να απορριφθεί κατά τη βάση της αυτή η
αγωγή ως μη νόμιμη με βάση τα όσα προεκτέθηκαν. Μετά τη μερική
εξαφάνιση αυτή της πρωτόδικης οριστικής αποφάσεως εξαφανίζεται και
η περί δικαστικών εξοδών διάταξη της (ΑΠ 192/1998 Ελλ Δνη 39.825
και 843) Κατα συνέπεια, είναι αλυσιτελής η εξέταση του τετάρτου λόγου
εφέσεως, με τον οποίο πλήττεται η κρίση της εκκαλουμένης οριστικής
αποφάσεως για τα δικαστικά έξοδα. Η ενάγουσα, ως ηττωμένη, πρέπει
να καταδικασθεί σε μέρος των δικαστικών εξόδων των αντιδίκων της
και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας, συμψηφιζομένων κατά το επί πλέον
μεταξύ των διαδίκων, λόγω του δυσερμηνεύτου των νομικών διατάξεων
που εφαρμόσθηκαν (άρθρα 178 παρ. 1, 179, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).
Το μέρος αυτό ορίζεται στο ποσό των 45.000 ευρώ και καλύπτει και
το μέρος των εξόδων των εναγομένων της πρωτοβάθμιας δίκης στο
οποίο αφορά η εγγυοδοσία στην οποία υποχρεώθηκε η ενάγουσα με
τη συνεκκαλουμένη υπ’ αριθμ. 5203/2001 μη οριστική απόφαση του
Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου. Κατόπιν αυτού, ο πέμπτος λόγος εφέσεως,
με τον οποίο πλήττεται ως εσφαλμένη η ευθύς ως άνω απόφαση, δεν έχει
αντικείμενο και πρέπει να απορριφθεί.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζοντας κατ’ αντιμωλία των διαδίκων. Απορρίπτει το αίτημα για
εγγυσδοσία. Δέχεται την έφεση. Εξαφανίζει την εκκαλουμένη υπ’ αριθμ.
744/2005 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς
μερικώς, ήτοι κατά τις διατάξεις της επί της βάσεως της αγωγής από
αδικοπραξία κατά το έτος 1997, καθώς και ως προς τη διάταξη της περί
δικαστικών εξόδων. Κρατεί και δικάζει κατά τούτο την υπόθεση. Απορρίπτει
την αγωγή κατά την ως άνω βάση της.