Όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. 1630Β/30-12-1999 έκθεση
επιδόσεως της Δικαστικής Επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Πειραιώς Αικ.
Αγγελοπούλου, που προσκομίζει και επικαλείται η ενάγουσα, ακριβές
επικυρωμένο αντίγραφο της κρινομένης αγωγής με πράξη ορισμού
δικασίμου και κλήση προς συζήτηση, για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο
της 1ης-2-2000 επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην πρώτη
εναγομένη. Κατά την παραπάνω δικάσιμο, η συζήτηση της αγωγής
αναβλήθηκε, κατ’ άρθρ. 226 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ., από το οικείο πινάκιο για
την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (21-11-2000) κατά
την οποία όμως, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του πινακίου,
η πρώτη εναγομένη δεν εμφανίσθηκε και συνεπώς πρέπει να δικασθεί
ερήμην (άρθρ. 271 παρ. 1 και 2 εδ. β΄ Κ.Πολ.Δ.).
Εξάλλου, κατά την συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο και πριν
το Δικαστήριο προχωρήσει στην προφορική συζήτηση της ουσίας της
υποθέσεως, η ενάγουσα, δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της, με δήλωσή
της που καταχωρήθηκε στα πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου,
παραιτήθηκε από το δικόγραφο της κρινομένης (υπ’ αριθμ. καταθ.
1086/1999) αγωγής ως προς τον δεύτερο εναγόμενο Δημ. Σάμπαλη. Η
παραίτηση από το δικόγραφο της αγωγής είναι παραδεκτή, κατ’ αρθρ.
294, 297 Κ.Πολ.Δ., και έχει ως αποτέλεσμα ότι η αγωγή θεωρείται πως δεν
ασκήθηκε σε βάρος του δευτέρου εναγομένου, σύμφωνα και με το άρθρο
295 παρ. 1 εδ. α΄ Κ.Πολ.Δ.
Με την κρινομένη αγωγή και όπως το δικόγραφο αυτής συμπληρώθηκε και
διευκρινίσθηκε, παραδεκτώς κατ’ άρθρο 224 Κ.Πολ.Δ., με τις προτάσεις
της ενάγουσας, η τελευταία αυτή ισχυρίζεται ότι η ίδια είναι μεσιτική
εταιρεία θαλασσίων ασφαλίσεων στο Λονδίνο της Μεγ. Βρεττανίας
διαφόρων ασφαλιστών, μεταξύ των οποίων και των Lloyd’s, στα πλαίσια
δε της δραστηριότητος της αυτής, κατόπιν της από 5-9-1994 εντολής της
πρώτης εναγομένης προς την αντιπρόσωπο της ενάγουσας στην Ελλάδα
εταιρεία με την επωνυμία «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ
Ι. ΚΟΥΡΟΥΤΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΠΕ», σε κάθε δε περίπτωση κατά την πραγματική
άλλως την εικαζομένη βούλησή της, ασφαλίσθηκαν αυθημερόν από
την εταιρεία «BAIN CLARKSON LTD», στην ναυτασφαλιστική αγορά
του Λονδίνου σε ασφαλιστές του ομίλου των Lloyd’s και σε άλλες
ασφαλιστικές εταιρείες του Ινστιτούτου των Ασφαλιστών του Λονδίνου
(ILU) τα ανήκοντα στην κυριότητά της πλοία (αλιευτικά) «ΛΕΝΑ»,
«ΤΡΙΤΩΝ» και «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α΄», κατά θαλασσίων κινδύνων και κινδύνων
πολέμου, για το χρονικό διάστημα από 5-9-1994 έως 4-9-95 και υπό
τις ειδικότερες διακρίσεις που μνημονεύονται στην αγωγή. Ότι μετά από
νέα εντολή της πρώτης εναγομένης προς την αντιπρόσωπο στην Ελλάδα
της ενάγουσας ανανεώθηκαν οι ασφαλίσεις στη ναυτασφαλιστική αγορά
του Λονδίνου για το χρονικό διάστημα από 5-9-1995 μέχρι 4-9-1996,
τα δε οφειλόμενα ασφάλιστρα ήσαν καταβλητέα τα μεν αφορώντα τους
θαλασσίους κινδύνους σε τέσσερις ισόποσες τετραμηνιαίες δόσεις κατ’
έτος, τα δε αφορώντα την ασφάλιση κατά πολεμικών κινδύνων εφάπαξ
κατά την έναρξη της ασφαλιστικής κάλυψης, δηλαδή την 5-9-1994
και την 5-9-1995. Ότι η πρώτη εναγομένη ώφειλε στην ενάγουσα
και ασφάλιστρα για προηγούμενες ασφαλίσεις που είχε διενεργήσει η
τελευταία αυτή, μετά από εντολή της πρώτης εναγομένης που είχε δοθεί
στις αρχές Ιουνίου 1993, για το πλοίο «ΤΡΙΤΩΝ» για το διάστημα από
1-12-1993 μέχρι 12-6-1994 και για το πλοίο «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α΄» για την
περίοδο από 15-6-1993 μέχρι 14-6-1994. Ότι το σύνολο των χρεωθέντων
στην πρώτη εναγομένη ασφαλίστρων, για το χρονικό διάστημα από
15-6-1993 μέχρι 4-9-1996, ανερχόταν σε 352.675,01 δολλ. ΗΠΑ έναντι
των οποίων καταβλήθηκε ποσόν 162.780,64 δολλ. ΗΠΑ απομένοντος
συνολικώς υπολοίπου 189.894,37 δολλ. ΗΠΑ. Ότι η πρώτη εναγομένη
είναι εταιρεία που έχει ιδρυθεί νόμιμα κατά τη νομοθεσία του Καμερούν,
τον Δεκέμβριο του 1992, και της οποίας η καταστατική έδρα είναι στη
Ντουάλα του Καμερούν, πλην όμως είναι πραγματικά εγκατεστημένη στον
Πειραιά όπου έχει το κέντρο της επιχειρηματικής της δραστηριότητος
και λειτουργεί η διοίκησή της, κατά δε το ελληνικό δίκαιο –που είναι το
εφαρμοστέο ως το δίκαιο της πραγματικής έδρας της− δεν έχει τηρήσει
τις διατυπώσεις δημοσιότητος με συνέπεια να αποτελεί μία «εν τοις
πράγμασι» (de facto) ομόρρυθμη εταιρεία μεταξύ των μετόχων της οι
οποίοι και ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον. Ότι οι τρίτος
και τέταρτος των εναγομένων είναι κάτοχοι των εταιρικών μεριδίων της
κατά 32% και 17% αντιστοίχως (ο δε Δημ. Σάμπαλης για τον οποίο η
ενάγουσα παραιτήθηκε από το δικόγραφο της κρινομένης αγωγής είναι
κάτοχος του 51% των εταιρικών μεριδίων), ο δε τρίτος εναγόμενος είναι
συνδιαχειριστής (με τον Δημ. Σάμπαλη) της εταιρείας (α΄ εναγομένης),
οι δε εναγόμενοι αυτοί ήλεγχαν και ελέγχουν τις υποθέσεις της εταιρείας
και από τη συμμετοχή τους εξαρτάται και η ύπαρξη της εταιρείας και η
εξακολούθηση των εργασιών της. Ότι τα προαναφερθέντα πλοία τυπικά
μόνον ανήκουν στην πρώτη εναγομένη ενώ οι τρίτος και τέταρτος των
εναγομένων ουσιαστικώς είχαν την συγκυριότητα και τον συνεφοπλισμό
των πλοίων. Ότι άλλως η πρώτη εναγομένη ήταν κυρία των πλοίων
οι δε τρίτος και τέταρτος εφοπλιστές τούτων, άλλως συνεφοπλιστές
ευθυνόμενοι για τις υποχρεώσεις των πλοίων. Ότι η ενάγουσα έχει
καταβάλει προς τους ασφαλιστές των πλοίων τα αναφερόμενα στην
αγωγή ασφάλιστρα και ζητεί, όπως το αίτημα της αγωγής παραδεκτώς
κατ’ άρθρ. 223, 295 παρ. 1 εδ. β΄ Κ.Πολ.Δ. ετράπη με τις προτάσεις
σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι οφείλουν στην
ενάγουσα, ευθυνόμενοι αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, άλλως κατά
ποσοστό 32% ο τρίτος και ποσοστό 17% ο τέταρτος, το ποσόν των
189.894,37 δολλ. ΗΠΑ άλλως το σε δραχμές ισάξιο κατά το χρόνο της
πληρωμής, άλλως 53.360.317 δραχμές, νομιμοτόκως από την επίδοση της
αγωγής μέχρι την εξόφληση, ευθυνόμενοι –πλέον των ήδη εκτεθέντων
− επικουρικώς και κατά τις διατάξεις περί διοικήσεως αλλοτρίων, αφού
η ενάγουσα ενήργησε κατά την πραγματική, άλλως εικαζομένη βούλησή
τους, άλλως επικουρικότερα κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου
πλουτισμού καθόσον οι εναγόμενοι κατέστησαν πλουσιότεροι κατά το
αξιούμενο ποσόν, σε βάρος της περιουσίας της ενάγουσας.
Έχοντας το περιεχόμενο αυτό, η κρινόμενη αγωγή και όσον αφορά την
απολιπομένη πρώτη εναγομένη, αρμοδίως και παραδεκτώς εισάγεται
προς εκδίκαση, κατά την τακτική διαδικασία, ενώπιον του παρόντος
Δικαστηρίου, το οποίο είναι αρμόδιο καθ’ ύλην, λόγω του ύψους της
οφειλομένης απαιτήσεως (άρθρ. 12 παρ. 1, 18 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) και
κατά τόπον λόγω του φερομένου τόπου στον οποίο δόθηκε η εντολή
ασφαλίσεως προς την ενάγουσα- μεσίτη ασφαλίσεων (άρθρ. 33 Κ.Πολ.Δ.)
και διαθέτει συνακόλουθα και διεθνή δικαιοδοσία προς εκδίκαση της
κρινομένης υποθέσεως, ως προς την απολιπομένη πρώτη εναγομένη
(άρθρ. 3 παρ. 1, 4 Κ.Πολ.Δ.). Περαιτέρω η αγωγή, ως προς την πρώτη
εναγομένη, πρέπει να ερευνηθεί, ως προς τη νομική βασιμότητά της,
σύμφωνα με το Αγγλικό ουσιαστικό δίκαιο, το οποίο και η ενάγουσα
επικαλείται ως εφαρμοστέο, αλλά και πράγματι αρμόζει από όλες τις
μνημονευόμενες στην αγωγή ειδικές συνθήκες, σύμφωνα με το άρθρο
25 εδ. Β΄ Α.Κ. Έτσι η αγωγή είναι νόμιμη ερειδομένη στις διατάξεις του
άρθρου 53 του Νόμου περί Θαλασσίας Ασφαλίσεως του 1906 (MARINE
INSURANCE ACT 1906), σύμφωνα με το οποίο (άρθρο) «1) Εκτός
αντιθέτου συμφωνίας, καθ’ ην προβλέπεται ότι διενεργήθη θαλασσία
ασφάλιση μέσω μεσίτου για λογαριασμό του ασφαλιζομένου υπό του
μεσίτου, ο μεσίτης είναι αμέσως υπεύθυνος έναντι του ασφαλιζομένου
για το καταβλητέο ποσόν, αναφορικώς προς ζημίας ή προς επιστρεπτέο
ασφάλιστρο. 2) Εκτός αντιθέτου συμφωνίας, ο μεσίτης διατηρεί, έναντι
του ασφαλιζομένου, δικαίωμα επισχέσεως επί του ασφαλιστηρίου για το
ποσόν του ασφαλίστρου και των επιβαρύνσεων του εν σχέσει προς τη
διενέργεια της ασφαλίσεως, όταν δε διαπραγματεύθηκε μετά προσώπου,
το οποίο εχρησιμοποίησε ως εντολέα, έχει επίσης δικαίωμα επισχέσεως
επί του ασφαλιστηρίου αναφορικώς προς οποιοδήποτε υπόλοιπο επί
του ασφαλιστικού οργανισμού, το οποίο θα του οφείλετο υπό του εν
λόγω προσώπου, εκτός εάν καθ’ ην στιγμή ανελήφθη το χρέος, αυτός
είχε λόγους να πιστεύει ότι το παραπάνω πρόσωπο ενεργούσε ως απλός
αντιπρόσωπος».
Περαιτέρω, το αίτημα τοκοδοσίας της ένδικης απαιτήσεως από την επίδοση
της κρινομένης καταψηφιστικής αγωγής, ερευνώμενο κατά το ελληνικό
δίκαιο, ως LEX FORI, καθ’ όσον αφορά δικονομική συνέπεια, είναι νόμιμο,
ερειδόμενο στις διατάξεις των άρθρων 345, 346 Α.Κ. (ως προς δε την
τοκοδοσία απαιτήσεως που εκφέρεται με καταψηφιστική αγωγή, της οποίας
το αίτημα τρέπεται σε αναγνωριστικό με τις προτάσεις –βλ. σχετ. Ολ. Α.Π.
13/1994 Ελλ.Δνη 35, 1259, Α.Π. 208/1997 Ελλ.Δνη 39, 86). Τέλος δε
η αγωγή ερείδεται επίσης και επί των διατάξεων των άρθρων 70, 176
Κ.Πολ.Δ.
Κατά της αγωγής, και όσον αφορά την απολιπομένη πρώτη εναγομένη, δεν
υπάρχει ένσταση που να εξετάζεται αυτεπαγγέλτως και για τα γεγονότα
που αναφέρονται στο δικόγραφο της επιτρέπεται η ομολογία. Πρέπει κατά
συνέπεια, να γίνει δεκτή ως βάσιμη και κατ’ ουσίαν, διότι, εφόσον η πρώτη
εναγομένη ερημοδικεί, αποδεικνύονται πλήρως οι πραγματικοί ισχυρισμοί
που περιέχονται στο δικόγραφό της, δεδομένου ότι θεωρούνται ως
ομολογημένοι εκ μέρους της ερημοδικαζομένης πρώτης εναγομένης (άρθρ.
271 παρ. 3 σε συνδ. με το άρθρ. 352 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.). Τα δικαστικά
έξοδα της ενάγουσας, κατόπιν σχετικού αιτήματός της (άρθρ. 191 παρ. 2
Κ.Πολ.Δ.) βαρύνουν την πρώτη εναγομένη (άρθρ. 176 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος,
λόγω της ερημοδικίας, πρέπει να ορισθεί το νόμιμο παράβολο (άρθρ. 501
παρ. 1, 502 παρ. 1 και 505 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.) όπως ορίζεται ειδικότερα στο
διατακτικό.
Οι τρίτος και τέταρτος των εναγομένων, με τις προτάσεις τους,
προβάλλουν ένσταση ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας του παρόντος
Δικαστηρίου, ισχυριζόμενοι ότι στα επικαλούμενα και από την ενάγουσα
πιστοποιητικά θαλασσίας ασφαλίσεως, που εκδόθηκαν από την
αντιπρόσωπο της ενάγουσας στην Ελλάδα, υπάρχει ρήτρα αποκλειστικής
δικαιοδοσίας των αρμοδίων δικαστηρίων στην Αγγλία για κάθε δίκη,
αμφισβήτηση ή διαφορά δυναμένη να προκύψει από το ασφαλιστήριο ή
το εκδοθέν πιστοποιητικό. Η ένσταση αυτή είναι νόμιμη ερειδομένη στη
διάταξη του άρθρου 17 της Διεθνούς Συμβάσεως των Βρυξελλών του
1968 «για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές
και εμπορικές υποθέσεις», που κυρώθηκε με το Ν.1814/1988 και τροπ.
Από το Ν.2004/1992, και ισχύει στην Ελλάδα από 1-4-1989, και πρέπει
να ερευνηθεί κατ’ ουσίαν. Από τα προαποδεικτικώς προσκομιζόμενα και
από την ενάγουσα αντίγραφα των υπ’ αριθμ. 8857, 8858, 8859, 8860,
8861, 8862, 9016, 9017, 9014, 9015, 9012, πιστοποιητικών θαλασσίας
ασφάλισης που εξέδωσε στον Πειραιά η «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ
ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ Ι. ΚΟΥΡΟΥΤΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΠΕ», αντιπρόσωπος της
δικαιοπαρόχου της ενάγουσας, και αφορούν τις επίδικες ασφαλίσεις των
πλοίων «ΛΕΝΑ», «ΤΡΙΤΩΝ» και «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α΄», επ’ ονόματι και για
λογαριασμό της πρώτης εναγομένης, προκύπτει ότι στα πιστοποιητικά αυτά
(certificate of marine insurance) υπάρχει πράγματι συμφωνία (PREMIUM
PAYMENT WARRANTY) περί πληρωμής, από την ασφαλιζομένη πρώτη
εναγομένη, των οφειλομένων ασφαλίστρων στους μεσίτες (δικαιοπάροχο
της ενάγουσας) εντός 45 ημερών από την ημερομηνία που η κάθε δόση
καθίσταται απαιτητή. Περαιτέρω, περιέρχεται ρήτρα σύμφωνα με την
οποία: «… η ασφαλιζομένη (πρώτη εναγομένη) αποδέχεται το παρόν
πιστοποιητικό, αναγνωρίζει ότι η υπογράφουσα «BAIN-CKLARKSON
LIMITED» ενήργησε ως αντιπρόσωπος της ασφαλιζομένης προς τον σκοπό
όπως πραγματοποιηθεί η ως άνω ασφάλιση σύμφωνα με τις οδηγίες της…
και η ασφαλιζομένη αναγνωρίζει και συμφωνεί ότι εν περιπτώσει καθ’
ήν ήθελε προκύψει αμφισβήτηση, αγωγή θα βασίζεται μόνον έναντι των
ασφαλιστών των Λόϋδ ή ασφαλιστικών εταιρειών οι οποίες υπέγραψαν τα
ως άνω ασφαλιστήρια και ότι τα τοιαύτα ασφαλιστήριο ή ασφαλιστήρια
και γενικώς πάσα δίκη, αμφισβήτηση ή διαφορά δυναμένη να προκύψει
εκ του τοιούτου ασφαλιστηρίου ή ασφαλιστηρίων ή εκ του παρόντος
πιστοποιητικού υπόκεινται αποκλειστικώς στην δικαιοδοσία των αρμοδίων
Δικαστηρίων στην Αγγλία».
Υφίσταται δηλονότι ρήτρα δικαιοδοσίας των δικαστηρίων της Αγγλίας για
κάθε διαφορά ή αμφισβήτηση που ήθελε προκύψει από τα καταρτισθέντα
ασφαλιστήρια ή από τα προαναφερθέντα πιστοποιητικά θαλασσίας
ασφαλίσεως, πλην όμως, κατά ρητή εκφορά της παραπάνω ρήτρας, η
αγωγή θα στρέφεται μόνον έναντι των ασφαλιστών των Lloy’d ή των
ασφαλιστικών εταιρειών που υπέγραψαν τα ασφαλιστήρια και δεν καλύπτει
συνεπώς την ένδικη διαφορά μεταξύ της ενάγουσας-μεσίτριας ασφαλίσεως
και των εναγομένων. Συνακόλουθα τούτων, η προβληθείσα από τους
εναγομένους ένσταση ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας είναι απορριπτέα
ως ουσιαστικώς αβάσιμη.
Έτσι, η κρινομένη αγωγή, ως προς τον τρίτο και τέταρτο των εναγομένων,
αρμοδίων και παραδεκτώς εισάγεται προς εκδίκαση, κατά την τακτική
διαδικασία, ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου, που είναι αρμόδιο
καθ’ ύλην (άρθρ. 12 παρ. 1, 18 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) και κατά τόπον
(άρθρ. 22 Κ.Πολ.Δ. σε συνδ. με άρθρ. 51 Ν. 2172/1993) και διαθέτει
συνακόλουθα και διεθνή δικαιοδοσία προς εκδίκαση της αγωγής σε βάρος
των εναγομένων.
Επειδή, οι αλλοδαπές εταιρείες που έχουν μεν συσταθεί σύμφωνα με
τους νόμους της πολιτείας, στην οποία έχουν την καταστατική τους έδρα,
πλην όμως εδρεύουν στην πραγματικότητα στην Ελλάδα και δεν έχουν
τηρήσει τις διατυπώσεις συστάσεως που προβλέπει το ελληνικό δίκαιο για
τις εταιρείες αντιστοίχου τύπου, αποτελούν DE FACTO εταιρείες, οι οποίες
έχουν την ικανότητα να είναι υποκείμενα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων
και να παρίστανται ως διάδικοι στο δικαστήριο, την ικανότητα δε αυτή
έχουν έστω και αν τα μέλη του διοικητικού τους συμβουλίου δεν
εμφανίζονται ως συνεταίροι ώστε να λειτουργήσουν ως προσωπική
εταιρεία. Ο εταιρικός δε τύπος «LIMITED» ή γαλλιστί «SARL» (Societé a
responsibilité limitée) προσομοιάζει, σύμφωνα με τη γνώμη που επικρατεί
στη θεωρία, προς την ανώνυμη εταιρεία του ελληνικού δικαίου (βλ. την
υπ’ αριθμ. 355/1979 νομική πληροφορία του Ελληνικού Ινστιτούτου
Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου –ΕΝΔ 11 σελ. 311) και συνεπώς, εφόσον
δεν έχουν τηρηθεί οι όροι που απαιτεί ο κωδικοποιημένος Ν.2190/1920,
είναι μεν άκυρη ως ανώνυμη εταιρεία για την ελληνική έννομη τάξη,
αποτελεί όμως DE FACTO εταιρεία, προσωπική ή αφανή.
Περαιτέρω, για την άρση της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου
κεφαλαιουχικής εταιρείας δεν αρκεί απλή μονομετοχική ιδιότητα ούτε
η ιδιότητα του φυσικού προσώπου (που είναι ο μοναδικός μέτοχος ή
ο κάτοχος του μεγαλυτέρου μέρους των μετοχών) ως διαχειριστού,
αλλά ούτε και το γεγονός ότι από τη συμμετοχή του φυσικού αυτού
προσώπου στην εταιρεία εξαρτάται η ύπαρξη και η εξακολούθηση της
εταιρείας (βλ. Ολ. Α.Π. 5/1996 Ελλ.Δνη 37, 1046), αλλά απαιτείται η
συνδρομή πραγματικών περιστατικών που να καταδεικνύουν βούληση
για καταστρατήγηση των διατάξεων που αφορούν στα νομικά πρόσωπα
(βλ. Καραβά «Εγχειρίδιο Εμπορικού Δικαίου Α΄ 1962 παρ. 131 επ., σελ.
125 επ., Παμπούκη «Συνέπειες της εμπορικότητας» 1986, παρ. 4411,
σελ. 379, Λιακόπουλου «Η άρση της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου
στη νομολογία» 1988 σελ. 173). Έτσι, η σύσταση εταιρείας προς άσκηση,
μέσω αυτής, οποιασδήποτε δραστηριότητας δεν οδηγεί αυτή και μόνη
σε κατάλυση της αυτοτέλειας της εταιρείας, ακόμη και αν η εταιρεία
αυτή έχει ένα μόνο μέτοχο – εταίρο, αφού μια τέτοια ενέργεια συνιστά
θεμιτή, κατ’ αρχήν, μετάθεση των αποτελεσμάτων των δικαιοπραξιών που
επιχειρούνται κατ’ αυτόν τον τρόπο από τον μέτοχο-εταίρο στην εταιρεία.
Εξάλλου, στο δίκαιο, άρση της νομικής προσωπικότητας επιτρέπεται (και
επιβάλλεται), αναμφισβήτητα σε περίπτωση που υπάρχει κατάχρηση της
νομικής προσωπικότητος. Σε περίπτωση, ειδικότερα, που η επίκληση
της νομικής προσωπικότητας και του χωρισμού, που αυτή συνεπάγεται,
παρίσταται ως κατάχρηση δικαιώματος κατ’ άρθρ. 281 Α.Κ. (βλ. Π.Π.Αθ.
739/1998 Ε.Εμπ.Δ. 1998, 795 επ.). Κατά τα πορίσματα δε της ελληνικής
επιστήμης, κατάχρηση της νομικής προσωπικότητος υπάρχει σε τρεις
κυρίως περιπτώσεις: (α) όταν ο κυρίαρχος εταίρος χρησιμοποιεί τη
νομική προσωπικότητα για να καταστρατηγήσει το νόμο ή (β) για να
προκαλέσει δολίως ζημία σε τρίτο ή τέλος (γ) για να αποφύγει την
εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. Ως κριτήρια δε καταχρήσεως της
νομικής προσωπικότητας έχουν διατυπωθεί διάφορα, κατά περίπτωση, ως
πλέον αποφασιστικά όμως θεωρούνται: (α) η ανεπαρκής χρηματοδότηση
της εταιρείας και (β) η σύγχυση της ατομικής και εταιρικής περιουσίας
(βλ. Λιακόπουλου ο.π. σελ. 70 επ., 137 επ., Γεωργακόπουλου «Το Δίκαιον
των εταιρειών» Ι, 1965, σελ. 550 υπό 3., Μουζούλα «Η ευθύνη της
μητρικής επιχειρήσεως για τις υποχρεώσεις της θυγατρικής της, ΕΕΔ
1991, 404 επ., Αλ. Κιάντου-Παμπούκη «Η προστασία των δανειστών
στις ναυτιλιακές εταιρείες με παραμέριση της νομικής προσωπικότητας»
Πρακτικά 1ου Διεθν. Συνεδρίου Ναυτ. Δικαίου σελ. 44 επ.). Τέλος, πρέπει
να αναφερθεί ότι το ζήτημα της ευθύνης των μετόχων η του Προέδρου
του Δ.Σ. στις κεφαλαιουχικές εταιρείες για τα χρέη της τελευταίας (και
αντιστρόφως) κρίνεται, κατ’ άρθρο 10 Α.Κ., από το δίκαιο της πραγματικής
της έδρας, το οποίο είναι εφαρμοστέο και στην περίπτωση που η ευθύνη
αυτή προϋποθέτει την προηγούμενη άρση της αυτοτέλειας του νομικού
προσώπου της εταιρείας (σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ.
2, 118 παρ. 4, 216 Κ.Πολ.Δ., Μ.Π.Πειρ. 1352/1992 Ε.Εμπ.Δ. 1992, 629
επ., Μ.Π.Π. 4543/1998, 2001/1994 αδημ.).
Έτσι, η κρινομένη αγωγή, και όσον αφορά τον τρίτο και τέταρτο των
εναγομένων, με την οποία και τους αποδίδεται ευθύνη ως μετόχων της
πρώτης εναγομένης, που φέρεται να έχει καταστατική έδρα στη Ντουάλα
Καμερούν, πλην όμως πραγματική τοιαύτη στον Πειραιά (οδός Φιλελλήνων
αριθ. 16), πρέπει να ερευνηθεί σύμφωνα με το ελληνικό ουσιαστικό δίκαιο,
κατ’ άρθρ. 10 Α.Κ.
Περαιτέρω, σύμφωνα με όσα λεπτομερώς αναλύθηκαν στην
προπαρατεθείσα μείζονα σκέψη, η αγωγή και υπό τα εκτιθέμενα
πραγματικά περιστατικά, με τα οποία γίνεται απόπειρα να στοιχειοθετηθεί
προσωπική ευθύνη των τρίτου και τέταρτου των εναγομένων, ως μετόχων
της πρώτης εναγομένης (κατά τύπον κεφαλαιουχικής) εταιρείας, υπό
την προϋπόθεση της άρσεως της νομικής προσωπικότητας αυτής, είναι
(η αγωγή) απορριπτέα ως αόριστη (βλ. Απ.Π. 616/1976 ΕΝΔ 4, 395).
Ειδικότερα, αποδίδεται στους παραπάνω εναγομένους, με το δικόγραφο
της αγωγής, ότι ο τρίτος ήταν κάτοχος 32% των εταιρικών μεριδίων της
πρώτης εναγομένης και ο τέταρτος κάτοχος ποσοστού 17% αντιστοίχως
εταιρικών μεριδίων, ο δε τρίτος ήταν συνδιαχειριστής (μαζί με άλλο
φυσικό πρόσωπο), και οι δύο εναγόμενοι ήλεγχαν και ελέγχουν την
πρώτη εναγομένη, εμφανιζόμενοι στις συναλλαγές αυτοπροσώπως ή μέσω
τρίτων, από δε τη συμμετοχή τους εξαρτάται τόσον η ύπαρξη της εταιρείας
όσον και η εξακολούθησή της. Σύμφωνα όμως με τα προεκτεθέντα, η
αποδιδομένη στους εναγομένους αυτούς συμπεριφορά και ιδιότητες δεν
είναι ικανές να θεμελιώσουν προσωπική τους ευθύνη –κατά το αίτημα
της αγωγής. Η αοριστία δε της παραπάνω ιστορικής βάσεως της αγωγής
επιτείνεται και από τις προτάσεις της ενάγουσας (σελ. 3 της προσθήκης
αυτών) στις οποίες αυτή διευκρινίζει ότι μέτοχοι της πρώτης εναγομένης
είναι οι εταιρείες: 1) ΑΛΙΕΙΑ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, 2)
ΛΕΝΑ ΥΠΕΡΠΟΝΤΙΟΣ ΑΛΙΕΙΑ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, 3) ΤΡΙΤΩΝ ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ
ΑΛΙΕΙΑ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (ναυτικές εταιρίες του Ν.959/79) και 4)
OCEAN AND FISHING MARITIME COMPANY LTD, χωρίς περαιτέρω να
μνημονεύει κάτι σχετικά με τους τρίτο και τέταρτο των εναγομένων, οι
οποίοι –όπως ήδη αναφέρθηκε- στην αγωγή φέρονται ως εταίροι της
πρώτης εναγομένης, κάτοχοι ο μεν τρίτος 32% των εταιρικών μεριδίων,
ο δε τέταρτος 17% αντιστοίχως. Ας σημειωθεί ότι η παραπάνω αοριστία
πλήττει και τις επικουρικώς εκφερόμενες νομικές βάσεις της αγωγής ήτοι
της διοικήσεως αλλοτρίων και του αδικαιολόγητου πλουτισμού, οι οποίες
–πέραν των λοιπών συντρεχόντων λόγων απορρίψεως των- ερείδονται
στην ίδια (ιστορική) προϋπόθεση ότι δηλονότι οι τρίτος και τέταρτος των
εναγομένων ευθύνονται προσωπικώς για τις υποχρεώσεις που απορρέουν
από την δραστηριότητα της πρώτης εναγομένης εταιρείας. Η έλλειψη, έτσι,
επαρκών πραγματικών περιστατικών στο δικόγραφο της αγωγής, ικανών
να επιτρέψουν στους εναγομένους να αμυνθούν, αλλά και στο Δικαστήριο
να κρίνει το νόμω βάσιμο της αγωγής και να διατάξει τις επιβαλλόμενες
αποδείξεις καθιστά το δικόγραφο αόριστο και ανεπίδεκτο δικαστικής
εκτιμήσεως, επιφέρει δε το απαράδεκτο της αγωγής στην απαγγελία του
οποίου προβαίνει το δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως διότι ανάγεται στην
προδικασία που είναι δημοσίας τάξεως (άρθρ. 111 σε συνδ. με άρθρ. 159
αριθ. 2 και 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ. –Α.Π. 230/1993 ΝοΒ 1994, 658, Ε.Π.
166/1995 ΝοΒ 43, 850, Ε.Α. 5395/1995 ΕΔΠ 1996, 141).
Με τα δεδομένα αυτά, η αγωγή, ως προς τον τρίτο και τέταρτο των
εναγομένων πρέπει να απορριφθεί, να συμψηφισθούν όμως συνολικώς τα
δικαστικά έξοδα, κατ’ άρθρ. 179 Κ.Πολ.Δ., μεταξύ της ενάγουσας και των
εναγομένων αυτών.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Κηρύσσει καταργημένη τη δίκη όσον αφορά τον δεύτερο εναγόμενο
Δημήτριο Σάμπαλη.
Δικάζοντας ερήμην της πρώτης εναγομένης και κατ’ αντιμωλία των λοιπών
διαδίκων.
Ορίζει το παράβολο σε εξήντα χιλιάδες (60.000) δραχμές για την
περίπτωση ασκήσεως ανακοπής ερημοδικίας εκ μέρους της απολιπομένης
πρώτης εναγομένης.
Δέχεται την αγωγή ως προς την πρώτη εναγομένη.
Αναγνωρίζει ότι η πρώτη εναγομένη οφείλει στην ενάγουσα το ποσόν
των εκατόν ογδόντα εννέα χιλιάδων οκτακοσίων ενενήντα τεσσάρων
δολλαρίων ΗΠΑ και τριάντα επτά σεντς του δολλαρίου (189.894,37 δολλ.
ΗΠΑ), νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση.
Επιβάλλει, σε βάρος της πρώτης εναγομένης, τα δικαστικά έξοδα της
ενάγουσας, τα οποία ορίζει σε ένα εκατομμύριο εξακόσιες πενήντα χιλιάδες
(1.650.000) δραχμές.
Απορρίπτει την αγωγή ως προς τον τρίτο και τέταρτο των εναγομένων.