Η κρινόμενη έφεση κατά της 16361/1998 οριστικής απόφασης του
Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε κατά
την τακτική διαδικασία, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα από την
εναγομένη που ηττήθηκε πρωτοδίκως. Πρέπει, επομένως, να γίνει δεκτή
από τυπική άποψη και να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των
λόγων της, κατά την αυτή διαδικασία (άρθρ. 533 ΚΠολΔ).
Η ενάγουσα και ήδη εφεσίβλητη με την από 20.1.1994 (αριθμ. έκθ.
κατ. 2113/94) αγωγή της, ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου
Θεσσαλονίκης, ισχυρίσθηκε ότι με σύμβαση που καταρτίσθηκε μεταξύ
των διαδίκων στις αρχές του έτους 1992 μέσω του κοινού τους
αντιπροσώπου στη Γερμανία, ανέλαβε την υποχρέωση να κατασκευάσει
τα αναφερόμενα λεπτομερώς στην αγωγή κατ’ είδος και τιμή μονάδας
ενδύματα αντί αμοιβής υπολογιζομένης σε μάρκα Γερμανίας ανά τεμάχιο
και καταβαλλομένης στη Θεσσαλονίκη, όπου ήταν παραδοτέα και τα
εμπορεύματα, τμηματικά κατά το χρονικό διάστημα από Φεβρουάριο –
Απρίλιο 1992 και ότι σε εκτέλεση της σύμβασης αυτής κατασκεύασε και
παρέδωσε στην αντίδικό της εμπρόθεσμα τις συμφωνηθείσες ποσότητες
ενδυμάτων, για τις οποίες εκδόθηκαν τα αναφερόμενα στην αγωγή
τιμολόγια – δελτία αποστολής, συνολικής αμοιβής 435.783 γερμανικών
μάρκων, έναντι της οποίας η εκκαλούσα κατέβαλε τμηματικά 406.841,60
γερμ. μάρκα, οφείλει δε το υπόλοιπο ανερχόμενο σε 28.941,40 γερμ.μ.,
που ήταν καταβλητέο, κατά τα μεταξύ τους συμφωνηθέντα με την
τελευταία παράδοση των εμπορευμάτων. Με βάση το ιστορικό αυτό
ζήτησε να υποχρεωθεί η εκκαλούσα να της καταβάλει το ισάξιο σε
ελληνικές δραχμές κατά το χρόνο της πληρωμής του ποσού των 28.941,40
γερμ.μ., με το νόμιμο τόκο από 26.5.93, συμφωνηθείσα ημέρα τελευταίας
καταβολής, διαφορετικά από την επίδοση της αγωγής. Η εκκαλούσα με τις
νομίμως κατατεθείσες προτάσεις της κατά την πρώτη συζήτηση της αγωγής
ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου συνομολόγησε την κατάρτιση της
σύμβασης, την εκτέλεση αυτής εκ μέρους της αντιδίκου της, το ύψος της
ως συμφωνηθείσας αμοιβής της τελευταίας, καθώς και το οφειλόμενο
υπόλοιπο, περαιτέρω δε ισχυρίσθηκε ότι κατόπιν συμφωνίας τους που
καταρτίσθηκε στο Ντύσσελντορφ στις 15.12.1993, συμφωνήθηκε ότι
δεν θα οφείλεται το αιτούμενο με την αγωγή ποσό, λόγω των σοβαρών
ελαττωμάτων που παρουσίαζε η τελευταία παρτίδα των κατασκευασθέντων
από την εφεσίβλητη και παραδοθέντων σ’ αυτήν ενδυμάτων.
Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 15252/1995 μη οριστική απόφαση
του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία τάχθηκαν
αποδείξεις και με μάρτυρες σε βάρος της εκκαλούσας επί όλων των
επιστηριζόντων την ως άνω ένστασή της πραγματικών περιστατικών
και μετά την διεξαγωγή αυτών η εκκαλούμενη απόφαση. Μ’ αυτήν
απορρίφθηκε η ένσταση της εκκαλούσας ως ουσία αβάσιμη και έγινε δεκτή
η αγωγή και ως ουσία βάσιμη. Κατά της απόφασης αυτής παραπονείται
η εκκαλούσα με την έφεσή της για λόγους αναγόμενους σε εσφαλμένη
εφαρμογή του νόμου και κακή εκτίμηση των αποδείξεων από μέρους
του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και ζητεί την εξαφάνιση αυτής και την
απόρριψη της αγωγής.
Σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 1 της Σύμβασης των Βρυξελλών για τη
διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές
υποθέσεις, που κυρώθηκε με το Ν. 1814/1988 και έχει αυξημένη τυπική
ισχύ, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος (ισχύει από
1.4.1989 ΦΕΚ Α΄ 63/3.3.1989), τη σύμβαση δε αυτή κύρωσε μεταξύ
των άλλων κρατών και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας,
όταν πρόκειται για υποθέσεις που οι διάδικοι κατοικούν ή εδρεύουν σε
διαφορετικά κράτη, το Δικαστήριο κατ’ αρχήν θα εξετάσει αυτεπαγγέλτως
αν η υπόθεση υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της παραπάνω σύμβασης
και με βάση ποια διάταξη θεμελιώνεται ή όχι η διεθνής δικαιοδοσία του,
δηλαδή είτε της γενικής δωσιδικίας του εναγομένου βάσει της κατοικίας
του (άρθρ. 2 παρ. 1), είτε κάποιας ειδικής σύμβασης διεθνούς δικαιοδοσίας
συντρέχουσας ή αποκλειστικής (άρθρ. 5-16) ή ρητής παρέκτασης (άρθρ.
17, βλ. Εισήγηση Ε. Κρουσταλάκη «Η Σύμβαση Βρυξελλών και το Ελληνικό
Αστικό Δικονομικό Δίκαιο –σημεία επαφής και σημεία απόκλισης στην
Ελλ.Δνη 34. 469). Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 της αυτής
ως άνω Σύμβασης, πρόσωπο που έχει την κατοικία (ή έδρα) του σε
συμβαλλόμενο κράτος, μπορεί να εναχθεί ως προς τις διαφορές από
σύμβαση ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου εκπληρώθηκε ή οφείλει
να εκπληρωθεί η παροχή. Ο τόπος εκπλήρωσης της παροχής είναι η
σημαντικότερη βάση (συντρέχουσα) διεθνούς δικαιοδοσίας. Ως παροχή,
προκειμένου για αμφοτεροβαρή σύμβαση νοείται η επίδικη παροχή,
εκείνη δηλαδή που αποτελεί τη βάση της αγωγής (βλ. Κεραμέως- Κρεμλή-
Ταγαρά: Η Σύμβαση Βρυξελλών, έκδ. 1989 σελ. 53, με παραπομπές στη
νομολογία του ΔΕυρ.Κ). Το ΔΕΚ καθιέρωσε τη θεωρία της ανεξαρτησίας
των παροχών, δηλ. κάθε επίδικη παροχή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη
αυτοτελώς. Επομένως, διαφορές ως προς το τίμημα και την παράδοση του
πράγματος εισάγονται αντίστοιχα στα Δικαστήρια του τόπου εκτέλεσης
των παροχών αυτών, δηλαδή του τόπου όπου πρέπει να καταβληθεί το
τίμημα ή του τόπου όπου πρέπει να παραδοθεί το πράγμα. Γίνεται όμως
διάκριση μεταξύ των συμβατικών υποχρεώσεων που απορρέουν άμεσα
από τη σύμβαση και των υποχρεώσεων που συνιστούν κύρωση για την
εκπλήρωση συμβατικής υποχρέωσης (παρεπόμενες). Μόνον οι πρώτες,
λαμβανόμενες κάθε μία αυτοτελώς, αποτελούν παροχή κατά την έννοια
του άρθρου 5 σημ. 1, ενώ οι παρεπόμενες, αφού γεννώνται λόγω μη
εκπλήρωσης αυτοτελούς συμβατικής υποχρέωσης (παροχής) υπάγονται
στον τόπο εκπλήρωσης της τελευταίας (Κεραμέως- Κρεμλή- Ταγαρά όπ.π.
σελ. 54-55).
Περαιτέρω, ο προσδιορισμός του τόπου εκπλήρωσης της παροχής γίνεται
είτε συμβατικά είτε από το νόμο. Όταν τα μέρη δεν έχουν ορίσει στη
μεταξύ τους σύμβαση τον τόπο εκπλήρωσης της παροχής τίθεται ζήτημα
σύμφωνα με ποιο δίκαιο θα γίνει ο καθορισμός του. Σύμφωνα με το άρθρο
4 της Κοινοτικής Σύμβασης της Ρώμης για το εφαρμοστέο δίκαιο στις
συμβατικές ενοχές, που κυρώθηκε με το Ν. 1792/1988, αλλά και με το
άρθρο 25 παρ. 2 ΑΚ, εφόσον τα μέρη μιας σύμβασης δεν έχουν ορίσει
τον τόπο εκπλήρωσης της παροχής, ο τόπος αυτός ορίζεται σύμφωνα με
το εφαρμοστέο δίκαιο που διέπει την επίδικη παροχή κατά τους κανόνες
του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου του δικάζοντος δικαστή. Το δίκαιο αυτό
τεκμαίρεται ότι είναι το δίκαιο της χώρας στην οποία ο συμβαλλόμενος
οφείλει να εκπληρώσει τη χαρακτηριστική παροχή, σύμφωνα δε με το
δίκαιο αυτό θα χαρακτηρισθεί λ.χ. ένα χρέος ως άρσιμο ή κομίσιμο ή θα
προσδιορισθεί ο τόπος παράδοσης του πωληθέντος πράγματος (Κεραμέως-
Κρεμλή- Ταγαρά, όπ.π. σελ. 59).
Τέλος, κατά το άρθρο 321 ΑΚ αν η παροχή είναι χρηματική σε περίπτωση
αμφιβολίας, ο οφειλέτης πρέπει να την καταβάλει στον τόπο όπου ο
δανειστής έχει την κατοικία του κατά το χρόνο της καταβολής. Αν η
απαίτηση προέρχεται από την άσκηση του επαγγέλματος του δανειστή,
αντί για τον τόπο της κατοικίας ισχύει ο τόπος της επαγγελματικής
εγκατάστασης. Κατά την έννοια της τελευταίας διάταξης, αν ο οφειλέτης
αποστέλλει τα χρήματα με τραπεζικό ή ταχυδρομικό έμβασμα ή επιταγή,
για την ολοκλήρωση της καταβολής δεν αρκεί το έμβασμα ή η έκδοση
και αποστολή της επιταγής, αλλά απαιτείται και η προς το δανειστή
καταβολή του ποσού ή η εγχείρηση της επιταγής (ΕΘ 754/91 Αρμ.
92, 367). Στην προκειμένη περίπτωση ενόψει των ιστορουμένων στην
αγωγή περιστατικών, τα οποία δεν αμφισβητούνται από την εκκαλούσα,
καθιδρύονταν κατ’ άρθρ. 6 παρ. 1 της Σύμβασης Βρυξελλών 25, 321
ΑΚ και 3 παρ. 1 ΚΠολΔ., αρμοδιότητα και δωσιδικία του πρωτοβάθμιου
δικαστηρίου και εφαρμοστέο ήταν το Ελληνικό δίκαιο, αφού οι διάδικοι
δεν ισχυρίζονται ότι επέλεξαν ορισμένο δίκαιο, οι ειδικές δε συνθήκες που
περιβάλλουν την ένδικη σύμβαση (τόπος– κατασκευής του έργου, έκδοσης
τιμολογίων –δελτίων αποστολής, έδρας της εφεσίβλητης κατασκευάστριας
εταιρίας, καταβολής της αμοιβής, που συμφωνήθηκε, εκ μέρους της
εκκαλούσας– η Ελλάδα) συνδέουν αυτήν στενότατα με το εν λόγω δίκαιο.
Η επίκληση της εκκαλούσας ως τόπου κατάρτισης της σύμβασης του
Ντύσσελντορφ Γερμανίας, δεν αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τον καθορισμό
της διεθνούς δικαιοδοσίας κατ’ άρθρο 5 παρ. 1 της Σύμβασης Βρυξελών
(βλ. Μελέτη Ε. Κρουσταλλάκη Ελλ. Δνη 34, 470).
Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που με τις ίδιες σκέψεις δέχθηκε
τα ανωτέρω και αφού έκρινε εαυτό αρμόδιο προς εκδίκαση της αγωγικής
διαφοράς, υπήγαγε αυτήν υπό το Ελληνικό δίκαιο, δεν έσφαλε κατά την
ερμηνεία και εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων και τα αντίθετα
υποστηριζόμενα με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της έφεσης είναι
αβάσιμα και απορριπτέα.
Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης,
που διαλαμβάνονται στα υπ’ αριθμ. 40177/95 πρακτικά του ως Εισηγητή
ορισθέντος δικαστή, οι οποίες εκτιμώνται ανάλογα με το βαθμό αξιοπιστίας
τους και το μέτρο της γνώσης κάθε μάρτυρα, όλα τα έγγραφα, που νόμιμα
με επίκληση προσκομίζουν οι διάδικοι, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε
προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, καθώς και από τις ομολογίες τους,
που συνάγονται από τις προτάσεις τους, αποδείχθηκαν τα εξής: Δυνάμει
και σε εκτέλεση σύμβασης μίσθωσης έργου που καταρτίσθηκε μεταξύ
των διαδίκων στις αρχές του έτους 1992, η εφεσίβλητη κατασκεύασε και
παρέδωσε στην αντίδικό της, κατά το χρονικό διάστημα από 7.2.1992
μέχρι 3.4.1992 διάφορα είδη ενδυμάτων, όπως αυτά λεπτομερώς
αναφέρονται στην προσβαλλόμενη απόφαση κατ’ είδος, ποιότητα και τιμή
συμφωνηθείσας μονάδας σε γερμανικά μάρκα, αντί συνολικής αμοιβής
435.783 γερμ. μάρκων. Έναντι του ποσού αυτού η εκκαλούσα κατέβαλε
τμηματικά στις 23.3.92, 10.4.92, 14.4.92 και 25.5.92 το συνολικό
ποσό των 406.841,60 γερμ.μ., οφείλει δε το υπόλοιπο ανερχόμενο σε
28.941,40 γερμανικά μάρκα, το οποίο έπρεπε να καταβληθεί, κατά τα
μεταξύ τους συμφωνηθέντα αμέσως μετά την τελευταία παράδοση των
κατασκευασθέντων ενδυμάτων. Η εκκαλούσα με τις νομίμως κατατεθείσες
προτάσεις της κατά την πρώτη συζήτηση της αγωγής ενώπιον του
πρωτοβαθμίου δικαστηρίου συνομολόγησε (άρθρ. 361 ΚΠολΔ) τα ως
άνω πραγματικά περιστατικά που αποτελούσαν και το περιεχόμενο της
ένδικης αγωγής, πλην όμως ισχυρίσθηκε ότι λόγω των ελαττωμάτων
που παρουσίαζαν ορισμένα από τα παραληφθέντα ενδύματα τόσο στην
ποιότητά τους, όσο και στην κατασκευή τους, στις 15.12.93 συμφωνήθηκε
στο Ντύσσελντορφ της Γερμανίας μεταξύ αυτής και του αντιπροσώπου της
εφεσίβλητης Νικ. Γουδή ότι δεν θα οφείλεται το αιτούμενο με την αγωγή
ποσό. Ο ως άνω ισχυρισμός της εκκαλούσας είναι ουσία αβάσιμος και
απορριπτέος. Και τούτο διότι, ναι μεν περί αυτού κατέθεσε ο κατά πρόταση
αυτής εξετασθείς μάρτυρας, πλην όμως η κατάθεση αυτού, ο οποίος
σημειωτέον δεν έχει ιδία αντίληψη της επικαλούμενης από την εκκαλούσα
ως άνω συμφωνίας, αλλά όσα κατέθεσε τα γνώριζε από διηγήσεις του
οικονομικού διευθυντή της τελευταίας (βλ. φύλλο 3 πρακτικών Εισηγητή
Δικαστή), αναιρείται από την από 21.6.93 απαντητική επιστολή της
εκκαλούσας προς την αντίδικό της, στην οποία αναφέρει ότι το οφειλόμενο
υπόλοιπο ανέρχεται σε 30.941 μάρκα, διότι τα παραδοθέντα ενδύματα
δεν μπόρεσαν να πωληθούν, χωρίς όμως να αναφέρει κάτι σχετικό για
ελαττώματα αυτών, αλλά ούτε και σε προηγούμενο ή μεταγενέστερο της
ως άνω επιστολής χρόνο αποδείχθηκε ότι διαμαρτυρήθηκε για την ύπαρξη
ελαττωμάτων στα κατασκευασθέντα είδη.
Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που με τις
ίδιες σκέψεις απέρριψε την ένσταση της εκκαλούσας, δέχθηκε την αγωγή
ως βάσιμη και από ουσιαστική άποψη και υποχρέωσε την τελευταία να
καταβάλλει στην αντίδικό της το ισάξιο σε ελληνικές δραχμές κατά την
ημέρα της πληρωμής του ποσού των 28.941,40 γερμανικών μάρκων, δεν
έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, όπως αβάσιμα η εκκαλούσα με
τον τελευταίο λόγο της έφεσής της προβάλλει.
Επομένως, εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος με τον οποίο να πλήττονται
άλλα κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης, η έφεση πρέπει ν’
απορριφθεί στο σύνολό της.
Η εκκαλούσα πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αντιδίκου
της, του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας, κατά το νόμιμο αίτημα της
τελευταίας (άρθρ. 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται
στο διατακτικό.
Για τους λόγους αυτούς
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.
Δέχεται την έφεση από τυπική άποψη και
Απορρίπτει αυτήν κατ’ ουσίαν.