Αριθμός 1146/1998
ΤΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Αποτελούμενο από τους Δικαστές Δημήτριο Μπουζούλα, Πρόεδρο Εφετών,
Στέφανο Γαβρά και Βασίλειο Λυκούδη, Εισηγητή, Εφέτες και με Γραμματέα
τον Χρήστο Τζωρτζινάκη.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 17 Σεπτεμβρίου 1998, για να
δικάσει την υπόθεση μεταξύ των:
ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΟΣ: ---------------------------------------- κατοίκου Γκάνας,
τον οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Βασίλειος Σαξώνης,
που υπέβαλε δήλωση παράστασης κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.
ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΗΣ: Εταιρείας με την επωνυμία ------------------------------
που εδρεύει στη Λευκωσία Κύπρου και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία
εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος της Χαρίκλεια Πέππα, που υπέβαλε
δήλωση παράστασης κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.
Ο εκκαλών άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς την
από 26-10-1994 και με αριθ. εκθ. καταθ. 16831/1994 αγωγή του.
Το Δικαστήριο αυτό απέρριψε την αγωγή με την οριστική του απόφαση
164/1996.
Την απόφαση αυτή προσέβαλε ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου ο
ενάγων με την από 22-12-1997 και με αριθ. εκθ. καταθ. 1795/1997 έφεσή
του.
Οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των διαδίκων ανέπτυξαν τις απόψεις τους με τις
προτάσεις που κατέθεσαν.
Το Δικαστήριο μελέτησε τη δικογραφία και σκέφτηκε κατά το Νόμο.
Ι. Η υπό κρίση έφεση κατά της 164/1996 αποφάσεως του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε με την ειδική διαδικασία των
εργατικών διαφορών, ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως και πρέπει
να γίνει τυπικά δεκτή και να εξετασθεί με την ίδια διαδικασία για το
παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (533 παρ. 1 ΚΠολΔ).
ΙΙ. Ο ενάγων και ήδη εκκαλών με την από 26/10/1994 αγωγή,
επικαλούμενος σύμβαση ναυτικής εργασίας δυνάμει της οποίας εργάσθηκε
ως ναυτόπαις αρχικά και στη συνέχεια ως προσοντούχος ναύτης στο
υπό σημαία Κύπρου φορτηγό πλοίο της δεύτερης εναγομένης και ήδη
εφεσίβλητης ----------------------, ζητούσε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι,
εις ολόκληρο ο καθένας, να του καταβάλουν το συνολικό ποσό των
2.905.069 δρχ., νομιμοτόκως από της απολύσεώς του, άλλως από
της επιδόσεως της αγωγής, για διαφορές δεδουλευμένων αποδοχών,
αποδοχών αδείας και υπερωριακής αμοιβής, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα
στην αγωγή. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφασή
του απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη δι’ έλλειψη δικαιοδοσίας κατά το
μέρος που στρεφόταν κατά της δεύτερης εναγομένης – εφεσίβλητης και
λόγω παραγραφής κατά το μέρος που στρεφόταν κατά των λοιπών δύο
εναγομένων – εκκαλούντων. Κατά της αποφάσεως αυτής παραπονείται
ο ενάγων για το λόγο ότι εσφαλμένα απέρριψε την αγωγή του κατά της
δεύτερης εναγομένης (κατά της οποίας και μόνο στρέφεται η έφεση) δι’
έλλειψη δικαιοδοσίας και ζητεί την εξαφάνισή της και την απόρριψη της
αγωγής.
ΙΙΙ. Σύμφωνα με το άρθρο 1 της Διεθνούς Σύμβασης των Βρυξελλών
για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση των δύο τροποποιητικών
της πρωτοκόλλων, που κυρώθηκε με τον ν. 1814/1988 και άρχισε να
ισχύει από 1/4/1989, καθώς και την τροποποιητική Σύμβαση του Σαν
Σεμπαστιάν, που κυρώθηκε με τον ν. 2004/1992, και άρχισε να ισχύει από
1/7/1992, η Σύμβαση εφαρμόζεται σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
ανεξάρτητα από το είδος του Δικαστηρίου, στα αντικειμενικά δε όρια της
ισχύος της περιλαμβάνονται και οι υποθέσεις που ανακύπτουν από τη
σύμβαση ναυτολογήσεως. Με τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 1 της ίδιας
Σύμβασης, επιτρέπεται, με τις αναφερόμενες σε αυτήν προϋποθέσεις, η
παρέκταση της διεθνούς δικαιοδοσίας ενός δικαστηρίου για μελλοντικές
διαφορές που θα προκύψουν από ορισμένη έννομη σχέση (και μάλιστα
κατά παρέκκλιση από τη ρύθμιση του ΚΠολΔ –βλ. και ΑΠ 1309/91
Ελ.Δνη 3.1181, ΕΕΝ 1993.99). Επίσης στο ίδιο άρθρο (17) της αυτής
Συμβάσεως προσετέθη παράγραφος με την Δ.Σ. του Σαν Σεμπαστιάν (άρθ.
7), στην οποία ορίζεται ότι «σε θέματα ατομικών συμβάσεων εργασίας,
οι συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας παράγουν αποτελέσματα μόνον αν
είναι μεταγενέστερες από τη γέννηση της διαφοράς, ή αν ο εργαζόμενος
τις επικαλείται για να εκδικασθεί η διαφορά από το δικαστήριο άλλο
από αυτό της κατοικίας του εναγομένου ή από εκείνο που ορίζεται στο
άρθρο 5 σημείο 1». Με την πιο πάνω διάταξη προβλέπεται πλέον ότι
οι συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας σε θέματα ατομικών συμβάσεων
παράγουν αποτελέσματα μόνο αν κατά την κρίση του εργαζομένου είναι
ευνοϊκές για τον ίδιο, δηλαδή μόνο αν ο εργαζόμενος τις επικαλείται για
να εκδικασθεί η διαφορά από το δικαστήριο άλλο από αυτό της κατοικίας
του εναγομένου ή από εκείνο που ορίζεται από το άρθρο 5 παρ. 5 της
Συνθήκης των Βρυξελλών.
Επομένως, η ευχέρεια αυτή παρέχεται μόνο στον εργαζόμενο για
να ασκήσει ο ίδιος την αγωγή στο δικαστήριο που έχει ορισθεί κατά
παρέκταση, και όχι για να χρησιμοποιηθεί ως ένσταση του εργοδότη
(βλ. Ν. Νίκα εις Δ. 25.632 και ΝοΒ 41.1148). Περαιτέρω από το
περιεχόμενο της διατάξεως αυτής (άρθρο 17), προκύπτει ότι όσο αφορά τα
υποκειμενικά όρια της εφαρμογής της εν λόγω Σύμβασης, στις υποθέσεις
που ανακύπτουν από την έννομη σχέση της ναυτολογήσεως, εφόσον έχει
συμφωνηθεί παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας από τα μέρη, η Σύμβαση
εφαρμόζεται είτε ένα από τα μέρη της πιο πάνω σύμβασης ναυτολογήσεως
ή και τα δύο έχουν την κατοικία τους σε έδαφος συμβαλλομένου κράτους
είτε τα μέρη της πιο πάνω σύμβασης δεν έχουν την κατοικία τους σε
έδαφος συμβαλλομένου κράτους. Από την ειδική αυτή ρύθμιση του εν
λόγω άρθρου προκύπτει επίσης ότι για να έχει εφαρμογή η Σύμβαση
και όχι το εσωτερικό δίκαιο του κράτους που δικάζει την υπόθεση, δεν
είναι απαραίτητο να συντρέχει και η προϋπόθεση του άρθρου 4 αυτής,
που ρυθμίζει την εναγωγή προσώπου στις συντρέχουσες ειδικές βάσεις
διεθνούς δικαιοδοσίας, ότι δηλαδή το πρόσωπο αυτό πρέπει να έχει την
κατοικία του σε συμβαλλόμενο κράτος.
Επομένως, εάν πρόσωπο που έχει την κατοικία του σε μη συμβαλλόμενο
κράτος, δηλαδή έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενάγεται σε Δικαστήριο
κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προβάλλει ένσταση
έλλειψης δικαιοδοσίας, με βάση ρήτρα που έχει συνομολογήσει σε
σύμβαση ναυτολόγησης, η οποία ορίζει ως αρμόδιο δικαστήριο εκτός της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφαρμογή θα έχει η σύμβαση των Βρυξελλών και
όχι το εσωτερικό δίκαιο του Κράτους – Μέλους που δικάζει την υπόθεση,
με αποτέλεσμα η ρήτρα παρέκτασης να καθίσταται ανενεργός με βάση το
άρθρο 17 παρ. 6 αυτής (ΕΠ 193/1997 ΕΝΔ 25.52 και εκεί νμλγ). Εξάλλου,
όπως σαφώς προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 54 της Σύμβασης των
Βρυξελλών, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 16 της Σύμβασης
του Σαν Σεμπάστιαν, και από τη διάταξη του άρθρου 29 παρ. 1 της
τελευταίας αυτής Σύμβασης, οι διατάξεις και των δύο αυτών Συμβάσεων
εφαρμόζονται στις αγωγές που ασκούνται μετά την έναρξη ισχύος τους.
Στην προκειμένη περίπτωση από όλα τα έγγραφα που προσκομίζουν και
επικαλούνται οι διάδικοι και από την 9995/2-6-1995 ένορκη βεβαίωση
που έχει ληφθεί νομοτύπως κατά το άρθρο 671 παρ. 1 ΚΠολΔ ενώπιον της
συμ/φου Πειραιώς Άννας Καλίτση – Παναγοπούλου αποδείχθηκαν τα εξής:
Με προσύμφωνο ναυτικής εργασίας που καταρτίσθηκε προφορικά στον
Πειραιά στις 20/6/1992 μεταξύ του ενάγοντος αλλοδαπού και της πρώτης
εναγομένης εταιρείας, που ενεργούσε ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα
της δεύτερης εναγομένης και ήδη εκκαλούσας αλλοδαπής πλοιοκτήτριας
εταιρείας του με σημαία Κύπρου φορτηγού πλοίου ------------------
21.794 TDW, ο ενάγων προσλήφθηκε για να εργασθεί με μηνιαίο μισθό
255 δολ. ΗΠΑ, με την ειδικότητα του ναυτόπαιδου στο εν λόγω πλοίο,
ναυτολογήθηκε δε την ίδια ημέρα στο λιμάνι της Αμβέρσας, με την
ειδικότητα αυτή, δυνάμει της από 20/6/1992 έγγραφης συμβάσεως που
υπογράφηκε μεταξύ αυτού και του πλοιάρχου. Με την εν λόγω σύμβαση
συμφωνήθηκε, μεταξύ άλλων ότι «όλοι οι άλλοι όροι και προϋποθέσεις
θα είναι εναρμονισμένοι με την Κυπριακή συλλογική σύμβαση και
οποιαδήποτε διαφορά θα επιλυθεί (διέπεται) από το νόμο της Κυπριακής
Δημοκρατίας στην Κύπρο και τα συμβαλλόμενα μέρη δεν μπορούν να
ζητήσουν την εφαρμογή οπουδήποτε αλλοδαπού νόμου, συμβάσεως ή
δικαιοδοσίας». Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφασή
του εφαρμόζοντας το εσωτερικό δίκαιο έκρινε, ενόψει της πιο πάνω
ρήτρας παρέκτασης δικαιοδοσίας, ότι στερείται διεθνούς δικαιοδοσίας να
δικάσει την αγωγή, καθόσον, όπως έκρινε, από τον πιο πάνω όρο της
συμβάσεως σαφώς προέκυπτε ότι τα μέρη συμφώνησαν, ότι αποκλειστικά
αρμόδια για την επίλυση των διαφορών που θα προέκυπταν από την
σύμβαση αυτή θα είναι τα δικαστήρια της Κύπρου κατά τους δικονομικούς
κανόνες της χώρας αυτής. Σύμφωνα όμως με τις πιο πάνω σκέψεις στην
εξεταζόμενη περίπτωση έχει εφαρμογή για τον καθορισμό της δικαιοδοσίας
η Σύμβαση των Βρυξελλών, όπως αυτή ισχύει (αφού η υπό κρίση από
26/10/1994 αγωγή ασκήθηκε μετά την έναρξη ισχύος και της Δ.Σ. του Σαν
Σεμπαστιάν, η οποία τροποποίησε την πιο πάνω διάταξη –αρ. 17– της Δ.Σ.
των Βρυξελλών), η οποία, όπως προαναφέρθηκε, θεωρεί ανενεργούς τις
ρήτρες δικαιοδοσίας που συνάπτονται με τη σύμβαση ναυτολογήσεως –
έναντι του εργαζομένου– και κατά συνέπεια τα ελληνικά δικαστήρια έχουν
διεθνή δικαιοδοσία προς εκδίκαση της παρούσης υποθέσεως (άρθρο 3 παρ.
1, 33 ΚΠολΔ και 4 παρ. 1 Δ.Σ. Βρυξελλών).
Το πρωτοβάθμιο, επομένως, Δικαστήριο, το οποίο έκρινε αντιθέτως,
έσφαλε, όπως βασίμως υποστηρίζει ο ενάγων – εκκαλών με τον σχετικό
λόγο εφέσεως και πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση και να εξαφανισθεί
η εκκαλουμένη κατά το μέρος που απέρριψε την αγωγή, δι’ έλλειψη
δικαιοδοσίας ως προς την δεύτερη εναγομένη- εφεσίβλητη. Στη συνέχεια
πρέπει το παρόν Δικαστήριο να αναπέμψει προς εκδίκαση την υπόθεση
στο αρμόδιο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού αυτό δεν αποφάνθηκε για
την ουσία της υποθέσεως, ως προς τη δεύτερη εναγομένη (535 παρ. 1
ΚΠολΔ). Η αναπομπή κρίνεται αναγκαία προκειμένου να μη στερηθούν
οι διάδικοι του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας. Εξάλλου δεν θα επιδικασθεί
δικαστική δαπάνη καθ’ όσον η παρούσα απόφαση, ως μη αποφαινόμενη
οριστικώς επί του αντικειμένου της δίκης, δεν είναι οριστική (βλ. και ΑΠ
675/1973 ΝοΒ 22.65, ΕΑ 12435/1988 Ελ.Δνη 30:153, ΕΑ 10571/1987 Ελ.
Δνη 30.612).
Για τους λόγους αυτούς
– Δικάζει κατ’ αντιμωλία των διαδίκων.
– Δέχεται την έφεση κατά το τυπικό και ουσιαστικό μέρος.
– Εξαφανίζει την 164/1996 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς (διαδικασία εργατικών διαφορών), κατά το μέρος που
απορρίφθηκε η αγωγή ως προς τη δεύτερη εναγομένη – εφεσίβλητη.
– Αναπέμπει την υπόθεση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο προς έρευνα κατά
το μέρος που εξαφανίσθηκε η εκκαλουμένη απόφαση.
– Κρίθηκε, αποφασίστηκε στον Πειραιά στις 5 Νοεμβρίου 1998 και
δημοσιεύθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου στις 19 Νοεμβρίου
1998, χωρίς την παρουσία των διαδίκων και των πληρεξουσίων τους
δικηγόρων.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ