Αριθµός  403/2012  
 
ΤΟ  ΕΦΕΤΕΙΟ  ΛΑΡΙΣΗΣ  
 
I. Η ένδικη  έφεση  µε  ηµεροµηνία  20.09.2010 και αριθµό  έκθεσης  κατάθεσης  121/20.09.2010, 
την  οποία  άσκησε  ο ηττηµένος  στην  πρωτοβάθµια  δίκη  ενάγων , Ν. Β., εναντίον  της  οριστικής  
απόφασης  ειδικής  διαδικασίας  αριθµ . 162/2010 του  Μονοµελούς  Πρωτοδικείου  Τρικάλων , η 
οποία  εκδόθηκε  µε  την  ειδική  διαδικασία  των  εργατικών  διαφορών , ασκήθηκε  νοµότυπα  και 
εµπρόθεσµα , µέσα  στην  προθεσµία  των  τριάντα  ηµερών  από  την  ηµέρα  (21.07.2010), οπότε  
επιδόθηκε  η εκκαλούµενη  απόφαση  στον  πληρεξούσιο  δικηγόρο  του  ενάγοντος , ήδη  
εκκαλούντος , Αντώνιο  Πράτα , ως  αντίκλητο  αυτού  σύµφωνα  µε  τη  διάταξη  του  άρθρου  143 § 
1 ΚΠολ∆ , ( βλ . άρθρο  518 § 1 ΚΠολ∆ , την  έκθεση  επίδοσης  αριθ . …/21.07.2010 του  
δικαστικού  επιµελητή  Ν.Τ. και το  άρθρο  147 § 7 ΚΠολ∆ , από  το  οποίο  προκύπτει  ότι το  
χρονικό  διάστηµα  από  1 έως  31 Αυγούστου  δεν  υπολογίζεται  στην  προθεσµία  του  άρθρου  
518 § 1 ΚΠολ∆ ), και φέρεται νόµιµα  προς  συζήτηση  ενώπιον  του  ∆ικαστηρίου  τούτου , υλικά  
και τοπικά  αρµοδίου  για  την  εκδίκασή  της , ( βλ . άρθρα 19, 495 § 1, 513 § 1, 516 § 1, 517, 591 
§ 1 ΚΠολ∆ ). Εποµένως , η ένδικη  έφεση  πρέπει να  γίνει τυπικά  δεκτή  και να  ερευνηθεί  στη  
συνέχεια  ως  προς  την  παραδεκτή  υποβολή  και βασιµότητα  των  λόγων  της  µε  την  ίδια  ειδική  
διαδικασία , µε  την  οποία  εκδόθηκε  η εκκαλούµενη  απόφαση , ( βλ . άρθρο  533 και 674 παρ . 2 
ΚΠολ∆ ), µέσα  στα  όρια  που  καθορίζονται  από  τους  λόγους  της , ( βλ . άρθρο  522 ΚΠολ∆ ).  
 
ΙΙ. Στην  πιο  πάνω  αγωγή  του  µε  ηµεροµηνία  30.12.2008 και αριθµό  έκθεσης  κατάθεσης  
δικογράφου  1395/30.12.2008 ο ήδη  εκκαλών , Ν.Β., ιστόρησε  ότι περί το  τέλος  Φεβρουαρίου  
1994, µετά  την  τέλεση  του  αρραβώνα  του  µε  τη  θυγατέρα  του  εναγοµένου , Μ. Π., κατάρτισε  
σύµβαση  εξαρτηµένης  εργασίας  αορίστου  χρόνου  µε  τον  εναγόµενο , ο οποίος  τον  
προσέλαβε , για  να  εργαστεί ως  σερβιτόρος  ή, ανάλογα  µε  τις  ανάγκες  της  επιχείρησης , ως  
µάγειρας -ψήστης  στο  εστιατόριο  µε  τον  διακριτικό  τίτλο  « Ο.», το  οποίο  εκµεταλλευόταν  ο 
εναγόµενος  στην  πόλη  Α. της  Γερµανίας , αντί καθαρού  µηνιαίου  µισθού  1.800 µάρκων  
Γερµανίας , ήδη  920,33 ευρώ , για  εργασία  σερβιτόρου  και καθαρού  µηνιαίου  µισθού  2.300 
µάρκων  Γερµανίας , ήδη  1.175,97 ευρώ , για  εργασία  µάγειρα -ψήστη , καταβλητέου  στο  τέλος  
κάθε  µήνα  εργασίας , πλέον  ασφαλιστικής  κάλυψης  και εξόδων  διαµονής -διατροφής . Ότι το  
συµβατικό  ωράριο  εργασίας  του  ενάγοντος  εκτεινόταν  από  ώρα  11.00 ΄ έως  ώρα  15.00 ΄ και 
από  ώρα  17.00 ΄ έως  ώρα  24.00 ΄, επί έξι ηµέρες  εβδοµαδιαίως , συµπεριλαµβανοµένων  των  
Σαββάτων  και Κυριακών . Ότι συµφωνήθηκε  µεταξύ  των  διαδίκων  να  αµείβεται ο ενάγων  µε  
ποσό  5,45 µάρκων  Γερµανίας  για  κάθε  ώρα  υπερεργασίας  του  ως  σερβιτόρου  και µε  ποσό  
6,97 µάρκων  Γερµανίας  για  κάθε  ώρα  υπερεργασίας  του  ως  µάγειρα -ψήστη . Ότι έκτοτε  ο 
ενάγων  εργάστηκε  ως  σερβιτόρος  στο  ανωτέρω  εστιατόριο  µέχρι τις  παραµονές  του  γάµου  
του  µε  τη  Μ. Π., ο οποίος  έλαβε  χώρα  στις  19.10.1997. Ότι µετά  την  τέλεση  του  γάµου  οι 
διάδικοι συµφώνησαν  να  µεταβιβάσει  ο εναγόµενος  την  επιχείρηση  του  εστιατορίου  του  στον  
ενάγοντα  αντί τιµήµατος  250.000 µάρκων  Γερµανίας , το  οποίο  θα  κατέβαλλε  ο ενάγων  
σταδιακά  από  τις  αποδοχές  της  εργασίας  του . Ότι την  01.11.1997 ο ενάγων  επανήλθε  στην  
ανωτέρω  εργασία  του  και εργάστηκε  στην  επιχείρηση  του  εναγοµένου  ως  µάγειρας -ψήστης  
έως  31.12.2004. Ότι, µετά  από  αξίωση  του  εναγοµένου , παρείχε , εκτός  από  τη  συµφωνηµένη  
εργασία  του , πρόσθετη  εργασία  επί δύο  ώρες  ηµερησίως , από  ώρα  10.00 ΄ έως  ώρα  11.00 ΄ 
για  την  προετοιµασία  της  κουζίνας  και από  ώρα  24.00 ΄ έως  ώρα  01.00 ΄ για  την  αναχώρηση  
των  τελευταίων  πελατών . Ότι περί τα  τέλη  Αυγούστου  2004 ο ενάγων  είχε  πλέον  εξοφλήσει  το  
τίµηµα  που  είχε  συµφωνηθεί  για  τη  µεταβίβαση  της  επιχείρησης  εστιατορίου . Ότι στη  συνέχεια  
συµφωνήθηκε  ως  νέο  τίµηµα  της  µεταβίβασης  το  ποσό  των  160.000 ευρώ  και ως  χρόνος  
µεταβίβασης  η 31.12.2004, αλλά , τελικά , ο εναγόµενος  δεν  τήρησε  τα  συµφωνηθέντα  ούτε  
όµως  δέχτηκε  να  καταβάλει  στον  ενάγοντα  όσα  όφειλε  προς  αυτόν  ως  αποδοχές  εργασίας , 
ήτοι ως  συµβατικούς  µισθούς  86 µηνών  εργασίας , δώρα  εορτών  και επιδόµατα  άδειας  7 ετών  
και 2 µηνών  εργασίας  και αποζηµίωση  υπερωριακής  απασχόλησης  4.050 ωρών  εργασίας , 
συνολικού  ποσού  132.226,13 ευρώ , πλέον  τόκων  υπερηµερίας . Για  τους  λόγους  αυτούς  ή, 
επικουρικά , µε  βάση  τις  διατάξεις  του  αδικαιολόγητου  πλουτισµού , ο ενάγων  ζήτησε  να  
υποχρεωθεί  ο εναγόµενος  να  καταβάλει  προς  αυτόν  το  ποσό  των  132.226,13 ευρώ , µε  τους  
νόµιµους  τόκους  από  τότε  που  οι επίδικες  αξιώσεις  έγιναν  απαιτητές , µέχρι την  πλήρη  
εξόφλησή  τους , άλλως , εντελώς  επικουρικά , από  την  κοινοποίηση  της  ένδικης  αγωγής  µέχρι 
την  πλήρη  εξόφλησή  τους . Το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  απέρριψε  την  ένδικη  αγωγή  
σύµφωνα  µε  τη  διάταξη  του  άρθρου  4 ΚΠολ∆ , µε  την  αιτιολογία  ότι δεν  είχε  δικαιοδοσία  να  
εκδικάσει την  αγωγή . Ήδη  ο ενάγων , ο οποίος  ηττήθηκε  στην  πρωτοβάθµια  δίκη , 
παραπονείται  µε  την  ένδικη  έφεσή  του  ότι το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  έσφαλε  ως  προς  την  
εκτίµηση  των  αποδείξεων  και την  εφαρµογή  του  νόµου  και, ειδικότερα , ότι υπέπεσε  στις  
πληµµέλειες  που  αναφέρονται  στην  έφεση  λεπτοµερώς , και ζητεί να  εξαφανιστεί  η 
εκκαλούµενη  απόφαση  και να  γίνει δεκτή  η ένδικη  αγωγή  στο  σύνολό  της .  
 
IΙΙ. Στη  διάταξη  του  άρθρου  559 αριθµ . 11-β ΚΠολ∆  ορίζεται ότι « Αναίρεση  επιτρέπεται , αν  το  
δικαστήριο  παρά  το  νόµο  έλαβε  υπόψη  αποδείξεις  που  δεν  προσκοµίστηκαν ». Σύµφωνα  µε  
την  έννοια  της  διάταξης  αυτής , η οποία  προκύπτει  από  τον  συνδυασµό  της  διάταξης  αυτής  
προς  τις  διατάξεις  των  άρθρων  106, 237 εδ . 1-β, 346, 453 § 1 ΚΠολ∆ , ως  αποδείξεις  που  δεν  
προσκοµίστηκαν , νοούνται και εκείνες , των  οποίων  δεν  έγινε  σαφής  και ορισµένη  επίκληση  µε  
τις  προτάσεις  του  διαδίκου , ο οποίος  τις  προσκόµισε . Σαφής  και ορισµένη  είναι η επίκληση  
εγγράφου , όταν  είναι ειδική  και προκύπτει  από  αυτή  η ταυτότητα  του  εγγράφου . Η επίκληση  
εγγράφου  µπορεί να  γίνει είτε  µε  τις  προτάσεις  της  συζήτησης , µετά  την  οποία  εκδόθηκε  η 
απόφαση  που  προσβάλλεται  για  παράβαση  του  άρθρου  559 αριθµ . 11-β ΚΠολ∆ , είτε  µε  
αναφορά , διαµέσου  των  προτάσεων  αυτών , σε  συγκεκριµένο  µέρος  των  προτάσεων  
προηγούµενης  συζήτησης , οι οποίες  προσκοµίζονται  και στις  οποίες  γίνεται σαφής  και 
ορισµένη  επίκληση  του  εγγράφου , µε  ανάλογη  εφαρµογή  του  άρθρου  240 ΚΠολ∆ . Η διάταξη  
αυτή  αναφέρεται  στον  τρόπο  επαναφοράς  ισχυρισµών , εφαρµόζεται  όµως  και για  την  
επίκληση  αποδεικτικών  µέσων  εξαιτίας  της  ταυτότητας  του  νοµικού  λόγου  ( βλ . ΟλοµΑΠ  
9/2000, 14/2005). Συνεπώς , η επίκληση  εγγράφων  µε  τις  προτάσεις  που  υποβλήθηκαν  στη  
συζήτηση , µετά  την  οποία  εκδόθηκε  η απόφαση  του  Εφετείου , είναι νόµιµη , όταν  
µνηµονεύονται  σ’ αυτές  τα  έγγραφα  ως  µέσα  απόδειξης  ή ανταπόδειξης  των  αποδεικτέων  
γεγονότων , προσδιορίζεται  η ταυτότητά  τους  και προκύπτει  µε  σαφήνεια  η βούληση  του  
διαδίκου  να  εκτιµηθούν  τα  συγκεκριµένα  αποδεικτικά  µέσα , χωρίς  να  απαιτείται  η χρήση  
πανηγυρικών  φράσεων  ή λέξεων , όπως  λ.χ. των  λέξεων  « επικαλούµαι » ή « γίνεται επίκληση », 
(βλ . ΑΠ  168/2006), ή µετά  τη  µνεία  αυτή  και η αναφορά  σε  συγκεκριµένα  µέρη  των  
πρωτόδικων  προτάσεων , οι οποίες  προσκοµίζονται  και στις  οποίες  γίνεται επίκληση  των  
εγγράφων , ( βλ . ΑΠ  1909/2006 Ελλ∆νη  50.701). Με  την  εκκαλούµενη  απόφαση  το  
πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  δέχτηκε , µεταξύ  άλλων , ότι « από  τις  ένορκες  καταθέσεις  των  
µαρτύρων  και από  τα  µετ ’ επικλήσεως  προσκοµιζόµενα  έγγραφα  αποδείχθηκε  ότι η κύρια  και 
µόνιµη  εγκατάσταση  του  εναγοµένου  είναι στο  Α. της Γερµανίας  σύµφωνα  µε  την  από  
25.02.1999 άδεια  διαµονής  του  και συγκεκριµένα  κατοικεί από  17.03.1982 στη  διεύθυνση  …, 
όπως  αναγράφεται  και στην  προσκοµιζόµενη  άδεια  κυκλοφορίας  του  αυτοκινήτου  του  και στο  
από  14.01.2010 πιστοποιητικό  του  δήµου  … που  νόµιµα έχουν  µεταφραστεί  στην  ελληνική  
γλώσσα ». Ήδη  ο εκκαλών  παραπονείται  µε  τον  1 ο λόγο  της  ένδικης  έφεσής  του  ότι το  
πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  παραβίασε  δικονοµικές  διατάξεις , λαµβάνοντας  υπόψη  του  
έγγραφα , τα  οποία  απλώς  προσκόµισε  ο ήδη  εφεσίβλητος , αλλά  δεν  επικαλέστηκε , ήτοι την  
από  25.02.1999 άδεια  διαµονής  και την  άδεια  κυκλοφορίας  αυτοκινήτου , ότι το  από  
14.01.2010 πιστοποιητικό  του  δήµου  … δεν  προσκοµίστηκε  καθόλου , ότι η µετάφραση  των  
εγγράφων  αυτών  είναι αποσπασµατική  και ότι δεν  βεβαιώνεται  επ ’ αυτών  ότι αποτελούν  
ακριβή  µετάφραση  των  συνηµµένων  αντιγράφων . Από  το  περιεχόµενο  όλων  των  εγγράφων , 
τα  οποία  προσκόµισαν  οι διάδικοι νόµιµα  ενώπιον  του  ∆ικαστηρίου  τούτου  µε  επίκληση  του  
περιεχοµένου  τους , ιδίως , µάλιστα , από  το  περιεχόµενο  των  ανωτέρω  τριών  εγγράφων , τα  
οποία  προσβάλλει  ο εκκαλών  ως  µη  επικληθέντα , αποδεικνύεται  αναµφίβολα  ότι τα  έγγραφα  
αυτά  πληρούν  τους  όρους  του  νόµου , προκειµένου  να  ληφθούν  υπόψη  από  το  δικαστήριο  ως  
νόµιµα  αποδεικτικά  µέσα . Ειδικότερα , αποδεικνύονται  τα  εξής  πραγµατικά  περιστατικά : ι) Η 
από  25.02.1999 άδεια  διαµονής  του  εναγοµένου  στη  Γερµανία  προσκοµίστηκε  ενώπιον  του  
πρωτοβάθµιου  δικαστηρίου  σε  φωτοτυπία , η οποία  φέρει τη  σφραγίδα  του  δικηγόρου  Τ. Χ.∆. 
και τη  βεβαίωση  αυτού  ότι αποτελεί « Πιστό  αντίγραφο  από  το  πρωτότυπο  που  επιδείχθηκε  σ’ 
αυτόν ». Η βεβαίωση  είναι χρονολογηµένη  µε  τη  χρονολογία  12.01.2010, σφραγισµένη  µε  την  
επαγγελµατική  σφραγίδα  του  δικηγόρου  και υπογραµµένη  από  τον  ίδιο  δικηγόρο . Στη  
φωτοτυπία  επισυνάπτεται  έγγραφο  του  ίδιου  δικηγόρου , µε  το  οποίο  βεβαιώνει  αυτός  ότι 
αποτελεί « αποσπασµατική  µετάφραση  του  συνηµµένου  εγγράφου  από  τη  γερµανική  γλώσσα  
στην  ελληνική ». Το  έγγραφο  αυτό  φέρει ( εσφαλµένη ) χρονολογία  12.01.2009, τη  σηµείωση  
«Ο δικηγόρος  που  µεταφράζει » και, κάτω  από  αυτή , το  αποτύπωµα  της  επαγγελµατικής  
σφραγίδας  του  δικηγόρου  και δυσανάγνωστη  υπογραφή  αυτού , ιι) Η από  06.03.2009 άδεια  
κυκλοφορίας  του  αυτοκινήτου  του  εναγοµένου  προσκοµίστηκε  ενώπιον  του  πρωτοβάθµιου  
δικαστηρίου  σε  φωτοτυπία , της  οποίας  η ακρίβεια  και η ακριβής  αποσπασµατική  µετάφραση  
βεβαιώνεται  µε  τον  τρόπο  που  αναφέρθηκε . Ειδικότερα , η φωτοτυπία  αυτή  φέρει τη  σφραγίδα  
του  δικηγόρου  Τ. Χ. ∆. και τη  βεβαίωση  αυτού  ότι αποτελεί « Πιστό  αντίγραφο  από  το  
πρωτότυπο  που  επιδείχθηκε  σ’ αυτόν ». Η βεβαίωση  είναι χρονολογηµένη  µε  τη  χρονολογία  
12.01.2010, σφραγισµένη  µε  την  επαγγελµατική  σφραγίδα  του  δικηγόρου  και υπογραµµένη  
από  τον  ίδιο  δικηγόρο . Στη  φωτοτυπία  επισυνάπτεται  έγγραφο  του  ίδιου  δικηγόρου , µε  το  
οποίο  βεβαιώνει  αυτός  ότι αποτελεί « αποσπασµατική  µετάφραση  του  συνηµµένου  εγγράφου  
από  τη  γερµανική  γλώσσα  στην  ελληνική ». Το  έγγραφο  αυτό  φέρει ( εσφαλµένη ) χρονολογία  
12.01.2009, τη  σηµείωση  « Ο δικηγόρος  που  µεταφράζει » και, κάτω  από  αυτή , το  αποτύπωµα  
της  επαγγελµατικής  σφραγίδας  του  δικηγόρου  και δυσανάγνωστη  υπογραφή  αυτού , ιιι) Το  
από  14.01.2010 πιστοποιητικό  του  δήµου  … προσκοµίστηκε  ενώπιον  του  πρωτοβάθµιου  
δικαστηρίου  σε  φωτοτυπία , η οποία  φέρει τη  σφραγίδα  του  δικηγόρου  Τ.Χ.∆. Στη  φωτοτυπία  
επισυνάπτεται  έγγραφο  του  ίδιου  δικηγόρου , µε  το  οποίο  βεβαιώνει  αυτός  ότι αποτελεί 
«αποσπασµατική  µετάφραση  του  συνηµµένου  εγγράφου  από  τη  γερµανική  γλώσσα  στην  
ελληνική ». Το  έγγραφο  αυτό  φέρει ( εσφαλµένη ) χρονολογία  12.01.2009, τη  σηµείωση  « Ο 
δικηγόρος  που  µεταφράζει » και, κάτω  από  αυτή , το  αποτύπωµα  της  επαγγελµατικής  
σφραγίδας  του  δικηγόρου  και δυσανάγνωστη  υπογραφή  αυτού . Η επίκληση  των  ανωτέρω  
εγγράφων  ενώπιον  του  πρωτοβάθµιου  δικαστηρίου  δεν  έγινε  µε  τη  χρήση  πανηγυρικών  
φράσεων  ή λέξεων , λ.χ. των  λέξεων  « επικαλούµαι » ή « γίνεται επίκληση », έγινε  όµως  µε  
νόµιµο  τρόπο , διότι τα  έγγραφα  αυτά  µνηµονεύονται  στις  πρωτόδικες  προτάσεις  του  
εναγοµένου  ως  µέσα  απόδειξης  της  κύριας  κατοικίας  του  εναγοµένου , προσδιορίζεται  η 
ταυτότητά  τους  µε  σαφήνεια  και προκύπτει  µε  σαφήνεια  η βούληση  του  εναγοµένου  να  
εκτιµηθούν  τα  συγκεκριµένα  αποδεικτικά  µέσα  από  το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο . Ειδικότερα , 
στις  έγγραφες  πρωτόδικες  προτάσεις  του  εναγοµένου  αναφέρονται , µεταξύ  άλλων  τα  εξής : 
«Όπως  αποδείχθηκε  από  την  κατάθεση  του  µάρτυρά  µου  και τα  προσκοµιζόµενα  µε  τις  
προτάσεις  έγγραφα  ( άδεια  διαµονής  µου  στη  Γερµανία , άδεια  κυκλοφορίας  του  αυτοκινήτου  
µου )  Προσκοµίζω , επίσης , το  από  14.01.2010 πιστοποιητικό  διαµονής  µου  του  δήµου  … 
Γερµανίας , από  όπου  αποδεικνύεται  η µόνιµη  κατοικία  µου ». Συνεπώς , το  πρωτοβάθµιο  
δικαστήριο , το  οποίο  έλαβε  υπόψη  του  τα  ανωτέρω  τρία  αλλοδαπά  έγγραφα , µεταφρασµένα  
νόµιµα  κατά  το  ουσιώδες  για  την  έκβαση  της  δίκης  τµήµα  τους  στην  ελληνική  γλώσσα , δεν  
έσφαλε  ως  προς  την  εφαρµογή  των  διατάξεων  των  άρθρων  670, 237 §§ 1-2, 454 ΚΠολ∆  και 
53 του  Ν∆  3026/1954, όπως  ισχυρίζεται  ο εκκαλών  µε  τον  1 ο λόγο  της  ένδικης  έφεσής  του , 
και το  γεγονός  αυτό  πρέπει να  οδηγήσει σε  απόρριψη  αυτού  του  λόγου  έφεσης  ως  ουσιαστικά  
αβάσιµου .  
 
IV. Σύµφωνα  µε  το  άρθρο  3 § 1 του  ΚΠολ∆  « Στη  δικαιοδοσία  των  πολιτικών  δικαστηρίων  
υπάγονται  Έλληνες  και αλλοδαποί , εφόσον  υπάρχει αρµοδιότητα  ελληνικού  δικαστηρίου ». Με  
τη  διάταξη  αυτή  καθιερώνεται  ως  κανόνας  η διεθνής  δικαιοδοσία  των  ελληνικών  πολιτικών  
δικαστηρίων  και σε  ιδιωτικές  διαφορές , εφόσον  αυτές  συνδέονται  µε  τα  ελληνικά  πολιτικά  
δικαστήρια  µε  κάποιο  στοιχείο  που  θεµελιώνει  την  αρµοδιότητά  τους  σύµφωνα  µε  τις  
διατάξεις  για  τις  γενικές  και τις  ειδικές  δωσιδικίες . Τέτοιο  στοιχείο , το  οποίο  θεµελιώνει  
αρµοδιότητα  των  ελληνικών  πολιτικών  δικαστηρίων  και, εποµένως , διεθνή  δικαιοδοσία  αυτών , 
είναι, µεταξύ  άλλων , ο τόπος  κατοικίας  του  εναγοµένου , ( βλ . άρθρο  22 ΚΠολ∆ , ΑΠ  543/2008 
Ελλ∆νη  51.61). Περαιτέρω , στο  άρθρο  51 του  Αστικού  Κώδικα  ορίζεται ότι « Το  πρόσωπο  έχει 
κατοικία  τον  τόπο  της  κύριας  και µόνιµης  εγκατάστασής  του . Κανένας  δεν  µπορεί να  έχει 
συγχρόνως  περισσότερες  από  µία κατοικίες . Για  τις  υποθέσεις  που  αναφέρονται  στην  άσκηση  
του  επαγγέλµατος , λογίζεται ως  ειδική  κατοικία  του  προσώπου  ο τόπος , όπου  ασκεί το  
επάγγελµά  του ». Σύµφωνα  µε  την  έννοια  της  πιο  πάνω  νοµικής  διάταξης , κατοικία  ενός  
προσώπου  είναι ο τόπος  που  έχει καταστεί, σύµφωνα  µε  τη  βούληση  του  προσώπου , το  
σταθερό  κέντρο  των  βιοτικών  σχέσεών  του , ( βλ . ΣτΕ  2254/2008 Ελλ∆νη  50.1222). 
Ειδικότερα , ως  κατοικία  νοείται ο νοµικός  δεσµός  ενός  προσώπου  προς  ορισµένη  εδαφική  
περιοχή , η οποία  καθίσταται  αφενός  συνδετικό  στοιχείο  των  νοµικών  σχέσεων  του  
προσώπου , αφετέρου  στοιχείο  εξατοµίκευσης  αυτού . Ο δεσµός  αυτός  δηµιουργείται , όταν  ο 
τόπος  καθίσταται , σύµφωνα  µε  τη  βούληση  του  προσώπου , το  κέντρο  των  βιοτικών  σχέσεών  
του , δηλαδή  το  κέντρο  των  κοινωνικών , επαγγελµατικών  και λοιπών  σχέσεών  του . Ο 
ηµεδαπός  είναι δυνατό  να  αποκτήσει  κατοικία  στην  αλλοδαπή  και ο αλλοδαπός  είναι δυνατό  
να  αποκτήσει  κατοικία  στην  Ελλάδα . Για  να  αποκτηθεί  εκούσια  κατοικία , απαιτείται : ι) Το  
πραγµατικό  στοιχείο  της  εγκατάστασης  σε  ορισµένο  τόπο . Η εγκατάσταση  συνάγεται  από  
κάποιο  πράξη  του  προσώπου , λ.χ. από  τη  διατήρηση  οικίας , από  την  επαγγελµατική  
δραστηριότητα , από  την  περιοδική  αλλά  σταθερή  επανάκαµψη  σε  ορισµένο  τόπο  
προσώπων , λ.χ. σπουδαστών , ναυτικών  κλπ , τα  οποία  απουσιάζουν  από  την  κατοικία  τους  
εξαιτίας  της  απασχόλησής  τους , ιι) Το  βουλητικό  στοιχείο  της  µόνιµης  εγκατάστασης , δηλαδή  
η πρόθεση  του  προσώπου  να  παραµείνει  µόνιµα  και σταθερά , επί αρκετό  χρόνο , ορισµένο  ή 
αόριστο , σε  ορισµένο  τόπο , χωρίς  να  απαιτείται  πρόθεση  ισόβιας  εγκατάστασης . Η πρόθεση  
µόνιµης  εγκατάστασης  πρέπει να  προκύπτει  αντικειµενικά  από  ορισµένα  περιστατικά , λ.χ. 
από  την  αγορά  ακινήτου  σε  ορισµένο  τόπο  για  ιδιοκατοίκηση , από  τη  µακρά  διαµονή  σε  
ορισµένο  τόπο , από  την  άσκηση  επαγγέλµατος  σε  ορισµένο  τόπο  κλπ . Για  να  υπάρξει µόνιµη  
εγκατάσταση , δεν  αρκεί η σχετική  δήλωση  σε  ορισµένη  Αρχή , λ.χ. στο  οικείο  δηµαρχείο , αλλά  
πρέπει να  προκύπτει  η πρόθεση  της  µόνιµης  εγκατάστασης  από  αντικειµενικά  περιστατικά , τα  
οποία  οδηγούν  στο  συµπέρασµα  ότι το  πρόσωπο  κατέστησε  ορισµένο  τόπο  µόνιµο  κέντρο  
των  βιοτικών  σχέσεών  του , ιιι) Η εγκατάσταση  πρέπει να  είναι κύρια . Έτσι, όταν  υφίστανται  
περισσότερες  µόνιµες  εγκαταστάσεις , ως  κατοικία  του  προσώπου  θεωρείται  η κύρια  
εγκατάστασή  του , ( βλ . Γεωργιάδη -Σταθόπουλου  ΑΚ  1978 άρθρο  51 αριθµ . 2-5). Περαιτέρω , 
στα  άρθρα  18 και 19 του  Κανονισµού  ( ΕΚ ) αριθµ . 44/2001 του  Συµβουλίου  της  Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  της  22.12.2000 « Για  τη  διεθνή  δικαιοδοσία , την  αναγνώριση  και την  εκτέλεση  
αποφάσεων  σε  αστικές  και εµπορικές  υποθέσεις », το  οποίο  περιέχεται  στο  Τµήµα  5 του  
ανωτέρω  κανονισµού  µε  τίτλο  « ∆ιεθνής  δικαιοδοσία  σε  ατοµικές  συµβάσεις  εργασίας », 
ορίζονται τα  εξής : « Άρθρο  18. 1. Ως  προς  διαφορές  από  ατοµικές  συµβάσεις  εργασίας  η 
διεθνής  δικαιοδοσία  καθορίζεται  από  τις  διατάξεις  του  παρόντος  τµήµατος , µε  την  επιφύλαξη  
των  διατάξεων  του  άρθρου  4 και του  άρθρου  5 σηµείο  5. 2. Όταν  εργαζόµενος  συνάπτει 
ατοµική  σύµβαση  εργασίας  µε  εργοδότη , ο οποίος  δεν  έχει την  κατοικία  του  σε  κράτος  µέλος , 
αλλά  διαθέτει υποκατάστηµα , πρακτορείο  ή οποιαδήποτε  άλλη  εγκατάσταση  σε  κράτος  µέλος , 
τότε  ο εργοδότης  θεωρείται  ότι για  διαφορές , σχετικές  µε  τις  εργασίες  του  υποκαταστήµατος , 
πρακτορείου  ή άλλης  εγκατάστασης , έχει την  κατοικία  του  σ’ αυτό  το  κράτος  µέλος . Άρθρο  19. 
Εργοδότης  που  έχει την  κατοικία  του  στο  έδαφος  κράτους  µέλους , µπορεί να  εναχθεί: 1. 
Ενώπιον  των  δικαστηρίων  του  κράτους  µέλους , όπου  έχει την  κατοικία  του  ή 2. Σε  άλλο  
κράτος  µέλος : α) Ενώπιον  των  δικαστηρίων  του  τόπου , όπου  ο εργαζόµενος  συνήθως  εκτελεί 
την  εργασία  του  ή των  δικαστηρίων  του  τελευταίου  τόπου , όπου  συνήθως  εκτελούσε  την  
εργασία  του  ή β) Αν  ο εργαζόµενος  δεν  εκτελεί ή δεν  εκτελούσε  συνήθως  την  εργασία  του  
στην  ίδια  πάντα  χώρα , ενώπιον  των  δικαστηρίων , στην  περιφέρεια  του  οποίου  είναι ή ήταν  
εγκατεστηµένη  η επιχείρηση  που  τον  προσέλαβε ». Περαιτέρω , στα  άρθρα  4 και 5 σηµείο  5 
του  ανωτέρω  κανονισµού  ορίζονται, αντίστοιχα , τα  εξής : « Άρθρο  4. 1. Αν  ο εναγόµενος  δεν  
έχει κατοικία  στο  έδαφος  κράτους  µέλους , η διεθνής  δικαιοδοσία  σε  κάθε  κράτος  µέλος  
ρυθµίζεται  από  το  δίκαιο  αυτού  του  κράτους  µέλους , µε  την  επιφύλαξη  των  άρθρων  22 και 23. 
2. Κατά  του  εναγοµένου  αυτού , κάθε  πρόσωπο  που  έχει την  κατοικία  του  στο  έδαφος  κράτους  
µέλους , ανεξάρτητα  από  την  ιθαγένειά  του , µπορεί να  επικαλεσθεί  στο  κράτος  αυτό , όπως  και 
οι ηµεδαποί , τους  εκεί ισχύοντες  κανόνες  διεθνούς  δικαιοδοσίας , και ιδίως  εκείνους  που  
προβλέπονται  στο  παράρτηµα  Ι. Άρθρο  5. Πρόσωπο  που  έχει την  κατοικία  του  στο  έδαφος  
κράτους  µέλους , µπορεί να  εναχθεί σε  άλλο  κράτος  µέλος :  5. Ως  προς  διαφορές  σχετικές  µε  
την  εκµετάλλευση  υποκαταστήµατος , πρακτορείου  ή κάθε  άλλης  εγκατάστασης , ενώπιον  του  
δικαστηρίου  της  τοποθεσίας  τους  ». Ο ανωτέρω  κανονισµός  ψηφίστηκε  στις  Βρυξέλλες , στις  
22.12.2000, και σύµφωνα  µε  το  άρθρο  76 αυτού  ισχύει από  01.03.2002, είναι δεσµευτικός  ως  
προς  όλα  τα  µέρη  του  και ισχύει άµεσα  σε  κάθε  κράτος  µέλος  µε  τη  δύναµη  της  συνθήκης  για  
την  ίδρυση  της  Ευρωπαϊκής  Κοινότητας .  
 
Με  την  εκκαλούµενη  απόφαση  το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  δέχτηκε , µεταξύ  άλλων , ότι « από  
τις  ένορκες  καταθέσεις  των  µαρτύρων  και από  τα  µετ ’ επικλήσεως  προσκοµιζόµενα  έγγραφα  
δεν  αποδείχθηκε  ότι ο εναγόµενος  έχει την  κατοικία  του  στην  Ελλάδα , αλλά  αποδείχθηκε  ότι η 
κύρια  και µόνιµη  εγκατάστασή  του  είναι στο  Ανόβερο  της  Γερµανίας . Συνεπώς , εφόσον  στην  
προκειµένη  περίπτωση  πρόκειται  για  ατοµική  σύµβαση  εργασίας  και η ένδικη  υπόθεση  έχει 
στοιχεία  αλλοδαπότητας , αφού  η σύµβαση , κατά  τα  εκτιθέµενα  στην  αγωγή , λειτούργησε  στη  
Γερµανία , όπου  είναι, όπως  προαναφέρθηκε , ο τόπος  κατοικίας  του  εναγοµένου  και ο τόπος , 
όπου  ο ενάγων  εργαζόµενος  εκτελούσε  την  εργασία  του , εφαρµόζεται  η διάταξη  του  άρθρου  
19 §§ 1-2- α του  Κανονισµού  ( ΕΚ ) 44/2001 « Για  τη  διεθνή  δικαιοδοσία , την  αναγνώριση  και 
την  εκτέλεση  αποφάσεων  σε  αστικές  και εµπορικές  υποθέσεις » και, συνεπώς , τα  ελληνικά  
δικαστήρια  στερούνται , σύµφωνα  µε  όσα  αναφέρονται  στη  νοµική  σκέψη  της  παρούσας , 
διεθνή  δικαιοδοσία  για  την  εκδίκαση  της  παρούσας  διαφοράς ». Ήδη  ο εκκαλών  παραπονείται  
µε  τον  2 ο λόγο  της  ένδικης  έφεσής  του  ότι το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  εκτίµησε  εσφαλµένα  
τις  αποδείξεις  και υπέπεσε  σε  προφανή  παράβαση  των  διδαγµάτων  της  κοινής  πείρας  µε  το  
να  δεχθεί όσα  αναφέρθηκαν  ήδη , διότι ο ήδη  εφεσίβλητος  εναγόµενος  « έκλεισε  και ξεδήλωσε  
την  επιχείρηση  του  εστιατορίου  µε  τον  διακριτικό  τίτλο  « Ο.» στην  οδό  M. ... Α. Γερµανίας  στη  
Γερµανία  στις  10.06.2008 και έκτοτε  συνέχεια  και χωρίς  διακοπή  επαναπατρίστηκε  και 
διαµένει και κατοικεί µόνιµα  µετά  της  οικογενείας  του  στην  οδό  Μ. αριθ . … στην  Ο.Τ. …».  
 
Από  την  εκτίµηση  των  αποδεικτικών  µέσων , τα  οποία  προσκόµισαν  οι διάδικοι νόµιµα  
ενώπιον  του  ∆ικαστηρίου  τούτου  µε  επίκληση  του  περιεχοµένου  τους , ήτοι από  τις  καταθέσεις  
των  µαρτύρων  απόδειξης  και ανταπόδειξης , που  περιέχονται  στα  ταυτάριθµα  µε  την  
εκκαλούµενη  απόφαση  πρακτικά  συνεδρίασης  του  δικαστηρίου  εκείνου , και από  το  
περιεχόµενο  όλων  των  εγγράφων , τα  οποία  προσκόµισαν  οι διάδικοι νόµιµα  ενώπιον  του  
∆ικαστηρίου  τούτου  µε  επίκληση  του  περιεχοµένου  τους , αποδεικνύεται  αναµφίβολα  ότι στις  
30.12.2008, οπότε  ασκήθηκε  η ένδικη  αγωγή , η κατοικία  του  εναγοµένου  βρισκόταν  στην  
πόλη  … της  περιοχής  του  … Γερµανίας . Ειδικότερα , αποδεικνύονται  τα  εξής  πραγµατικά  
περιστατικά : Μέχρι τις  10.06.2008 ο εναγόµενος , όπως  οµολογεί ο αντίδικός  του  µε  την  ένδικη  
έφεσή  του , είχε  αναµφίβολα  στην  κυριότητα  και εκµετάλλευσή  του  την  επιχείρηση  εστιατορίου  
µε  τον  διακριτικό  τίτλο  « Ο.», η οποία  στεγαζόταν  σε  κτίριο  της  οδού  M… της  πόλης  Α… 
Γερµανίας . Στις  10.06.2008 ο εναγόµενος  φέρεται ότι έπαψε  να  λειτουργεί  την  ανωτέρω  
επιχείρηση  εστιατορίου , αλλά  παρόλα  αυτά  δεν  έπαψε  να  διαµένει µόνιµα  στη  Γερµανία , στην  
πόλη  …, στην  οδό  … αριθ . … Το  γεγονός  αυτό  αποδεικνύεται  αναµφίβολα  από  το  
περιεχόµενο  του  από  14.01.2010 πιστοποιητικού  του  δήµου  … Γερµανίας , το  οποίο  εκδόθηκε  
στις  14.01.2010, δηλαδή  σε  χρόνο  µεταγενέστερο  από  την  άσκηση  της  ένδικης  αγωγής , και 
προσκοµίστηκε  ενώπιον  του  ∆ικαστηρίου  τούτου  από  τον  εναγόµενο -εφεσίβλητο  µε  επίκληση  
του  περιεχοµένου  του . Από  το  πιστοποιητικό  αυτό  αποδεικνύεται  ότι στις  14.01.2010 ο 
εναγόµενος  είχε  την  κατοικία  του  στην  ανωτέρω  αλλοδαπή  πόλη , όπου  κατοικούσε  ήδη  από  
17.03.1982. Περαιτέρω , από  την  άδεια  κυκλοφορίας  αυτοκινήτου  µε  ηµεροµηνία  06.03.2009, 
την  οποία  προσκόµισε  ο εναγόµενος -εφεσίβλητος  ενώπιον  του  ∆ικαστηρίου  τούτου  µε  
επίκληση  του  περιεχοµένου  της , προκύπτει  ότι στις  06.03.2009 εκδόθηκε  στην  πόλη  … της  
Γερµανίας , στο  όνοµα  του  εναγοµένου , η ανωτέρω  άδεια  κυκλοφορίας  αυτοκινήτου , της  
οποίας  η ισχύς  εκτεινόταν  έως  τον  µήνα  Μάρτιο  του  έτους  2010. Είναι προφανές  ότι, αν  ο 
εναγόµενος  είχε  επαναπατριστεί  στις  10.06.2008 και αν  κατοικούσε  έκτοτε  χωρίς  διακοπή  
στην  κωµόπολη  Ο.-Τ., όπως  ισχυρίζεται  ο εκκαλών  µε  την  ένδικη  έφεσή  του , δεν  θα  
εκδιδόταν  στις  06.03.2009 η ανωτέρω  άδεια  κυκλοφορίας  αυτοκινήτου . Το  γεγονός  ότι ο 
εναγόµενος  επανερχόταν  περιοδικά  στην  Ελλάδα , ιδίως  σε  περιόδους  µεγάλων  εορτών  ή 
θερινών  διακοπών , δεν  µπορεί να  οδηγήσει στο  συµπέρασµα  ότι η κατοικία  αυτού  στη  
Γερµανία  είχε  εκλείψει εξαιτίας  αυτού  του  λόγου  και ότι ο εναγόµενος  είχε  αποκτήσει  
αυτοδικαίως  κατοικία  στην  Ελλάδα . Το  γεγονός , επίσης , ότι κατά  τα  οικονοµικά  έτη  2008, 
2009 και 2010 ο εναγόµενος  δήλωσε  ενώπιον  της  ∆.Ο.Υ. Φ. ως  τόπο  κατοικίας  του  την  οδό  
Μ. αριθ . … της  κωµόπολης  Ο.-Τ., δεν  µπορεί να  οδηγήσει στο  συµπέρασµα  ότι η κατοικία  
αυτού  στη  Γερµανία  είχε  εκλείψει εξαιτίας  αυτού  του  λόγου , αφού  είναι προφανές  ότι η 
συγκεκριµένη  δήλωση  έγινε , διότι ο εναγόµενος  επιθυµούσε , απλώς , να  λαµβάνει τα  έγγραφα  
της  ανωτέρω  οικονοµικής  υπηρεσίας  της  χώρας  µας  στην  οδό  Μ. αριθ . ... της  Ο.-Τ. και όχι 
στην  πόλη  … της  Γερµανίας . Το  ανωτέρω  συµπέρασµα  ενισχύεται  από  το  περιεχόµενο  των  
δηλώσεων  φορολογίας  εισοδήµατος  των  οικονοµικών  ετών  2001, 2002 και 2003, τις  οποίες  
υπέβαλε  ο ενάγων  ενώπιον  της  ∆.Ο.Υ. Τ. και προσκόµισε  ο ίδιος  σε  φωτοτυπία  ενώπιον  του  
∆ικαστηρίου  τούτου  µε  επίκληση  του  περιεχοµένου  τους . Στις  δηλώσεις  αυτές  αναφέρεται  ως  
τόπος  κατοικίας  του  ενάγοντος  η πόλη  των  Τ. και, ειδικότερα , η οδός  Θ. αριθ . …, µολονότι, 
όπως  ιστορείται  στην  ένδικη  αγωγή  και στα  λοιπά  διαδικαστικά  έγγραφα  του  ενάγοντος  και 
όπως  αποδεικνύεται  αναµφίβολα  από  πλήθος  εγγράφων  της  δίκης  τούτης , από  01.11.1997 
έως  31.12.2004 ο ενάγων  εργαζόταν  στην  ανωτέρω  επιχείρηση  εστιατορίου  του  εναγοµένου  
και, συνεπώς , διέµενε  µόνιµα  στην  πόλη  … Γερµανίας , η οποία  αποτελούσε , αναµφίβολα , το  
κέντρο  όλων  σχεδόν  των  κοινωνικών , επαγγελµατικών  και λοιπών  βιοτικών  σχέσεών  του , 
έστω  και αν  ο ενάγων  επιθυµούσε  να  φέρεται ως  κάτοικος  Τ. Συνεπώς , το  πρωτοβάθµιο  
δικαστήριο , το  οποίο  δέχτηκε  ότι « η κύρια  και µόνιµη  εγκατάσταση  του εναγοµένου  είναι στο  
… της  Γερµανίας », όπου  ήταν  εγκαταστηµένη  η επιχείρηση  εστιατορίου  αυτού  και όπου  
υπάγεται, επίσης , η πόλη  … Γερµανίας , στην  οποία  διέµενε  ο εναγόµενος , δεν  έσφαλε  ως  
προς  την  εκτίµηση  των  αποδείξεων  και την  εφαρµογή  των  διδαγµάτων  της  κοινής  πείρας , 
όπως  ισχυρίζεται  ο εκκαλών  µε  τον  2 ο λόγο  της  ένδικης  έφεσής  του , και το  γεγονός  αυτό  
πρέπει να  οδηγήσει σε  απόρριψη  αυτού  του  λόγου  έφεσης  ως  ουσιαστικά  αβάσιµου .  
 
V. Στο  πεδίο  της  πολιτικής  δίκης  προβλέπεται  ως  λόγος  αναίρεσης  η έλλειψη νόµιµης  βάσης , 
«ιδίως  αν  η απόφαση  δεν  έχει καθόλου  αιτιολογίες  ή έχει αιτιολογίες  αντιφατικές  ή ανεπαρκείς  
σε  ζήτηµα  που  ασκεί ουσιώδη  επίδραση  στην  έκβαση  της  δίκης , ( βλ . άρθρο  559 αριθ . 19 
ΚΠολ∆ ). Ως  αιτιολογίες  νοούνται στη  διάταξη  αυτή  µόνο  οι ουσιαστικές  παραδοχές , των  
οποίων  η έλλειψη , αντίφαση  ή ανεπάρκεια  καθιστά  ανέφικτο  τον  αναιρετικό  έλεγχο  ως  προς  
την  ορθή  ή όχι εφαρµογή  του  νόµου . Οι διατάξεις  που  στηρίζουν  το  αίτηµα  της  αγωγής , ακόµη  
κι αν  δεν  µνηµονεύονται  στην  απόφαση  που  προσβάλλεται , αρκεί να  υφίστανται  και να  
δικαιολογούν , µε  βάση  τις  ουσιαστικές  παραδοχές  της  απόφασης , το  διατακτικό  της , οπότε  ο 
Άρειος  Πάγος  µπορεί να  τις  συµπληρώσει , ( βλ . άρθρο  578 ΚΠολ∆ , ΑΠ  1461/2007 Ελλ∆νη  
50.442).  
 
Με  την  εκκαλούµενη  απόφαση  το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο , αφού  ανέλυσε  λεπτοµερώς  τις  
διατάξεις  των  άρθρων  3 §1 ΚΠολ∆ , 18-20, 59 §§ 1-2, 66 § 1 του  Κανονισµού  ΕΚ  44/2001 και 
51 ΑΚ  και τα  αποδεικτικά  µέσα  που  προσκόµισαν  οι διάδικοι ενώπιόν  του , αποφάνθηκε , 
χρησιµοποιώντας  πλήρη , ορθή  και εµπεριστατωµένη  αιτιολογία  ότι « εφόσον  στην  προκειµένη  
περίπτωση  πρόκειται  για  ατοµική  σύµβαση  εργασίας  και η ένδικη  υπόθεση  έχει στοιχεία  
αλλοδαπότητας , αφού  η σύµβαση , κατά  τα  εκτιθέµενα  στην  αγωγή , λειτούργησε  στη  
Γερµανία , όπου  είναι, όπως  προαναφέρθηκε , ο τόπος  κατοικίας  του  εναγοµένου  και ο τόπος , 
όπου  ο ενάγων -εργαζόµενος  εκτελούσε  την  εργασία  του , εφαρµόζεται  η διάταξη  του  άρθρου  
19 §§ 1-2- α του  Κανονισµού  ΕΚ  αριθµ . 44/2001 « Για  τη  διεθνή  δικαιοδοσία , την  αναγνώριση  
και την  εκτέλεση  των  αποφάσεων  σε  αστικές  και εµπορικές  υποθέσεις » και, συνεπώς , τα  
ελληνικά  δικαστήρια  στερούνται , σύµφωνα  µε  όσα  αναφέρονται  στη  νοµική  σκέψη  της  
παρούσας , διεθνούς  δικαιοδοσίας  για  την  εκδίκαση  της  παρούσας  διαφοράς . Εποµένως , 
πρέπει να  γίνει δεκτή  ως  βάσιµη  η ένσταση  του  εναγοµένου  και η αγωγή , σύµφωνα  µε  τη  
διάταξη  του  άρθρου  4 ΚΠολ∆ , να  απορριφθεί  για  έλλειψη  δικαιοδοσίας  του  παρόντος  
δικαστηρίου  να  τη  δικάσει» και µε  διάταξη  της  απόφασής  του  απέρριψε  την  ένδικη  αγωγή . 
Ήδη  ο εκκαλών  παραπονείται  µε  τον  3 ο λόγο  της  ένδικης  έφεσης  ότι « συνεπεία  της  µη  
ύπαρξης  της  επιβαλλόµενης  πλήρους , ορθής  και επαρκούς  αιτιολογίας  της  η εκκαλούµενη  
απόφαση  οδηγήθηκε  σε  σφαλερό  συµπέρασµα  και διατακτικό  µε  το  να  απορρίψει  την  υπό  
κρίση  αγωγή  µου ». Σύµφωνα  µε  όσα  αναφέρθηκαν  ήδη , το  ∆ικαστήριο  τούτο  κρίνει ότι: ι) Η 
απόρριψη  της  ένδικης  αγωγής  εξαιτίας  έλλειψης  δικαιοδοσίας  του  πρωτοβάθµιου  δικαστηρίου  
υπήρξε  ορθή  και ιι) Η αιτιολογία , την  οποία  χρησιµοποίησε  το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο , για  
να  αιτιολογήσει  την  απόρριψη  της  ένδικης  αγωγής  εξαιτίας  έλλειψης  δικαιοδοσίας , είναι 
πλήρης , ορθή  και εµπεριστατωµένη . Συνεπώς , ο 3 ος  λόγος  της  ένδικης  έφεσης  πρέπει να  
απορριφθεί  ως  ουσιαστικά  αβάσιµος .  
 
VΙ. Από  τη  διάταξη  του  άρθρου  179 ΚΠολ∆  προκύπτει  ότι, µεταξύ  άλλων  περιπτώσεων , το  
δικαστήριο  µπορεί να  συµψηφίσει  όλα τα  δικαστικά  έξοδα  των  διαδίκων  ή ένα  µέρος  τους , 
όταν  η ερµηνεία  του  κανόνα  δικαίου  που  εφαρµόστηκε  στη  δίκη , ήταν  ιδιαίτερα  δυσχερής  για  
τον  διάδικο  που  ηττήθηκε . Ο ολικός  ή µερικός  συµψηφισµός  των  δικαστικών  εξόδων  εξαιτίας  
ιδιαίτερης  δυσχέρειας  ως  προς  την  ερµηνεία  του  κανόνα  δικαίου  που  εφαρµόστηκε  στη  δίκη , 
απόκειται  στην  κυριαρχική  κρίση  του  δικαστηρίου  της  ουσίας , η οποία  δεν  ελέγχεται 
αναιρετικά , ( βλ . ΑΠ  819/2011 ΤΝΠ -Νόµος ). Με  την  εκκαλούµενη  απόφαση  το  πρωτοβάθµιο  
δικαστήριο  αποφάνθηκε  ότι « πρέπει να  γίνει δεκτή  ως  βάσιµη  η ένσταση  του  εναγοµένου  και 
η αγωγή , σύµφωνα  µε  τη  διάταξη  του  άρθρου  4 ΚΠολ∆ , να  απορριφθεί  για  έλλειψη  
δικαιοδοσίας  του  παρόντος  δικαστηρίου  να  τη  δικάσει» και ότι « τα  δικαστικά  έξοδα  πρέπει να  
συµψηφιστούν  εν  όλω  µεταξύ  των  διαδίκων , διότι οι κανόνες  δικαίου  που  εφαρµόστηκαν , 
ήταν  ιδιαίτερα  δυσχερείς , ( άρθρα  106, 179 ΚΠολ∆ )», και µε  διατάξεις  της  απόφασής  του  
απέρριψε  την  ένδικη  αγωγή  και συµψήφισε  στο  σύνολό  τους  τα  δικαστικά  έξοδα  µεταξύ  των  
διαδίκων . Ήδη  ο εκκαλών  παραπονείται  µε  τον  4 ο λόγο  της  ένδικης  έφεσης  ότι « όχι ορθά  δεν  
επεβλήθησαν  οι δικαστικές  δαπάνες , αν  και αιτηθείσες , σε  βάρος  του  αντιδίκου  εφεσίβλητου , 
όθεν  η τα  εναντία  κρίνασα  πληττόµενη  απόφαση  έσφαλε ». Σύµφωνα  µε  όσα  αναφέρθηκαν  
ήδη , το  ∆ικαστήριο  τούτο  κρίνει ότι: ι) Η απόρριψη  της  ένδικης  αγωγής  εξαιτίας  έλλειψης  
δικαιοδοσίας  του  πρωτοβάθµιου  δικαστηρίου  υπήρξε  ορθή  και ιι) Εφόσον  απορρίφθηκε  η 
αγωγή , δεν  ήταν  δυνατό  να  επιβληθεί  η δικαστική  δαπάνη  του  ενάγοντος  σε  βάρος  του  
αντιδίκου  του , αλλά  το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο  είχε  τη  δυνατότητα  ή α) να  καταδικάσει  τον  
ενάγοντα , ως  ηττηµένο  διάδικο , να  καταβάλει  τα  δικαστικά  έξοδα  του  αντιδίκου  του , ( βλ . 
άρθρο  176 ΚΠολ∆ ), ή β) να  συµψηφίσει  τα  δικαστικά  έξοδα  των  διαδίκων , συνολικά  ή κατά  
ένα  µέρος  τους , σύµφωνα  µε  τη  διάταξη  του  άρθρου  179 ΚΠολ∆ , µε  αιτιολογία  ότι η ερµηνεία  
του  κανόνα  δικαίου  που  εφαρµόστηκε  στη  δίκη , ήταν  ιδιαίτερα  δυσχερής  για  τον  διάδικο  που  
ηττήθηκε , δηλαδή  για  τον  ενάγοντα . Εφόσον  το  πρωτοβάθµιο  δικαστήριο , ασκώντας  την  
κυριαρχική  κρίση  του , η οποία  δεν  ελέγχεται αναιρετικά , απέληξε  στην  απόφαση  να  
συµψηφίσει  ολικά  τα  δικαστικά  έξοδα  των  διαδίκων  εξαιτίας  ιδιαίτερης  δυσχέρειας  ως  προς  
την  ερµηνεία  του  κανόνα  δικαίου  που  εφαρµόστηκε  στη  δίκη , επέλεξε  την  ευµενέστερη  για  τον  
ηττηµένο  ενάγοντα  κρίση . Συνεπώς , ο ηττηµένος  στην  πρωτοβάθµια  δίκη  ενάγων  δεν  έχει 
έννοµο  συµφέρον  να  παραπονείται  για  τη  συγκεκριµένη  απόφανση  του  πρωτοβάθµιου  
δικαστηρίου  και το  γεγονός  αυτό  πρέπει να  οδηγήσει σε  απόρριψη  του  4 ου  λόγου  της  ένδικης  
έφεσης  ως  απαράδεκτου .  
 
VΙΙ. Σύµφωνα  µε  όσα  προαναφέρθηκαν , το  ∆ικαστήριο  άγεται στα  εξής  συµπεράσµατα : 1) Η 
ένδικη  έφεση  πρέπει να  απορριφθεί  για  όσους  λόγους  αναφέρθηκαν  ανωτέρω  λεπτοµερώς . 
2) Η δικαστική  δαπάνη  του  εφεσίβλητου  πρέπει να  επιβληθεί  σε  βάρος  του  εκκαλούντος  
εξαιτίας  της  ήττας  του  σε  τούτη  τη  δίκη , ( βλ . άρθρα  176, 183 ΚΠολ∆