Ι. Επειδή με το Ν. 1814/1988 κυρώθηκε και άρχισε να ισχύει από
1-4-1989 στις σχέσεις μεταξύ Ελλάδος αφενός και των χωρών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης αφετέρου η Σύμβαση των Βρυξελλών της 27/9/1968
για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και
εμπορικές υποθέσεις. Η εν λόγω Σύμβαση έχει έρεισμα στο άρθρο 220
της Συνθήκης ΕΟΚ, πράγμα που σημαίνει ότι υφίσταται στενός σύνδεσμος
μεταξύ της Συμβάσεως και του Κοινοτικού Δικαίου με τη στενή έννοια και
περαιτέρω ότι η Σύμβαση εισάγει δίκαιο που από τη φύση του έχει άμεση
ισχύ στις έννομες τάξεις των κρατών μελών και υπερισχύει κάθε αντίθετης
διάταξης του εθνικού δικαίου. Η υπεροχή άλλωστε των διατάξεων
της Συμβάσεως των Βρυξελλών έναντι του ελληνικού δικαίου βρίσκει
έρεισμα και στο άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος. Η Σύμβαση επιπλέον
χαρακτηρίζεται από την αποκλειστικότητά της και από την αυτεπάγγελτη
εφαρμογή της από τον εθνικό δικαστή (βλ. Κ. Κεραμέως: Η Σύμβαση
των Βρυξελλών για τη Διεθνή Δικαιοδοσία και την Εκτέλεση Αποφάσεων
και η Εφαρμογή της στην Ελλάδα, ΝοΒ 38, 1281, επ. Ε. Κρουσταλάκη,
στην Ελλ. Δικ. 34, 469 επ.). Στο τμήμα 2 της Συμβάσεως ορίζονται
μεταξύ άλλων τα εξής: «Απόφαση που εκδόθηκε και είναι εκτελεστή σε
συμβαλλόμενο κράτος εκτελείται σε άλλο συμβαλλόμενο κράτος, αφού
περιβληθεί εκεί τον εκτελεστήριο τύπο, με αίτηση κάθε ενδιαφερόμενου
(άρθρο 31). Η αίτηση υποβάλλεται κατά το δίκαιο του κράτους εκτελέσεως
στην Ελλάδα στο μονομελές πρωτοδικείο (άρθρα 32, 33 παρ. 1). Η
απόφαση επί της αιτήσεως γνωστοποιείται αμελλητή στον αιτούντα,
επιμελεία του γραμματέα του δικαστηρίου (άρθρ. 35). Αν η εκτέλεση
επιτραπεί το πρόσωπο κατά του οποίου ζητείται η εκτέλεση μπορεί να
προσφύγει κατά της αποφάσεως μέσα σε ένα μήνα από την επίδοσή της
(άρθρο 36 παρ. 1). Η Σύμβαση, για να ορίσει την προσφυγή του άρθρου
36, χρησιμοποιεί στο γαλλικό κείμενο τον όρο «recours», ενώ στο αγγλικό
«appeal» και στο γερμανικό «Rechtsbehelf» (ένδικο βοήθημα). Στο
φως του ελληνικού δικονομικού δικαίου η προσφυγή αυτή θα μπορούσε
να χαρακτηριστεί ως ενδιάμεση διαδικαστική πράξη μεταξύ ενδίκου
βοηθήματος και ενδίκου μέσου. Κατά τη φύση της παρουσιάζει ομοιότητες
με το πρώτο και συγκεκριμένα με την ανακοπή του άρθρου 583 ΚΠολΔ,
αφού ασκείται από πρόσωπο που δεν ήταν διάδικος κατά την έκδοση
της απόφασης που κήρυξε εκτελεστή την αλλοδαπή απόφαση (άρθρο 34
παρ. 1 εδ. β). Αλλά δεν είναι ξένη και προς τα κλασσικά ένδικα μέσα,
αφού σε πολλά συμβαλλόμενα κράτη (όπως στην Ελλάδα) ασκείται σε
δευτεροβάθμιο δικαστήριο (βλ. Κεραμέως – Κρεμλή – Ταγαρά: Η Σύμβαση
των Βρυξελλών 1989, άρθρο 36, σελ. 252, Γέσιου Φαλτσή: ΕΕΕυρ. Δ.
2 (1982), σελ. 271). Πάντως, το άρθρο 37 της Σύμβασης καθορίζει το
καθ’ύλην αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της προσφυγής, ήτοι το
εφετείο, στην περιφέρεια του οποίου εντάσσεται το μονομελές πρωτοδικείο
που κήρυξε την αλλοδαπή απόφαση εκτελεστή και ορίζει ευθέως ότι
αυτή ασκείται και εκδικάζεται ενώπιόν του κατ’ αντιδικία. Αφήνει δε
στο εσωτερικό δίκαιο του κράτους εκτελέσεως τόσο τον καθορισμό της
διαδικασίας ασκήσεως της προσφυγής, όσο και εκδικάσεως αυτής. Έτσι,
στην Ελλάδα η εφαρμογή των διατάξεων περί ασκήσεως ενδίκων μέσων
είναι ενδεδειγμένη και με την έννοια αυτή αρκεί για την άσκηση της εν
λόγω προσφυγής η κατάθεση αυτής στο εφετείο εντός της άνω προθεσμίας
(πρβλ. άρθρο 500 Κ.Πολ.Δ), χωρίς ν’ απαιτείται για την ολοκλήρωση της
ασκήσεώς της και η επίδο αυτής στον αντίδικο μέσα στην ίδια προθεσμία.
Κατ’ ακολουθίαν αυτών, η κρινόμενη από 8/10/1993 προσφυγή κατά
της 572/1993 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που
εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας και κήρυξε
εκτελεστή στην Ελλάδα τη με στοιχεία 1990 FOLIO N. 744 απόφαση
του Αγγλικού Δικαστηρίου HIGH COURT OF JUSTICE, QUEENS BENCH
DIVISION, COMMERCIAL COURT, η οποία (προσφυγή) κατατέθηκε στο
παρόν Εφετείο τη 12/10/1993, ήτοι εντός μηνός από της επιδόσεως την
13/9/1992 στον προσφεύγοντα της απόφασης που επέτρεψε την εκτέλεση,
ασκήθηκε εμπροθέσμως και σύμφωνα με τους νόμιμους τύπους. Είναι
συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω κατά την τακτική
διαδικασία. Η συνεκδικαζόμενη όμως με αυτή, από 8/10/1993 προσφυγή
– έφεση αυτού, που έχει το ίδιο περιεχόμενο με την προηγούμενη και
κατατέθηκε την 15/10/1993 στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, ήτοι σε
δικαστήριο άλλο από εκείνο που ορίζεται στο άρθρο 37 της Σύμβασης, δεν
ασκήθηκε κατά τον προσήκοντα τρόπο και πρέπει ν’ απορριφθεί.
ΙΙ. Επειδή, κατά το άρθρο 34 της Σύμβασης «το δικαστήριο στο οποίο
υποβάλλεται η αίτηση αποφασίζει αμελλητί, χωρίς ο διάδικος κατά του
οποίου ζητείται η εκτέλεση, να έχει στο στάδιο αυτό της διαδικασίας
δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων. Η αίτηση μπορεί να απορριφθεί
μόνο για έναν από τους λόγους που προβλέπονται στα άρθρα 27 και 28.
Αποκλείεται η επί της ουσίας αναθεώρηση της αλλοδαπής αποφάσεως».
Όπως προκύπτει από τη διάταξη αυτή, η διαδικασία με την οποία
χορηγείται ο εκτελεστήριος τύπος είναι απλή και ταχεία. Πράγματι, αφενός
το δικαστήριο στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση αποφασίζει αμελλητί,
αφετέρου δεν προβλέπεται γνωστοποίηση της υποβολής της αιτήσεως
και της δικασίμου στον καθού η εκτέλεση, ο οποίος και αν ακόμη λάβει
γνώση της διαδικασίας, δεν δικαιούται να παραστεί στη δίκη, ούτε να
υποβάλει στο στάδιο αυτό παρατηρήσεις. Ιδιαίτερα δε σημαντική είναι
η ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία η καθού η εκτέλεση δεν μπορεί να
προβάλει ισχυρισμούς κατά της αιτήσεως. Ο καθού δεν δικαιούται έτσι ούτε
να παρέμβει, ούτε άλλωστε προβλέπεται η πρόσκλησή του, με αποτέλεσμα
η διαδικασία να χαρακτηρίζεται από παντελή έλλειψη αντιδικίας. Σκοπός
του άρθρου 34 παρ. 1 είναι η ταχεία και αιφνιδιαστική κήρυξη της
εκτελεστότητας, προκειμένου να στερηθεί ο καθού από την ευκαιρία να
αποκρύψει τα περιουσιακά στοιχεία του στο κράτος υποδοχής, για να τα
προστατεύσει από οποιοδήποτε μέτρο εκτελέσεως. Σε κάθε δε περίπτωση,
το δικαστήριο δεν πρέπει να λάβει υπόψη του παρατηρήσεις του καθού
που υποβάλλονται με δική του πρωτοβουλία ή ύστερα από ανακοίνωση
που τυχόν του γίνεται. Έτσι, η ενημέρωσή του για τη σχετική δίκη είναι
ανώφελη, αλλά και αδικαιολόγητη, εφ’ όσον αναιρεί το στοιχεί του
αιφνιδιασμού που χαρακτηρίζει τη μονομερή κήρυξη της εκτελεστότητας
(βλ. Κεραμέως – Κρεμλή, Ταγαρά, οπ. παρ. άρθρο 34, σελ. 246, 247).
Ενόψει αυτών, ο πρώτος λόγος της προσφυγής, σύμφωνα με τον οποίο
συντρέχει λόγος ακυρώσεως της προσβαλλόμενης απόφασης διότι κατά
την ενώπιον του μονομελούς πρωτοδικείου συζήτηση της αιτήσεως της
καθής τραπεζικής εταιρείας …….… δεν κλητεύθηκε για να παραστεί και έτσι
«στερήθηκε της ευκαιρίας να προτείνει τις οποιεσδήποτε ενστάσεις του»,
είναι αβάσιμος και πρέπει ν’ απορριφθεί. Πρέπει δε να σημειωθεί, ότι η άνω
διάταξη του άρθρου 34 παρ. 1 της Σύμβασης δεν αντίκειται στο άρθρο
παρ. 1 του Συντάγματος, διότι σε κάθε περίπτωση η έλλειψη αντιδικίας
στο στάδιο αυτό της διαδικασίας δεν προσβάλλει το δικαίωμα ακροάσεως
του καθού η εκτέλεση, αφού του παρέχεται η δυνατότητα ασκήσεως
προσφυγής (ενδίκου βοηθήματος) που δικάζεται κατά τη διαδικασία της
αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας. Άλλωστε, το δικονομικό σύστημα που
εισάγει η Σύμβαση για την κήρυξη εκτελεστής αλλοδαπής απόφασης,
βρίσκεται σε αρμονία με αυτό της εκουσίας δικαιοδοσίας του ΚΠολΔ,
σύμφωνα με το οποίο η κλήτευση του καθού η αίτηση δεν επιβάλλεται,
αλλά προβλέπεται δυνητική μόνο (άρθρο 748 ΚΠολΔ). Παρόμοια δε
κλήτευση αυτού στη συγκεκριμένη περίπτωση θα ήταν ανώφελη, αφού
όπως ήδη αναφέρθηκε, δεν είχε τη δυνατότητα να ακουσθεί και να
υποβάλει τις παρατηρήσεις του.
Επίσης, δεν αντίκειται στην ελληνική δημόσια τάξη, διότι με την
εκτέλεση της προσβαλλόμενης απόφασης (με την οποία υποχρεώθηκε
ο προσφεύγων να καταβάλει στην καθής η προσφυγή το ποσό των
714.999,89 δολλαρίων ΗΠΑ και για τόκους το ποσό των 220.252,31
δολλαρίων ΗΠΑ) δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν στην περιοχή της
ελληνικής πολιτείας καταστάσεις απροσάρμοστες προς την κρατούσα
στην Ελλάδα ηθική, δικαιολογητική, πολιτειακή και οικονομική τάξη, που
θεμελιώνει τον «κρατούντα βιοτικόν ρυθμόν» [βλ. Μαριδάκη: Η εκτέλεσις
αλλοδαπών αποφάσεων κατά το ισχύον εις την Ελλάδα δίκαιον (1970)].
Αλλά ούτε και η επικαλούμενη με τις προτάσεις του προσφεύγοντος
έλλειψη αιτιολογίας της αλλοδαπής απόφασης είναι αντίθετη στις βασικές
και με θεμελιώδη σημασία αρχές που διέπουν την ελληνική δημόσια
τάξη, αλλά και την κοινοτική δημόσια τάξη (που ενσωματώνεται στις
έννομες τάξεις των κρατών μελών), θεματοφύλακας της οποίας είναι
εκτός από το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κατά κύριο λόγο και ο
εθνικός δικαστής. Η έλλειψη δε αιτιολογίας, δεν καθιστά ανύπαρκτη και
ανεκτέλεστη ούτε και την απόφαση ημεδαπού δικαστηρίου, η οποία αν
δεν προσβληθεί με ένδικο μέσο και δεν ανατραπεί, ισχύει και εκτελείται,
έστω και αν παρουσιάζει την παραπάνω έλλειψη (Ολ. ΑΠ 464/1992 Ελλ.
Δικ. 33, 941, ΑΠ 950/1991 ΝοΒ 41, 289). Επομένως, πρέπει ν’ απορριφθεί
ως αβάσιμος ο σχετικός λόγος προσφυγής (στοιχείο β΄), σύμφωνα με τον
οποίο η κήρυξη εκτελεστής της αλλοδαπής απόφασης αντίκειται στο άρθρο
20 του Συντάγματος και την ελληνική δημόσια τάξη.
ΙΙΙ. Επειδή, κατά το άρθρο 47 της Σύμβασης, «ο διάδικος που ζητεί την
εκτέλεση οφείλει επιπλέον να προσκομίσει: 1. κάθε έγγραφο κατάλληλο
να αποδείξει ότι κατά το δίκαιο του κράτους προελεύσεως, η απόφαση
είναι εκτελεστή και έχει επιδοθεί. 2… «Στην προκειμένη περίπτωση,
από τα επικαλούμενα και νομίμως προσκομιζόμενα από τους διαδίκους
έγγραφα αποδεικνύονται τα εξής: Με την 1990 FOLIO N. 744 απόφαση
του Αγγλικού Δικαστηρίου HIGH COURT OF JUSTICE, QUEENS BENCH
DIVISION, COMMERCIAL COURT, που εκδόθηκε την 13-11-1992,
υποχρεώθηκε ο ήδη προσφεύγων, κάτοικος Πειραιώς, να καταβάλει στην
ενάγουσα, ήδη καθής η προσφυγή τραπεζική εταιρία, τα αναφερόμενα
παραπάνω ποσά για κεφάλαιο και τόκους. Ο εναγόμενος οφειλέτης
(προσφεύγων) κλήθηκε –κανονικά και έγκαιρα ενώπιον του αλλοδαπού
δικαστηρίου δικαστηρίου, όπου παρέστη κατά τη συζήτηση της εναντίον
του αγωγής και έτσι δεν στερήθηκε του δικαιώματος ακροάσεως και
υπεράσπισής του, πράγμα το οποίο αποδεικνύεται από το προσκομιζόμενο
σε νόμιμη μετάφραση στην ελληνική από 7-4-1993 πιστοποιητικό του
Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Αγγλίας και Ουαλλίας P. M.
Άλλωστε ο προσφεύγων δεν ισχυρίζεται το αντίθετο με την προσφυγή
του, επικαλούμενος μόνο ότι δεν του επιδόθηκε η αλλοδαπή απόφαση, με
αποτέλεσμα «να στερηθεί τα νόμιμα δικαιώματά του για άσκηση ενδίκων
μέσων». Όπως όμως προκύπτει από την προσκομιζόμενη 9529/9-12-1992
έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πειραιώς
Θεοδοσίου Σακκιώτη, η εν λόγω αλλοδαπή απόφαση επιδόθηκε την άνω
ημερομηνία (9-12-92) νομίμως στον προσφεύγοντα.
Τέλος από το ίδιο ως άνω πιστοποιητικό του Άγγλου Δικαστή προκύπτει,
ότι η αναφερόμενη αλλοδαπή απόφαση είναι εκτελεστή κατά το δίκαιο του
κράτους προελεύσεως. Ενόψει αυτών, δεν συντρέχουν στην ερευνώμενη
περίπτωση οι λόγοι αρνήσεως αναγνωρίσεως της αλλοδαπής απόφασης
κατά τα άρθρα 27 και 28 της Σύμβασης, που είναι και λόγοι αρνήσεως
εκτελεστότητας, σύμφωνα με το άρθρο 34 παρ. 2 και συνεπώς πρέπει ν’
απορριφθεί ως αβάσιμος ο τρίτος (και τελευταίος) λόγος της προσφυγής
και στο σύνολό της αυτή ως αβάσιμη κατ’ ουσία και να καταδικασθεί
ο προσφεύγων, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα της καθής η
προσφυγή (άρθρ. 176 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει κατ’ αντιμωλία των διαδίκων.
Συνεκδικάζει τις προσφυγές.
Απορρίπτει αυτές.