ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ  
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΝΑΥΤΟΔΙΚΕΙΟΥ  
(ΑΓΩΓΗ ΝΑΥΤΟΔΙΚΕΙΟΥ ΑΡ. 38/2016 )  
 
21 Ιουνίου  2018  
 
[MΙΧΑΗΛΙΔΟΥ , Δ/ΣΤΗΣ ] 
 
ΤΗΕ CYPRUS  PHASSOURI  PLANTATIONS  CO LTD 
Ενάγοντες  
ΚΑΙ 
 
HAPAG -LLOYD  AG, από τη Γερμανία  
Εναγόμενοι  
----------------------  
 
Αίτηση ημερομηνίας 1.9.2017  
 
Κ. Στυλιανού για Τ. Παπαδόπουλο & Συνεργάτες ΔΕΠΕ , για τους ενάγοντες.  
Aντ. Χριστοφή για Α. Γιωρκάτζη ΔΕΠΕ και A.G. Erotocritou  LLC, για τους 
εναγόμενους.  
 
---------   
 
Α Π Ο Φ Α Σ Η  
 
ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, Δ.:  Oι ενάγοντες, εταιρεία δεόντως εγγεγραμμένη στην 
Κυπριακή Δημοκρατία, που ασχολείται κυρίως με την παραγωγή, 
συσκευασία και εμπορία εσπεριδοειδών και γενικότερα γεωργικών 
2 
 
προϊόντων, καταχώρισε εναντίον Γερμανικής εταιρείας, πλοιοκτήτριας του 
πλοίου  IRENES  LOGOS  (το πλοίο)  την παρούσα αγωγή, δυνάμει της 
οποίας αξιώνει το ποσό των USD 49.000 και/ή το αντίστοιχο ποσό σε ευρώ, 
ως αποζημιώσεις για απώλεια και/ή ζημιά και/ή έξοδα που υπέστησαν οι 
ενάγοντες από την απώλεια των εμπορευμάτων , τα οποία μεταφέρονταν 
από το λιμάνι της Λεμεσού, προς το λιμάνι Xingang  στην Κίνα , με το εν 
λόγω πλοίο.  Το αγώγιμο δικαίωμα των εναγόντων θεμελιώνεται δια του 
δικογράφου , επί διαζευκτικής βάσεως , στην αμέλεια και/ή παράλειψη των 
εναγομένων να φορτώσουν και/ή φυλάξουν και/ή μεταφ έρουν με 
ασφάλεια τα εμπορεύματα και/ή στην παράβαση των νομίμων 
καθηκόντων και υποχρεώσεων των εναγομένων και/ή στην παράλειψη 
συμμόρφωσης με τους όρους των επιδίκων συμβάσεων και/ή συμφωνιών 
και/ή εγγράφων φορτωτικής.     
 
Όπως στη συνέχεια εξειδικεύθηκε  με τη μονομερή αίτηση των εναγόντων1 
για υποκατάστατο επίδοση του κλητηρίου εντάλματος της αγωγής στη 
διεύθυνση τ ων εναγομένων  στο Αμβούργο, Γερμανία, η αξίωση στην ουσία 
                                            
1 Ένορκη δήλωση του διευθύνοντος συμβούλου των εναγόντων που συνόδευε την αίτηση για   
υποκατάστατο επίδοση ημερ. 23.2.2017 , §6-10. 
3 
 
της θεμελιώνεται στην παράλειψη των εναγομένων  να παρέχουν 
κατάλληλους μετρητές θερμοκρασίας στα εγκεκριμένα 
εμπορευματοκιβώτια , αλλά και συσκευές καταγραφής της θερμοκρασίας , 
με σκοπό την ασφαλή και υγιή μεταφορά των προϊόντων στον χώρο 
προορισμού τους, λόγω του ευαίσθητου σε υψηλές θερμοκρασίες φορτ ίου, 
ώστε να αντέξουν στο πολυήμερο ταξίδι, όπως  προνοείτο στις μεταξύ τους 
«έγγραφες συμφωνίες/ή και έγγραφα φορτωτικής».    
 
Μετά την επίδοση της αγωγής ως το σχετικό διάταγμα του Δικαστηρίου 
καταχωρίστηκε η υπό κρίση αίτηση, δυνάμει της οποίας οι εναγόμ ενοι-
αιτητές εξαιτούνται διάταγμα ακύρωσης και/ή παραμερισμού του 
κλητηρίου εντάλματος και αναστολή της διαδικασίας , λόγω έλλειψης 
δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου, όπως και παραμερισμό και ακύρωση του 
διατάγματος υποκατάστατης επίδοσης του κλητηρίου εντάλματο ς στους 
εναγόμενους.   
 
Η αίτηση στηρίζεται στους περί Δικαιοδοσίας Ναυτοδικείου 
Διαδικαστικούς Κανονισμούς του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κύπρου του 
1893, Κανονισμοί 5, 7, 15, 19 -28, 203 μέχρι 212 αμφοτέρων 
4 
 
περιλαμβανομένων και 237, στο δίκαιο και τις αρχές  της επιείκειας, στις 
συμφυείς και εγγενείς εξουσίες του Δικαστηρίου, στην νομολογία ως και 
επί της εγγενούς και πρακτικής του Δικαστηρίου.  
 
Επικαλούνται οι αιτητές  τη φορτωτική, Τεκμήριο Α στην ένορκη δήλωση 
που συνοδεύει την αίτηση, για να εισηγηθούν , ότι με βάση τη ρητή ρήτρα 
δικαιοδοσίας της φορτωτικής, οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ των διαδίκων 
υπόκειται στη δικαιοδοσία των Δικαστηρίων του Αμβούργου, με 
εφαρμοστέο δίκαιο το δίκαιο της Γερμανίας, παράγραφος 25  της 
φορτωτικής, υπό τον τίτλο « Law and Jurisdiction ».  Δυνάμει της εν λόγω 
ρήτρας , προνοείται ότι , σε περίπτωση όπου η ρήτρα αυτή δεν εφαρμόζεται 
σύμφωνα με τον ημεδαπό Νόμο ( local Law) τότε η δικαιοδοσία και το 
εφαρμοστέο δίκαιο , αφίεται στην επιλογήν του μεταφορέα ( carrier ), επί του 
προκειμένου  της εναγόμενης εταιρείας , είτε στο λιμάνι φόρτωσης, είτε στο 
λιμάνι εκφόρτωσης .  
 
Είναι η θέση των αιτητών , ότι παρόλο που οι ενάγοντες -καθ΄ ων η αίτηση 
απεκάλυψαν την ύπαρξη της ρήτρας αποκλειστικής δικαιοδοσίας, 
παρέλειψαν να φέρουν σε γνώση του Δικαστηρί ου και να τονίσουν το 
5 
 
πλήρες κείμενο της, και συγκεκριμένα την ως άνω πρόνοια, η οποία θα 
επηρέαζε, θεωρούν, την κρίση του Δικαστηρίου κατά την ανάληψη 
δικαιοδοσίας.  Εγείρονται δε παραλλήλως , άλλοι λόγοι , που αφορούν στη 
ρήτρα περιορισμού της ευθύνης, στη ν έλλειψη αγωγίμου δικαιώματος : οι 
καθ΄ ων  δεν ήσαν, κατά τον ουσιώδη χρόνο , ιδιοκτήτες του φορτίου ή 
δικαιούχοι του.  Τέλος, εγείρεται ζήτημα ότι πριν τη λήψη αδείας για 
υποκατάστατη επίδοση της αγωγής, οι καθ΄ ων παρέλειψαν να προβούν 
στα κατάλληλα δικονομικά διαβήματα , ώστε να εξασφαλίσουν την άδεια 
του Δικαστηρίου για επίδοση εκτός δικαιοδοσίας , του κλητηρίου 
εντάλμα τος.   
 
Οι καθ΄ ων , αντικρούουν τους ισχυρισμούς  που προβάλλουν οι αιτητ ές,  
με πολυάριθμο υς και εφ΄ όλης της ύλης  λόγους , συμποσούμεν ους σε 16 
τον αριθμό , με επικυρίαρχο τη μη δεσμευτικότητα του όρου 
αποκλειστικής δικαιοδοσίας των Δικαστηρίων του Αμβούργο : ουδέποτε 
συμφώνησαν  ρητά ή περιήλθε εις γνώση τ ους η ρήτρα αποκλ ειστικής 
αλλοδαπής δικαιοδοσίας , ενημερώθηκ αν δε για την ύπαρξη του εν λόγω 
όρου μετά τη φόρτωση των εμπορευμάτων.  
 
6 
 
Η ύπαρξη ή μη δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου είναι ζήτημα που 
επιβάλλεται να εξεταστεί κατά προτεραιότητα.  Από τα γεγονότα της 
παρούσας υπόθεσης προκύπτει ο διεθνής χαρακτήρας της διαφοράς: 
Κυπριακή εταιρεία συνήψε συμφωνία μεταφοράς εμπορευμάτων με 
Γερμανική εταιρεία προς κράτος μη μέλος της Ένωσης.  Είναι κοινά 
αποδεκτό και/ή  δεν αμφισβητείται – όπως προκύπτει από τα δικόγραφα 
και το φάκελο του Δικαστηρίου – ότι η εναγόμενη εταιρεία διεξάγει τις 
εργασίες της και/ή έχει την έδρα της στη διεύθυνση  Ballindamm  25, D-
20095, Αμβο ύργο, Γερμανία.  
 
Εξέτασα με προσοχή τους εκατέρωθεν ισ χυρισμούς , με αναφορά και 
συνάρτηση με την σχετική αίτηση των εναγόντων -καθ΄ ων η αίτηση για 
υποκατάστατο επίδοση και υπό τας περιστάσεις , θεωρώ ότι αφής στιγμής 
η εναγόμενη εταιρεία εδρεύει σε κράτος μέλος της Ένωσης , Γερμανία, 
ενεργοποιούνται  οι διατάξει ς του Κανονισμού 1215/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου του 
2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση 
7 
 
αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις2, προσδίδοντας 
δικαιοδοσία στα Γερμανικά Δικαστ ήρια, άρθρο 63 του Κανονισμού: 
«…εταιρεία ή άλλο νομικό πρόσωπο έχει την κατοικία της στον τόπο στον 
οποίο έχει: (α) την καταστατική της έδρα (β) την κεντρική της διοίκηση ή (γ) 
την κύρια εγκατάσταση της ».  Σύμφωνα με τον εν λόγω Κανονισμό, οι 
κανόνες διεθ νούς δικαιοδοσίας θα πρέπει να παρουσιάζουν υψηλό βαθμό 
προβλεψιμότητας και να βασίζονται στην αρχή της γενικής δωσιδικίας της 
κατοικίας του εναγομένου ( Recital  15).  Δυνάμ ει των προνοιών του άρθρου 
4(1): 
«4(1) Με την επιφύλαξη των διατάξεων του παρόντος κανονισμού, τα 
πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο έδαφος κράτους μέλους 
ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων αυτού του κράτους μέλους, 
ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους.  
 
(2)  Τα πρόσωπα που δεν έχουν την ιθαγένεια του κράτους μέλους 
στο οποίο κατοικούν,  υπάγονται, στο κράτος αυτό, στους κανόνες 
διεθνούς δικαιοδοσίας που ισχύουν για τους ημεδαπούς.»  
 
 
Όπως παρατηρεί ο Ιωάννης Στ. Δεληκωστόπουλος στο ιδιαίτερα εύχρηστο 
και πολύ διαφωτιστικό σύγγραμμα, Ζητήματα από την εφαρμογή του 
                                            
2 Σημειώνεται ότι ο ανωτέρω Ε Ε αναδιατύπωσε τον ΕΕ 44/2001 του Συμβουλίου, της 22.12.2000 
προς βελτίωση του, ανάμεσα σ΄ άλλα για αναβάθμιση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, αρ. 1 
του προοιμίου του Κανονισμού.  
 
8 
 
Κανονισμού 44/2001 για τη  Διεθνή Δικαιοδοσία και την Εκτέλεση 
Αποφάσεων, στο κεφάλαιο «ΙΙ Κατά τόπο πεδίο εφαρμογής», σ.39, §2.18: 
 
«…ο κανονισμός 44/2001 εφαρμό ζεται εφόσον ο εναγόμενος (ή ένας 
εκ των εναγομένων3) έχει την κατοικία του (ή την έδρα του) σε κράτος 
μέλος, ανεξαρτήτως του που βρίσκεται η κατοικία του ενάγοντα.  
Μάλιστα, ο κανονισμός εφαρμόζεται και όταν ο ενάγων κατοικεί σε 
τρίτη χώρα4.  Τούτο διότι, κατ΄ αρχήν, το σύστημα διεθνούς 
δικαιοδοσίας που καθιερώνεται από τον κανονισμό στηρίζεται στον 
βασικό κανόνα , που περιλαμβάνεται στο άρθρο  2 παρ. 1 του 
κανονισμού, κατά τον οποίο «τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία 
τους στο έδαφος κράτους μέλους ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων 
αυτού του κράτους μέλους, ανεξάρτητα από την ιθαγένεια τους.»  Ο 
χαρακτήρας γενικής α ρχής που έχει ο ανωτέρω κανόνας διεθνούς 
δικαιοδοσίας, κανόνας που αποτελεί έκφραση της αρχής actor  
sequitur  forum  rei, εξηγείται , όπως επισημαίνει το ΔΕΚ, από το  
γεγονός ότι ο κανόνας αυτός καθιστά δυνατόν, στον εναγόμενο, να 
αμυνθεί ευκολότερα5.  Μόνο κα τά παρέκκλιση από τη θεμελιώδη 
αυτή αρχή της διεθνούς δικαιοδοσίας των δικαστηρίων του κράτους 
στο έδαφος του οποίου ο εναγόμενος έχει την κατοικία ή την έδρα 
του, ο κανονισμός προβλέπει περιπτώσεις, περιοριστικά 
απαριθμούμενες, στις οποίες ο εναγόμενος πρ έπει, όταν η 
κατάσταση εμπίπτει σε κανόνα αποκλειστικής διεθνούς 
δικαιοδοσίας (π.χ., για τα ακίνητα) ή όταν πρόκειται για παρέκταση 
διεθνούς δικαιοδοσίας, να μην εναχθεί ενώπιον δικαστηρίου του 
κράτους της κατοικίας του.»  
 
Από το πνεύμα και το γράμμα των συνδυασμένων προνοιών του 
Κανονισμού, άρθρου 4(1) ανωτέρω, προκύπτει ότι ο Κανονισμός δεν 
                                            
3 ΔΕΚ, 1.3.2005, Owusu  κατά  Jackson , C-281/02.  
4 ΔΕΚ, 13.7.2000, Group  Josi, C-412/98, σκέψη  61. 
5 ΔΕΚ, 13.7.2000, Group  Josi, o.π., σκέψη  35. 
9 
 
εφαρμόζεται μόνο στις ακόλουθες περιπτώσεις: αν ο εναγόμενος δεν έχει 
την κατοικία του στο έδαφος κράτους μέλους , σε περίπτωση συντρέχουσας  
αποκλειστική ς διεθνούς δικαιοδοσία ς ή εκεί όπου προκύπτει παρέκταση 
διεθνούς δικαιοδοσίας, άρθρα 24 και 25 του Κανονισμού.  
 
Στην τελευταία περίπτωση δεν απαιτείται ο εναγόμενος να έχει την 
κατοικία του στο έδαφος κράτους μέρους αλλά είναι αρκετό ένα από τα 
διάδικα  μέρη να πληροί την εν λόγω προϋπόθεση.  Αποκλίσεις από τα 
γενικά κριτήρια της κατοικίας του εναγομένου που τίθε νται χάριν 
προστασίας ειδικών κατηγοριών (ασφαλισμένους ή δικαιούχους, 
καταναλωτές, εργαζόμενους, σε ατομικές συμβάσεις εργασίας) , ώστε να 
παρέχ εται η δυνατότητα στις κατηγορίες των εν λόγω προσώπων , τους 
οποίους ο Κανονισμός θεωρεί κατά τεκμήριο ως ασθενέστερο μέρος , να 
τύχουν δικαστικής προστασίας σε άλλη περίπτωση από εκείνη της 
κατοικίας του εναγομένου , δεν συντρέχουν στην υπό κρίση περ ίπτωση.   
 
Σε κάθε περίπτωση ο κανόνας της κατοικίας του εναγομένου εφαρμόζεται 
υποχρεωτικά ως βάση διεθνούς δικαιοδοσίας και εφαρμόζεται 
υποχρεωτικά σε κάθε περίπτωση  που πληρούνται οι προϋποθέσεις για την 
10 
 
εφαρμογή του .  Ακόμα και εκεί όπου η διαφορά εμφανίζει συ νδετικά 
στοιχεία με τρίτο κράτος , απαγορεύεται σε Δικαστήριο κράτους μέλους να 
αποποιηθεί τη διεθνή δικαιοδοσία  του με το σκεπτικό ότι Δικαστήριο μη 
συμβαλλόμενου κράτους είναι καταλληλότερο για την εκδίκαση της 
διαφοράς.  Αφής στιγμής , η έδρα της εταιρε ίας στη Γερμανία , ορίζει τη 
δωσιδικία  και κατ΄ επέ κταση τη δικαιοδοσία  των Γερμανικών Δικαστηρίων 
η οποία συμπίπτει με την επίδικη ρήτρα στη φορτωτική, δεν τίθεται πλέον 
ούτε ζήτημα παρέκτασης της διεθνούς δικαιοδοσ ίας, άρθρο 25 του 
Κανονισμού, κατ΄ εφαρμογή  της ρήτρας στη φορτωτική , ή αποκλειστικής 
διεθνούς δικαιοδοσίας.    
 
Ακόμα και αν δεχθώ , πως η ρήτρα στη φορτωτική δεν έχει δεσμευτική 
ισχύ, επιστρέφουμε στον κανόνα της γενικής δωσιδικίας της 
κατοικίας/έδρας της εναγόμενης εταιρείας όπου και πάλι υποδεικν ύονται 
τα δικαστήρια της Γερμανίας.  Παρέλκει ως εκ τούτου και η εξέταση του 
ζητήματος κατά πόσο υπήρξε συμφωνία των μερών και συγκατάθεση των 
εναγομένων για τη συμπερίληψη και ενσωμάτωση της στην παράγρ. 25 της 
φορτωτικής ( C-436/16, 28.6.2017, Γιώργος Λεβ έντης, Νικόλας 
Βαφειάς κατά Malcon Navigation Co. Ltd., Brave Bulk Transport 
Ltd., σκέψη 34 , καθώς και την παρατιθέμενη εκεί νομολογία).  
11 
 
Εν όψει των ανωτέρω , παρέλκει και η εξέταση της ένστασης που εισάγουν 
οι εναγόμενοι του forum  non-convenience  και για τον επιπρόσθετο λόγο 
όπως αποφασίστηκε  στην υπόθεση ΔΕΚ, C-281/02, 1.3.2005, Owusu  
κατά Jackson : δεν τυγχάνει εφαρμογή ς ο Αγγλικ ός θεσμός του forum  
non-convenience , ως θεσμό ς μη συμβατό ς με το ισχύον σύστημα των 
κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας6 και κατά συνέπεια απορριπτέο ς. 
 
Η αίτηση επιτυγχάνει.  Το Δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας να εκδικάσει 
την παρούσα αγωγή .  Η αγωγή απορρίπτεται.  Τα έξοδα της αίτησης  σε 
βάρος των εναγόντων -καθ΄ ων η αίτηση , όπως θα υπολογιστούν από τον 
Πρωτοκολλητή και  εγκριθούν από το Δικαστήριο.   
 
 
         Δ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, Δ.  
/φκ  
                                            
6 Η. Caudement -Tallon , Comp étence  et exécution  des jugements  civils , op. cit., p. 74 et s., 
spéc. p.75. (Αναγνώριση  και εκτέλεση  δικαστικών  αποφ άσεων ) και J. O’Hare and K. Browne, 
Civil Litigation, 14th edition, Sweet and Maxwell 2009, 170: ‘The doctrine of forum non 
conveniens cannot be applied in order to stay proceedings in the courts of a Contracting 
State in favou r of similar proceedings in the courts of another State’.