Ι. Η υπό κρίση έφεση κατά της 3125/2001 αποφάσεως του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε με την ειδική διαδικασία των
εργατικών διαφορών, ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως, και πρέπει
να γίνει τυπικά δεκτή και να εξετασθεί με την ίδια διαδικασία για το
παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (533 ΚΠολΔ).
II. Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος με την από 14-6-2000 αγωγή
(με αριθμό καταθέσεως 6938/26-6-00) εξέθετε, κατ' εκτίμηση του
περιεχομένου της, ότι δυνάμει συμβάσεως ναυτικής εργασίας που
καταρτίστηκε στον Πειραιά μεταξύ αυτού και του δεύτερου εναγομένου
και ήδη εκκαλούντος (Αλ. Κανάτου), που ενεργούσε ως αντιπρόσωπος
στην Ελλάδα της πρώτης αλλοδαπής εταιρείας, πλοιοκτήτριας του με
σημαία Ονδούρας φορτηγού πλοίου «M/V WIND Π», 1598 κ.ο.χ., 2500
TDW, ναυτολογήθηκε στο πλοίο αυτό στις 17/7/1999 στον Πειραιά με
την ειδικότητα του λιπαντή, με τις αποδοχές και όρους εργασίας που
προβλέπονται από την ελληνική ΣΣΝΕ για τα Πληρώματα Μεσογειακών
Φορτηγών πλοίων από 800 κ.ο.χ και άνω, και εργάστηκε μέχρι στις
29/12/1999, οπότε απολύθηκε στο λιμάνι του Πειραιά, με καταγγελία
από τον πλοίαρχο, χωρίς υπαιτιότητά του. Ότι κατά το διάστημα της
ναυτολογήσεώς του εργαζόταν όλες τις ημέρες της εβδομάδος, πλέον του
8/ώρου επί δύο ακόμη ώρες και ότι οι εναγόμενοι- εκκαλούντες δεν του
κατέβαλαν τα οφειλόμενα στην αγωγή ποσά για δεδουλευμένες αποδοχές,
υπερωρίες, αποδοχές αδείας και αποζημίωση απολύσεως. Ζητούσε δε, μετά
από νόμιμο περιορισμό του καταψηφιστικού αιτήματος της αγωγής, να
υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να του καταβάλουν για τις πιο πάνω αιτίες το
συνολικό ποσό των 1.014.906 δρχ και να αναγνωρισθεί ότι του οφείλουν
ακόμη 2J56.784 δρχ. με το νόμιμο τόκο από της απολύσεως του, άλλως
από της επιδόσεως της αγωγής. Ο ίδιος ενάγων- εφεσίβλητος με την από
15/12/2000 δεύτερη αγωγή (αρ. καταθέσεως 12953/20-12-2000), την
οποία έστρεφε κατά της αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία «B. S.
SA», εξέθετε ότι με προσύμφωνο ναυτολογήσεως που καταρτίσθηκε στον
Πειραιά ανάμεσα σ' αυτόν και τον «δεύτερο αντίδικο που ενεργούσε ως
νόμιμος εκπρόσωπος και διαχειριστής της πρώτης αντιδίκου, που εδρεύει
στην αλλοδαπή» ναυτολογήθηκε στις 17/7/1999 στον Πειραιά με την
ιδιότητα του λιπαντή επί του αναφερόμενου στην αγωγή πλοίου, το οποίο
πωλήθηκε στις 31/1/2000 δηλαδή μετά την απόλυση του (17/12/99) από
την εταιρεία «D. S. SA», στην αντίδικο, η οποία το αγόρασε, γνωρίζοντας
ότι αποτελούσε το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο της πρώτης αντιδίκου.
Επικαλούμενος δε ο ενάγων-εφεσίβλητος τις διατάξεις του άρθρου 479
ΑΚ, άλλως τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, ζητούσε, μετά
παραδεκτώς γενόμενο περιορισμό του καταψηφιστικού αιτήματος της
αγωγής, να υποχρεωθεί «η αντίδικος» να του καταβάλει, σε ολόκληρο
με την πρώην πλοιοκτήτρια εταιρεία («D. S. SA») το αναφερόμενο στην
πρώτη αγωγή συνολικό ποσό των 1.014.906 δρχ και να αναγνωρισθεί ότι
του οφείλει ακόμη 2.156.784 δρχ. με το νόμιμο τόκο από της απολύσεως
του, άλλως από της επιδόσεως της αγωγής, για δεδουλευμένες αποδοχές,
υπερωρίες, άδεια και αποζημίωση απολύσεως. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο
συνεκδίκασε τις αγωγές και αφού απέρριψε ως μη νόμιμη την επικουρική
βάση αυτών (αδικαιολογήτου πλουτισμού), δέχθηκε κατά ένα μέρος αυτές
κατά τη κυρία τους βάση ως ουσιαστικώς βάσιμες και υποχρέωσε τους
εκκαλούντες να καταβάλουν στον εφεσίβλητο σε ολόκληρο ο καθένας το
συνολικό ποσό των 638.385 δρχ και αναγνώρισε ότι αυτοί υποχρεούνται
να του καταβάλουν επιπλέον 1.243.222 δρχ με το νόμιμο τόκο από της
επιδόσεως της αγωγής. Κατά της αποφάσεως αυτής παραπονούνται οι
εκκαλούντες για τους αναφερόμενους στην έφεση λόγους και ζητούν την
εξαφάνιση, άλλως τη μεταρρύθμιση αυτής και την απόρριψη των πιο πάνω
αγωγών.
III. Η πιο πάνω αναφερόμενη δεύτερη αγωγή (κατά της εταιρείας «B. S.
SA») είναι αόριστη, διότι δεν περιέχει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου
216 παρ. 1α σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν αυτή κατά
το νόμο και δικαιολογούν την άσκηση αυτής από τον ενάγοντα κατά της
εναγομένης εταιρείας. Ειδικότερα στην αγωγή εκτίθεται ότι η αναφερόμενη
σύμβαση ναυτικής εργασίας δυνάμει της οποίας ο ενάγων- εφεσίβλητος
ναυτολογήθηκε «στο πλοίο των αντιδίκων» καταρτίσθηκε με τον»δεύτερο
αντίδικο που ενεργούσε ως νόμιμος εκπρόσωπος και διαχειριστής της
πρώτης» Η αγωγή όμως στρέφεται κατά ενός και όχι κατά δύο εναγομένων
και έτσι δεν καθίσταται σαφές με ποιόν καταρτίσθηκε η αναφερόμενη
στην αγωγή σύμβαση. Η αοριστία επιτείνεται από το ότι στη συνέχεια
εκτίθεται στην αγωγή ότι το πλοίο στο οποίο ναυτολογήθηκε ο ενάγων-
εφεσίβλητος πωλήθηκε στις 31/1/2000 δηλαδή μετά την απόλυση του
ενάγοντος (17/12/99 «από την εταιρεία «D. S. SA», στην αντίδικο η οποία
το αγόρασε, γνωρίζοντας ότι αποτελούσε το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο
της πρώτης αντιδίκου». Κατ’ αυτόν όμως τον τρόπο δεν καθίσταται σαφές
σε ποίου την πλοιοκτησία ανήκε τα πλοίο κατά το χρόνο της καταρτίσεως
της συμβάσεως ναυτολογήσεως, αφού το αναφερόμενο στην αρχή
περιστατικό ότι αυτό ανήκε στην πλοιοκτησία των αντιδίκων, στη συνέχεια
αναιρείται, με την αναφορά ότι η «η αντίδικος» απέκτησε αυτό μετά
την απόλυση του ενάγοντος. Ακολούθως, ενώ, κατά τα εκτιθέμενα στην
αρχή της αγωγής περιστατικά, οι αξιώσεις του ενάγοντος φέρονται ότι
στηρίζονται στην μεταξύ αυτού και της εναγομένης εταιρείας σύμβαση
εργασίας, που καταρτίσθηκε με τον μη κατονομαζόμενο εκπρόσωπο αυτής,
ακολούθως η εναγομένη εταιρεία φέρεται ότι υποχρεούται να καταβάλει
τις από τη σύμβαση αυτή αξιώσεις του ενάγοντος ως ευθυνόμενη κατά τις
διατάξεις του άρθρου 479 ΑΚ. Εξάλλου ακόμη και αν ήθελε εκτιμηθεί ότι
όσα εκτίθενται στην αρχή της αγωγής (περί δύο εναγομένων κλπ), έχουν
γραφεί εκ παραδρομής και τα απαραίτητα κατά νόμο περιστατικά που
δικαιολογούν την κατά της εναγομένης άσκηση της αγωγής, αναφέρονται
στη 3η σελίδα αυτής, όπου εκτίθεται ότι η εναγομένη ενάγεται κατά
τις διατάξεις του άρθρου 479 ΑΚ, διότι απέκτησε αυτό από την πρώην
πλοιοκτήτρια και πωλήτρια του πλοίου εταιρεία «D. S. SA», ως μοναδικό
περιουσιακό στοιχείο αυτής, και πάλι υφίσταται αοριστία, αφού δεν
καθίσταται τελικώς σαφές με ποίον καταρτίσθηκε η αναφερόμενη στην
αγωγή σύμβαση μετά του ενάγοντος, και ειδικότερα δεν εκτίθεται αν η
σύμβαση αυτή καταρτίσθηκε με την πρώην πλοιοκτήτρια από την οποία,
όπως αναφέρει, αυτή απέκτησε το ένδικο πλοίο ως σύνολο περιουσίας
και, περαιτέρω, στην περίπτωση κατά την οποία η κατάρτιση αυτής της
συμβάσεως έγινε με εκπρόσωπο της πλοιοκτήτριας, όπως διαφαίνεται από
τα προαναφερόμενα, δεν κατονομάζεται το πρόσωπο αυτό. Δεν εκτίθενται,
συνεπώς τα απαραίτητα κατά το νόμο στοιχεία τα οποία θα ήταν δυνατόν
να θεμελιώσουν, κατ' άρθρο 479 ΑΚ, τις από τη σύμβαση ναυτικής
εργασίας απαιτήσεις του ενάγοντος κατά της εναγομένης αυτής εταιρείας.
Πρέπει να επισημανθεί ότι οι πιο πάνω αοριστίες της αγωγής όχι μόνο
δεν διευκρινίσθηκαν με τις προτάσεις του ενάγοντος- εφεσίβλητου που
κατατέθηκαν κατά τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον του πρωτοβαθμίου
Δικαστηρίου (τούτο έπραξε μόνο με την προσθήκη των προτάσεων
εντός της προθεσμίας αντικρούσεως), αλλά επαναλαμβάνονται όσα και
στην αγωγή αναφέρονται και επιπλέον, ενώ στις εν λόγω προτάσεις ως
αντίδικος του ενάγοντος κατονομάζεται μόνο η εταιρεία «B. S. SA» (όπως
στην αγωγή), στη συνέχεια, άλλοτε γίνεται λόγος για μία εναγομένη και
άλλοτε για τρεις (που δεν κατονομάζονται).
Είναι αληθές ότι από την αντιπαραβολή των κειμένων των δύο
συνεκδικαζομένων αγωγών θα ήταν δυνατόν να εκτιμηθεί το αληθές
νόημα του περιεχομένου της δεύτερης αγωγής. Όμως η αοριστία του
δικογράφου της αγωγής δεν δύναται να αρθεί με όσα εκτίθενται σε άλλα
έγγραφα εκτός αυτής, ούτε το ορισμένο ή αόριστο αυτής δύναται να
εξαρτηθεί από το τυχαίο γεγονός ότι αυτές συνεκδικάσθηκαν. Εξάλλου
η δεύτερη αγωγή δεν ασκήθηκε ως συμπληρωματική της πρώτης, αφού
εξ ουδενός στοιχείου του περιεχομένου της προκύπτει κάτι τέτοιο. Το
πρωτοβάθμιο επομένως Δικαστήριο, το οποίο έκρινε ορισμένη την αγωγή
αυτή, έσφαλε, όπως βασίμως υποστηρίζει η εκκαλούσα εταιρεία «B. S.
SA», με τον πρώτο λόγο της εφέσεως, ισχυρισμό τον οποίο είχε προβάλλει
και στο πρωτόδικο Δικαστήριο. Μετά την παραδοχή του λόγου αυτού της
εφέσεως παρέλκει η έρευνα του 2ου λόγου αυτής (εσφαλμένη εκτίμηση
των αποδείξεων ως προς την ευθύνη της εταιρείας αυτής κατά τη διάταξη
του άρθρου 479 ΑΚ). Ακολούθως πρέπει να γίνει δεκτή η 3 έφεση κατά
το μέρος που στρέφεται κατά το κεφάλαιο της εκκαλουμένης που δέχθηκε
εν μέρει την αγωγή ως προς την εναγομένη-εκκαλούσα εταιρεία «B.
S. SA» και να εξαφανισθεί αυτή κατά την εν λόγω διάταξη και, αφού
κρατηθεί και εκδικασθεί η υπόθεση από αυτό το Δικαστήριο, να απορριφθεί
η από 15/12/2000 δεύτερη αγωγή (αρ.καταθέσεως 12953/20-12-2000),
ως αόριστη. Ακολούθως πρέπει να ερευνηθεί η υπόθεση ως προς του
προβαλόμενους λόγους εφέσεως σε σχέση με τη πρώτη από 14-6-2000
αγωγή, η οποία με το πιο πάνω αναφερόμενο περιεχόμενο κρίνεται
επαρκώς ορισμένη.
IV. Από τις διατάξεις των άρθρων 671 παρ. 1 εδ. τελ. ΚΠολΔ, 670, 674
παρ. 2, 237 παρ. 3 και 591 παρ. 1 εδ. β' ΚΠολΔ, προκύπτει ότι στη
διαδικασία των εργατικών διαφορών οι διάδικοι έχουν τη δυνατότητα
προσαγωγής ενόρκων βεβαιώσεων που έχουν ληφθεί και εντός ακόμη
της παρεχομένης από το νόμο τριήμερης προθεσμίας προσθήκης και
αντίκρουσης (ΑΠ 1167/99 Δνη 41, 361, ΑΠ 1815/99 Δνη 41, 985, ΑΠ
206/99 Δνη 40, 1037). Εξάλλου όπως προκύπτει από συνδυασμό των
διατάξεων των άρθρων 529 παρ. 1, 591 παρ. 1, 663 επ. ΚΠολΔ στην κατ'
έφεση δίκη και στην εργατική διαδικασία δύνανται να επικληθούν και να
προσκομισθούν νέα αποδεικτικά μέσα, άρα και ένορκες βεβαιώσεις, που
έχουν συνταχθεί κατ' άρθρο 671 παρ. 1 ΚΠολΔ, μετά την έκδοση της
εκκαλουμένης αποφάσεως, πολύ δε περισσότερο και ένορκες βεβαιώσεις
που είχαν συνταχθεί και προσκομισθεί εκπροθέσμως στο πρωτοβάθμιο
Δικαστήριο πριν από την έκδοση αυτής (ΑΠ 38/2001 ΕλΔνη 42, 910,
ΑΠ 1187/97 Δνη 39, 544, ΑΠ 884/98 Δνη 40, 588). Η κλήτευση του
αντιδίκου δύναται να γίνει εγκύρως και με δήλωση στα πρακτικά (ΑΠ
1199/78 ΝοΒ 27, 918, ΕΑ 798/86 Δνη 27, 1477, ΕΑ 1215/87 29,
522, ΕΠ 458/98 Δνη 40, 1113). Επομένως ο τρίτος λόγος εφέσεως,
με τον οποίο οι εκκαλούντες παραπονούνται ότι εσφαλμένα, όπως
υποστηρίζουν, η πρωτόδικη απόφαση έλαβε υπόψη της την 1248/2001
ένορκη βεβαίωση ενώπιον του Ειρηνοδίκη Πειραιώς (η οποία, όπως
προκύπτει είχε ληφθεί νομοτύπως μετά προηγούμενη 24/ωρη κλήτευση
αυτών) «διότι προσκομίσθηκε μετά τη συζήτηση της υποθέσεως στο
πρωτοβάθμιο Δικαστήριο», πρέπει, σύμφωνα και με τις πιο πάνω σκέψεις,
να απορριφθεί, αφενός μεν, διότι είναι αβάσιμος, αφού η εν λόγω ένορκη
βεβαίωση παραδεκτώς προσκομίσθηκε στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, εντός
της 3/ημερης προθεσμίας προς αντίκρουση, αφετέρου- και προεχόντως-
ως αλυσιτελής, αφού την εν λόγω ένορκη βεβαίωση επικαλείται
και προσκομίζει εκ νέου παραδεκτώς ενώπιον του δευτεροβαθμίου
Δικαστηρίου ο ενάγων – εφεσίβλητος.
V. Κατά το άρθρο 25 του ΑΚ, οι ενοχές από τη σύμβαση ρυθμίζονται από
το δίκαιο στο οποίο υποβλήθηκαν τα μέρη και αν δεν ορίστηκε τέτοιο
εφαρμόζεται το δίκαιο που αρμόζει από το σύνολο των ειδικών συνθηκών
(βλ. και ΑΠ 424/1995 ΕΝΔ 24, 124). Περαιτέρω από τις διατάξεις των
άρθρων 2,3 παρ. 1 και 2, 4.Ι, 6 και 10 της Διεθνούς Σύμβασης της
Ρώμης του 1980, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (ν.
1792/88),που ισχύει από 1/4/91, συνάγεται ότι η ενοχική σύμβαση
διέπεται από το δίκαιο που επέλεξαν τα συμβαλλόμενα μέρη (άρθ. 3
παρ. 1-4). Στο μέτρο που το εφαρμοστέο δίκαιο στη σύμβαση δεν έχει
επιλεγεί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 3, η σύμβαση διέπεται από
το δίκαιο της χώρας με την οποία συνδέεται στενότερα (άρθ. 4 παρ. 1-5).
Κατά την παρ. 1 του άρθρου 6 η επιλογή από τους συμβαλλομένους του
εφαρμοστέου δικαίου, προκειμένου για σύμβαση εργασίας, δεν μπορεί να
έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει τον εργαζόμενο από την προστασία που
εξασφαλίζουν σ' αυτόν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του δικαίου που
θα ήταν εφαρμοστέο, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, αν
δεν είχε γίνει η επιλογή. Κατά την παρ. 2 του άρθρου 6, εφόσον παρά τις
διατάξεις του άρθρου 4, δεν έχει γίνει επιλογή σύμφωνα με το άρθρο 3, η
σύμβαση διέπεται: α) από το δίκαιο της χώρας όπου ο εργαζόμενος παρέχει
συνήθως την εργασία του σε εκτέλεση της σύμβασης (το οποίο στην
περίπτωση της συμβάσεως ναυτολογήσεως είναι το δίκαιο της σημαίας
του πλοίου), ακόμη και αν έχει εγκατασταθεί προσωρινά σε άλλη χώρα, ή
β) αν ο εργαζόμενος δεν παρέχει συνήθως την εργασία του σε μία μόνο
χώρα, αυτές του δικαίου της χώρας που βρίσκεται η εγκατάσταση (δηλαδή
η επιχείρηση), που τον προσέλαβε, εκτός εάν και στις δύο πιο πάνω
περιπτώσεις από το σύνολο των περιστάσεων συνάγεται ότι η σύμβαση της
εργασίας συνδέεται στενότερα με άλλη χώρα, οπότε εφαρμοστέο είναι το
δίκαιο της άλλης χώρας (ΑΠ 1197/1999 ΕΝΔ 27, 355, Ελ Δνη 41, 724,
ΑΠ 654/1997 ΕΝΔ 25, 372, ΑΠ 515/1998 ΕΕΔ 58, 646, ΕΝΔ 26, 375, ΑΠ
561/2001 ΕΝΔ 29, 283, ΑΠ 541/2001 ΕΝΔ 29, 286).
Περαιτέρω όμως το τελευταίο αυτό δίκαιο, που προκρίνεται ως εφαρμοστέο
στη σύμβαση εργασίας, πρέπει, σύμφωνα και με τη διάταξη του άρθρου
7 παρ. 2 της ίδιας Σύμβασης, να μη θίγει την εφαρμογή κανόνων δικαίου
στη χώρα του δικαστή που δικάζει την υπόθεση, οι οποίοι ρυθμίζουν
αναγκαστικά την περίπτωση, ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο στη σύμβαση
δίκαιο. Πρόκειται για τους κανόνες άμεσης εφαρμογής, εκείνων δηλαδή
των οποίων η εφαρμογή είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της πολιτικής,
οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της Χώρας (βλ. σχετ. ΑΠ 561/2001
ο.π., ΑΠ 541/2001 ο.π., ΕΠ 3/1998 ΕΝΔ 26, 470, ΕΠ 520/1993 ΕΝΔ
21, 432, και εκεί σημειούμενη νμλγ). Διατάξεις αναγκαστικού δικαίου,
σύμφωνα με άρθρο 3 παρ. 3 της ίδιας Σύμβασης θεωρούνται εκείνες
από τις οποίες το δίκαιο της χώρας στην οποία ισχύουν δεν επιτρέπει
παρέκκλιση (ΑΠ 541/2001 ο.π, ΑΠ 654/1997 ΕΝΔ 25, 372, ΑΠ 515/1998
ΕΝΔ 26, 375, ΑΠ 1197/99 ΕΝΔ 27, 355). Οι διατάξεις των συλλογικών
συμβάσεων εργασίας που καθορίζουν τα ελάχιστα όρια αποδοχών των
επί μέρους κατηγοριών εργαζομένων είναι αναγκαστικού δικαίου και
έχουν εφαρμογή όταν βάσει των πιο πάνω διατάξεων είναι εφαρμοστέο το
ελληνικό δίκαιο (ΑΠ ολ 47/1987 ΕΝΔ 15, 385, ΑΠ 668/1985 ΕΝΔ 14, 76
ΕΠ 520/1993 ΕΝΔ 21, 431, ΕΠ 667/1997, 1254/1997 αδημ.).
Σχετικά με την εφαρμογή των ελληνικών ΣΣΝΕ και επί αλλοδαπών
ναυτικών βλΑΠ ολ 47/1987 ΕΝΔ 15, 385, ΑΠ 668/1985 ΕΝΔ 14, 76).
Δεν είναι όμως οι διατάξεις αυτές αναγκαστικής εφαρμογής με την έννοια
του άρθρου 7 παρ. 2 της άνω Διεθνούς Συμβάσεως (ΑΠ 561/2001,
ΑΠ 541/2001 ό.π.). Στην προκειμένη περίπτωση από την κατάθεση
του μάρτυρος των εναγομένων που εξετάσθηκε ενόρκως ενώπιον του
πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, η κατάθεση του οποίου περιέχεται στα
ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως, από
την 1248/2001 ένορκη βεβαίωση, που έχει ληφθεί νομοτύπως, σύμφωνα
με τη διάταξη του άρθρου 671 παρ. 1 ΚΠολΔ, ενώπιον του Ειρηνοδίκη
Πειραιώς, η οποία λαμβάνεται υπόψη, όπως ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω,
και από όλα τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι
(όσα έγγραφα δεν έχουν συνταχθεί στην ελληνική γλώσσα λαμβάνονται
υπόψη εφόσον προσκομίζεται μετάφραση αυτών), αποδείχθηκαν τα εξής:
Με προσύμβαση ναυτικής εργασίας που καταρτίστηκε προφορικώς στον
Πειραιά τον Ιούλιο 1999 μεταξύ αυτού και του δεύτερου εκκαλούντος
(Αλ. Κανάτου), που ενεργούσε ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της
πρώτης αλλοδαπής ναυτιλιακή εταιρεία, η οποία είχε την καταστατική
της έδρα της στην Ονδούρα, αλλά την πραγματική της στον Πειραιά,
πλοιοκτήτριας του με σημαία Ονδούρας φορτηγού πλοίου «M/V WIND
Π», 1598 κ.ο.χ., και TDW έως 2500, ο εφεσίβλητος ναυτολογήθηκε στο
πλοίο αυτό στις 17/7/1999 στον Πειραιά με την ειδικότητα του λιπαντή,
με τις αποδοχές και όρους εργασίας που προβλέπονται από την ελληνική
ΣΣΝΕ για τα Πληρώματα Μεσογειακών Φορτηγών πλοίων από 800 κ.ο.χ
και άνω, και εργάστηκε στο πλοίο αυτό μέχρι στις 29/12/1999, οπότε
απολύθηκε στο λιμάνι του Πειραιά. Οι ισχυρισμοί των εκκαλούντων
ότι συμφωνήθηκε ρητώς ότι την ένδικη σύμβαση θα διέπει το δίκαιο
της Ονδούρας δεν αποδείχθηκε. Το μόνο αποδεικτικό στοιχείο που
προσκομίζουν οι εκκαλούντες προς τούτο είναι η κατάθεση του μάρτυρας
αυτών, ο οποίος εξηγεί την επιλογή του δικαίου αυτού «γιατί το πλοίο
έφερε σημαία Ονδούρας». Αντίθετα από τη κατάθεση του μάρτυρα του
εφεσίβλητου, που περιέχεται στην προσκομιζόμενη απ' αυτόν ένορκη
βεβαίωση, προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν ότι η
ένδικη σύμβαση θα διέπεται από τις ελληνικές ΣΣΝΕ. Η βεβαίωση αυτή
ενισχύεται και από τα λοιπά αποδεικτικά μέσα και ιδιαίτερα από τα
προσκομιζόμενα έντυπα των μισθοδοτικών λογαριασμών όπου έχουν
συνταχθεί και συμπληρωθεί με βάση τις προβλέψεις της ελληνικής
νομοθεσίας και ειδικότερα των ελληνικών ΣΣΝΕ. Ειδικότερα στα εν λόγω
έντυπα γίνεται αναφορά για «επίδομα Σ.Σ.» για κρατήσεις χαρτοσήμου,
Π.Ν.Ο (συνδικαλιστικού οργάνου των Ελλήνων ναυτικών) και κυρίως
προβλέπεται και καταβάλλεται μισθός σε δραχμές. Επομένως σύμφωνα και
με την πιο πάνω Διεθνή Σύμβαση εφαρμοστέο είναι το ελληνικό δίκαιο,
αφού αυτό τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν ως εφαρμοστέο, όπως
βασίμως υποστηρίζει ο εφεσίβλητος, Άλλωστε το δίκαιο αυτό είναι και
το εξ όλων των συνθηκών αρμόζον, αφού, πλην των όσων πιο πάνω
αναφέρθηκαν, η σύμβαση καταρτίσθηκε στον Πειραιά, και στο ίδιο λιμάνι
ναυτολογήθηκε και αποναυτολογήθηκε ο εφεσίβλητος. Επίσης Έλληνας
ήταν και ο δεύτερος εκκαλών, όπως ελληνικών συμφερόντων ήταν και
το πλοίο στο οποίο στο οποίο ναυτολογήθηκε ο εφεσίβλητος. Επιπλέον ο
πλοίαρχος και οι αξιωματικοί του πλοίου αυτού ήταν Έλληνες. Αντιθέτως
το δίκαιο της σημαίας του πλοίου (Ονδούρα) ουδένα δεσμό έχει με τη
σύμβαση, πλην της τυπικής (καταστατικής) έδρας τη$ πλοιοκτήτριας
εταιρείας. Ο ισχυρισμός περί καταρτίσεως της συμβάσεως και της
ναυτολογήσεως στη Ραβένα και αναπόδεικτος είναι και δεν ασκεί επιρροή,
αφού ούτε οι εκκαλούντες υποστηρίζουν ότι εφαρμόζεται στην προκειμένη
υπόθεση το Ιταλικό δίκαιο. Επομένως ως προς τις αποδοχές και τους
όρους εργασίας του ενάγοντος έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του ελληνικού
δικαίου και ειδικότερα της ισχύουσας κατά τον κρίσιμο χρόνο από
6/9/1999 ΣΣΝΕ Πληρωμάτων Μεσογειακών Φορτηγών (ΥΑ 2324/4.1.99
-ΦΕΚ Β' 1866/8-10-99), Περαιτέρω δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός των
εναγομένων- εκκαλούντων, που είχε προταθεί και με τις προτάσεις που
είχαν καταθέσει ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, περί ελλείψεως
αρμοδιότητας και διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων να
εκδικάσουν την παρούσα υπόθεση διότι, όπως υποστήριξαν με τη ένδικη
σύμβαση συμφωνήθηκε ότι «αρμόδια δικαστήρια θα είναι τα δικαστήρια
του Σαν Λορέτζο (Ονδούρας)». Ανεξαρτήτως αυτού ο ισχυρισμός αυτός
δεν είναι νόμιμος, διότι ακόμη και με την εκδοχή ότι είχε καταρτισθεί
πράγματι παρόμοια συμφωνία, στην εξεταζόμενη περίπτωση θα είχε
εφαρμογή για τον καθορισμό της δικαιοδοσίας η Σύμβαση των Βρυξελλών
για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές
και εμπορικές υποθέσεις και τα δύο τροποποιητικά της πρωτόκολλα καθώς
και η τροποποιητική Σύμβαση του Σαν Σεμπαστιάν, που κυρώθηκε με
τον ν. 2004/1992. Κατά το άρθρο δε 17 παρ. 7 της Διεθνούς αυτής
Σύμβασης που έχει προστεθεί με την Δ.Σ. του Σαν Σεμπαστιάν (άρθ.7)
«σε θέματα ατομικών συμβάσεων εργασίας, οι συμφωνίες διεθνούς
δικαιοδοσίας παράγουν αποτελέσματα μόνον αν είναι μεταγενέστερες
από τη γέννηση της διαφοράς, ή αν ο εργαζόμενος τις επικαλείται για να
εκδικασθεί η διαφορά από δικαστήριο άλλο από αυτό της κατοικίας του
εναγομένου ή από εκείνο που ορίζεται στο άρθρο 5 σημείο 1.». Επομένως
η ευχέρεια αυτή παρέχεται μόνο στον εργαζόμενο για να ασκήσει ο ίδιος
την αγωγή στο Δικαστήριο που έχει ορισθεί κατά παρέκταση και όχι ι
να χρησιμοποιηθεί ως ένσταση του εργοδότη. Συνακόλουθα, εφόσον,
στην προκειμένη περίπτωση η πιο πάνω ρήτρα παρέκτασης ήταν, κατά
τους ισχυρισμούς των εκκαλούντων προγενέστερη της διαφοράς, και
ο εφεσίβλητος εργαζόμενος άσκησε την αγωγή στο αρμόδιο κατά τόπο
δικαστήριο (22, 25 παρ. 2, 33, 664 ΚΠολΔ), διότι έκρινε ότι η εν λόγω
συμφωνία δεν ήταν ευνοϊκή γι' αυτόν, η προβαλλόμενη ρήτρα παρέκτασης
έχει καταστεί ανενεργός (ΑΠ 561/2001 ΕΝΔ 29, 283, ΕΠ 146/1998
ΕΝΔ 26, 468, ΕΠ 193/1997 ΕΝΔ 25, 52 και εκεί νμλγ) και τα ελληνικά
δικαστήρια έχουν διεθνή δικαιοδοσία προς εκδίκαση της παρούσης
υποθέσεως (άρθρο 3 παρ. 1, 22, 33 ΚΠολΔ 4 παρ. 1 Δ.Σ Βρυξελλών).
Το πρωτοβάθμιο, επομένως, Δικαστήριο, το οποίο έκρινε ότι είχε διεθνή
δικαιοδοσία για την εκδίκαση της υποθέσεως και εφάρμοσε το ελληνικό
δίκαιο, ως το δίκαιο της χώρας με την οποία συνδέεται στενότερα η ένδικη
σύμβαση, δεν έσφαλε και όσα αντίθετα υποστηρίζουν οι εναγόμενοι-
εκκαλούντες με τον 5ο λόγο της εφέσεως αυτών, είναι αβάσιμα και πρέπει
να απορριφθούν. Η εκκαλουμένη όμως απόφαση πρέπει να συμπληρωθεί
με την πιο πάνω σκέψη της παρούσας (534 ΚΠολΔ), κατά την οποία το
ελληνικό δίκαιο είναι εφαρμοστέο στην προκειμένη υπόθεση και ως δίκαιο
που τα μέρη συνομολόγησαν ότι θα ρυθμίζει τη σύμβαση.
VI. (1). Από τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1, 2 του ν. 762/1978
προκύπτει ότι αν ο εργοδότης του ναυτικού είναι ναυτιλιακή ναυτική
εταιρεία, ο αντιπρόσωπος αυτής που συνήψε στην Ελλάδα με ναυτικό
σύμβαση παροχής εργασίας σε πλοίο του εργοδότη, ευθύνεται σε
ολόκληρο με αυτόν για κάθε υποχρέωση που απορρέει από τη σχέση
ναυτικής εργασίας. Αν τη σύμβαση αυτή κατήρτισε στην Ελλάδα ημεδαπό
η αλλοδαπό νομικό πρόσωπο, τότε για τις απαιτήσεις του ναυτικού
ευθύνεται σε ολόκληρο με τον εργοδότη και το φυσικό πρόσωπο που
εκπροσώπησε το νομικό πρόσωπο. Η σύμβαση αυτή δεν είναι αναγκαίο να
γίνει εγγράφως. Η σύμβαση πρόσληψης του ναυτικού για να ναυτολογηθεί
σε πλοίο είναι οριστική σύμβαση και παράγει τα αποτελέσματα που τα μέρη
θέλησαν (361 ΑΚ) και κατά συνέπεια, αν αυτή έγινε στην Ελλάδα, υπάρχει
σε ολόκληρο (αυτοτελής εκ του νόμου) ευθύνη των υπόχρεων που
αναφέρονται στη παραπάνω διάταξη για τις υποχρεώσεις που πηγάζουν
απ' αυτήν ή τη σύμβαση ναυτολόγησης που επηκολούθησε (ΑΠ 424/95
ΕΝΔ 24, 124, ΑΠ 626/1998 ΕλΔνη 40, 620, ΑΠ 168/1999 ΕΝΔ 27, 278,
ΕΠ 184/1997 ΕΝΔ 25, 59, ΕΠ 280/1995 ΕΝΔ 24, 200, ΕΠ 84/1992 ΕΝΔ
21, 191, ΕΠ 1290/97 ΕΝΔ 25, 450 ΕΠ 1330/97 ΕΝΔ 25, 466, βλ. και Α.
Καμβύσης Ναυτεργατικό Δίκαιο, 1994, σελ. 415 επ.).
Περαιτέρω από την αυτή διάταξη του άρθρου 1 του ν. 762/78 προκύπτει
ότι η κατά τη διάταξη αυτή ευθύνη του αντιπροσώπου του αλλοδαπού
εργοδότη, ρυθμίζεται σε κάθε περίπτωση από το ελληνικό δίκαιο και
ειδικότερα από τον εν λόγω νόμο, οι διατάξεις του οποίου αποτελούν
κανόνες άμεσης εφαρμογής και περιέχουν συγχρόνως λανθάνοντες
κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου που καθορίζει ως εφαρμοστέο δίκαιο
για την ευθύνη του αντιπροσώπου την lex fori (ΑΠ 1288/1994, ΕΠ
65/1997 Νμλγ ΕφΠειρ 1996-97 σελ. 189). Στην προκειμένη περίπτωση ο
ενάγων- εφεσίβλητος, κατ' εκτίμηση του περιεχομένου της αγωγής του,
εξέθετε, όπως και πιο πάνω έχει αναφερθεί, ότι η ένδικη προσύμβαση
ναυτικής εργασίας αορίστου χρόνου καταρτίσθηκε προφορικώς στον
Πειραιά μεταξύ του δευτέρου εναγομένου- εκκαλούντος (Α.Κανάτου), που
ενεργούσε «ως εκπρόσωπος και διαχειριστής» της πρώτης εναγομένης
αλλοδαπής εταιρείας, πλοιοκτήτριας τότε του πλοίου στο οποίο αυτός
ναυτολογήθηκε. Επομένως περιέχονται στην αγωγή όλα τα απαραίτητα
κατά το ν. 762/1978 στοιχεία προκειμένου να θεμελιωθεί η εις ολόκληρο
ευθύνη του 2ου εναγομένου στη πιο πάνω διάταξη, η οποία, όπως
προαναφέρθηκε, είναι εφαρμοστέα σε κάθε περίπτωση. Το γεγονός ότι
ο εν λόγω εναγόμενος αναφέρεται με την ιδιότητα του εκπροσώπου και
διαχειριστή της πλοιοκτήτριας, δεν ασκεί έννομη επιρροή, αφού, στην
προκειμένη περίπτωση ο εργοδότης του ενάγοντος, κατά την αγωγή,
ήταν αλλοδαπή ναυτική εταιρεία και ο 2ος εναγόμενος- εκκαλών προέβη
στη σύναψη της σύμβασης εργασίας μετά του ενάγοντος-εφεσίβλητου,
ως εκπρόσωπος αυτής, έννοια η οποία στην προκειμένη περίπτωση
ταυτίζεται με την έννοια του όρου του «αντιπροσώπου» που χρησιμοποιεί
η προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 1 του ν. 762/78 (πρβλ. ΕΠ
1420/84 ΕΝΛ 13, 235). Τούτο δε διότι κατά τη αληθή έννοια της εν
λόγω διατάξεως ο νομοθέτης θέλησε να ευθύνεται σε ολόκληρο με τον
(αλλοδαπό) εργοδότη και εκείνος που συνήψε για λογαριασμό της στην
Ελλάδα τη σύμβαση ναυτικής εργασίας, οποιαδήποτε σχέση και αν είχε με
την εργοδότρια (βλ. σχετ. Δ. Καμβύση ο.π. σελ. 109 επ.). Περαιτέρω, από
τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα, αποδείχθηκε, ότι ο 2ος εκκαλών
προέβη πράγματι στην σύναψη της ένδικης προσυμβάσεως ναυτικής
εργασίας στον Πειραιά με την έννοια που πιο πάνω έχει αναφερθεί
και επομένως αυτός ευθύνεται σε ολόκληρο με την συνεναγόμενη
πλοιοκτήτρια αλλοδαπή εταιρεία για τις απαιτήσεις του εφεσίβλητου
που απορρέουν από την εν λόγω σύμβαση. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι
οι ισχυρισμοί των εκκαλούντων ότι η προσύμβαση ναυτικής εργασίας
καταρτίσθηκε στη Ραβέννα της Ιταλίας δεν αποδείχθηκαν. Το περιστατικό
αυτό κατατίθεται από το μάρτυρα των εκκαλούντων Γεώργιο Κανάτο,
που εξετάσθηκε ενόρκως ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου,
η κατάθεση όμως αυτή δεν κρίνεται πειστική. Ειδικότερα ο εν λόγω
μάρτυρας επιβεβαιώνει μεν ότι ο εφεσίβλητος συνήψε προφορική
σύμβαση, αλλά υποστηρίζει ότι αυτή καταρτίσθηκε στην Ιταλία με τον
πλοίαρχο. Επίσης καταθέτει ότι ο εφεσίβλητος από την Τανζανία πήγε
στη Ραβένα και δεν πέρασε καθόλου από τον Πειραιά και ότι «προφανώς
η Discovery» τον βρήκε στην Τανζανία. Αν όμως η πλοιοκτήτρια
«βρήκε» τον εφεσίβλητο στην Τανζανία, εκεί προφανώς έπρεπε να είχε
καταρτισθεί και η προφορική προσύμβαση και όχι στην Ιταλία. Άλλωστε
ο πλοίαρχος δεν καταρτίζει προφορικές προσυμβάσεις, αλλά προβαίνει
στην ναυτολόγηση του προσλαμβανόμενου ναυτικού. Να σημειωθεί δε ότι,
όπως δεν αμφισβητείται, ο εφεσίβλητος αποναυτολόγηκε στον Πειραιά,
περιστατικό το οποίο ενισχύει την κρίση ότι αυτός ήταν και ο λιμένας
ναυτολογήσεώς του και της καταρτίσεως της συμβάσεως.
Εξάλλου από την προσκομιζόμενη από τους εκκαλούντες, χωρίς
ημερομηνία, φωτοτυπία του ναυτολογίου, (το περιεχόμενο της οποίας
αμφισβητείται από τον εφεσίβλητο), ενόψει και των λοιπών αποδεικτικών
στοιχείων, δεν αποδεικνύεται ότι η ναυτολόγηση του εφεσίβλητου έγινε
στη Ραβέννα. Άλλωστε, ως προς το εξεταζόμενο ζήτημα κρίσιμος τόπος
δεν είναι το λιμάνι όπου ναυτολογήθηκε ο εφεσίβλητος, αλλά ο τόπος
όπου καταρτίσθηκε η μετά του 2ου εκκαλούντος προσύμβαση ναυτικής
εργασίας. Σύμφωνα δε με τα όσα πιο πάνω αναφέρθηκαν, σε συνδυασμό
με τη σαφή περί του ζητήματος αυτού βεβαίωση του μάρτυρα του
εφεσίβλητου στην ένορκη βεβαίωση που αυτός προσκομίζει, αποδεικνύεται
ότι η σύμβαση αυτή καταρτίσθηκε με τον 2ο εναγόμενο – εκκαλούντα στον
Πειραιά. Περαιτέρω οι εκκαλούντες υποστηρίζουν ότι ο Αλ. Κανάτος (2ος
εκκαλών) δεν είχε καμία σχέση με την εργοδότρια εταιρεία («Discovery»)
και, ότι εκπρόσωπος αυτής ήταν ο Κ.Βικάτος. Αλλά και με αυτή την
εκδοχή, εκείνο που έχει σημασία στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι
ποίο ήταν το πρόσωπο που εκπροσωπούσε την πλοιοκτήτρια, αλλά το
πρόσωπο με το οποίο συνήψε την ένδικη σύμβαση ως αντιπρόσωπος
αυτής και, όπως αποδείχθηκε, η σύμβαση αυτή καταρτίσθηκε με τον
2ο εκκαλούντα. Οι περιεχόμενοι επομένως στον 4ο λόγο της εφέσεως
αιτιάσεις των εκκαλούντων ότι εσφαλμένα η πρωτόδικη απόφαση δέχθηκε
ότι στην αγωγή περιλαμβανόταν τα απαραίτητα στοιχεία για την θεμελίωση
της παθητικής νομιμοποιήσεως του β' εναγομένου-εκκαλούντος στις
διατάξεις του ν. 762/78 και ότι αποδείχθηκε η ευθύνη αυτού κατά τις
εν λόγω διατάξεις, είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθεί ο λόγος
αυτός της εφέσεως κατ' ουσίαν. Σημειώνεται ότι ο κατά τη διάταξη του
άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 762/78 ισχυρισμός περί παραγραφής των κατά
του β' εναγομένου αξιώσεων, που είχε προταθεί πρωτοδίκως και είχε
απορριφθεί κατ' ουσίαν με την εκκαλουμένη απόφαση, δεν επαναφέρεται,
ούτε οι εκκαλούντες διατυπώνουν παράπονο για την παραδοχή αυτή της
πρωτοδίκου αποφάσεως.
VII. (1) Ο ενάγων- εφεσίβλητος, όπως έγινε δεκτό εργαζόταν
καθημερινώς, συμπεριλαμβανομένων και των Σαββάτων επί 8 ώρες την
ημέρα, όπως δέχθηκε και η πρωτόδικη απόφαση, η οποία προσβάλλεται
μόνο για την παραδοχή της ως προς την απασχόληση του εφεσίβλητου για
την εργασία του κατά το Σάββατο. Ειδικότερα οι εναγόμενοι -εκκαλούντες
παραπονούνται ότι εσφαλμένα έγινε δεκτό ότι ο εφεσίβλητος εργαζόταν τα
Σάββατα και του επεδίκασε για την υπερωριακά αμειβόμενη εργασία του
(άρθρο 5 παρ. 4 της ΣΣΝΕ) το ποσό των δρχ 317.568 (24 Σάββατα Χ 8
ώρες= 192 ώρες Χ 1654 δρχ ωρομίσθιο), χωρίς να διατυπώνεται αιτίαση
για τον λογιστικό αυτό υπολογισμό. Η απασχόληση του εφεσίβλητου όλες
τις ημέρες της εβδομάδος αποδείχθηκε από τα πιο πάνω αναφερόμενα
αποδεικτικά μέσα και ιδιαίτερα από την ένορκη βεβαίωση που αυτός
προσκομίζει, ενώ οι εκκαλούντες δεν ανταπέδειξαν το λόγο για τον οποίο
ο αντίδικος τους ειδικώς το Σάββατα δεν εργαζόταν καθόλου. Ειδικότερα
αυτοί υποστηρίζουν ότι ο εφεσίβλητος δεν εργαζόταν υπερωριακώς, αλλά
εργαζόταν μόνο επί 8/ωρο καθημερινώς, πλην Σαββάτου, διότι στο πλοίο
υπηρετούσαν επιπλέον τρία άτομα με την δική του ειδικότητα. Είχαν
δε αυτά προσληφθεί, όπως αναφέρουν οι εκκαλούντες, «ακριβώς για
να διανέμεται η εργασία στα μέλη και να μη χρειάζεται να εργάζονται
υπερωριακά». Πράγματι, όπως ορθώς δέχθηκε και η πρωτόδικη απόφαση,
η σύνθεση του πληρώματος επαρκούσε ώστε να μη απαιτείται εργασία
πέραν του 8/ωρου. Οι εκκαλούντες όμως δεν εξηγούν γιατί, εφόσον η
εργασία κατανεμόταν μεταξύ των ναυτικών που είχαν τη ίδια ειδικότητα με
τον εφεσίβλητο, αυτός εξαιρείτο και δεν εργαζόταν ούτε επί 8/ωρο κατά
τα Σάββατα, δεδομένου ότι και κατά την ημέρα αυτή η εργασία στο πλοίο
ήταν απαραίτητη.
(2) Οι αποδοχές και οι όροι εργασίας του εφεσίβλητου, όπως ήδη έχει
αναφερθεί, ρυθμίζονται από την από 6/9/1999 ΣΣΣΝΕ Πληρωμάτων
Μεσογειακών Φορτηγών (ΥΑ 2324/4.1.99 -ΦΕΚ Β' 1866/8-10-99),
σύμφωνα με τις διατάξεις της οποίας οι αποδοχές αυτού, λαμβανομένης
υπόψη της ειδικότητας του (λιπαντής) και της κατηγορίας του πλοίου
είναι οι εξής: Βασικός μισθός (ΒΜ) δρχ 190.710+ επίδομα Κυριακών
(ΕΚ) δρχ 41.956= 232.666 δρχ, επίδομα κατωτέρου πληρώματος δρχ
17.830, διορθ. επίδομα δρχ 2.795 (άρθ. 1 και 2 της ΣΣΝΕ). Συνεπώς
οι συνολικές νόμιμες κατά μήνα αποδοχές του ήταν δρχ 253.291 δρχ
και συνολικά για το εξεταζόμενη διάστημα δρχ 1.350.884 (253.291
δρχ Χ 5 μήνες και 10 ημέρες). Με βάση τις αναφερόμενες στην αγωγή
διακρίσεις από το πιο πάνω ποσό 1.240.885 δρχ αφορά τον βασικό μισθό
και το επίδομα Κυριακής (232.666 Χ 5 μήνες και 10 ημέρες) 1.276.696
και το υπόλοιπο ποσό των δρχ 109.999, αφορά το διορθ.επίδομα (δρχ
14,906) + και το επιδ. κατωτέρου πληρώματος (δρχ 95.093). Από τους
προσκομιζόμενους και επικαλούμενους μισθοδοτικούς λογαριασμούς
(Ιουλίου- Νοεμβρίου) προκύπτει ότι ο ενάγων εισέπραξε συνολικά 712.500
δρχ. (237.500 τον Ιούλιο και Αύγουστο, 160.000 το Σεπτέμβριο, 315.000
τον Οκτώβριο και Νοέμβριο). Στον μισθολογικό λογαριασμό του μηνός
Δεκεμβρίου ο εφεσίβλητος φέρεται ότι εισέπραξε 130.500 δρχ, πλην
όμως στο τέλος του λογαριασμού αυτού υπάρχει η παρατήρηση ότι
«δεν εξοφλήθη». Η παρατήρηση αυτή δεν έχει κατ' ανάγκη την έννοια
ότι αυτός δεν εισέπραξε το αναφερόμενο στο λογαριασμό ποσό των
130.500 δρχ, δεδομένου ότι μετά την παρατήρηση περί μη εξοφλήσεως
βεβαιώνεται ότι αυτός έλαβε το αναφερόμενο στο λογαριασμό πιο πάνω
ποσό και ακολουθεί η μη αμφισβητούμενη απ' αυτόν υπογραφή του.
Άλλωστε δεν είχε νόημα να θέσει αυτός την υπογραφή του στον εν λόγω
λογαριασμό, αν δεν είχε εισπράξει το αναγραφόμενο ποσό. Προφανώς η
παρατήρηση περί μη εξοφλήσεως έχει την έννοια ότι με την καταβολή του
ποσού αυτού ο ενάγων θεωρεί ότι η εργοδότριά του δεν είχε εξοφλήσει
πλήρως τις έναντι αυτού αξιώσεις του. Άλλωστε η εξόφληση όλων των
ποσών που αναφέρονται στους λογαριασμούς μισθοδοσίας προκύπτει
και από την κατάθεση του μάρτυρα των εναγομένων-εκκαλούντων,
αλλά και συνομολογήθηκε και από τον ίδιο τον ενάγοντα- εφεσίβλητο
στις πρωτόδικες προτάσεις του (βλ. 2η σελίδα αυτών). Ο εφεσίβλητος
ανακάλεσε την ομολογία αυτή με την προσθήκη των πρωτοδικών
προτάσεων, πλην όμως αυτός δεν απέδειξε ότι αυτή δεν ανταποκρινόταν
στην αλήθεια (354 ΚΠολΔ). Επομένως ο εφεσίβλητος εισέπραξε συνολικά
για τις πιο πάνω απαιτήσεις του το συνολικό ποσό των δραχμών 843.000
(130.500+ 712.500) όπως βασίμως οι εκκαλούντες είχαν και πρωτοδίκως
υποστηρίξει και οφείλουν τη διαφορά που προκύπτει εκ δρχ 507.885 δρχ
(1.350.885- 843.000). Ειδικότερα με βάση τις αναφερόμενες στην αγωγή
διακρίσεις ο εφεσίβλητος δικαιούται διαφοράς βασικού μισθού, επιδόματος
Κυριακών και διορθ. επιδόματος δρχ 412.791 (ΒΜ + ΕΚ =1.240.885 +
προσ. επίδ. 14.906 = 1.255.791 μείον 843.000= 412.791 + 95.093 δρχ
επιδ. κατωτέρου πληρ.= 507.885 δρχ).
(3) Ο ενάγων-εφεσίβλητος επίσης δικαιούται (άρθ.15) άδεια οκτώ ημερών
για κάθε μήνα υπηρεσίας του, για δε τις επιπλέον ημέρες αντίστοιχο
κλάσμα του μήνα. Στον υπολογισμό της αδείας λαμβάνεται υπόψη το
επίδομα Κυριακών (22%). Το ημερομίσθιο καθορίζεται ίσο με το 1/22
του βασικού μισθού προσαυξημένο μόνο με το επίδομα Κυριακών. Η
τροφοδοσία υπολογίζεται στο μισθό που δικαιούται ο ναυτικός κατά τις
ημέρες της αδείας του και όχι όταν τις ημέρες αυτές τις εργάστηκε επί του
πλοίου, όπως τούτο σαφώς προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων
των παρ. 1 και 2 του άρθρου 15 και της παρ. 3 του άρθρου 14, όπου
ορίζεται το αντίτιμο τροφής «έξω από το πλοίο, στις περιπτώσεις που
δικαιούται τούτο ο ναυτικός». Τούτο δε διότι ο ναυτικός παραμένει και
διατρέφεται στο πλοίο (βλ. και ΕΠ 1420/1984 ΕΝΔ 13.235, ΕΠ 144/1982
ΕΝΔ 10.494). Συνεπώς ο ενάγων-εφεσίβλητος, ο οποίος κατά το διάστημα
της ναυτολογήσεώς του από 1777799 έως 27/12/99 δεν έλαβε την άδεια
του, δικαιούται για την εξεταζόμενη αιτία το ποσό των δρχ 451.243 (ΒΜ
+ΕΚ= 232.666:22= 10.576 δρχ Χ 8 ημερ.= 84.608 δρχ το μήνα Χ 5
μήνες και 10 ημέρες).
(5) Περαιτέρω από τα ίδια αποδεικτικά μέσα και ιδιαίτερα από την
προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από τους εκκαλούντες έγγραφη
(σε φωτοτυπία) παραίτηση του εφεσίβλητου, η οποία φέρει την μη
αμφισβητούμενη απ' αυτόν υπογραφή, αποδείχθηκε ότι η ένδικη σύμβαση
λύθηκε με αίτηση του εφεσίβλητου, ο οποίος επικαλέσθηκε προς τούτο
λόγους υγείας. Στο εν λόγω έγγραφο ο εφεσίβλητος δηλώνει ότι
«θέλω να φύγω από το πλοίο και να κατέβω σε οποιοδήποτε λιμάνι της
Ελλάδας. Είμαι έτοιμος προς τούτο οποιαδήποτε στιγμή». Το περιεχόμενο
της επιστολής αυτής και την εξ αυτού προκύπτουσα βασιμότητα του
ισχυρισμού των εκκαλούντων ότι η ένδικη σύμβαση λύθηκε με αίτηση του
εφεσίβλητου ναυτικού, ο τελευταίος δεν αμφισβήτησε ούτε ενώπιον του
πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, ούτε ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου κατά τη
συζήτηση της εφέσεως. Για πρώτη φορά με την προσθήκη των προτάσεων
που κατέθεσε ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου, χωρίς να αμφισβητεί ρητώς
και πάλι το περιεχόμενο του εν λόγω εγγράφου και την υπογραφή του επ'
αυτού, προέβαλε μόνο τον ισχυρισμό ότι «το έγγραφο που προσάγεται δεν
φέρει ημερομηνία, ώστε να αποδειχθεί ότι αναφέρεται στη συγκεκριμένη
στιγμή της απολύσεως του». Όμως, ουδεμία σημασία έχει το αν το εν λόγω
έγγραφο είχε συνταχθεί κατά «τη στιγμή της απολύσεως», (περιστατικό το
οποίο, άλλωστε, δεν αρνείται ρητώς ο εφεσίβλητος). Κρίσιμο είναι το ότι
ο εφεσίβλητος ήταν εκείνος που ζήτησε την απόλυση του όταν το πλοίο
θα προσέγγιζε σε ελληνικό λιμάνι και το περιστατικό αυτό εμμέσως πλην
σαφώς συνομολογεί ο ίδιος – 261 ΚΠολΔ- και το αίτημα του αυτό έγινε
δεκτό από τον πλοίαρχο. Επομένως αυτός δεν δικαιούται αποζημιώσεως για
την εξεταζόμενη αιτία (72,75 ΚΙΝΔ).
(6) Οι πιο πάνω αναφερόμενες αξιώσεις του ενάγοντος-εφεσιβλήτου
για την καταβολή των υπερωριών και των ελαχίστων αποδοχών που
προβλέπονται από την οικεία ΣΣΝΕ δεν υπερβαίνουν τα επιβαλλόμενα
από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ όρια, αφού μόνη η ανοχή του
εργαζόμενου να του καταβάλλονται αποδοχές κατώτερες από τις νόμιμες
και η αδιαμαρτύρητη είσπραξη τους, χωρίς επιφύλαξη κατά την απόλυση
του, δεν καθιστά την άσκηση της αξιώσεως του μετά την απόλυση του
καταχρηστική (βλ. και ΑΠ 651/1994 ΕλΔνη 36, 340). Επιπλέον από τα
προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα δεν αποδείχθηκε ότι ο εφεσίβλητος
δημιούργησε με τη συμπεριφορά του στους εκκαλούντες την πεποίθηση ότι
δεν θα ασκήσει τα από τη σύμβαση εργασίας δικαιώματά του. Επομένως η
σχετική ένσταση των εκκαλούντων που είχε προταθεί και πρωτοδίκως, δεν
ήταν νομικά βάσιμη και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο το οποίο την απέρριψε
με την επάλληλη αιτιολογία ότι ήταν και νόμω και ουσία αβάσιμη, δεν
έσφαλε, όπως αβασίμως υποστηρίζουν οι εκκαλούντες με τον 6ο λόγο
της εφέσεως τους, ο οποίος πρέπει να απορριφθεί. Οι ισχυρισμοί εξάλλου
των ιδίων με τους οποίους επικαλούνται παραίτηση του εφεσίβλητου
ναυτικού από τις νόμιμες αυτού αποδοχές, δεν είναι νόμιμοι, και συνεπώς
απορριπτέοι, διότι τυχόν παρόμοια συμφωνία δεν θα ήταν επιτρεπτή από
το νόμο (άρθρα 3, 174, 180, 679 ΑΚ, 80 Ν. 2112/20, 8 παρ. 4 του ν.
4020 -βλ. ΑΠ 1176/1995 ΕλΔνη 38, 818, ΑΠ 1077/1986 ΕΝΑ 15, 261
κ.α.).
(7). Σύμφωνα με όσα έγινα δεκτά πιο πάνω το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο
δεν έσφαλε με το να δεχθεί ότι ο εφεσίβλητος εργαζόταν κάθε Σάββατο επί
8 ώρες και δικαιούται πρόσθετη αμοιβή για την υπερωριακά αμειβόμενη
εργασία του αυτή, ούτε με το να απορρίψει την ένσταση καταχρηστικής
ασκήσεως του δικαιώματος του ενάγοντος-εφεσιβλήτου και όσα αντίθετα
υποστηρίζουν οι εκκαλούντες με τους σχετικούς λόγους εφέσεως είναι
αβάσιμα Έσφαλε όμως κατά τα λοιπά η εκκαλουμένη απόφαση ως προς
την ορθή εφαρμογή του νόμου, και τη σωστή εκτίμηση των αποδείξεων,
όπως βασίμως υποστηρίζουν οι εκκαλούντες με τους 7ο και 8ο λόγους
εφέσεως, με το να δεχθεί: α) ότι εναγόμενη-εκκαλούσα εργοδότρια
εταιρεία κατέβαλε προς εξόφληση των νομίμων δεδουλευμένων αποδοχών
του εφεσίβλητου το ποσό των δρχ 712.500 δρχ, αντί να δεχθεί ότι
κατεβλήθη το πιο πάνω ποσό των δρχ 843.000 και ότι οφείλεται σ' αυτόν
διαφορά δρχ 638.385 αντί των δρχ 507.885 δρχ. β) ότι ο εφεσίβλητος
δικαιούται για αποδοχές αδείας συνολικά το ποσό των δρχ 584293
δρχ, αντί να δεχθεί ότι δικαιούται δρχ 451.243, (με τον μη νόμιμο
συνυπολογισμό της τροφοδοσίας) και γ) ότι ο εφεσίβλητος δικαιούται
το ποσό των δρχ 341.361 δρχ ως αποζημίωση απολύσεως, ενώ αυτός
δεν εδικαιούτο την αποζημίωση αυτή και έτσι με βάση τις παραδοχές
του αυτές δέχθηκε ότι εφεσίβλητος δικαιούται το συνολικό ποσό των
δραχμών 1.88L607 δρχ, αντί να δεχθεί ότι δικαιούται το ποσό των δρχ
1.276.696 (507.885 για διαφορά δεδουλευμένων αποδοχών +317.568
δρχ για υπερωρίες Σαββάτου και αργιών + 451.243 δρχ για άδεια).
Πρέπει συνεπώς οι 7ος και 8ος λόγοι εφέσεως να γίνουν εν μέρει δεκτοί
κατ' ουσία, ως προς τις πιο πάνω βάσιμες αιτιάσεις των εκκαλούντων,
απορριπτόμενων των λοιπών.
VIII. Μετά την εν μέρει παραδοχή ως βάσιμων των πιο πάνω λόγων
εφέσεως, πρέπει να γίνει δεκτή κατά ένα μέρος η έφεση κατ' ουσία και
να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση κατά το μέρος που δέχθηκε ότι
ο ενάγων- εφεσίβλητος δικαιούται τα πιο πάνω ποσά αντί των πράγματι
υπ' αυτού δικαιουμένων (η εκκαλουμένη θα εξαφανισθεί στο σύνολο της
μόνο για το ενιαίο της εκτελέσεως). Στη συνέχεια πρέπει να κρατηθεί
και εκδικασθεί η υπόθεση από αυτό το Δικαστήριο κατά το μέρος που
εξαφανίσθηκε η εκκαλουμένη και να γίνει δεκτό ότι ο ενάγων δικαιούται
το συνολικό ποσό των δραχμών 1.276.696 ή 3.746,72 ευρώ (397.885
για διαφορά βασικού μισθού και επιδόματος Κυριακών + διορθ. επίδομα
δρχ 14.906 =412.791 + 95.093 για επιδ. κατωτέρου πληρώματος =
507.885 δρχ για συνολική διαφορά δεδουλευμένων αποδοχών +317.568
δρχ για υπερωρίες Σαββάτου και αργιών Η- 451.243 δρχ για άδεια).
Ο ενάγων ζητά την καταψήφιση μόνο του κονδυλίου για διαφορά
βασικού μισθού και επιδόματος Κυριακών (397.885 δρχ) συν δρχ 14.906
(διορθ. επίδομα) =412.791, ενώ τα λοιπά κονδύλια τα έχει περιορίσει σε
αναγνωριστικά. Επομένως οι δύο εναγόμενοι στην ερευνόμενη αγωγή
πρέπει να υποχρεωθούν να καταβάλουν στον ενάγοντα σε ολόκληρο
δρχ 412.791, δηλαδή 1.211,42 ευρώ, και να αναγνωρισθεί ότι οφείλουν
σ' αυτόν, το υπόλοιπο (1.276.696-412.791) των δρχ 863.905, δηλαδή
2.535,30 ευρώ, εις ολόκληρο ο καθένας (άρθρο 1 παρ. 1, 2 ν. 762/78-
βλ. και ΕΑ 7876/85 ΝοΒ 33, 1437, ΕΠ 1420/84 ΕΝΔ 13, 235, ΕΠ 592/84
ΕΝΔ 13, 106), με τον νόμιμο τόκο από την επομένη της επιδόσεως της
αγωγής (346 ΑΚ), όπως δέχθηκε και η εκκαλουμένη απόφαση, χωρίς να
προβάλλεται αιτίαση για την παραδοχή της αυτή.
IX. Τα μεταξύ της εναγομένης- εκκαλούσας εταιρείας «B. S. SA» και του
ενάγοντος εφεσίβλητου, που ηττήθηκε, δικαστικά έξοδα και για τους
δύο βαθμούς δικαιοδοσίας πρέπει να συμψηφιστούν στο σύνολό τους,
λόγω εύλογης αμφιβολίας του δεύτερου στην έκβαση της δίκης (179, 183
ΚΠολΔ, 22 ν. 2915/01), ενώ τα μεταξύ του ενάγοντος -εφεσίβλητου και
των λοιπών εναγομένων-εκκαλούντων δικαστικά έξοδα και για τους δύο
βαθμούς δικαιοδοσίας πρέπει να επιβληθούν κατά ένα μέρος σε βάρος των
εναγομένων-εκκαλούντων και να συμψηφιστούν κατά το υπόλοιπο μεταξύ
των διαδίκων, λόγω της μερικής νίκης των τελευταίων (άρθρα 178 παρ. 1,
183 ΚΠολΔ), όπως αυτά ορίζονται ειδικότερα στο διατακτικό.
Για τους λόγους αυτούς
Δικάζει κατ' αντιμωλία των διαδίκων.
Δέχεται τυπικά και κατ’ ουσίαν την έφεση.
Εξαφανίζει την 3125/2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Πειραιώς (διαδικασία εργατικών διαφορών)
Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.
Απορρίπτει την από 15/12/2000 αγωγή (αρ.καταθέσεως
12953/20-12-2000) κατά της εναγομένης-εκκαλούσας εταιρείας «B. S.
SA».
Δέχεται εν μέρει την συνεκδικαζόμενη από 14-6-2000 αγωγή (με αριθμό
καταθέσεως 6938/26-6-00) κατά των δύο πρώτων εκκαλούντων.
Υποχρεώνει τους δύο εναγόμενους στην αμέσως πιο πάνω αναφερόμενη
αγωγή να καταβάλουν στον ενάγοντα, εις ολόκληρο ο καθένας, το ποσό
των χιλίων διακοσίων έντεκα ευρώ και σαράντα δύο λεπτών (1.211,42), με
το νόμιμο τόκο από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής.
Αναγνωρίζει ότι οι αυτοί εναγόμενοι οφείλουν, επιπλέον, στον ενάγοντα,
επίσης εις ολόκληρο ο καθένας δύο χιλιάδες πεντακόσια τριάντα πέντε
ευρώ και τριάντα λεπτά (2.535,30) με το νόμιμο τόκο από την επομένη της
επιδόσεως της αγωγής.