Αριθμός 1240/1996
ΤΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Αποτελούμενο από τους Δικαστές Δημήτριο Μπουζούλα, Πρόεδρο Εφετών,
Θεόδωρο Αποστολόπουλο και Πολύκαρπο Βούλγαρη, Εισηγητή, Εφέτες και
με Γραμματέα την Αργυρώ Παντελάκη-Λυριστή.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Νοεμβρίου 1996, για να
δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
ΚΑΛΟΥΝΤΟΣ – ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΟΣ – ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΟΥ:
--------------------------------, κατοίκου Πειραιώς, τον οποίο εκπροσώπησε
ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Γεώργιος Παυλής, που υπέβαλε δήλωση
παράστασης κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.
ΚΑΘΩΝ Η ΚΛΗΣΗ – ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΩΝ – ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΩΝ: 1) Εταιρείας
περιωρισμένης ευθύνης με την επωνυμία ---------------------- που εδρεύει
στη Μάλτα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) εταιρείας με την επωνυμία
------------------------ που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα
και 3) ------------------------------ κατοίκου Αθηνών, τους οποίους
εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος τους Κωνσταντίνος Θωμόπουλος,
που υπέβαλε δήλωση παράστασης κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.
Ο καλών-εκκαλών-εφεσίβλητος άσκησε ενώπιον του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς την από 12-1-1995 και με αριθ. εκθ. καταθ.
626/1995 αγωγή του.
Το Δικαστήριο αυτό δέχτηκε κατά ένα μέρος την αγωγή με την οριστική
του απόφαση 384/1996.
Την απόφαση αυτή προσέβαλαν ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου και τα
δύο διάδικα μέρη με τις από 3-5-1996 και με αριθ. εκθ. καταθ. 603/1996
και 16-4-1996 και με αριθ. εκθ. καταθ. 507/1996 εφέσεις τους, των
οποίων η συζήτηση ματαιώθηκε κατά τη δικάσιμο της 19-9-1996.
Ήδη με την από 19-9-1996 κλήση του καλούντος-εκκαλούντος-
εφεσιβλήτου, εισάγεται και πάλι προς συζήτηση η προκειμένη υπόθεση.
Οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των διαδίκων ανέπτυξαν τις απόψεις τους με τις
προτάσεις που κατέθεσαν.
Το Δικαστήριο μελέτησε τη δικογραφία και σκέφτηκε κατά το Νόμο.
Οι κρινόμενες από 16-4-1996 και 3-5-1996 αντίθετες εφέσεις των
εναγομένων και του ενάγοντος αντίστοιχα, κατά της υπ’ αριθ. 384/1996
οριστικής αποφάσεως και της αναγκαίως κατ’ άρθρο 513 παρ. 2 ΚΠΔ μαζί
με αυτή εκκαλουμένης υπ’ αριθ. 1127/1995 μη οριστικής αποφάσεως του
μονομελούς πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε κατά την ειδική διαδικασία
των εργατικών διαφορών (άρθ. 663 επ. ΚΠΔ και 82 ΚΙΝΔ), ασκήθηκαν
νομοτύπως και εμπροθέσμως ήτοι προ της επιδόσεως της εκκαλουμένης
οριστικής αποφάσεως (άρθρ. 495 παρ. 1, 518 παρ. 2 ΚΠΔ). Επομένως
είναι δεκτή κατά τύπους και πρέπει να εξεταστούν και ως προς την ουσία
τους, συνεκδικαζόμενες, ένεκα προφανούς συναφείας των (άρθρ. 246
ΚΠΔ).
Με την από 12-1-1995 αγωγή του ο ήδη εκκαλών- εφεσίβλητος Ιω.
Ψημίτης επικαλείτο ότι κατόπιν συμβάσεως ναυτικής εργασίας που συνήψε
στον Πειραιά στις 19-7-1994 με τη δεύτερη εναγομένη ναυτιλιακή εταιρία
που είναι εγκατεστημένη στον Πειραιά και εκπροσωπείται από τον τρίτο
εναγόμενο και η οποία ενήργησε ως αντιπρόσωπος της πρώτης εναγομένης
ναυτιλιακής εταιρίας που εδρεύει στη Μάλτα, ναυτολογήθηκε αυθημερόν
με την ειδικότητα του Α΄ Μηχανικού στο υπό σημαία Μάλτας φορτηγό
πλοίο “BONSAI” χωρητ. 53.400 τ.DW της πλοιοκτησίας της πρώτης
εναγομένης αντί μηνιαίου συνολικού μισθού 1.100.000 δρχ. και ότι στο
πλοίο αυτό υπηρέτησε μέχρι την 23-7-1994 οπότε και απολύθηκε στο
λιμάνι της Βάρνας Βουλγαρίας λόγω ατυχήματος που προκλήθηκε κατά
τη διάρκεια της εργασίας του, άλλως εξ αφορμής αυτής κάτω από τις
αναφερόμενες εις αυτή συνθήκες ένεκα του οποίου κατέστη διαρκώς
ανίκανος προς εργασία. Ζητούσε δε με την αγωγή αυτή να υποχρεωθούν
οι εναγόμενοι εις ολόκληρον ο καθένας να καταβάλουν εις αυτόν το
συνολικό ποσό των 22.294.996 δρχ. νομιμοτόκως από της επιδόσεώς της,
για αποζημίωση κατά το ν. 551/1915, μισθούς ασθενείας, νοσήλεια και
δεδουλευμένες αποδοχές όπως ειδικότερα αναφέρεται κάθε απαίτησή του
εις αυτή. Η εκκαλουμένη απόφαση δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή
αυτή, ήτοι για το ποσό των 13.142.985 δρχ., γι’ αυτό παραπονούνται τώρα
κατ’ αυτής αμφότερα τα διάδικα μέρη με τις κρινόμενες αντίθετες εφέσεις
τους και ζητούν την εξαφάνισή της προς το σκοπό εκδόσεως ευνοϊκότερης
για αυτούς αποφάσεως, για τους λόγους που αναφέρονται στα εφετήριά
των, οι οποίοι ανάγονται σε εσφαλμένη του νόμου εφαρμογή και κακή
εκτίμηση των αποδείξεων και οι οποίοι εξετάζονται στη συνέχεια ως προς
τη βασιμότητά των.
Με τη Διεθνή Σύμβαση των Βρυξελλών της 27/9/1968 για τη διεθνή
δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις,
στην οποία προσχώρησε και η Ελλάδα με σύμβαση που υπογράφτηκε
στο Λουξεμβούργο την 25/10/1982 και η οποία κυρώθηκε με το ν. 1814
της 11/11-11-1988 και άρχισε να ισχύει από 1-4-1989, έχουσα έτσι την
αυξημένη τυπική ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος
(άρθ. Πρώτο), όπως αυτή τροποποιήθηκε μεταγενέστερα με τη σύμβαση
προσχωρήσεως της Ισπανίας και της Πορτογαλίας που υπογράφηκε το
1989 στην πόλη ΝΤΟΝΟΣΤΙΑ/ΣΑΝ ΣΕΒΑΣΤΙΑΝ της Ισπανίας, η οποία
κυρώθηκε από την Ελλάδα με το ν. 2004/1992 και ισχύει ως εσωτερικό
δίκαιο από 1-7-1992, εισάγονται ρυθμίσεις στο Ελληνικό Εργατικό
δικονομικό δίκαιο, οι ριζοσπαστικότερες από τις οποίες σχετίζονται με
τις ρήτρες παρεκτάσεως δικαιοδοσίας που συνομολογούνται μεταξύ
εργοδοτών και εργαζομένων. Έτσι με το άρθρο 17 παρ. 1 ορίζεται ότι «αν
τα μέρη από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την κατοικία του στο έδαφος
συμβαλλόμενου κράτους συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο ή τα δικαστήρια
συμβαλλόμενου κράτους θα δικάζουν τις διαφορές που έχουν προκύψει ή
που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη σχέση, το δικαστήριο αυτό ή
τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία».
Πρέπει να επισημανθεί εδώ ότι, η γραμματική διατύπωση της παραπάνω
διατάξεως δίνει την εντύπωση ότι η σχετική ρήτρα θα πρέπει να
καθορίζει ως αρμόδια δικαστήρια μόνο Κοινοτικής Χώρας, που είναι
τα συμβαλλόμενα μέρη. Ήδη όμως από το 1978 το ΔΕΚ έκρινε ότι ο
ερμηνευτής της σχετικής διατάξεως δεν πρέπει να σταθεί στο γράμμα
της διατύπωσης που ορά την συνηθέστερη περίπτωση που εμφανίζεται
στην πράξη, ήτοι τον προσδιορισμό ως αρμοδίων των δικαστηρίων
κοινοτικής μόνο χώρας. Με βάση δε την από την ως άνω Σύμβαση
καθιερούμενη αρχή της αυτονομίας της ιδιωτικής βουλήσεως, τα μέρη
έχουν δικαίωμα να καταρτίσουν εγκύρως ρήτρα παρεκτάσεως δικαστηρίου
ακόμα και μη συμβαλλόμενης με τη Σ.Β. χώρας. Συνεπώς ρήτρα που
προσδιορίζει ως αποκλειστικώς αρμόδια τα δικαστήρια της Μάλτας ή άλλης
μη συμβαλλόμενης χώρας, υπάγεται και αυτή υπό την Σ.Β. και θεωρείται
έγκυρη, εφόσον συντρέχουν προς τούτο και οι λοιπές προϋποθέσεις, ήτοι
α) η ρήτρα παρεκτάσεως έχει καταρτισθεί μεταξύ προσώπων το ένα από
τα οποία τουλάχιστον κατοικεί ή πραγματικά εδρεύει σε συμβαλλόμενη
χώρα, β) η ρήτρα να έχει καταρτισθεί εγγράφως ή και προφορικά αλλά
να υπάρχει έγγραφη αποδοχή της για να αποδεικνύεται, γ) να αναφέρεται
σαυτή η συγκεκριμένη έννομη σχέση από την οποία θα απορρέουν οι
διαφορές που θα υπαχθούν στη δικαιοδοσία ενός δικαστηρίου και δ)
να ορίζεται είτε το συγκεκριμένο δικαστήριο, είτε το δικαστήριο που
κατ’ εφαρμογή των δικονομικών και ουσιαστικών διατάξεων μιας χώρας
είναι αρμόδιο για την εκδίκαση των ως άνω διαφορών. Ειδικά όμως
στο χώρο του εργατικού δικαίου εισάγεται νέα ρύθμιση της διεθνούς
δικαιοδοσίας με την προσθήκη στο άρθρο 17 της ΣΝ παραγράφου με
την οποία ορίζεται ότι «σε θέματα ατομικών συμβάσεων εργασίας, οι
συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας παράγουν αποτελέσματα μόνο αν είναι
μεταγενέστερη από τη γέννηση της διαφοράς, ή αν ο εργαζόμενος τις
επικαλείται για να εκδικασθεί η διαφορά από δικαστήριο άλλο απ’ αυτό
της κατοικίας του εναγομένου ή από εκείνο που ορίζεται στο άρθρ. 5
σημ. 1. Έτσι στις προαναφερόμενες τέσσερις προϋποθέσεις εγκυρότητας
της ρήτρας διεθνούς δικαιοδοσίας προστίθεται και αυτές της τελευταίας
παραγράφου του άρθρου 17. Προκειμένης δε ρήτρας παρεκτάσεως της
δικαιοδοσίας που καταρτίστηκε πριν τη γέννηση της διαφοράς, αυτή
λειτουργεί μόνο κατά το εξής σχήμα: Τότε και μόνο τότε επιτρέπεται να
λειτουργήσει η ρήτρα αυτής εάν ο εργαζόμενος και μόνο αυτός κρίνει
πως τον συμφέρει και την επικαλείται για να δικασθεί η υπόθεσή του
από δικαστήριο, ακόμα και διαφορετικό από εκείνο που καθοριζόταν –
εάν η ρήτρα δεν είχε καθόλου συμφωνηθεί– με βάση είτε τη γενική βάση
δικαιοδοσίας είτε τις συντρέχουσες βάσεις δικαιοδοσίας. Εάν ο ενάγων
εργαζόμενος (ναυτικός), κρίνει πως δεν τον συμφέρει να απευθυνθεί στο
καθοριζόμενο δια της ρήτρας δικαστήριο, καταφεύγει στην προστασία της
διατάξεως που κηρύσσει ανενεργό τη ρήτρα, ως καταρτισθείσα πριν τη
γέννηση της διαφοράς. Οπότε το αρμόδιο δικαστήριο καθορίζεται με βάση
τις γενικές διατάξεις της Συμβάσεως των Βρυξελλών ως εάν ουδέποτε είχε
συμφωνηθεί ρήτρα παρεκτάσεως. Οι παραπάνω ρυθμίσεις επήγασαν από
την επιθυμία των κρατών μελών της Κοινότητας να δώσουν ουσιαστικό
περιεχόμενο στην έννοια του κράτους δικαίου και προνοίας που επιβάλλει
τη διενέργεια «δίκαιης δίκης» υπέρ του εργαζομένου, που, θεωρούμενος
«a priori» ως ο κατά τεκμήριο οικονομικά ασθενέστερος, θεωρείται πως
είναι το πιο ευάλωτο μέρος στη λειτουργία της εργασιακής σχέσεως και
πως έχει ανάγκη ειδικής προστασίας από καταπλεονεκτικές σε βάρος του
επιλογές του εργοδότη του, που, όντας οικονομικά ισχυρότερος έχει και
την κοινωνική δύναμη να τις επιβάλει (βλ. Αθ. Αλυκάτορα: Εφαρμοστέο
Δίκαιο και Διεθνής δικαιοδοσίας στη σύμβαση ναυτολογήσεως υπό τις
Κοινοτικές Συμβάσεις της Ρώμης των Βρυξελλών και της Ντονόστια (Σαν
Σεμπάστιαν, εις ΕΝΔ 24 σελ. 1 επ.). Εν όψει τούτων, η περιεχομένη στην
επίδικη σύμβαση ναυτολογήσεως του ενάγοντος ρήτρα περί αποκλειστικής
δικαιοδοσίας των δικαστηρίων της Βαλέττας Μάλτας για την επίλυση κάθε
διαφοράς που θα ανέκυπτε από την επίδικη σύμβαση ναυτολογήσεως,
είναι, δεδομένης και της αρνήσεώς της από τον ενάγοντα, ανενεργός ως
καταρτισθείσα πριν από τη γέννηση της επιδίκου διαφοράς γεγονός το
οποίο δεν αμφισβητείται. Κατά συνέπεια η αρμοδιότητα των δικαστηρίων
του Πειραιά θεμελιούμενη στις γενικές διατάξεις της ΣΒ και ιδία στις
διατάξεις των άρθρων 22 και 37 του ΚΠΔ σε συνδ. με το άρθρ. 3 παρ. 1
ΚΠΔ και το ν. 2172/1993 άρθρ. 51 είναι νόμιμη. Η εκκαλουμένη απόφαση
δε που δέχθηκε ύπαρξη νομίμου δικαιοδοσίας των δικαστηρίων του Πειραιά
προς εκδίκαση της επίδικης διαφοράς, αν και με διαφορετική αιτιολογία,
δεν έσφαλε και ο πρώτος λόγος εφέσεως των εναγομένων που υποστηρίζει
τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως ουσία αβάσιμος.
Το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές ρυθμίζει η Σύμβαση
της Ρώμης η οποία υπογράφηκε στις 19-6-1980, κυρωθείσα δε με το
ν. 1792/1988 αποτελεί από 1-4-1992 εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας
με την ισχύ που δίδει σ’ αυτό το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος.
Με τη διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης αυτής, τίθεται ο γενικός
κανόνας, ότι στο σύνολο των συμβατικών ενοχών, συνεπώς και για
τη σύμβαση ναυτολογήσεως, εφαρμόζεται κατ’ αρχήν το δίκαιο που
επέλεξαν τα συμβαλλόμενα μέρη είτε εγγράφως είτε προφορικώς,
είτε ρητά είτε σιωπηρά αν συνάγεται με βεβαιότητα από τις διατάξεις
της συμβάσεως, κατά δε το άρθρο 2 αυτής (ΣΡ) που αναφέρεται στον
οικονομικό χαρακτήρα της «το καθοριζόμενο από την παρούσα σύμβαση
δίκαιο εφαρμόζεται ακόμη και αν πρόκειται για δίκαιο μη συμβαλλόμενου
κράτους» ήτοι κράτος που δεν ανήκει στην Ε.Ε.
Με το άρθρο 6 της ίδιας σύμβασης που ρυθμίζει ειδικά την ατομική
σύμβαση εργασίας ορίζεται ότε «παρά τις διατάξεις του άρθρου 3 στη
σύμβαση εργασίας η επιλογή από τους συμβαλλόμενους του εφαρμοστέου
δικαίου δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει τον εργαζόμενο
από την προστασία που του εξασφαλίεζουν οι αναγκαστικού δικαίου
διατάξεις του δικαίου που θα ήταν εφαρμοστέο σύμφωνα με την παρ.
2 του παρόντος σε περίπτωση που δεν έχει γίνει επιλογή. 2. Παρά τις
διατάξεις του άρθρου 4 και εφόσον δεν έχει γίνει επιλογή σύμφωνα με
το άρθρο 3, η σύμβαση εργασίας διέπεται: α) από το δίκαιο της χώρας
όπου ο εργαζόμενος παρέχει συνήθως την εργασία του σε εκτέλεση της
σύμβασης ακόμα και αν έχει αποσπασθεί προσωρινά σε άλλη χώρα ή β) αν
ο εργαζόμενος δεν παρέχει συνήθως την εργασία του σε μία μόνο χώρα,
από το δίκαιο της χώρας όπου η εγκατάσταση που τον προσέλαβε, εκτός
αν από το σύνολο των περιστάσεων συνάγεται ότι η σύμβαση εργασίας
συνδέεται στενότερα με άλλη χώρα, οπότε εφαρμοστέο είναι το δίκαιο της
άλλης αυτής χώρας».
Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται ότι τότε και μόνο τότε επιτρέπεται
η εφαρμογή του δικαίου που επέλεξαν οι συμβαλλόμενοι, αν το ανέχονται
οι τείνουσες στην προστασία του ναυτικού διατάξεις αναγκαστικού δικαίου
(jus congens) ενός (διαζευτικά) εκ των ακολούθων δικαίων: α) του
δικαίου μιας άλλης χώρας απ’ αυτήν της οποίας το δίκαιο συμφωνήθηκε
ως εφαρμοστέο, υπό την προϋπόθεση ότι δίκαιο της άλλης αυτής χώρας
συνδέεται στενότερα με τη σύμβαση ναυτολογήσεως ή β) του δικαίου
εκείνης της χώρας όπου ο ναυτικός θεωρείται πως παρέχει την εργασία
του ή γ) του δικαίου εκείνης της χώρας που βρίσκεται η επιχείρηση
πρόσληψης του ναυτικού (αν αυτός δεν παρέχει την εργασία του σε μία
μόνο χώρα) ή δ) του δικαίου του δικάζοντος δικαστού (Forum). Πρόκειται
για τους λεγομένους «κανόνες αμέσου εφαρμογής» αυτούς που ρυθμίζουν
αναγκαστικά την περίπτωση ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο στη σύμβαση
δίκαιο» (βλ. Αθ. Αλυκάτορα: οπ). Ποιοι είναι οι κανόνες αναγκαστικού
δικαίου ορίζεται στο άρθρο 3 παρ. 3 της Σ.Ρ., ήτοι εκείνοι από τους
οποίους δεν είναι δυνατόν να παρεκλίνουν οι συμβαλλόμενοι με ιδιωτική
συμφωνία (βλ. ανάπτυξη εις: Παπασιώπη-Πασιά: Η κοινοτική σύμβαση της
Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές όπως
ισχύει στην Ελλάδα 1991, σελ. 27, Γραμματικάκη-Αλεξίου: Το εφαρμοστέο
δίκαιο στην ατομική σύμβαση εργασίας κατά την κοινοτική σύμβαση Ιδ.
διεθνούς δικαίου 1980, εκδ. 1984 σελ. 50-52, ΕΠ 700/1996 αδημοσ., ΕΠ
520/93 ΕΝΔ 21.431).
Γενικά τέτοιοι κανόνες είναι οι διαλαμβανόμενοι μέσα σε ΣΣΕ, σε νόμους
και σε κανονισμούς που ορίζουν τα των ελαχίστων αποδοχών των
ναυτικών, το ωράριο εργασίας, τους όρους υγιεινής και προστασίας
τους κλπ. (βλ. Αθ. Αλυκάτορα: οπ). Χρονολογικά οφείλει ο δικαστής
να ξεκινήσει τον έλεγχο της εφαρμογής του δικαίου που επέλεξαν
οι συμβαλλόμενοι εξετάζοντας κατά πρώτον αν το επιτρέπουν οι
διατάξεις αναγκαστικού δικαίου εκείνου του δικαίου που παρουσιάζει το
στενότερο με την υπόθεση σύνδεσμο με βάση τα παρουσιαζόμενα στοιχεία
αλλοδαπότητας. Στη συνέχεια εξετάζει αν υπερτερούν του επιλεγέντος
δικαίου οι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου του τόπου όπου ο ναυτικός
συνήθως εργάζεται. Στη ναυτική εργασία τόπος (όχι απλώς συνήθους,
αλλά) μόνιμης παροχής εργασίας είναι το πλοίο στο οποίο εργάζεται ο
ναυτικός και κατά την κρατούσα διεθνώς άποψη εφαρμόζεται σχετικά
το δίκαιο της σημαίας του πλοίου «ως ο πιο σεβαστός και παγκόσμιος
κανόνας του ναυτικού δικαίου», εκτός αν αυτή είναι σημαία ευκαιρίας (Δ.
Γραμματικάκη-Αλεξίου οπ. σελ. 80-81, Βρέλλης: Προβλήματα Ιδ. Δ.Δ. στη
σύμβαση εργασίας 1989, σελ. 33, 34 και σημ.4). Το τρίτο προς έλεγχο
δίκαιο παρά του δικαστού για να διαπιστώσει αν οι αναγκαστικού δικαίου
διατάξεις του είναι επικρατέστερες του επιλεγέντος ως εφαρμοστέου στη
σύμβαση δικαίου είναι το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται η εγκατάσταση
πρόσληψης του ναυτικού, εάν αυτός δεν παρέχει την εργασία του
συνήθως σε μία χώρα. Αναφορικά με τον όρο «επιχείρηση πρόσληψης»
το κριτήριο είναι ποιος πληρώνει τις αποδοχές του ναυτικού, δηλ. ο
ουσιαστικός εργοδότης του και ως τόπος εγκαταστάσεώς του, όταν
πρόκειται για εταιρία, πρέπει να θεωρηθεί όχι ο τόπος της καταστατικής,
αλλά εκείνος της πραγματικής έδρας αυτής (βλ. Αθ. Αλυκάτορα οπ. σελ.
5). Στην προκειμένη περίπτωση, από την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα
του ενάγοντος που εξετάστηκε στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου
δικαστηρίου, η οποία περιέχεται στα προσκομιζόμενα ταυτάριθμα με
την αναγκαίως συνεκκαλουμένη μη οριστική ως άνω απόφαση του
ιδίου δικαστηρίου και τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται
οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων η υπ’ αριθ. 1472/95 ένορκη βεβαίωση
ενώπιον του Ειρηνοδίκη Πειραιά της -------------------------, συζύγου
του ενάγοντος και η από 20-2-95 ένορκη κατάθεση του Φιλιππινέζου
υπηκόου ---------------------------- που δόθηκε ενώπιον του Έλληνα
Προξένου της Μανίλας Φιλιππίνων, οι οποίες ένορκες βεβαιώσεις έχουν
ληφθεί νομίμως κατά τους όρους του άρθρου 671 παρ. 1 δ ΚΠΔ μετά
νόμιμη προ 24 ωρών πρόσκληση του αντιδίκου του εξετάζοντος τον
μάρτυρα (βλ. υπ’ αριθ. 885/24-3-95 εκθ. επιδ. του δικ. Επιμ. Ν. Μπόντζου
και υπ’ αριθ. 3734/8-2-95 εκθ. επιδ. της δικ. Επιμ. Πειραιά Σοφίας
Εμμανουηλίδη –Γιαζάκου) καθώς και η με αριθ. 27/18-10-95 έκθεση
ιατρικής πραγματογνωμοσύνης του ιατρού Χρ. Βούρδα που διορίστηκε ως
πραγματογνώμονας με την οριστική ως άνω απόφαση του πρωτοβαθμίου
δικαστηρίου, αποδείχτηκαν τα εξής: Με σύμβαση ναυτικής εργασίας που
καταρτίστηκε στον Πειραιά την 19-7-1994 μεταξύ του ενάγοντος και της
δεύτερης εναγομένης η οποία έχει νόμιμο εκπρόσωπο τον τρίτο εναγόμενο
και ενεργούσε ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της πρώτης εναγομένης,
αλλοδαπής εταιρίας που εδρεύει στη Μάλτα και είναι πλοιοκτήτρια του
υπό σημαία Μάλτας φορτηγού πλοίου “BONSAI” χωρητ. 53.400 τ.DW,
προσλήφθηκε ο ενάγων και ναυτολογήθηκε αυθημερόν ως Μηχανικός
Α΄ στο εν λόγω πλοίο που βρισκόταν στο λιμάνι του Πειραιά, για χρονική
διάρκεια έξι (6) μηνών. Όσον αφορά τις αποδοχές ορίστηκε «συμφώνως
προς την ισχύουσα Σύμβαση Εργασίας της Μάλτας α) μισθός δρχ.
1.100.000 περιλαμβανομένων (βασικός μισθός, επίδομα Κυριακών,
άδεια μετά τροφοδοσίας, BONUS πλοιοκτητών, αμοιβή για τα Σάββατα,
OVERTIME, EXTRA, ΑΜΟΙΒΕΣ-ΕΙΣΦΟΡΕΣ, λοιπά επιδόματα). Ούτος άρχεται
από την ημέρα αναχωρήσεως 19-7-94, β) Λοιποί όροι συμφώνως προς την
ισχύουσα Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας Μάλτας».
Περαιτέρω αποδείχτηκε ότι το ως άνω πλοίο ανεχώρησε αυθημερόν
για Βάρνα Βουλγαρίας, όπου έφθασε στις 22-7-1994 και την επομένη
(23-7-94) ο ενάγων ευρισκόμενος εκτός του πλοίου, προκειμένου να
προβεί εις αγοράν προσωπικών του ειδών τα οποία ένεκα της επείγουσας
αναχωρήσεώς του από Πειραιά δεν πρόλαβε να προμηθευθεί καθώς και
προς ψυχαγωγίαν του υπήρξε θύμα ληστείας από αγνώστους Βουλγάρους,
η οποία πραγματοποιήθηκε κάτω από συνθήκες που θα εκτεθούν στις
ακολουθούσες σκέψεις της παρούσας με αποτέλεσμα να υποστεί ατύχημα
ένεκα του οποίου κατέστη διαρκώς ανίκανος προς εργασίαν σε ποσοστό
100%, όπως θέλει εκτεθεί παρακάτω.
Στην προκειμένη περίπτωση, καίτοι κατά τα προεκτεθέντα εμφανίζεται
ότι τα συμβαλλόμενα μέρη επέλεξαν ως εφαρμοστέο δίκαιο που θα
διέπει την επίδικη σύμβαση ναυτολογήσεως το δίκαιο της Μάλτας, όπου
είναι η καταστατική έδρα της πλοιοκτήτριας εταιρίας και της οποίας
χώρας τη σημαία φέρει το ένδικο πλοίο, όμως δεν υπάρχει Συλλογική
Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας στη Μάλτα όπως αποδεικνύεται από την
προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από τον ενάγοντα με ημερομηνία
5-1-1995 επιστολή των δικηγόρων της Μάλτας “CAMILLERI DELIA
RANDON AND ASSOCIATES” ούτε οι εναγόμενοι προσκομίζουν τέτοια
σύμβαση, ούτε ισχυρίζονται επίσης αυτοί ότι συνήψαν οιαδήποτε Σύμβαση
με τη Γενική Ένωση Εργατών της Μάλτας, διέπουσα τους όρους ναυτικής
εργασίας, όπως αναφέρεται στην ως άνω επιστολή των δικηγόρων
της Μάλτας. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω η επιλογή από
τους συμβαλλόμενους του εφαρμοστέου δικαίου δεν μπορεί να έχει ως
αποτέλεσμα να στερήσει τον εργαζόμενο από την προστασία που του
εξσφαλίζουν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του δικαίου που θα ήταν
εφαρμοστέο στην περίπτωση που δεν είχε γίνει η επιλογή. ΄Ετσι, και με
δεδομένο ότι το ένδικο πλοίο που αποτελεί τον τόπο της εργασίας του
ενάγοντος φέρει σημαία Μάλτας που είναι σημαία ευκαιρίας, προσέτι δε
η πραγματική έδρα της εναγομένης πλοιοκτήτριας εταιρίας είναι στον
Πειραιά όπως ισχυρίζεται ο ενάγων, χωρίς να αντικρούεται πειστικά
ο ισχυρισμός του αυτός τους εναγομένους, αντίθετα επιβεβαιώνεται
από το γεγονός ότι οι εναγόμενοι δεν προσκομίζουν το καταστατικό
ή άλλο έγγραφο που να προσδιορίζει κάποια διεύθυνση γραφείου στη
Μάλτα, εφαρμοστέο στην προκειμένη περίπτωση είναι το Ελληνικό
δίκαιο με το οποίο παρουσιάζει στενότερο σύνδεσμο η επίδικη σύμβαση
ναυτολογήσεως. Ο σύνδεσμος αυτός προκύπτει: α) Από το ότι η σύμβαση
ναυτολογήσεως καταρτίστηκε στον Πειραιά, όπου και ο τόπος εκτελέσεώς
της, δηλ. η επιβίβαση του ενάγοντος στο πλοίο και ναυτολόγησή του, β) ο
πλοίαρχος και οι αξιωματικοί του πλοίου ήταν Έλληνες και το πλοίο είναι
Ελληνικών συμφερόντων, γ) Η σύμβαση ναυτικής εργασίας καταρτίστηκε
στην Ελληνική γλώσσα και δ) Ο μισθός συμφωνήθηκε να καταβάλλεται
σε δραχμές και για επί μέρους αποδοχές που προβλέπονται στις Ελληνικές
ΣΣΝΕ. Επομένως, η εκκαλουμένη απόφαση, η οποία δι’ αναφοράς της στην
αναγκαίως συνεκκαλουμένη προδικαστική απόφαση του πρωτοβαθμίου
δικαστηρίου, έκρινε ομοίως ότι εφαρμοστέο στην επίδικη σύμβαση
ναυτικής εργασίας είναι το Ελληνικό δίκαιο, έστω και με διαφορετικές
εν μέρει αιτιολογίες, δεν έσφαλε, αλλά σωστά τις αποδείξεις εξετίμησε
και αναφορικά με αυτές σωστά το νόμο εφάρμοσε και ο δεύτερος λόγος
εφέσεως των εναγομένων που υποστηρίζουν τα αντίθετα είναι απορριπτέος
ως ουσία αβάσιμος.
Από τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1, 2 του ν. 762/1978 «περί αστικής
ευθύνης του ως αντιπροσώπου του εργοδότου συνάπτοντος εν Ελλάδι
σύμβαση εργασίας μετά του ναυτικού» προκύπτει ότι αν ο εργοδότης
ναυτικού είναι αλλοδαπή ναυτιλιακή εταιρία, ο αντιπρόσωπος αυτής που
συνήψε στην Ελλάδα με ναυτική σύμβαση παροχής εργασίας σε πλοίο
του εργοδότη ευθύνεται εις ολόκληρον με αυτόν για κάθε υποχρέωση
που απορρέει από τη σχέση ναυτικής εργασίας. Αν τη σύμβαση αυτή
κατάρτισε στην Ελλάδα ημεδαπό ή αλλοδαπό νομικό πρόσωπο τότε για
τις απαιτήσεις του ναυτικού ευθύνεται εις ολόκληρον με τον εργοδότη και
το φυσικό πρόσωπο που εκπροσώπησε το νομικό πρόσωπο. Η σύμβαση
αυτή δεν είναι αναγκαία να γίνει εγγράφως. Η σύμβαση πρόσληψης του
ναυτικού για να ναυτολογηθεί σε πλοίο είναι οριστική σύμβαση και παράγει
τα αποτελέσματα που θέλησαν τα μέρη σύμφωνα με τη διάταξη του
άρθρου 361 ΑΚ και κατά συνέπεια, αν αυτή έγινε στην Ελλάδα, υπάρχει
εις ολόκληρον ευθύνη των υποχρέων που αναφέρονται στην παραπάνω
διάταξη για τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από αυτήν ή τη σύμβαση
ναυτολόγησης που επακολούθησε (ΕΠ 280/1995 ΕΝ 24.200, ΕΠ 84/1992
ΕΝΔ 21.191, ΕΑ 583/1981 ΕΝΔ 11.248 και κάτω απ’ αυτή: Σημείωση Ιακ.
Σέργη και Εισηγητική Έκθεση επί του ν. 762/78).
Στην προκειμένη περίπτωση, καίτοι στην ένδικη έγγραφη σύμβαση
ναυτικής εργασίας φέρονται ως απ’ ευθείας συμβαλλόμενοι η πρώτη
εναγομένη, πλοικτήτρια του ως άνω πλοίου εταιρία και ο ενάγων,
εντούτοις αποδείχθηκε ότι η επίδικη σύμβαση καταρτίστηκε μεταξύ
του ενάγοντος και της δεύτερης εναγομένης, η οποία είναι νόμιμα
εγκατεστημένη στην Ελλάδα κατά το ν. 89/67 όπως αυτός τροποποιήθηκε
και ισχύει σήμερα, όπως τούτο αποδεικνύεται από την προσκομιζόμενη
από 24-3-1995 βεβαίωση του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, με την
οποία βεβαιώνεται επίσης και ότι ο τρίτος εναγόμενος τυγχάνει νόμιμος
εκπρόσωπος της δεύτερης εναγομένης. Το γεγονός της κατάρτισης της
επιδίκου συμβάσεως από τη δεύτερη εναγομένη και ότι αυτή ενήργησε
ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της πρώτης εναγομένης αποδεικνύεται
από την κατάθεση του μάρτυρα του ενάγοντος --------------------- που
δόθηκε ενώπιον του Πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και επιβεβαιώνεται από
τη σύζυγό του ------------- με την υπ’ αριθ. 1472/95 ένορκη βεβαίωσή της
ενώπιον του Ειρηνοδικείου Πειραιά. Οι καταθέσεις αυτές δεν αναιρούνται
από άλλα αποδεικτικά μέσα, αλλά αντιθέτως επιβεβαιώνονται από τις
προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από τον ενάγοντα με ημερομηνίες
25-7-94 και 26-7-94 επιστολή της δεύτερης εναγομένης προς τους
παραπάνω μάρτυρες, απευθυνόμενος «προς κάθε ενδιαφερόμενο» με τις
οποίες αυτή προέτρεπε τους πράκτορές της στη Βάρνα της Βουλγαρίας
να παράσχουν κάθε βοήθεια στους κομιστές των εν λόγω επιστολών, ως
άνω μάρτυρες κατά την μετάβασή των στη Βουλγαρία προς επίσκεψη του
ευρισκομένου στο Νοσοκομείο ενάγοντος και αναλάμβανε την υποχρέωση
καλύψεως όλων των εξόδων των καθώς και εκείνων του επαναπατρισμού
των. Είναι φανερό ότι δεν θα παρέδιδε η δεύτερη εναγομένη τις παραπάνω
επιστολές προς τους προαναφερόμενους παραλήπτες, συγγενείς του
ενάγοντος, αν, όπως ισχυρίζεται, δεν είχε καμία ανάμιξη στην κατάρτιση
της επιδίκου συμβάσεως ναυτολογήσεως τούτου και δεν είχε σχέση με
την εκπροσώπηση εκ μέρους της, της πρώτης εναγομένης στην Ελλάδα.
Πέραν τούτων πρέπει να λεχθεί ότι στο έγγραφο της επιδίκου συμβάσεως
αναγράφεται και ο αριθμός τηλεφώνου 0288-21195 τον οποίο είχε ο
ενάγων εις νήσον Κέαν (Τζιά) όπου παραθέριζε και από όπου εκλήθη
τηλεφωνικώς να προσέλθει στα γραφεία της δεύτερης εναγομένης στις
18-7-94 προς υπογραφήν της επίδικης σύμβασης, όπως ρητά βεβαιώνει
ενόρκως η σύζυγος αυτού. Ενόψει τούτων αποδεικνύεται η συμμετοχή της
δεύτερης εναγομένης στην κατάρτιση της επίδικης σύμβασης και ότι αυτή
ενήργησε ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της πρώτης εναγομένης και ως
εκ τούτου υπάρχει εις ολόκληρον ευθύνη των δύο τελευταίων εναγομένων
με την πρώτη εναγομένη προς αποζημίωση του ενάγοντος όπως ορθώς
δι’ αναφοράς της στην αναγκαίως συνεκκαλουμένη μη οριστική απόφαση
έκρινε και η εκκαλουμένη απόφαση και απέρριψε την περί ελλείψεως
παθητικής νομιμοποιήσεως των δύο τελευταίων εναγομένων ένστασή
των και ο τρίτος λόγος εφέσεως αυτών που υποστηρίζει αντίθετα είναι
απορριπτέος ως ουσία αβάσιμος.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 671 παρ. 1 ΚΠΔ το δικαστήριο λαμβάνει
υπόψη του και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου.
Ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του Ειρηνοδίκη ή Συμβ/φου λαμβάνονται
υπόψη μόνον αν έγιναν ύστερα από προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου
πριν από εικοσιτέσσερις τουλάχιστον ώρες. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει
ότι μοναδική προϋπόθεση λήψεως υπόψη τέτοιων ενόρκων βεβαιώσεων,
οι οποίες αποτελούν στην εργατική διαδικασία ίδιον αποδεικτικό μέσο,
είναι η λήψη τους μετά προηγουμένη κλήτευση του αντιδίκου του από
τον επιμεληθέντα για την εξέταση των μαρτύρων του πριν από 24 ώρες
(Απ 336/1990 ΝοΒ 39.559, ΕΑ 1614/74 Ε.Εργ.Δ. 33.467, 1635/74
Ε.Συγκ.Δ Β΄233). Η κατά την άνω διάταξη του άρθρου 671 παρ. 1δ
ΚΠΔ 24ωρη προθεσμία κλήτευσης του αντιδίκου να παραστεί κατά τη
σύνταξη ενόρκου βεβαιώσεως μάρτυρος ισχύει και στην περίπτωση που
ο αντίδικος είναι στο εξωτερικό (σχ. ΑΠ 89/89 Δ. 21.376). Εξ’ άλλου
από τη διατύπωση του άρθρου 27 εδ. 1ε του ν.419/76 που αφορά τον
Οργανισμό Υπουργείου Εξωτερικών κατά την οποία «Αι Προξενικαί Αρχαί
εκπληρώνουν καθήκοντα ληξιάρχου και Συμ/φου, συμμορφούμενοι με
τους οικείους νόμους και τις διεθνείς συμφωνίες και τηρούν ειδικά βιβλία
και ευρετήρια που είναι «κανονισμένα» συνάγεται σαφώς ότι ο Έλληνας
Πρόξενος έχει δικαιοδοτική αρμοδιότητα να συντάξει στην αλλοδαπή
ένορκες βεβαιώσεις, εφόσον τηρηθούν οι προϋποθέσεις που επιτάσσουν οι
σχετικές του ΚΠΔ διατάξεις (270, 671 ΚΠΔ) γιατί αυτός ασκεί καθήκοντα
Συμβ/φου τα οποία έχουν ανατεθεί σ’ αυτόν ρητώς από το νόμο (ΕΠ
1365/87 Δ/νση 29.752, ΕΑ 237/85 Δ 16.335).
Ενόψη τούτων η από 20-2-95 ένορκη βεβαίωση του Φιλιππινέζου υπηκόου
_____________, η οποία έχει ληφθεί ενώπιον του Έλληνα Προξένου
στη Μανίλα μετά νόμιμη προ 24 ωρών κλήτευση του ενάγοντος ως
αντιδίκου των επιμελουμένων την εξέτασή του εναγομένων (ήτοι εκλήθη
την 8-2-1995 για να παραστεί κατά τη λήψη της ενόρκου βεβαιώσεως
που έλαβε χώρα την 20-2-95) κατά την προσκομιζόμενη 3734/1995
έκθεση επιδόσεως της δικ. Επιμελήτριας Πειραιώς Σοφίας Εμμανουηλίδη
–Γιαζάκου, είναι έγκυρη και ορθώς ελήφθη υπόψη από το πρωτοβάθμιο
δικαστήριο, ασχέτως αν βεβαιώνεται σ’ αυτή σε ποια γλώσσα έκανε
τη μετάφραση ο διερμηνέας ή αν ορκίστηκε ότι θα ασκήσει καλώς τα
καθήκοντα του ερμηνέα. Επομένως ο δεύτερος λόγος εφέσεως του
ενάγοντος που υποστηρίζει τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως ουσία
αβάσιμος.
Κατά το άρθρο 1 του ν. 551/1915 όπως κωδικοποιήθηκε με το Β.Δ της
24-7/25-8-1920, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα και διατηρήθηκε
σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ με το άρθρο 38 εδ. α΄ του
Εισαγωγικού του Νόμου, «Ατύχημα εκ βιαίου συμβάντος, επερχόμενον εις
εργάτην ή υπάλληλον, εν τη εκτελέσει της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής,
παρέχει… δικαίωμα αποζημιώσεως… εξαιρουμένης μόνον της περιπτώσεως
καθήν ο παθών εκ προθέσεως προκάλεσε το επελθόν ατύχημα». Εξ
άλλου κατά το άρθρο 16 παρ. 4 εδ. α΄, β΄ και γ΄ του ιδίου νόμου «Εάν
ο υπόχρεος προς αποζημίωση αποδείξει ότι το ατύχημα προήλθε εξ
αμελείας του παθόντος ο δικαστής έχει το δικαίωμα να μειώσει, κατά την
κρίση του το ποσόν της κατά το άρθρο 3 οφειλομένης αποζημιώσεως,
αλλ’ ουχί κατωτέρω του ημίσεως αυτού. Αμέλεια υφίσταται μόνον εάν
ο παθών αδικαιολόγητα κατά την κρίσιν του δικαστού παρέβη διατάξεις
ισχυόντων νόμων ή διαταγμάτων περί των όρων ασφαλείας ή κανονισμών
περί αυτών… Η κατά το εδάφιο τούτο μείωσης δεν χωρεί εάν συντρέχει
περίπτωσίς τις εκ των εν τη πρώτη παραγράφω του παρόντος άρθρου
οριζομένων».
Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι ατύχημα από βίαιο συμβάν που
παρέχει δικαίωμα αποζημιώσεως στον παθόντα εργάτη ή υπάλληλο είναι
και εκείνο το οποίο επέρχεται μεν εκτός του τόπου και του χρόνου της
εργασίας, πριν ή ύστερα από αυτή, ειδικότερα δε και κατά τη μετάβαση
στην εργασία ή την επιστροφή από αυτή, συνδέεται όμως με την εργασία
με σχέση αιτίου και αποτελέσματος από το γεγονός ότι λόγω της εργασίας
δημιουργήθηκαν οι ιδιαίτερες πραγματικές συνθήκες που ήταν αναγκαίες
για την επέλευσή του και δεν θα υπήρχαν χωρίς αυτή. Τέτοιο ατύχημα
αποτελεί και ο τραυματισμός ναυτικού που υπήρξε αποτέλεσμα έκτακτης
και αιφνίδιας επενέργειας εξωτερικού αιτίου ασχέτου προς τη σύσταση
του οργανισμού του παθόντος και προς τη βαθμιαία και προοδευτική
εξασθένηση και φθορά του από την παρεχόμενη εργασία και επήλθε
υπό τις πιο πάνω συνθήκες. Η ύπαρξη δε του εργατικού ατυχήματος
δεν επηρεάζεται στην περίπτωση που αυτό προήλθε από αμέλεια του
παθόντος, διότι αυτή (βαρειά ή ελαφρά αδιάφορο) δεν διακόπτει τον
αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ εργασίας και του ατυχήματος. Το αποτέλεσμα
αυτό επέρχεται μόνο αν το ατύχημα οφείλεται σε πρόθεση του παθόντος,
Η τυχόν αμέλειά του έχει ως μόνην συνέπειαν την, κατά την κρίσιν του
δικαστού, μείωση της οφειλόμενης αποζημιώσεως μέχρι το μισό του ποσού
αυτής και αυτό εφόσον η αμέλεια συνίσταται σε αδικαιολόγητη παράβαση
από τον παθόντα διατάξεων των ισχυόντων νόμων ή διαταγμάτων που
θέτουν τους όρους ασφαλείας στην εργασία ή των συναφών κανονισμών
που έχουν εκδοθεί από την αρμόδια αρχή ή εκδόθηκαν από τον κύριο
της επιχειρήσεως και κυρώθηκαν από την αρχή. Άλλη αμέλεια εκτός από
την παραπάνω ειδική, δεν λαμβάνεται υπόψη σε όλες τις περιπτώσεις
εργατικού ατυχήματος (χωρίς διάκριση) ούτε εφαρμόζεται σαυτές, λόγω
της ειδικής ρυθμίσεως με τις πιο πάνω διατάξεις του άρθρου 300 ΑΚ (ΑΠ
1404/1986 ΕΝΔ 16. 523, 727/64 ΝοΒ 13.557, 1521/91 ΕΝΔ 19.485,
630/76 ΝοΒ 25.16, 1635/81 ΕΕΝ 49.865). Τα ανωτέρω εφαρμόζονται
απαράλλακτα και επί ατυχημάτων ναυτικών, κατά τη ρητή διάταξη
του άρθρου 66 ΚΙΝΔ, η προστασία δε που παρέχεται στο ναυτικό είναι
όμοια με την παρεχόμενη επί χερσαίας εργασίας και οι όροι της δεν
καθίστανται δυσμενέστεροι από τους ορισμούς του άρθρου 67 ΚΙΝΔ.
Ορίζεται πράγματι στον ΚΙΝΔ ότι «ο ναυτικός ασθενήσας δικαιούται
εις μισθόν και νοσηλεύεται δαπάναις του πλοίου, εάν δε η σύμβασις
ναυτολογήσεως λυθεί λόγω της ασθενείας και νοσηλεύεται ούτος εκτός
του πλοίου, δικαιούται εις τα νοσήλεια και εις μισθόν εφόσον διαρκεί η
ασθένεια, ουχί όμως πέραν των τεσσάρων μηνών. Αι ανωτέρω διατάξεις
εφαρμόζονται και επί ατυχημάτων εκ βιαίου συμβάντος, εάν δε ο ναυτικός
υπέστη εξ αυτών ανικανότητα προς εργασίαν εφαρμόζονται και αι ειδικαί
διατάξεις περί αποζημιώσεως των εξ ατυχημάτων εν τη εργασία παθόντων.
Προς υπολογισμόν των κατά το παρόν άρθρον απαιτήσεων επιτρέπεται
να συνομολογείται ειδικός μισθός» (άρθρ. 66) και ότι «Αι διατάξεις του
προηγουμένου άρθρου καθόσον αφορά εις τον μισθόν και την αποζημίωση,
δεν εφαρμόζονται εις ήν περίπτωσιν η ασθένεια οφείλεται εις ίδιον του
ναυτικού πταίσμα» (άρθρ. 67). Από την τελευταία διάταξη και την, κατά
την τελική διατύπωσή της, διαγραφή της φράσεως «ή το ατύχημα» που
υπήρχε στην αρχική διατύπωση (βλ. εισηγητική έκθεση της συντακτικής
επιτροπής ΚΙΝΔ και τη συμπληρωματική έκθεση της ιδίας επιτροπής
υπό το άρθρο 67), συνάγεται ότι η αξίωση αποζημίωσης από εργατικό
ατύχημα αποκλείεται όχι όταν τούτο οφείλεται «εις ίδιον του ναυτικού
πταίσμα» αδιακρίτως, ήτοι ανεξάρτητα από το βαθμό υπαιτιότητας του
παθόντος, αλλά μόνο κατά τις προαναφερθείσες ειδικές διατάξεις του
ν. 551, σύμφωνα με τις οποίες 1) δεν υπάρχει εργατικό ατύχημα και
επομένως δεν δίδεται αποζημίωση όταν τούτο οφείλεται σε πρόθεση
του εργαζομένου και β) μόνο στην περίπτωση συνδρομής της ειδικής
αμελείας του άρθρου 16 μπορεί να μειωθεί, κατά την κρίση του δικαστού,
η οφειλόμενη αποζημίωση για το ατύχημα, που και τούτο υπάρχει, μέχρι
το μισό του ποσού αυτής. Τέλος ο αναφερόμενος στο άρθρο 67 ΚΙΝΔ
όρος «πταίσμα» είναι ταυτόσημος με την «υπαιτιότητα» η οποία βεβαίως
περιλαμβάνει τον δόλον (πρόθεση) και την αμέλεια (βαρειά-ελαφρά)
(Μπαλής: Γεν. Αρχαί παρ. 175). Στην ερμηνεία όμως του άρθρου 67
κρατεί η άποψη ότι το δικαίωμα του ασθενήσαντος ναυτικού να λάβει τον
κατά το άρθρο 66 ΚΙΝΔ μισθό αποκλείεται μόνο όταν η ασθένεια οφείλεται
σε δόλο ή βαρειά αμέλειά του (βλ. όμοια ρύθμιση στο παρόμοιο άρθρο
660 παρ. 2 ΑΚ ασχέτως αν τούτο είναι ανεφάρμοστο επί ασθενήσαντος
ναυτικού (Καυκάς: Ειδ. Ενοχ. Δικ άρθρ. 660 παρ. 2α Καποδίστριας
στην Ερμ. ΑΚ 660-661 αριθ. 9) όχι δε και όταν οφείλεται σε ελαφρά
αμέλεια αυτού, και τούτο ένεκα των συνθηκών ασκήσεως του ναυτικού
επαγγέλματος και των αρχών της ευθύνης του εργοδότη υπαγορευμένη
από κοινωνικούς λόγους με την επισήμανση ότι κατά την εκτίμηση για
το αν υπάρχει τέτοιο πταίσμα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ειδική
επαγγελματική μόρφωση, οι ειδικές γνώσεις και οι ικανότητες του ναυτικού
(βλ. Δελούκα: Ναυτικό Δίκαιο 1979 παρ. 139 σελ. 219, Αγαλλόπουλου: Η
προστασία του ασθενούς ναυτικού σελ. 141 και Ελλην. Ναυτ. Δίκαιο 1960
σελ. 115, Βερνάρδο: Δίκαιο Ναυτικής Εργασίας 1980 σελ. 47, Καμβύση:
Ναυτεργατικό δίκαιο 1977 παρ. 27 σημ. 61 σελ. 195 (ο οποίος όμως δεν
περιλαμβάνει παρόμοια παραδοχή στο νεώτερο έτους 1982 Ιδ. Ναυτ. Δικ.
υπό το άρθρο 67), Γκράβαρη το πταίσμα του ασθενήσαντος ναυτικού
Ε.Εργ.Δ 24 σελ. 1473, 1481 αι κυρίως 1475, ή Κιάντου-Παμπούκη:
Ναυτικό Δίκαιο 1989 παρ. 54 σελ. 152 δεν διακρίνει). Η νομολογία είτε
δεν χρειάστηκε να ερμηνεύσει ειδικότερα τον όρο «πταίσμα» (βλ. π.χ.
ΕΠ 1368/82 ΕΝΔ 11.483, 189/1981 ΕΝΔ 9.227, 952/86 αδημ.) είτε
δέχεται ότι το κατά το άρθρο 67 πταίσμα περιλαμβάνει και την ελαφρά
αμέλεια (ΕΑ 2629/1970 Αρμ. ΚΕ 145). Την πρώτην άποψη (αυτή των
συγγραφέων) αποδέχεται ως ορθότερη και το δικαστήριο τούτο (βλ.
ad hoc ΕΠ 89/1993 ΕΝΔ 22.158). Στην προκειμένη περίπτωση, από τα
αυτά αποδεικτικά μέσα που αναφέρθηκαν παραπάνω αποδείχθηκαν τα
εξής: Κατά τις απογευματινές ώρες της 23-7-1994 και ενώ το ένδικο
πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι της Βάρνας Βουλγαρίας, βγήκε μαζί με άλλα
μέλη του πληρώματος ο ενάγων στην πόλη προκειμένου να αγοράσει
κάποια προσωπικά του είδη και να επισκευάσει τα γυαλιά του εργασίας
που δεν πρόλαβε να τακτοποιήσει όταν βρισκόταν στον Πειραιά, ένεκα της
εσπευσμένης ναυτολογήσεώς του την ημέρα της αναχωρήσεως του πλοίου.
Στη συνέχεια, μαζί με τον Φιλιππινέζο καθαριστή ----------------- που
έδωσε την ως άνω ένορκη βεβαίωση, έκανε ένα περίπατο στην πόλη, όπου
καθοδόν γνωρίστηκαν με ένα ζευγάρι Βουλγάρων που μιλούσαν πολύ καλά
τα Ελληνικά και ύστερα από πρόσκληση τούτων μετέβησαν αμφότεροι
στην οικία τους για ένα ποτό. Πράγματι τους προσφέρθηκε ποτό, το οποίο
ο Φιλιππινέζος περιγράφει ότι είχε χρώμα βιολετί και γεύση σταφυλιού
και μόλις ο τελευταίος αυτός ήπιε αισθάνθηκε κάποια ζάλη και ζήτησε
από τον ενάγοντα άδεια να επιστρέψει στο πλοίο. Έκτοτε οι δύο ναυτικοί
βρέθηκαν αναίσθητοι στο δρόμο και ο μεν καθαριστής μεταφέρθηκε στο
Αστυνομικό Τμήμα όπου έμαθε, όταν συνήλθε, ότι είχε ευρεθεί στο δρόμο,
ο δε ενάγων μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο της Βάρνας γιατί βρισκόταν
σε κωματώδη κατάσταση. Τα περιστατικά αυτά προκύπτουν από την
ένορκη βεβαίωση του Φιλιππινέζου ναυτικού και από τα αναγραφόμενα
περιστατικά στο ημερολόγιο του πλοίου, επιβεβαιώνονται δε από την
ιατρική έκθεση του Ναυτικού Νοσοκομείου Βάρνας από την οποία, όπως
αναφέρεται και στην ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης προκύπτει ότι
κατά την εισαγωγή του ενάγοντος σ’ αυτό, οι ιατροί διέγνωσαν ότι είχε
υποστεί οξεία δηλητηρίαση από οινόπνευμα. Ο ισχυρισμός του ενάγοντος
ότι το ατύχημα συνέβη κατά την επιστροφή των στο πλοίο με αυτοκίνητο-
ταξί, εντός του οποίου υπέστη επίθεση με αναισθητικό «σπρέι» από δύο
αγνώστους επιβαίνοντες σαυτό, δεν αποδείχθηκε ως ουσία αβάσιμος,
διαψευδόμενος από την ένορκη βεβαίωση του προαναφερόμενου μάρτυρα
Φιλιππινέζου που έχει ιδίαν αντίληψη των πραγμάτων και εκθέτει τα
όσα αναφέρονται παραπάνω και τα οποία δεν αναιρούνται από τα όσα
καταθέτει ο μάρτυρας θετός υιός του ενάγοντος και βεβαιώνει η σύζυγός
του με την ως άνω ένορκη βεβαίωσή της, αφού οι τελευταίοι αυτοί τα όσα
καταθέτουν γνωρίζουν από διηγήσεις του ιδίου του ενάγοντος.
Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων παραλήφθηκε από ασθενοφόρο
την 02.30 ώρα της 24-7-94 και κατά την εισαγωγή του στο Νοσοκομείο
της Βάρνας περιέπεσε σε κατάσταση «κλινικώς νεκρή» και αφού έγινε
ανάνηψη εισήχθη σε μονάδα εντατικής θεραπείας και μέχρι την 27-7-94
βρισκόταν σε κωματώδη κατάσταση. Συνέχισε τη θεραπεία του με ιατρικές
εξετάσεις και φάρμακα μέχρι την 21-8-1994 οπότε εξήλθε του άνω
Νοσοκομείου και επέστρεψε στην Ελλάδα όπου εισήχθη αμέσως στο
«Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών» και νοσηλεύθηκε σ’ αυτό
μέχρι 26-9-94 για «ανοξαιμική εγκεφαλοπάθεια- μυοκλονίες». Ακολούθως
μέχρι 6-10-94 νοσηλεύθηκε στο «Εθνικό Ίδρυμα Αποκαταστάσεως
Αναπήρων Αττικής» και από 6-10-94 μέχρι 28-10-94 νοσηλεύθηκε στο
νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού για μυοκλονίες άκρως και δυσαρθρία
παρεγκεφαλιδικού τύπου. Από όλες τις εργαστηριακές εξετάσεις στις οποίες
υποβλήθηκε ο ενάγων και τις ιατρικές παρατηρήσεις προκύπτει, όπως
αναφέρεται και στην ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης καθώς και στην
έκθεση του τεχνικού Συμβούλου Εμμ. Νόνα ειδικού ιατροδικαστού, ότι
πάσχει αυτός από ανοξαιμική εγκεφαλοπάθεια μυοκλονία των άκρων και
δυσαρθρία εγκεφαλικού τύπου και ότι κατέστη ανίκανος για την άσκηση
του ναυτικού επαγγέλματος και κάθε άλλου κοινωνικά και οικονομικά
ισοδύναμου, ολικώς και διαρκώς σε ποσοστό 100%.
Το παραπάνω ατύχημα αποτελεί, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην
αρχή της παρούσας σκέψης ναυτεργατικό ατύχημα, καθόσον, αν και τα
περιστατικά που παρήγαγαν αυτό έλαβαν χώρα εκτός τόπου και χρόνου
εργασίας του στο πλοίο, συνδέεται όμως με την εργασία του στο πλοίο
με σχέση αιτίου και αποτελέσματος από το γεγονός ότι με αφορμή αυτή
δημιουργήθηκαν οι ιδιαίτερες πραγματικές συνθήκες που συνετέλεσαν
στην επέλευσή του και δεν θα υπήρχαν χωρίς αυτή. Πράγματι η φύση
της ναυτικής εργασίας του ήταν αυτή που δημιούργησε την ανάγκη
στον ενάγοντα να εξέλθει από το πλοίο για να προμηθευτεί τα αναγκαία
προσωπικά του είδη και επισκευάσει τα γυαλιά του εργασίας, που δεν
πρόλαβε να κάμει στον Πειραιά και δεν μπορούσε να εκτελέσει μέσα
στο πλοίο, ασφαλώς δε και την ανάγκη προς ψυχαγωγία του, την οποία
ειδικότερα δημιουργεί ο πολυήμερος περιορισμός του εντός του πλοίου
και η συνεχής συναναστροφή του με τα ίδια πρόσωπα ήτοι τα μέλη του
πληρώματος του πλοίου (βλ. σχετ. ΑΠ 1078/85 ΕΝΔ 1583 ΑΠ 272/1979
ΝοΒ 27, 1283, ΕΑ 4316/78 ΕΝΔ 7.301, ΕΠ 261/80 ΕΝΔ 9.101 που έκριναν
ως εργατικό ατύχημα κατά την έννοια του ν. 551, περιστατικά που
συνέβησαν σε βάρος εργαζομένων κατά την έξοδό τους από εργοτάξιο ή
πλοίο προς ψυχαγωγίαν). Το γεγονός όμως ότι ο ενάγων ακολούθησε ένα
άγνωστο ζευγάρι αλλοδαπών σε ξένη χώρα στο σπίτι τους και δέχθηκε
να καταναλώσει άγνωστο ποτό που του προσφέρθηκε, δείχνει έλλειψη
σύνεσης και επιμέλειας, η αμέλειά του δε αυτή που είχε ως επακόλουθο
να υποστεί το παραπάνω ατύχημα είναι κατά την κρίση του δικαστηρίου
τούτου ελαφρά, αν ληφθεί υπόψη η ηλικία, η επαγγελματική του μόρφωση
και εμπειρίες και οι εν γένει ικανότητές του. Η αμέλειά του όμως αυτή,
αφού δε σχετίζεται με αδικαιολόγητη παραβίαση διατάξεων νόμων ή
διαταγμάτων για τους όρους ασφαλείας και υγιεινής στην εργασία του
ή κανονισμών εκδοθέντων από την αρμόδια Αρχή, δεν επηρεάζει τον
χαρακτήρα της ασθενείας του ενάγοντα ως εργατικό ατύχημα και δεν
αποκλείει την, για το λόγο αυτό, αποζημίωσή του, κατά το ν.551/15, ούτε
συντρέχει περίπτωση για τη μείωση αυτής μέχρι του μισού του ποσού της
σύμφωνα, με όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας.
Επομένως, η εκκαλουμένη απόφαση καθόσον δέχθηκε ότι η ως άνω
ασθένεια του ενάγοντος αποτελεί ατύχημα κατά ν. 551/15 και δικαιούται
γι’ αυτήν αποζημίωση ο ενάγων και μάλιστα όχι μειωμένης, έστω και αν η
ασθένειά της αυτή προκλήθηκε από αμέλειά του, δεν έσφαλε αλλά σωστά
το νόμο εφάρμοσε και οι δύο τελευταίοι λόγοι εφέσεως των εναγομένων
που υποστηρίζουν τα αντίθετα είναι απορριπτέοι ως ουσία αβάσιμοι.
Καθόσον όμως δέχθηκε ότι η ως άνω αμέλεια του ενάγοντος είχε το
χαρακτήρα βαρειάς αμέλειας και δεν επιδίκασε εις αυτόν νοσήλεια και
μισθούς ασθενείας, έσφαλε και δεν εξετίμησε σωστά τις αποδείξεις κατά
το βάσιμο τρίτο λόγο εφέσεως του ενάγοντος. Μετά τα προεκτεθέντα
και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος εφέσεως των εναγομένων προς
έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η εν λόγω έφεση ως ουσία αβάσιμη και να
καταδικασθούν οι εκκαλούντες- εναγόμενοι στην του παρόντος βαθμού
μερική δικαστική δαπάνη του εφεσιβλήτου ενάγοντος ένεκα ευλόγου
αμφιβολίας περί την έκβαση της δίκης λόγω και του δυσερμηνεύτου των
σχετικών με τη διερεύνηση της ενδίκου αγωγής νομικών διατάξεων (άρθρ.
179, 183 ΚΠΔ) ως εις το διατακτικό. Καθόσον αφορά όμως την έφεση
του ενάγοντος, πρέπει αυτή να γίνει δεκτή και ως ουσία βάσιμη κατά τον
προαναφερόμενο βάσιμο λόγο αυτής και να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη
απόφαση προς το σκοπό να κρατηθεί η υπόθεση από το δικαστήριο τούτο
σύμφωνα με το άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠΔ και δικάσει αυτό επί της αγωγής
του εκκαλούντος, αφού αυτή είναι νόμιμη στηριζόμενη στις διατάξεις
των άρθρων 1 επ. ν.551/1915, 53, 60, 66, 67 ΚΙΝΔ, 648 επ. 346, ΑΚ,
1 ν. 762/78, 70 ΚΠΔ σε συνδ. με τις διατάξεις των ΣΣΕ Πληρωμάτων
Φορτηγών Πλοίων χωρητικότητας άνω των 4500 τ.DW που κυρώθηκε
με την 2324/2-1-94 απόφαση του ΥΕΝ. Καταβολή τέλους δικαστικού
ενσήμου δεν απαιτείται για το καταψηφιστικό αίτημα της ενδίκου αγωγής
που αφορά την αποζημίωση του ενάγοντος που στηρίζεται στο ν.551/15,
ούτε για τα λοιπά αιτήματα αυτής λόγω του αναγνωριστικού χαρακτήρα
αυτών εις τον οποίο παραδεκτά με τις πρωτόδικες προτάσεις του ενάγοντος
περιορίστηκε κατά τούτο η ένδικη αγωγή.
Στην περίπτωση διαρκούς ανικανότητας του ναυτικού που έπαθε εργατικό
ατύχημα και είχε εργασθεί πριν απ’ αυτό για χρονικό διάστημα μικρότερο
των δώδεκα μηνών, η αποζημίωση υπολογίζεται κατά τα άρθρα 3 παρ.
2 και 4 του ν. 551/1915 με βάση την πραγματική αντιμισθία σε χρήμα
και είδος που εισέπραξε από την πρόσληψή του, αυξημένη κατά το ποσό
της αντιμισθίας που μπορούσε να εισπράξει το χρονικό διάστημα που
απέμεινε για να συμπληρωθεί το δωδεκάμηνο πριν από το ατύχημα,
σύμφωνα με τη μέση αντιμισθία της ίδιας κατηγορίας ναυτικών κατά το
διάστημα αυτό. Με άλλα λόγια, η αποζημίωση του ναυτικού κατά την
ως άνω περίπτωση, κανονίζεται με βάση τις αποδοχές που πράγματι
πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια της ναυτολογήσεώς του μέσα στο
πριν από το ατύχημα δωδεκάμηνο και εφόσον αυτή (ναυτολόγηση) δεν
διέδραμε σε ολόκληρο το χρονικό αυτό διάστημα, οι πραγματικές αυτές
αποδοχές συμπληρώνονται σε ετήσια βάση με αυτές που ο ενάγων θα
μπορούσε να αποκομίσει με βάση τη ναυτική του ειδικότητα και τις ως
άνω κρατούσες τιμές εργασίας (ΕΠ 84/1992 οπ. σελ. 202, ΕΠ 330/84 ΕΝΔ
12.381, ΕΠ 897/90 ΕΝΔ 18.467). Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων
ο οποίος, όπως από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε
κατέστη ένεκα του επιδίκου ατυχήματος καθολικώς και μονίμως προς
εργασία, απασχολήθηκε στο παραπάνω πλοίο μόλις πέντε ημέρες πριν από
το ατύχημα και εδικαιούτο να λάβει με βάση τη συμφωνημένη μηνιαία
αμοιβή του εκ δρχ. 1.100.000 το ποσό των 183.333 δρχ. (1.100.000:
30 ημ. Χ 5 ημ.) που αποτελεί την πραγματική αντιμισθία του. Κατά το
υπόλοιπο χρονικό διάστημα των 11 μηνών και 25 ημερών ο ενάγων
θα μπορούσε με βάση τα ως άνω κριτήρια να λάβει τις αποδοχές του
που καθορίζονται από την οικεία ΣΣΕ που αναφέρθηκε παραπάνω,
ανερχόμενες σε 715.814 δρχ. (β.μ. 392.535 δρχ. + επιδ. Κυρ. 22%
ή 86.357 δρχ. + διορθ. Επιδ. 1980 + τροφ. 48.000 δρχ. ήτοι 1600 Χ
30 ημ., + άδεια 186.942 δρχ.) και επί πλέον 84.186 δρχ. για επιμίσθιο
(ΒΟΝUS) ήτοι συνολικά 800.000 δρχ. (715.814 + 84.186) ποσό το
οποίο σύμφωνα με την κοινήν πείρα και τις κρατούσες συναλλακτικές
συνθήκες θα κατεβάλετο σε άλλο Μηχανικό Α΄ λόγω και της γενικεύσεως
της χορηγήσεως υπό των πλοιοκτητών δώρου (ΒΟΝUS) (βλ. σχετ. ΕΠ
1180/81 ΕΝΔ 10.245, ΕΠ 887/80 ΕΝΔ 9.98). Έτσι το συνολικό ποσό
των πραγματικών και πλασματικών αποδοχών του ενάγοντος καθ’ όλο
το προ του ατυχήματος δωδεκάμηνο ανέρχεται σε 983.333 δρχ. (ήτοι
800.000 + 183.333). Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στη μέση αντιμισθία που
μπορεί να εισπράξει κατά το ίδιο αυτό χρονικό διάστημα κάθε ναυτικός
της ίδιας με τον ενάγοντα κατηγορίας, γεγονός το οποίο αποδεικνύεται
και από τους προσκομιζόμενους από τον ίδιο τον ενάγοντα λογαριασμούς
μισθοδοσίας του των ετών 1992, 1993 και 1994 από τους οποίους
προκύπτει ότι οι αποδοχές του ανέρχονται σε 800.000, 900.000 και
1.050.000 δρχ. αντίστοιχα κατά τα εν λόγω έτη. Με βάση το ποσό αυτό
και σύμφωνα με τις αναφερόμενες ως άνω διατάξεις του ν. 551/15 η
αποζημίωση του ενάγοντος ανέρχεται σε δρχ. 14.475.000 (ήτοι 800.000 Χ
12 μήνες = 9.600.000 Χ 6 έτη = 57.600.000 – 100.000= 57.500.000 δια
4 =14.375.000 + 100.000 = 14.475.000 δρχ.).
Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η ένδικη σύμβαση ναυτολογήσεως λύθηκε
ένεκα της άνω ασθενείας του ενάγοντος και ότι αυτός νοσηλεύτηκε
εκτός του πλοίου, είτε τόσο στο νοσοκομείο Βάρνας Βουλγαρίας όσο και
σε Νοσοκομείο της Ελλάδας. Συνεπώς δικαιούται αυτός πέραν της άνω
αποζημιώσεως του ν. 551/15 και μισθούς ασθενείας καθώς και τα νοσήλια
όχι όμως πέραν των τεσσάρων μηνών σύμφωνα με το άρθρο 66 ΚΙΝΔ.
Οι μισθοί ασθενείας καθορίζονται από τη ΣΣΝΕ στο 100% του βασικού
μισθού του ενάγοντος και συνεπώς δικαιούται αυτός 392.535 δρχ. για
κάθε μήνα και συνολικά για τέσσερις μήνες 1.570.140 δρχ. (392.535 Χ
4). Επίσης αποδείχθηκε ότι ένεκα της βαρείας μορφής ασθενείας του που
αναφέρθηκε παραπάνω, ο ενάγων αναγκάστηκε, κατά τη διάρκεια της
νοσηλείας του στα εις Ελλάδα νοσοκομεία, να προσλάβει αποκλειστική
νοσοκόμο ήτοι την Ελένη Μυλωνά η οποία βοηθούσε αυτόν παράλληλα
με τις υπάρχουσες στα νοσοκομεία νοσοκόμες σε ειδικές ανάγκες τις
οποίες δεν ηδύνατο ο ίδιος να θεραπεύσει, ιδίως κατά τις νυχτερινές
ώρες. Στην εν λόγω αποκλειστική νοσοκόμο κατέβαλε ο ενάγων συνολικά
232.000 δραχμές, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες σχετικές
αποδείξεις που αφορούν το χρονικό διάστηκα παροχής υπηρεσιών απ’
αυτήν από 21-8-94 έως 25-9-94. Η πρόσληψη ομοίας νοσοκόμου για
το πέραν του τελευταίου ως άνω χρονικού σημείου διάστημα δεν ήταν,
κατά την κρίση του δικαστηρίου τούτου αναγκαία, καθόσον ηδύνατο ο
ενάγων να αντιμετωπίσει τις ανάγκες κατά τη νοσηλεία με την παροχή
υπηρεσιών εκ μέρους των νοσοκόμων που υπηρετούσαν στα νοσοκομεία
που νοσηλεύθηκε. Συνεπώς το αίτημα του ενάγοντος προς καταβολήν
νοσηλίων πέραν του ως άνω ποσού των 232.000 δρχ. είναι απορριπτέο
ως ουσία αβάσιμο. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρων ο ενάγων δικαιούται
να λάβει καταψηφιστικές ως αποζημίωσή του εκ του ν. 551/15 δρχ.
14.475.000, προσέτι δε πρέπει να αναγνωρισθεί ότι δικαιούται να λάβει για
μισθούς ασθενείας και νοσήλια πραγματοποιηθέντα μέσα στους τέσσερες
μήνες από της ασθένειάς του δραχμές 1.802.140 (ήτοι 1.570.140 +
232.000). Στο τελευταίο αυτό ποσό πρέπει να ενσωματωθεί και το ποσό
των 183.333 δρχ. που επιδικάσθηκαν στον ενάγοντα με την εκκαλουμένη
απόφαση για δεδουλευμένες αποδοχές του πέντε ημερών, και δεν έχει
προσβληθεί αυτή κατά τούτο με λόγο εφέσεως, τούτο δε χάριν του ενιαίου
της εκτελέσεως της παρούσας (βλ. σχετ. ΑΠ 748/84 Ελ. Δ. 26.642).
Έτσι το συνολικό ποσό της απαιτήσεως του ενάγοντος για την οποία
ζητεί να αναγνωρισθεί υποχρέωση των εναγομένων προς καταβολήν της
μετά το γενόμενο περιορισμό των σχετικών αιτημάτων της αγωγής σε
αναγνωριστικά, ανέρχεται σε 1.985.473 δρχ. (1.802.140 + 183.333).
Κατά τα ως άνω ποσά πρέπει να γίνει δεκτή η ένδικη αγωγή ως εν μέρει
κατ’ ουσία βάσιμη και να υποχρεωθούν εις ολόκληρον οι εναγόμενοι
να καταβάλουν στον ενάγοντα νομιμοτόκως από της επιδόσεως της
αγωγής μέχρις εξοφλήσεως 14.475.000 δρχ. προσέτι δε αναγνωρισθεί ότι
οφείλουν οι εναγόμενοι εις ολόκληρον καθένας στον ενάγοντα 1.985.473
δρχ., καταδικασθούν δε περαιτέρω οι εναγόμενοι στη δικαστική δαπάνη
του ενάγοντος αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας, μειωμένην όμως
ένεκα της μερικής νίκης και ήττας των διαδίκων, αλλά και για εύλογη
αμφιβολία αυτών περί την έκβαση της παρούσας δίκης (άρθρ. 178 παρ. 1,
179, 183 ΚΠΔ) ως εις το διατακτικό.
Για τους λόγους αυτούς
Συνεκδικάζοντας παρόντων των διαδίκων τις εις το ιστορικό της παρούσας
αντίθετες εφέσεις των.
Δέχεται αυτές κατά τύπους.
Απορρίπτει κατ’ ουσίαν την έφεση των εναγομένων.
Καταδικάζει αυτούς (εναγομένους) στη μερική δικαστική δαπάνη του
ενάγοντος, του παρόντος βαθμού εκ δραχμών πενήντα χιλιάδων (50.000).
Δέχεται κατ’ ουσίαν την έφεση του ενάγοντος.
Εξαφανίζει την εκκαλουμένη απόφαση.
Κρατεί την υπόθεση. Και
Δικάζοντας επί της αγωγής.
Δέχεται αυτήν κατά ένα μέρος.
Υποχρεώνει τους εναγομένους εις ολόκληρον καθένα των να καταβάλουν
στον ενάγοντα δεκατέσσερα εκατομμύρια τετρακόσιες εβδομήντα πέντε
χιλιάδες δραχμές (14.475.000) νομιμοτόκως από της επιδόσεως της
αγωγής μέχρις εξοφλήσεως.
Αναγνωρίζει ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται εις ολόκληρον καθένας των
να καταβάλουν στον ενάγοντα ένα εκατομμύριο εννιακόσιες ογδόντα πέντε
χιλιάδες τετρακόσιες εβδομήντα τρεις δρχ. (1.985.473).
Και
Καταδικάζει τους εναγομένους στη μερική δικαστική δαπάνη του ενάγοντος
αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας εκ δραχμών διακοσίων χιλιάδων
(200.000).
Κρίθηκε, αποφασίστηκε στον Πειραιά στις 21 Νοεμβρίου 1996 και
δημοσιεύθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου στις 29 Νοεμβρίου
1996, χωρίς την παρουσία των διαδίκων και των πληρεξουσίων τους
δικηγόρων.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ