Σύμφωνα με το άρθρο 3 § 1 Κ.Πολ.Δ., στη δικαιοδοσία των Ελληνικών
Πολιτικών Δικαστηρίων υπάγονται ημεδαπές και αλλοδαπές, εφόσον η
σχετική υπόθεση υπάγεται στην τοπική αρμοδιότητα κάποιου Ελληνικού
Πολιτικού δικαστηρίου. Η έλλειψη δικαιοδοσίας στην περίπτωση που δεν
υπάρχει κατά τον Κ.Πολ.Δ. τοπική αρμοδιότητα του Ελληνικού Πολιτικού
Δικαστηρίου για να δικάσει μια υπόθεση ερευνάται από το δικαστήριο
αυτεπαγγέλτως, όχι μόνον όταν ο εναγόμενος δεν παρίσταται κατά την
πρώτη συζήτηση ή πρόκειται για διαφορά, που αφορά ακίνητα, τα οποία
βρίσκονται στην Ελλάδα, όπως ρητά ορίζει το άρθρο 4 εδ. α' Κ.Πολ.Δ.,
αλλά και σε κάθε περίπτωση που δεν χώρησε ρητή ή σιωπηρή παρέκταση
της τοπικής αρμοδιότητας και της με αυτή συνδεόμενης δικαιοδοσίας,
γιατί η έλλειψη δικαιοδοσίας αποτελεί έλλειψης βασικής διαδικαστικής
προϋποθέσεως και αποτελεί λόγο αναιρέσεως (άρθρα 559 αρ. 4 και
560 αρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και επίσης αφορά τη δημόσια τάξη σύμφωνα με το
άρθρο 562 § 2 περ. γ' και γιατί το άρθρο 46 Κ.Πολ.Δ. δεν κάνει καμία
τέτοια διάκριση (Μπέης άρθρο 4 § III 1 -4). Συνέπεια της ελλείψεως
διεθνούς δικαιοδοσίας του δικαστηρίου είναι η απόρριψη της αγωγής, όπως
ορίζει το άρθρο 4 εδ. Β' Κ.Πολ.Δ. (ΕφΑΘ 7541/1985 ΕλλΔνη 86, 318).
Η Σύμβαση των Βρυξελλών της 27/9/1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και
την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, η οποία
κυρώθηκε με το ν 1814/1988 και άρχισε να ισχύει από 1/4/1989 στις
σχέσεις μεταξύ της Ελλάδος και των οχτώ τότε κρατών που την είχαν
υπογράψει, μεταξύ των οποίων και η Ιταλία, εισάγει αμέσως ισχύον δίκαιο
και θέτει αυτομάτως εκποδών εθνικές κατ' αρχήν και διεθνείς, μεταξύ των
συμβαλλομένων κρατών, ρυθμίσεις για το αντικείμενο που πραγματεύεται,
όχι μόνο αντίθετες αλλά και σύμφωνες προς το περιεχόμενο της (βλ.
Κερατέα – Κρεμιλή – Ταγαρά. Η Σύμβαση των Βρυξελλών, Εισ. Σελ.
6-7 επ.). Επομένως στο πεδίο εφαρμογής της, το άρθρο 3 § 1 Κ.Πολ.Δ.,
το οποίο ρυθμίζει τη διεθνή δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων,
καθώς και όλες οι γενικές ή ειδικές διατάξεις του ελληνικού δικαίου ως
βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας παραμερίστηκαν αυτομάτως (βλ. Κεραμέα.
Η Σύμβαση των Βρυξελλών κ.λπ., ΝοΒ 38, 1285). Έτσι, λοιπόν, σύμφωνα
με τα άρθρα 2 εδ. α', 5 και 53 της Συμβάσεως, με την επιφύλαξη των
διατάξεων της παρούσας συμβάσεως, τα πρόσωπα που έχουν την
κατοικία τους στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους ενάγονται ενώπιον
των δικαστηρίων του κράτους αυτού, ανεξάρτητα από την ιθαγένεια
τους (άρθρο 2 εδ. α'). Πρόσωπο που έχει την κατοικία του στο έδαφος
συμβαλλομένου κράτους μπορεί να εναχθεί σε άλλο συμβαλλόμενο
κράτος, μεταξύ άλλων, και συγκεκριμένα ως προς τις διαφορές εκ
συμβάσεως ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου εκπληρώθηκε ή
οφείλει να εκπληρωθεί η παροχή (άρθρο 5 περ. 1). Για την εφαρμογή
της παρούσας συμβάσεως, η έδρα των εταιρειών και νομικών προσώπων
εξομοιώνεται προς την κατοικία (άρθρο 53), Έτσι τα πρόσωπα που έχουν
την κατοικία ή την έδρα τους στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους
ενάγονται κατά κανόνα ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους αυτού.
Αν όμως πρόκειται για διαφορές από σύμβαση, μπορούν να εναχθούν και
ενώπιον των δικαστηρίων του τόπου όπου εκπληρώθηκε ή πρόκειται να
εκπληρωθεί η επίδικη παροχή, εφόσον ο τόπος αυτός είναι στο έδαφος
άλλου συμβαλλομένου κράτους. Κρίσιμο επομένως, στοιχείο για την'
κατά το άρθρο 5 περ. 1 της Συμβάσεως βάση διεθνούς δικαιοδοσίας
είναι ο τόπος εκπλήρωσης της παροχής και όχι ο τόπος κατάρτισης της
συμβάσεως, όπως προβλέπεται στο άρθρο 33 του Κ.Πολ.Δ. Η έννοια της
παροχής δεν προσδιορίζεται από τη Σύμβαση, πλην όμως το Δικαστήριο
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στο οποίο με τη Σύμβαση ανατέθηκε η
αρμοδιότητα να αποφαίνεται για την ερμηνεία της ως προς τη διεθνή
δικαιοδοσία και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές
υποθέσεις, έκρινε ότι ο όρος «παροχή» αναφέρεται στη συγκεκριμένη
συμβατική παροχή που αποτελεί τη βάση της αγωγής, στην επίδικη δηλαδή
«παροχή καθιερώνοντας έτσι την αρχή ότι κάθε επίδικη παροχή πρέπει
να λαμβάνεται αυτοτελώς, έχοντας το δικό της τόπο εκπλήρωσης (βλ.
αποφάσεις De Bloos/Bonyer 6/10/76. Custom Made/Starva 29/6/94.
Κεραμέα – Κρεμλή – Ταγαρά. Η Σύμβαση των Βρυξελλών, Συμπλ. Σελ.
27). Στην περίπτωση συμβατικών υποχρεώσεων που απορρέουν άμεσα
από τη σύμβαση (λ.χ. παράδοση πράγματος, καταβολή τιμήματος) και
των υποχρεώσεων που συνιστούν κύρωση για μη εκπλήρωση συμβατικών
υποχρεώσεων (λ.χ. αποζημίωση λόγω μη εκπληρώσεως συμβατικής
υποχρεώσεως), μόνο οι πρώτες αποτελούν «παροχή» κατά την έννοια
του άρθρου 5 περ. Ι, ενώ οι υποχρεώσεις -κυρώσεις είναι παρεπόμενες,
αφού γεννώνται λόγω μη εκπληρώσεως της τελευταίας (βλ. Κρεατέα
κ.λπ. όπου παραπ. Ερμ. κατ' άρθρο σελ. 54 – 55). (ΕφΑθ 5610/1999
ΕλλΔ 2002, 1455). Περαιτέρω η σύμβαση αποκλειστικής διανομής είναι
ιδιόρρυθμη (αρ. 361 Α.Κ.) διαρκής ενοχική σύμβαση, κατά τη διάρκεια
της οποίας ο ένας συμβαλλόμενος (παραγωγός) υποχρεούται να πωλεί
αποκλειστικά και για ορισμένη εδαφική περιοχή στον άλλο (διανομέα) τα
προϊόντα παραγωγής του, τα οποία στη συνέχεια ο τελευταίος μεταπωλεί
σε τρίτους στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του
επιχειρηματικό κίνδυνο (ΑΠ 1187/2000 ΕλλΔνη 2001, 1350). Από τον
συμβατικό αυτόν τύπο διακρίνεται η ρυθμιζόμενη από το π.δ. 219/91
(στο πλαίσιο της προσαρμογής του ελληνικού δικαίου στις διατάξεις
της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ) – σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, με
την οποία ο παραγωγός ή χονδρέμπορος αναθέτει σε μόνιμη βάση
στον εμπορικό του αντιπρόσωπο έναντι αμοιβής (προμήθειας) του,
συνήθως για ορισμένη περιοχή, μέριμνα των υποθέσεων του, η οποία ως
υποχρέωση του αντιπροσώπου κατευθύνεται είτε στη διαπραγμάτευση
είτε στη σύναψη συμβάσεων πωλήσεως ή αγοράς εμπορευμάτων στο
όνομα και για λογαριασμό του αντιπροσωπευομένου (άρθρα 1, 4, 5, 6
και 7 π.δ. 219/91). Έτσι σε αντίθεση με τον (αποκλειστικό) εμπορικό
αντιπρόσωπο, που εκτελεί βοηθητική λειτουργία διαμεσολαβήσεως, ο
αποκλειστικός διανομέας συναλλάσσεται με τους τρίτους στο όνομα και
για λογαριασμό του αναλαμβάνει πλήρως δηλαδή τον επιχειρηματικό
κίνδυνο (Θ. Λιακόπουλου, Γενικό Εμπορικό δίκαιο, σελ. 191 και 192, Λ.
Κοτσίρη, Δίκαιο ανταγωνισμού, εκδ. β', 1986 σελ. 264 επ., Μιχ. – Θεοδ.
Μαρίνο σε ΕλλΔνη 32, 1493). Η σύμβαση αποκλειστικής διανομής, που
διαφέρει από τη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, δεν είναι άνευ
ετέρου απαγορευμένη και συνεπώς άκυρη, κατά την έννοια των άρθρων
85 § 1 -2 της Συνθ. ΕΟΚ (που κυρώθηκε με το νόμο 975/1979) και 1
§ 1 – 2 του ν. 703/1977, αλλά μόνο εφόσον κατά το περιεχόμενο ή
αποτέλεσμα της περιορίζει αισθητά την ανταγωνιστική ελευθερία, δηλαδή,
την οικονομική ελευθερία των τρίτων για συμμετοχή τους (πρόσβαση) σε
ορισμένη αγορά (ΑΠ 187/2000 ΕλλΔνη 2001, 1350).
Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 23/11/2000 αγωγή της, η
ενάγουσα ισχυρίζεται ότι, με έγγραφη σύμβαση που καταρτίστηκε
την 10/3/1994, μεταξύ αυτής και της εναγομένης ιταλικής εταιρείας,
ανέλαβε την κατ' αποκλειστικότητα διάθεση στην αγορά της Ελλάδος
και της Κύπρου των κατασκευαζόμενων από την εναγομένη στην
Ιταλία, συστημάτων συναγερμού αυτοκινήτων και ανταλλακτικών με το
κατατεθημένο σήμα AUTOBLOCK και ειδικότερα συμφωνήθηκε η τελευταία
να προμηθεύει (πωλεί) αποκλειστικώς σ' αυτή για την συγκεκριμένη
περιοχή τα προϊόντα της τα οποία στη συνέχεια η ίδια με δική της ευθύνη
θα διέθετε (μεταπωλούσε) στην παραπάνω περιοχή για λογαριασμό
της, έχοντας επί πλέον την ευθύνη οργανώσεως της επιχειρήσεως της,
καθορίζοντας συγχρόνως ελάχιστο όριο πωλήσεων, τρόπο πληρωμής,
τόπο παραδόσεως και παραλαβής των εμπορευμάτων κ.λπ. Ότι με
την από 11/3/1994 σύμβαση συμφωνήθηκε στο προαναφερόμενο
αποκλειστικό δικαίωμα πωλήσεως των προϊόντων της εναγομένης να μην
συμπεριλαμβάνονται οι εμπορικές συναλλαγές αυτής με την ελληνική
εταιρεία TOYOTA HELLAS και επιπλέον αυτή διατηρούσε το δικαίωμα
να συναλλάσσεται απ' ευθείας με την εταιρεία αυτή, καταβάλλοντας
στην ενάγουσα ως προμήθεια ποσοστό 10% επί των πωλήσεων. Ότι οι
συμβάσεις αυτές λειτούργησαν απρόσκοπτα μέχρι και την 26/7/1995
οπότε η εναγομένη εντελώς αιφνιδιαστικά της δήλωσε ότι προτίθεται
να διακόψει την από 10/3/1994 σύμβαση επικαλούμενη ότι δήθεν
σταμάτησε την παραγωγή συστημάτων συναγερμού αυτοκινήτου και
ανταλλακτικών με το σήμα AUTOBLOCK. Ότι η ενάγουσα αντέδρασε στην
αντισυμβατική συμπεριφορά της εναγομένης, καθόσον αυτή συνέχισε
την παραγωγή συναγερμών με άλλα σήματα. Ότι η εναγομένη επέμεινε
στη δήλωση της καθόσον είχε ήδη καταρτίσει σύμβαση με την TOYOTA
HELLAS αναλαμβάνοντας την υποχρέωση να μην πωλεί προϊόντα της
στην ενάγουσα και έπαυσε αφενός μεν να αποστέλλει εμπορεύματα,
αφετέρου μεν να καταβάλει τις συμφωνημένες προμήθειες. Ότι από
την παράνομη και αντισυμβατική συμπεριφορά της εναγομένης υπέστη
θετική και αποθετική ζημία. Ζητεί δε, όπως μετέτρεψε το αίτημα της με
δήλωση στο ακροατήριο αλλά και με τις προτάσεις, να αναγνωριστεί
ότι η εναγομένη είναι υποχρεωμένη να της καταβάλει α) το συνολικό
ποσό των 239.920.000 δρχ. και β) το ισάξιο σε δραχμές κατά τον
χρόνο της πληρωμής του συνολικού ποσού των 907.566.068 ιταλικών
λιρετών με το νόμιμο τόκο, όπως αναλύεται, να κηρυχθεί η απόφαση
προσωρινά εκτελεστή και να καταδικαστεί στη δικαστική της δαπάνη.
Με βάση το περιεχόμενο αυτό της αγωγής για τη συζήτηση της οποίας
προηγήθηκε η από το άρθρο 214 Α Κ.Πολ.Δ. απόπειρα συμβιβαστικής
επίλυσης της διαφοράς, η οποία απέτυχε, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η
καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων συμφωνία ανταποκρίνεται στον
χαρακτήρα της – διαμορφωθείσας από την συναλλακτική πρακτική
– διαρκούς αμφοτεροβαρούς συμβάσεως αποκλειστικής διανομής, η
οποία απορρέουσα από την αρχή της συμβατικής ελευθερίας (ΑΚ 361),
περιβάλλει ως σύμβαση – πλαίσιο τις επιμέρους συμβάσεις πωλήσεως των
συμβατικών προϊόντων. Κατά τους όρους πωλήσεως της συμβάσεως αυτής,
που είναι και η βασική σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, καθώς και της από
11/3/1994 συμπληρωματικής της «η παράδοση των εμπορευμάτων από
τον κατασκευαστή θα γίνεται από το εργοστάσιο παραγωγής». Επομένως
τόπος εκπληρώσεως της παροχής της κύριας συμβάσεως είναι η πόλη
GALLIATTE της Ιταλίας, όπου βρίσκεται το εργοστάσιο της εναγομένης.
Ενόψει λοιπόν του ότι με την αγωγή ζητείται η καταβολή αποζημιώσεως
για μη εκπλήρωση συμβατικών υποχρεώσεων εκ μέρους της εναγομένης
και τόπος εκπληρώσεως της παροχής που αποτελεί και τη βάση της
αγωγής, είναι η πόλη GALLIATE της Ιταλίας, όπως άλλωστε και ο μάρτυρας
της ενάγουσας κατέθεσε, το Δικαστήριο αυτό δεν έχει, σύμφωνα και με
όσα στη μείζονα σκέψη αναφέρθηκαν, διεθνή δικαιοδοσία προκειμένου να
δικάσει την υπόθεση αυτή, όπως βάσιμα περί αυτού ενίσταται η εναγομένη.
Κατ' ακολουθία αυτών θα πρέπει η εναγομένη να εναχθεί, σύμφωνα με τα
άρθρα 2 εδ. α', 5 και 53 της Συμβάσεως των Βρυξελλών, στο κατά τόπο
αρμόδιο Δικαστήριο της Ιταλίας όπου έχει την έδρα της και εκπληρώθηκε
η παροχή, δηλαδή η παράδοση των συμβατικών προϊόντων, το οποίο έχει
διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση της υπόθεσης αυτής. Ο ισχυρισμός
της ενάγουσας ότι το Δικαστήριο αυτό έχει διεθνή δικαιοδοσία γιατί α)
τα συμβατικά εμπορεύματα αποστέλλονταν από την εναγομένη στην
Ελλάδα και συνεπώς τόπος εκπλήρωσης της παροχής ήταν ο Πειραιάς και
β) στην προκειμένη περίπτωση έχει εφαρμογή το άρθρο 5 § 1 α, β του
44/2001 Κανονισμού της Ε.Ε., δεν είναι βάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.
Ειδικότερα από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν αποδεικνύεται, ούτε και
στην αγωγή αναφέρεται ότι τόπος εκπλήρωσης της παροχής ήταν η πόλη
του Πειραιά. Ακόμη δε και στην περίπτωση που υπήρξε τροποποίηση της
αρχικής συμφωνίας με την αποστολή των εμπορευμάτων στον Πειραιά,
δεν προσκομίζονται τα αντίστοιχα έγγραφα παραλαβής και εισαγωγής
αυτών στην Ελλάδα (όπως π.χ. C.M.R. κ.λπ.). Όσον αφορά τον 44/2001
κανονισμό της Ε.Ε. πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός ισχύει στη χώρα μας
από 1/3/2002 (άρθρο 76) και οι διατάξεις του εφαρμόζονται για τις αγωγές
που έχουν ασκηθεί μετά την έναρξη ισχύος του (άρθρο 66 § 1). Στην υπό
κρίση αγωγή εφαρμόζονται οι προαναφερθείσες διατάξεις της Συμβάσεως
των Βρυξελλών καθότι αυτή (αγωγή) κατατέθηκε στη Γραμματεία του
Δικαστηρίου αυτού την 29/12/2000 και επεδόθη την 4/6/2001. Σε κάθε
περίπτωση όμως και πάλι με βάση το άρθρο 5 § 1 του 44/2001 κανονισμού
της Ε.Ε., τα δικαστήρια της Ιταλίας έχουν διεθνή δικαιοδοσία για την
εκδίκαση της υπό κρίση αγωγής. Επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 4
εδ. β' Κ.Πολ.Δ., η υπό κρίση αγωγή πρέπει να απορριφθεί για έλλειψη
διεθνούς δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου αυτού. Η δικαστική δαπάνη πρέπει
να συμψηφιστεί μεταξύ των διαδίκων λόγω της δυσχέρειας όσον αφορά
την ερμηνεία των διατάξεων που εφαρμόστηκαν (αρθρ. 179 Κ.Πολ.Δ.).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.
Απορρίπτει την αγωγή.