Επειδή κατά το άρθρο 566 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., αν με το ίδιο αναιρετήριο
προσβάλλονται δύο ή περισσότερες αποφάσεις πρωτοβάθμιου και
δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η κατάθεσή του πρέπει να γίνεται στο
καθένα από τα δικαστήριο αυτά. Η παράβαση της διατάξεως αυτής, με
την οποία συμπληρώνεται η γενική διάταξη του άρθρου 495 παρ. 1 του
ίδιου Κώδικα, η οποία ρυθμίζει τον τρόπο της ασκήσεως των ενδίκων
μέσων, επάγεται την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως ως απαράδεκτης,
αναφορικά με εκείνη από τις προσβαλλόμενες αποφάσεις, ως προς την
οποία το αναιρετήριο δεν κατατέθηκε στη γραμματεία του δικαστηρίου
που την εξέδωσε. Επομένως, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, καθόσον
απευθύνεται και κατά της υπ’ αριθ. 962/1998 αποφάσεως του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Πειραιώς, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, αφού, όπως
προκύπτει από το προσκομιζόμενο σε κεκυρωμένο αντίγραφο αναιρετήριο,
τούτο δεν κατατέθηκε και στη γραμματεία του πιο πάνω δικαστηρίου που
την εξέδωσε. Επειδή, ο από το άρθρο 559 αριθ. 4 Κ.Πολ.Δ., πρώτος λόγος
του αναιρετηρίου, κατά τον οποίο το Εφετείο που δίκασε την υπόθεση δεν
είχε τη νόμιμη σύνθεση, διότι αυτή δεν επιδικάσθηκε από το αρμόδιο για
ναυτικές υποθέσεις τμήμα, κατά παράβαση του άρθρου 51 παρ. 1, 3 και
6α του ν. 2172/1993, είναι απορριπτέος ως αναπόδεικτος, αφού από την
προσκομιζόμενη σε αντίγραφο 68/1998 πράξη του διευθυντή του Εφετείου
Πειραιώς και 38/2000 πιστοποιητικό της Γραμματείας του αυτού Εφετείου
προκύπτει ότι οι εκδώσαντες την προσβαλλόμενη απόφαση δικαστές είναι
μέλη του ναυτικού τμήματος του Εφετείου Πειραιώς.
Επειδή, βάσει της συμβάσεως των Βρυξελλών της 27.9.1968 για τη διεθνή
δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις,
η οποία κυρώθηκε με το ν. 1814/1988 και άρχισε να ισχύει από 1.4.1989,
όταν πρόκειται για υπόθεση που οι διάδικοι κατοικούν ή εδρεύουν σε
διάφορα κράτη, το Δικαστήριο κατ’ αρχήν θα εξετάσει αν η υπόθεση
υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της Συμβάσεως αυτής και σε καταφατική
περίπτωση, θα εξετάσει αν συντρέχει η διεθνής δικαιοδοσία του λόγω της
γενικής δωσιδικίας της κατοικίας του εναγομένου (άρθρο 2 παρ. 1), ή
λόγω άλλης ειδικής δωσιδικίας εκ των αναφερομένων στα άρθρα 5 15,
ή λόγω ρητής παρεκτάσεως κατά το άρθρο 17, το οποίο ορίζει ότι αν τα
μέρη από τα οποία ένα τουλάχιστον έχει την κατοικία του στο έδαφος
συμβαλλόμενου κράτους, συμφώνησαν ότι ένα δικαστήριο ή τα δικαστήρια
συμβαλλόμενου κράτους θα δικάζουν τις διαφορές που έχουν προκύψει ή
που θα προκύψουν από συγκεκριμένη έννομη σχέση, το δικαστήριο αυτό ή
τα δικαστήρια του κράτους αυτού έχουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία.
Οι ρυθμίσεις αυτές της ως άνω Συμβάσεως, τροποποιήθηκαν με τη
Σύμβαση Ντονόστια Σαν Σεμπάστιαν της 26.5.1989, η οποία κυρώθηκε
με το ν. 2004/1992 και άρχισε να ισχύει από 1.7.1992. Ειδικότερα, με τη
Σύμβαση αυτή προσετέθη στο άρθρο 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών,
5η παράγραφος, κατά την οποία οι συμφωνίες διεθνούς δικαιοδοσίας
σε θέματα ατομικών συμβάσεων εργασίας παράγουν αποτελέσματα
μόνο αν είναι μεταγενέστερες από τη γέννηση της διαφοράς, εφόσον δε
είναι προγενέστερες αυτής, μόνο αν κατά την κρίση του εργαζομένου
είναι ευνοϊκές για τον ίδιο, δηλαδή μόνο αν τις επικαλείται ο ίδιος.
Επομένως, το Εφετείο που δέχθηκε ότι η περιεχόμενη στην από 2.11.1996
έγγραφη σύμβαση ναυτολογήσεώς του αναιρεσίβλητου, ρήτρα περί
αποκλειστικής αρμοδιότητας των δικαστηρίων της Λεμεσσού Κύπρου
προς επίλυση των διαφορών που θα προκύψουν από αυτή, είναι άκυρη
εφόσον είναι προγενέστερη της δημιουργίας της ένδικης διαφοράς και
δεν επικαλείται ο ίδιος ο εργαζόμενος, και εδέχθη τη δικαιοδοσία των
ελληνικών δικαστηρίων για την εκδίκαση της ένδικης αγωγής με την οποία
ο αναιρεσίβλητος ζητούσε την επιδίκαση αποδοχών εκ της συμβάσεως
ναυτικής εργασίας, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559
αριθ. 14 Κ.Πολ.Δ., της παρά το νόμο μη κηρύξεως απαραδέκτου και
πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο από το άρθρο αυτό δεύτερος λόγος
του αναιρετηρίου. Ο ίδιος λόγος, κατά το από τους αριθ. 1 και 19 του
άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., μέρος, με τους οποίους αποδίδεται στο Εφετείο,
η πλημμέλεια ότι παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις και διέλαβε
σχετικώς ανεπαρκείς αιτιολογίες, πρέπει να απορριφθεί, προεχόντως, ως
απαράδεκτος, διότι οι διατάξεις αυτές δεν είναι ουσιαστικού δικαίου, όπως
απαιτούν οι ως άνω διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ.,
αλλά δικονομικού δικαίου και έτσι η παραβίασή τους δεν δημιουργεί τους
προαναφερθέντες λόγους αναιρέσεως.
Επειδή, η Σύμβαση της Ρώμης με την οποία καθορίστηκε το εφαρμοστέο
δίκαιο στις συμβατικές ενοχές, υπογράφηκε από την Ελλάδα και
επικυρώθηκε με το ν. 1792/1988, ισχύει από 1.4.1991 ως εσωτερικό
δίκαιο της Ελλάδος, πλην έχει οικουμενικό χαρακτήρα, όπως προκύπτει
από το άρθρο 2, σύμφωνα με το οποίο εφαρμόζεται ακόμη κι αν πρόκειται
για δίκαιο μη συμβαλόμενου κράτους. Με το άρθρο 3 παρ. 1 εδ. πρώτο
της Συμβάσεως αυτής, ορίζεται ότι η σύμβαση διέπεται από το δίκαιο
που επέλεξαν τα συμβαλλόμενα μέρη. Περαιτέρω, με το άρθρο 6 της
Συμβάσεως ορίζεται ότι: 1.Παρά τις διατάξεις του άρθρου 3, στη σύμβαση
εργασίας η επιλογή από τους συμβαλλόμενους του εφαρμοστέου δικαίου
δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να στερήσει τον εργαζόμενο από την
προστασία που του εξασφαλίζουν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις
του δικαίου που θα ήταν εφαρμοστέο σύμφωνα με τη παράγραφο 2 του
παρόχτος άρθρου, σε περίπτωση που δεν είχε γίνει επιλογή. 2.Παρά τις
διατάξεις του άρθρου 4 και εφόσον δεν έχει γίνει επιλογή σύμφωνα με
το άρθρο 3, η σύμβαση εργασίας διέπεται: α)από το δίκαιο της χώρας
που ο εργαζόμενος παρέχει συνήθως την εργασία του σε εκτέλεση της
σύμβασης, ακόμη και αν έχει αποσπασθεί προσωρινά σε άλλη χώρα, ή
β)αν ο εργαζόμενος δεν παρέχει συνήθως την εργασία του σε μία μόνο
χώρα, από το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται η εγκατάσταση που τον
προσέλαβε, εκτός αν από το σύνολο των περιστάσεων συνάγεται ότι η
σύμβαση εργασίας συνδέεται στενότερα με άλλη χώρα, οπότε εφαρμοστέο
είναι το δίκαιο της άλλης αυτής χώρας. Τέλος, με το άρθρο 7 παρ. 2
της Συμβάσεως, ορίζεται ότι: Οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης δεν
μπορούν να θίξουν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου της χώρας
του δικάζοντος δικαστή, που ρυθμίζουν την περίπτωση ανεξάρτητα
από το εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο. Στους κανόνες, όμως, αυτούς
(άμεσης εφαρμογής) στους οποίους δεν υπάγονται όλοι οι κανόνες
αναγκαστικού δικαίου αλλά μόνο εκείνοι από αυτούς, των οποίων η
εφαρμογή ενόψει του σκοπού και της θεμελιώδους σημασίας τους, για
την πολιτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση της χώρας, επιβάλλεται
ανεξαρτήτως του κατά τους κανόνες σύνδεσης της σύμβασης της Ρώμης,
ρυθμίζοντος τη σύμβαση δικαίου δεν περιλαμβάνονται οπωσδήποτε, όταν
πρόκειται για ναυτική εργασία που παρέχεται σε πλοίο με ξένη σημαία
και μάλιστα από αλλοδαπό, οι κανόνες των συλλογικώς συμβάσεων
εργασίας που ρυθμίζουν τις αποδοχές ή τους μισθούς αδείας ή την αμοιβή
για υπερωριακή εργασία ή την αποζημίωση απόλυσης του ναυτικού.
Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την
προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Ο
ενάγων αναιρεσίβλητος, Σύριος στην εθνικότητα, με σύμβαση που
καταρτίσθηκε στον Πειραιά την 2.11.1996 μεταξύ αυτού και της πρώτης
εναγομένης αναιρεσειούσης, που ενεργούσε με την ιδιότητά της ως
αντιπροσώπου στην Ελλάδα της δεύτερης εναγομένης αναιρεσειούσης,
κυπριακής εταιρείας πλοιοκτήτριας του, υπό κυπριακή σημαία, φορτηγού
πλοίου EYGENIA B κοχ 6851, DW 30697, προσελήφθη να εργασθεί
σ’ αυτό ως ναύκληρος, για αόριστο χρόνο. Στην έγγραφη σύμβαση
ναυτολογήσεως του αναιρεσιβλήτου, συμφωνήθηκε με τον τρίτο όρο της
ότι το εφαρμοστέο δίκαιο που θα διέπει τις διαφορές που προκύπτουν από
αυτή θα είναι αποκλειστικά ο Κυπριακός νόμος. Περαιτέρω, το Εφετείο
δέχθηκε ότι η σύμβαση αυτή διέπεται και από το Ελληνικό δίκαιο, ως
δίκαιο του δικάζοντος δικαστή, και ειδικότερα από τις υποχρεωτικώς
εφαρμοζόμενες διατάξεις του ΚΙΝΔ και των ΣΣΕ, της προστασίας των
οποίων κατά το μέρος που περιέχουν διατάξεις αναγκαστικού δικαίου,
όπως αυτές για τις αποδοχές αδείας, την υπερωριακή απασχόληση και την
αποζημίωση απολύσεως που είναι και κανόνες άμεσης εφαρμογής, δεν
μπορεί να στερηθεί ο εργαζόμενος εξαιτίας της επιλογής ως εφαρμοστέου
δικαίου της Κύπρου (το οποίο δεν περιέχει ευνοϊκότερες διατάξεις για
τις ένδικες αξιώσεις). Συνακόλουθα προς την παραδοχή αυτή επιδίκασε
ανάλογες μισθολογικές διαφορές. Με την κρίση του, όμως, παραβίασε τις
προαναφερόμενες διατάξεις της Συμβάσεως της Ρώμης και πρέπει να γίνει
δεκτός ως βάσιμος, ο δεύτερος υπό στοιχ. 2 β γ λόγος του αναιρετηρίου
κατά το από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., μέρος. Κατά τη γνώμη,
όμως, του αρεοπαγίτη Λουκά Λυμπεροπούλου, ο λόγος αυτός έπρεπε να
απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι οι κανόνες που ρυθμίζουν την άδεια και
τις αποδοχές αδείας, την υπερωριακή απασχόληση και την αποζημίωση
απολύσεως του ναυτικού, λόγω του έντονου κοινωνικού χαρακτήρα
τους, συνεπεία του οποίου, διαμορφώθηκε αναλόγως η κοινωνική και
πολιτική οργάνωση της χώρας του λλληνα δικαστή, είναι κανόνες άμεσης
εφαρμογής και επομένως, ορθώς το Εφετείο έκρινε ομοίως και εφάρμοσε
το ελληνικό δίκαιο. Επειδή ενόψει των προεκτεθέντων, και δεδομένου ότι
παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η
προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω
εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους
δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την υπ’ αριθ. 346/1999 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.
Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο,
συντιθέμενο από άλλους δικαστές.