Σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 4 της Σύμβασης της ΕΟΚ, γνωστής ως
σύμβασης της Ρώμης της 19-6-1980, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις
συμβατικές ενοχές, που τέθηκε σε ισχύ από 1-4-91 σύμφωνα με το άρθρο
29 παρ. 1 αυτής και που κυρώθηκε με το ν. 1792/1988, ισχύουσα ως
εσωτερικό δίκαιο πλέον, η οποία υπογράφηκε και από τη Γερμανία, σε
περίπτωση μη συμβατικού προσδιορισμού του εφαρμοστέου δικαίου (είτε
κατά τη σύναψη της κυρίας σύμβασης, είτε και μετά απ’ αυτήν) από
τους συμβαλλόμενους σε έννομες σχέσεις με στοιχείο αλλοδαπότητας,
εφαρμόζεται το δίκαιο που συνδέεται στενότερα προς την ενοχική
σύμβαση. Το δίκαιο αυτό τεκμαίρεται ότι είναι το δίκαιο της χώρας στην
οποία ο συμβαλλόμενος, που οφείλει να εκπληρώσει τη χαρακτηριστική
παροχή, όπως παραδείγματος χάριν την παράδοση του πράγματος στην
πώληση ή την παροχή εργασίας στη σύμβαση εργασίας, έχει προκειμένου
περί φυσικού προσώπου τη συνήθη διαμονή του ή, προκειμένου περί
νομικού προσώπου, την κεντρική του διοίκηση. Το τεκμήριο αυτό δεν
εφαρμόζεται, αν η χαρακτηριστική παροχή δε δύναται να προσδιορισθεί
(βλ. και το με αρ. πρωτ. 15069/21-3-91 έγγραφο του Υπουργείου
Δικαιοσύνης, Αρμεν. 1991, 528. Π.Πρ.Θεσ. 14389/1995, αδημ.)
Περαιτέρω, όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία σε αστικές και εμπορικές
υποθέσεις με στοιχείο αλλοδαπότητας, από το συνδυασμό των άρθρων
2 παρ. 1, 53 και 5 παρ.1 της από 27-9-1968 Σύμβασης των Βρυξελλών
για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση των αποφάσεων σε τέτοιες
υποθέσεις, η οποία υπογράφηκε και από τη Γερμανία και την Ελλάδα,
όπου κυρώθηκε με το ν. 1814/1988, διεθνή δικαιοδοσία έχουν κατ’ αρχήν
τα δικαστήρια του συμβαλλομένου κράτους, στο έδαφος του οποίου
βρίσκεται η κατοικία του εναγομένου, προκειμένου δε περί εταιριών
ή άλλου χαρακτήρος νομικών προσώπων, η έδρα αυτών σύμφωνα με
το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο του κράτους του δικάζοντος δικαστή, ήτοι η
πολιτεία στην οποία είναι εγκατεστημένη η έδρα του νομικού προσώπου,
εφόσον οι σχετικές διατάξεις εφαρμόζονται από τον έλληνα δικαστή βάσει
του άρθρου 10 ΑΚ. Για διαφορές δε από σύμβαση ειδικά προβλέπεται
και συντρέχουσα διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου του τόπου όπου
εκπληρώθηκε ή οφείλει να εκπληρωθεί η επίδικη παροχή. Έχει δε γίνει
δεκτό ότι ως παροχή σ’ αυτή την περίπτωση νοείται εκείνη η συμβατική
παροχή, που αποτελεί τη βάση της αγωγής (ΔΕΚ 15-1-1987, 266/85,
SHENARAΙ/KREISCHER, Συλλ. Νομολ. 1987, 239, Α. Γραμματικάκη –
Αλεξίου, Ζ. Παπασιώπη- Νασιά: Ε.Βασιλακάκης, Ιδιωτ. Διεθνές Δίκαιο).
Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων εκθέτει στην υπό κρίση αγωγή
του, κατ’ εκτίμηση του συνόλου του δικογράφου της τα ακόλουθα: Ότι
στη Θεσ/νίκη το Δεκέμβριο του 1993 κατήρτισε με την εναγομένη δια
των εκπροσώπων της θυγατρικής της εταιρίας «ΚΑΡΛ ΡΗΚΕΡ ΕΛΛΑΣ
ΑΕ», που ενεργούσαν ως αντιπρόσωποι της εναγομένης στην προκειμένη
περίπτωση, σύμβαση πώλησης, βάσει της οποίας ανέλαβε την υποχρέωση
να πωλήσει με τον όρο παρακράτησης της κυριότητας εκ μέρους του
μέχρι την αποπληρωμή του τιμήματος και να παραδώσει σ’ αυτήν στη
Γερμανία τα αναφερόμενα κατ’ είδος, ποσότητα, ποιότητα και τιμή μονάδας
εμπορεύματα αντί συνολικού τιμήματος 37.350 γερμ. μάρκων, που
συμφωνήθηκε να καταβληθεί σ’ αυτόν στη Θεσ/νίκη μέσα σε δέκα ημέρες
από την παράδοσή τους. Ότι ο ίδιος, εκπληρώνοντας τους όρους της
ανωτέρω σύμβασης παρέδωσε στην εναγομένη στη Στουτγκάρδη της
Γερμανίας τα εμπορεύματα στις 1 και 2-2-94, αυτή όμως αρνείται να
καταβάλει το συμφωνηθέν τίμημα. Ο ενάγων ζητεί κατ’ εκτίμηση των
αιτημάτων της αγωγής του και όπως το πρώτο απ’ αυτά παραδεκτώς
περιορίσθηκε με τις έγγραφες προτάσεις του, να υποχρεωθεί η εναγομένη,
με απόφαση που θα κηρυχθεί, ως προς την καταψηφιστική της διάταξη,
προσωρινώς εκτελεστή, να του καταβάλει: 1) το ισόποσο σε δραχμές
37.350 γ.μ. κατά την επίσημη ισοτιμία των δύο αυτών νομισμάτων κατά
το χρόνο της επίδοσης της αγωγής στην εναγομένη (και όχι κατά το χρόνο
της πληρωμής, όπως ζητούνταν με τα α και β αρχικά αιτήματα της αγωγής
κατ’ εκτίμησή τους, θεωρουμένου του ανωτέρω τελικού αιτήματος του
ως περιορισμού αυτών) νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής, και
2) 500.000 δραχμές ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη
που υπέστη από την αντισυμβατική συμπεριφορά της εναγομένης, τη
συνισταμένη στη μη εκπλήρωση της βασικής της υποχρεώσεως από τη
σύμβαση πώλησης, νομιμοτόκως επίσης από το ίδιο παραπάνω χρονικό
σημείο. Για το αντικείμενο της αγωγής καταβλήθηκε το δικαστικό ένσημο
με τα τέλη υπέρ τρίτων που αναλογούν σ’ αυτό (βλ.το 4444009/96
διπλότυπο είσπραξης της ΔΟΥ Ενσήμων και Δικ. Εισπράξεων Θεσ/νίκης και
την 269161/96 απόδειξη της ΕΤΕ).
Η εναγομένη με τις έγγραφες προτάσεις της προβάλλει τη δικονομική
ένσταση της ελλείψεως διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων,
επικαλούμενη ότι ως τόπος εκπλήρωσης της επίδικης παροχής, δηλαδή της
καταβολής του τιμήματος, ορίσθηκε βάσει συμφωνίας της με τον ενάγοντα
το Τίμπιγκεν της Γερμανίας. Επομένως, πρέπει εις βάρος του ενάγοντος
να ταχθεί θέμα αποδείξεως για τα επικαλούμενα απ’ αυτόν πραγματικά
περιστατικά στα οποία θεμελιώνει τη συντρέχουσα διεθνή δικαιοδοσία
αυτού του δικαστηρίου σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 της Σύμβασης
των Βρυξελλών εφόσον πρόκειται για διαφορά από σύμβαση κατά τα
προεκτιθέμενα. Σημειώνεται δε ότι και σε περίπτωση που δεν αποδειχθεί
ότι ως τόπος καταβολής του τιμήματος ορίσθηκε με συμφωνία μεταξύ
των διαδίκων η Θεσ/νίκη, όπως ισχυρίζεται ο ενάγων, αλλ’ αποδειχθεί
ότι η σύμβαση δεν περιελάμβανε οποιοδήποτε όρο σχετικό με τον τόπο
καταβολής και πάλι θα υφίσταται διεθνής δικαιοδοσία και του παρόντος
δικαστηρίου, στηριζομένη στις διατάξεις του ίδιου παραπάνω άρθρου της
διεθνούς σύμβασης σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 321 ΑΚ
του εφαρμοστέου στην προκειμένη διαφορά ελληνικού δικαίου διότι η
επίδικη παροχή είναι χρηματική και, εάν υφίσταται αμφιβολία για τον τόπο
εκπλήρωσής της, ως τέτοιος ορίζεται από το νόμο ο τόπος της κατοικίας
ή επαγγελματικής εγκατάστασης του δανειστή, που είναι η Θεσ/νίκη.
Μόνο δε σε περίπτωση που, στα πλαίσια και της ανταπόδειξης, αποδειχθεί
ότι ως τόπος εκπλήρωσης της παροχής αυτής ορίσθηκε η Γερμανία με
συμφωνία των διαδίκων θα υφίσταται έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας
των ελληνικών δικαστηρίων, επειδή αυτή τότε δεν θα είναι δυνατό να
θεμελιωθεί σε οποιαδήποτε από τις προδιαλαμβανόμενες διατάξεις της
Σύμβασης των Βρυξελλών. Το εφαρμοστέο δίκαιο για την επίλυση της υπό
κρίση διαφοράς είναι το ελληνικό, όπως προαναφέρεται, σύμφωνα με το
άρθρο 4 της Σύμβασης της Ρώμης, αφού κανένας από τους διαδίκους δεν
επικαλείται συμφωνία επιλογής του εφαρμοστέου δικαίου, ούτε τίθεται
ζήτημα μετασυμβατικού καθορισμού του, εν’ όψει της επίκλησης των
διατάξεων του ελληνικού δικαίου από τον ενάγοντα και της αμφισβήτησης
της δυνατότητας εφαρμογής αυτού από την εναγόμενη, με συνέπεια να
εφαρμόζεται το δίκαιο που συνδέεται στενότερα με την ενοχική σύμβαση,
το οποίο τεκμαίρεται ότι είναι το ελληνικό ως το δίκαιο της χώρας όπου
ο συμβαλλόμενος που όφειλε να εκπληρώσει τη χαρακτηριστική παροχή,
δηλαδή ο ενάγων που όφειλε να προβεί στην παράδοση του πράγματος
στη σύμβαση πώλησης, έχει τη συνήθη διαμονή του.
Μετά απ’ αυτά πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω η αγωγή και οι ενστάσεις
της εναγομένης ως προς τη νομιμότητά τους και να ταχθούν και επ’ αυτών,
εφόσον κριθούν νόμιμες, θέματα αποδείξεως για λόγους οικονομίας της
δίκης. Οι αποδείξεις επί των σχετικών θεμάτων θα ερευνηθούν και θα
εκτιμηθούν από το δικαστήριο μόνον εφόσον αποδειχθούν κατ’ αρχήν
πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη διεθνή δικαιοδοσία του.
Η αγωγή, όπως το περιεχόμενο της παραπάνω εκτιμήθηκε, είναι επαρκώς
ορισμένη και νόμιμη ως προς το πρώτο (με αριθμό 1) αίτημά της και
στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων 513, 532, 211, 345, 346 ΑΚ, 12
α.ν. 1704/38 (ως προς την πώληση ελλην. προϊόντων στο εξωτερικό)
σε συνδυασμό με του άρθρου 291 ΑΚ (σε σχέση με το οποίο θεωρείται
ότι ζητείται έλασσον), 907, 908, 176 ΚΠολΔ. Ως προς το δεύτερο αίτημά
της η αγωγή είναι απορριπτέα ως μη νόμιμη κατ’ άρθρο 299 ΑΚ, καθόσον
για ζημία μη περιουσιακή οφείλεται χρηματική ικανοποίηση μόνο στις
περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος και η υπαίτια ζημιογόνος παράβαση
συμβατικών υποχρεώσεων δεν υπάγεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις,
εκτός εάν αυτή στηρίζει αξίωση και από αδικοπραξία (βλ. ως προς τις
προϋποθέσεις υπό τις οποίες συμβαίνει αυτό: Ολ.ΑΠ 967/1973 ΕΕΝ 41,
389).
Η εναγομένη με τις έγγραφες προτάσεις της συνομολογεί μεν ότι μεταξύ
της ιδίας και του ενάγοντος καταρτίσθηκε σύμβαση πώλησης των
αναφερομένων εμπορευμάτων με ρήτρα παρακράτησης της κυριότητάς
τους και ότι αυτά της παραδόθηκαν κατά τον εκτιθέμενο στην αγωγή
τρόπο, όμως αρνείται αιτιολογημένα το ύψος του συμφωνηθέντος
τιμήματος. Περαιτέρω αυτή ισχυρίζεται: α) Ότι λόγω της μη πληρωμής
του τιμήματος εκ μέρους της ο ενάγων στις 7-3-94 υπαναχώρησε από
τη σύμβαση και ζήτησε την επιστροφή των εμπορευμάτων, με συνέπεια
να μην έχει πλέον δικαίωμα να ζητήσει την καταβολή του τιμήματος,
δηλαδή την εκπλήρωση της οφειλομένης απ’ αυτήν βάσει της συμβάσεως
παροχής, στην οποία αποκλειστικά στηρίζει την αγωγή του, β) Ότι τα
παραδοθέντα σ’ αυτήν εμπορεύματα έφεραν τα αναφερόμενα ουσιώδη
ελαττώματα, που μείωναν την αξία και τη χρησιμότητά τους, με συνέπεια
να πρέπει εξαιτίας αυτών το καταβλητέο τίμημά τους να μειωθεί κατά
60%, γ) Ότι κατά του ενάγοντος έχει από προηγούμενη δοσοληψία τους
απαίτηση 11.000 γ.μ., την οποία αναγνώρισε αυτός βάσει μεταξύ τους
συμφωνίας, και ότι προτείνει την απαίτησή της αυτή προς συμψηφισμό
με την ένδικη απαίτηση κατά το μέρος που αλληλοκαλύπτονται, δ)
Ότι ο ενάγων απέστειλε τα εμπορεύματα σε τόπο διαφορετικό του
συμφωνηθέντος, που δεν ήταν ο τόπος ο προβλεπόμενος από το άρθρο
320 ΑΚ, ούτε η Στουτγκάρδη, όπου και δέχθηκε να τα παραλάβει
αυτή, αλλά το Μποντελσχάουζεν της Γερμανίας, όπου και η έδρα της,
με συνέπεια να ζημιωθεί αυτή με το ποσό των 322,50 γ.μ, το οποίο
κατέβαλε για τη μεταφορά τους στον ανωτέρω τόπο προορισμού τους
από τη Στουτγκάρδη, ποσό που δέχθηκε ο ενάγων να της καταβάλει ως
αποζημίωση για τη μη προσήκουσα παράδοση της οφειλομένης απ’ αυτόν
παροχής και που προτείνει επίσης προς συμψηφισμό με την απαίτησή του.
Οι ισχυρισμοί αυτοί της εναγομένης αποτελούν ενστάσεις καταλυτικές της
ένδικης αξίωσης του ενάγοντος, στο σύνολό της η πρώτη και εν μέρει οι
υπόλοιπες. Οι ενστάσεις αυτές είναι νόμιμες και στηρίζονται στις διατάξεις
των άρθρων 532, 389 επ., ΑΚ, η πρώτη, 534, 540 ΑΚ η δεύτερη, 361, 440
επ. ΑΚ η τρίτη και 320, 330, 361, 297, 298, 440 επ. ΑΚ η τέταρτη (βλ. ως
προς το χαρακτηρισμό του σχετικού ισχυρισμού και το βάρος αποδείξεως
και Γεωργιάδη – Σταθόπουλου, Κατ’ άρθρο Ερμ.ΑΚ, τόμ. II, υπό άρθρα
320 -322, αρ. 11). Ο ισχυρισμός της εναγομένης ότι δαπάνησε και 2.250
γ.μ. για το έλεγχο των πωληθέντων και την διαπίστωση των ελαττωμάτων
τους, ποσό που της οφείλεται γι’ αυτή την αιτία από τον ενάγοντα και
που πρέπει να συμψηφισθεί με την απαίτησή του για το τίμημα είναι
απορριπτέος ως μη νόμιμος κατ’ άρθρα 534, 535, 540, 543, 544 ΑΚ, αφού
αυτή η αξίωση της εναγομένης αποτελεί ουσιαστικά αξίωση αποζημίωσης
για τα ελαττώματα, προβαλλόμενη σωρρευτικώς με την αξίωσή της για
μείωση του τιμήματος για την ίδια αιτία, από το νόμο δε δεν παρέχεται η
δυνατότητα σωρευτικής ασκήσεως των αξιώσεων αυτών, αλλά η άσκησή
τους διαζευκτικώς, αποκλειόμενης της δυνατότητας επιδιώξεως και
αποζημιώσεως, υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 543, 544 ΑΚ, εφόσον
ο αγοραστής επέλεξε κατ’ αρχήν να ζητήσει τη μείωση του τιμήματος για
τα ίδια ελαττώματα του πωληθέντος. Επίσης ο ισχυρισμός της εναγομένης
ότι τα πωληθέντα της παραδόθηκαν με καθυστέρηση μη συνδεόμενος με
συγκεκριμένα αναφερόμενη και αναλυόμενη γι’ αυτή την αιτία ζημία της
στερείται έννομης επιρροής στην έκβαση της δίκης. Ο ενάγων αρνείται
τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν τις ανωτέρω κριθείσες νόμιμες
ενστάσεις της εναγομένης οι οποίες πρέπει να ερευνηθούν μαζί με την
αγωγή και κατ’ ουσίαν. Ο ισχυρισμός του ότι τα πωληθέντα ελέγχθηκαν
πριν την αποστολή τους από αντιπρόσωπο της εναγομένης στην Ελλάδα
δεν είναι δυνατό να αποτελέσει νόμιμη αντένσταση κατά της ενστάσεως
για μείωση του τιμήματος κατ’ άρθρο 545 ΑΚ, εφόσον δε συνοδεύεται
και από ισχυρισμό ότι λόγω αυτού του ελέγχου η εναγομένη γνώριζε τα
ελαττώματα κατά την παραλαβή τους. Συνεπώς αυτός μόνο ως αρνητικός
ισχυρισμός, προβαλλόμενος προς επίρρωση της αρνήσεως για την ύπαρξη
ελαττωμάτων, μπορεί να εκτιμηθεί.
Σύμφωνα με όλα αυτά ο ενάγων έχει υποχρέωση να αποδείξει τα μη
συνομολογούμενα πραγματικά περιστατικά στα οποία θεμελιώνεται
η αγωγή του, η δε εναγομένη τα πραγματικά περιστατικά στα οποία
θεμελιώνονται οι ανωτέρω νόμιμες ενστάσεις της. Η απόδειξη επί αυτών
των θεμάτων και του θέματος που αφορά τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου
θα γίνει κατά το διατακτικό με κάθε νόμιμο αποδεικτικό μέσο και με
μάρτυρες, εφόσον στην προκειμένη περίπτωση λόγω της εμπορικής
φύσεως της μεταξύ των διαδίκων συναλλαγής επιτρέπεται η εμμάρτυρη
απόδειξη και ως προς τα στοιχεία της συμβάσεως πωλήσεως (αρθρ. 394
παρ. 1δ ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΙΚΑΖΕΙ αντιμωλία των διαδίκων.
ΑΝΑΒΑΛΛΕΙ την οριστική του απόφαση.